Dertig jaar gelede het FW de Klerk kastig “op eie houtjie” in ‘n Damaskusoomblik besluit om die verbod op die ANC en die SAKP op te hef, Mandela en ander politieke gevangenes (eintlik terroriste) vry te laat en sy rampspoedige “onderhandelings” van stapel te stuur.
Sowel die plaaslike as internasionale media het dié stap as “dapper, verbeeldingryk en geskiedkundig” beskryf. Tans werk dieselfde media hard daaraan om Suid-Afrika se “Oktoberrevolusie” as “steeds ‘n positiewe gebeurtenis” op te vysel. Maar in dieselfde publikasies wat vandag FW de Klerk se verraad van destyds as ‘n heldedaad voorstel, verskyn ander opskrifte soos: “Eskom kan nie sê wanneer jy beurtkrag gaan hê” en “Munisipaliteite: Hier heers geldkrisis, betaalkrisis, waterkrisis”.
FW de Klerk self verklaar tans in ‘n onderhoud: “Ons kán terugveg!” In 1990 en in die aanloop tot 1994 het De Klerk telkens getoon dat hy liewer aan die ANC wou oorgee, terwyl hy nog die ou Weermag en Polisiemag aan sy kant gehad het. In opdrag van Mandela, Joe Slovo en ander lede van die SA Kommunisteparty, het De Klerk sy eie generaals summier afgedank. Die eerste ding wat die ANC-terroristebende ná die NP-oorgawe gedoen het, was om lede van Umkhonto we Sizwe in hoë poste in die polisie en weermag aan te stel sodat beide vandag slegs aan die ANC lojaal is en nie aan Suid-Afrika nie.
Waarom en waarmee wil De Klerk nou dertig jaar te laat “terugveg”? Sekerlik nie met sy gebrekkige intellek nie? As De Klerk sy mond oopmaak stroom die clichés daaruit: “demokrasie, versoening, nie-rassigheid”. Die Europeërs en selfs Amerikaners argumenteer al 200 jaar lank oor demokrasie binne hul redelik homogene samelewings met groot Westerse meerderhede wat opgevoed, ontwikkel en wetsgehoorsaam is. Sommige meen dat “demokrasie” selfs daar nie meer behoorlik werk nie en deur korrupsie en die oorheersing van miljardêrs wat die media en reklame beheer, afgetakel word.
In ‘n heterogene land soos Suid-Afrika wat uit hoogs uiteenlopende bevolkings saamgeflans is, is dit te betwyfel of daar ooit sinvolle “demokrasie” sal bestaan. Trouens, die enigste redelike gevolgtrekking wat ‘n mens kan maak, is dat die eksperiment in “demokrasie” van De Klerk en diegene wat hom as marionet voorgesê het, finaal misluk het. Sedert 1994 sit ons met eenpartyregering, met die verskil tussen staat en party wat lankal vervaag het. Tans is ons stewig op pad na Afro-marxisme wat elders op dié vasteland en veral in Suider-Afrika reeds verwoestende gevolge gehad het. Dink maar aan Mosambiek onder Machel en Zimbabwe onder Mugabe. Julius Malema, hoewel aan die hoof van ‘n “kleiner” party, is een van die hoofrolspelers in die Suid-Afrikaanse politiek en media, met ‘n goeie kans om uiteindelik president te word. Selfs die ekstreemlinkse, anti-Afrikaanse Christi van der Westhuizen het dit al toegegee.
Winnie Mandela en Helen Suzman
Slegs enkele weke of maande voordat De Klerk besluit het om — grotendeels in reaksie op die groei in steun vir die destydse Konserwatiewe Party — sy nuutgevonde “samewerking” met Mandela en die ANC aan te kondig, is sy broer Wimpie de Klerk onder duistere omstandighede in Londen deur die Britse geheimediens “onthaal”. Hier is die bloudruk vir Afrikaneroorgawe waarskynlik aan die De Klerks voorgelê.
Intussen het die destydse Britse ambassadeur, tans “Baron” Robin Renwick, onthul dat hy saam met mev. Helen Suzman en die veroordeelde misdadigers en terroriste op Robbeneiland gekonkel het om die wettige regering van Suid-Afrika te ondermyn. Sowel Renwick as Suzman het in De Klerk iemand gesien wat hulle kon beïnvloed om van die mag afstand te doen, die Afrikaner uit te verkoop en die ANC-terreurbeweging aan bewind te stel. Daar bestaan verskeie onderhoude met Renwick waarin hy spog hoe De Klerk as’t ware klei in sy en mev. Suzman se hande was.
De Klerk is ‘n kruiper en ‘n konkelaar. Hy het sy eie kiesers belieg en om die bos gelei, terwyl hy saam met Mandela en buitelanders ‘n komplot gesmee het om ‘n radikale Bantoediktatuur in Suid-Afrika in te stel. Dit ly geen twyfel dat hy onder normale omstandighede in enige ander land van hoogverraad aangekla sou gewees en skuldig bevind sou gewees het nie.
Wikipedia omskryf “hoogverraad” soos volg:
Hoogverraad is ‘n versamelnaam vir misdrywe teen die interne veiligheid van die staat. Hieronder val byvoorbeeld ‘n aanslag op die staatshoof, (poging tot) ‘n staatsgreep, oorlog teen jou geboorteland en spioenasie.
Verraad is kriminele ontrou. Histories gesproke het ‘n kneg wat teen sy meester in opstand kom verraad gepleeg. Hoogverraad, daarteenoor, is wanneer ‘n onderdaan van ‘n staat verraad teenoor die staat self (waaraan die dader trou verskuldig is) pleeg.
Vroeër jare is die doodstraf vir hoogverraad opgelê. In lande waar die doodstraf afgeskaf is word lewenslange of lang periodes van tronkstraf hiervoor opgelê.
Selfs nie eens die Nasperskoerante en al die liberale “dinkskrums” in die land — waarvan vele letterlik deur George Soros befonds word! — kan meer ontken dat die ANC-bewind tot dusver vir Suid-Afrika rampspoedig was nie. Ongeveer 600 000 mense is sedert 1994 vermoor, waaronder ten minste 80 000 blankes. Die hoeveelheid geld wat die ANC-kaders gesteel, verduister, toegeëien of wanbestee het, strek tot in die triljoene rand. Slegs Eskom beskik oor skuld van meer as R500 miljard, met die ekonomie wat konstant deur beurtkrag belemmer word. Veral die munisipaliteite is genadeloos deur die ANC geplunder. In die tydvak van Afrikanerregering is munisipaliteite goed bestuur, het die boeke geklop en het vele selfs aansienlike reserwes oor die jare opgebou. Dít alles is binne enkele jare tot op die vlak van bankkrotskap geplunder. Die ANC-bewind erken self dat hy grotendeels korrup is.
Die Afrikaanse taal en kultuur is vir alle praktiese doeleindes afgeskaf en duur slegs voort as ‘n soort folklore op kunstefeeste. Engels is tot die enigste amps- en openbare taal verhef, strydig met die ooreenkoms wat sedert 1925 en selfs 1910 in die land gegeld het.
Soos in die meeste kommunistiese lande, het die omgewing in Suid-Afrika geweldig onder die ANC-bewind gely. Rou riool stroom in ons riviere in, chaotiese plakkery word rondom ons stede toegelaat, wildstropery is aan die orde van die dag en ons eens voortreflike middestede wat met die beste in die VSA of Wes-Europa kon vergelyk, het in vuil, vervalle, derdewêreldkrotbuurte verander.
De Klerk sê nogal in sy onlangse onderhoud met Media24:
Wit mense in Suid-Afrika moet aanvaar hulle is ‘n krimpende minderheid.
“Dit is as gevolg van emigrasie en as gevolg van klein gesinne…”
Die “emigrasie” word deur sy daad van oorgawe aan ‘n uiters radikale terreurgroep veroorsaak; die “klein gesinne” kan gedeeltelik toegeskryf word aan die ekonomiese en morele verval onder die blanke bevolking wat aan regstellende aksie, dwelms, prostitusie, asook duur hospitale en skole, blootgestel word. Hierteenoor geskied daar ongebreidelde immigrasie en stroom buitelanders vanuit die hele Afrika oor ons grense, terwyl plaaslike swartes deur kindertoelaes aangemoedig word om hul reeds duiselingwekkende demografie nog verder te verhoog.
Tydens die 1992-referendum waarin De Klerk die blanke en veral Afrikanerkiesers belieg het deur voor te gee dat dit slegs oor “onderhandelings” en nie volslae oorgawe gaan nie, het hy selfs ‘n “tweede referendum” belowe waarin mense oor enige grondwetlike wysigings sou kon stem. Hiervan het dadels gekom. Die huidige grondwet wat wemel van rassistiese anti-blanke en anti-Afrikaanse artikels, en wat grotendeels die ANC-voorstelle verteenwoordig, is klakkeloos deur hom en sy hopelose lakei, Roelf Meyer, aanvaar sodat ons vandag geheel en al aan die tirannie van die ANC-terreurbeweging uitgelewer is.
Die verraad van die joiners in die tweede vryheidsoorlog was eintlik minder grotesk as dié wat die skelm FW de Klerk teen ons gepleeg het. Immers is die vredesonderhandelings in 1902 deur Boeregeneraals met integriteit behartig en het ons in weerwil van die negatiewe uitkoms van die oorlog steeds die vooruitsig op selfregering en soewereiniteit behou.
In 1994 het De Klerk met duiwelse en sadistiese behae die soewereiniteit waarvoor ons voorouers oor die Drakensberge getrek en soveel bloed gestort het, prys gegee en die Nobelprys vir vrede ontvang. Laasgenoemde prys word deur die Noorse Nobelpryskomitee toegeken terwyl Noorweë een van die Nordiese lande was wat terreur in Suid-Afrika aktief bevorder en befonds het. Hy is as’t ware deur ons vyande vir sy verraad beloon.
Dertig jaar later is die son besig om oor Suid-Afrika te sak en het Eskom se vele kragonderbrekings ‘n metafoor geword vir die morele en politieke duisternis wat FW de Klerk in ‘n eens voortreflike land ontketen het.
Kan die laagtepunt waarin hy Suid-Afrika gedompel het, oorkom word? is die vraag.
Robin Renwick (gebore in 1937) was die Britse regeringsverteenwoordiger in Rhodesië (1978-1980) toe die politieke mag van die blanke bewind na swart terreurgroepe oorgegaan het. Hierna was Renwick die Britse ambassadeur in Suid-Afrika (1987-1991), dus toe dieselfde situasie besig was om plaaslik te ontvou. Hy was ‘n lid van die Britse Arbeidersparty en het ampshalwe alles moontlik gedoen om die belange van swartes te bevorder en dié van blankes te benadeel. Ek het voorheen sy boek, Mission to South Africa: Diary of a revolution (2015), bespreek en genoem dat dit moeilik is “om ‘n bedrywiger en lastiger diplomatieke gatvlieg as Renwick voor te stel” (Praag 28.10.2017).* Getrou aan hierdie karakterisering is hy terug met nog ‘n boek oor Suid-Afrika, How to steal a country: State capture and hopes for the future in South Africa (Auckland Park: Jacana, 2018, 232p, R260; Amazon Kindle $21,84).
[* “Renwick behaved very much like an old British governor-general and was often referred to as the extra member of the South African cabinet” (RW Johnson, How long will South Africa survive? Jeppestown: Jonathan Ball, 2015, 266p; Amazon Kindle $16.55, 527). Willie Esterhuyse het Renwick se propaganda deurgaans vir soetkoek opgeëet: Eindstryd (Kaapstad: Tafelberg, 2012, 367p – gebruik die indeks; Amazon Kindle $23,96). Niël Barnard skryf: “Later wou die hele wêreld skynbaar vir ons raad gee, sommige partye seker met goeie bedoelings. Die poging van die Britse ambassadeur in Suid-Afrika, sir Robin Renwick, en deur hom van die Britse premier, Margaret Thatcher, om by die proses betrokke te raak, is van die beste – of moet ‘n mens sê swakste? – voorbeelde” (Geheime revolusie, Kaapstad: Tafelberg, 2015, 289p, p 170).]
In 2013 het Renwick ‘n boek oor Helen Suzman gepubliseer. “When I left [South Africa], Wits University, on the proposal of Helen Suzman, was kind enough to award me an honorary degree ‘for services to the struggle against apartheid'” (2015-boek, Kindle 2585). In dieselfde boek het hy oor Nelson Mandela geskryf: “My admiration for him was second to no one’s … the great man” (45). In sy jongste boek is daar ‘n afbeelding van die vredesikoon Mandela met sy gebalde vuis op die voorkant van die boek, asook op die rug- en agterkant. Renwick verwys twee keer na Peter Hain, die anti-apartheidsaktivis wat sy jeug in Suid-Afrika deurgebring het en destyds Suid-Afrika se internasionale rugby- en krieketwedstryde in Engeland ontwrig het. In die jongste tyd bemoei Hain hom met staatskaping in Suid-Afrika (p 61, 136). Ek verkies dat sowel Renwick as Hain hulle tydens hulle aftrede liewer met ‘n ander stokperdjie as Suid-Afrika besig hou. Albei woon knus in Engeland en hoef dus nie daagliks die afgryslike werklikheid van die nuwe Suid-Afrika eerstehands te ervaar nie.
Renwick is goed ingelig oor ons plaaslike omstandighede. Wat egter opval, is dat hy uitsluitlik bronne in Engels gebruik terwyl hy destyds beweer het dat hy Afrikaans geleer het omdat hy Afrikaners se verset teen ‘n swart bewind wou afbreek. Wat irriteer, is dat hy nie dink dat hy verkeerd kan wees nie. Tydens sy ambassadeurskap het sy bemoeisiekheid geen grense geken nie. Hy skryf bv: “The Chief Justice under FW de Klerk, Cambridge-educated Michael Corbett, was a wise and humane person. In the case of the disappearance and murder of Stompie Moeketsi, I had to warn him that, even though he was fast losing his illusions about Winnie, Nelson Mandela would be unable to cope with his wife, whose conduct he blamed on his 27-year absence, being sent to jail. The Chief Justice spared Winnie Mandela a jail sentence, even though the evidence pointed towards it. On his retirement in 1996, Nelson Mandela paid tribute to his ‘passion for justice'” (185-186). Hier het ons klaarblyklik met ‘n rotnes te make. Renwick behoort van inmenging in die regspleging en regsverydeling aangekla te word.
Ná iemand se dood kan allerhande staaltjies opgedis word. Renwick skryf dat Nelson Mandela hierdie myns insiens twyfelagtige kompliment aan hom gegee het: “You think like us” (ix-x, 5). Hy beweer “Mandela, in my experience, was genuinely colour blind” (xi, ook 2). Ter stawing hiervan verwys hy na Mandela se (valse) stelling tydens sy verhoor dat hy teen swart oorheersing gekant is (xi, 160). Dit is gewoon ‘n leuen want dieselfde Mandela was tydens die grondwetlike onderhandelinge asook daarna sterk ten gunste van verswelgende swart mag en geen groepregte (insluitende vetoreg) of tuislande vir blankes nie. Mandela word bykans van kwaaddoen kwytgeskel: “Concerned to avoid civilian casualties, Mandela’s activities consisted of an (unsuccessful) attempt to blow up some electricity pylons” (160).
In werklikheid wou Mandela die blanke bewind omverwerp: “What he was really up to during those days: plotting a revolution and launching an underground army … the terrorist campaign that he himself initiated” (David James Smith, Young Mandela, London: Weidenfeld & Nicolson, 2010, p 2). Renwick het lof vir MK, al het sy terreurbendes geen noemenswaardige sukses behaal nie: “Many MK recruits displayed no lack of courage … The great achievement of the ANC in exile was not on the battlefield, but in mobilising international support” (163). Janet Cherry skryf: “In military terms MK has to be judged one of the least effective armies in modern history” (Umkhonto weSizwe, Auckland Park: Jacana, 2011, p 141). Desnieteenstaande moet die belastingbetalers sedert 1994 reuse bedrae vir hierdie “oudstryders”, waarvan die meeste blykbaar nooit in ‘n geveg betrokke was nie, opdok.
Jacob Zuma word soos volg deur Renwick aangehaal: “I argued with someone who said that the country comes first and I said as much as I understand that, I think my organisation, the ANC, comes first” (xiii). Wat Renwick nie noem nie is dat Mandela by die aanvang van sy laaste jaar as president gesê het dat hy die res van sy ampstermyn ter bevordering van die ANC se belange wil gebruik (eerder misbruik). Eintlik het al die staatshoofde sedert 1994 die belange van die ANC bo dié van die land gestel. “The ANC … had embrased wholeheartedly the Communist doctrine of the supremacy of the party over the institutions of the country” (167). Die kernprobleem is dat die staatshoof deur die meerderheidsparty benoem word en nie (soos in bv Amerika) deur die kiesers verkies word nie.
Renwick haal soos volg aan uit George Orwell se Animal farm (Praag 4.06.2016): “All animals are equal … [but] some are more equal than others” (xiv). Hy kom egter nie met die voor die hand liggende gevolgtrekking dat swartes in die nuwe Suid-Afrika meer regte en dus bevoordeling as ander groepe geniet nie. Hy loof eerder Mandela se “determination to redress the injustices of the past [and] to engineer a redistribution of wealth” (2). Mandela “was, in fact, the craftiest political operator I ever encountered” (3). In werklikheid het Mandela gewoon nie die vermoë gehad om die land te regeer nie. “Mandela, said Mbeki, paid no attention to the actual business of government” (7). Dit bevestig wat ek onlangs geskryf het: “My indruk is dat Mandela ‘n hopelose skepsel was wat glad nie in staat was om die land te regeer nie” (Praag 14.04.2018).
In baie gevalle herhaal Renwick bloot gewilde retoriek, bv: “FW de Klerk … had shown the political courage and wisdom to take the actions necessary to break the cycle of ever greater political violence and conjure away the spectre of civil war” (1). Let op Renwick se kenmerkende trant in die volgende: “But it was Mandela who, threreafter, became the most admired leader on the planet, and utterly deservedly so, given the magnanimity he displayed towards those who had imprisoned him for twenty-seven years, his lack of bitterness, determination to embrace his former enemies, genuine colour blindness and insistence that the new South Africa should be inclusive and not subject to divisions on racial lines” (2). In werklikheid is die ANC-regering se beleid deurgaans gebaseer op dieselfde rasverdeling as tydens apartheid, maar die voorkeurorde het soos volg verander: swart, bruin, Asiaat, blank.
Dit is duidelik dat Renwick sy boek veral met die oog op buitelandse lesers geskryf het. Baie van die inligting is oorbekend in Suid-Afrika. Oor staatskaping bied hy ‘n duideliker perspektief as Jacques Pauw omdat hy naas die haastig geskryfde The president’s keepers (Praag 11.11.2017) ook kennis geneem het van ander ter saaklike boeke, soos Ronnie Kasrils se A simple man (Praag 18.11.2017). Renwick beskou die Zuma-bewind as nie so sleg soos die apartheidsregime nie: “The important difference [is] that they no longer were engaged in murdering their opponents” (141). Die opset van Renwick se boek is veel wyer as staatskaping en inligting is tot vroeg in 2018 bygewerk.
Cyril Ramaphosa se voorneme om as president owerheidsdiefstal sonder vergoeding met blankes se eiendom te pleeg en dit aan swartes te gee, of die blankes daarvan hou of nie, is nie nuut nie. Dit is deel van ‘n breër anti-blanke strategie wat ver teruggaan; eintlik minstens tot by die nasionaliseringsideale wat in die Vryheidsmanifes (1955) uitgespreek is. Van Ramaphosa as visepresident word gesê: “The speeches he made in his new incarnation were forcefully about the need to press ahead with ‘transformation’, with South African businesses in future to be managed and owned by black South Africans (‘and those who don’t like this, tough for you!’)” (43). Daar is ‘n militante rasbevooroordeeldheid jeens blankes by Ramaphosa, terwyl baie blankes (aanvanklik) so dwaas was om die vervanging van Zuma deur Ramaphosa te verwelkom. Ramaphosa het binne dae na aanvaarding van die presidentskap en sedertdien duidelik getoon dat hy beoog om doeltreffender anti-blank as sy ANC-voorgangers te wees. Renwick se mening is: “It is extremely difficult to dislike Cyril Ramaphosa” (193).
Die vorige openbare beskermer, Thuli Madonsela, “said of [some] appointments that Zuma had captured and repurposed agencies such as the National Prosecuting Authority, the Hawks, the State Security Agency and the South African Revenue Service ‘seemingly to protect him, his family, the Guptas and other associates'” (68). Besware teen staatskaping het mettertyd van enkele kabinetsministers opgeklink, bv Blade Nzimande “denounced the ‘parasitic’ activities of the Guptas” (102). Maar sommige van hierdie ministers se rekord was nie skoon wat betref bv die aanskaffing van luukse voertuie nie. “One of the worst offenders having been the head of the South African Communist Party, Blade Nzimande” (68). Naas Madonsela het Renwick sy boek aan Pravin Gordhan opgedra (v). Gordhan se ideaal is “to uphold the values of Nelson Mandela” (80). Die morele bankrotskap van die ANC blyk duidelik uit Gwende Mantashe, tot onlangs die sekretaris-generaal van die ANC, se herhaalde uitsprake “that there was no question of voting with one’s conscience in the ANC” (114), “ANC members were not supposed to have consciences, but to act as disciplined party cadres” (131) en “I don’t know where this notion comes from that we are a collection of individuals who have consciences” (172).
Voordat Gordhan as minister aangestel is, was hy die uitvoerende hoof van die inkomstediens (1990-2009). By sy aanstelling het hierdie apteker en kommunis gesê hy weet nie eens wat inkomstebelasting is nie. Tydens apartheid het nie-wittes die betaling van owerheidsbelasting sover moontlik ontduik maar terselfdertyd op dieselfde behandeling as blankes aangedring. Deesdae word sonder meer van blankes verwag om al hulle verpligtinge teenoor die staat na te kom al word hulle van owerheidsweë slegter as die ander rasgroepe behandel en het hulle eintlik geen effektiewe inspraak in die regering nie.
“The politically incorrect Helen Zille, at the end of a visit to Singapore, proceeded to emit a factually accurate but politically unwise and provocative tweet that colonialism had brought some benefits, such as infrastructure and an independent judiciary” (145-146). Dit is onwaarskynlik dat Zille bedoel het om met haar uitlating uitlokkend te wees. Renwick kies deurgaans kant vir die swartes, selfs wanneer hulle die waarheid oor bv kolonialisme buig sodat hulle politiek en vooroordele gedien word. “Instead of reprimanding her and urging her to get on with her day job of governing the Western Cape, the [DA] leadership instituted protracted ‘disciplinary proceedings’ against her” (146).
“The DA has played a positive role in South African politics since apartheid, based on support for the constitution and the rule of law. It has avoided the arrogance of power of the ANC, its leaders typically travelling economy class. With good access to very competent legal advice, it has proved very effective at holding the government to account through legal challenges, with victories in several high-profile cases, including the reinstatement of the corruption charges against President Zuma” (148). Maar ‘n mens wag tevergeefs daarop dat die DA daadwerklik vir Afrikaners en Afrikaans in die bres tree. Die DA is primêr op die verwerwing van meerderheidsteun ingestel, dus om die guns van swart kiesers te wen.
Renwick is polities uiters links. In sowel Zimbabwe as Suid-Afrika het daar volgens hom net ‘n ietsie skeefgeloop. Hy glo dat die groep mense aan wie die politieke beheer oorhandig is, bekwaam genoeg is om alles wat verkeerd is, reg te maak. Dit kom nie by hom op dat die grondslag waarop hierdie lande deesdae funksioneer – algemene, gelyke stemreg vir bv oningeligtes, ongeletterdes en maklik intimideerbares in ‘n eenheidstaat – ‘n resep vir rampspoed is nie. Die mate van versobering wat by Renwick ingetree het, neem die vorm aan dat hy darem erken dat sedert onafhanklikheid alles nie wel is nie. Nelson Mandela bly egter wonderlik. Renwick dink dat die land met Mandela as staatshoof beter as tans daaraan toe was. Maar dit geld ook vir Zimbabwe in die eerste jare ná politieke onafhanklikheid. Selfs die bekwaamste brekers kan nie dadelik alles vernietig wat tydens die blanke bewind opgebou is nie.
Daar is ‘n beperkte getal negatiewe opmerkings oor die ANC in die boek, bv MK, die terreurvleuel van die ANC, “had ended up killing more civilians than agents of the regime” (xv). Die ANC-regering het ‘n visum aan die Dalai Lama geweier, “kowtowing to China” (xvi). Soos tydens apartheid is die SABC tans weer “a mouthpiece of the government” (11). “The country suffered from one of the highest violent crime rates in the world … Johannesburg had claimed the title of murder capital of the world” (13). “The murder rate … currently is back up to nearly fifty a day and South Africa remains near the top of the list for violence against women as well” (14). Geen aanduiding word gegee van die bevolkingsgroep(e) waarin hierdie misdadigers by uitstek aangetref word nie. “Mbeki … was appearing to see virtually everything in racial terms” (17). Van Mbeki se Afrika-renaissance word deesdae nie meer gehoor nie. Niks het daarvan tereg gekom nie, maar Renwick swyg hieroor.
Renwick erken dat daar met die Zimbabwiese verkiesings in 2002 en 2008 gekonkel is. “Mugabe was able to ‘win’ the 2008 election in Zimbabwe only by printing an extra half-million votes” (158). As gevolg hiervan sit Suid-Afrika nou met “4 million refugees” (21). Renwick skryf dit toe aan “the failure of South Africa to stand up for human rights in Zimbabwe” (21). In Suid-Afrika is elektrisiteitsvoorsiening uitgebrei “though frequently not … securing payment for it” (23). Blankes, bruines en Indiërs, by wie tydens die blanke bewind ‘n kultuur van betaling gekweek is, moet opdok vir die ANC-geïnspireerde kultuur van nie-betaling by swartes, maar Renwick verwys uiteraard nie hierna nie. Hy noem wel: “Annual double-digit increases in electricity prices, which have trebled in real tems over the past decade” (151). Twee endemiese kernprobleme van die nuwe Suid-Afrika word genoem: “When … I expressed concern to a senior member of the ANC about corruption, I was told that there was a worse problem than corruption. When I asked what this was, I was told: ‘Competence'” (27). Renwick verdoem egter glad nie onbekwaamheid en die res van regstellende aksie nie, nóg in die algemeen nóg in beginsel.
Hy verwys na Jacob Zuma se “extreme financial recklessness” (34) maar doen dan dieselfde as ander oorverligtes deur Zuma as individu te verkwalik eerder as die ANC as ‘n instansie wat in sonde ontvang en gebore is. Tydens die ANC-bewind het die land se ekonomiese groeikoers teen 2016 tot 0,3% gedaal (106). “Bell Pottinger had engaged quite successfully in an attempt to deflect criticism of Zuma and the Guptas in a campaign to blame the country’s ills on the whites, specifically ‘white monopoly capital'” (118). Bell Pottinger was ‘n Britse maatskappy wat bemarkings- en skakelwerk gedoen het maar weens die onetiese gedrag van sy amptenare in Suid-Afrika bankrot gegaan het. In die Zuma-era het tenderaars al hoe meer tot die gevolgtrekking gekom dat hulle vir hulle voorleggings Gupta-goedkeuring moet kry as hulle sukses wil behaal: “A number of multinational companies had concluded that they were unlikely to be able to win government-related contracts in South Africa without an association with the Guptas” (122). Die Guptas het die status verwerf van “the people who can open the taps” (124), maar dit is teen aansienlike addisionele koste gedoen.
Renwick verwys na die reuse kabinet van “seventy ministers and deputy ministers” (134), wat in sigself as ‘n manifestasie van korrupsie beskou kan word, maar Renwick versuim om kritiek op die buitensporige koste daarvan uit te spreek. Mbeki se kabinet (president, visepresident, ministers en adjunkministers) het uit 50 lede bestaan. Zuma het sy kabinet tot 73 lede vergroot. Ramaphosa, wat die voorneme uitgespreek het om die kabinet te verklein, het soos Zuma 73 kabinetslede. Die ANC word deur 249 parlementslede uit die totaal van 400 verteenwoordig. Bykans ‘n derde hiervan (29,3%) dien ook in die kabinet. Ooglopend is dit wanbestuur, soustreinryery ten koste van die belastingbetalers, maar feitlik geen haan kraai hieroor nie.
Renwick noem dat die land se beleggingsgradering tans rommelstatus is (139). Byvoorbeeld, oor die mynbou word gesê: “There is not an investment-friendly climate” (151). Dit is veral weens die beleid van swart ekonomiese bemagtiging. “Most of the major deals under which 26 per cent ownership was required to be sold to black partners were financed by the South African companies lending the empowerment partners the money to buy the shares. When black partners have sold their interest, the governmet’s view is that the company then must be ’empowered’ all over again” (152).
In 2017 is ‘n nuwe mynmanifes aangekondig: “The black empowerment threshold was raised from 26 per cent to 30 per cent … a raft of other conditions were added too, including that 70 per cent of goods and 80 per cent of services must be procured from black-owned entities. In addition, the new Charter contained an extraordinary provision mandating a distribution of 1 per cent of revenues from new order mining rights to black empowerment shareholders before any other distributions are made … Black shareholders are required to be debt-free within ten years, otherwise existing shareholders would have to write off this expense” (154-155). Swart ekonomiese bemagtiging behels drakoniese maatreëls wat blatant pro-swart en anti-blank is en afgedwing word deur die ANC-regering, wat al hoe hoër eise stel maar valslik beweer dat hy nie-rassig is en al die mense in die land dien.
Die ANC se beleid is fundamenteel rasgebaseer, indien nie rassisties nie. “The eventual aim of the Employment Equity Act of 1999 was to seek to ensure that jobs at every level should reflect the make-up of the population … the ANC’s determination to reward their supporters and to establish control over all levers of power through the ‘deployment of party cadres to positions at every level of the bureaucracy’. The target of 70 per cent representation of black South Africans in senior levels of the civil service, both nationally and in the provinces, has long since been achieved … In the private sector, from 2008 black empowerment codes prescribed black representation at 60 per cent in senior and 75 per cent in middle management” (169). Periodiek word die doelpale verskuif om swartes in nog groter mate te bevoordeel en blankes verder in die grond te boor. Maar Renwick hou hiervan: “It was difficult to see how the horrendous inequalities of opportunity resulting from apartheid could otherwise have been addressed” (170). In ‘n oomblik van helderheid skryf hy later: “Zuma’s more extreme demands for Africanisation of the private sector were based on regarding the whites as not really South African” (213).
Daar is twee boeke waarna Renwick nie verwys nie maar myns insiens noodsaaklik is om die wesenlik onetiese aard van die ANC as fundamenteel bose instansie te verstaan. Albei is deur Anthea Jeffery geskryf. Oor swart ekonomiese bemagtiging is daar die boek, BEE: Helping or hurting? (Cape Town: Tafelberg, 2014, 507p; Amazon Kindle $21,26). ‘n Mens kan kwalik glo tot watter uiterstes die ANC-regering gaan om swartes te bevoordeel en blankes te benadeel. Desnieteenstaande verskyn daar feitlik geen afkeurende berigte hieroor in die hoofstroom-inligtingsmedia nie. Dit laat my dink aan wat George Orwell in sy boek, The road to Wigan Pier (1937), geskryf het: “To see what is in front of one’s nose needs a constant struggle.”
Oor die ANC as gewelddadige en misdadige organisasie is daar die volgende boek: People’s war (Johannesburg: Jonathan Ball, 2009, 676p; Amazon Kindle $11,49). Daarin word vertel hoe 20 500 mense van 1984 tot 1994 gesterf het in geweld wat deur die ANC gestig is terwyl hy die skuld daarvoor op die blanke regering en Inkatha gepak het. Hou in gedagte dat die vredesikoon Nelson Mandela sedert sy vrylating in 1990 ‘n leidende aandeel hierin gehad het. Selfs Renwick skryf: “The Mandela I knew was no saint” (3), maar hy verskaf geen inkriminerende besonderhede nie. Voor die ANC se verkiesingsoorwinning in 1994 het niks tereg gekom van Mandela en die ANC-onderhandelaars se belofte dat die ANC sy geweldpleging tydens die grondwetlike onderhandelinge sou opskort nie. FW de Klerk het met gewelddadige, insluitende kommunistiese, elemente onderhandel ten spyte van die ernstige waarskuwings wat destyds hierteen opgeklink het. Die onverkwiklike resultate daarvan is sedert 1994 daagliks waarneembaar. Wim de Villiers wil die einste Mandela vanjaar tydens die Universiteit Stellenbosch se eeufees huldig terwyl hy die nagedagtenis en bydrae van die voortreflike Afrikaner en US-stigtingskenker, Jan Marais, ignoreer. Daar behoort drasties teen De Villiers opgetree te word.
Die stook van geweld in die burgerlike samelewing het vir die ANC/UDF geblyk die doeltreffendste strategie te wees ten einde die politieke mag in te palm. Hierdie strategie word tot op hede deur ontevrede swartes voortgesit want daarmee behaal hulle steeds die verlange resultate. Op hierdie abnormale en onwettige manier kan geen normale, suksesvolle en vooruitstrewende samelewing gebou word nie. Nogtans tree die ANC-regering nie doeltreffend teen hierdie misdadigers op nie. Enigeen wat ‘n voertuigbuiteband op ‘n openbare pad aan die brand steek, of die verkeer met klippe wat gepak of gegooi word ontwrig, behoort ‘n minimum vonnis van vyf of meer jare opgelê te word. Dieselfde moet geld vir brandstigting by staats- en ander geboue. Swaar lyfstraf en dwangarbeid behoort ook vir sulke onduldbare gedrag ingestel te word. Pleks daarvan laat die ANC weens sy soortgelyke misdadige geskiedenis toe dat Suid-Afrika een van die gewelddadigste lande bly; onder meer omdat die misdadigers in baie gevalle vir die ANC stem en hy nie sy kiesers wil vervreem nie. Selfs in die tronk behou hierdie anti-sosiale elemente hulle stemreg. Die ANC gee voorkeur aan vryheid en sogenaamde menseregte vir misdadigers bo ‘n leefbare samelewing waarin beskaafde waardes tot hulle reg kan kom.
Renwick besin oor waarom die ANC, waarvan hy so baie hou, as regering so ‘n chaotiese gemors van Suid-Afrika gemaak het. “How is it that a once great liberation movement, which played so critical a role in the liberation of South Africa from apartheid, the party of Mandela, Tambo and Walter Sisulu, could have descended to the level and state of disrepute in which it finds itself today, struggling to remove a blatantly corrupt leader, notwithstanding the damage he had been inflicting on it? Is there something in the nature of these liberation movements that leads them, once in power, to the authoritarianism and kleptocracy in evidence in Angola and Zimbabwe today?” (157). “Angola is a fully fledged one-party kleptocracy” (158).
Was die ANC ooit ‘n “great liberation movement”? Die land is steeds nie van rassediskriminasie bevry nie. Hierdie eertydse terreurbendes het die vermoë gehad om af te breek maar vind dit as regering moeilik om met dieselfde vaardigheid op te bou. Daar is ‘n bewese onvermoë om doeltreffend te regeer, onder meer omdat die ANC die swartes wat regeerondervinding gehad het (in die tuislande en plaaslike owerhede) sistematies uitgemoor het. Dit is mense soos Mandela, Tambo en Sisulu wat enige samewerking met die blanke owerheid verbied het. Renwick skryf egter “the desperate skills deficit” toe aan Bantoe-onderwys (158). Maar skoolonderrig onder die ANC-bewind is slegter: “Comparative studies in basic education in developing countries sadly have shown South Africa to be among the very worst” (212). “By what process did the admirable history of opposition to apartheid turn into the abuses evident today?” (160). ‘n Mens moet darem ‘n dik linkse vel hê om die onbeskaafde gedrag van bv die ANC en PAC se terreurbendes as ‘n “admirable history” te beskryf.
Renwick beweer: “The press has remained unmuzzled, the judiciary independent” (158). “The country owes a huge debt to its remarkable free press, to its incorruptible judiciary” (217). Hy noem nie dat daar al hoe meer aandrang op die inperking van uitdrukkingsvryheid is nie; dat as ‘n blanke bloot sekere woorde gebruik, jy jou jare tronkstraf op die hals kan haal. Hermann Giliomee het oortuigend aangetoon dat die regspleging nie onafhanklik van die ANC-regering funksioneer nie (Praag 14.04.2018). Teen die feite in beweer Renwick dat die grond wat aan swart boere oorgedra is, produktief aangewend word (158). Renwick verwys net ‘n enkele keer na plaasmoorde en dan sonder om dit te veroordeel. Persoonlik distansieer hy hom van die (potensiële) rassistiese aard van hierdie moorde deur die frase “in the belief of the farmers” in te voeg: “In the past decade there has been an increasing number of cases of farmers being murdered on their land, in most cases in robberies with extreme violence but, in the belief of the [white] farmers, in some cases possibly also with a racial motivation” (159). Dit is duidelik dat Renwick nooit rassisme aan swartes sal toeskryf nie.
Op 31 Mei 1961 het Suid-Afrika ‘n republiek geword. Daarmee het hy sy algehele onafhanklikheid van die Britse Ryk verklaar, en hom losgemaak van die langarm-regering deur Londen wat selfs ná Uniewording in 1910 steeds gegeld het.
Suid-Afrika se lidmaatskap van die Britse Statebond is gevolglik opgeskort en hy moes opnuut daarom aansoek doen. Toe dit blyk dat die toegewings waarop lidlande aandring alvorens hy weer tot die liggaam toegelaat word, naamlik een man een stem – wat sou lei tot ‘n swart meerderheidsregering, te veel gevra was, het Suid-Afrika, onder aanvoering van dr. Verwoerd, sy aansoek teruggetrek en so sy selfrespek behou.
En in teenstelling met wat die teenstanders daarvan voorspel het, het die land van toe af ‘n ongekende maatskaplike opbloei vir al sy inwoners ervaar – wat as voorbeeld vir die res van die wêreld kon dien.
Voordat dr. Hendrik Frensch Verwoerd (1901-1966) op 2 September 1958 tot hoofleier van die Nasionale Party verkies is, en daarmee die sesde eerste minister van die Unie van Suid-Afrika geword het, was die land ‘n gestremde aanhangsel van die Britse Ryk.
Dr. Verwoerd, briljante akademies-opgeleide sosioloog en sielkundige, het die visie gehad dat ‘n onafhanklike Republiek Suid-Afrika die enigste oplossing op die land se probleme bied. Solank as wat daar volgens voorskrifte vanuit die buiteland, vernaamlik Brittanje, regeer word, sal die land en sy mense nie tot hul reg kom nie. “Ons moet ons hand self aan die ploeg slaan, in plaas van om bakhand te staan,” was Verwoerd se leuse. En hy het die daad by die woord gevoeg.
Die egpaar Verwoerd op Stellenbosch by hul eerste motor
Soos verwag kon word, is sy aankondiging op 20 Januarie 1960 in die Volksraad dat ‘n referendum gehou sou word om vas te stel of die kiesers ‘n republiek wou hê of nie – ‘n meerderheid van een enkele stem sou die deurslag gee – met ‘n sterk negatiewe reaksie vanuit Brittanje en die ander Statebondslande begroet. Die Britse establishment het die Afrikaners en hul voorouers deur die hele geskiedenis heen as rebelle gebrandmerk, en nou was hierdie rebelle van plan om ‘n eertydse Britse kolonie uit hul magsgreep te ruk en in ‘n rebelse, onbeheerbare land te verander.
Niemand minder nie as die indertydse Britse premier, Harold Macmillan, is dadelik afgevaardig om ‘n stokkie voor republiekwording te probeer steek voordat die referendum kon plaasvind. Pas ‘n week ná dr. Verwoerd se aankondiging daag hy dan ook in Suid-Afrika op met die versoek om die parlement toe te spreek. Hy word toegelaat om die parlementslede toe te spreek, maar nie in die raadsaal van die parlement nie. Die eetkamer word vir die geleentheid ingeruim.
Sonder die hoflikheid om Verwoerd vooraf oor die inhoud van sy voorgenome toespraak in te lig, het Macmillan ‘n verbale bom laat ontplof: Brittanje was besig om al sy Afrika-kolonies onafhanklik te maak en terselfdertyd finansieel en andersins by te staan om hul voete te vind. “The wind of change is blowing through this continent,” het hy gesê. Die opkoms van die swart nasionale bewussyn moet aanvaar word, en ‘n vergelyk moet dienooreenkomstig getref word. Suid-Afrika se apartheidsbeleid is nie die antwoord nie. Daarmee het hy te kenne gegee dat die wit inwoners van Suid-Afrika, wat Brittanje aangaan, afskryfbaar was, en dat Brittanje se oplossing ‘n swart meerderheidsregering, verkry deur een man een stem, was. Word daar nie toegegee nie, kan die wêreldvrede weens die spanning tussen die Ooste en die Weste versteur word, het hy gewaarsku.
Verwoerd het hierdie sluipsalvo egter verwag, en toe hy die podium betree het hy sonder ‘n enkele nota in die hand op skitterende wyse Macmillan se spreekwoordelike “veranderende wind” uit die seile gehaal. Hy het daarop gewys dat Brittanje slegs die belange van die swartes van Afrika op die hart dra. Maar Suid-Afrika het ook wit inwoners, na wie se belange en veiligheid omgesien moet word. Suid-Afrika was ‘n ware wit Westerse land in Afrika. “We are white, but we are in Africa”, was sy woorde.
Hy het Macmillan oor sy onhoflikheid oor die kole gehaal: “Ons het genoeg vraagstukke in Suid-Afrika dat u kom om daaraan toe te voeg deur so ‘n belangrike verklaring te doen en van my te verwag om u in ‘n paar kort woorde te bedank.”
“Dit is inderdaad Brittanje se beleidsrigting wat groot gevare in Afrika inhou,” het dr. Verwoerd gesê. “Om aan almal reg te laat geskied, beteken nie net regverdigheid teenoor die swartman van Afrika nie, maar ook regverdigheid teenoor die witman van Afrika. Ons beskou onsself as deel van die Westerse wêreld, ‘n ware blanke staat in Afrika, nieteenstaande die moontlikheid om aan die swartman in ons midde ‘n volle toekoms toe te ken. Ons beskou onsself as onontbeerlik vir die blanke wêreld.”
Hierdie antwoord van dr. Verwoerd op die buiteland se onrealistiese en onsimpatieke aandrang op ‘n swart Suid-Afrika, het die aansien van hierdie staatsman nie net binnelands laat vermenigvuldig nie, maar ook in ander Westerse lande laat toeneem. En in weerwil van volgehoue, verskerpte boikot-aksies en sabotasie deur beroeps-oproermakers en hul betaalde handlangers, het die land op haas elke terrein vooruit gegaan teen ‘n tempo wat selfs die opposisie in die parlement verbyster het: “Suid-Afrika beleef ‘n oordaad van voorspoed,” het die gedugte opposisieleier van die progressiewes, mev. Helen Suzman, gesê.
Die Bruto Binnelandse Produk van die Suid-Afrikaanse ekonomie het jaarliks teen ‘n koers van 6% gegroei, terwyl die inflasiekoers 2% was. Die land was selfversorgend vir sy voedsel, terwyl hy ‘n vername uitvoerder van vrugte en graanprodukte geword het. Met die stigting van Sasol en die verkryging van brandstof uit steenkool, was die land besig om hom van sy afhanklikheid van die petroleum-oliemark te speen. Sy verdedigingsmag het een van die doeltreffendstes ter wëreld geword en die vervaardiging van pantsertuig, wapens, ammunisie en vegvliegtuie het goed op dreef gekom. Ook die Vloot is met verbeterde skepe en wapentuig toegerus. Kernnavorsing het met rasse skrede gevorder sodat Suid-Afrika ‘n wêreldleidende rol daarin begin speel het. Die geldstelsel is gedesimaliseer (Rand en sent), goudproduksie is verhoog – met Federale Mynbou wat ook Afrikaanse kundigheid toegang tot die mynwese gebied het. Nywerhede het sterk aangegroei en werkgeleenthede vir al die inwoners het vir ekonomiese opheffing van die hele gemeenskap gesorg. Net 5% van die swart bevolking was teen 1966 nog werkloos. Ook het die voorspoed en positiewe toekomsgerigtheid van die land meegebring dat beduidende getalle witmense van Europa en Australië hierheen geïmmigreer én burgerskap aanvaar het.
Vandag is meer as 40% van die land se swart inwoners sonder werk en heenkome, en voer hulle ‘n plakkers- en bedelaarsbestaan – met die gepaardgaande misdaad-epidemie van diefstal, roof en moord wat die land sedert 1994 teister. Van dié datum af tot vandag het die land se skuldlas van R294 miljard tot R1,4 triljard gegroei. Suid-Afrika is deur sy skuldlas alleen geheel en al verslaaf deur die internasionale geldmag, sy bankstelsel word vanuit Londen beheer, en sy natuurlike bates (van renosters tot aardgas, platinum en selfs visbronne) word van dag tot dag in ‘n hernude “Scramble for Africa” deur die aasvoëls van die wêreld gestroop.
Dr. Verwoerd en Dag Hammerskjold, sekretaris-generaal van die VVO
Op 6 Januarie 1961 het die sekretaris-generaal van die Verenigde Volke Organisasie, deesdae bekend as die Verenigde Nasies, die Sweed Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld (56), Suid-Afrika besoek en indringende samesprekings met dr. Verwoerd gevoer oor die rigting wat Suid-Afrika met republiekwording sou inslaan, oor apartheid en die beweerde skending van menseeregte in Suid-Afrika. Hulle het mekaar gou gevind en Hammarskjöld is op toer deur die land geneem, onder meer na Transkei.
Hy het na afloop van sy toespraak gesê die samesprekings (daar was ses) was op die man af, konstruktief en van groot nut. Hy sou in voeling met dr. Verwoerd bly om later nog samesprekings te voer. Hy was kennelik beïndruk met sy gasheer en wat hy gesien en ervaar het. Op 18 September van daardie jaar is sy vliegtuig deur vegvliegtuie oor Ndola, Zambië, aangeval en afgeskiet. Op die grond is al die oorlewendes in die wrak doodgeskiet. Die VVO het gesê dit was ’n vliegongeluk, maar onafhanklike ondersoekers onder leiding van Göran Björkdal, ’n Sweedse hulplenigingswerker in Afrika, het bevind dat hulle inderdaad vermoor is in opdrag van Britse kapitaliste wat die minerale rykdomme van Katanga beheer het.
Op 5 Oktober 1960 is ‘n volkstemming of referendum oor die wenslikheid van republiekwording gehou. Die uitslag was 52% ten gunste van ‘n republiek. Tien dae later het dr. Verwoerd 70 000 mense by die Voortrekkermonument toegespreek: “Dit is die dag van gebedsvervulling,” het hy gesê.
Op 15 Maart 1961 het hy Suid-Afrika se aansoek om voortgesette lidmaatskap van die Britse Statebond teruggetrek, en op 31 Mei 1961 het Suid-Afrika amptelik ‘n republiek geword, met adv. C.R. Swart as die eerste staatspresident. Sy inhuldiging op dié dag was in die Grootkerk in Bosmanstraat, Pretoria, en die ander verrigtinge het op Kerkplein plaasgevind.
In sy eerste radiorede as premier van die Republiek van Suid-Afrika het dr. Verwoerd daarop klem gelê dat afsonderlike ontwikkeling die enigste manier was waarop minderheidsgroepe in Suid-Afrika beveilig kon word. Die beleid beoog nie die verdrukking van die swartmense nie, maar bied wel kanse vir almal. Die nasionale aspirasies van die swartes kon nie onderdruk word nie. Dit sou gevaarlik wees. Daar was agt swart etniese volksgroepe, en elkeen sou in sy onderskeie grondgebied onafhanklik met selfbestuur wees. ‘n Beleggingskorporasie is gestig vir die ekonomiese ontwikkeling van hierdie gebiede. Al die sakeondernemings daar moes egter swart wees.
Dr. Verwoerd het ‘n aansoek van die bekende Afrikaanse entrepreneur Anton Rupert dat sy Rembrandt-maatskappygroep in vennootskap by die swart tuislande betrokke raak, geweier. “Ek het dit nie soseer teen Rupert se planne nie, maar as ek die Rembrandt-groep daar toelaat, watter morele reg het ek om ander, soos Anglo-American, daar uit te hou? Veral die mynbou-groepe het nie sulke edele motiewe nie, en sal die tuislande se bates stroop. Dit kan baie maklik in neokolonialisme ontaard,” het hy gesê.
Hierdie besluit van hom om die internasionale sakewêreld betreffende Suid-Afrika se huishoudelike sake in toom te hou, het hom regstreeks in die visier van die gevaarlikste mense op aarde, die aartskapitaliste, geplaas. Van toe af was sy dae getel. Hulle het die geld, mag, invloed en metodes gehad om enigeen wat nie na hul pype dans nie en hul opponeer, permanent uit die weg te ruim. En hoewel hierdie samesweerders hul voetspore noukeurig doodgevee het, is daar vir die oplettendes verskeie leidrade op welke sluwe wyse te werk gegaan is om dr. Hendrik Verwoerd, premier van Suid-Afrika, in 1966 te vermoor.
Dr. Verwoerd en hoofman Leabua Jonathan van Lesotho
Dr. Verwoerd het pas van Lesotho af teruggekeer waar hy hoogs suksesvolle samesprekings met hoofman Leabua Jonathan oor toekomstige samewerking met Suid-Afrika gevoer het. Dit was sy eerste premiersberaad met die leier van ‘n onafhanklike Afrika-staat. Hy sou na verwagting die volksraad oor hierdie geskiedkundige gebeurde toespreek, toe hy ten aanskoue van sy kabinet grusaam vermoor is.
Die dubbele drama van die uitwissingsveldtog gerig op die persoon van dr. Verwoerd, herinner sterk aan Shakespeare se Macbeth en Hamlet:
Op 9 April 1960, nog voor republiekwording, het ‘n skatryk melkboer van die Witwatersrand, David Beresford Pratt, Verwoerd by sy openbare optrede by die Paas-tentoonstelling in Milner Park, Johannesburg, tromp-op met ‘n rewolwer twee skote in die kop geskiet. Verwoerd het die aanslag wonderbaarlik oorleef. Pratt, ‘n psigiatriese pasiënt met epilepsie en depressie onder lede, het in aanhouding glo selfmoord gepleeg, of was dit sy hanteerders wat hom uit die weg geruim het om sy mond te snoer? As gesiene lid van die Engelse gemeenskap aan die Witwatersrand en welvarende melkboer wat met sy Willowvale-melkafgeweringsdiens duisende huishoudings aan die Wesrand daagliks van melk voorsien het, het hy geen persoonlike grief teen dr. Verwoerd kon koester wat dwingend was dat hy die premier moes vermoor nie.
Dr. Verwoerd gewond deur David Pratt
Op 6 September 1966 het ‘n skisofreen en gelyste, ongewenste, kommunistiese immigrant, Dimitrio Tsafendas van Mosambiek, wat op uiters vreemde wyse toegang tot die land verkry het en, nog vreemder, aangestel is as bode in die hart van die parlement, dr. Verwoerd vier keer met ‘n dolk in die bors gesteek waar hy in die raadsaal se premiersbank gesit het. Hierdie keer het die eerste minister nie aan die dood ontkom nie en het hy binne vier minute gesterf.
Tsafendas is nooit verhoor nie omdat die hooggeregshof in ‘n spesiale ondersoek bevind het dat hy as skisofreen nie vir sy dade aanspreeklik gehou kon word en ingevolge wetgewing nie verhoor kon word nie. Hy is lewenslank in ‘n tronkselle en die Sterkfontein-gestig opgesluit, waar niemand hom te woord kon staan nie, en hy is op 7 Oktober 1999 daar dood. Hy is op die hospitaalterrein in ‘n ongemerkte graf begrawe.
In teenstelling daarmee het groot getalle veroordeelde terroriste wat veelvuldige moorde op onskuldige Suid-Afrikaanse burgerlikes gepleeg het, in die 1990’s voor die voet amnestie gekry en is uit die tronke vrygelaat. Verskeie van hulle is vir hul bloeddorstigheid en genadeloosheid beloon met hoë poste in die staatsdiens, selfs as offisiere in die polisiediens. Vir Tsafendas, egter, was daar geen amnestie nie. Hy moes sy geheime saam graf toe neem.
Dr. Verwoerd pas vermoor deur Dimitri Tsafendas
Kort na Tsafendas se moordaanval op dr. Verwoerd het hy psigiatriese waarneming vir doeleindes van die hofondersoek ondergaan. Hy het aan een van die sielkundiges, prof. A.J. Van Wyk, gesê dat iemand of iets hom beheer het en hom opdrag gegee het om dr. Verwoerd te vermoor. Hy het onsamehangend van ‘n “demoniese lintwurm” gepraat. Aan ‘n ander psigiater, dr. I. Sakinofski, het hy gesê dit was asof hy gehipnotiseer was, want hy kan nie onthou wat gebeur het nie. Ook het hy van sy denkbeeldige lintwurm en demoon gepraat wat “reg in die middel daarvan” was. Hy kon nie verduidelik wat hy daarmee bedoel nie. Ook hoe hy na Suid-Afrika gekom het en met watter doel, het hy gesê hy kan glad nie onthou nie.
‘n Mede-bode het vertel dat Tsafendas enkele minute voor die moordaanslag op Verwoerd aan hom gesê het iemand gaan hom dalk bel.
Wie sou hom kort voor die moordaanslag bel, en wie was dit wat hom opdrag gegee het om die moord te pleeg? Was daar ‘n telefoonoproep van ‘n hanteerder of opdraggewer? En waarom kon hy al hierdie dinge nie onthou nie? Was hy dalk deur iemand tydens hipnoterapie in ‘n gestig of kliniek gebreinspoel om die misdaad te pleeg, asook om van die terapeut en sy terapie te vergeet? En hoe was dit vir Verwoerd se opvolger, B.J. (John) Vorster, moontlik om ‘n dag ná die moord reeds in die openbaar te verklaar dat die moordaanslag die daad van ‘n enkeling was, terwyl die ondersoek na die gebeurde nog nie eens begin het nie?
Die opspraakwekkende biografie van dr. Alan Bird
Op hierdie kwelvrae word op opspraakwekkende wyse lig gewerp deur dr. A.V. (Allan) Bird, gesiene neoroloog van Simonstad, in sy biografie, Bird on the Wing, wat in 1992, die jaar dat hy op 76 jaar oorlede is, in ‘n beperkte oplaag gepubliseer is. Die boek is nie wyd bekend gestel nie, en die media wat daarvan bewus was, het daaroor geswyg.
Bird skryf dat hy in 1953 ‘n Joodse psigiater (sy naam en van word in die boek vermeld) ontmoet het wat ook lid was van die SA Kommunistiese Party. Hy het ‘n vennoot in Bird se praktyk geword, en het laasgenoemde saamgenooi om van die geheime vergaderings van die kommuniste by te woon. Daar het hy onder andere Joe Slovo en Nelson Mandela ontmoet. Omdat die atmosfeer by hierdie vergaderings ernstig landsondermynend was, het Bird besluit om liefs daarvan weg te bly.
Kort voor die eerste aanslag op dr. Verwoerd se lewe op 9 April 1960 deur David Pratt, het Bird se vennoot aan hom gesê dat Verwoerd geskiet gaan word. Hy (Bird) was aan diens in die Johannesburg-Hospitaal toe die gewonde eerste minister die middag van die moordaanslag met skietwonde aan die kant van sy kop ingebring is vir noodbehandeling. Die volgende dag is hy vir sy eie veiligheid na die Algemene Hospitaal in Pretoria oorgeplaas.
Die sluipmoordenaar Pratt was ‘n psigiatriese pasiënt van sy vennoot, skryf Bird. “Ek het tot die konklusie gekom dat my kollega en Pratt die plan beraam het om Verwoerd te skiet. Aangesien Pratt ‘n epileptiker was wat aan enstige depressie gely het, sou hy ingevolge die Wet op Geestesgesondheid van 1916 as geestesversteurde nie verhoor kon word nie,” skryf Bird. In ag genome Pratt se toestand van terneergedruktheid en sy aanhouding sonder medikasie in ‘n gestig, waar hy ook epileptiese aanvalle gekry het, is selfmoord inderdaad die waarskynlikste verduideliking vir sy dood, skryf hy.
Na die inhegtenisneming 1963 by Rivonia van Nelson Mandela, Joe Slovo en ander kommuniste deur die veiligheidspolisie, wou Bird se vennoot, wat ook mede-stigter was van die militante ANC-vleuel Umkhonto weSizwe, land-uit vlug. Hy het betreklik gou ‘n pos as psigiater in die Brighton-hospitaal vir geestesversteurdes in Londen bekom, asook een as ‘n konsultant-psigiater in die Maudsley-hospitaal in die Britse hoofstad.
Dit was vir Bird duidelik dat sy eertydse vennoot geen blinkogige vryheidstryder met vrome, medemenslike ideale was nie, maar inderdaad lid van ‘n internasionale terroristegroep wat wêreldmag manies nagejaag het. Hy het ‘n afspraak met die veiligheidspolisie gemaak en hulle alles van sy vennoot se doen en late en sy betrokkenheid as psigiatriese terapeut van David Pratt vertel.
Op 6 September 1966 het die skoknuus gekom dat Dimitri Tsafendas in die raadsaal van die parlement die eerste minister met ‘n dolk vermoor het. Bird het van kollegas in die mediese wêreld verneem dat Tsafendas in die hoë sekerheid Brighton-kliniek in Londen psigiatries behandel is voordat hy met ‘n aansienlik bedrag geld na Suid-Afrika gekom het. Dit is dieselfde kliniek waar sy eertydse kommunistiese vennoot in 1963 ‘n heenkome as konsultant-psigiater gevind het. Bird het dadelik vermoed dat sy voormalige vennoot vir Tsafendas, net soos Pratt, as pasiënt gehad het en dat hy hom met psigiatriese terapie gekondisioneer het om Verwoerd te vermoor.
Een van Bird se mede-dokters was van mening dat Tsafendas se dolksteke in die borskas van dr. Verwoerd, waarvan twee regstreeks die hart en aorta getref het, ongetwyfeld vooraf geoefen moes gewees het – waarskynlik op ‘n lyk. Tsafendas het klaarblyklik opleiding van ‘n ekspert-anatomis ontvang om sy kaphoue met die dolk so akkuraat te kon rig, het die medikus gesê.
Bird het weer eens besoek aan die veiligheidspolisie gebring en alles wat hy van sy oud-kollega en sy vermeende psigiatriese betrokkenheid by Stafendas weet, vertel. Hy is deur ‘n offisier meegedeel dat hulle daarvan bewus was dat Tsafendas reeds in Suid-Afrika ‘n psigistriese pasiënt van Bird se voormalige kollega was voordat hy (die psigiater) na Londen gevlug het.
As die veiligheidspolisie op hoë vlak bewus was van die kommunis Tsafendas se curriculum vitae en van sy bewegings, asook van sy terapeut s’n, hoe was dit dan moontlik dat hy as bode van die parlement in diens geneem kon word waar hy regstreekse toegang tot die persoon van die eerste minister kon kry in ‘n gedeelte van die raadsaal waar nie eens gewone parlementlede of die lyfwagte van die premier mag kom nie? wil Bird weet.
Bird skryf hy is van mening dat die moord op dr. Verwoerd met militêre presisie deur drie groepe eksperte beplan is: Mediese spesialiste op die gebied van die toraks-snykunde, psigiaters en spesialiste in die regte met regstreekse toegang tot Suid-Afrika se veiligheidsdienste.
“Die pad van die Afrikanervolk loop nie deur die konstitusionele kontrepsies van ‘n veelrassige parlement en kabinet nie, maar deur die bloedplas in die parlement waar dr. Verwoerd gesterf het omdat hy nee gesê het vir verandering van sy volk se beginsels en waardes, nee vir onderhorigheid aan Brittanje en Amerika, nee vir valse vrede met Afrika-state, nee vir rassevermenging, en nee vir broederskap met die geldmag. Dit is waar die Afrikaners die spoor van vryheid weer moet opvat waar dit doodgeloop het op 6 September 1966.” – Jaap Marais, 4 Mei 1984.
Bronne:
Verwoerd: So onthou ons hom, saamgestel deur Wilhelm J. Verwoerd, Protea Boekhuis, 2001. Die moord op dr. Verwoerd deur J.J.J. Scholtz, Nasionale Boekhandel, Kaapstad, 1967. Bird on the Wing deur A.V. Bird, South African natural History Publications, Simonstad, 1992. Afspraak met die toekoms deur Jaap Marais, LW Uitgewers, Pretoria, 2001. Verwoerd aan die woord: Toesprake 1948-1962, Afrikaanse Pers-Boekhandel, Pretoria, 1963.
Marthinus van Bart is kultuurspesialis wat 38 jaar lank aan Die Burger (Naspers) verbonde was. Hy skryf nou onder meer vir die FAK se webtuiste op die werf KultuurKroniek. Die volgende boeke het reeds uit sy pen verskyn: Vir Vryheid en vir Reg: ‘n Anglo-Boereoorlog-Gedenkboek, Songs of the Veld and Other Poems, ‘n Engelse digbundel oor die Anglo-Boereoorlog, Kaap van Slawe: Die Britse slawebedryf van Elizabeth I tot Alfred Milner, en (as redakteur) Die Nasionale Vrouemonument Honderdjarige Herdenking: Verlede – Hede- Toekoms. Kontak per e-pos: kultuurkroniek@gmail.com
Onlangs het ‘n biografie uit die pen van die Amerikaanse Jood, Alan Wieder, verskyn met die titel Ruth First and Joe Slovo in the war against apartheid (Monthly Review Press). Dit vertel die fassinerende verhaal van hoe twee Litause Jode – eers vanuit Johannesburg maar later vanuit Londen en enkele Afrikastede – ‘n leidende rol in die aanslag op die vorige Afrikanerregering gespeel het. Oor die afgelope 24 uur het ek die boek in een sitting deurgelees en gee graag van my indrukke hier weer.
Oor die algemeen is dit nie polities korrek om na die etnisiteit van Jode te verwys nie, maar in dié geval beklemtoon die skrywer dit reeds in sy voorwoord dat hy aanvanklik in First en Slovo begin belangstel het vanweë sy en hulle gemeenskaplike wortels in Oos-Europa en Joodsheid:
“As I worked on teacher stories between 1999 and 2008, I felt a growing camaraderie with First and Slovo. Both Ruth and Joe’s roots were Eastern European and Jewish, as are mine; both were, at best, non-practicing Jews, as am I; both were, like me, politically left.”
Opsommenderwys kan ‘n mens die boek as ‘n hagiografie of klakkelose huldebetuiging aan Ruth First en Joe Slovo beskryf. Ek was reeds bekend met beide se rol in die sogenaamde “stryd teen apartheid”, maar Wieder onthul sowel hul persoonlike geskiedenissse as hul politieke handelinge, wat vir nogal heelwat nuwe insigte in die treurige verhaal van ons Afrikanerneerlaag sorg. Dit het ook tot my persoonlik gespreek, aangesien my oorlede pa en sy Afrikanervriende in die veertigerjare op die Wits-kampus ‘n vergeefse stryd teen Slovo en Wolpe gestry het – terugskouend gesproke. Aan die einde van sy lewe het hy verbitterd uitgevaar teenoor “die Afrikaner wat soveel kanse gehad het en alles verbrou het” of “aan daardie duiwelse Slovo oorgegee het”. Insgelyks as student aan Wits dertig jaar gelede, het ek heelwat van die linkse, Joodse kultuur waarvan daar in die boek sprake is, meegemaak en selfs die skryfster van die voorwoord, die Nobelpryswenner Nadine Gordimer, een of twee keer toevallig ontmoet. Gordimer is insgelyks van Litaus-Joodse afkoms en was goed bevriend met “daardie wonderlike Slovo’s”, soos sy elders in ‘n koerantonderhoud na Joe en Ruth verwys het.
Joe Slovo is nie eens in Suid-Afrika gebore nie, maar in die dorpie Obelei in Litaue wat destyds onder Russiese invloed was. Die latere kommunistiese leier het eers op die ouderdom van tien saam met sy ma in Suid-Afrika aangeland. Die grootste gros Litause Jode het in die tyd van Paul Kruger in ons land aangekom en ‘n prominente rol in die goudstormloop gespeel. Teen 1914 was daar reeds 40 000 Jode in Suid-Afrika, waarvan die meeste in Johannesburg saamgetrek was. In die vroeë twintigste eeu het tot 20% van dié stad se bevolking uit Jode bestaan, wat tot die spottende benamings “Jewburg” of “Jewhannesburg” aanleiding gegee het.
Volgens Wieder moes Jode uit Litaue padgee as gevolg van toenemende anti-Semitisme ná die sluipmoord op die Russiese tsaar Alexander II. In beide Letland en Litaue het agterna ‘n gevoel teen Jode opgelaai, wat in ghetto’s gewoon het maar nie ekonomies kon oorleef nie en wat dus na ander heenkomes, hetsy in die VSA, hetsy in Suid-Afrika, gesoek het.
In die vroeë 1930s was van die meer gevestigde Jode in Johannesburg welvarend of het, soos Ruth First se ouers Julius en Tilly, tot die middelklas behoort. Nuwe aankomelinge uit Litaue soos die Slovo’s was egter onversorg en soos die skrywer vertel, was dit standaardpraktyk om sulke kinders eers te ontluis alvorens hulle tot skole toegelaat is. Die tienjarige Joe Slovo het geen ander taal as dié van die Oos-Europese ghetto, Jiddisj, gepraat nie. Sy pa is aanvanklik eers per skip Argentinië toe en indien hy daar werk gekry het, sou Suid-Afrika se geskiedenis dalk heel anders daar uitgesien het, want dit sou beteken het dat Joe ook daarheen sou verhuis het. Dalk sou daar nooit ‘n “Freedom Charter” of ‘n Kerkstraatbom gewees het nie, beide synde gebeurtenisse waarby Joe Slovo ‘n sleutelrol gespeel het.
Uit Wieder se opmerkings oor Joodse immigrasie na Johannesburg, lei ‘n mens af dat, benewens Jiddisj, die Joodse geloof, gewoontes en kookkuns, ‘n ander invloedryke ideologie die nuwe aankomelinge vergesel het: die kommunisme. Synde self links en Joods, skroom die skrywer nie om aan te toon watter aktiewe rol die Litause Jode in Johannesburg gespeel het om kommunisme te bevorder nie. Afgesien van die verloopte Afrikaner Bram Fischer en sy vrou Molly, was die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty so te sê ‘n etnies Joodse beweging met ‘n paar swartes en Indiërs wat gekoöpteer is. Dit word natuurlik ook weerspieël in die aangeklaagdes tydens die fameuse Rivonia-verhoor, waarvan die helfte Jode was: Goldberg, Bernstein, Hepple, Wolpe, Kantor en Goldreich.
Hierdie is ‘n dubbele biografie en daarom spring die skrywer heen en weer tussen First en Slovo se verhale. Selfs voor hul ontmoeting op die kampus van die Universiteit van die Witwatersrand, word albei van ‘n vroeë ouderdom af reeds aan kommunisme blootgestel. Ruth First se ouers. Julius en Tilly, was albei oortuigde kommuniste en vandat sy tien jaar oud was, is sy polities bewus gemaak of saamgeneem na vergaderings of betogings toe. Blykbaar het lede van die Kommunisteparty die gewoonte gehad om op die trappies van die Johannesburgse stadsaal pamflette uit te deel en ook toesprake aan verbygangers te maak. Dit was natuurlik in die dae voor die Nasionale Party kommunisme verbied het. Maar selfs die verbod op die Kommunistiese Party het hulle nie gestuit nie, want Slovo, First, Fischer en ander het ‘n nuwe, ondergrondse party in die plek daarvan gestig.
Slovo se ma is vroeg dood, met die gevolg dat sy suster in ‘n weeshuis opgeneem is en hy saam met sy pa van een losieshuis in Doornfontein na ‘n ander moes rondswerf. Hy moes vroeg uitspring om te gaan werk en het sodoende op die fabrieksvloer in die kommunistiese beweging aktief geraak, hoewel ‘n onderwyser hom reeds aan kommunisme voorgestel het en daar in die Joodse losieshuise ook allerlei gesprekke oor sosialisme gewoed het. Hy kry werk by ‘n Joodse firma, Sive Brothers and Karnovsky, maar organiseer sowel die swart as die wit werkers om te staak, in so ‘n mate dat die eienaar hom inroep. Wieder skryf:
“In March 1944, he was called in by one of the company’s owners, Sammy Sive, and informed that he should curtail his political activities and be grateful that he had a job at ‘such a nice Jewish firm.’ Sive explained, ‘At heart we are all communists.’ He told Joe that the firm donated money to Medical Aid for Russia.”
Hierdie stelling deur Sammy Sive verraai vir my iets van die Joodse kultuur van destyds en waaruit die hele anti-apartheidsbeweging ontstaan het: “In ons harte is ons almal kommuniste.” Vir ‘n groot deel van die twintigste eeu het dit nie saak gemaak of ‘n Jood in Suid-Afrika ‘n kapitalis, werker, akademikus, skrywer, boekhouer, vragmotorbestuurder, kleremaker of wat ook al was nie: in sy hart was hy ‘n kommunis, met groot simpatie vir die radikale vleuel wat toenemend deur Joe Slovo en Ruth First gelei is.
Trouens, daar was onlangs in die plaaslike gemeenskapskoerant, The South African Jewish Report, ‘n hele debat oor die verhouding tussen die radikale Jode soos Slovo en die Rivonia-aangeklaagdes, enersyds, en gewone Jode andersyds, waaronder daar seker ook hier en daar konserwatiewes of nie-kommuniste moes wees. Sommige briefskrywers het wel afwysend teenoor Goldreich en ander radikale Jode gestaan; nie soseer vanweë hul rol in Suid-Afrika nie, maar weens hul kritiek jeens Israel en simpatie vir die Palestynse saak. Maar in ‘n hoofartikel het sowel die koerant as die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes die rol van radikale Jode in die onlangse Suid-Afrikaanse geskiedenis met trots omhels. Dit wil voorkom asof Suid-Afrikaanse Jode voel dat die aandag op swart figure soos Mandela, Tambo en ander ANC-ampsdraers afbreuk aan hul historiese erfenis en veral dié van die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty doen en hulle nie genoegsame erkenning kry vir die rol wat hulle gespeel het om die Nasionale Partybewind omver te werp nie.
Aan die einde van Wieder se boek verwys hy na die hoofrabbi, Cyril Harris, se optrede tydens Joe Slovo se staatsbegrafnis op 15 Januarie 1995. Die feit dat Slovo ‘n ateïs en geen praktiserende Jood was nie, is blykbaar van minder belang as dít waarvoor hy gestaan het:
“The official state funeral followed the day after at Orlando Stadium in Soweto. Forty thousand people crowded into the stadium and there were eulogies from President Mandela; Barney Pityana, who would soon become chairperson of the South African Human Rights Commission; John Gomomo, representing COSATU; and Charles Nqakula from the SACP. Jeremy Cronin recited the Bertolt Brecht poem, “In Praise of Communism.” The crowd inside the stadium was subdued and the speeches were on the whole uninspiring, except, ironically, the formal eulogy by the Chief Rabbi of South Africa, Cyril Harris. The rabbi’s sermon portrayed Joe’s bravery and kindness, concluding with a Jewish proverb, ‘Yes, a resounding yes. The world is a better place, thanks to you, Joe, and your remarkable life.'”
Nadat Slovo vir Suid-Afrika teen Italië in die tweede wêreldoorlog gaan veg het, kon hy aan Wits met ‘n beurs in die regte gaan studeer al het hy nie matriek agter sy naam gehad nie. Hier het sy lewenslange vriendskap met nog ‘n Joodse kommunis, Harold Wolpe, begin en het hy ook uiteindelik met Ruth First afgehaak. First het egter eers ‘n seksuele verhouding met ‘n linkse en ewe invloedryke Indiër, Ismail Meer, gehad. Dit was die dae voor die Ontugwet, asook die Groepsgebiedewet en daarom het ‘n veelrassige kerngroepie gereeld in Meer se woonstel, Kholvad-huis 13, te Markstraat in die middestad van Johannesburg, byeengekom en sosiaal verkeer. Dit is ook by Kholvad-huis waar Nelson Mandela en Joe Slovo mekaar die eerste keer ontmoet het.
Die Franse filosoof Jean Baudrillard het ‘n interessante boekie geskryf, A l’ombre des majorités silencieuces, oftewel “In die skadu van die stille meerderheid”. Selfs in ‘n liberale demokrasie is die “meerderheid” per definisie altyd “stil” terwyl bepaalde mense of groepe altyd namens die meerderheid praat of interpreteer wat die gepeupel kwansuis dink. Soveel te meer was dit nog al die jare die geval in Suid-Afrika, waar veral Joe Slovo en sy vrou Ruth First tydens hul lang verblyf oorsee as die selfaangestelde woordvoerders van Suid-Afrika se swart meerderheid opgetree het.
Joe Slovo en Ruth First
By die lees van hul biografie, is daar ‘n bekende Jiddisje woord wat telkens in my gedagtes opduik en dit is: “goetspa”. Selfs nie eens die Boeremag se ambisieuse staatsgreepplan in Dokument 12 spreek van soveel misplaaste selfvertroue soos Slovo en First se geloof in die revolusie en die uiteindelike militêre oorname van Suid-Afrika nie. Moontlik het die Nasionale Party se kapitulasie by die onderhandelingstafel vir Slovo as ‘n groot teleurstelling gekom, want met die hulp van die destydse Sowjetunie en Oos-Duitsland was hy besig om sy MK-kaders op te lei om uiteindelik die Boere uit Pretoria te verjaag. Hy het kort-kort voorspel dat die oorwinning “net om die draai” was. Hoewel hy in beheer van die ANC se hele terreuroperasie teen Suid-Afrika was, het hy hom kwalik oor sy eie veiligheid bekommer en was hy veral berug vir sy laataandkuiery by medestryders wat as “Joe se roete 66” bekendgestaan het. Hy het ook die gewoonte gehad om met etenstyd op te daag sodat sy gasheer verplig was om hom iets te ete aan te bied. Te eniger tyd kon ‘n agent van die destydse veiligheidsmagte hom in die straat afgemaai het en tog het dit nooit gebeur nie. Weliswaar het Craig Williamson in 1982 die briefbom aan Ruth First in Maputo gerig wat haar dood veroorsaak het, maar Slovo het lustig bomme in Suid-Afrika laat afgaan sonder dat hy ooit die geringste ongemak verduur het.
Uiteraard is Alan Wieder se weergawe van Slovo se terreuraktiwiteite erg eensydig. Selfs die Kerkstraatbom word as ‘n “militêre operasie” beskryf. ‘n Vraag wat by my ontstaan het, is waar die geld om terreur te bedryf vandaan gekom het. Slovo was iets van ‘n linkse stralerjakker en het aanmekaar tussen Londen, Moskou, Beijing en Havana gevlieg, as hy nie in Lusaka, Maputo of Luanda was nie. Dit wil voorkom asof die ANC destyds deur die Anglikaanse Kerk en Swede befonds is, terwyl die Sowjetunie en Oos-Duitsland die SAKP van geld, opleiding en wapens voorsien het. By tye het skeuring tussen die twee organisasies gedreig, maar Slovo het dit altyd reggekry om geskille op te los omdat hy sy “stille meerderheid”, net soos Mandela in die tronk, nodig gehad het.
Wieder se simpatie lê eerder by Ruth as by Joe, want hy beskryf haar as die slimmer marxistiese teoretikus. Sy het ook beter as Slovo geskryf en kon dus die propagandaveldtog in die Britse media volhou terwyl Joe ellelange vergaderings bywoon of in Afrikalande sy rekrute in saamgeflanste kampe gaan toespreek. Hul verhouding word as taamlik stormagtig beskryf en blykbaar het Joe allerlei ander verhoudings met vroue gehad, min of meer met Ruth se instemming. Hulle het egter ook oor politiek geargumenteer en in haar strewe om ‘n universiteitspos in Engeland te bekom, het First ‘n meer gematigde “nieulinkse” Marxisme as Slovo, wat op die beleid van Moskou attent moes wees, aangehang. Voor sy ‘n pos in Maputo tydens die Machel-bewind aanvaar het, het First ongeveer vyf jaar lank in Brittanje aan die Universiteit van Durham klas gegee.
Benewens goetspa, is iets wat Jode van Afrikaners onderskei, kennelik ‘n oormaat selfvertroue en wedersydse bewondering. Oor en oor in die boek word sowel Slovo as First vir hul briljantheid geloof. Geen van die argumente en stellings wat Wieder aanhaal, lyk egter vir my besonder skerpsinnig nie. Min of meer die slimste ding wat Slovo gedoen het, was om in die veertigjare kommunistiese propagandastukke in die swart toilette by fabrieke op te plak, omdat hy geweet het “dat geen selfrespekterende blanke by ‘n swart toilet sou ingaan nie”. Wat hul marxistiese teorieë betref, sou nóg Slovo nóg First in Italië of Frankryk enige aansien onder linkse intellektuele kon verwerf aangesien hulle mank gegaan het aan die soort sofistikasie en voorliefde vir ingewikkelde filosofiese redenasies waarvoor linkses in dié lande wêreldberoemd geword het.
Afrikaners is so onbelangrik dat hulle feitlik nêrens in die boek genoem word nie. Daar word net deurentyd na die “apartheidsregime” as metoniem vir Afrikaners verwys. As De Klerk en Roelf Meyer uiteindelik bes gee nadat Slovo goedgunstiglik tot die sogenaamde “sonsondergangklousule” ingestem het, is dit amper asof dit vooraf só bestem was. Die Slovo’s se dogter Gillian verwys iewers na “die naïewe Afrikanerkultuur van die veld” en ek het nogal gewonder of Joe Slovo of Ruth First ons hoegenaamd as “Suid-Afrikaners” sou erken?
FW de Klerk het tydens die aanvang van die onderhandelings by Kemptonpark gepoog om Joe Slovo daarvan uit te sluit, maar Thabo Mbeki het namens die ANC-SAKP-alliansie die minagtende boodskap oorgedra dat daar sonder Slovo geen onderhandelings sou wees nie. Slovo het korrek ingesien dat De Klerk nie vir enigiets “nee” sou kon sê nie. Sodoende is De Klerk gedwing om nie net die Litauer se leiersrol te erken nie, maar uiteindelik ook die knie voor hom te buig. Hoewel Slovo dikwels van dogmatisme en selfs “Stalinisme” beskuldig is, het hy geblyk baie aanpasbaar in sy sienings as kommunis te wees, afhangend van wie hom mag of geld kon aanbied. Toe Gorbatsjof in Rusland oorneem, is hy oombliklik tot perestroïka bekeer en het selfs ‘n verhoging van Moskou ontvang. Terug in Suid-Afrika, het van sy medestryders soos byvoorbeeld die Kanadese kommunis, John S. Saul, hom daarvan beskuldig dat hy die “revolusie verraai het” deur nie op volskaalse kommunisme in Suid-Afrika aan te dring nie.
Maar soos Sammy Sive in 1944 gesê het, is dit genoeg om “in jou hart ‘n kommunis te wees”. Daar is geen teenstrydigheid tussen kommunisme en kapitalisme nie. Selfs Friedrich Engels, een van die vaders van kommunisme, was ‘n fabriekseienaar. Niemand hoef die myne in Suid-Afrika te nasionaliseer nie, want hulle behoort meesal reeds aan Jode, soos die Oppenheimers of Ivan Glasenberg van Glencore-Xstrata wat eersdaags op die Johannesburgse aandelebeurs gaan noteer.
Lesers van die South African Jewish Report sal ook weet dat daar onlangs ‘n Swart-Joodse kamer van koophandel in Kaapstad tot stand gekom het. Volgens verklarings van die nuwe liggaam, “gaan Jode en swartes voortaan saam-saam die Suid-Afrikaanse ekonomie laat groei”.
Nóg in Slovo se meesterplan vir revolusie, nóg in dié nuwe ekonomiese plan figureer Afrikaners hoegenaamd.
As ‘n mens die groteske Afrikanerneerlaag van die vroeë negentigerjare moes verklaar, sou ek dit in ‘n neutedop só opsom: Afgesien van De Klerk se verraad, wat maar net ‘n uitvloeisel van die omstandighede was (hoewel lees Gustav Venter se uistekende Engelse stuk oor FW!), het ‘n baie klein groepie kommuniste die land kon oorneem danksy:
goeie propaganda wat deur mense soos Ruth First, Nadine Gordimer, Trevor Huddleston en selfs Helen Suzman verseker is;
fondse wat deur Swede, Oos-Duitsland en die Sowjetunie verskaf is;
die Johannesburgse netwerk wat die balie, die sakewêreld en die akademici van Wits ingesluit het en waar “kommunisme in die harte van elkeen” geleef het.
Laasgenoemde punt is belangrik, want die Afrikaner het sedert die ontdekking van goud in 1886 nog nooit ‘n goeie gevoel vir Johannesburg gehad nie. Die Anglo-Boereoorlog het vanweë die Uitlanderpolitiek van Johannesburg ontstaan en koerante soos The Star en die Rand Daily Mail (tans Business Day) was nog altyd op die voorpunt van anti-Afrikaner-oorlogspropaganda of die goedpraat van terreur teen ons. Op ‘n stadium het die Broederbond onder aanvoering van Piet Meyer gedink hulle gaan Johannesburg met behulp van die SAUK en die RAU verower, maar daarvan het dadels gekom. Vandag is daar géén Afrikanerinvloed meer by die SAUK of die Universiteit van Johannesburg nie, hoewel daar nog mense met Afrikaanse vanne bestaan wat soos spoke daar rondswerf. Hulle praat egter die ideologie van Joe Slovo en Ruth First klakkeloos na!
Afrikaners het gedink dat die magsentrum van die land in Pretoria gesetel was, in die burokrasie en in die weermag. Intussen was dit in Johannesburg, die stad waar die Litauers al meer as ‘n eeu lank die septer swaai… Johannesburg is inderdaad die stert wat die hond swaai.
Naspers sanik aanmekaar oor hul “Madiba” en verwar die Afrikaner des te meer. In die boek skemer dit deur dat nóg Joe Slovo nóg Ruth First ‘n hoë dunk van Mandela gehad het en hom bloot as ‘n vermetele swarte gesien het wat nie sy plek ken nie. Uiteindelik was hy maar net die swart gesig van die revolusie; hulle kon net sowel foto’s van die gestorwe Martin Luther King gebruik het.
Na alle waarskynlikheid het Joe Slovo en Ruth First die Freedom Charter geskryf. Teen die tyd dat dit in 1955 by Kliptown aangeneem is, was die kommunistiese egpaar reeds ingeperk en mog nie vergaderings bywoon nie. Joe Slovo het egter op ‘n sinkdak met ‘n verkyker gelê en gekyk hoe die vegadering verloop en was hoogs in sy noppies met die uitkoms.
Die nasionalisering van Afrikanergrond is een van die grondbeginsels van die Freedom Charter.
Ons sal binnekort sien hoe ideoloë vanuit Johannesburg wat nog nooit ‘n mieliepit geplant het nie opruk om alle plaasgrond te gaan nasionaliseer. Sodoende sal die volgende hoofstuk in die Slovo’s se revolusionêre teaterstuk verwesenlik word.
Onder hul groepie uitverkore vriende het immers ook die stigter en direkteur van die Johannesburgse Marktteater, Barney Simon, getel. Dis nie soseer die middele wat saak maak nie, maar die verhaal wat vertel word.
As u belangstel om ‘n lang en gratis uittreksel uit bogaande boek oor Slovo en First te ontvang, stuur ‘n epos aan inlig[by]praag.org met “Slovo” in die onderwerpreël.
Die DemokratieseAlliansie (DA) het begin metdie tweede fase vandieparty se “Ken JouDA“-veldtoginJohannesburg.
Die eerste fasehet erge omstredenheid veroorsaakomdat die partydie verhaal vanhoe hulle eintlik in die stryd teenapartheid gevoer het, probeer monopoliseer het.
Ditsluit ookdievrystelling van ‘npamflet in waarvoormalige presidentNelsonMandelaen aktivisHelenSuzmanomhelsmetdie bewoording:“Ons hetons deel gedoen om apartheid teen te staan”.
Die ANChet woedend op dieveldtog gereageer en dit as ‘n “sinieseenopportunistieseoefeninginpropaganda” afgemaak.
DieDAsePremierskandidaat virGautengMmusiMaimanehet gesê die partywil hê dat‘n Suid-Afrika moet bou aan môre.“Ons wou onsondersteuningvir ‘n breë-gebaseerdeswart ekonomiese bemagtiging bevestig,asook na die kwessievangrondhervorming.Ons het ookgekyk naons ondersteuningvir maatskaplike toelaesen ons wil seker maakdat onsin die historieseerfenis [van ongelykheid] aanspreek ten einde ‘ntoekomsvoor te bereiwaaralle Suid-Afrikanersingesluit word.“
Hy het bygevoeg:“Ons teenstandersdikwelssê dat indien dieDAaan bewindkom sal ons mense semaatskaplike toelaes wegneem en apartheid terugbring watabsoluteonsin is,” sêMaimane. – Sapa
Gister ry Skoppensboer verby Diepsloot, ‘n swart woonbuurt ten noorde van Johannesburg. Dis die soort plek wat eers ‘n plakkerskamp was. Toe pomp die Johannesburgse munisipaliteit miljarde rande daar in en omskep dit in ‘n formele woonbuurt. Maar weerskante van Diepsloot is daar steeds plakkerskampe wat uitbrei, wat die beginsel bewys dat geen lokasie ooit werklik tot formele behuising opgehef kan word nie. Al bestee die staat ook hoeveel geld daaraan.
By die ingang van Diepsloot staan ‘n ontsaglike polisiestasiegebou wat insgelyks miljoene moes gekos het. Die ongelukkige is dat die polisiestasie nooit voltooi is nie. Blykbaar het die geld of die wil om dit te voltooi, opgeraak. Nou is dit ‘n murasie of monument aan die Nuwe Suid-Afrika.
So ‘n “onvoltooide” monument of kunswerk kan nogal interessant wees, want die kyker kan vele dinge daarin lees. Net voor die onvoltooide polisiestasie-installasiekunswerk staan daar ‘n groot reklamebord. Gewoonlik word slegs twee soorte produkte daarop geadverteer: bier of velsorg. SA Brouerye of Nivea.
Tot gister. Want nou het Diepsloot ook politieke velsorg ontvang in die vorm van ‘n reuse-DA-advertensie. Asof die snel uitbreidende lokasie nie in sy redelike kort bestaan al genoeg politieke sorg in die vorm van onvoltooide kunswerke ontvang het nie.
Trouens, die DA-reklamebord en die polisiestasie kan as ‘n eenheid gesien word, ‘n soort tweeluik aan die Nuwe Suid-Afrika. Te oordeel aan die DA-advertensie, veg dié party nou éérs hard teen apartheid. Blykbaar het die DA die Groepsgebiedewet, aanhouding sonder verhoor en die tuislande “teengestaan”.
Wat het geword van die destydse “Praat Prog, stem VP en dank die Here dat die Nasionale Party aan bewind is”? Dis mos min of meer hoe die “liberale Engelse en Jode” in die veel verguisde apartheidsdae gedink en opgetree het.
Skoppensboer is daarvan bewus dat dr. Dan Roodt van PRAAG as student in die laat sewentigerjare die spot met mev. Helen Suzman se skynheilige liberalisme gedryf het deur met ‘n gholfsak op die verhoog van die Wits-grootsaal te verskyn, kompleet met ‘n swart joggie wat die sak dra. Daarna het hy ‘n ongestoor ‘n gholfballetjie in die verhoor in geslaan. Dit was so ‘n oefenballetjie van ligte plastiek en niemand is beseer nie, hoewel ‘n deel van die gehoor wild gekoes het.
Die parallel tussen liberale politiek en gholfspeel wat Roodt destyds as student wou tref, duur vandag voort in die skynheiligheid van die DA-veldtog in Diepsloot. Die gedagte dat mev. Helen Suzman, die Progressiewe-partylid vir Houghton in Johannesburg, destyds ‘n “bevrydingsbeweging” soos Ché Guavara gelei het, is omtrent ewe absurd as om te dink dat Mao Tsetoeng die Chinese vasteland met plastiekspeelgoed uit ‘n gelukspakkie verower het. “Mag groei uit die loop van ‘n geweer,” was mos sy beroemde spreuk. Nie uit die onderpunt van jou setyster op die Houghton-gholfbaan nie.
Skoppensboer het al ‘n potjie op die Houghtonse baan gespeel, terloops. Nie een van Johannesburg se beste bane nie, hoewel Standardbank dit op ‘n stadium as ‘n soort maatskappybaan toegeëien het.
Maar, met apologie aan die jong Dan Roodt, kom ons skei vir ‘n oomblik gholf en politiek, as dit enigsins moontlik is. Netnou eindig ons by politiek en soesji. Iemand het eenkeer vir Skoppensboer gesê toe Vorster eerste minister geword het, het hy geweet ons gaan die land verloor, want hy het gholf gespeel en brandewyn gedrink. Of gholf die grootste bydrae gelewer het of brandewyn, weet Skoppensboer nie. Hy is geneig om te dink brandewyn. Pik Botha het mos ook halfdronk oor aanloopbane geslinger en naderhand nie meer geweet watse ooreenkomste hy met die Kubane teken en watter nie. Dis dalk ‘n onderwerp vir heelwat navorsing: Die rol van brandewyn in die ondergang van die Afrikanervolk.
Oude Meester is blykbaar die gunstelingbrandewyn van swartes in New York, volgens ‘n ander reklamebord hier in Johannesburg. Nogal in Hans Strijdomlaan, wat tans as “Malibongwe” bekendstaan. Maar kom ons los eers die drank en bepaal ons by velsorg, want dit lyk my die Botox waarmee Helen die Tweede (Zille) haar gesigvel behandel, tas haar harsings ook aan.
Mmm, Skoppensboer wonder nou skielik: as dit nie brandewyn en bier is nie, is dit velsorg in die politiek. Daardie twee Krok-tweelingbroers, Abe en Solly, het mos soveel geld uit gesigroom vir swart vroue met ‘n behoefte aan witter velle gemaak dat hulle agterna ‘n casino, Gold Reef City en ‘n sokkerspan (Mamelodi Sundowns) kon koop. En sommer ook die Apartheidsmuseum oorkant Gold Reef City kon bou waar toeriste deesdae vertel word watter groot Nazi’s die Afrikaners was. Nou baklei die Krok-kinders oor die Kroks se aansienlike boedel in die howe. Terloops, Antjie Krok is nie familie van hulle nie.
Maar as Skoppensboer die Krok-tweeling se lewenswerk reg verstaan, is dit iets van: Ons gee jou ‘n witter vel in ‘n swarter Suid-Afrika! Dat hul velbleikrome boonop kanker veroorsaak het, is ‘n sakie wat nie in al die lowende biografieë oor die Krok-miljoenêrs vermeld word nie. Immers gee die Nuwe Suid-Afrika almal kanker, dus is ons almal seker gelyk voor die velsorgmiljoenêrs.
Helena van Troje het ‘n gesig gehad “wat ‘n duisend oorlogskepe van stapel gestuur het”. Dieselfde kan egter nie van die twee Helens gesê word nie, al gebruik hulle nou watse gesigroom! Aan Joodse goetspa – ek dink in Afrikaans noem ons dit domastrantheid – het hulle egter geen gebrek nie.
Blykbaar glo Helen die Tweede (Zille) dat Helen die Eerste (Suzman) en Chris Hani ewe hard deur die Sowjetunie en Duitsland ondersteun is om die land met geweld te verower. Nou die dag het sy in die Kaapse wetgewer erg ontsteld geraak toe ‘n swart ANC-lid verklaar het dat Suzman “ons wou laat doodmaak”. Hier is ‘n kort YouTube-video daarvan.
Op dié video kry Skoppensboer so half die gevoel Helen die Tweede se propaganda het dalk té goed gewerk. As jy die apartheidsmite glo, dan dink jy mos alle witmense het vóór 1994 swartes voor die voet doodgemaak, nie waar nie? Dit lyk my Zille het ‘n nuanseprobleem daar.
Dat die DA en die destydse Progge waaruit die party stam egter nie net “teen apartheid gepraat het” nie, maar ook deel van die “ondergrondse stryd” was, bring nou interessante vrae na vore. Soos byvoorbeeld: het die Helens ook die Kerkstraatbom ondersteun?
Môre, 20 Mei, herdenk ons die Kerkstraatbom wat op dié dag in 1983 ontplof het. Miskien moet iemand reguit vir Zille vra of stedelike terreur en lafhartige aanvalle op burgerlikes iets was wat sy destyds as klandestiene lid van die ANC onderskryf het?
Of moet ons die DA se reklamebord by Diepsloot sien as maar net nog ‘n sinnelose oefening in die sinnelose politiek van die Nuwe Suid-Afrika waar dit gaan om die uitgil van mites, leuens en vooroordele?
En waar die plakkerskampe en die onvoltooide polisiestasies vermeerder soos die korrupte inkomstes van politici, ook die DA-politici wat hulle in Midvaal dik gesteel het deur onskuldige mense se huise te laat onteien en vir ‘n appel en ‘n ei op veilings op te koop?
Die Sunday Times berig dat Zindzi Mandela, die dogter van Sint Mandela en Winnie, daardie bekende kinderliefhebber en iemand wat nooit daarvan sal droom om bedrog te pleeg nie, vervolg word deur ‘n onredelike blanke rassis.
Sint Zindzi se vervolger heet Michelle Cathrall, ‘n sakevrou wat haar huis in Saxonwold aan Mandela verhuur het. Me Cathrall, ‘n Engelse liberaal, te oordeel aan beide die buurt en haar van, het dit aanvanklik as ‘n eer bekou dat Zindzi Mandela juis in haar huis sou bly. Sy het dit sekerlik oorweeg om die swembadnet te verwyder ingeval Zindzi miskien op die water wou loop.
Cathrall het egter van meet af aan rassisties opgetree deur te verwag dat die kind van twee goddelikes huur sou moes betaal. Blankes maak maar so, en dit was waarskynlik nie doelbewus aan me Cathrall se kant nie. Blankes koester dikwels onredelike verwagtinge van heiliges, soos dat hulle volgens standaarde wat ons aanvaarbaar vind, maar wat eintlik uitheems en Eurosentries is, moet optree. Besef me Cathrall nie dat heiliges soos die Mandelas inherent nie in staat is tot die bose nie? Zindzi se pa se goedkeuring van die Kerkstraatbom en sy singery van “Kill the Boer” was byvoorbeeld eweneens die skadelose optrede van ‘n heilige, met diep geestelike betekenis.
Toe Zindzi Mandela “struggleboekhouding” (ook ‘n aanvaarbare praktyk mits jy swart is) toegepas het en versuim het om sowat R70 000 aan huur te betaal, het me Cathrall se Ku Klux Klan-onderrok begin uithang, en het sy ‘n hofgeding in die witmanshowe teen Mandela ingestel. Nie net verwag me Cathrall op rassistiese wydse dat Zindzi huur moet betaal nie, maar kla sy byvoorbeeld oor die sogenaamde skade wat me Mandela glo aangerig het aan die huis, wat volgens me Cathrall sowat R386 000 beloop. Antieke meubels is beskadig deur water en hitte. Verf is van die mure afgeskraap, en duur teëls het onherstelbare krapmerke.
Weer eens toon me Cathrall dat sy geen begrip het vir die inheemse kultuur nie. Dit is onbekend hoe antieke meubels binne die huis hitteskade opgedoen het, maar is dit nie so dat die inheemse bevolking in die verlede vure binne-in hul stroois gemaak het, onder andere om muskiete weg te hou nie? Ek is persoonlik geskok dat me Cathrall so kultureel onsensitief kon wees om nie waardering te toon dat me Mandela moontlik so getrou aan haar eie kultuur kon bly nie.
Sint Mandela junior het ook ‘n bed, twee lessenaars, ‘n tuimeldroër, ‘n bank, ‘n kas asook heelwat linne bevry tydens ‘n regstellende-inkopie-ekspedisie. Weer eens toon me Cathrall haar onbegrip deur haarself hieroor te wil opwerk. Verstaan sy dan nie dat Zindzi haarself bloot hierdeur bemagtig het nie, en dat haar optrede in wese niks anders is as SEB op ‘n kleiner skaal nie?
Dit is vir my duidelik wat me Cathrall te doen staan. Sy moet ongetwyfeld daardie huis in Saxonwold in ‘n museum verander, verbrande meubels en al. Sy moet die prokureursbriewe raam en uitstal as ‘n herinnering daaraan hoe swart heiliges deur blanke rassiste vervolg word. Me Cathrall moet dan die deure van die museum oopgooi sodat haar liberale, blanke bure ook met verbystering die heilige grond wat eers deur Zindzi Mandela bewoon is, kan betree.
(Saxonwold is terloops in die noordelike voorstede van Johannesburg, nie ver van Houghton af nie. Me Cathrall was sekerlik een van die einste noordelikevoorstedeliberale wat voorheen vir Helen Suzman gestem het. Me Cathrall is stellig nou genees van haar liberalisme. Miskien moet ons vir haar ‘n HNP-aansoekvorm stuur…)
Die Sunday Times berig dat Zindzi Mandela, die dogter van Sint Mandela en Winnie, daardie bekende kinderliefhebber en iemand wat nooit daarvan sal droom om bedrog te pleeg nie, vervolg word deur ‘n onredelike blanke rassis.
Sint Zindzi se vervolger heet Michelle Cathrall, ‘n sakevrou wat haar huis in Saxonwold aan Mandela verhuur het. Me Cathrall, ‘n Engelse liberaal, te oordeel aan beide die buurt en haar van, het dit aanvanklik as ‘n eer bekou dat Zindzi Mandela juis in haar huis sou bly. Sy het dit sekerlik oorweeg om die swembadnet te verwyder ingeval Zindzi miskien op die water wou loop.
Cathrall het egter van meet af aan rassisties opgetree deur te verwag dat die kind van twee goddelikes huur sou moes betaal. Blankes maak maar so, en dit was waarskynlik nie doelbewus aan me Cathrall se kant nie. Blankes koester dikwels onredelike verwagtinge van heiliges, soos dat hulle volgens standaarde wat ons aanvaarbaar vind, maar wat eintlik uitheems en Eurosentries is, moet optree. Besef me Cathrall nie dat heiliges soos die Mandelas inherent nie in staat is tot die bose nie? Zindzi se pa se goedkeuring van die Kerkstraatbom en sy singery van “Kill the Boer” was byvoorbeeld eweneens die skadelose optrede van ‘n heilige, met diep geestelike betekenis.
Toe Zindzi Mandela “struggleboekhouding” (ook ‘n aanvaarbare praktyk mits jy swart is) toegepas het en versuim het om sowat R70 000 aan huur te betaal, het me Cathrall se Ku Klux Klan-onderrok begin uithang, en het sy ‘n hofgeding in die witmanshowe teen Mandela ingestel. Nie net verwag me Cathrall op rassistiese wydse dat Zindzi huur moet betaal nie, maar kla sy byvoorbeeld oor die sogenaamde skade wat me Mandela glo aangerig het aan die huis, wat volgens me Cathrall sowat R386 000 beloop. Antieke meubels is beskadig deur water en hitte. Verf is van die mure afgeskraap, en duur teëls het onherstelbare krapmerke.
Weer eens toon me Cathrall dat sy geen begrip het vir die inheemse kultuur nie. Dit is onbekend hoe antieke meubels binne die huis hitteskade opgedoen het, maar is dit nie so dat die inheemse bevolking in die verlede vure binne-in hul stroois gemaak het, onder andere om muskiete weg te hou nie? Ek is persoonlik geskok dat me Cathrall so kultureel onsensitief kon wees om nie waardering te toon dat me Mandela moontlik so getrou aan haar eie kultuur kon bly nie.
Sint Mandela junior het ook ‘n bed, twee lessenaars, ‘n tuimeldroër, ‘n bank, ‘n kas asook heelwat linne bevry tydens ‘n regstellende-inkopie-ekspedisie. Weer eens toon me Cathrall haar onbegrip deur haarself hieroor te wil opwerk. Verstaan sy dan nie dat Zindzi haarself bloot hierdeur bemagtig het nie, en dat haar optrede in wese niks anders is as SEB op ‘n kleiner skaal nie?
Dit is vir my duidelik wat me Cathrall te doen staan. Sy moet ongetwyfeld daardie huis in Saxonwold in ‘n museum verander, verbrande meubels en al. Sy moet die prokureursbriewe raam en uitstal as ‘n herinnering daaraan hoe swart heiliges deur blanke rassiste vervolg word. Me Cathrall moet dan die deure van die museum oopgooi sodat haar liberale, blanke bure ook met verbystering die heilige grond wat eers deur Zindzi Mandela bewoon is, kan betree.
(Saxonwold is terloops in die noordelike voorstede van Johannesburg, nie ver van Houghton af nie. Me Cathrall was sekerlik een van die einste noordelikevoorstedeliberale wat voorheen vir Helen Suzman gestem het. Me Cathrall is stellig nou genees van haar liberalisme. Miskien moet ons vir haar ‘n HNP-aansoekvorm stuur…)
Gister ry Skoppensboer verby Diepsloot, ‘n swart woonbuurt ten noorde van Johannesburg. Dis die soort plek wat eers ‘n plakkerskamp was. Toe pomp die Johannesburgse munisipaliteit miljarde rande daar in en omskep dit in ‘n formele woonbuurt. Maar weerskante van Diepsloot is daar steeds plakkerskampe wat uitbrei, wat die beginsel bewys dat geen lokasie ooit werklik tot formele behuising opgehef kan word nie. Al bestee die staat ook hoeveel geld daaraan.