Die graderingsagentskap Moody’s, het ‘n aantal kredietafgegraderings voorgesit met Eskom, Sasol, MTN, die Lughawensmaatskappy van Suid-Afrika en sewe ander maatskappye wat afgegradeer word.
Dit volg op die land se kredietafgradering Vrydag tot die kerf bó rommelstatus, met negatiewe vooruitsigte. Moody’s het Maandag ook die vyf vernaamste banke en versekeraars afgegradeer meestal tot die kerf bó rommelstatus.
Eskom is van B-A-1 tot B-A-2 afgegradeer met negatiewe vooruitsigte. Dit is twee kerwe onder beleggingsgraad.
Moody’s sê sy negatiewe vooruitsigte vir Eskom weerspieël sy negatiewe vooruitsigte vir die regering. ACSA is van B-A-A-2 tot B-A-A-3 ook met negatiewe vooruitsigte afwaarts aangepas.
MTN is afgegradeer, maar sy negatiewe vooruitsigte is na stabiel aangepas. Sasol is van B-A-A-2 na B-A-A-3 afgegradeer met ‘n negatiewe vooruitskouing.
Die petrochemiese reus Sasol het ‘n kragkoopkontrak met Eskom aangegaan om elektrisiteit aan die kragnetwerk te verskaf, het Business Day Dinsdag berig.
Volgens die berig sal Sasol 440 MW van sy oortollige elektrisiteit tot die kragnetwerk bydra. Alex Anderson, woordvoerder van Sasol, het volgens die berig gesê die ooreenkoms geld al van die begin van die maand af.
Sasol sal die elektrisiteit van sy Secunda- en Sasolburg-aanlegte verskaf waar 1 100 MW se elektrisiteit opgewek word deur gas wat van Mosambiek af ingevoer word. Eskom sal tot 440 MW hiervan vat namate elektrisiteit benodig word.
Medupi se eerste eenheid sal intussen glo volgende maand ten volle in werking wees en 800 MW tot die kragnetwerk bydra. Volgens Business Day is MTN ook van voorneme om elektrisiteit aan Eskom te verskaf deur middel van sy metaangas- en sonkragaanlegte.
Die Nigeriese regering het glo ’n ultimatum aan die Suid-Afrikaanse regering gestel om die geweld teen hulle burgers te keer, en gedreig dat Suid-Afrikaanse ondernemings in Nigerië gesluit sal word indien dit aanhou.
Meer as 100 Suid-Afrikaanse maatskappye, waaronder MTN, Standard Bank, Sasol, Shoprite, MultiChoice en Mr Price, doen sake in Nigerië, volgens die Nigeries-Suid-Afrikaanse Sakekamer.
Nigerië sê ultimatum, wat blykbaar aan die Suid-Afrikaanse ambassade in Nigerië gerig was, kon nie deur MTN bevestig word nie.
MTN se totale omset verlede jaar het vir meer as die helfte op Afrika staatgemaak.
In Nigerië het die maatskappy in 2014 bykans R54 miljard se omset gehad, veel groter as die R39 miljard wat die maatskappy in Suid-Afrika genereer.
Die vier groot banke, naamlik FirstRand, Standard Bank, Barclays en Nedbank is ook op die vasteland gefokus. Standard Bank het die grootste teenwoordigheid in Afrika en byna ‘n derde van sy omset kom van buite die land.
Shoprite is die kontinent se grootste voedselkettingwinkelgroep en selfs in lande soos Angola en Nigerië wat afhanklik is van ‘n goeie olieprys, kon die kleinhandelaar ‘n styging van 15% in sy winste behaal.
Suid-Afrikaanse maatskappye bekommer dat die xenofobiese geweld hul beeld skade kan berokken.
Sasol het 340 Suid-Afrikaanse werkers inderhaas onttrek by gasaanleg in Temane, Noord-Mosambiek, nadat Mosambiekers oor hulle teenwoordigheid gekla het, het ‘n Sasol-woordvoerder gesê.
In 2014 het 30% van ons land se totale uitvoere na die res van Afrika gegaan, soveel as na Asië, terwyl net 13% van die totale invoer uit Afrika kom.
Afrika bied ‘n mark wat vervaardigde produkte insluit en nie net grondstowwe nie.
Die siviele geding teen Sasol, vir skade wat verband hou met longsiektes, beloop R80 miljoen en moet glo as ‘n waarskuwing vir die hele steenkoolbedryf dien.
Dit is volgens menseregteprokureur Richard Spoor wat die 22 huidige en voormalige Sasol steenkoolmynwerkers by Secunda in Mpumalanga verdedig.
Volgens Sake24 het Spoor ‘n klasaksie-eis in die Suid-Gautengse hooggeregshof in Johannesburg ingedien vir skadevergoeding nadat die mynwerkers na bewering aan steenkoolstof blootgestel is en longsiektes opgedoen het.
Alex Anderson, ‘n Sasol-woordvoerder, sê dat die myn tyd nodig het om die dokumente te bestudeer, maar dat die beskerming van die gesondheid en veiligheid van werkers met groot erns beskou word.
Sasol het besluit om ‘n beplande gas-tot-brandstofaanleg in Louisiana, Amerika, uit te stel genoop deur lae oliepryse.
Sasol het ‘n omvattende plan aangekondig om kapitaalbesteding in te kort in reaksie op dalende internasionale oliepryse. Sy aandeelprys het intussen skerp geval.
Alhoewel die maatskappy brandstof uit goedkoop plaaslike steenkool vervaardig, word die brandstof verkoop teen staatsgereguleerde invoerpariteitstariewe wat op internasionale brandstofpryse geskoei is en dus die wins van die maatskappy negatief raak in ‘n klimaat waar pryse daal.
Sasol sal oor die volgende 30 maande kapitaalbesteding inkort, bedryfskapitaal slimmer aanwend, en vaste kostes beperk.
Sasol sê die besparings is bo en behalwe die minstens R4 miljard se besparingsmaatreëls teen 2016 na herstrukturering van sake-eenhede voltooi is.
Die maatskappy gaan egter voort met die bou van ‘n nuwe chemiese aanleg in Louisiana.
Die maatskappy sal meer besonderhede oor sy kontantplan beskikbaar stel in sy halfjaarresultate op 9 Maart.
Die organisasie, Earthlife Africa, ‘n versameling ekstremiste wat omgewingskwessies vir politiek aanwend, het die regering se planne om nuwe kernkragaanlegte te bou skerp veroordeel.
Dié organisasie is direk verantwoordelik vir die huidige kragkrisis in Suid-Afrika nadat hulle gesorg het dat die korrelbedkernreaktor vir Eskom gesink word in 2003.
Alhoewel byna niks oor ELA se eie struktuur en befondsing bekend is nie, sê hulle planne vir die nuwe kernaanlegte is nie deursigtig nie.
Earthlife Africa sê voorts dat groter infrastruktuur nie die oplossing vir die energiekrisis in die land is nie.
Die organisasie se woordvoerder oor energie-beleid, Dominique Doyle sê die inhoud van die ooreenkoms tussen Suid-Afrika, Amerika, Suid-Korea, Rusland, Frankryk en China bly steeds ‘n raaisel.
Doyle sê dit is wensdenkery dat die land se energiekrisis opgelos gaan word deur kernkrag.
Die presidensie het vroeër gesê die voorbereidende fase vir die nuwe kernkragaanlegte kan begin.
Die regering beplan om 9600 megawatt deur middel van kernkrag tot die kragnetwerk te voeg.
ELA het voorheen ook ‘n veldtog teen Sasol gevoer as ‘n besoedelende “apartheidsmonster”.
‘n Voorlegging aan die Parlementêre portefeuljekomitee oor Energie het getoon dat ‘n gebrek aan infrastruktuur die verskaffing van gas vir huishoudelike en nywerheidsgebruik kniehalter.
Rolspelers in die gassektor, insluitende SASOL, PetroSA, NERSA en die Departement van Energie het die Parlementêre komitee ingelig.
Die Nasionale Energiereguleerder, NERSA sê plaaslike gasreserwes voldoen nie aan die potensiële vraag nie.
‘n Woordvoerder van NERSA, Nomfundo Maseti, sê alhoewel gas in buurlande ontdek word, is daar beperkte infrastruktuur om dit die land in te bring.
Maseti sê daar is groot gasvondse in Mosambiek, Ghana, Tanzanië en in die Kongo. Die gasvoorraad is dus nie die probleem nie, maar die infrastruktuur om dit uit die buurstate by Suid-Afrika te kry.
Op 31 Mei 1961 het Suid-Afrika ‘n republiek geword. Daarmee het hy sy algehele onafhanklikheid van die Britse Ryk verklaar, en hom losgemaak van die langarm-regering deur Londen wat selfs ná Uniewording in 1910 steeds gegeld het.
Suid-Afrika se lidmaatskap van die Britse Statebond is gevolglik opgeskort en hy moes opnuut daarom aansoek doen. Toe dit blyk dat die toegewings waarop lidlande aandring alvorens hy weer tot die liggaam toegelaat word, naamlik een man een stem – wat sou lei tot ‘n swart meerderheidsregering, te veel gevra was, het Suid-Afrika, onder aanvoering van dr. Verwoerd, sy aansoek teruggetrek en so sy selfrespek behou.
En in teenstelling met wat die teenstanders daarvan voorspel het, het die land van toe af ‘n ongekende maatskaplike opbloei vir al sy inwoners ervaar – wat as voorbeeld vir die res van die wêreld kon dien.
Voordat dr. Hendrik Frensch Verwoerd (1901-1966) op 2 September 1958 tot hoofleier van die Nasionale Party verkies is, en daarmee die sesde eerste minister van die Unie van Suid-Afrika geword het, was die land ‘n gestremde aanhangsel van die Britse Ryk.
Dr. Verwoerd, briljante akademies-opgeleide sosioloog en sielkundige, het die visie gehad dat ‘n onafhanklike Republiek Suid-Afrika die enigste oplossing op die land se probleme bied. Solank as wat daar volgens voorskrifte vanuit die buiteland, vernaamlik Brittanje, regeer word, sal die land en sy mense nie tot hul reg kom nie. “Ons moet ons hand self aan die ploeg slaan, in plaas van om bakhand te staan,” was Verwoerd se leuse. En hy het die daad by die woord gevoeg.
Die egpaar Verwoerd op Stellenbosch by hul eerste motor
Soos verwag kon word, is sy aankondiging op 20 Januarie 1960 in die Volksraad dat ‘n referendum gehou sou word om vas te stel of die kiesers ‘n republiek wou hê of nie – ‘n meerderheid van een enkele stem sou die deurslag gee – met ‘n sterk negatiewe reaksie vanuit Brittanje en die ander Statebondslande begroet. Die Britse establishment het die Afrikaners en hul voorouers deur die hele geskiedenis heen as rebelle gebrandmerk, en nou was hierdie rebelle van plan om ‘n eertydse Britse kolonie uit hul magsgreep te ruk en in ‘n rebelse, onbeheerbare land te verander.
Niemand minder nie as die indertydse Britse premier, Harold Macmillan, is dadelik afgevaardig om ‘n stokkie voor republiekwording te probeer steek voordat die referendum kon plaasvind. Pas ‘n week ná dr. Verwoerd se aankondiging daag hy dan ook in Suid-Afrika op met die versoek om die parlement toe te spreek. Hy word toegelaat om die parlementslede toe te spreek, maar nie in die raadsaal van die parlement nie. Die eetkamer word vir die geleentheid ingeruim.
Sonder die hoflikheid om Verwoerd vooraf oor die inhoud van sy voorgenome toespraak in te lig, het Macmillan ‘n verbale bom laat ontplof: Brittanje was besig om al sy Afrika-kolonies onafhanklik te maak en terselfdertyd finansieel en andersins by te staan om hul voete te vind. “The wind of change is blowing through this continent,” het hy gesê. Die opkoms van die swart nasionale bewussyn moet aanvaar word, en ‘n vergelyk moet dienooreenkomstig getref word. Suid-Afrika se apartheidsbeleid is nie die antwoord nie. Daarmee het hy te kenne gegee dat die wit inwoners van Suid-Afrika, wat Brittanje aangaan, afskryfbaar was, en dat Brittanje se oplossing ‘n swart meerderheidsregering, verkry deur een man een stem, was. Word daar nie toegegee nie, kan die wêreldvrede weens die spanning tussen die Ooste en die Weste versteur word, het hy gewaarsku.
Verwoerd het hierdie sluipsalvo egter verwag, en toe hy die podium betree het hy sonder ‘n enkele nota in die hand op skitterende wyse Macmillan se spreekwoordelike “veranderende wind” uit die seile gehaal. Hy het daarop gewys dat Brittanje slegs die belange van die swartes van Afrika op die hart dra. Maar Suid-Afrika het ook wit inwoners, na wie se belange en veiligheid omgesien moet word. Suid-Afrika was ‘n ware wit Westerse land in Afrika. “We are white, but we are in Africa”, was sy woorde.
Hy het Macmillan oor sy onhoflikheid oor die kole gehaal: “Ons het genoeg vraagstukke in Suid-Afrika dat u kom om daaraan toe te voeg deur so ‘n belangrike verklaring te doen en van my te verwag om u in ‘n paar kort woorde te bedank.”
“Dit is inderdaad Brittanje se beleidsrigting wat groot gevare in Afrika inhou,” het dr. Verwoerd gesê. “Om aan almal reg te laat geskied, beteken nie net regverdigheid teenoor die swartman van Afrika nie, maar ook regverdigheid teenoor die witman van Afrika. Ons beskou onsself as deel van die Westerse wêreld, ‘n ware blanke staat in Afrika, nieteenstaande die moontlikheid om aan die swartman in ons midde ‘n volle toekoms toe te ken. Ons beskou onsself as onontbeerlik vir die blanke wêreld.”
Hierdie antwoord van dr. Verwoerd op die buiteland se onrealistiese en onsimpatieke aandrang op ‘n swart Suid-Afrika, het die aansien van hierdie staatsman nie net binnelands laat vermenigvuldig nie, maar ook in ander Westerse lande laat toeneem. En in weerwil van volgehoue, verskerpte boikot-aksies en sabotasie deur beroeps-oproermakers en hul betaalde handlangers, het die land op haas elke terrein vooruit gegaan teen ‘n tempo wat selfs die opposisie in die parlement verbyster het: “Suid-Afrika beleef ‘n oordaad van voorspoed,” het die gedugte opposisieleier van die progressiewes, mev. Helen Suzman, gesê.
Die Bruto Binnelandse Produk van die Suid-Afrikaanse ekonomie het jaarliks teen ‘n koers van 6% gegroei, terwyl die inflasiekoers 2% was. Die land was selfversorgend vir sy voedsel, terwyl hy ‘n vername uitvoerder van vrugte en graanprodukte geword het. Met die stigting van Sasol en die verkryging van brandstof uit steenkool, was die land besig om hom van sy afhanklikheid van die petroleum-oliemark te speen. Sy verdedigingsmag het een van die doeltreffendstes ter wëreld geword en die vervaardiging van pantsertuig, wapens, ammunisie en vegvliegtuie het goed op dreef gekom. Ook die Vloot is met verbeterde skepe en wapentuig toegerus. Kernnavorsing het met rasse skrede gevorder sodat Suid-Afrika ‘n wêreldleidende rol daarin begin speel het. Die geldstelsel is gedesimaliseer (Rand en sent), goudproduksie is verhoog – met Federale Mynbou wat ook Afrikaanse kundigheid toegang tot die mynwese gebied het. Nywerhede het sterk aangegroei en werkgeleenthede vir al die inwoners het vir ekonomiese opheffing van die hele gemeenskap gesorg. Net 5% van die swart bevolking was teen 1966 nog werkloos. Ook het die voorspoed en positiewe toekomsgerigtheid van die land meegebring dat beduidende getalle witmense van Europa en Australië hierheen geïmmigreer én burgerskap aanvaar het.
Vandag is meer as 40% van die land se swart inwoners sonder werk en heenkome, en voer hulle ‘n plakkers- en bedelaarsbestaan – met die gepaardgaande misdaad-epidemie van diefstal, roof en moord wat die land sedert 1994 teister. Van dié datum af tot vandag het die land se skuldlas van R294 miljard tot R1,4 triljard gegroei. Suid-Afrika is deur sy skuldlas alleen geheel en al verslaaf deur die internasionale geldmag, sy bankstelsel word vanuit Londen beheer, en sy natuurlike bates (van renosters tot aardgas, platinum en selfs visbronne) word van dag tot dag in ‘n hernude “Scramble for Africa” deur die aasvoëls van die wêreld gestroop.
Dr. Verwoerd en Dag Hammerskjold, sekretaris-generaal van die VVO
Op 6 Januarie 1961 het die sekretaris-generaal van die Verenigde Volke Organisasie, deesdae bekend as die Verenigde Nasies, die Sweed Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld (56), Suid-Afrika besoek en indringende samesprekings met dr. Verwoerd gevoer oor die rigting wat Suid-Afrika met republiekwording sou inslaan, oor apartheid en die beweerde skending van menseeregte in Suid-Afrika. Hulle het mekaar gou gevind en Hammarskjöld is op toer deur die land geneem, onder meer na Transkei.
Hy het na afloop van sy toespraak gesê die samesprekings (daar was ses) was op die man af, konstruktief en van groot nut. Hy sou in voeling met dr. Verwoerd bly om later nog samesprekings te voer. Hy was kennelik beïndruk met sy gasheer en wat hy gesien en ervaar het. Op 18 September van daardie jaar is sy vliegtuig deur vegvliegtuie oor Ndola, Zambië, aangeval en afgeskiet. Op die grond is al die oorlewendes in die wrak doodgeskiet. Die VVO het gesê dit was ’n vliegongeluk, maar onafhanklike ondersoekers onder leiding van Göran Björkdal, ’n Sweedse hulplenigingswerker in Afrika, het bevind dat hulle inderdaad vermoor is in opdrag van Britse kapitaliste wat die minerale rykdomme van Katanga beheer het.
Op 5 Oktober 1960 is ‘n volkstemming of referendum oor die wenslikheid van republiekwording gehou. Die uitslag was 52% ten gunste van ‘n republiek. Tien dae later het dr. Verwoerd 70 000 mense by die Voortrekkermonument toegespreek: “Dit is die dag van gebedsvervulling,” het hy gesê.
Op 15 Maart 1961 het hy Suid-Afrika se aansoek om voortgesette lidmaatskap van die Britse Statebond teruggetrek, en op 31 Mei 1961 het Suid-Afrika amptelik ‘n republiek geword, met adv. C.R. Swart as die eerste staatspresident. Sy inhuldiging op dié dag was in die Grootkerk in Bosmanstraat, Pretoria, en die ander verrigtinge het op Kerkplein plaasgevind.
In sy eerste radiorede as premier van die Republiek van Suid-Afrika het dr. Verwoerd daarop klem gelê dat afsonderlike ontwikkeling die enigste manier was waarop minderheidsgroepe in Suid-Afrika beveilig kon word. Die beleid beoog nie die verdrukking van die swartmense nie, maar bied wel kanse vir almal. Die nasionale aspirasies van die swartes kon nie onderdruk word nie. Dit sou gevaarlik wees. Daar was agt swart etniese volksgroepe, en elkeen sou in sy onderskeie grondgebied onafhanklik met selfbestuur wees. ‘n Beleggingskorporasie is gestig vir die ekonomiese ontwikkeling van hierdie gebiede. Al die sakeondernemings daar moes egter swart wees.
Dr. Verwoerd het ‘n aansoek van die bekende Afrikaanse entrepreneur Anton Rupert dat sy Rembrandt-maatskappygroep in vennootskap by die swart tuislande betrokke raak, geweier. “Ek het dit nie soseer teen Rupert se planne nie, maar as ek die Rembrandt-groep daar toelaat, watter morele reg het ek om ander, soos Anglo-American, daar uit te hou? Veral die mynbou-groepe het nie sulke edele motiewe nie, en sal die tuislande se bates stroop. Dit kan baie maklik in neokolonialisme ontaard,” het hy gesê.
Hierdie besluit van hom om die internasionale sakewêreld betreffende Suid-Afrika se huishoudelike sake in toom te hou, het hom regstreeks in die visier van die gevaarlikste mense op aarde, die aartskapitaliste, geplaas. Van toe af was sy dae getel. Hulle het die geld, mag, invloed en metodes gehad om enigeen wat nie na hul pype dans nie en hul opponeer, permanent uit die weg te ruim. En hoewel hierdie samesweerders hul voetspore noukeurig doodgevee het, is daar vir die oplettendes verskeie leidrade op welke sluwe wyse te werk gegaan is om dr. Hendrik Verwoerd, premier van Suid-Afrika, in 1966 te vermoor.
Dr. Verwoerd en hoofman Leabua Jonathan van Lesotho
Dr. Verwoerd het pas van Lesotho af teruggekeer waar hy hoogs suksesvolle samesprekings met hoofman Leabua Jonathan oor toekomstige samewerking met Suid-Afrika gevoer het. Dit was sy eerste premiersberaad met die leier van ‘n onafhanklike Afrika-staat. Hy sou na verwagting die volksraad oor hierdie geskiedkundige gebeurde toespreek, toe hy ten aanskoue van sy kabinet grusaam vermoor is.
Die dubbele drama van die uitwissingsveldtog gerig op die persoon van dr. Verwoerd, herinner sterk aan Shakespeare se Macbeth en Hamlet:
Op 9 April 1960, nog voor republiekwording, het ‘n skatryk melkboer van die Witwatersrand, David Beresford Pratt, Verwoerd by sy openbare optrede by die Paas-tentoonstelling in Milner Park, Johannesburg, tromp-op met ‘n rewolwer twee skote in die kop geskiet. Verwoerd het die aanslag wonderbaarlik oorleef. Pratt, ‘n psigiatriese pasiënt met epilepsie en depressie onder lede, het in aanhouding glo selfmoord gepleeg, of was dit sy hanteerders wat hom uit die weg geruim het om sy mond te snoer? As gesiene lid van die Engelse gemeenskap aan die Witwatersrand en welvarende melkboer wat met sy Willowvale-melkafgeweringsdiens duisende huishoudings aan die Wesrand daagliks van melk voorsien het, het hy geen persoonlike grief teen dr. Verwoerd kon koester wat dwingend was dat hy die premier moes vermoor nie.
Dr. Verwoerd gewond deur David Pratt
Op 6 September 1966 het ‘n skisofreen en gelyste, ongewenste, kommunistiese immigrant, Dimitrio Tsafendas van Mosambiek, wat op uiters vreemde wyse toegang tot die land verkry het en, nog vreemder, aangestel is as bode in die hart van die parlement, dr. Verwoerd vier keer met ‘n dolk in die bors gesteek waar hy in die raadsaal se premiersbank gesit het. Hierdie keer het die eerste minister nie aan die dood ontkom nie en het hy binne vier minute gesterf.
Tsafendas is nooit verhoor nie omdat die hooggeregshof in ‘n spesiale ondersoek bevind het dat hy as skisofreen nie vir sy dade aanspreeklik gehou kon word en ingevolge wetgewing nie verhoor kon word nie. Hy is lewenslank in ‘n tronkselle en die Sterkfontein-gestig opgesluit, waar niemand hom te woord kon staan nie, en hy is op 7 Oktober 1999 daar dood. Hy is op die hospitaalterrein in ‘n ongemerkte graf begrawe.
In teenstelling daarmee het groot getalle veroordeelde terroriste wat veelvuldige moorde op onskuldige Suid-Afrikaanse burgerlikes gepleeg het, in die 1990’s voor die voet amnestie gekry en is uit die tronke vrygelaat. Verskeie van hulle is vir hul bloeddorstigheid en genadeloosheid beloon met hoë poste in die staatsdiens, selfs as offisiere in die polisiediens. Vir Tsafendas, egter, was daar geen amnestie nie. Hy moes sy geheime saam graf toe neem.
Dr. Verwoerd pas vermoor deur Dimitri Tsafendas
Kort na Tsafendas se moordaanval op dr. Verwoerd het hy psigiatriese waarneming vir doeleindes van die hofondersoek ondergaan. Hy het aan een van die sielkundiges, prof. A.J. Van Wyk, gesê dat iemand of iets hom beheer het en hom opdrag gegee het om dr. Verwoerd te vermoor. Hy het onsamehangend van ‘n “demoniese lintwurm” gepraat. Aan ‘n ander psigiater, dr. I. Sakinofski, het hy gesê dit was asof hy gehipnotiseer was, want hy kan nie onthou wat gebeur het nie. Ook het hy van sy denkbeeldige lintwurm en demoon gepraat wat “reg in die middel daarvan” was. Hy kon nie verduidelik wat hy daarmee bedoel nie. Ook hoe hy na Suid-Afrika gekom het en met watter doel, het hy gesê hy kan glad nie onthou nie.
‘n Mede-bode het vertel dat Tsafendas enkele minute voor die moordaanslag op Verwoerd aan hom gesê het iemand gaan hom dalk bel.
Wie sou hom kort voor die moordaanslag bel, en wie was dit wat hom opdrag gegee het om die moord te pleeg? Was daar ‘n telefoonoproep van ‘n hanteerder of opdraggewer? En waarom kon hy al hierdie dinge nie onthou nie? Was hy dalk deur iemand tydens hipnoterapie in ‘n gestig of kliniek gebreinspoel om die misdaad te pleeg, asook om van die terapeut en sy terapie te vergeet? En hoe was dit vir Verwoerd se opvolger, B.J. (John) Vorster, moontlik om ‘n dag ná die moord reeds in die openbaar te verklaar dat die moordaanslag die daad van ‘n enkeling was, terwyl die ondersoek na die gebeurde nog nie eens begin het nie?
Die opspraakwekkende biografie van dr. Alan Bird
Op hierdie kwelvrae word op opspraakwekkende wyse lig gewerp deur dr. A.V. (Allan) Bird, gesiene neoroloog van Simonstad, in sy biografie, Bird on the Wing, wat in 1992, die jaar dat hy op 76 jaar oorlede is, in ‘n beperkte oplaag gepubliseer is. Die boek is nie wyd bekend gestel nie, en die media wat daarvan bewus was, het daaroor geswyg.
Bird skryf dat hy in 1953 ‘n Joodse psigiater (sy naam en van word in die boek vermeld) ontmoet het wat ook lid was van die SA Kommunistiese Party. Hy het ‘n vennoot in Bird se praktyk geword, en het laasgenoemde saamgenooi om van die geheime vergaderings van die kommuniste by te woon. Daar het hy onder andere Joe Slovo en Nelson Mandela ontmoet. Omdat die atmosfeer by hierdie vergaderings ernstig landsondermynend was, het Bird besluit om liefs daarvan weg te bly.
Kort voor die eerste aanslag op dr. Verwoerd se lewe op 9 April 1960 deur David Pratt, het Bird se vennoot aan hom gesê dat Verwoerd geskiet gaan word. Hy (Bird) was aan diens in die Johannesburg-Hospitaal toe die gewonde eerste minister die middag van die moordaanslag met skietwonde aan die kant van sy kop ingebring is vir noodbehandeling. Die volgende dag is hy vir sy eie veiligheid na die Algemene Hospitaal in Pretoria oorgeplaas.
Die sluipmoordenaar Pratt was ‘n psigiatriese pasiënt van sy vennoot, skryf Bird. “Ek het tot die konklusie gekom dat my kollega en Pratt die plan beraam het om Verwoerd te skiet. Aangesien Pratt ‘n epileptiker was wat aan enstige depressie gely het, sou hy ingevolge die Wet op Geestesgesondheid van 1916 as geestesversteurde nie verhoor kon word nie,” skryf Bird. In ag genome Pratt se toestand van terneergedruktheid en sy aanhouding sonder medikasie in ‘n gestig, waar hy ook epileptiese aanvalle gekry het, is selfmoord inderdaad die waarskynlikste verduideliking vir sy dood, skryf hy.
Na die inhegtenisneming 1963 by Rivonia van Nelson Mandela, Joe Slovo en ander kommuniste deur die veiligheidspolisie, wou Bird se vennoot, wat ook mede-stigter was van die militante ANC-vleuel Umkhonto weSizwe, land-uit vlug. Hy het betreklik gou ‘n pos as psigiater in die Brighton-hospitaal vir geestesversteurdes in Londen bekom, asook een as ‘n konsultant-psigiater in die Maudsley-hospitaal in die Britse hoofstad.
Dit was vir Bird duidelik dat sy eertydse vennoot geen blinkogige vryheidstryder met vrome, medemenslike ideale was nie, maar inderdaad lid van ‘n internasionale terroristegroep wat wêreldmag manies nagejaag het. Hy het ‘n afspraak met die veiligheidspolisie gemaak en hulle alles van sy vennoot se doen en late en sy betrokkenheid as psigiatriese terapeut van David Pratt vertel.
Op 6 September 1966 het die skoknuus gekom dat Dimitri Tsafendas in die raadsaal van die parlement die eerste minister met ‘n dolk vermoor het. Bird het van kollegas in die mediese wêreld verneem dat Tsafendas in die hoë sekerheid Brighton-kliniek in Londen psigiatries behandel is voordat hy met ‘n aansienlik bedrag geld na Suid-Afrika gekom het. Dit is dieselfde kliniek waar sy eertydse kommunistiese vennoot in 1963 ‘n heenkome as konsultant-psigiater gevind het. Bird het dadelik vermoed dat sy voormalige vennoot vir Tsafendas, net soos Pratt, as pasiënt gehad het en dat hy hom met psigiatriese terapie gekondisioneer het om Verwoerd te vermoor.
Een van Bird se mede-dokters was van mening dat Tsafendas se dolksteke in die borskas van dr. Verwoerd, waarvan twee regstreeks die hart en aorta getref het, ongetwyfeld vooraf geoefen moes gewees het – waarskynlik op ‘n lyk. Tsafendas het klaarblyklik opleiding van ‘n ekspert-anatomis ontvang om sy kaphoue met die dolk so akkuraat te kon rig, het die medikus gesê.
Bird het weer eens besoek aan die veiligheidspolisie gebring en alles wat hy van sy oud-kollega en sy vermeende psigiatriese betrokkenheid by Stafendas weet, vertel. Hy is deur ‘n offisier meegedeel dat hulle daarvan bewus was dat Tsafendas reeds in Suid-Afrika ‘n psigistriese pasiënt van Bird se voormalige kollega was voordat hy (die psigiater) na Londen gevlug het.
As die veiligheidspolisie op hoë vlak bewus was van die kommunis Tsafendas se curriculum vitae en van sy bewegings, asook van sy terapeut s’n, hoe was dit dan moontlik dat hy as bode van die parlement in diens geneem kon word waar hy regstreekse toegang tot die persoon van die eerste minister kon kry in ‘n gedeelte van die raadsaal waar nie eens gewone parlementlede of die lyfwagte van die premier mag kom nie? wil Bird weet.
Bird skryf hy is van mening dat die moord op dr. Verwoerd met militêre presisie deur drie groepe eksperte beplan is: Mediese spesialiste op die gebied van die toraks-snykunde, psigiaters en spesialiste in die regte met regstreekse toegang tot Suid-Afrika se veiligheidsdienste.
“Die pad van die Afrikanervolk loop nie deur die konstitusionele kontrepsies van ‘n veelrassige parlement en kabinet nie, maar deur die bloedplas in die parlement waar dr. Verwoerd gesterf het omdat hy nee gesê het vir verandering van sy volk se beginsels en waardes, nee vir onderhorigheid aan Brittanje en Amerika, nee vir valse vrede met Afrika-state, nee vir rassevermenging, en nee vir broederskap met die geldmag. Dit is waar die Afrikaners die spoor van vryheid weer moet opvat waar dit doodgeloop het op 6 September 1966.” – Jaap Marais, 4 Mei 1984.
Bronne:
Verwoerd: So onthou ons hom, saamgestel deur Wilhelm J. Verwoerd, Protea Boekhuis, 2001. Die moord op dr. Verwoerd deur J.J.J. Scholtz, Nasionale Boekhandel, Kaapstad, 1967. Bird on the Wing deur A.V. Bird, South African natural History Publications, Simonstad, 1992. Afspraak met die toekoms deur Jaap Marais, LW Uitgewers, Pretoria, 2001. Verwoerd aan die woord: Toesprake 1948-1962, Afrikaanse Pers-Boekhandel, Pretoria, 1963.
Marthinus van Bart is kultuurspesialis wat 38 jaar lank aan Die Burger (Naspers) verbonde was. Hy skryf nou onder meer vir die FAK se webtuiste op die werf KultuurKroniek. Die volgende boeke het reeds uit sy pen verskyn: Vir Vryheid en vir Reg: ‘n Anglo-Boereoorlog-Gedenkboek, Songs of the Veld and Other Poems, ‘n Engelse digbundel oor die Anglo-Boereoorlog, Kaap van Slawe: Die Britse slawebedryf van Elizabeth I tot Alfred Milner, en (as redakteur) Die Nasionale Vrouemonument Honderdjarige Herdenking: Verlede – Hede- Toekoms. Kontak per e-pos: kultuurkroniek@gmail.com
Suid-Afrika se elektrisiteitsvoorsiening is op ‘n mespunt weens swak beplanning en gebrekkige onderhoud. Donderdag is ‘n noodtoestand uitgeroep toe vier opwekkingseenhede van Eskom uitgeskop het.
Die kragvoorsiener het Donderdag aangekondig dat hulle ‘n beroep op groot verbruikers – maatskappye en industrieë – gedoen het om hul verbruik met ‘n minimum van 10% in te kort in ‘n poging om die wankelende stelsel stabiel te hou.
Die maatreël, wat groot instansies kontraktueel verplig om gehoor te gee aan die oproep, behels industriële beurtkrag, maar die kragvoorsiener vermy dié bewoording.
‘n Energieontleder, Chris Yelland sê Eskom se versoek aan industriële verbruikers is beurtkrag maar wil kiesers nie so kort voor die verkiesing aan negatiwiteit blootstel nie.
Eskom het alle verbruikers versoek om krag spaarsamig te gebruik. Die kragnetwerk verkeer steeds onder groot druk en daar is geen reserwes beskikbaar nie.
Die woordvoerder van Eskom, Andrew Etzinger sê die totale verlies aan opwekkingsvermoë weens tegniese probleme en probleme met steenkool is sowat sewe-duisend megawatt.
Alhoewel die noodtoestand teen negeuur Donderdagaand opgehef is, is die probleme nie verby nie.
Volgens Etzinger sal die netwerk tot minstens vroeg aanstaande week onder druk verkeer.
Benewens die probleme by kragstasies, het een van die twee lyne van die Cahora Bassa hidro-elektriese kragskema in Mosambiek gebreek, het Etzinger gesê. Dit het ‘n derde van die kragtoevoer vandaar afgesny.
Die lede van die Energie-intensieweverbruikersgroep wat BHP Billiton, al die groot myne en smelters, en groot industriële maatskappye soos Sappi, Mondi, Sasol en PPC insluit, kla dat hulle ‘n buitensporige deel van die las van die beperkte aanbod moet dra.
Eskom het gevra dat alle kommersiële kliënte soos winkelsentrums en kleinhandel-afsetpunte onmiddellik geysers afskakel en lugversorgingtemperatuur aanpas tot 23°C.
Verder het die kragvoorsiener kantoorwerkers aangemoedig gevra om lugversorging en ligte af te skakel, met die uitsondering van sekuriteitsbeligting.
Reeds sedert 1984 is ek betrokke by die volkstaat-idee toe ek ‘n artikel in die destydse Vaderland gepubliseer het wat gepleit het dat partisie van die land die enigste standhoudende politieke oplossing vir Suid-Afrika is.
‘n Groot maar ekonomies-beskeie grondgebied, wat vanaf Saldanha in die suide tot by die Verwoerddam in die Noorde strek en wat dan met die Oranjerivier tot by Oranjemund strek moes van Suid-Afrika afskei. Prof Carel Boshoff was ook ‘n groot voorstaander van daardie grondgebied. My entoesiasme het gespruit uit my voorkennis van die natuurlike hulpbronne van die gebied, soos byvoorbeeld die massiewe Koedoe-gasvelde aan die weskus en die enorme reserwes van mangaan en ystererts by Sishen. Ek was indirek betrokke by ‘n lewensvatbaarheidstudie vir ‘n groot nuwe staalfabriek by Saldanha, wat duisende werksgeleenthede vir jong Afrikaners sou skep. Daardie fabriek het sedertdien gerealiseer, maar is weens verstek buite die bereik van Afrikanerdom. Die Koedoe-gas sou as energiebron al langs die weskus gelei word en aan ‘n energie honger Weskaap verkoop word. Die aardgas sou ook na die Verwoerddam gelei word waar dit as energiebron kon dien vir ‘n gasturbinekragstasie asook ‘n nuwe chemiese bedryf soos Sasol en sy telge. Die hoofoorweging is dat ekonomiese ontwikkeling van megaprojekte die dryfveer agter die nuwe groot demografiese verskuiwing vir ‘n volkstaat moes wees wat op streeksontwikkeling sou berus.
Hierdie natuurlike hulpbronne sou duisende werksgeleenthede aan daardie Afrikaners kon verskaf wat deur Azanië verstoot sou word. Dit sou die stimulus wees vir volkstaatstigting. Binne tien jaar kon die nuwe ekonomies selfstandige staat sterker presteer as Botswana. Partisie sou aan Afrikaners die keuse bied om óf in Azanië agter te bly of na ‘n snel groeiende Afrikanerland te trek.
Maar Afrikaners sou dan ‘n keuse hê. Vandag is hul enigste ander keuse egter om die land te verlaat.
Tydens die onderhandelinge sou die internasionale gemeenskap die onafhanklikheid van Afrikanerland kon borg as deel van die oorkoepelende nasionale skikking. Daardie gebied, met sy hulpbronne sou gesien word as erfporsie en assuransiepolis vir die Afrikanervolk. Hoewel kleurlinge aanvanklik in die meerderheid sou wees, sou Afrikaners, wat as burgers van Afrikanerland wou registreer, amptelike stemreg in daardie gebied kon bekom en sodoende die meerderheid uitmaak. Andersins sou hul stemreg in ieder geval vermors wees tydens die vyfjaarlikse demografiese sensus wat as verkiesings bekend staan. Die nie-stemmende Afrikaners se getalle is meer as genoeg daarvoor. ‘n Voorbeeld is dat die stemmetal van inwoners van Soshanguwe, wat buite die distriksgrense van Pretoria woon, die Hoofstad regeer en tans besluit wat Pretorianers mag doen en en nie mag doen nie. In vandag se politieke klimaat sou meer as ‘n miljoen Afrikaners hul stemreg in Afrikanerland kon uitoefen, waar hulle ookal binne en buite Suid-Afrika sou woon.
Maar hierdie toekomsbeelde sal vandag as verouderde denke beskou word, aangesien die staatkundige strukture wat meelopend met ander grondwetlike skikkings bereik kon word, alles verlore is en nie in internasionaal erkende reg van die Afrikanervolk grondwetlik vasgelê nie is nie. Die Noordkaap as streek is dus nou daarmee heen.
Met die nuwerwetse denke het Orania die plek ingeneem van die Afrikanerland omdat dit binne die gebied geleë is, maar sonder enige noemenswaardige ekonomiese bedrywigheid van sy eie. Moderne denke is dat mense deur hul sug na vryheid uiteindelik gedwing sal word om van voor af te begin. Daardie aanvaarding neem ek met ‘n knippie sout. Vandag trek mense agter werk aan. Ek het bewondering vir Orania se leierskorps en wat reeds bereik is, maar ander streke in Suid- Afrika, Zambië, Mosambiek en die DRK bied veel beter ekonomiese vooruitsigte as Orania. Desondanks moderne denke is ek van mening dat ‘n ideologiese dryfkrag nie ‘n ekonomies gestremde gebied genoegsaam kan stimuleer om dit na staatstatus te lei nie. Vandag sou dit juridies bykans onmoontlik wees om inwonerstatus van Orania van buite te bekom om sy stemgetalle op te stoot.
Dit bring my na die vier rubrieke wat ek aanvanklik na verwys het. Ilse Salzwedel lyk na die tipiese liberale bloeiende hart wat op retoriek staatmaak. Haar morele standpunte is werklikheidsvreemd. Sy is deel van die koor wat skree dat ons, as vermoorafwagtendes, moet kniel en dankbaar wees dat ons nog leef. Die onheile van apartheid is die stut vir haar betoog. Ilse, ek het nuus vir jou: die rede waarom jy en ek nog leef is nie vanweë die vergewensgesindheid van die swart volke nie. Nee, dit is omdat slegs ‘n klein persentasie van hulle vandag beter daaraan toe is as onder apartheid. Jy leef omdat hulle geen rede het om jou by te kom nie, anders as om jou goed te steel, wat nog altyd in die aard van swart volke was en die rede was vir die Groot Trek en daarna.
Leonie se stuk weerspieël haar woede teenoor ‘n wankelende swart regering, Dit dien as dryfveer om onder swart oorheersing weg te kom. ‘n Volkstaat is dus ‘n nuttige ontsnappingsroete daarvoor. Die meeste van ons stem waarskynlik met haar sentimente saam, maar dit bring ons nie nader aan ‘n oplossing nie.
Dan Roodt het verskeie artikels oor die volkstaatbegrip geskryf en ek stem grootliks met sy uitgangspunte saam, behalwe waar hy in die slaggat trap om ‘n gebied te identifiseer. Vir drie jaar was ek ‘n voltydse lid van die Volkstaatraad, waar ons met kaarte en voorleggings van tientalle afgevaardigdes geworstel het. Dieselfde redes geld vir al daardie kaarte as Orania waarom hulle nie ‘n politieke oplossing vir die Afrikanervolk kan wees nie, maar ‘n proefneming (om Carel IV aan te haal). Soos hierbo genoem, is die ekonomiese trekkragte gans te swak om mense te oorreed om spekulatief na ‘n vreemde gebied te laat trek. Verder vereenselwig ek my met Dan se standpunte.
Wat dan nou?
Dit bring my na Anton Barnard se jongste stuk. Anton, ek stem heelhartig met jou goed beredeneerde standpunt saam dat ons selfbeskikking as uitgangspunt moet neem en nie grondgebied nie. Daarvoor benodig ons amptelike strukture met dinamiese jong leiers wat die Afrikanervolk sal kan besiel deur suksesvolle leiding. Daarvoor het ons ook nie ANC goedkeuring nodig nie. Benewens jyself, Dan Roodt en Danie Goosen, is ek is ook beïndruk met Kallie Kriel, Dirk Herman en Flip Buys. Tydens laasjaar se Gelofteviering by Bloedrivier, wat ek en my familie met meer as drieduisend ander volksgenote bygewoon het, het Flip Buys ‘n staande ovasie ontvang na sy inspirerende voordrag. Flip was nie sinies nie en het niemand gekritiseer nie. Hy het ook nie moedeloos oor die huidige politieke moeras gekla waarin Afrikaners hulself tans bevind nie. Hou op om drome te droom. Vat liewer die graaf en begin self spit. Hy het goeie voorbeelde van suksesvolle aksies opgenoem.
Solidariteit doen reeds veel van dit wat Anton voorstaan, maar sonder die legitimiteit van ‘n volk se seën. Etlike ander organisasies kan met Afriforum en Solidariteit saamspan en oor ‘n klompie jare ‘n verkiesing reël. Gesien teen die agtergrond van die huidige opwelling van weerstand teen die aanstuwende swart golf, is die volgende grondwetlike stap baie klein en straks nader as wat ons dink.
My oplossing vir Afrikanerselfbeskikking is om na die konstituering van die AO die grense te trek waar driehonderd duisend plus Afrikaners reeds woon en waar hulle reeds ekonomies bedrywig is. Die punt is dat ekonomiese realiteite nie deur drome vervang kan word nie, maar deur drome versterk moet word. Gee die mense van Pretoria weer hoop sodat hulle deur middel van die grondwetlike hof en ander regsaksies, die juk van Soshanguve kan afwerp. Anton se AO is die beginpunt vir bevryding van die Afrikanervolk, wat tans ook die Boerevolk insluit. ‘n Gebied oos van die Pietersburg snelweg en wat aansluit by Irene-Verwoerdburg in die suide en Pretoria se noordelike voorstede en verder strek na Hartebeespoortdam sal ‘n uitstekende stadstaat kan vorm.
Histories is dit alles Afrikanergrond. Dit sluit geen lokasies in nie en die Afrikanermeerderheid is steeds meer as 64%. Die minderheid is grootliks nasionaliteite van oorsese oorsprong met ‘n klein getal kleurlinge en baie min inheemse swartes. In daardie gebied sal die polisiestasies deur Afrikaners beman word, bygestaan deur Anton se sekuriteitsmaatskappye. Die gebied is groter as verskeie state wat in die VN verfteenwoordig is, soos byv. Luxembourg. Toekomstige uitbreiding sal waarskynlik ooswaarts strek, sal Kleinfontein insluit en uiteindelik net duskant Witbank eindig.
Wat eerste gedoen moet word is om die AO te legitimeer en om Soshanguve se oorheersing van Pretoria deur regsaksies te beëindig. Sonder die getallelas van Soshanguve kan Afrikaners die stadsraad by die stembus oorneem sodat die stadsraad sy samewerking vir Afrikaners se selfbeskikking kan gee. Helaas, omdat dit bots met die DA se ideologie, sal dit sonder die DA gedoen moet word. Afrikaners, wat waarskynlik 90% van die DA se plaalike stembasis uitmaak, sal moet besin oor daardie party. Op nasionale vlak kan hulle vir die DA stem, maar in plaaslike verkiesings sal hulle aan hulself moet begin dink en vir die VF+ stem.
Sasol en die Indonesiese regering het ‘n memorandum van verstandhouding oor die lewensvatbaarheid van ‘n projek wat steenkool in vloeistof verander, onderteken het dié maatskappy gesê.
Jacqui O’Sullivan, Sasol se woordvoerder, het gesê ‘n graderingstudie sal na die lewensvatbaarheid van die steenkool-na-vloeistof projek in Indonesië onderneem word, waar Sasol se gepatenteerde tegnologie gebruik sal word.
“Afhangend van dié studie se bevinding, sal Sasol se tegnologie aangewend word om ongeveer 80 000 vate hoë-kwaliteit, ultra-skoon brandstof per dag van Indonesië se oorvloedige steenkool reserwes te vervaardig,” het O’Sullivan gesê.
O’Sullivan het gesê die memorandum is in Londen deur Indonesië se voorsitter van die beleggingskoördinasieraad, Gita Wirjawan en Sasol Synfuels se besturende direkteur, Ernst Oberholster onderteken.
“Sasol vervaardig reeds 50 jaar lank brandstof en chemiese middels van steenkool in Suid-Afrika.”
Dié maatskappy bestuur ook die wêreld se enigste kommersiële, steenkool-gebaseerde, sintetiese-fasiliteit op Secunda.
Vir die afgelope tien jaar of so woed daar egter ‘n debat oor die oorsprong van aardolie en aardgas. Die uitkoms van die debat is nie slegs om die akademiese begronding daarvan vas te lê nie, maar dit het fundamentele gevolge vir die mensdom.
Die debatspunt is die vraag: is die oorsprong van aardolie en aardgas organies of anorganies, oftewel, is aardgas en aardolie van ‘n biologiese oorsprong of ‘n abiogeniese oorsprong?
Sou dit biologies wees, dws afkomstig van die reste van oerdiere en plante wat op die aarde sowel as in die see gelewe het, dan is daar ‘n beperkte hoeveelheid olie en gas beskikbaar. Dit kan slegs die reste van die oorspronklike organismes verteenwoordig.
Sou die oorsprong egter abiogenies wees, dus, nie ‘n fossielbrandstof nie, dan word geredeneer dat die aarde sy olie en gasreserwes aanhoudend self hernu. Dit beteken selfs dat uitgeputte olievelde mettertyd weer produktief sal kan raak!
Die strategiese implikasies van hierdie twee standpunte is enorm.
Die Hubert-piek-oliebenadering jaag die olieprys omhoog en bring die wêreld al nader aan ‘n Armageddon, aangesien olie die hoofdryfweer van nywerheidslande se ekonomiese stelsels is. Energiesekerheid is van strategiese belang vir die groot moondhede. Benewens die omgewingskwessies stimuleer daardie standpunt ook die vraag na hernubare energiebronne, na nuwe tegnologie en energiebesparingsmaatreëls op vele gebiede.
Daarenteen, bereik die abiogeniese standpunt presies die teenoorgestelde. As ons wel genoeg olie vir honderde jare het, sal die olieprys daal, sal politieke spannings verminder en sal olie-oorloë iets van die verlede wees. Volgens hierdie uitgangspunt kan mens letterlik op enige plek vir olie boor, mens moet net diep genoeg afgaan.
Maar om diep gate te boor, is ‘n baie duur onderneming en beleggers sal nie maklik oortuig word nie.
Thomas Gold, ‘n sterrekundige van Cornell-universiteit, skryf in sy boek “The Deep Hot Biosphere: The Myth of Fossil Fuels” dat dit onwaarskynlik is dat planeet aarde sy koolwaterstowwe slegs biologies verkry het deur organiese fotosintese van koolstofdioksied uit die atmosfeer. Hy wys op die onwaarskynlikheid van biologiese omskakeling van koolhidrate na koolwaterstowwe as die bron van die aarde se oliereserwes.
Maar ekonomiese en politieke beplanners wil intussen weet: Bestaan daar enige wetenskaplike gronde waarop die algemene aanvaarding van die oliekwessies opgelos kan word?
‘n Interessante waarneming van NASA is dat Saturnus se reusagtige maan Titanus, groot hoeveelhede metaangas in sy atmosfeer bevat. (Aardgas is oorwegend metaan.) Aangesien daar geen moontlikheid van ‘n organiese oorsprong op Saturnus bestaan nie, moet die metaan deur geologiese prosesse in stand gehou word; waarskynlik vanaf die maan se binneruim. Dit strook met sommige wetenskaplikes se standpunt wat beweer dat alle petroleum afkomstig is van abiogeniese prosesse en wat deur die aarde se kors in koolwaterstowwe ontwikkel word. Planete wat van alle vorms van lewe ontdaan is, sal dus noodgedwonge vir hul koolwaterstowwe van abiogeniese oorsprong afhanklik wees. Dit sluit planeet aarde in.
Sasol se Fischer-Tropsch-proses maak sintetiese olies uit koolstofmonoksied en waterstof in die teenwoordigheid van metaalkatalisators. Dit is alombekend dat waterstof en koolstof die mees algemene elemente op aarde is; waterstof in verbinding met water en koolstof in verbindings met karbonate. Die komplekse geologiese strukture diep onder die aarde se oppervlak is dus logiese plekke waar koolwaterstowwe soos in reaktore gevorm kan word — veel makliker as op Titanus wat geen see besit nie. Die abiotiese teorie beweer ondermmeer dat petroleum deur water gevorm word wat vanuit die aardkors wegsak, oor metaalkarbiede migreer en waterstof onder hoë druk afgee. Koolstof, afkomstig van karbonate, gaan in verbinding met waterstof en vorm komplekse koolwaterstowwe, nie veel verskillend van Fischer-Tropsch nie. Dit is dus nie so vergesog nie.
In hul belangwekkende boek “Black Gold Stranglehold: The Myth of Scarcity and the Politics of Oil”, beweer die skrywers dat olie en gas abiotiese produkte is, en nie fossielbrandstof wat biologies deur die reste van dooie dinosourusse en oerwoude geskep is nie. Hulle beweer dat olie teen ‘n konstante tempo diep onder die aarde se oppervlak gesintetiseer word en deur sentrifugale krag, wat deur die aarde se rotasie veroorsaak word, na die aardkors migreer.
Hulle beklemtoon dat die biologie nie ‘n meganiese reaktor is nie en kan nie C12 en C13, wat ‘n groot deel van natuurlike aardolie uitmaak, vervaardig nie. Nogtans beweer die literatuur dat aardolie met sy groot C12- en C13-komponent hoofsaaklik van plante afkomstig is. Dit is baie meer waarskynlik dat isotopiese fraksionering op pad na die oppervlak plaasgevind het en steeds plaasvind.
Maar die grootste enkele bewys, is die voorkoms van helium in aardgas en ru-olie. Biologies is dit nie moontlik vir plante en ander organismes om helium te versamel nie. Ons het dus twee botsende kwessies, die voorkoms van helium sowel as biologiese molekules in petroleum. Die opwaartse migrasie van petroleum saam met die helium verklaar dus waarom die twee saam voorkom. Dit is waarom Thomas Gold beweer dat olievelde wat reeds uitgeput is, stadig besig is om te hervul, en waarom petroleumeksplorasiemaatskappye angstig is om die oorsprong van petroleum vas te stel.
Maar ten spyte van al die hedendaagse argumente en nuwe bewyse bly die meeste geochemici vas oortuig dat ru-olie en aardgas van organiese oorsprong is. Hulle glo dat petroleum afkomstig is van die lipiede fraksie van mikro-organismes wat in anaërobiese sedimente versamel het. Boor dus slegs in die sedimentekomme, is daardie mense se opdrag.
‘n Russies-Ukraïense denkskool het reeds in 1951 ‘n uitdaging aan die geologiese wêreld gerig toe hulle beweer het dat aardolie en —gas deur anorganiese materiaal in die aardkors vervaardig word en dus nie van biologiese oorsprong is nie. Totdat die wêreld se leidende wetenskaplikes daarvan oortuig is en totdat die teorieë van die abiotiese denkskool algemeen aanvaar word, sal almal vas glo dat ‘n energiekrisis op pad is en onbesonne dinge beplan.
Ek sien dus uit na Buks van Rensburg se ontleding aan die hand van hierdie artikel wat die teendeel is van sy aanname van die Hubbard-kurwe.
National Machinery and Equipment Import and Export Corporation has provided US$4,5 million to Zimbabwe for the importation of 10 000 tonnes of ammonium.
The ammonium will be supplied by Sasol, a diversified South African chemical company, and is convertible to 20 000 tonnes of ammonium nitrate. Sources said Government brokered the deal although it was not clear how the debt would be settled. "The money has already been paid to Sasol and we are waiting for the delivery of the consignment," said one source who spoke on condition of anonymity. About 800 000 tonnes of both AN and basal fertilizers are required for the 2007/08 farming season. Last week, Agriculture Minister Mr Rugare Gumbo said Government was targeting to import 800 000 tonnes of basal and top dressing fertilizers to avert the looming shortage of the critical farming input.
Mr Gumbo said strategies were being pursued to finance and boost the capacity of the local industry. Industry and International Trade Minister Mr Obert Mpofu could not comment. Fertilizer companies were currently operating at 30 percent capacity, according to industry players. Presently Sable, the country’s sole producer of AN, is surviving on toll manufacturing contracts from local companies such as the Cotton Company of Zimbabwe, Cargill and Alliance Ginneries, among other players in the cotton industry.
The company, whose maximum production capacity is 240 000 tonnes per year, has only been operating at half mast, churning out 120 000 tonnes per year. No comment could be obtained from Sables general manager Mr John Mhunduru as his mobile phone went unanswered. Apart from raw material shortages, the company is also facing recurrent breakdowns at its plant. Sables indicated that it needed US$40 million to refurbish the plant.
Conglomerate TA Holdings owns 51 percent in Sables. Government plans to put 3,2 million hectares under maize, small grains, cotton and oil seeds during the 2007/08 farming season.
Ek wil graag reageer op