Sondag merk ek ‘n interessante ontwikkeling in die briewekolom van Rapport op.
In sy brief uit Suid-Korea, “Wat ‘n vriend het ons in FW”, reken Pieter Reynecke dat Afrikaners nou “skielik” vry is en bedank hy “oom” FW en Madiba vir daardie vryheid.
Hy merk dat Afrikaners “van die beste motors” ry en in “enorme” huise woon.
Elke man is geregtig op sy interpretasie van die realiteit. Maar hier is die opwindende deel: In plaas van die gebruiklike inskiklikheid van ‘JA-stemmers’ of die stilswye van ‘NEE-stemmers’ (as ek so ‘n pre-1992 onderskeid kan tref) vind daar toe ‘n ander ding plaas.
Mense het aan die praat geraak. Daar is Afrikaners wat weet van ‘n Suid-Afrika voor ‘the bad old days of Apartheid’ die amptelike refrein geword het.
Dis die perspektiewe van sulke ingeligtes wat die gesprek verhef het uit die arena van beledigings slinger.
So herinner ene “Cyberjerk Ingram” ons daaraan dat FW en die NP redelik gou tot die vergetelheidsfeer vervaag het na afloop van die oorgawe.
Hy onthou dat selfs ‘n Engelse joernalis, Ken Owen, toegegee dat “FW de Klerk went way beyond his mandate” en stel sy oorgawe gelyk aan “criminal treason against the Afrikaner”.
Eweneens onthou “Halala Mandelatopia” dat FW destyds onder andere “Sterk en doelgerigte leierskap” en “Veiligheid, vryheid en voorspoed deur geregtigheid” beloof het.
Elkeen van FW se beloftes is natuurlik sedertdien verbreek.
As meer Afrikaners hierdie bewustheid het, dan sal ons van beter weet as om die toenemend onderdrukkende status quo sondermeer te aanvaar of om ons aan die “ongekende Afrikanerwelvaart” te troos waarna Reynecke in sy brief verwys.
Dit is buitendien vir meer en meer Afrikaners eenvoudig nie waar nie.
Daar is ook diegene wat braaf genoeg is om onder hulle eie name te debatteer soos Chris Pretorius wat wonder of sou dit die “spul ‘leunstoel-krygers’… gepas het as FW & kie liewer ‘n oorlog aan die gang gesit het..?”
Cathy Kotze reageer met “daardie oorlog word steeds gevoer. Op ons plase teen weerlose boere. In ons swart woongebiede teen weerlose kinders en vroue. In ons stede in die huise van weerlose mense.”
In retrospek wil dit lyk of dit ‘n keuse was tussen ‘n vinnige, bloedige oorlog en die huidige oorlog in stadige aksie wat ons toe gekry het.
Dan is daar Dan De Lange wat homself beskryf as “an Afrikaans-speaking South African” wat nie as Afrikaner identifiseer wil word nie “but just a South African”.
Mens wonder waarom los hy nie maar die “Afrikaans” geheel en al nie, ek meen wat’s die punt om jouself in Engels, op ‘n Afrikaanse webblad, as ‘n Afrikaanssprekende te beskryf?
Maar dit was seker om Dave Van Huffel te akkommodeer wat reken dat “many Afrikaans-speaking individuals still suffer from the “isolation-polarization indoctrination syndrome” (en die bevryding waarvoor Madiba hom beywer het sal ons vir ewig ontwyk, o wee).
Ook in die rubrieke-kolom was daar die afgelope Sondag aansienlik meer kommentaar as gewoonlik en ook daar was teenstrydige opinies oor Flip Buys wat skryf ons “Moenie hoop op komende verkiesing” nie.
Manfred Delport laat weet vir Flip dis presies “waaroor die sogenaamde wit rassiste, waaroor [hy] so geweldig skree, VOOR 1992 se referendum gewaarsku het – dwingelandy en oorheersing. Dit was nie nodig vir doktore en professore om tesisse daaroor te skryf en 20 jaar van ‘n jong volk se tyd te mors nie!
Paul Kirsten grap in dieselfde forum oor FW de Klerk se “wigte en teenwigte waarvan daar ongelukkig net die booswigte oorgebly het”.
Net as dit na ‘n partytjie wil begin lyk, gooi Willem de Haan ‘n ander klip in die bos: “Ongelukkig het “die Afrikaner” maar ‘n swak rekord wanneer dit by saamstaan kom en is daar ook vandag nog steeds die politiek korrektes wat “rassiste” skree sodra van ‘n Afrikaner of blanke groepsorganisasie gepraat word”.
Dit is alles waar en ons het mekaar deur die dekades, eeue, heen ‘hensoppers’ en ‘joiners’ en ‘hanskakies’ en ‘k*boeties’ en elke denkbare speelgrondbelediging toegedig.
Dit maak ons nie uniek nie, dit maak ons menslik. Ghandi se bevrydes van die Britse juk het so onder mekaar baklei dat hulle uiteindelik verdeel het in ‘n Moslem Pakistan en ‘n Hindoe Indië.
Die Iere het mekaar doodgeskiet toe die IRA-bittereinders geweier het om hulle republikeinse ideaal met Britse voorwaardes af te water rondom 1919-20.
Daar was selfs twee Boererepublieke, om hierdie historiese heterogeniteit verder te illustreer. ‘n Verenigde Afrikanerdom is eintlik ‘n heel Britse ontwikkeling wat met die Unie van Suid-Afrika tot stand gekom het.
Ons kan ons historiese verweefdheid met die Britse kroon nie wegpraat nie en dis nie dat ons nie van die Engelse hou nie; ons hou nie van verdrukking nie, dis wat.
Ons verskille is nie die problem nie. Daar is een ding wat ek meer haat as konflik en dit is die leuen.
Ons onderlinge konflik kan ons juis help om die leuens te ontbloot. Dis nie ons “beste motors” en ons “enorme huise” wat vir ons gaan vrede bring nie.
Inteendeel dit word die ammunisie vir anti-Afrikaner sentimente in die voortgesette ekonomiese apartheid wat aan die orde van die dag is.
Dis `n baie meer giftige opset as vantevore want daar kan nie vingers gewys word na onregverdige wetgewing nie en tog is daar aanduidings dat die inkomstegaping bly groei.
Die onderdrukker bly onsigbaar.
Deur volgehoue dialoog sal ons by die waarheid uitkom, sal ons die aanloop tot die huidige anti-Afrikaner Suid-Afrika waarin ons onsself bevind, kan uitpluis. Ons sal op die ou end by die kruks van die saak moet draai: Wie is die Afrikaners in 2014?
Kom ons praat daaroor.
Alle gebruikersname is soos die gespreksdeelnemers hulleself in die openbare Rapport forums (Sondag, 5 Januarie 2014) ge-identifiseer het.
Een van die absurdste ideologiese verskynsels is Afrikanerliberalisme. Terwyl die klassieke liberalisme van die negentiende eeu darem die bestaan van meer as een waarheid, meningsverskil en spraakvryheid erken het, is die Afrikanerliberalis meer soos ‘n fundamentalis. Vir hom is daar maar één waarheid, een dogma en wee diegene wat nie daaraan glo nie!
Naspers, of Naarpers soos hulle in die volksmond bekendstaan – hoewel sommige mense praat ook van Naspes, daar is dus ‘n keuse – het natuurlik lank reeds die Damaskusbekering tot pseudoliberale fundamentalisme ondergaan. Hulle dink nie, hulle gló.
Tans lyk dit asof Beeld ‘n hele propagandaveldtog teen my en Steve Hofmeyr voer. Steve ry te vinnig, terwyl ek weer sulke koolkoppe soos Piet Croucamp op hul logiese denkfoute wys. In Suid-Afrika kan jy maar babas verkrag, oumense op plase tot die dood toe martel, en dis alles bykomstighede van “demokrasie” wat ons maar gelate moet aanvaar, te oordeel aan Naarpers se volslae gebrek aan kritiek op dié gruweldade. (Is daar al ooit ‘n hoofartikel in Beeld of Rapport gepubliseer wat spesifiek plaasmoordenaars kritiseer?)
‘n Afrikaner wat ‘n mening uitspreek, is vir Naarpers egter soos ‘n rooi vlag voor ‘n bul. Dít kan nie geduld word nie. Dit druis in teen die heersende dogma van “nasiebou” en fundamentalistiese Mandela-aanbidding.
Verlede week publiseer Beeld uit’t bloute ‘n stokou stuk wat Flip Buys op Maroelamedia geskryf het en waarop enkele skrywers hier op praag reeds kommentaar gelewer het:
Aanvanklik kon ek nie verstaan waaroor dit gaan nie, totdat ek uitgewerk het dat Flip Buys eintlik verwys na my repliek op een van Piet Croucamp se tirades. Flip Buys sou nooit as nagraadse student kon vorder nie, want sy stuk gaan mank aan enige verwysings en daarom laat hy sy lesers heeltemal (dalk doelbewus?) in die duister.
Terloops, dis nogal interessant wat Buys oor Mandela te sê had:
Flip Buys, uitvoerende hoof van Solidariteit, het gesê Suid-Afrikaners dink terug aan Mandela se tyd as president wat gekenmerk is deur goeie rassebetrekkinge, optimisme en vertroue in die land se toekoms en goeie landsbestuur. (aangehaal in Beeld op Vrydag 6 Desember 2013)
Al tegniek wat die spul fundamentaliste by Beeld met hul gebrekkige opvoedings ken, is dié van die tref-en-trap-belastering en etikettering. Almal wat nie voor die verskeidenheid Mandela–standbeelde in die land neerkniel om wierook en kerse aan te steek soos voor ‘n Baäl van ouds nie, is “regs en rassisties”. Ek dink hulle verlang regtig sterk na die ou Oos-Duitsland waar die Stasi almal dopegehou het wat nie goeie kommuniste was nie en dalk oor die Muur na die “fascisme” aan die oorkant wou ontsnap. Dis nog ‘n oeroue linkse belediging wat Naarpers gereeld afstof: “fascis”. As jy op Afrikaanse skole en universiteite aandring, is jy ‘n “fascis”. So iets.
Ewenwel, ek lees baie min Beeld omdat hulle deesdae verlang dat mens op die internet daarvoor moet registreer, dus reageer ek nie gewoonlik op enige van die stereotipe rubrieke en kommentare wat in dié Naarpers-publikasie verskyn nie. ‘n Mens kan jou in elk geval net aan sóveel “naar” blootstel. Die gedagte om vir Beeld te betaal, is natuurlik so absurd dat jy net sowel ‘n PayPal-subskripsie op die ANC se mediaverklarings kan uitneem, uit dankbaarheid dat iemand in Luthuli-huis nog kán skryf, danksy Bantoe-onderwys! In die geval van Flip Buys se stuk, het ek egter besluit om by wyse van uitsondering wél te reageer en het die volgende brief aan Beeld gerig. Wat toe – is ons enigsins verbaas? – nie geplaas is nie.
Bestel Dan Roodt se politieke essays
Voordat ek my brief aan Beeld hier publiseer, laat my toe om eers my lagbui te onderdruk. Ek dink Beeld en Naarpers in die algemeen verkeer onder die indruk dat ons steeds in die tegnologiese donker eeue verkeer waartydens die hoofstroommediagroepe, nes die Oos-Duitse televisie, mense se denke bepaal het. Nóg Naarpers, nóg hul epigoon Flip Buys wat saam op sy knieë in aanbidding voor Mandela val omdat hy Naarpers vir die bemarking van sy sosialistiese vakbond en verwante staatsdiensagtige “groot organisasies” nodig het, verstaan enigiets van hoe die internet die spelreëls verander het.
Beeld en Buys dink ons is nog iewers in die vroeë tagtigerjare toe dit genoeg was om iemand met drukkersink letterlik en figuurlik “swart te smeer”, en agterna enige reg op repliek te weier. Dis mos “goeie joernalistiek”! Só is enige kritiese denke in Afrikaans onderdruk en die groot verraad voorberei, totdat die Afrikaners soos ‘n klomp lemmings die see ingevaar het, sonder ‘n plan.
Daardie dae, is ek bevrees, is vir goed verby. Selfs die mees hartstogtelike gebede by Mandela se standbeeld gaan hulle nie terugbring nie. Ons mag ons land kwyt wees, maar ten minste het ons weer ons spraakvryheid en vermoë om helder te dink, teruggekry.
Flip Buys vrees nie korrupsie, moord, verkragting en die ander plae wat ons land teister nie, maar hy leef in paniese angs vir “rasse-argumente”. Die snode snotkoppe by Beeld se redaksie, daarenteen, se broeke bewe by die gedagte dat daar Afrikaners daarbuite mag wees wat van die Dogma afwyk. Hulle bars in koue sweet uit as hulle bloot vermoed dat ons almal nie opreg in alle vorme van witskuld, Mandelaïsme en klakkelose onderdanigheid aan die huidige, korrupte bestel gló nie.
Moenie dink nie, gló. Dis die motto van die links-liberale Kruiperkaner wat sy siel vir geld sal verkoop, en sonder te hik of te kik sal toesien hoe sy hele gesin deur ‘n paar “vryheidsvegters” uitgewis word. Daar is mos ‘n Mandela-beeld by die Uniegebou. Wat meer het ‘n mens nodig?
Hier volg die briefie wat die DrogBeeld te bang was om te plaas, nadat hulle Flip Buys se ongevraagde, ongegronde en onbilike kritiek op my oorspronklike stuk met fanfare aangebied het, nogal met ‘n amateuragtige illustrasie wat voorgee dat “rassisme” soos ‘n sware vuis op die Afrikaner rus:
Ek wonder of Flip Buys self verstaan wat hy met ‘n “rasse-argument” bedoel, want my skrywe waarna hy verwys, was juis bedoel om die rasse-argument(e) van dr. Piet Croucamp van die Johannesburgse Universiteit te weerlê.
Croucamp het naamlik twee dinge beweer: dat Afrikaners, of ten minste diegene wat hulself só beskryf, “dom” is. Verder het hy gesê dat “alle rassiste met lae intelligensie geassosieer word”. Kennelik is mnr. Buys en dr. Croucamp geesgenote, want albei is lede van Mensa, die vereniging vir mense met begaafde IK’s, en sien neer op die gemiddelde Afrikaner wat nie tot verhewe “nie-rassige” denke in staat is nie.
Daarteenoor het ek aangetoon dat nogal heelwat internasionale figure wat op een of ander stadium deur ander, veral polities korrekte joernaliste, vir “rassiste” uitgekryt is, hul intellektueel onderskei het. Twee voorbeelde van “rassiste” wat Nobelpryse in wetenskaplike dissiplines ontvang het, is die uitvinder van die transistor, William Shockley, en die mede-ontdekker van die DNS-heliks, James D. Watson.
Reeds in die ou Suid-Afrika is kritiese denke nie gewaardeer nie en daarom het die Nasionale Party tydens sy laaste stuiptrekkinge uit ‘n klompie patetiese jabroers bestaan wat desperaat was om te konformeer. Op die ou end het hulle epigone van Joe Slovo en die SAKP geraak en die denke van hul eertydse vyande klakkeloos hul eie gemaak.
Flip Buys en FW de Klerk
Ek is seker Flip Buys en FW de Klerk is net sulke goeie vriende soos wat hulle op foto’s in die glanstydskrifte lyk. Al hierdie “slim” leiers het ons nou in ‘n situasie laat beland waar Afrikaners ná die korstondige DA-bewind van enkele maande op Potchefstroom nie eens ‘n enkele munisipaliteit waar ook al in die land bestuur nie, wat nog te sê enige inspraak hoegenaamd in die regering het. Dis seker wat Buys eufemisties as die “morele hoëgrond” beskryf. Minder polities korrek noem ‘n mens dit die ashoop.
Ons toekoms is duister, behalwe dat daar nog baie oor metafisiese “rassisme” gesanik gaan word. Verskoon my as ek, tesame met ‘n toenemende aantal Franse, Amerikaanse en ander denkers, dit taamlik oninteressant vind.
Terloops, verteenwoordig regstellende aksie, wat op die mite van swart benadeling gegrond is, nie ook ‘n groteske rasse-argument nie? Ras is mos ‘n “sosiale konstruk”, totdat die swartman en die Indiër voorgetrek moet word. Dan onderskei die sisteem met die grootste gemak tussen rasse.
Net soos Afrikaners nie bestaan nie, totdat hulle die blaam vir die misdadigheid en nie-prestasie van ander groepe moet dra.
Gedurende die afgelope week het ek probeer om bietjie perspektief oor Mandela se waarde as mens te kry.
My gevolgtrekking is dat Mandela onthou sal word as die persoon wat die 1993- skikking moontlik gemaak het. Sonder sy gawe om versoening te predik en toe te pas (die gesamentlike volkslied en die behoud van die Springbok-embleem is praktiese voorbeelde), sou daar nooit as te nimmer ‘n vreedsame skikking kon gewees het nie.
Dit was dus Mandela en nie fw de klerk nie, wat die land van ‘n burgeroorlog gered het.
Mandela se internasionale ophemeling, wat hom tot byna goddelike ikoonstatus verhef het, laat mens wonder of hy nie dalk die Antichris was nie.
Predik vrede met ‘n terroristiese agtergrond.
Maar hy het ná sy aftrede die land verraai deur himself nie uit te spreek teen die ANC se verdelende beleidsreigtings en korrupsie nie.
Sy stilswye het sy beeld onder Westerlinge vervlak.
Die nageslagte sal hom sonder twyfel verromantiseer en ons moenie verbaas wees as sy “ongeskrewe werke” binne die volgende dekade of so die lig sal sien nie. Dit mag die nuwe eietydse Bybel word, wat sal ontwkkel soos Christus se lewe oor dekades en eeue in die Nuwe Testament vergestalt is.
Sy lewe en reputasie as versoener gaan waarskynlik die sentrale tema van die moderne geskiedenis in geskiedenisboeke regoor die aardbol word.
Wat die posisie van die Afrikanervolk betref, het ek onder die diepe indruk gekom dat ons binne ‘n nasionale en internasionale konteks eintlik ‘n niksseggende gemeenskap is wat bekend geraak het vir ons paranoia en gevoel van eie belangrikheid.
Ek het ook gewonder watter persoon die meeste skade aan die Afrikanervolk se psige aangerig het. Na afloop van my nabetragting kon ek nie anders as om onder die indruk te kom nie dat daardie eer waarskynlik Siener van Rensburg moet toekom.
Is enige van sy neerdrukkende voorspellings ooit bewaarheid?
Die nag van die lang messe het soveel spanning by duisende Afrikaners veroorsaak wat in vrees leef; op ‘n tydstip waartydens die gevoel van welwillendheid en verdraagsaamhed vanweë Mandela se statuur alles oorheers.
Sy vergoddeliking onder Afrikaners het oor die jare toegeneem.
Eers was dit Nasperssentrurm, nou is dit Naspers Centre
deur Leon Lemmer
Om die eens werklike verlede te vergeet en dit in die hede wan voor te stel, is blykbaar maklik en ‘n florerende bedryf. Dit is opnuut by my tuisgebring toe daar in ‘n artikel verkeerdelik beweer is dat die Naspers-sentrum in Kaapstad as die hoofkantoor van Sanlam opgerig is (Die Burger, Eiendomme, 16 Nov, p 4). In werklikheid het die Sanlam-hoofkantoor in 1953 uit Waalstraat, Kaapstad, na die noordelike voorstad Bellville verskuif, waar dit steeds is.
Sestig jaar gelede was Bellville in baie opsigte spreekwoordelik “woes en leeg” in vergelyking met die skouspelagtige ontwikkeling wat daarna plaasgevind het. Dit was ‘n beskaafde, Westerse leefwêreld wat deur Afrikaners gedomineer is. In die nuwe Suid-Afrika het die hoofstraat, Voortrekkerweg, met sy middelpunt by die kruising met Durbanweg, en van daar af tot by Bellville-stasie, onmiskenbaar verafrika. Enigeen uit Afrika, wettig en onwettig, kan daarheen aangetrek voel en hom daar vestig.
Dit word blykbaar as ‘n onvervreembare mensereg en as ononderhandelbare geregtigheid beskou dat dese en gene kan afbreek en laat verval wat deur blankes en veral Afrikaners hier en elders in hierdie droewe land sorgsaam oor eeue tot stand gebring is. Teenmaatreëls teen die kolossale, oorweldigende agteruitgang word danksy blanke inisiatief getref, bv die Voortrekkerweg-korridorverbeteringsdistrik, waarvan Derek Bock die bedryfshoof is. Hy sê sonder omhaal van woorde: “Ons vrot kolle is die twee stasies by Parow en Bellville” (Die Burger, 27 Nov, p 14).
Die foutiewe berig oor die Sanlam-hoofkantoor is ‘n week later reggestel (Die Burger, Eiendomme, 23 Nov, p 5). Martiens van Bart, ‘n joernalis wat bekend daarvoor is dat hy met hartstog uitstekende berigte oor die Afrikaner se kultuur en geskiedenis skryf, het van die geleentheid gebruik gemaak om die aandag te vestig op die deskundige vernuf van die raadgewende ingenieurs, Van Wyk en Louw. Die huidige Naspers-sentrum is vyftig jaar gelede op die Kaapstadse strandgebied, oftewel Roggebaai, as ‘n sakegebou en bekend as Sanlam-sentrum opgerig. Met 26 verdiepings bogronds was dit die hoogste gebou in Kaapstad. Tydens die bouwerk is die voltooiing van een na die ander verdieping ter inligting van die publiek op ‘n groot bord aangedui.
Van Bart noem dat die gebou op betonringe rus wat progressief met beton gevul is. Wat hy nie noem nie, is dat daar voor die aanvang van die bouwerk toetsgate op die perseel in die drooggelegte grond geboor is en dat die ingenieurstekeninge van die fondament daarvolgens opgestel is. Nadat daar tydens die bouwerk met uitgrawings begin is, is bevind dat die betonpilare baie dieper gesink sou moes word voordat die gebou op werklik bestendige rots sou staan. Daarmee het die koste van die gebou die hoogte in geskiet. Die Sanlam-raad het met groot besorgdheid kennis van hierdie verwikkeling geneem, maar besluit dat die bouwerk moet voortgaan omdat hierdie pragtige, hoë gebou onder meer groot prestigewaarde vir Sanlam sou hê.
Wat ek wil tuisbring, is dat hierdie gebou in die era van Afrikanertrots, ‘n skrale vyftig jaar gelede, opgerig is. Die stigting van Sanlam in 1918, met Willie Hofmeyr as die eerste raadsvoorsitter, en van Nasionale Pers in 1915, met Jacobus Petrus Bekker as die eerste hoofuitvoerende beampte, was belangrike aanlope hiertoe. Wat Sanlam in sy trotse jare as Afrikaner-onderneming gedoen het, was om mede-Afrikaners te ondersteun. Louw en Louw was die eerste sodanige argiteksfirma, met sy hoofkantoor in die Paarl. At Meiring, wat die eerste hoogleraar in argitektuur aan die Universiteit Pretoria sou word, het sy loopbaan by Louw en Louw in die Paarl begin. Meiring en Naudé was die argitekte van die Sanlam-sentrum. Borckenhagen en Louw was die bourekenaars en Van Wyk en Louw die raadgewende ingenieurs. Wat opval, is die prominente rol wat Louws in hierdie konteks gespeel het.
‘n Minder bekende maar belangrike feit is dat Sanlam in daardie jare vereis het dat alle argiteks- en ander tekeninge vir sy geboue, bv dié van die strukturele en elektro-tegniese ingenieurs, asook die bourekenaars se hoeveelheidslyste, in Afrikaans opgestel moes word. Die genoemde Afrikaner-baanbrekers het Afrikaanse terme vir hierdie doel gemunt. Al die bouers wat vir die oprigting van ‘n Sanlam-gebou getender het, moes teen wil en dank hierdie Afrikaanse terme baasraak. Hulle moes noodgedwonge dikwels met die argitekte, bourekenaars en ingenieurs skakel om die betekenis van Afrikaanse terme vas te stel. Daar was toe veral twee boumaatskappye, Murray & Stewart en Roberts Construction, albei sterk Engels geöriënteerd, wat om die beurt suksesvol vir groot Sanlam-gebouprojekte getender het. Hulle het spoedig agtergekom dat hulle elke keer teen mekaar meeding en het dus besluit om liewer as Murray & Roberts saam te smelt.
Hoe sterk Afrikanergesind Sanlam destyds was, blyk uit die feit dat ek, werksaam as ‘n onbeduidende klerk in die Sanlam-hoofkantoor in Bellville, jaarliks die bygewerkte lyste van praktiserende argitekte, bourekenaars en ingenieurs nagegaan het en dan al die vanne gemerk het van diegene wat blykbaar Afrikaans was. Daardie gemerkte name is dan deur die Sanlam-hoofamptenare gebruik wanneer hulle besluit het watter professioneles vir die volgende bouprojek aangestel sou word.
In die nuwe Suid-Afrika het Sanlam en Naspers, asook bv Volkskas (gestig in 1934) in sy nuwe gedaante as Absa (wat deur die Britse Barclays oorgeneem is), doelbewus hulle Afrikanerwortels afgesweer. Dit lyk asof hulle in ‘n poging om hulle trotse verlede te versaak, alles in hulle vermoë doen om swartes en veral die ANC ter wille te wees. Dit is om van te ween, maar van ‘n omkeer- en terugkeerstrategie na hulle Afrikanerwortels is daar geen sprake nie.
In die jare sestig, dus ten tye van die oprigting van die Naspers-sentrum, en sekerlik lank voor dit en daarna, het die Sanlam-raad daarop aangedring dat alle raadstukke slegs in Afrikaans moes wees. Ek en ander klerke het ure lank dokumente uit Engels in Afrikaans vertaal om te verseker dat geen Engelse teks aan die direkteure voorgelê word nie. Deesdae is die raad van sowel Sanlam as Naspers dermate getransformeer, dus beset met persone wat nie Afrikaans kan of wil gebruik nie, dat alle raadstukke en -besprekings waarskynlik deurgaans in Engels is. In die geval van Absa is daar onder die tien raadslede nie ‘n enkele siel wat naasteby ‘n Afrikaner genoem kan word nie.
Diegene wat gebeurtenisse soos die Van Riebeeck-fees (1952) en die inwyding van die Voortrekkermonument (1949) en die Afrikaanse Taalmonument (1975) meegemaak het, behoort ‘n baie beter begrip van die meevoerende Afrikanertrots van daardie dekades te hê as diegene wie se eerstehandse waarneming grotendeels tot die nuwe Suid-Afrika beperk is. Die Afrikaner van die apartheidsera en vroeër was anders en sekerlik beter as wat hy tans voorgestel word; ‘n karikatuur wat veral deur die Waarheids- en Versoeningskommissie, met Desmond Tutu aan die spits, geskep en via die SABC deur Max du Preez en Antjie Krog uitgebasuin is en steeds met oorgawe gepropageer word.
Dit is nie net nie-Afrikaner-elemente wat regverdigbare Afrikanertrots deesdae belaglik voorstel nie. Weens ‘n mengsel van politieke korrektheid en ANC-gedienstigheid neem verloopte Afrikaners aktief deel aan hierdie minagting en vertrapping. Tydens die “onderhandelde politieke skikking” het die swartes deurgaans hulle eie belange ten koste van die blankes nagejaag en seëvierend daarmee weggekom. Mense soos FW de Klerk, Roelf Meyer en Leon Wessels was die swartes ter wille en het verraderlik die mandaat vir magsdeling in algehele magsoorgawe omskep.
Ek het onlangs Wessels se relaas van die gebeure, Vereeniging: Die Onvoltooide Vrede (2010), onder die loep geneem (Praag 20 Okt). Hy beweer: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelings begin het” (p 59). Hy wek die indruk dat hy hom hieroor verlekker. Dit kom van iemand wat sy bevoordelingsopsies oopgehou het en dus eers in 1994 uit die Afrikaner-Broederbond bedank het (p 333). Wessels aanvaar sonder meer dat alle volwasse burgers in ‘n eenheidstaat in dieselfde mate stemreg moet hê. Kwalitatiewe verskille by mense word summier geïgnoreer. Daar is geen sprake van ongedurigheid by Wessels oor wat diegene aangedoen is wat die land oor eeue opgebou en die Westerse beskawing hier gevestig het nie.
Op 20 Oktober was ek beswaard oor Wessels se stelling dat “wit beskawing” “‘n eufemisme vir oorheersing deur wittes” sou wees (p 51). Ek het ook genoem dat Wessels dink “Westerse beskawing skynbaar sonder verlies deur afrikanisering vervang [kan] word.” “Wessels het vir lief met swart mag en die tirannie van die meerderheid, eufemisties ‘demokrasie’ genoem, geneem.” “Hy het die nuwe Suid-Afrika gewen, maar in die proses sy siel as Afrikaner verloor.” As iemand wat in 1946 gebore is, het Wessels nie gees by die inwyding van die Voortrekkermonument of die Van Riebeeck-fees gevang nie en dit is onwaarskynlik dat hy die inwyding van die Afrikaanse Taalmonument bygewoon het.
Ek het voorheen aangetoon hoe ongevoelig Wessels deesdae vir die belange nie net van die blankes en in die besonder van Afrikaners is nie, maar ook vir dié van Afrikaans. Dit kan teruggevoer word na die feit dat Wessels, soos Willie Esterhuyse, uit ‘n Sap-gesin kom. Albei het ‘n tyd lank ‘n Afrikanerdop vertoon, maar die neut het Sap gebly. Dit is mense wat nie die grootsheid van die Afrikaner in sy dieptegang ervaar het nie, maar eerder oppervlakkig en opportunisties eens lippediens aan die Afrikanersaak bewys het. Daarna het hulle die Afrikaner vir ‘n pot lensiesop verkwansel.
Die voorafgaande betoog kan geen twyfel laat oor die voor die hand liggende werklikheid van die blankes se saak nie. Tog het Wessels dit wys geag om ter herdenking van die ondertekening van die tussentydse grondwet 20 jaar gelede, ‘n artikel vir Rapport (24 Nov) te skryf, wat onder die opskrif “Watter wit saak?” gepubliseer is. Daar is by Wessels steeds algehele onbegrip vir wat hy en sy meelopers die blankes en veral die Afrikaners aangedoen het. Daar is geen boetvaardigheid by hom te bespeur oor twee dekades van agteruitgang en verval nie. Hy herhaal halsstarrig wat in sy 2010-boek staan.
Wessels:
“Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelinge begin het. Die onreg wat aan wit bevoorregting gekoppel is, was eenvoudig te groot. Wit mag, wit eksklusiwiteit was so gediskrediteer dat welluidende woorde soos selfbeskikking, magsdeling en vetoreg in ‘n konsensusregering dit eenvoudig nie kon versag nie, hoe goed dit ook al bedoel was.”
Is die kern van ons geskiedenis voor 1994 wit bevoorregting of wit ondernemingsgees, kundigheid, toewyding, deursettingsvermoë, ens? Het swart mag geblyk beter as wit mag te wees? Wie het wit eksklusiwiteit gediskrediteer? Die swartes. Op grond waarvan mag wittes nie vir hulleself leefbare ruimte vir hulle kultuur en waardes gun en skep nie?
Waarom konsensusregering? Die wittes het die politieke mag gehad. Die NP-onderhandelaars kon, as hulle ruggraat gehad het, ononderhandelbare voorwaardes gestel het. Dit is wat die ANC gedoen het en wat die VGK in hulle gesprekke met die NG Kerk steeds doen. Pleks daarvan dat wittes selfbeskikking, magsdeling en vetoreg het, het die swartes nou (feitlik) onbeperkte mag; iets wat klaarblyklik nie in die openbare belang is nie.
Wessels vertel hoe erg verdeeld die kabinet was. “Dat De Klerk dié uiteenlopende groep mense so lank bymekaar kon hou, was ‘n prestasie waarvoor hy nie aldag erkenning kry nie.” Eintlik is dit ‘n hoogs onoorspronklike opmerking, want dieselfde is jare lank van sir De Villiers Graaff en sy Sappe gesê. De Klerk “verdien ook krediet daarvoor dat hy nie toegelaat het dat die vasstekers die proses kaap en die oorgang vertraag nie”. Die behoudendes word dus die “vasstekers” genoem en die oorgang van wit na swart mag word deur Wessels ondersteun. Is dit nie veel beter om ‘n vassteker vir, as ‘n verraaier van, jou etniese groep te wees nie?
Onthou, dit behoort in die eerste plek nie te gaan om die belange van die huidige geslag nie, maar om die heil van toekomstige geslagte. Die NP-onderhandelaars, waarvan Wessels een was, het omstandighede geskep wat vir die huidige geslag blankes kwalik leefbaar is. Vir hulle komende geslagte is dit klaarblyklik nag.
Daarna herhaal Wessels dieselfde stommiteit as in sy boek (p 251): “Roelf Meyer was die regte man om De Klerk by te staan.” Ek vra weer: “Sodat die ANC hom so erg ore kon aansit?” In die nuwe Suid-Afrika het Meyer ‘n ANC-lid geword. Hierdie feit, wat sy gesindheid opsom, is afdoende om Meyer as beskermer van blanke belange heeltemal te diskrediteer. Wessels vertel goedkeurend van Meyer en Cyril Ramaphosa se uitgangspunt “dat vir elke probleem daar ‘n oplossing is.” Die geneuk is dat hierdie “oplossings” meesal en male sonder tal ‘n eufemisme vir toegewings aan die kant van Meyer en De Klerk was.
Die “versoenende” pad wat mense soos De Klerk, Meyer en Wessels geloop het, het tot gevolg dat die blankes, onder wie se leiding die land ontwikkel en opgebou is, tweederangse burgers in hulle geboorteland geword het. Dié blankes word verwyt en verfoei. Van hulle word verwag om sonder ophou verskoning te vra. Hulle is grootliks polities magteloos gelaat. Diegene wat met oorgawe alles wou afbreek wat oor eeue opgebou is, het deesdae feitlik onbeperkte politieke mag. Ingevolge die grondwet, waarvoor iemand soos Wessels net die hoogste lof het, word daar in elke moontlike opsig teen die blankes gediskrimineer. Desnieteenstaande gee die ANC hoog op oor ‘n “nie-rassige” nuwe Suid-Afrika. Die erflating van die blanke bewind is oorweldigend positief, maar die ANC en sy meelopers haper uitsluitlik op die onvolmaakthede wat deel van ‘n voortreflike pakket was.
Realisties beskou behoort daar groot erkentlikheid teenoor die blankes vir hulle bydrae te wees. Daarom behoort hulle eerder bevoordeel as benadeel te word. Hulle behoort as die waardevolste etniese groep erken en waardeer te word. Pleks daarvan is die kern van die ANC se beleid presies die teenoorgestelde. Dit gaan deesdae om die benadeling van blankes en die bevoordeling van nie-blankes, veral swartes. Desmond Tutu het selfs al ‘n etniesgebaseerde ekstra belasting op blankes voorgestel. Die wittes moet klaarblyklik boet vir wat hulle opgeoffer en tot stand gebring het.
Dit is hierdie wesenlike politieke werklikheid wat iemand soos Flip Buys miskyk (Maroelamedia 4 deser). Hy verwys na wat hy beskou as “swak gedrag”, “dom optredes” en “swak argumente”. Dit veroorsaak glo vyande vir Afrikaners en het tot gevolg dat ons verder verneder en nog meer ongewild gemaak word. Ons benadeel glo onsself deur na ras (oftewel kleur, etnisiteit) te verwys. Wat Buys per slot van sake met sy paaibeleid voorstaan, is dat die blankes die rampspoedige voorbeeld van mense soos De Klerk, Meyer en Wessels moet navolg en bly buig (“blackwards” – soos die Rhodesiërs gesê het) voor die aanslag van die bose; dat ons nie soos die ANC in rasgebaseerdheid mag uitmunt nie. Buys versuim om die ANC se rasgebaseerde aandrang op swart mag ter vervanging van wit mag in berekening te bring. Soos Willie Esterhuyse in Eindstryd (2012) bepleit, verkies Buys blykbaar om die ANC as “vennote” (p 195) pleks van as vyande van die Afrikaner te takseer.
Daar is klaarblyklik groot kulturele en ontwikkelings- of beskawingsverskille tussen plaaslike indiwidue en etniese groepe. Sonder om ras/kleur tot rassisme of rassemeerderwaardigheid te verabsoluteer, is ras/kleur (dikwels) aanduidend van hierdie verskille. Velpigmentasie is eerder die aanduidende as die wesenlike rede vir hierdie nie-eendersheid. Dít hoef nie, soos Buys voorgee, “haatpolitiek” of ‘n “terugkeer na apartheid” te behels nie. Hy skryf: “Rasargumente is ‘n politieke doodloopstraat.” Dit is egter die straat waarin die ANC aktief bedrywig is en waarin hy ten koste van die blankes floreer. Die bepalende hooffaktor in die ANC se beleid is ras/kleur/etnisiteit. Dit sou die toppunt van dwaasheid wees om hierdie feit goedsmoeds te ignoreer in die hoop dat dit tot ‘n beter bedeling vir blankes sou lei.
Of ons daarvan hou of nie, ras/kleur/etnisiteit is die kern van die politieke werklikheid in die nuwe Suid-Afrika. Om opdrag te gee dat ras/kleur/etnisiteit buite rekening gelaat moet word, soos Buys doen, is soos om ‘n suksesvolle wittebrood sonder seks na te streef.
Rekenaarspeletjies en Hollywood het die tema van die zombie-apokalips gewild gemaak. Vanjaar is een van die groot Hollywood-films met Brad Pitt in die hoofrol, World War Z, vrygestel, na die gelyknamige roman deur Max Brooks. Daarin verander die grootste deel van die aarde se bevolking in zombies as hulle deur ander zombies gebyt word.
‘n Tyd lank het my tienerseun se stempos die boodskap oorgedra: “Dis die zombie-apokalips en ek is te besig met oorlewing om nou my selfoon te beantwoord. Laat gerus ‘n boodskap.”
Wat my opval aangaande die ruwe Suid-Afrika is dat dit presies soos ‘n zombie-apokalips verloop, net ietwat langsamer. Elkeen wat boodskappe vanaf mnr. Jaap Kelder se poslys ontvang, kan lees hoe water-, elektrisiteits- en ander dienste op klein dorpies oral in die land onklaar raak. Op Ladybrand word selfs die honde siek van die vrot water. Ek haal aan uit ‘n e-pos van Kelder op 19 November:
Tydens ‘n besoek aan Ladybrand in April 2012 het ons die riool- en waterwerke gaan besoek. Die rioolwerke was heeltemal buite werking met rou riool wat in die spruit inloop. Om die kersie op die koek te sit pomp die munisipaliteit die water vir die dorp uit ‘n dam in die spruit wat STROOMAF van die rioolwerke lê!
Na die besoek aan die rioolwerke het ons na die waterwerke gaan kyk. Absoluut disfunksioneel! Op Op ‘n vraag aan die persoon aan diens of die water getoets word voordat dit na die dorp toe gepomp word was sy antwoord “NEE” want die water is mos reg!
En – nes in die zombieverhale – reageer daar niemand nie. Almal maak asof niks gebeur nie en dat die lewe maar net soos voorheen voortsleep. Hier en daar is mense besig om blikkieskos, drinkwater en ammunisie op te gaar, maar waarskynlik dink hulle vriende, familie en bure dat hulle van lotjie getik is. Hoe lank nog voordat probleme met water en elektrisiteit nie ook in die groot stede, soos op die platteland, posvat nie?
Meer en meer kan ons die vorige NP-kabinet wat halsoorkop die land in die hande van ‘n bende radikale plunderaars oorgegee het, insgelyks as ‘n groep willose zombies sien. In vandag se Rapport steek een van hulle, Leon Wessels, nogmaals ‘n preek af deur te sê:
Die NP-kabinet was in dié tyd (die vroeë negentigerjare) erg verdeeld. Dat De Klerk dié uiteenlopende groep mense so lank bymekaar kon hou, was ’n prestasie waarvoor hy nie aldag erkenning kry nie. Hy verdien ook krediet daarvoor dat hy nie toegelaat het dat die vasstekers die proses kaap en die oorgang vertraag nie.
Die oorgang na wat? kan ‘n mens seker vra. Na Zombieland? Na Zimbabwe? Sonder voedsel, valuta en ander hulp uit Suid-Afrika, om nie van Oxfam en ander Britse NRO’s te vergeet nie, sou daar al lankal hongersnood in daardie land uitgebreek het. Maar wie gaan Suid-Afrika ná versnelde regstelaksie, grondhervorming en uitgebreide stedelike verval red?
Is dit nie ironies dat Wessels, asook die meeste Naspers-redakteurs en -rubriekskrywers tans, twintig jaar later, steeds die NP se onbekookte oorgawe aan die ANC terugwerkend probeer regverdig nie? As alles maanskyn en rose was – soos ons belowe is – sou geen regverdiging mos nodig gewees het nie. Nie waar nie?
Ek herinner my dat daardie joernalistieke zombie, Max du Preez, soos vele ander, al telkens aan ons voorgehou het dat “daar geen ander keuse as oorgawe” was nie. Die alternatief sou ‘n apokaliptiese (sic) bloedbad gewees het. Die werklike bloedbad het egter reeds in die middeltagtigerjare plaasgevind toe Joe Slovo en die Oos-Duitsers in ‘n desperate poging om hul mislukkende stedelike terrreurstrategie te laat slaag, die Wimpy-restaurante en ander burgerlike teikens met bomme opgeblaas het. Teen 1989 het die Berlynse Muur in duie gestort en die Oos-Duitse kommunistiese zombieregime daarmee saam. Vanweë die skielike gebrek aan finansiële en logistieke steun uit Oos-Europa, het terreur en ander geweld in die land skerp afgeneem.
Maar danksy die wit sangoma fw de klerk kon die “lewende dooies” van die Oos-Duitse kommunisme, soos Joe Slovo, Ronnie Kasrils en hul marionet Mandela, vastrapplek in Suid-Afrika verkry en die land begin plunder en rysmier. Uit vrees dat sy eie mense hom mag aanval, ry de klerk deesdae in ‘n koeëlvaste motor rond. Dis darem vreemd dat die mense aan wie hy die “wonderwerk” gebring het, dit nie so ervaar nie.
Wat fassinerend is, is dat Suid-Afrika nog altyd onder die swaard van Damokles gelewe het. Die einde van die land is nog altyd voorspel. Blykbaar is daar genoeg Suid-Afrikaanse kapitaal in die buiteland om die land se valutareserwes oor en oor te dek, maar die vrees dat dinge tog maar uiteindelik gaan “skeefloop”, sorg dat die land se rykes hul spaargeld op veilige plekke soos Switserland en ander hou. Veral die liberale sakemanne wat so hand om die blaas met die regerende party is en saam-saam die staatskas leeg steel, is die eerstes wat hul familiefortuine by privaatbanke in die buiteland laat versorg.
Ons wag dus op die eindtyd wat gaan aanbreek, gegewe die “apokaliptiese toon” wat die Suid-Afrikaanse politiek nog altyd gekenmerk het. As ‘n mens meer filosofies wil raak, is dit natuurlik ‘n hebbelikheid van die hele Westerse beskawing. Soos in die Openbaring van Johannes. Of zombieflieks.
Wie weet of Nelson Mandela nog lewe? Soos die dinosourusse van die ou Sowjetryk wat maande lank nie meer op die balkon van die Kremlin verskyn het nie, het ons die ou Xhosa lanklaas op die TV gewaar. Mandela is die lewende dooie messias wat Suid-Afrika se zombiedemokrasie moet “bewaar”. Kortom, hy is die Hoofzombie wat ons van die naderende apokalips moet vrywaar.
Toe ek nog in Parys gewoon het, het daar ‘n boekie deur die Franse filosoof Jacques Derrrida verskyn, wat ek vanoggend op my boekerak raakgevat het, ietwat vergeelde bladsye en al. Dit heet: D’un ton apocalyptique adopté naguère en philosophie. Dit het doer in die tagtigerjare verskyn en is lyk my nooit belangrik genoeg geag om in Engels of Nederlands of selfs Duits te vertaal nie. Die titel beteken: “Oor ‘n apokaliptiese toon wat onlangs in die filosofie posgevat het.”
Op sy gewone idiosinkratiese manier, ontleed Derrida die boek Openbaring, maar ook sekere aanmerkings van Immanuel Kant en veral die verband tussen die Hebreeuse woord gala en die Griekse term apokalupsis. Die Afrikaanse woord “openbaring” is eintlik ‘n goeie vertaling, want tydens die apokalips word iets skandeliks openbaar wat tot dusver weggesteek is.
Onlangs in die Business Day het die swart rubriekskrywer, Sipho Hlongwane, gekla oor die “postmoderne rassisme” in ons land, waarop ek hom in Engels geantwoord het. In Hlongwane se stuk verwys hy egter na ‘n ander eietydse filosoof, die Sloween Slavoj Žižek wat insgelyks ‘n boek met die titel Living in the End Times gepubliseer het. Volgens hom gaan die boek oor die volgende:
The underlying premise of the present book is a simple one: the global capitalist system is approaching an apocalyptic zero-point: Its “four riders of the apocalypse” are comprised by the ecolological crisis, the consequences of the biogenetic revolution, imbalances within the system itself (problems with intellectual property; forthcoming struggles over raw materials, food and water), and the explosive growth of social divisions and exclusions.
To take up only the last point, nowhere are the new forms of apartheid more palpable than in the wealthy Middle Eastern oil states – Kuwait, Saudi Arabia, Dubai…
Ons sien dus dat, hoewel apartheid oftewel segregasie reeds in die tagtigerjare in Suid-Afrika afgeskaf is, soos in die Amerikaanse Suide, verseg dit – nes die spreekwoordelike zombie – om dood te gaan. Apartheid het ‘n globale probleem geword. Die nuwe “apartheidstaat” is Israel, met ‘n horde internasionale beroemdes en popsangers soos Roger Waters van die eertydse groep Pink Floyd wat die land boikot en beswadder. Hoewel, miskien verdien Israel meer die benaming “apartheidstaat” volgens die internasionale definisie as die ou Suid-Afrika waar elkeen sy eie staat kon opeis indien hy wou. Anders as die Palestyne van wie ‘n nasionale staat weerhou word. Selfs die ANC ondersteun ‘n eie staat vir die Palestyne terwyl ‘n volkstaat vir Afrikaners teengestaan word, iets wat natuurlik nie logies sin maak nie. Maar dan maak min dinge in die politiek ooit logies sin.
Žižek bestee ‘n hele hoofstuk in Living in the End Times juis aan flieks en ander vorme van gewilde kultuur, genaamd “Interlude 1. Hollywood Today: Report from an Ideological Battlefield”. Daarin sien hy veral die rol van die leuen in films en boeke raak, dat leuens dikwels gebruik word om die publiek teen die werklikheid te beskerm. Žižek noem nie die gewilde TV-reeks Nikita nie, maar die intrige daarin is iets soortgelyks: die bestaan van ses “swart kassies”, hardeskywe waarop al die inligting van Amerikaanse, sogenaamde “swart operasies” (black ops) bewaar is. Indien die inligting sou uitlek, sou die VS-regering nie net tot ‘n val kom nie, maar daar sou ook wêreldwye onluste losbars soos wat volkere uitvind hoe hul regeringsleiers of -amptenare in beplande “ongelukke” omgekom het, ens. Elke swart kassie word deur ‘n hoogs opgeleide “Waghouer” beskerm wat dit met sy lewe moet bewaak.
Die huidige Suid-Afrika is insgelyks ‘n utopiese leuen waarvan die onthulling of openbaring dalk onluste en opstand sou veroorsaak. Daarom moet ons konstant deur Naspers, die SAUK en ander hoofstroommedia gepaai word. Ons is veronderstel om nie die ooglopende teenstrydighede in ons omgewing – dalk tekens van die naderende apokalips – raak te sien nie.
Die swartman het natuurlik geen beswaar teen ‘n alterrnatiewe werklikheid wat om politieke, ideologiese of godsdienstige redes in stand gehou word nie. Die geeste van die voorvaders leef in elk geval tussen ons. Selfs binne die revolusionêre swart denke was daar nog altyd ‘n rol vir die bonatuurlike, die okkulte, moetie en alles wat daarmee saamhang. Op die vooraand van die Marikana-botsing tussen stakende mynwerkers en die polisie, het die stakers rituele uitgevoer wat veronderstel was om hulle teen die polisie se koeëls te beskerm. In die oerteks van swart radikalisme, Frantz Fanon se Les damnés de la terre, verwys hy insgelyks na zombies. Ek haal uit die Nederlandse vertaling, De verworpenen der aarde, aan:
De sfeer van mythe en magie is, wanneer ek er bang voor ben, een onloochenbare realiteit. Omdat ik er bang voor ben, word ik er door ingelijfd in de tradities, in de geschiedenis van mijn streek of mijn stam, maar tegelijkertijd is het een geruststelling voor me, ik krijg een status door, een bewijs van staatsburgerschap. Het gebied van het geheim is in de onderontwikkelde landen een collectief gebied, dat geheel val onder die magie… Geloof mij, zombies zijn verschrikkelijker dan kolonisten. En vanaf dat moment gaat het er niet meer om die regels van de gepantserde wereld van het kolonialisme in acht te nemen, maar om je drie keer te bedenken alvorens te urineren, te spugen of ‘s nachts naar buiten te gaan… Zoals men ziet word alles herleid tot een permanente strijd in de fantasie-wereld.
Mandela se “onbaatsugtige” lewe, net soos die “wreedheid van apartheid”, is ‘n mite, selfs fiksie soos dié van zombiefilms en -boeke. Naar dis nie te sê dat daar nie ‘n reële stryd – ‘n permanente stryd soos Fanon dit noem – daaromheen plaasvind nie.
Ons het regtig ‘n goeie zombieroman in Afrikaans nodig, iets wat ook ons politiek satiriseer. Maar die kanse dat die dooies as zombies uit hul grafte sal opstaan, is seker gering. Aan die ander kant is die werklike zombiestryd in ons land dié tussen die oorblyfsels van Westerse kultuur en die Afrikakultuur. Die neiging tot volslae verafrikanisering – “verinheemsing” soos Mugabe dit noem – gaan vir seker tot grootskaalse verval van ons ekonomie en infrastuktuur lei. Ons sien dit reeds op plattelandse dorpe waar armoede en gesondheidsrisiko’s rondom water en riolering toeneem.
‘n Siek, honger mens sal jou nie noodwendig – soos ‘n regte zombie – byt nie. Maar hy sal jou vir seker aanval en moontlik vir voedsel of water om die lewe bring.
Dis die soort zombie-apokalips waarvoor ek bang is. En dit gaan nie fiksie wees nie.
Ongelukkig neig fw de klerk se zombie- linkse revolusie regstreeks na ‘n voorspelbare eindtyd wanneer niks meer gaan werk nie.
Het iemand al oor die ooreenkomste tussen Adolf Hitler en Nelson Mandela geskryf? Beide het tronk toe gegaan. Albei het ‘n outobiografie oor hul “stryd” geskryf. In die geval van Hitler was dit letterlik Mein Kampf, oftewel, “My stryd”.
Mandela kon hom dit seker nagedoen het en sy relaas “My struggle” genoem het. Hy het egter die titel Long walk to freedom verkies. Dis vir my ‘n ietwat onakkurate titel aangesien hy meer in die tronk gesit het as wat hy letterlik “geloop” het of selfs iewers heen op pad was. Maar dit daargelaat.
Daar is egter verskille tussen Hitler en Mandela ook. Hitler het nie van Jode gehou nie, terwyl Mandela hom byna sy hele lewe lank met Jode omring het. Daarom ook woon hy in die meesal Joodse rykmansbuurt Houghton in Johanesburg en is dit ook hier waar sy “Centre of Memory” gisteraand met groot fanfare geopen is.
Suid-Afrika is die land van swak smaak en paradokse. Daarom dra “Madiba”, soos hy genoem word, baie lelike hemde en woon hy nie in Xhosaland of die Transkei nie, maar in Houghton. Die “pelgrim na vryheid” verkies dus die boomryke, Westerse voorstad van Johannesburg bo die Stoïsynse eenvoud van ‘n Xhosa-hut iewers in Qunu. Hitler, daarrenteen, het vele beroemde skilders, sangers, musici en staatshoofde in sy berghut, die Berghof, in die Beierse Alpe ontvang, onder andere: David Lloyd George (3 Maart 1936), the Aga Khan (20 Oktober 1937), die hertog en hertogin van Windsor (22 Oktober 1937), Kurt von Schuschnigg (12 Februarie 1938), Neville Chamberlain (15 September 1938) en Benito Mussolini(19 Januarie 1941).
Indien iemand my kwalik neem dat ek Beiere in dieselfde asem as Nelson Mandela noem, is Beiere natuurlik so deel van die ANC-regering soos die horde produkte uit fabrieke van die Beierse Motorwerke (BMW) wat gisteraand die hele Sentraallaan in Houghton oorgeneem het. Meesal was hulle ook swart, die kleur van nasionaal-sosialisme. Mercedes-Benz, Hitler se gunstelinghandelsmerk as dit by voertuie kom, was ook goed verteenwoordig.
Swart mans in swart Duitse motors wat in donker pakke geklee is, het so min of meer die aard van Maandagaand se byeenkoms bepaal waartydens hulde aan die Groot Leier (Führer?) gebring is. Blykbaar het Bill Clinton sommer ‘n miljoen dollar aan die sentrum geskenk en die Amerikaanse ambassadeur, Patrick Gaspard, staan gedweë in ‘n tou van ander donateurs wat elkeen meer as ‘n miljoen rand bygedra het. Daar is mnr. Jürgen Schreiber, die uitvoerende beampte van Edcon, wat Edgars en die CNA besit, Volgens Bloomberrg Businessweek verdien Schreiber R11 059 000 per jaar, dus amper tweemiljoen rand per maand. Maar die skenking is nie uit sy eie saak nie, wel dié van Edcon wat ‘n miljoen bygedra het, benewens kleiner skenkings wat deur elkeen van die maatskappy se 40 000 werknemers ingesamel is. Kaya FM skenk ook meer as ‘n miljoen, tesame met die Britse sokkerklub Sunderland wat ‘n Skotse vrou al die pad van Engeland laat kom het. Iewers op ‘n BBP-sitplek is daar ook ‘n Rockefeller, want die patriarg David Rockefeller is blykbaar insgelyks ‘n groot bewonderaar van Mandela.
Die Lotto het R11,5 miljoen geskenk en blykbaar gaan Mandela se huidige tuiste in Houghton ook gekoop word en tot nasionale monument verklaar word.
As ons laatmiddag aanvanklik by die sentrum aankom, staan Leon Wessels, een van die Nasionale Party se hopelose onderhandelaars wat deur Slovo, Mandela, Kasrils en ander tydens die onderhandelinge ore aangesit is, ietwat beteuterd rond. “Ja, ek was deel hiervan,” hoor ek hom aan een van die gaste sê. Hy dra geen donker pak nie.
Ek voer ‘n kort video-onderhoud met die Afrikaanse akteur, Gys de Villiers, wat fw de klerk in die rolprentweergawe van Long walk to freedom speel. Die film het oor ‘n begroting van 150 miljoen dollar beskik, dus anderhalf miljard rand teen die huidige wisselkoers. ‘n Engelsman het die film gefinansier en die wêreldwye verspreiding word deur die gebroeders Weinstein van die VSA behartig. Bob en Harvey Weinstein is bekend om hul Joodse nasionionalisme; in een van hul rolprente, Inglourious Basterds, slaan die Joodse hoofkarakter Duitse krygsgevangenes met ‘n bofbalkolf dood. Die Weinsteins sou seker, soos Mandela, in Houghton tuisvoel, al is daar soveel Beierse motors te siene.
Wie skryf deesdae president Jacob Zuma se toesprake? wonder ‘n mens. Blykbaar het hy direk vanuit Kolombo, Sri Lanka, na die partytjie by die Nelson Mandela-sentrum gevlieg en het net ‘n halfuur laat opgedaag. Ek kan onthou dat ek eenkeer twee ure vir hom by sy huis in Forest Town moes wag nog voordat hy president geword het, dus kan ‘n mens nie heeltemal van Afrikatyd praat nie.
Zuma kondig ook aan dat daar op Geloftedag ‘n standbeeld van Mandela by die Uniegebou onthul gaan word.
As South Africans we are proud to be the children of Tata Nelson Mandela, and to share his proud legacy with the rest of the world.
Up to this day Tata Madiba continues to inspire all of us and remains a symbol of hope and resilience to all those striving for a better and more humane world.
As the South African government we will continue to honour Tata Madiba and his generation of leaders for the massive contribution they made to our liberation.
Part of the work we are doing to honour our icon is that, in December we will unveil Tata Madiba’s statue at the Union Buildings.
This will be done as part of marking National Reconciliation Day, which this year also marks the centenary of the seat of government, the Union Buildings in Pretoria.
Wat my tref aangaande die gedagte van Mandela se “erfenis”, is die leegheid van die begrip. Nog ‘n Suid-Afrikaanse simulakrum. Benewens swart motors uit München en Stuttgart, beskik die huidige staat oor geen erfenis nie. Demokrasie is in elk geval ‘n Westerse idee en daarom het Mandela dit kwalik uitgevind. Boonop word die begrip so lukraak en lomp op die land toegepas dat dit merendeels tot sy teenoorgestelde lei. Daar is net geen finesse wat politieke denke betref nie. Simplistiese demokrasie sonder enige federale komponent het geen van die politieke vraagstukke in die land opgelos nie en eintlik net vererger. Daar is nou meer ontevredenheid en onluste as ooit.
Mandela se ou kantoor by die sentrum lyk asof dit uit Wetherlys kom: baie Engels met gestoffeerde meubels en ‘n klassieke, Victoriaanse soort lessenaar. Afrikaans word in die vertrek langsaan as “die taal van die vyand” beskryf en daarom verbaas dit mens dat daar ‘n eksemplaar van J.C. Kannemeyer se biografie oor Leipoldt op die boekerak staan. Sover ek kon sien, was dit die enigste Afrikaanse boek in die hele sentrum.
Ek is nogal daardeur geskok dat enigiemand Afrikaans as “die taal van die vyand” kan tipeer. Die begrip toon nogal ooreenkomste met die “entartete Kunst” waarvan die Nazi’s gepraat het. Daar is vele Engelse in Suid-Afrika wat in elk geval Afrikaans – asook Nederlands, wat gewoonlik daarby ingesluit word – as ‘n soort minderwaardige, “ontaarde” taal beskou. Kennelik huldig die Nelson Mandela-sentrum dieselfde mening, anders sou Afrikaans nie so prominent daar as “taal van die vyand” voorgestel gewees het nie.
Terwyl die aanvanklike kunstenaarsvoorstellings die sentrum as wit uitgebeeld het, het die kleure nou verander na bruin, rooi en geel. Soos in vele ander geboue in Suid-Afrika, word geboue wat in ‘n modernistiese styl uitgedink is agterna met steretipe “Afrika-“elemente versier. Dit geskied byvoorbeeld by die Staatsteater in Pretoria waar “Ndebele-patrone” jare ná die bou van die oorspronklike gebou bygevoeg is. Gepoogde “Afrosjiek” raak dan Afrokitsch.
Langs die vertrek met die slagspreuke oor Afrikaans, is ‘n ander rmet ‘n tafel wat vir iets soos die “Ridders van die ronde tafel” bedoel is, want dis rond. Hier word daar glo netelige vraagstukke bespreek, maar dit lyk meer asof denke en indringende besining vermy word, te oordeel aan die onderwerpe op die sentrum se webwerf.
Die Nelson Mandela-sentrum verteenwoordig ‘n vreemde sinkretisme tussen geld en ‘n vervloeë’, kommunistiese radikalisme. Die hele siening van die Suid-Afrikaanse geskiedenis wat op die mure verwoord word, wemel van argaïese kommunistiese clichés. Dog die uitvoerende beampte van Edcon of die Britse sokkerklub kom dit seker nie agter nie.
Op pad terug motor toe, kom ons ‘n splinterrnuwe Rolls Royce-afslaankap teë met ‘n chauffeur wat op een van die gaste, ‘n blanke dame, wag. Die motor, in kontras met die nasionaal-sosialistiese voertuie van die hooggeplaastes en ANC-lede, is spierwit. Die wit Rolls glim spookagtig in die donker.
Ook tydens die hoof van die sentrum, Sello Hatang, se toespraak was daar sprake van “spoke” wat oor Mandela waghou. Ek meen hy het daarmee die geeste van die voorvaders bedoel.
Of dalk was dit ‘n toespeling op Karl Marx: “‘n Spook goël by Europa… die spook van kommunisme.”
Nelson Mandela is ‘n konstruk en die swye rondom die ANC en SAKP se terreur jeens burgerlikes moet by elke besoeker aan die “Centre of Memory” spook. Dit het hoog tyd geword dat ons daardie swye begin bevraagteken.
In Vereeniging: Die Onvoltooide Vrede (Kaapstad: Umuzi, 2010, 367p) skryf Leon Wessels (gebore in 1946) oor sy lewensloop en sy siening van die plaaslike politiek. Die boektitel verwys na die Vrede van Vereeniging wat na die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) gesluit is. Heeltemal tereg was daar toe groot bitterheid aan die kant van die Boere.
Myns insiens is daar selfs groter rede vir ontevredenheid na die ANC se magsoorname in 1994, want alle politieke mag is sonder mandaat op ‘n uiters verradelike en ruggraatlose manier deur wit politici aan die swart meerderheid oorgegee. Wessels beweer egter “dat ons ‘n mandaat gehad het om ons uit die politieke skaakmat te onderhandel” (p 302). Maar het De Klerk dan nie belowe dat na die blanke kiesers teruggekom sou word sodat hulle kon besluit of die uitslag (magsoorgawe) in ooreenstemming met die mandaat (magsdeling) is nie?
Wessels: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelings begin het” (p 59). Hy noem dit ‘n “onderhandelde revolusie” (p 57, 124, 284) maar hy gee nie erkenning aan Allister Sparks by wie hy hierdie frase uit sy boek, Tomorrow is Another Country (1995), oorgeneem het nie. Daar is geen sprake van ongedurigheid by Wessels oor wat diegene aangedoen is wat die land oor eeue opgebou en die Westerse beskawing hier gevestig het nie. Myns insiens verduidelik ons geskiedenis waarom Westerlinge nie vrede met die eksponensiële verval om ons kan maak nie. Die swartes is katastrofaal oorgekompenseer en die wittes is gewetenloos tekort gedoen. Maar Wessels beweer stiksienig: “Alle Suid-Afrikaners se regmatige aspirasies word in die Grondwet vervat” (p 270); soos ‘n elementêre, absolute verbod op rassediskriminasie?
Wessels se hele oriëntasie is verkeerd en dwaas. Wat dink so ‘n mens van FW de Klerk se 1990-toespraak? “Elke keer wanneer ek De Klerk se toespraak lees, klop my hart van opwinding” (p 56). Diegene wat dit anders ervaar het, word as “brommers en grommers” geëtiketteer (p 59; ook 259). ‘n Afrikaan uit swart Afrika het aan Wessels gesê: “Julle Afrikaners is besonderse [onnosel?] Afrikane. Julle sluit Mandela op en laat hom dan vry, al weet julle hy gaan teen julle politiek bedryf en dat dit tot magsverlies gaan lei” (p 327-328).
Wessels doen hom voor as iemand wat nie om geld en ander voordele die politiek betree het nie. By nabaat maak hy asof sy missie (altyd) was om apartheid af te breek: “Die rede vir my politieke bestaan in 1978 was om antwoorde te vind vir beleidsdilemmas waarmee die 1948-oorwinning die volgende geslag opgesaal het” (p 65-66). Hendrik Verwoerd het glo veroorsaak dat politici met “gebakte pere gesit” het (p 106). En die groter gemors wat die ANC van die land gemaak het? Wat sê Wessels daaroor en wat doen hy andersins daaromtrent?
Hy verkies om te bly glo “dat ‘een mens, een stem’ nie die land in vlamme sou laat opgaan nie” (p 135). Waar is die “volwaardige geregtigheid” (p 235) waarvoor hy hom kwansuis beywer het? Waar is die “regverdiger samelewing vir almal”? (p 289). Waar is die “bedeling wat billik teenoor al die mense sou wees”? (p 276). Waar is die “ware vryheid en Suid-Afrikanerskap”? (p 238). Waar is die “verenigde nasie”? (p 257). Waar is die staat wat “sy bronne aanwend ter bevordering van almal se belange”? (p 277). Is oplossings gevind “wat almal se belange dien”? (p 301).
Waarom Wessels dit moontlik vind om knus met hierdie geskepte onreg saam te leef, blyk uit sy lewensloop. Hy kom uit die gesin van ‘n Sap-polisieman. Hy was self ook in die polisie. Daarna het hy in die regte studeer en gepraktiseer en toe Volksraadlid geword, waar hy tot minister gevorder het. Eers in 1994 het hy uit die Afrikaner-Broederbond bedank (p 333). Hoewel hy veral sy eie aandeel in die totstandkoming van die nuwe Suid-Afrika besing, het hy nie kans gesien om na ons politieke “bevryding” langer in die parlement te dien nie.
‘My hipotese, daarenteen, is dat De Klerk hom weens onvermoë, naïewiteit, onverskilligheid, gebrek aan toewyding, of wat ook al, voor en tydens die grondwetlike onderhandelings vasgeverf het. Abraham Lincoln het in Amerika teen sy grein in die bevryder van die slawe geword. Op ‘n soortgelyke manier het die eens konserwatiewe De Klerk in Suid-Afrika die vader van die tirannie van die meerderheid geword’ – Leon Lemmer
Maar dan is dit juis Wessels wat nie kan verstaan waarom FW de Klerk dit so ‘n kort tyd in die regering van nasionale eenheid (RNE) uitgehou het nie: “Die NP se wegloop uit die RNE sal ongelukkig een van die negatiewe inskrywings in FW de Klerk se politieke begrafnisbrief wees” (p 273). Volgens Wessels was die beloofde vyf jaar van die RNE “ware magsdeling”, maar “ná twee jaar het die NP in 1996 tou opgegooi” (p 304). Wessels beweer hy wou na 1994 eerder privaat in die regte praktiseer as om as politikus voort te gaan, maar hy het spoedig sy dienste as menseregtekommissaris aangebied en het toe tien jaar lank as sodanig gefunksioneer.
Hoewel Wessels NG Kerk-lidmaatskap het, het hy noue bande met die Potchefstroomse Universiteit, wat hom as ereprofessor in menseregte aangestel het. In dieselfde opsig is hy betrokke by die versoeningsinstituut wat na die Reitz-sage aan die Universiteit Vrystaat ontstaan het. Wessels is jaarliks in die nuus wanneer die 1996-bomontploffing in Worcester, wat die werk van wittes was, in die naam van versoening in herinnering geroep word. Die talle bomontploffings wat deur swartes gepleeg is, word nie met dieselfde ywer onthou nie. Sover ek weet, het hy hom nog nie oor hierdie wanbalans uitgelaat of iets gedoen om dit reg te stel nie. Die eensydige klem wat hy op menseregte plaas sonder om dit met verpligtinge te balanseer, is ook onaanvaarbaar. Myns insiens moet enigeen wat ontvang, bereid wees om teenprestasies te lewer.
Wessels se teks, aangevul met foto’s, wek ‘n egoïstiese indruk. Hy noem sy vrou “‘n formidabele politikus” (p 92). Hy is kennelik sy eie oorverligte held. Dit is ‘n geval van “dik ek my eie belangrikheid aan” (p 232), soos hy in ‘n ander konteks skryf. Hy het die nuwe Suid-Afrika gewen, maar in die proses sy siel as Afrikaner verloor. “Die grootste skuif wat ‘n mens kan maak, is in jou kop” (p 231) maar dit kan ‘n dwase, naïewe, opportunistiese skuif wees. Wessels het die spreekwoordelike nuttige idioot geword wat die ANC skynbaar sonder enige gesonde remme terwille is.
Hiervoor is hy ruim vergoed, gevolglik is dit vir hom maklik om in die hede te berus en die toekoms so gunstig moontlik voor te stel. Dit laat my dink aan FW de Klerk wat sê dat hy die helfte van sy tyd in die buiteland deurbring. Gewone sterflinge soos ek kan nie buitelandse reise of emigrasie bekostig nie. Maar ontwerpers van die nuwe Suid-Afrika, soos De Klerk en Wessels, kan luuks lewe en hulle voortgesette apartheid koop. Hulle kan die afgryslike werklikheid wat hulle geskep het so dikwels as wat dit hulle behaag, ontvlug. Baie gewone, verdienstelike, beskaafde Afrikaners moet elke dag probeer lewe in omstandighede wat verlooptes vir hulle geskep het. Maar dan is dit Wessels wat in die konteks van Jan Smuts na “wit ‘beskawing'” as “‘n eufemisme vir oorheersing deur wittes” verwys (p 51).
Met die ondertekening van die nuwe “bewonderenswaardige” (p 60) grondwet in 1996 is, volgens Wessels, “die stryd om gelyke regte wat kort ná die Anglo-Boereoorlog begin het, voltrek” (p 20). Hy verwys goedkeurend na ‘n ANC-dokument uit 1943 waarin “die verwydering van enige … diskriminerende maatreëls” bepleit word (p 53) en na die pleidooi om gelyke regte in die ANC se Vryheidsmanifes van 1955 (p 70), bv “All people shall have equal rights to use their own language and to develop their own folk culture and customs. The preaching and practice of national, race or colour discrimination and contempt shall be a punishable crime.” Na aanleiding van die Tomlinson-verslag het swart predikante in die jare vyftig die skrapping van alle diskriminerende wette geëis (p 83). Nthato Motlana het gesê “dat diskriminasie so uitgedien is soos slawerny” (p 141). Die afskaffing van alle rassediskriminasie was ook ‘n ANC-voorwaarde vir onderhandeling (p 54).
Waarom is alle rassediskriminasie dan nie in die nuwe Suid-Afrika verbied nie? Hoe kan Wessels beweer dat wittes gelyke regte in die nuwe Suid-Afrika het as hulle die enigste etniese groep is teen wie daar tot in die oneindige volgens nuwe wetgewing, insluitende die grondwet, suiwer rassisties gediskrimineer mag word? Hoekom is hierdie oud-menseregtekommissaris blind hiervoor? Is waarmee ons sit “‘n regverdige bedeling vir almal in ons land”? (p 176). Hy beweer selfs: “Die ANC se beleid was weliswaar nie op rassediskriminasie gegrond nie … Die ANC se stryd om volwaardige burgerskap vir alle [!] bevolkingsgroepe in die land het 75 jaar ná Versailles [1919] by die onderhandelingstafel geseëvier” (p 33).
Dit is nie net die benadeling van wittes en veral Afrikaners wat geen indruk op Wessels maak nie. Ook teenoor die lot van Afrikaans is hy onsimpatiek: Toe daar sotlik oor elf amptelike tale ooreengekom is, het Wessels dit as een van sy “lekkerkry-oomblikke” ervaar (p 329) omdat dit “diep in die 90% van die bevolking sal akkommodeer” (p 330). “Afrikaans se voortbestaan sou sedertdien vasgewikkel word in die ontwikkeling van veeltaligheid. Ná 1996 het Afrikaans sy spesiale status saam met Engels verloor. Daar was geen morele grondslag vir die voortsetting van die verhewe posisie van Afrikaans nie” (p 45). Later verwys hy na “die verlore plek van Afrikaans” (p 331).
Wessels en bv die Afrikaanse Taalraad (ATR) veg vir veeltaligheid in die hoop dat Afrikaans by implikasie ook daarby sou baat. Dit openbaar ‘n kastraatmentaliteit (Praag 1 September). Myns insiens mag Afrikaners hulle maar uitsluitlik vir die heil van Afrikaans beywer. Wessels erken darem die gevaar van die ATR se dwase paternalistiese bevordering van swart tale wanneer hy skryf: “Afrikaners kan nie taalregte namens ander taalgebruikers opeis nie – hulle moet dit self doen” (p 331). Byvoorbeeld, in België beywer die Vlaminge hulle vir Vlaams en nie vir meertaligheid nie.
Wessels formuleer doelbewus misleidend wanneer hy sê sowel Afrikaans as Engels het hulle spesiale status verloor. In die praktyk het Engels in groot mate die enigste amptelike taal geword. Engels het dus in die nuwe Suid-Afrika onmeetlik aan status gewen. Afrikaans, daarenteen, is die enigste plaaslike taal wat oneindig baie in die nuwe opset verloor het. Anders as wat Wessels beweer, is daar ‘n oorweldigende morele grondslag vir die voortsetting van Afrikaans se vorige “verhewe posisie”, naamlik die feit dat dit grootliks onder die leiding van Afrikaners was dat die land tot die beste in Afrika ontwikkel is. ‘n Mens sou dink dat Wessels sensitiwiteit hiervoor sou hê; dat hy bv beswaar sou opper dat sy geliefde Kurgersdorp nou Mogalestad heet, maar met sy kastraatmentaliteit aanvaar hy dit gedwee. Die lokasie het die dorp oorgeneem. Vir oud-Broeder Wessels is dit heeltemal in orde, want dit is hoe swart mag werk.
Volgens Wessels het FW de Klerk “hom nooit skuldig gemaak aan enige groepvorming of agterbaksheid nie” (p 140). Hy meen dus dat De Klerk suiwer volgens die gees en letter van sy mandaat die nuwe Suid-Afrika as die vrug van onderhandeling aan ons blanke nageslag gegee het. My hipotese, daarenteen, is dat De Klerk hom weens onvermoë, naïewiteit, onverskilligheid, gebrek aan toewyding, of wat ook al, voor en tydens die grondwetlike onderhandelings vasgeverf het. Abraham Lincoln het in Amerika teen sy grein in die bevryder van die slawe geword. Op ‘n soortgelyke manier het die eens konserwatiewe De Klerk in Suid-Afrika die vader van die tirannie van die meerderheid geword; die Johannes die Doper wat die hek vir Raka oopgelaat het en Nelson Mandela en sy meelopers toegelaat het om ten koste van die belange van blankes en tewens van die land in sy geheel swart mag te vestig en te vier.
Die konserwatiewe beeld wat De Klerk in 1989 gehad het, toe hy tot leier van die Nasionale Party verkies is, word deur Wessels bevestig. Die verligte kandidaat om die leierskap was Barend du Plessis (p 218). “In die politieke sin van die woord was [De Klerk] geen verligte nie” (p 227; ook 300). De Klerk wou onderhandel sodat daar “vrede kan wees” (p 221). Het ons nou vrede? De Klerk wou ook onderhandel sodat die land nie die kommunisme ten prooi val nie. Het ons sedert 1994 regerings vry van kommunisme gehad, of is die regerings onder drie staatshoofde (Mandela, Mbeki, Zuma) progressief meer kommunisties as ooit tevore? Dat De Klerk in sy gemoed konserwatief gebly het maar dat sy dade onvoorsiene en oorverligte gevolge gehad het, word deur Wessels bevestig wanneer hy skryf: In 1996 “flankeer FW openlik met die gedagte om teen die Grondwet te stem” (p 279). De Klerk het egter sedert 1990 die pad van “onderhandeling”, wesenlik ‘n eufemisme vir toegewings, bewandel en het ook hierdie keer toegegee.
By die aanvaarding van die grondwet was Wessels se reaksie: “Ek was ook lus om op te spring en te juig” (p 282). “Suid-Afrika word deur die wêreld bewonder vir dit wat ons vermag het” (p 295). Maar “die wêreld” hoef nie daagliks met “die gebakte pere” (p 106) saam te leef nie. Nelson Mandela word die “liefling van die Afrikaners”(p 142) en “die verpersoonliking van versoening” (p 155) genoem. Mandela en Tutu het “die gees van versoening … uitgestraal” (p 308). Geen wonder Mandela “besing my deugde so omvattend” (p 271) nie. Mandela: “Leon … jy [het] my nog nooit teleurgestel nie” (p 284).
Heel idealisties beweer Wessels: “Velkleur is nie die bepalende faktor wanneer politiek bedryf word nie” (p 168). Tog bepaal velkleur, eintlik kulturele en ontwikkelingsverskille, hoe die kiesers stem. Wessels kom selfs met hierdie stelling: “Roelf Meyer was die regte man om De Klerk by te staan en die NP-onderhandelingspan te lei” (p 251). Sodat die ANC hom so erg ore kon aansit? Die voorafgaande laat ‘n mens besef waarom die ANC voorkeur aan Wessels bo enige ander NP-politikus vir die ondervoorsitterskap van die Grondwetskrywende Vergadering gegee het: “Enige ander nominasie uit julle geledere sou nie suksesvol gewees het nie” (p 269). Wessels het met sy vertolking van sy taak heeltemal aan die ANC se verwagtinge voldoen: “Ek is geleer die ondervoorsitter se taak is om die voorsitter [Cyril Ramaphosa] te help” (p 269).
Wessels het vir lief met swart mag en die tirannie van die meerderheid, eufemisties “demokrasie” genoem, geneem. Daarom neig hy om onkrities oor swartes en oorkrities oor wittes te wees. “Wit mense het Afrika nie met aangename herinnerings en bemoedigende presedente gelaat nie” (p 301). Maar hulle het darem die land ontwikkel en doeltreffend bestuur en Wersterse beskawing hierheen gebring. In Amerika is van Wessels gesê: “Ek is nie meer seker of hy nog wit is nie” (p 316). Wessels: Dit was “vir my vervelig om ‘n Afrikaner tussen ander Afrikaners te wees” (p 333). “Ek het nooit werklik belang stel in die vraag en die latere ‘Afrikaner-/Afrikaanse’ debatte nie. Ek is ‘n Afrikaan uit die Afrikanerkamp … Aan ou Europese bagasie het ek nooit swaar gedra nie” (p 325). Hiervolgens kan Westerse beskawing skynbaar sonder verlies deur afrikanisering vervang word: “Die Europese etiket voel … soos verraad teenoor Afrika” (p 328). Wessels erken nie dat Afrika die agterlikste kontinent is nie. Hy stel Afrika eerder as ‘n nastreefbare ideaal vir die nuwe Suid-Afrika voor.
Diegene wat tot hier gelees het, sal groot begrip hê vir wat vriende in Wessels se oor gefluister het: “Kom, Leon, ons moet jou hier wegkry. Die ouens wil jou moer” (p 196).
As u die nuus en kommentaar op die praag-webwerwe volg, sal u sien dat ons lank reeds voorspel dat Suid-Afrika op ‘n breekspul afstuur. Die spanning by ons is gekoppel aan die internasionale konflik tussen die VSA en ander moondhede, in Afganistan, Sirië en elders.
So pas het Julius Malema sy hofbevel oortree en die liedjie “Skiet die Boer” gesing. Hy dreig openlik met ‘n Zimbabwe: grondbesettings en dergelike meer.
Ek het ook al male sonder tal gesê dat as die De Klerk-gesinde Naspersmedia se oghe eendag oopgaan, dan sal dit al amper te laat wees. Vanoggend praat hul noordelike Kruiperkaner-mondstuk, Beeld, van ‘n “gevaarlike baba” wat met Malema se party gebore word.
De Klerk en Naspers het ons hierdie Oemghoenghoendloewoe ingelei en die generaals is lankal afgedank. Mense het ook tou gestaan om hul eie wapens by polisiestasies te gaan inhandig.
Ons word met ons broeke op die knieë gevang.
Maar dis nog nie te laat nie. Die jongste gebeure bewys dat praag se ontledings nog altyd korrek, realisties en versiende was.
Die NP het nie die stryd teen die ANC weens ‘n gebrek aan middele verloor nie, maar weens ‘n gebrek aan insig. Hy het nie die vyand, sy denke of sy oogmerke verstaan nie. De Klerk was ‘n plattelandse prokureur wat op Potch gestudeer het in die dae toe studente nie mog dans nie. Sy kennis van geskiedenis, linkse ideologie en internasionale politiek is hoogs verdag.
Die situasie is nou omgekeer: ons het die insig, maar nie die middele nie.
praag is ‘n gemeenskapsmedianetwerk vir Afrikaners en geen weerstandsbeweging nie. Die stryd wat tans woed, gaan egter in ‘n groot mate oor ons wíl om te oorleef en om ons oorblywende bates soos plase, huise, spaargeld, beleggings, ens., te behou. Die vyand poog om ons wil af te breek tot op die vlak waar hy, in ‘n herhaling van die ’94-fiasko, alles net kan vat sonder om ‘n skoot te skiet.
Net vanoggend kontak ‘n dame elders in die land my en skryf die volgende:
Ek is al die afgelope paar jaar baie bekommerd. Tot so ‘n mate dat ek nie eers wil kinders hê nie, want ek is te bang oor wat moontlik met hulle kan gebeur. Wens baie keer ek is in ‘n ander tyd gebore. Weet ek moet hierdie in die gesig staar, maar ai…ek wil net eintlik ‘n vreedsame bestaan voer.
Ongelukkig is Pandora se doos in 1994 geopen en die revolusie begin nou eers spoed optel.
praag en mnr. Jaap Kelder het twee jaar gelede, teen baie teenkanting in, ‘n vergadering van alle Afrikaanse organisasies gehou, waaruit die Strategiese Komitee gebore is en wat steeds maandeliks vergader. Ongelukkig vorder daardie komitee te stadig, terwyl Malema en ander met rasse skrede (woordspel bedoel) besig is om hul bose planne ten uitvoer te bring.
Ons sal voortgaan om Afrikaners te probeer saamsnoer, maar ons het ‘n voorhoede van wakker mense nodig wat ons kan help met bewusmaking en organisasie, waar nodig. Plaas dus asseblief u naam op ons lys van vrywilligers deur die volgende vormpie in te vul:
Ons lewe in ‘n tyd waarin ons wys gemaak word dat alle mense gelyk en selfs wesenlik eenders is; of só behoort te wees. Dit dien as die grondslag van een mens, een stem. A weet na bewering net so goed soos B wie moet regeer, gevolglik het albei stemme dieselfde gewig. Ek sou eerder die teenoorgestelde beweer: Dat geen twee mense eenders is nie; dalk selfs nie sogenaamde identiese tweelinge nie.
Dit lyk vir my sommige mense is intelligenter as ander. Sommige is beter ingelig as ander. Sommige het meer as ander gedoen om iets wat die moeite werd is tot stand te bring. Andersom kan ‘n mens beweer dat sommige meer afgebreek het as ander, ens. Die werklikheid is dat sommige mense ‘n bate en ander ‘n las vir die samelewing is. Net die batiges behoort toegelaat te word om ‘n land se lot te bepaal.
Veralgemenend is dit ook moontlik dat sommige groepe mense gewoon beter as ander is. Dit kan op bv verskille in kultuur dui, terwyl die gelykwensers van ons almal bv Afrikane of wêreldburgers wil maak.
In die nuwe Suid-Afrika mag ons nie diskrimineer op grond van ras/kleur nie, behalwe as dit ten gunste van nie-wittes, en veral swartes, en ten koste van wittes is. Dan staan dit bekend as “billike diskriminasie”. Maar om praktiese redes moet ons liewer ons onderskeidingsvermoë behou. Byvoorbeeld, wanneer groepe mense beoordeel word, is dit in die openbare belang om tussen presteerders en nie-presteerders te onderskei. Ek verwys na “prestasie” in die positiewe of konstruktiewe sin; nie in die negatiewe of afbrekende sin van bv terroriste wat ‘n suksesvolle bomplantveldtog gevoer het nie.
Dit lyk vir my asof gesê kan word dat bv die Duitsers hulle (in sommige opsigte) as presteerders bewys het. Die kort tydperk van naziisme (1933-1945) kan nie alle Duitsers van alle tye vir sodanige huldiging diskwalifiseer nie. ‘n Mens hoef natuurlik ook nie oorboord te gaan en daarom naziisme (of fascisme of nasionaal-sosialisme) of sosialisme (of selfs kommunisme), of watter staatkundige ideologie ook al, in elke opsig te verdoem nie.
Insgelyks kan die blankes of die Afrikaners as presteerders gereken word op grond van wat hulle in Suid-Afrika tot stand gebring het. Die vier dekades van apartheid (1948-1989) diskwalifiseer blankes nie vir sodanige erkenning nie, onder meer omdat apartheid nie in iedere opsig sleg was nie.
Ook is dit ‘n wanvoorstelling om alles oor die politieke boeg te gooi. In die tydperk 1933 tot 1945 was daar baie nie-naziïstiese verskynsels in die Duitse samelewing. In die versmaaide apartheidsera het dit ook om baie meer as bloot apartheid gegaan. Die lewe en die geskiedenis behels baie meer as die politiek.
Wanneer erkentlikheid teenoor ‘n groep mense se prestasies openbaar word, impliseer dit nie dat jy noodwendig van hulle hou nie. Die Jode kan as voorbeeld dien. As die Jode (of die Romeine) vir Jesus se dood verantwoordelik gehou word, behoort ‘n mens nie daarom alle Jode (of Romeine) te verdoem nie. ‘n Mens hoef nie van Jode te hou nie, maar dit is onteenseglik waar dat hulle ‘n lang geskiedenis van buitengewone prestasie het. Daar is baie Duitse Jode wat weens anti-semitisme uit Europa gevlug en ‘n belangrike rol in die ontwikkeling en voorspoed van bv die VSA gespeel het.
Ek het onlangs ‘n omvattende boek oor die Armeniese volksmoord gelees. Die Armeniërs het hulle lank voor die Turke in wat nou Turkye genoem word, gevestig. In vergelyking met die Turke was die Armeniërs presteerders, onder meer omdat hulle meer ontwikkeld (of beskaafd) was. Armenië was sedert die 4de eeu ‘n Christelike staat; die eerste in die wêreld. Die Turke was jaloers op die Armeniërs se groter welvaart en vyandig teenoor hulle omdat hierdie Turke die Moslem-geloof fanaties aangehang het. Turke het uit sentraal-Asië na Turkye gestroom en die Armeniërs getalgewys verswelg.
Ingevolge John Stuart Mill (1806-1873) se tirannie van die meerderheid het die Turke meer as ‘n miljoen Armeniërs vermoor of in kampe laat sterf en die res uit die land gedryf. In die klein hedendaagse staat Armenië (aangrensend aan Turkye) is daar skaars 3 miljoen Armeniërs, terwyl sowat 8 miljoen van hulle hulle in ander lande bevind. Dit is ‘n klassieke voorbeeld van wat kan gebeur as ‘n beskaafde minderheid dieselfde grondgebied met ‘n minder ontwikkelde meerderheid moet deel; ‘n meerderheid wat die land regeer.
Die Armeniese volksmoord voor en tydens die Eerste Wêreldoorlog was in talle opsigte ‘n kleedrepetisie vir die Joodse holocaust tydens die Tweede Wêreldoorlog. In Duitsland en Oostenryk was die Jode presteerders en welvarend. Sedertdien het baie Jode hulle in Israel gevestig. Daar doen ‘n situasie soortgelyk aan die Armeniërs teenoor Turke hom voor, naamlik Jode teenoor Palestyne. In Israel is die Jode in die meerderheid maar in die omliggende Palestynse en oorwegend Moslem-gebiede is die Jode ‘n beskaafde minderheid.
In die geval van sowel die Armeniërs/Turke as die Jode/Palestyne is daar parallelle met Suid-Afrika. Geen wonder dat daar hartlike samewerking, bv militêr, tussen die “apartheidsregime” en Israel was nie. As eerste minister het DF Malan Israel in 1953 besoek en ongekwalifiseerd sy bewondering vir die land uitgespreek.
Teen hierdie agtergrond kan Kevin Bloom se boek, Hating Goldstone: the Jewish community against the judge (Johannesburg: Parktown Publishers, Mampoer Shorts, 2012, $2.99 – slegs elektronies beskikbaar), beoordeel word. Op die Mampoer-webwerf word Bloom se objektiwiteit in leserskommentaar bevraagteken, maar hierdie kritiek moet myns insiens eerder toegeskryf word aan die verdeeldheid wat daar oor hierdie saak binne die Joodse gemeenskap bestaan. Ek het die outeur se uiteensetting ewewigtig gevind, behalwe dat, soos deesdae die gewoonte is, apartheid sonder meer verdoem word.
Verdeeldheid is ‘n relatiewe term. As daar ‘n enkele kenmerk van die Jode is wat Afrikaners gerus kan navolg, is dit Jode se vermoë om hulle groepsverwantskap te behou. Al woon hulle verspreid oor die aarde klou baie van hulle aan hulle geskiedenis en kultuur (bv taal, godsdiens en ander gewoontes) vas. Hulle integreer dikwels hoogstens in ‘n mate met ander groepe. Sedert 1948 het die Jode ‘n tuisland wat internasionaal as ‘n staat erken word.
Is daar naasteby dieselfde mate van samehorigheid by Afrikaners? Sal die Afrikaner-diaspora met verloop van tyd in dieselfde mate as die Jode hulle identiteit behou? Waar is die Afrikaner-tuisland? Orania kan ‘n begin in hierdie rigting wees. Lees gerus Leanne George se redelik positiewe kommentaar oor Orania: Koeksister Commerce: Rebranding the White Homeland (Johannesburg: Parktown Publishers, Mampoer Shorts, 2013, $2.99 – slegs elektronies beskikbaar).
Vir jou waardes kan ‘n mens ‘n geestelike tuiste binne jouself skep. Maar ‘n konkrete, fisiese tuisland waarin jy jou in veiligheid en vrede saam met kultuurgenote kan uitleef, is sekerlik ook nodig. Dit moet ‘n ruimte wees waarmee jou hart se punt spontaan aanklank vind; iets waarop jy trots is en wat moeiteloos jou lojaliteit verdien.
Dit moet nie ‘n land wees wat feitlik onherkenbaar verander het en waarin jy ‘n tweederangse burger geword het weens die verradelike gedrag van enkele politici nie. Die Armeniërs en Jode het elk net ‘n klein landjie wat hulle hulle eie kan noem, maar hulle was en is bereid om vir die behoud daarvan te veg. Hulle sal, soos ek, sekerlik nooit die kolossale onnoselheid van ‘n De Klerk & kie aanvaar wat ‘n groot, ontwikkelde en potensieel voorspoedige land aan ‘n myns insiens immorele bende grypsugtiges verkwansel het nie.
Richard Goldstone (gebore in 1938) is in 1980 as regter aangestel en het in 2003 as regter in die Grondwethof afgetree. Hy het bekendheid verwerf as die voorsitter van die Goldstone-kommissie, wat die plaaslike geweldpleging van 1991 tot 1994 probeer uitpluis het. Daarna was hy betrokke by die ondersoek van menseregteskendings in Joego-Slawië en Rwanda (1994-1996) en Gasa (2009). Dit is sy verslag oor die gebeure in Gasa wat groot ontevredenheid in Israel en verdeeldheid in die Joodse gemeenskap in Suid-Afrika en elders veroorsaak het.
Goldstone het sowel die Israeli’s as die Palestyne aan growwe menseregteskendings skuldig bevind. In 2011 het hy teruggekrabbel oor sy skynbaar oordrewe veroordeling van die Israeli’s deur te beweer dat verdere inligting intussen aan die lig gekom het. Eintlik was Goldstone se aanvaarding van hierdie missie van die Verenigde Nasies (VN) kortsigtig, want as hy in die guns van Israel beslis het, kon daar gesê word: Dit is wat van ‘n Jood te wagte is. Daarenteen was die verwagting by die VN se Menseregteraad dat Israel veroordeel moet word. Goldstone se opdrag was om net die gedrag van die Israeli’s te ondersoek. Hy het egter albei partye se dade beoordeel.
In die konteks van bv Israel/Palestina is gevra in hoeverre daar “misdade teen die mensdom” gepleeg is. Laasgenoemde is ‘n mode-frase wat hom tot die uiterste misbruik leen. Terugverwysend na wat ek hierbo oor die kwalitatiewe verskille tussen mense geskryf het, moet ek dit in die midde lê dat ek veel eerder “misdade teen die beskawing” vir beswaar sou uitsonder. Pleks van ‘n kwantitatiewe benadering, waarvolgens die getal mense wat na bewering “benadeel” is van deurslaggewende belang is, verkies ek ‘n kwalitatiewe uitgangspunt.
Dwarsdeur die geskiedenis is dit begaafde indiwidue en klein uitgelese groepe, en nie die massa nie, wat positiewe dinge tot stand gebring en die voortgang en vooruitgang van die beskawing bevorder het. Andersins vra ek my af in watter mate ontwikkelde mense se lewensgehalte weens negatiewe gebeure afgeskaal is; beskawing dus blatant ondermyn is. In Turkye, Palestina en Suid-Afrika is onvergeefbare misdade teen die beskawing gepleeg.
Wat Suid-Afrika betref, sal anti-blanke elemente akkoord met “onvergeefbare misdade” gaan deur te beweer dat die blanke bewind plaaslik agtereenvolgend deur slawerny, kolonialisme en apartheid gekenmerk is en dat dit vreeslik onbeskaafd daaraan toe gegaan het. In werklikheid het die ANC en PAC se terreurveldtogte die agteruitgang van Westerse beskawing in Suid-Afrika ingelui. Plaaslik word hierdie “bevrydingsbewegings” se geweldstradisie tot op hede in die vorm van bv plaasmoorde voortgesit. Die ruggraatlose en mandaatlose magsoorgawe van 1990/1994 was myns insiens onmiskenbaar en onvergeeflik ‘n “misdaad teen die (Westerse) beskawing”.
Wat die destydse plaaslike slawerny betref, moet besef word dat die inheemse bevolking nie verslaaf is nie. Die slawe is ingevoer. Die rede hiervoor is dat die Khoisan, wat in die suide en weste aangetref is, nie bruikbare arbeiders was nie. Die swartes, wat uit die noorde en ooste die land binnegestroom het, was ook nie gretig om arbeid te verrig nie. Hoewel daar ‘n ooraanbod van swart werkloses was, het die owerheid dit dikwels eerder gerade geag om arbeiders vir die myne uit buurlande en Oosterlinge uit Indië vir die suikerplantasies in te voer.
Diegene wat die blanke bewind kritiseer oor slawerny, kolonialisme en apartheid skreeu ten hemele oor beweerde “misdade teen die mensdom”. Te midde van al hulle oordrywing kry hierdie kritici dit nie reg om die blankes van die ou Suid-Afika van volksmoord te beskuldig nie; iets wat wel tydens kolonialisme elders in die wêreld ten koste van die inheemse bevolking voorgekom het. Met verwysing na bv plaasmoorde is volksmoord dalk veel eerder ‘n potensiële kenmerk van die nuwe Suid-Afrika.
Om klaarblyklike redes beklemtoon ek eerder verskille as ooreenkomste tussen mense. Sodra ‘n presteerder aan ‘n gelykwenser erken dat alle mense gelyk behoort te wees, word daar onmiddellik met die waarneming gekom dat daar groot ongelykhede in die praktyk is. Die volgende stap is om met die verwyt te kom dat hierdie ongelykhede aan die marginalisering, benadeling, uitbuiting, ens, van nie-wittes toe te skryf is. Blankes kry dan die skuld hiervoor.
Bloom vertel hoe hartlik Goldstone met die hoëlui van die “apartheidsregime” gesosialiseer het. Ook dat Goldstone as regter noodwendig gehelp het om die apartheidstelsel aan die gang te hou. Hy was sekerlik nie ‘n anti-apartheidsaktivis nie. Goldstone beweer deesdae dat hy probeer het om apartheid van binne af te hervorm. In hierdie verband word dan verwys na sy uitspraak dat diegene wat ingevolge die wet op groepsgebiede verskuif word van alternatiewe huisvesting voorsien moet word. Die indruk wat die teks by my gewek het, is dat Goldstone nie van opportunisme vry te pleit is nie.
Enkele jare gelede is ‘n onderhoud met Goldstone op BBC-televisie gevoer. Hy noem toe dat hy hom in Amerika gevestig het. Die rede waarom hy uit die nuwe Suid-Afrika verkas het, is glo omdat sy kinders en kleinkinders in Amerika woon. Dit laat my dink aan die oorverligte Jodin wat ek as ‘n kollega gehad het. Sy het alles wat van die ANC se kant af gekom het skynbaar as manna beskou. Sedertdien het sy en haar gesin hulle sak en pak in Australië gevestig.
Vanselfsprekend verkwalik ek mense wat hulle met woord en daad vir ‘n ANC-regering beywer het maar nie kans sien om te woon in die omstandighede wat hulle help skep het nie. Maar daar is lastige vrae wat periodiek by my opkom: Is dit nie dalk deel van die briljantheid van Jode dat hulle weet wanneer om ‘n sinkende skip te verlaat nie? Is Suid-Afrika nie onmiskenbaar vir altyd opgedonder nie? Het die tyd vir blankes in Afrika nie onherroeplik uitgeloop nie? Ek wil nie so dwaas soos bv JP (Silwerrandjie) Landman wees om die donker wolk doelbewus mis te kyk nie.
So pas het ek twee YouTube-video’s gekyk. Die eerste is ‘n musiekvideo van Bok van Blerk wat omtrent ewe patrioties as die De la Rey-video is, Die Kaplyn.
Die titel van die tweede video, veel langer, het by my taamlik verwagting geskep: Betrayed. Ek het gehoop dat dit oplaas vir mense perspektief sou gee oor die grensoorlog en veral dan die verraad wat FW de Klerk en Roelf Meyer teen die soldate gepleeg het. In die laaste paar minute is daar wel sprake van ‘n soort misnoeë met die oorgawe aan… nie net die ANC nie, maar ook SWAPO. Dog werklike ontleding, begrip, bestekopname? Nee, daarvan was daar min sprake. Maar kyk dit gerus, al is dit net om te besef aan watter gevaar ons troepe destyds blootgestel was, ter wille van hartelose politici wat net planloos voortgeploeter het.
Weliswaar het Rusland intussen verander en bedreig ons nie meer soos in die dae van die Angolese oorlog nie, maar al ons ander vyande is nog steeds op hul pos, met sommige sterker en aggressiewer as ooit. ‘n Afgetrede kolonel in die weermag is lief om te sê: “Die oorlog is nog steeds aan die gang. Die kaplyn het net van die grens tussen Angola en Namibië na rondom jou bed verskuif .”
Dis humor, maar wrang. Hoeveel van ons mense word nie deesdae op hul plase, in hul huise en selfs in hul slaapkamers aangeval en doodgemaak nie? Daarom steek daar ‘n groot stuk waarheid in sy stelling. Soos ek al voorheen gesê het, heers daar tans ‘n konflik in Suid-Afrika wat die Pentagon se definisie van lae-intensiteitsoorlog volmaak pas:
… a political-military confrontation between contending states or groups below conventional war and above the routine, peaceful competition among states. It frequently involves protracted struggles of competing principles and ideologies. Low-intensity conflict ranges from subversion to the use of the armed forces. It is waged by a combination of means, employing political, economic, informational, and military instruments. Low-intensity conflicts are often localized, generally in the Third World, but contain regional and global security implications.
Kom ons kyk kortliks hoe hierdie definisie van lae-intensiteitskonflik by die huidige Suid-Afrika pas. Dit druis teen my literêre beginsels in, maar kom ons nommer aspekte van die huidige konflik.
Toegegee, ons word nie letterlik deur ‘n ander staat vanuit die lug met bomme bestook nie, maar vir seker is daar “groepe” in hierdie land wat kwalik hul vyandigheid jeens ons bedek. Luidens bogaande definisie, is hul vyandigheid benede konvensionele oorlog maar bokant roetine-mededinging.
Dit ly geen twyfel dat daar by ons ‘n uitgerekte stryd tussen mededingende beginsels en ideologieë heers nie. Die soort aangepaste kommunisme wat die ANC en SAKP tans aanhang, staan in stryd met die Afrikaner se ekonomiese konserwatisme en Christelikheid.
Ondermyning en die gebruik van gewapende magte. Is plaasmoordenaars wat dikwels in groepe van vier of vyf ons mense aanval, “gewapende magte” of nie? Wie lei hulle op? Wie verskaf aan hulle wapens, waaronder ook outomatiese wapens? Dit is alles tergende vrae wat niemand nog na behore beantwoord het nie. Ondermyning is ‘n wye begrip, maar as ons sien hoe ons deur staats- en privaatagente gedurig gemanipuleer word, hoe daar van buite af konstant onmin en verdeeldheid tussen Afrikaners – selfs op sosiale media – gesaai word, dan is dit tog helder dat ons deur vyandelike groepe ondermyn word?
Kombinasie van gevegsmiddele, waaronder politieke, ekonomiese, inligtings- en militêre instrumente. ‘n Mens sou dink, noudat die ANC en die SA Kommunisteparty totale beheer oor die staat, die SAUK en groot dele van die ekonomie uitoefen, sou hulle “tevrede” wees. Inteendeel, die propaganda- en inligtingsoorlog teen Afrikaners was nog nooit so intens soos tans nie. Daar word ook van politiek en wetgewing gebruikgemaak om ons meedoënloos af te takel. Lyk my die einddoelwit is om die laaste Afrikaner in ‘n plakkerskamp te kry, landuit te verdryf of, les bes, dood te maak.
Na bewering het die Duitse regering en die Nazi-party in ‘n kasteel buite Berlyn byeengekom om die “eindoplossing” teen die Jode te bespreek en in werking te stel. Daar is ‘n dokument wat as die Wannsee-protokol bekendstaan en wat die notule van dié vergadering bevat. Ek weet nie waar en wanneer die Afrikaner se vyande, sowel in ons land as daarbuite, bymekaargekom het om hul eie Wannsee-vergadering te hou nie. Dalk was dit in ‘n luuksehotel in die buiteland of miskien was dit ‘n geheime kabinetsvergadering waar Pieter Mulder toevallig nie teenwoordig was nie. Maar dat ons vyande planmatig te werk gaan, is helder.
Vandaar dus hierdie lae-intensiteitskonflik wat dag na dag, maand na maand, jaar na jaar, teen ons woed. Elke moontlike vastrapplekkie – ek praat nie eens van magsbasis nie, want dit het ons lank nie meer nie – waaroor die Afrikaner beskik, moet stelselmatig onder hom weggekalwe word. Sy grond, sy universiteite, sy maatskappye, sy skole, sy kerke, selfs sy effens groter kultuurverenigings soos die ATKV. Maar ook: die wese van sy identiteit en sin vir wie hy is.
Verby is die dae van “versoening”, wat in elk geval ‘n slenter was om ons, naïef, vredeliewend en goedgelowig soos ons is, gerus te stel. Terwyl die weermag, polisie en inligtingsdienste stelselmatig “getransformeer” word. En noudat feitlik alle magsinstrumente in die hande van die vyand is, word daar tande gewys…
Die Verenigde Nasies praat van identiteitsoorlog om konflikte soos dié tussen die Israeli’s en die Palestyne of tussen die Toetsi’s en Hoetoes van Rwanda te omskryf. Wat anders is hier by ons aan die gang as ‘n identiteitsoorlog?
Soms wil dit vir my voorkom asof ons al 200 jaar lank in dié oorlog betrokke is, of selfs 400 jaar as ons die vroeë oorloë tussen Engeland en Nederland hierby inreken. Immers is die oudste gebou in ons land, die Kasteel, deur Jan van Riebeeck en daaropvolgende goewerneurs opgerig om ons teen Engelse skepe te beskerm! Die oorloë teen die Xhosas in die laat aqtiende en negentiende eeue het ‘n honderd jaar geduur, van 1779 tot 1879. Gedurende daardie oorlog het die Fingo-stam aan die kant van die blankes teen die amaXhosa geveg. Hulle het uiteindelik die Ciskei as tuisland ontvang. Die laaste leier van die Ciskei, Oupa Gqozo, het sy matriek in Afrikaans afgelê.
Wat was die eerste ding wat Ronnie Kasrils gedoen het toe hy weer terug in die land is? Hy het na die Ciskei toe opgeruk om van Oupa Gdozo ontslae te raak en sodoende ‘n moontlike swart bondgenoot van die destydse Afrikanerregering te neutraliseer.
Met leiers soos FW de Klerk en Roelf Meyer was dit natuurlik nie nodig om enigiemand te neutraliseer nie. Hulle het sommer vanself besluit dat volslae oorgawe beter as enige verdere bakleiery gaan wees en sodoende ‘n streep deur 400 jaar se geskiedenis getrek. Oor die afgelope tien jaar en meer het elke denkende Afrikaner wat daar nog oor is hom of haar al teen die groteske verraad van 1994 uitgespreek.
Ons vyande sien dit egter glad nie as verraad nie. Hulle sien dit as hul logiese oorwinning oor ons. Trouens, ek hoor elke dag mense op Twitter en elders wat sê dat ons “dankbaar moet wees dat ons nie almal doodgemaak is nie”. Ons moet bly wees ons lewe nog, want die magtige ANC-SAKP-COSATU-alliansie het ons militêr, sielkundig en ideologies verslaan.
Die meeste Afrikaners beskou dit egter as verraad, dat daar onder voorwendsel van “onderhandeling” eintlik oorgawe plaasgevind het. Ons vyande het soveel minagting vir ons vermoëns dat hulle die oorgawe as onvermydelik en vooraf bestem sien. Waarskynlik is die waarheid iewers tussenin: nóg verraad, nóg neerlaag kan die komplekse wyse waarop ons onderwerp is, verklaar.
Want, synde ‘n lae-intensiteitskonflik (LIK), het die oorlog soveel fasette. In weerwil van sy enorme middele, waaronder die ambassades, inligtingsdienste, die SAUK, simpatieke mediagroepe, ens., het die ou regering die propaganda-oorlog loshande verloor. ‘n Mens hoef nie ‘n briljante veggeneraal te wees om dit te weet nie: as jou troepe geestelik, ideologies of met propaganda oorwin word, is hulle verslaan.
Die Chinese wysgeer Soen Tsoe het gesê:
Want om ‘n honderd oowinnings in ‘n honderd veldslae te behaal, is nie die toppunt van vaardigheid nie. Om die vyand te onderwerp sonder om te veg, is die toppunt van vaardigheid.
Is dit nie wat Joe Slovo, Ronny Kasrils en hul paar swart luitenante soos Mandela of Cyril Ramaphosa reggekry het nie? Om ons te onderwerp sonder om te veg?
Dis nie so sleg om te verloor nie. Duitsland het twee wêreldoorloë verloor en verteenwoordig vandag die grootste ekonomie in Europa. Wat dié land op die slagveld verloor het, het hy deur harde werk in vredestyd weer ingepalm.
Die Afrikaner sal moet besef dat sy stryd nog lank nie verby is nie. De Klerk en die vorige NP-regering het met menselewens gespeel. Hulle het ons Afrikanerseuns gestuur om op die slagveld te sterf sodat hulle “bietjie tyd kon koop voor hulle oorgee”. Waarom dan hoegenaamd weerstand bied? vra ek.
Oor die afgelope twintig jaar het jaarliks veel meer Afrikaners in hierdie oorlog – ons gewelddadige “vrede” – gesterf as wat alstesaam in byna dertig jaar van grensoorlog omgekom het. Om nie te praat van al die ander verliese wat ons aanhou om op soveel gebiede te ly nie.
Iewers sal ons die streep moet trek. Al is dit in die kombuis. Sodat ons en ons geliefdes nie meer in ons beddens hoef te sterf nie.
Die oomblik wat ons besluit het dat ons wel in die land wil oorbly, dat ons wel wil oorleef, is daar ‘n duisend en een dinge wat ons kan begin doen om te hergroepeer en weerstand te bied.
Pallo Jordan van die ANC het ‘n dekade of wat gelede smalend gesê dat die ANC maar kan maak wat hy wil, want “by die vyand is die wil om weerstand te bied eenvoudig nie teenwoordig nie”.
Dit mag waar wees, dat ons ons wil om weerstand te bied, verloor het. Dit maak my trouens mismoedig as ek altyd net argumente hoor oor hoe ons “alles moet aanvaar, want danksy De Klerk se oorgawe is daar niks aan te doen nie”.
Dog plek-plek is daar nog rebelle onder die Afrikaners. Ons is nog in staat om te rebelleer.
En soos ons grootste Afrikanerdigter, N.P. van Wyk Louw, gesê het:
Opstand in ‘n volk is net so noodsaaklik soos getrouheid. Dit is nie eens gevaarlik as rebellie misluk nie. Wat wel gevaarlik is, is dat ‘n hele geslag verby sal gaan sonder protes.
In die nuwe Suid-Afrika is daar baie nuwe dinge waaraan gewoond geraak moet word. Een hiervan is die kitsrektor. Hierdie term verwys na iemand wat nie oor tyd deur die range (van junior lektor tot lektor tot senior lektor tot medeprofessor tot professor) gevorder en op elke vlak behoorlik ondervinding van die akademie opgedoen het nie. Nee, hierdie mense het hulle sommer gou in ‘n pos hoër as dié van professor (naamlik dekaan, viserektor of rektor) bevind. Op daardie senior vlakke is ‘n mens veronderstel om reeds grondige ervaring van en insig in die wese van die akademie te hê. Weens gebrekkige voorbereiding kan dit kwalik van kitsgevalle verwag word.
Dit is natuurlik moontlik om buitengewoon vinnig in die akademie te vorder as iemand akademies buitengewoon briljant is. In die nuwe Suid-Afrika gaan dit egter nie hierom nie. Dit gaan veel eerder om transformasie, wat insluit dat iemand op grond van ras/kleur en geslag vinnig na die boonste vlakke kan vorder; natuurlik mits hy/sy nie wit en manlik is nie. Dit kan op vordering in die akademie ten koste van die akademie dui.
Tradisioneel blanke Afrikaanse universiteite ly seker die ergste onder die kitsrektorverskynsel. Hierby kom ‘n tweede kenmerk eie aan die nuwe Suid-Afrika, naamlik dat die blanke rektore aan Afrikaanse universiteite plek vir bruin rektore moet maak. Hier geld veral twee oorwegings. Eerstens word gepoog om die indruk te wek dat ‘n bruin rektor ‘n mindere bedreiging as ‘n swarte vir die heil van Afrikaans as onderrigtaal inhou. Tweedens funksioneer die bruin rektor as oorgangsfiguur van die vorige wit rektore na die swart rektore wat noodwendig na die bruine kom. Eers met ‘n swart rektor in die stoel sal die transformasieproses volledig verwesenlik wees. Ras/kleur is die aanjaer (“turbo”) vir transformasie; verandering wat geensins verbetering hoef te wees nie.
Wat baie duidelik by die vulling van sodanige rektorskappe behoort te wees, is dat die politieke stert die akademiese hond swaai. Wat reeds net so duidelik is, is dat ‘n bruin rektor nie met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie. Daar is die klassieke voorbeeld van Jakes Gerwel, ‘n hoogleraar in Afrikaans, wat om politieke redes sy intreerede in Engels gelewer het en as rektor die Universiteit van Wes-Kaapland om politieke redes van ‘n oorwegend Afrikaanse universiteit tot ‘n uitsluitlik Engelse universiteit getransformeer het. Hoeveel te meer sal bruin rektore uit ander dissiplines as Afrikaans nie met oorgawe dieselfde paadjie bewandel nie? Hier onder vestig ek die aandag op drie sodanige rektore wat onderskeidelik as ‘n sielkundige, teoloog en opvoedkundige beskou word.
Daar is net een tradisioneel Afrikaanse universiteit waar Afrikaans (nog) nie (erg) agteruit boer nie en dit is die Potchefstroom-kampus. Die rede hiervoor is dat dit die enigste sodanige inrigting is wat steeds ‘n wit rektor het, maar sy pos word vir vulling in 2014 geadverteer. Aan universiteite is die stragegie om die universiteitsraad te transformeer, dus demografies meer verteenwoordigend te maak, en dan die rektorstoel teen wil en dank met ‘n nie-witte te vul.
Sedert 2009 is Cheryl de la Rey die rektor van die Universiteit Pretoria. Sy het in 1983 die graad BA behaal en eers in 1999 die doktorsgraad. Ná drie jaar as onderwyseres het sy wel deur die range van junior lektor tot professor en daarna tot viserektor gevorder. Maar sy het twee nie-akademiese voordele geniet, naamlik sowel ras/kleur as geslag. Die aankondiging van haar aanstelling as rektor is met ongeloof begroet. Sy kon dit aanvanklik self ook nie glo nie. Naas geslag onderskei ‘n ander faktor haar van die twee gevalle hieronder, naamlik dat sy Engelssprekend wil wees omdat sy naskools uitsluitlik aan Engelsmedium-universiteite (Durban-Westville en Kaapstad) studeer het. Daar moet nie verwag word dat sy uit haar pad sal gaan om Afrikaans as onderrigtaal te bevorder nie.
Russel Botman is sedert 2007 die rektor van die Universiteit Stellenbosch. Hy het in 1978 die graad BA verwerf en eers in 1994 die doktorsgraad. Hy was twaalf jaar lank predikant waarna hy in 1994 senior lektor, in 1999 medeprofessor, in 2000 professor en in 2002 viserektor geword het. Ras/kleur/transformasie (die onderwerp van sy doktorale proefskrif), dus politieke oorwegings, het skynbaar so ‘n groot rol in sy vinnige vordering in die akademie gespeel dat sy aktivistiese UDF/ANC-verlede eerder as ‘n bate pleks van, soos dit hoort, as ‘n absolute diskwalifikasie gefunksioneer het. Hy is deurgaans in Afrikaans aan die Universiteit van Wes-Kaapland onderrig, waaruit egter nie afgelei moet word dat hy enigsins met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie.
‘Jonathan Jansen se doktorale proefskrif van skaars 200 bladsye handel oor ‘n dekade van Zimbabwe se skoolleerplanne’
Jonathan Jansen is sedert 2009 die rektor van die Universiteit Vrystaat. Hy het die graad BSc in 1979 aan die Universiteit van Wes-Kaapland voltooi en ‘n biologie-onderwyser geword. Beurse het hom in staat gestel om ses jaar lank in Amerika te studeer, waar hy aan twee uiters linkse universiteite, Cornell en Stanford, studeer en onderskeidelik ‘n magister- en ‘n doktorsgraad (eers in 1991) voltooi het. Sy doktorale proefskrif van skaars 200 bladsye handel oor ‘n dekade van Zimbabwe se skoolleerplanne. Hierna het hy vinnig gevorder tot professor in 1994, dekaan in 1997, eers aan Durban-Westville en van 2001 af aan die Universiteit Pretoria.
Hy is in Montagu gebore en is van huis uit Afrikaans en ‘n NG Sendingkerk-mens. Op grond van Jansen se ses jaar in Amerika en natuurlik opportunistiese politieke oorwegings het hy sy moedertaal versaak en Engels tot sy “eerste taal” verhef. Dan is die volgende stap maklik: As hy so goed is deur Engels te word, waarom kan almal nie maar verengels nie? Sy standpunt is dan soortgelyk aan dié van Alfred Milner (1854-1925) wat probeer het om die Transvaal te verengels. In sy aansoek om die rektorskap het Jansen egter onderneem om Afrikaans te bevorder. In sy intreerede het hy genoem dat hy iedere swart student wil dwing om Afrikaans te leer. Wat het van hierdie voorneme geword? In sy bespreking van Jansen se 2009-boek het Chris (Boetman) Louw Jansen ‘n wolf in skaapsklere genoem. Hy is nog nie verkeerd bewys nie.
Oor die rol wat ras/kleur in Jansen se bevordering gespeel het, kan daar min twyfel wees, al verkondig hy dat sy aanstelling uitsluitlik aan sy besondere akademiese voortreflikheid te danke is. In sy boek, Knowledge in the Blood (2009), vertel Jansen dat Johan van Zyl, toe die rektor van die Universiteit Pretoria en tans die uitvoerende hoof van Sanlam, glad nie in die blanke kandidate vir die dekaanspos belanggestel het nie. Die pos is toe deur Jansen gevul. Voordat Jansen as rektor in Bloemfontein aangestel is, het die destydse voorsitter van die raad van die Universiteit Vrystaat, regter Faan Hancke, verkondig dat die volgende rektor nie-wit sal wees. Sodanig was die nie-akademiese ingesteldheid weens al die politieke stof wat met die Reitz-video (2008) opgeskop is.
Op 18 September het Jansen die Percy Baneshik-gedenklesing gelewer. ‘n Verkorte,vertaalde weergawe is in Die Burger (3 deser, p 17) gepubliseer, met die volledige teks op daardie koerant se webwerf. Ek gebruik die oorspronklike teks, maar vestig die aandag op net enkele aspekte.
Jansen het dit tereg teen die sotlike strategie van bv die Afrikaanse Taalraad (ATR) om Afrikaans en die “non-English languages under one political umbrella” te bring. Hy noem dit tereg “a very superficial scheme to advance” Afrikaans. ‘n Mens vra jou af: Waarom beywer al die taalaktiviste vir Afrikaans hulle nie ondubbelsinnig vir die heil van Afrikaans nie? Waarom die dekmantel van “ander inheemse tale” gebruik as hulle eintlike doel is (of behoort te wees) om Afrikaans te bevorder?
Jansen het dit tereg ook teen “black elites trumping the value of indigenous languages in schools while their own children attend … schools in English”. Dit laat my dink aan Wannie Carstens wat op 26 September in ‘n toespraak “gedroom” het van Afrikaanssprekendes wat “spontaan” hulle kinders na Afrikaanse skole stuur. (Die volledige teks is op 27 September op LitNet gepubliseer.) Maar dan bring Carstens terselfdertyd hulde aan mense wat reeds jare lank in die ATR dien en openlik dislojaal teenoor Afrikaans is omdat hulle hulle kinders in Engelse skole geplaas het.
Ingevolge sy droom behoort Carstens moreel verplig te voel om hom met woord en daad vir die ontsetelling van dislojale Afrikaanssprekendes in die ATR te beywer. Die beste beginpunt is immers om jou eie huis in orde te kry en die ATR is een van Carstens se huise. Waarom het hy nie die ruggraat om iets daadwerkliks hieraan te doen nie? Carstens se kernprobleem is dat hy te veel deur modegiere gebuig word. Ek verpes dit dat hy feminisme-onthalwe na Afrikaans as “haar”, dus vroulik, verwys. As taalkundige stel hy hier gewoon ‘n slegte voorbeeld. Dat Carstens van sy neo-linkse politieke etiket hou, val nie te betwyfel nie. Hy verwys na diegene wat hom met Piet Croucamp en Anton van Niekerk assosieer en vervolg dan: “Ek moet erken dis nie ‘n slegte geledere om te deel nie!” (Maroela Media, 2 deser).
Waar is die ATR se voorsitter, Michael le Cordeur, se kommentaar oor Jansen se jongste uitlatings? Hy het dikwels baie te sê oor Kaaps en politieke sake, maar swyg nou oor die dwase standpunt van Jansen, terwyl dit eintlik om verdoeming smeek. Op die ATR-webwerf word daar geen ATR-standpunt oor hierdie saak gestel nie. Lesers word bloot na kommentaar in ander bronne verwys.
‘Die aanstelling van Danny Titus as die kultuurhoof van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) was ten minste net so ‘n onvanpaste transformasieskuif as die aanstelling van die bogenoemde drie bruin rektore’
Die aanstelling van Danny Titus as die kultuurhoof van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) was ten minste net so ‘n onvanpaste transformasieskuif as die aanstelling van die bogenoemde drie bruin rektore. Hoe kan iemand wat klaarblyklik geen aanvoeling vir en simpatie met die Afrikaner, sy taal en die res van sy kultuur het aan die hoof van sodanige kultuur in enige respektabele onderneming staan? Titus funksioneer soms as regter in die ANC-regering se Menseregtekommissie. Daar het hy baie duidelik sy afsku van Afrikaners laat blyk. Hy is ook een van die Afrikaans-dislojales wie se teenwoordigheid reeds lank in die ATR geduld word.
Let op wat Titus oor Jansen se jongste uitlatings oor Afrikaans te sê gehad het. Titus sê: “Afrikaanssprekendes en Afrikaans het Jansen se uitlatings ondersteun. Hy het gesê mense moet na kritiese stemme soos dié van Jansen luister. ‘Afrikaans het inderdaad ‘n groot bydrae om te maak, al is dit net om van sy skynheiligheid ontslae te raak'” (Praag, 2 deser). Let op die vermetele en neerbuigende “al is dit net” en dan word die groot bydrae wat Afrikaans kan maak direk met skynheiligheid verbind. Hoe kan so ‘n element in die boesem van die ATKV en die ATR geduld word? Myns insiens het Titus hom in albei poste as uitnemend ongeskik bewys. In die nuwe Suid-Afrika het die gewoonte in glad te groot mate onder Afrikaners posgevat om beleefdheidshalwe alle beledigings, wat (grootliks) onverdiend na hulle kant toe kom, te verduur.
Jansen verwys in sy gewraakte toespraak na die voorbeeld wat die Universiteit Vrystaat stel. Daar is ‘n “trade-off” wat onderrigtaal betref. Swart studente aanvaar die nie-moedertaal Engels en Afrikaanse studente moet ingelyks dieselfde nie-moedertaal aanvaar. Hy hou dit as billik voor. Maar hy vergeet gerieflikheidshalwe dat diegene wat Engels as moedertaal het geen opoffering hoef te maak nie. “There is no discernible tension, anymore, about using English only in meetings of residences and other public meetings … by bringing black and white students into communion as human beings, and by transforming the learning commons (especially in the residences), the hard lines around rival language – English and Afrikaans – started to dissolve.” Hoekom? Omdat van die Afrikaanssprekendes verwag word om in FW de Klerk-modus toe te gee, dus Afrikaans te versaak en Engels as die primêre universiteitstaal te aanvaar.
Waarom nie tweetalige byeenkomste of om die beurt Afrikaanse en Engelse byeenkomste nie? Waarom voorkeur gee aan die voorkeurtaal van die nuwe indringers op die kampus en die voorkeurtaal van die groep wat die universiteit gestig en uitgebou het, minag? Is die speelveld gelyk as wit studente en dosente die grootste offers moet bring? Hulle sou akademies en kultureel veel beter daaraan toe gewees het as die universiteit eentalig Afrikaans gebly het. Waarom mag daar nie van die nuwe kampusbesetters ‘n billike teenprestasie verwag word nie, naamlik dat hulle Afrikaans moet aanleer as hulle kies om daar te studeer? Dit is immers presies hierdie vereiste wat dwarsoor die wêreld gestel word: Daar word van die student verwag om by die universiteit aan te pas en nie andersom nie.
‘n Soortgelyke ongebalanseerde en onbillike situasie doen hom in die breë Suid-Afrikaanse universiteitsituasie voor. Die tradisioneel Afrikaanse universiteite moet tweetalig of verkieslik eentalig Engels word, terwyl die tradisioneel Engelse universiteite ongesteurd soos voorheen kan voortgaan. Dit is net Afrikaans wat as ‘n uitsluitingsmeganisme geëtiketteer word, terwyl Engels in die praktyk dikwels op dieselfde manier funksioneer. Daarteen opper Jansen nie beswaar nie. Hy versuim ook om te noem dat dit net van die tradisioneel wit universiteite verwag word om nie-wittes op al hoe groter skaal te akkommodeer. Die tradisioneel swart universiteite mag maar sonder beswaar ongetransformeerd eksklusief swart bly.
Dieselfde onverkwiklike onbillikheid doen hom by skole voor. Nuwe indringers mag nie toegang tot tradisioneel wit skole geweier word nie en is in die gerieflike posisie dat hulle volle toegang verkry tot geriewe wat oor dekades deur wit onderwysers en wit ouers opgebou is. Mits hulle nie-wit en veral swart is, geniet hulle die verdere voordeel dat hulle nie verplig mag word om skoolgeld te betaal nie. Dit geskied alles in die naam van geregtigheid.
Christo Viljoen, ‘n viserektor van die Universiteit Stellenbosch (1993-1998), verwys na Jansen se “wasige logika”. As Jansen se redenasie tot sy volle konsewensies deurgevoer word en almal in dieselfde mate opofferings moet maak, het ons die volgende situasie: “Géén onderwyser/dosent mag in sy (die dosent se) moedertaal doseer nie, en alle studente moet in ‘n taal anders as hul moedertaal klas loop. Met dieselfde wasige logika stel ek voor: Kom ons voer Chinees in as enigste onderrigtaal in ons skole (en universiteite?). Chinees is per slot van sake die grootste wêreldtaal met verreweg die meeste huistaalsprekers. Dan is ons afgestudeerdes voorbereid daarop wanneer China die land klaar gekoloniseer het, en álle onderwysers en dosente én studente maak die opoffering om in ‘n ander taal as hul eie onderskeidelik onderrig te gee en te ontvang. Niemand word dus onbillik bevoordeel nie” (Die Burger, 5 deser, p 13).
‘Afrikaans has, rightly, been the target of political ridicule’ – Jansen
Jansen bied sy “one major solution to the long-term resolution of the crisis in education” in die volgende gevolgtrekking aan: “This is why Afrikaans-exclusive or even Afrikaans-dominant white schools and universities represent a serious threat to race relations in South Africa … it is English and not Afrikaans that could be the ‘taal van versoening’ … What English does is level the playing fields in the historically Afrikaans universities for common engagement … Afrikaans has, rightly, been the target of political ridicule.” Sy opsomming van ons geskiedenis is: “The scars of our violent past.” Die Jansen-ideaal is: “A school system that introduces English as early as possible, ideally in the Foundation Phase … this means making English a compulsory language course for all students.” Dat so ‘n verpligte kursus in Afrikaans die behoud van die eentalige Afrikaanse Universiteit Vrystaat van weleer kon verseker het, doen hom nie meer in Jansen se wasige logika voor nie.
Onlangs het ‘n biografie uit die pen van die Amerikaanse Jood, Alan Wieder, verskyn met die titel Ruth First and Joe Slovo in the war against apartheid (Monthly Review Press). Dit vertel die fassinerende verhaal van hoe twee Litause Jode – eers vanuit Johannesburg maar later vanuit Londen en enkele Afrikastede – ‘n leidende rol in die aanslag op die vorige Afrikanerregering gespeel het. Oor die afgelope 24 uur het ek die boek in een sitting deurgelees en gee graag van my indrukke hier weer.
Oor die algemeen is dit nie polities korrek om na die etnisiteit van Jode te verwys nie, maar in dié geval beklemtoon die skrywer dit reeds in sy voorwoord dat hy aanvanklik in First en Slovo begin belangstel het vanweë sy en hulle gemeenskaplike wortels in Oos-Europa en Joodsheid:
“As I worked on teacher stories between 1999 and 2008, I felt a growing camaraderie with First and Slovo. Both Ruth and Joe’s roots were Eastern European and Jewish, as are mine; both were, at best, non-practicing Jews, as am I; both were, like me, politically left.”
Opsommenderwys kan ‘n mens die boek as ‘n hagiografie of klakkelose huldebetuiging aan Ruth First en Joe Slovo beskryf. Ek was reeds bekend met beide se rol in die sogenaamde “stryd teen apartheid”, maar Wieder onthul sowel hul persoonlike geskiedenissse as hul politieke handelinge, wat vir nogal heelwat nuwe insigte in die treurige verhaal van ons Afrikanerneerlaag sorg. Dit het ook tot my persoonlik gespreek, aangesien my oorlede pa en sy Afrikanervriende in die veertigerjare op die Wits-kampus ‘n vergeefse stryd teen Slovo en Wolpe gestry het – terugskouend gesproke. Aan die einde van sy lewe het hy verbitterd uitgevaar teenoor “die Afrikaner wat soveel kanse gehad het en alles verbrou het” of “aan daardie duiwelse Slovo oorgegee het”. Insgelyks as student aan Wits dertig jaar gelede, het ek heelwat van die linkse, Joodse kultuur waarvan daar in die boek sprake is, meegemaak en selfs die skryfster van die voorwoord, die Nobelpryswenner Nadine Gordimer, een of twee keer toevallig ontmoet. Gordimer is insgelyks van Litaus-Joodse afkoms en was goed bevriend met “daardie wonderlike Slovo’s”, soos sy elders in ‘n koerantonderhoud na Joe en Ruth verwys het.
Joe Slovo is nie eens in Suid-Afrika gebore nie, maar in die dorpie Obelei in Litaue wat destyds onder Russiese invloed was. Die latere kommunistiese leier het eers op die ouderdom van tien saam met sy ma in Suid-Afrika aangeland. Die grootste gros Litause Jode het in die tyd van Paul Kruger in ons land aangekom en ‘n prominente rol in die goudstormloop gespeel. Teen 1914 was daar reeds 40 000 Jode in Suid-Afrika, waarvan die meeste in Johannesburg saamgetrek was. In die vroeë twintigste eeu het tot 20% van dié stad se bevolking uit Jode bestaan, wat tot die spottende benamings “Jewburg” of “Jewhannesburg” aanleiding gegee het.
Volgens Wieder moes Jode uit Litaue padgee as gevolg van toenemende anti-Semitisme ná die sluipmoord op die Russiese tsaar Alexander II. In beide Letland en Litaue het agterna ‘n gevoel teen Jode opgelaai, wat in ghetto’s gewoon het maar nie ekonomies kon oorleef nie en wat dus na ander heenkomes, hetsy in die VSA, hetsy in Suid-Afrika, gesoek het.
In die vroeë 1930s was van die meer gevestigde Jode in Johannesburg welvarend of het, soos Ruth First se ouers Julius en Tilly, tot die middelklas behoort. Nuwe aankomelinge uit Litaue soos die Slovo’s was egter onversorg en soos die skrywer vertel, was dit standaardpraktyk om sulke kinders eers te ontluis alvorens hulle tot skole toegelaat is. Die tienjarige Joe Slovo het geen ander taal as dié van die Oos-Europese ghetto, Jiddisj, gepraat nie. Sy pa is aanvanklik eers per skip Argentinië toe en indien hy daar werk gekry het, sou Suid-Afrika se geskiedenis dalk heel anders daar uitgesien het, want dit sou beteken het dat Joe ook daarheen sou verhuis het. Dalk sou daar nooit ‘n “Freedom Charter” of ‘n Kerkstraatbom gewees het nie, beide synde gebeurtenisse waarby Joe Slovo ‘n sleutelrol gespeel het.
Uit Wieder se opmerkings oor Joodse immigrasie na Johannesburg, lei ‘n mens af dat, benewens Jiddisj, die Joodse geloof, gewoontes en kookkuns, ‘n ander invloedryke ideologie die nuwe aankomelinge vergesel het: die kommunisme. Synde self links en Joods, skroom die skrywer nie om aan te toon watter aktiewe rol die Litause Jode in Johannesburg gespeel het om kommunisme te bevorder nie. Afgesien van die verloopte Afrikaner Bram Fischer en sy vrou Molly, was die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty so te sê ‘n etnies Joodse beweging met ‘n paar swartes en Indiërs wat gekoöpteer is. Dit word natuurlik ook weerspieël in die aangeklaagdes tydens die fameuse Rivonia-verhoor, waarvan die helfte Jode was: Goldberg, Bernstein, Hepple, Wolpe, Kantor en Goldreich.
Hierdie is ‘n dubbele biografie en daarom spring die skrywer heen en weer tussen First en Slovo se verhale. Selfs voor hul ontmoeting op die kampus van die Universiteit van die Witwatersrand, word albei van ‘n vroeë ouderdom af reeds aan kommunisme blootgestel. Ruth First se ouers. Julius en Tilly, was albei oortuigde kommuniste en vandat sy tien jaar oud was, is sy polities bewus gemaak of saamgeneem na vergaderings of betogings toe. Blykbaar het lede van die Kommunisteparty die gewoonte gehad om op die trappies van die Johannesburgse stadsaal pamflette uit te deel en ook toesprake aan verbygangers te maak. Dit was natuurlik in die dae voor die Nasionale Party kommunisme verbied het. Maar selfs die verbod op die Kommunistiese Party het hulle nie gestuit nie, want Slovo, First, Fischer en ander het ‘n nuwe, ondergrondse party in die plek daarvan gestig.
Slovo se ma is vroeg dood, met die gevolg dat sy suster in ‘n weeshuis opgeneem is en hy saam met sy pa van een losieshuis in Doornfontein na ‘n ander moes rondswerf. Hy moes vroeg uitspring om te gaan werk en het sodoende op die fabrieksvloer in die kommunistiese beweging aktief geraak, hoewel ‘n onderwyser hom reeds aan kommunisme voorgestel het en daar in die Joodse losieshuise ook allerlei gesprekke oor sosialisme gewoed het. Hy kry werk by ‘n Joodse firma, Sive Brothers and Karnovsky, maar organiseer sowel die swart as die wit werkers om te staak, in so ‘n mate dat die eienaar hom inroep. Wieder skryf:
“In March 1944, he was called in by one of the company’s owners, Sammy Sive, and informed that he should curtail his political activities and be grateful that he had a job at ‘such a nice Jewish firm.’ Sive explained, ‘At heart we are all communists.’ He told Joe that the firm donated money to Medical Aid for Russia.”
Hierdie stelling deur Sammy Sive verraai vir my iets van die Joodse kultuur van destyds en waaruit die hele anti-apartheidsbeweging ontstaan het: “In ons harte is ons almal kommuniste.” Vir ‘n groot deel van die twintigste eeu het dit nie saak gemaak of ‘n Jood in Suid-Afrika ‘n kapitalis, werker, akademikus, skrywer, boekhouer, vragmotorbestuurder, kleremaker of wat ook al was nie: in sy hart was hy ‘n kommunis, met groot simpatie vir die radikale vleuel wat toenemend deur Joe Slovo en Ruth First gelei is.
Trouens, daar was onlangs in die plaaslike gemeenskapskoerant, The South African Jewish Report, ‘n hele debat oor die verhouding tussen die radikale Jode soos Slovo en die Rivonia-aangeklaagdes, enersyds, en gewone Jode andersyds, waaronder daar seker ook hier en daar konserwatiewes of nie-kommuniste moes wees. Sommige briefskrywers het wel afwysend teenoor Goldreich en ander radikale Jode gestaan; nie soseer vanweë hul rol in Suid-Afrika nie, maar weens hul kritiek jeens Israel en simpatie vir die Palestynse saak. Maar in ‘n hoofartikel het sowel die koerant as die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes die rol van radikale Jode in die onlangse Suid-Afrikaanse geskiedenis met trots omhels. Dit wil voorkom asof Suid-Afrikaanse Jode voel dat die aandag op swart figure soos Mandela, Tambo en ander ANC-ampsdraers afbreuk aan hul historiese erfenis en veral dié van die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty doen en hulle nie genoegsame erkenning kry vir die rol wat hulle gespeel het om die Nasionale Partybewind omver te werp nie.
Aan die einde van Wieder se boek verwys hy na die hoofrabbi, Cyril Harris, se optrede tydens Joe Slovo se staatsbegrafnis op 15 Januarie 1995. Die feit dat Slovo ‘n ateïs en geen praktiserende Jood was nie, is blykbaar van minder belang as dít waarvoor hy gestaan het:
“The official state funeral followed the day after at Orlando Stadium in Soweto. Forty thousand people crowded into the stadium and there were eulogies from President Mandela; Barney Pityana, who would soon become chairperson of the South African Human Rights Commission; John Gomomo, representing COSATU; and Charles Nqakula from the SACP. Jeremy Cronin recited the Bertolt Brecht poem, “In Praise of Communism.” The crowd inside the stadium was subdued and the speeches were on the whole uninspiring, except, ironically, the formal eulogy by the Chief Rabbi of South Africa, Cyril Harris. The rabbi’s sermon portrayed Joe’s bravery and kindness, concluding with a Jewish proverb, ‘Yes, a resounding yes. The world is a better place, thanks to you, Joe, and your remarkable life.'”
Nadat Slovo vir Suid-Afrika teen Italië in die tweede wêreldoorlog gaan veg het, kon hy aan Wits met ‘n beurs in die regte gaan studeer al het hy nie matriek agter sy naam gehad nie. Hier het sy lewenslange vriendskap met nog ‘n Joodse kommunis, Harold Wolpe, begin en het hy ook uiteindelik met Ruth First afgehaak. First het egter eers ‘n seksuele verhouding met ‘n linkse en ewe invloedryke Indiër, Ismail Meer, gehad. Dit was die dae voor die Ontugwet, asook die Groepsgebiedewet en daarom het ‘n veelrassige kerngroepie gereeld in Meer se woonstel, Kholvad-huis 13, te Markstraat in die middestad van Johannesburg, byeengekom en sosiaal verkeer. Dit is ook by Kholvad-huis waar Nelson Mandela en Joe Slovo mekaar die eerste keer ontmoet het.
Die Franse filosoof Jean Baudrillard het ‘n interessante boekie geskryf, A l’ombre des majorités silencieuces, oftewel “In die skadu van die stille meerderheid”. Selfs in ‘n liberale demokrasie is die “meerderheid” per definisie altyd “stil” terwyl bepaalde mense of groepe altyd namens die meerderheid praat of interpreteer wat die gepeupel kwansuis dink. Soveel te meer was dit nog al die jare die geval in Suid-Afrika, waar veral Joe Slovo en sy vrou Ruth First tydens hul lang verblyf oorsee as die selfaangestelde woordvoerders van Suid-Afrika se swart meerderheid opgetree het.
Joe Slovo en Ruth First
By die lees van hul biografie, is daar ‘n bekende Jiddisje woord wat telkens in my gedagtes opduik en dit is: “goetspa”. Selfs nie eens die Boeremag se ambisieuse staatsgreepplan in Dokument 12 spreek van soveel misplaaste selfvertroue soos Slovo en First se geloof in die revolusie en die uiteindelike militêre oorname van Suid-Afrika nie. Moontlik het die Nasionale Party se kapitulasie by die onderhandelingstafel vir Slovo as ‘n groot teleurstelling gekom, want met die hulp van die destydse Sowjetunie en Oos-Duitsland was hy besig om sy MK-kaders op te lei om uiteindelik die Boere uit Pretoria te verjaag. Hy het kort-kort voorspel dat die oorwinning “net om die draai” was. Hoewel hy in beheer van die ANC se hele terreuroperasie teen Suid-Afrika was, het hy hom kwalik oor sy eie veiligheid bekommer en was hy veral berug vir sy laataandkuiery by medestryders wat as “Joe se roete 66” bekendgestaan het. Hy het ook die gewoonte gehad om met etenstyd op te daag sodat sy gasheer verplig was om hom iets te ete aan te bied. Te eniger tyd kon ‘n agent van die destydse veiligheidsmagte hom in die straat afgemaai het en tog het dit nooit gebeur nie. Weliswaar het Craig Williamson in 1982 die briefbom aan Ruth First in Maputo gerig wat haar dood veroorsaak het, maar Slovo het lustig bomme in Suid-Afrika laat afgaan sonder dat hy ooit die geringste ongemak verduur het.
Uiteraard is Alan Wieder se weergawe van Slovo se terreuraktiwiteite erg eensydig. Selfs die Kerkstraatbom word as ‘n “militêre operasie” beskryf. ‘n Vraag wat by my ontstaan het, is waar die geld om terreur te bedryf vandaan gekom het. Slovo was iets van ‘n linkse stralerjakker en het aanmekaar tussen Londen, Moskou, Beijing en Havana gevlieg, as hy nie in Lusaka, Maputo of Luanda was nie. Dit wil voorkom asof die ANC destyds deur die Anglikaanse Kerk en Swede befonds is, terwyl die Sowjetunie en Oos-Duitsland die SAKP van geld, opleiding en wapens voorsien het. By tye het skeuring tussen die twee organisasies gedreig, maar Slovo het dit altyd reggekry om geskille op te los omdat hy sy “stille meerderheid”, net soos Mandela in die tronk, nodig gehad het.
Wieder se simpatie lê eerder by Ruth as by Joe, want hy beskryf haar as die slimmer marxistiese teoretikus. Sy het ook beter as Slovo geskryf en kon dus die propagandaveldtog in die Britse media volhou terwyl Joe ellelange vergaderings bywoon of in Afrikalande sy rekrute in saamgeflanste kampe gaan toespreek. Hul verhouding word as taamlik stormagtig beskryf en blykbaar het Joe allerlei ander verhoudings met vroue gehad, min of meer met Ruth se instemming. Hulle het egter ook oor politiek geargumenteer en in haar strewe om ‘n universiteitspos in Engeland te bekom, het First ‘n meer gematigde “nieulinkse” Marxisme as Slovo, wat op die beleid van Moskou attent moes wees, aangehang. Voor sy ‘n pos in Maputo tydens die Machel-bewind aanvaar het, het First ongeveer vyf jaar lank in Brittanje aan die Universiteit van Durham klas gegee.
Benewens goetspa, is iets wat Jode van Afrikaners onderskei, kennelik ‘n oormaat selfvertroue en wedersydse bewondering. Oor en oor in die boek word sowel Slovo as First vir hul briljantheid geloof. Geen van die argumente en stellings wat Wieder aanhaal, lyk egter vir my besonder skerpsinnig nie. Min of meer die slimste ding wat Slovo gedoen het, was om in die veertigjare kommunistiese propagandastukke in die swart toilette by fabrieke op te plak, omdat hy geweet het “dat geen selfrespekterende blanke by ‘n swart toilet sou ingaan nie”. Wat hul marxistiese teorieë betref, sou nóg Slovo nóg First in Italië of Frankryk enige aansien onder linkse intellektuele kon verwerf aangesien hulle mank gegaan het aan die soort sofistikasie en voorliefde vir ingewikkelde filosofiese redenasies waarvoor linkses in dié lande wêreldberoemd geword het.
Afrikaners is so onbelangrik dat hulle feitlik nêrens in die boek genoem word nie. Daar word net deurentyd na die “apartheidsregime” as metoniem vir Afrikaners verwys. As De Klerk en Roelf Meyer uiteindelik bes gee nadat Slovo goedgunstiglik tot die sogenaamde “sonsondergangklousule” ingestem het, is dit amper asof dit vooraf só bestem was. Die Slovo’s se dogter Gillian verwys iewers na “die naïewe Afrikanerkultuur van die veld” en ek het nogal gewonder of Joe Slovo of Ruth First ons hoegenaamd as “Suid-Afrikaners” sou erken?
FW de Klerk het tydens die aanvang van die onderhandelings by Kemptonpark gepoog om Joe Slovo daarvan uit te sluit, maar Thabo Mbeki het namens die ANC-SAKP-alliansie die minagtende boodskap oorgedra dat daar sonder Slovo geen onderhandelings sou wees nie. Slovo het korrek ingesien dat De Klerk nie vir enigiets “nee” sou kon sê nie. Sodoende is De Klerk gedwing om nie net die Litauer se leiersrol te erken nie, maar uiteindelik ook die knie voor hom te buig. Hoewel Slovo dikwels van dogmatisme en selfs “Stalinisme” beskuldig is, het hy geblyk baie aanpasbaar in sy sienings as kommunis te wees, afhangend van wie hom mag of geld kon aanbied. Toe Gorbatsjof in Rusland oorneem, is hy oombliklik tot perestroïka bekeer en het selfs ‘n verhoging van Moskou ontvang. Terug in Suid-Afrika, het van sy medestryders soos byvoorbeeld die Kanadese kommunis, John S. Saul, hom daarvan beskuldig dat hy die “revolusie verraai het” deur nie op volskaalse kommunisme in Suid-Afrika aan te dring nie.
Maar soos Sammy Sive in 1944 gesê het, is dit genoeg om “in jou hart ‘n kommunis te wees”. Daar is geen teenstrydigheid tussen kommunisme en kapitalisme nie. Selfs Friedrich Engels, een van die vaders van kommunisme, was ‘n fabriekseienaar. Niemand hoef die myne in Suid-Afrika te nasionaliseer nie, want hulle behoort meesal reeds aan Jode, soos die Oppenheimers of Ivan Glasenberg van Glencore-Xstrata wat eersdaags op die Johannesburgse aandelebeurs gaan noteer.
Lesers van die South African Jewish Report sal ook weet dat daar onlangs ‘n Swart-Joodse kamer van koophandel in Kaapstad tot stand gekom het. Volgens verklarings van die nuwe liggaam, “gaan Jode en swartes voortaan saam-saam die Suid-Afrikaanse ekonomie laat groei”.
Nóg in Slovo se meesterplan vir revolusie, nóg in dié nuwe ekonomiese plan figureer Afrikaners hoegenaamd.
As ‘n mens die groteske Afrikanerneerlaag van die vroeë negentigerjare moes verklaar, sou ek dit in ‘n neutedop só opsom: Afgesien van De Klerk se verraad, wat maar net ‘n uitvloeisel van die omstandighede was (hoewel lees Gustav Venter se uistekende Engelse stuk oor FW!), het ‘n baie klein groepie kommuniste die land kon oorneem danksy:
goeie propaganda wat deur mense soos Ruth First, Nadine Gordimer, Trevor Huddleston en selfs Helen Suzman verseker is;
fondse wat deur Swede, Oos-Duitsland en die Sowjetunie verskaf is;
die Johannesburgse netwerk wat die balie, die sakewêreld en die akademici van Wits ingesluit het en waar “kommunisme in die harte van elkeen” geleef het.
Laasgenoemde punt is belangrik, want die Afrikaner het sedert die ontdekking van goud in 1886 nog nooit ‘n goeie gevoel vir Johannesburg gehad nie. Die Anglo-Boereoorlog het vanweë die Uitlanderpolitiek van Johannesburg ontstaan en koerante soos The Star en die Rand Daily Mail (tans Business Day) was nog altyd op die voorpunt van anti-Afrikaner-oorlogspropaganda of die goedpraat van terreur teen ons. Op ‘n stadium het die Broederbond onder aanvoering van Piet Meyer gedink hulle gaan Johannesburg met behulp van die SAUK en die RAU verower, maar daarvan het dadels gekom. Vandag is daar géén Afrikanerinvloed meer by die SAUK of die Universiteit van Johannesburg nie, hoewel daar nog mense met Afrikaanse vanne bestaan wat soos spoke daar rondswerf. Hulle praat egter die ideologie van Joe Slovo en Ruth First klakkeloos na!
Afrikaners het gedink dat die magsentrum van die land in Pretoria gesetel was, in die burokrasie en in die weermag. Intussen was dit in Johannesburg, die stad waar die Litauers al meer as ‘n eeu lank die septer swaai… Johannesburg is inderdaad die stert wat die hond swaai.
Naspers sanik aanmekaar oor hul “Madiba” en verwar die Afrikaner des te meer. In die boek skemer dit deur dat nóg Joe Slovo nóg Ruth First ‘n hoë dunk van Mandela gehad het en hom bloot as ‘n vermetele swarte gesien het wat nie sy plek ken nie. Uiteindelik was hy maar net die swart gesig van die revolusie; hulle kon net sowel foto’s van die gestorwe Martin Luther King gebruik het.
Na alle waarskynlikheid het Joe Slovo en Ruth First die Freedom Charter geskryf. Teen die tyd dat dit in 1955 by Kliptown aangeneem is, was die kommunistiese egpaar reeds ingeperk en mog nie vergaderings bywoon nie. Joe Slovo het egter op ‘n sinkdak met ‘n verkyker gelê en gekyk hoe die vegadering verloop en was hoogs in sy noppies met die uitkoms.
Die nasionalisering van Afrikanergrond is een van die grondbeginsels van die Freedom Charter.
Ons sal binnekort sien hoe ideoloë vanuit Johannesburg wat nog nooit ‘n mieliepit geplant het nie opruk om alle plaasgrond te gaan nasionaliseer. Sodoende sal die volgende hoofstuk in die Slovo’s se revolusionêre teaterstuk verwesenlik word.
Onder hul groepie uitverkore vriende het immers ook die stigter en direkteur van die Johannesburgse Marktteater, Barney Simon, getel. Dis nie soseer die middele wat saak maak nie, maar die verhaal wat vertel word.
As u belangstel om ‘n lang en gratis uittreksel uit bogaande boek oor Slovo en First te ontvang, stuur ‘n epos aan inlig[by]praag.org met “Slovo” in die onderwerpreël.
Farinelli, ‘n beroemde kastraat uit die agtiende eeu (Skildery deur Carlo Broschi)
deur Leon Lemmer
Kastrate het tot die einde van die 19de eeu dikwels in kore en as soliste opgetree. Hulle het hulle voorpubertydse stemtoon behou en kon note sing wat nie vir vroue moontlik is nie. Danksy oefening kon kastrate groot longkrag ontwikkel en dus lank en hard sing. Omdat hulle nie testosteroon in hulle bloed gehad het nie, was hulle beenstruktuur nie sterk nie. Hulle kon en wou nie veg nie. Pleks van hulle te verset, was hulle hoogs aanpasbaar. Hierdie buigsaamheid het meer as net hulle stemme gegeld.
Die motivering vir kastrasie was dikwels om ‘n gewaande groter saak as eie belang te dien. Dit kom neer op eie verslawing, onderwerping en bestraffing. Ná kastrasie was dit steeds moontlik om met oorgawe in ‘n koor te sing en daarvoor komplimente te ontvang, maar dit was nie moontlik om ‘n nageslag te verwek en bv leiers op te lewer nie. Tog was daar kastrate wat ná so ‘n katastrofe steeds gedink het dat hulle hulle goed van hulle taak gekwyt het; dat mense aan hulle dank verskuldig is en eerder die onomkeerbare moet aanvaar.
Kastrasie ontneem ‘n man van sy seksuele vermoëns. Sodanige aksie klink na ‘n dwase stap. Dit is egter moontlik om ook in ‘n ander sin gekastreer te word, bv om willens en wetens jou politieke mag te verloor en dan weens ‘n gebrek aan politieke testosteroon net lof vir hierdie steriliteit te hê en selfs sover te gaan om met die vyand te heul. Sodanige kastrasie geld dan nie net mans nie en kan dus ook by vroue aangetref word.
Kastrasie kan dus letterlik of figuurlik vertolk word. Politieke kastrate is diegene wat aktief meegewerk het om die blankes en veral Afrikaners van hulle politieke mag te ontneem en/of juig omdat dit deesdae die geval is. Politieke ontmanning is vir hierdie kastrate heeltemal aanvaarbaar. Sodanige toestand word nie deur hulle afgekeur nie omdat gemeen word dat die land nou in beter hande is. Hierdie kastrate probeer om mense met propaganda sag te maak en om die deugde van politieke steriliteit te besing.
In die pers was daar onlangs ‘n klassieke voorbeeld van figuurlike kastrasie. Die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) was sedert sy ontstaan ‘n oorwegend Afrikaanse inrigting. Onder die leiding van Jakes Gerwel as rektor en Jaap Durand as viserektor is die UWK tot ‘n eentalige Engelse universiteit getransformeer.
Die huidige rektor, Brian O’Connell, het hom soos volg hieroor uitgelaat: “Daar kan mense wees wat sê dit is onregverdig teenoor Afrikaanssprekendes, maar daardie was ‘n groothartige gebaar soos min. ‘n Opoffering deur Afrikaanssprekende studente … Hulle het gesê aangesien ons broers en susters nie toegang het tot hierdie taal nie, gaan ons hulle help deur onderrig in Engels te ontvang. Dit was amper asof studente Afrikaans opgeoffer het ter wille van goeie lesings, want wanneer jy lesings in twee tale aanbied, neem dit jou twee keer so lank” (Die Burger, 28.06.2013, p 15).
‘n Beter manier van doen vir sowel die UWK as tradisioneel Afrikaanse universiteite sou wees om, soos in die res van die wêreld, van studente te verwag om die onderrigtaal van die universiteit aan te leer as hulle verkies om juis daar te studeer. O’Connell se redenasie dui op ‘n tipiese kastraatmentaliteit.
In die politiek van die nuwe Suid-Afrika is daar baie blanke Afrikaanse mans, insluitende Broeders van weleer, wat die kastrate se hoë C’s (of is dit A’s vir Afrika?) sing. FW de Klerk se refrein is dat hy ‘n onbewysbare groter ramp as die huidige ANC-bewind voorkom het. Pik Botha het in 1994 die deuntjie gesing dat die Nasionale Party (NP) die verkiesing met miljoene stemme sou wen. Willie Esterhuyse het luid vir die ANC gesing, maar sedert sy groot vriend Thabo Mbeki die trekpas gekry het, het sy stem nogal stil geword. Marthinus van Schalkwyk is seker die hoogs betaalde koorknaap in die wêreld omdat hy passievol daaroor was dat die NP deur die ANC verswelg moet word.
In die kastratekoor is daar talle ander wat met oorgawe die lof van die nuwe Suid-Afrika besing: Roelf Meyer, Leon Wessels, Dawie de Villiers, Sampie Terreblanche, Jaap Durand, Frits Gaum, Max du Preez, JP Landman, Pierre de Vos, Wannie Carstens, ens. Sedert Anton van Niekerk se politieke testosteroon onder sy lessenaar vergruis is, sing hy ekstra hard in hierdie koor. Vergoeding bly nie agterweë nie. Vandeesweek is berig dat ‘n minister hom in ‘n etiekkomitee aangestel het (Die Burger, 30 deser, p 5). As ‘n mens se ego dors is, word publisiteit om die geringste rede gesoek.
Piet Crowcamp is die baba in hierdie groep lofsangers. Hy word maklik uitgeken omdat hy weens onbeholpenheid sy doek verkeerd aan het. Oor wat hy ‘n egte akademikus ter wille van politieke gewin aangedoen het, het hy blykbaar geen gewete nie. Dit is verblydend dat haar kollegas in die departement aanvanklik Crowcamp se opdringerige inmenging teengestaan het. Die tragedie is egter dat (sover bekend) geen akademikus vir haar daadwerklik in die bres getree het nie. Dit is gewoon ‘n skande dat die universiteit dadelik en sonder meer haar bedanking aanvaar het. Hiervoor kan daar geen akademiese regverdiging wees nie. Die motivering is suiwer op politiek gegrondves. Wat hiermee tuisgebring word, is dat al die plaaslike universiteite en hulle akademici in die ban van die ANC en sy kommunistiese minister van hoër onderwys verkeer.
Behalwe diegene wat voluit in die Nuwe Suid-Afrika-koor sing, is daar darem ook diegene wat die haglike verval om hulle raaksien en deesdae ‘n bietjie sagter sing: Tim du Plessis, Theuns Eloff, André Brink, Breyten Breytenbach, ens.
Kastrasie kan onnatuurlik beslag kry of dit kan aangebore wees. Voorbeelde van gebore kastrate wat lustig die loflied “Nelson Mandela is die volmaakte ikoon” sing, is Helen Zille, Patricia de Lille, Ruda Landman en Antjie Krog.
Weens fundamentalisme, fanatisme, dogmatisme, opportunisme, ens, is die kern van die genoemde kastratekoor goed gevestig. Nogtans word verdere nominasies van verdienstelike kandidate ingewag.
In 1967 is ek onder die polisiester gebore. My pa was ‘n trotse polisieman wat sy lewe vir sy werk gegee het. Hy het sy gesin daaronder laat ly deur vir langer as ‘n jaar altesaam op ons land, Namibië en Rhodesië se grense diens te doen. Hy het in lokasies geboer om onluste te bestry.
In 1986 is ek self onder die ster ingesweer en het die “stertkant” van die terroriste-oorlog en Angola gesien en die onluste beleef… met terroriste wat nie meer op die grense was nie, maar in die stegies en doolhowe van ons land. Volgens my groentjiewaarneming daardie tyd, was die meeste van die sg. bedreiging iets van die verlede behalwe die ekonomiese sanksies en sportboikotte. Ek het beleef hoedat ons Springbokke wat toe al vir baie jare as rebelle moes speel….die magtige All blacks, die Engelse, die Aussies, ens. aandurf.
Ek was deel van die elitemagte van die Republiek van Suid-Afrika en ons het gespog met suksesse om terroriste te neutraliseer en misdaad effektief in bedwang te hou.
Toe my toegewyde poliesmanpa einde 1992 op vervroegde pensioen aftree… sonder dat hy eintlik gepraat het oor sy keuse… het ek min geweet hoekom en wat kom!
Ek het hom en sy geslag generaals met minagting bejeën oor hulle gedurf om ons jong onervare lede net so te los en hulle pensioen te gaan geniet.
Ek het ná 7 jaar diens in die ou SAP tot ‘n ontnugterde besef gekom hoedat dít wat eens ons trots was in die hande van ongeletterdes, onbekwames en skurke beland het.
Ek het vir die volgende 15 jaar eerstehands beleef hoedat dít waarvoor ek en my pa en sy broers ons lewens opgeoffer het, vriende en familie aan die dood afgestaan het, baklei het vir reg en geregtigheid… nou die oorsaak is van die sg. intellektuele agterstand waarmee die sg. “nuwe generasie” moet werk, bevorder word, poste kry en dus die room van seggenskap en salariskerwe beklee… terwyl ek in 18 jaar een trappie gevorder het op die rangstruktuur van die SAP. Terwyl onbekwame, ongekwalifiseerde juniors van agter af tot drie range per jaar verniet kry en my en duisende ander wittes verby is op die hiërargie.!!! DIE ERGSTE IS: ONS HET DIT AS REG EN GOED AANVAAR!!!!!!
NOU VRA EK VIR PIK BOTHA EN SY UITVERKOPERS!!!:
DINK JY DIS LEKKER OM SÓ TE LEEF IN JOU EIE LAND??? DINK JY EK EN DUISENDE AMPTENARE VERDIEN SULKE BEHANDELING????
DINK JY DIT WAS ‘N MAKLIKE BESLUIT OM NET NA 23 JAAR DIENS TE BEDANK OMDAT EK NIE EEN ENKELE ONREGVERDIGE AANSTELLING MEER KON VERDUUR SONDER OM MY MISDAADVRYE GESKIEDENIS IN GEVAAR TE STEL NIE???
DINK JY DIS LEKKER OM DEUR FOT’O-ALBUMS TE BLAAI EN DIE HERINNERINGE MET ‘N WRANG SMAAK IN DIE MOND TE BETRAG???
MET DIE WETE DAT ALLE LEWENS WAT OPGEOFFER IS VIR DIE BEHOUD VAN ONS LAND…VIERNIET WAS????
Ek is nie meer kwaad nie!! Ek is vasberade om die onreg te vergeld!!! AL NEEM DIT DIE RES VAN MY LEEFTYD IN BESLAG!!!!
Ek is ook nie onnosel om myself bloot te stel nie.
EK WIL SIEN DAT PIK EN ROELF EN VERAL DE KLERK SAL KENNIS NEEM VAN DIE WOEDE EN DIE VERSLAENHEID VAN HULLE VOLK OOR WIE HULLE AANGESTEL WAS.
NOU HET JY DIE VERMETELHEID OM NA AL DIE TYD TE SEG DIT WAS NIE JULLE OOREENKOMS NIE?????? WAAR WAS JULLE DAN AL DIE JARE WAT DERDUISENDE MENSE SE GESINNE EN LEWENS OP&%$$# IS????
EK WIL SIEN DAT DAAR ‘N BEWEGING OPSTAAN WAT NIE NET DIE VERDRUKKERS NIE, MAAR OOK DIE UITVERKOPERS SAL LAAT HARDLOOP. ONS SAL REGKOM SONDER JULLE!!!
deur Willem de Jager, Sendai, Japan.
