Net soos wat Mugabe vir die hele ramp in Zimbabwe geblameer word, is ons veronderstel om te glo dat een mens, Jacob Zuma, vir die huidige vlaag onstabiliteit in Suid-Afrika verantwoordelik sou wees. Dan Roodt verduidelik waarom dit ‘n illusie is en skryf die geweld in die land toe aan juis die ontkenning van etnisiteit wat aan ons die verkeerde politieke stelsel nagelaat het. Luister gerus deur hier onder te klik.
Tag: Suid-Afrika
-

Leon Lemmer: Vryheid van uitdrukking, anders die tirannie van stilte
Flemming Rose (gebore in 1958) is ‘n Deense joernalis. Een van sy groot bates is dat hy op universiteit Russies bestudeer het en dit goed magtig is. Hy het met ‘n Russiese vrou getrou. Aanvanklik was hy die buitelandse korrespondent van die koerant, Berlingske Tidende, eers in Moskou (1980-1996) en daarna in Washington DC (1996-1999). Hierna was Rose die buitelandse korrespondent van die Deense koerant, Jyllands-Posten, in Moskou (1999-2004) en toe die redakteur vir kultuur (2004-2010) en later vir buitelandse sake (2010-2015) van dieselfde koerant in Kopenhagen. In 2017 het Rose ‘n senior genoot van die konserwatiewe Cato Institute in Washington DC geword.
Mohammed-spotprente
Op 30 September 2005 het Rose 12 spotprente van Mohammed en Moslems in Jyllands-Posten gepubliseer. Die aanleiding was dat die skrywer, Kåre Bluitgen (gebore in 1959 – hy het al Suid-Afrika besoek), nie ‘n illustreerder kon vind vir ‘n kinderboek wat hy oor Mohammed geskryf het nie. Die illustreerders was bang vir Moslem-weerwraak, want Mohammed mag ingevolge die Islam-geloof nie uitgebeeld word nie. Rose is sterk teen selfsensuur gekant en het gevolglik 40 spotprenttekenaars uitgenooi om tekeninge van Mohammed te maak en aan die koerant vir publikasie voor te lê. Dit blyk toe dat verskeie van hierdie tekenaars dit nie wou waag om deel te neem nie.
Die spotprent wat die grootste verontwaardiging uitgelok het, was die een van Kurt Westergaard (gebore in 1935) wat Mohammed as ‘n Moslem-terroris met ‘n bom in sy tulband uitgebeeld het. Die heftige, insluitende gewelddadige, reaksie van Moslems het eers aan die begin van 2006 momentum gekry. Soos in die geval van Rose, verskyn Westergaard se naam op ‘n Moslem-moordlys. Hulle het doodsdreigemente ontvang. Hulle het wêreldbekend geword, maar teen ‘n duur prys. Daar was aanslae op Westergaard se lewe. Hy geniet sedertdien voltydse polisiebeskerming.
Tydens die Moslem-reaksie is meer as 250 mense gedood, kerke en Deense ambassades aangeval en boikotte van Deense produkte gepropageer. As ‘n demonstrasie van persvryheid is die spotprente deur ander publikasies hergepubliseer. In 2015 het hierdie gebeure deels tot die Charlie Hebdo-slagting aanleiding gegee (Praag 30.05.2020). In 2015 het Jyllands-Posten dit egter nie gewaag om die gewraakte spotprente weer te publiseer nie. Veiligheidsoorwegings is as rede aangevoer. Dit val saam met Rose se verskuiwing van kultuur na buitelandse sake by hierdie koerant. Dit is duidelik dat die koerant se redakteur besluit het dat hulle genoeg vanweë Rose se aktiwiteite gely het. Dit verduidelik ook waarom Rose later na Amerika verhuis het.
Die Amerikaanse Grondwet, wat in 1789 in werking getree het, se eerste wysiging is in 1791 aanvaar en lui soos volg: “Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government to a redress of grievances.” Hierdie bepaling het heel moontlik as rigsnoer vir Suid-Afrika se 1996-Grondwet gedien, maar baie van die inwoners weet nie hoe om vreedsaam te betoog nie en griewe word dikwels, selfs by voorkeur, gewelddadig gelug. Rose beskou Amerika as die toonaangewende land wat vryheid van uitdrukking betref, maar dit is eienaardig dat juis Amerikaanse koerante en tydskrifte hulle van die herpublikasie van die Deense spotprente weerhou het.
In Denemarke word die veiligheidsituasie negatief deur die groot aantal Moslem-inkommers beïnvloed. Die veranderde gesindheid by Jyllands-Posten toon dat dreigemente van geweld en werklike geweldpleging vir Moslems die resultate lewer wat hulle begeer – net soos die terrorisme van die ANC die begeerde resultaat opgelewer het, naamlik om politieke beheer oor Suid-Afrika te verkry. Die Moslems, soos die ANC-kornuite, het hulle as meesters van intimidasie bewys, pleks van tot positiewe prestasie in staat te wees. Die koelbloedige sluipmoord op die Nederlandse rolprentvervaardiger, Theo van Gogh (1957-2004), deur ‘n Marokkaanse Moslem, oefen sedertdien veral in Europa groot invloed uit.
Onderliggend is daar natuurlik die euwel van politieke korrektheid; dat niks negatiefs oor nieblankes gesê of selfs gedink mag word nie, al stuit die gedrag van inkommers tradisionele Europeërs daagliks voor die bors. Rose redeneer dat Moslems dieselfde as ingesete inwoners behandel moet word. Met die Christelike religie en Christene word dikwels die spot gedryf, gevolglik moet Moslems aanvaar dat in Europa ook met hulle en Islam die spot gedryf mag word, anders maak Moslems daarop aanspraak dat daar ten gunste van hulle en hulle godsdiens gediskrimineer moet word. Dit is Rose se eerstehandse ervaring van toestande in Rusland wat hom aanspoor om teen selfsensuur en staatsensuur te velde te trek. Hy wil die vrye uitwisseling van inligting, bv idees, bevorder.
Rose erken dat die spotprente aanstoot kon gee, maar as net wat nie-aanstootlik is gepubliseer mag word, sou baie minder inligting in die openbare domein beland. In die pers is daar daagliks berigte wat vir my afstootlik is, bv as selfdegeslag- en rasgemengde huwelike verheerlik word, of terroriste hemelhoog geprys word. Maar ek moet volwasse genoeg (probeer) wees om te aanvaar dat daar verskil van mening oor baie sake is en dat ek nie verantwoordelikheid of skuld vir ander mense se dwaasheid hoef te aanvaar nie.
Dit lyk asof vryheid van uitdrukking wêreldwyd ingekort word; asof die linkse, liberale, polities byderwetse narratief toenemend feitlik die enigste een is wat versprei word. Gelukkig is daar die internet wat deesdae met bv sy sosiale media alternatiewe standpunte versprei. In hierdie opsig vervul Praag ‘n onontbeerlike rol. Sonder Praag sou daar byna geen ander stemme as dié van Naspers/Media24/MultiChoice en die SABC in Afrikaans beskikbaar gewees het nie.
Rose het aanvanklik die frase “freedom of speech” gebruik, maar in die letterlike sin is dit te beperkend omdat die aanleiding vir sy kruistog spotprente was. Later het hy soms eerder die omvattender frase “freedom of expression” gebruik. In laaste instansie het uitdrukking sy grondslag in wat gedink word. Sedert 1994 ervaar ons plaaslik dat die ANC-regime, met sy marxistiese sug na gesentraliseerde beheer, graag ons (veral Afrikaners) se denke wil beheer. Ons mag eintlik nie dink swartes is onbekwame regeerders nie. Ons mag eintlik nie dink dat swartes anders (sê maar bv minder kundig, kreatief of vindingryk) as blankes dink nie, ens.
Verder poog die ANC-regime om beheer uit te oefen oor die woorde wat ons gebruik om uitdrukking aan ons gedagtes te gee. Sommige geykte, hoogs doelmatige woorde is verbode verklaar. Suid-Afrika is dalk die enigste land waarin die gebruik van ‘n enkele woord (ses letters) jou jare se tronkstraf op die hals kan haal. Desnieteenstaande word terselfdertyd beweer dat ons groot era van vryheid in 1994 aangebreek het. As jy te vryelik uitdrukking gee aan gedagtes wat nie polities byderwets genoeg is nie, kan dit van owerheidsweë as haatspraak geëtiketteer word. Dan kan die onverkwiklike Menseregtekommissie jou lastig val, op allerhande maniere probeer afdreig en selfs sorgdra dat jy bv beboet en heropgevoed word. Dit grens aan Stalinisme.
Rose het sy geskrifte oor veral selfsensuur in ‘n boek saamgevat: The tyranny of silence (Washington: Cato Institute, 2014, 240p; Amazon Kindle $9,19). Op die omslag is die newetitel: “How one cartoon ignited a global debate on the future of free speech.” Die spotprent waarna in die newetitel verwys word, is dié van Kurt Westergaard. In die teks blyk die moeite wat Rose gedoen het om sy idees uit te dra; veral in Europa, maar ook in Amerika. Hy het onderhoude met talle deskundiges in verskeie lande gevoer. Ek het gewonder in hoeverre Jyllands-Posten sy reis- en verblyfkoste gedra het. Maar die uiteinde van die saak was dat die redakteur sy steun aan Rose se veldtog onttrek en hy as joernalis bedank het.
Uitdrukkingsvryheid
Flemming Rose het ‘n duidelike uiteensetting gegee van die kern van sy idees in ‘n lesing wat hy op 19 Januarie 2017 gelewer het: Attacks on freedom of speech in today’s world (Guatemala: Universidad Francisco Marroquín, 2017, 23p; Amazon Kindle $1,14). Hy is uiters pessimisties oor die vooruitsigte van uitdrukkingsvryheid. Hy verwys na die talle lande wat wetgewing teen sogenaamde haatspraak aangeneem het. “What is hate speech to one man may be poetry to another.” “Hate-speech laws quite often turn out to be a way of enforcing the social norms of one group, of what they believe is right and not right, on everybody else.” Dit is ongetwyfeld die geval in Suid-Afrika. Dit is eintlik net blankes wat, volgens die ANC se insig, hulle aan haatspraak skuldig kan maak. Byvoorbeeld, Julius Malema kom elke keer skotvry daarvan af as blankes dink dat hy hom doelbewus en uittartend aan haatspraak skuldig gemaak het.

Flemming Rose toe hy in Suid-Afrika was en by die Universiteit van Kaapstad weggewys is Die internet is dié ideale instrument vir uitdrukkingsvryheid. In verskeie lande word daar egter gepoog om beheer uit te oefen oor die inligting wat oor die internet versprei word. “This should not surprise us. It’s been this way all the way throughout history every time we have seen a development of new communication technology, be it the printing press in the fifteenth century, the invention of the radio or television or the telefax.”
“Fundamentally, you can divide the approach to free speech into two fundamental ways of understanding it, handling it, and approaching it. There is one way of looking at free speech that implies that freedom of expression is not any special right. It’s a right like many other rights and the right to freedom of expression has to be balanced against other rights. It means that freedom of expression is seen as an instrument to achieve some higher purpose. It’s not a value in and by itself. We can limit it – the government has the right to limit it according to this view – to serve the interests of democracy, the truth, social peace, equality, the fight against hate or racism, security, protection of the nation, and other things.” Dit is ongetwyfeld die standpunt van die ANC-regime.
“The other way to look at it – as I do – is to see free speech as an individual right that has not been given to us by the state and therefore cannot be taken away from us by the state, even though many states do so. I think free speech is a right and a value in and by itself. The only country where this is expressed in the constitution is the First Amendment to the Constitution of the United States. In the United States you cannot balance freedom of expression against other rights.”
“Freedom of expression is just not a political right. It is about who we are as human beings because what makes human beings different from other beings is that we have the capacity of language.” “If you infringe upon that right, that is really human and defining of the human, you are not only committing a political crime, you are also committing a crime against human nature.” Die ANC-regime en ander ANC-kamerade kom graag met die valse beskuldiging vorendag dat apartheid ‘n misdaad teen menslikheid was. In soverre ons uitdrukkingsvryheid sedert 1994 aan bande gelê word, is dit die ANC-regime wat ‘n misdaad teen die fundamentele aard van ons as mense pleeg.
“So I think that freedom of expression is something very, very fundamental. And it’s based on an understanding of the individual as a morally autonomous human being that has the capacity to make up its mind about what to say and how to understand and react to what other people say and think. I believe that no politician, no individual, no group, no opinion should have the power to hide speech and opinions from us because they think that we can’t handle it and we are not able to choose for ourselves how to react. So in that sense I believe that freedom of expression is also about human dignity. We should treat one another as grown-ups, as independent autonomous individuals, not as children or immature creatures or robots. Our dignity is taken away if the state has the power to decide what we are allowed to hear and say. And I believe that it leads to an infantilization of our society and our lives and it undermines our opportunity to develop the moral autonomy that accompanies a free and responsible life.”
Ek dink Rose is hier ooridealisties en dus onrealisties as hy die idee van die outonomie van individue na alle lande sou uitbrei. Hy dink ingevolge die opset in Europa. In Suid-Afrika sit ons met ‘n groot ongeletterde bevolking wat in baie gevalle glad nie in staat is om bv ingeligte besluite te neem nie omdat hulle nie oor die nodige inligting en soms selfs insig beskik nie. Hulle kan by voorkeur impulsief handel en hulle eerder deur emosie as rasionaliteit laat lei. In so ‘n opset is demokrasie gebaseer op algemene stemreg, met stemme van gelyke waarde in ‘n eenheidstaat, fataal, soos sedert 1994 maar alte duidelik blyk. Individuele vryheid kan nie heeltemal onbeperk wees nie. Byvoorbeeld, ‘n individu behoort nie sy vryheid op so ‘n manier uit te leef dat dit die vryheid van ander inkort nie. In die praktyk kan dit nodig wees om uitdrukkingsvryheid in enkele opsigte te beperk. Rose krabbel dus ietwat terug van sy verabsoluterings in die vorige paragraaf as hy vervolgens juis hiervoor voorsiening maak.
“If you execute this principle, ‘if you accept my taboo, I’ll accept yours,’ in a consistent way, you will end, I believe, with a tyranny of silence, because there will not be anything that some people out there will not find offensive at some point, and then they can play the taboo or the insult card and ask you to shut up. So I think that is the wrong way. Even though it sounds nice, it will be a disaster. The other way to go is to ask ourselves what are the minimal limitations we need on speech in order to be able to live together in peace, without compromising fundamental liberties like freedom of religion and freedom of speech.” “I believe that we need some limitations but there are too many in most countries in the world.”
Rose verklaar hom vervolgens ten gunste van drie beperkings op uitdrukkingsvryheid. “I believe that incitement to violence should be a criminal offense … I also believe that it’s okay to have libel laws … And, finally, I also think that we have a right to protect our privacy in the sense that the media and other people should not have a right to make public everything about our private lives without consequences.”
Akademiese vryheid
Tydens die Covid-19-pandemie het dit weer duidelik geblyk dat universitêre outonomie sedert 1994 eintlik nie meer in Suid-Afrika bestaan nie. Die minister van hoër onderwys reik eenvoudig instruksies aan al die universiteite uit en hulle kom dit soos gebruiklik gedwee na, sonder om te mor of te kla, want hulle weet dat die ANC-regime al openlik verklaar het dat die toekenning van staatsubsidies afhanklik van absolute gehoorsaam aan sodanige instruksies is. “On the level of the formal regulation of institutional autonomy, the ANC is seeking to achieve a far greater centralised control of the universities than any apartheid government dared to dream” (John Higgins, bron hier onder, p 60-61). “The ANC government seems bent on repeating the damage to academic freedom and university autonomy characteristic of much recent African experience” (68).
Die ANC-regime verwag waaragtig van universiteite dat hulle “should demonstrate how they have met national policy goals and priorities” (72). Sulke buitensporige en onregverdigbare verwagtinge is nooit deur die NP-regering van universiteite gekoester nie. Maar daar is hoegenaamd geen verset teen die ANC-regime van die kant van die universiteite nie. Die bose ANC-regime kan dus ongesteurd voortgaan om die skroef al hoe stywer te draai. In hierdie klimaat van ANC-gedienstigheid is daar ook bitter min sprake van die uitlewing van akademiese vryheid.
“The contradictions between academic freedom and political militantism … have been a fundamental cause for the loss of the best academic talent in most Third World countries” (130). Dit geld nie net die dosente nie. In die nuwe Suid-Afrika is dit veral akademies bekwame blanke kandidate wat nie eens toelating tot universitêre studie gegun word nie, omdat om politieke redes voorkeur aan akademies swakker swart kandidate gegee word. Dit word gedoen ten spyte van die bewese feit dat die sukseskoers van blanke studente baie beter as dié van swartes is.
Rose se paaie het met dié van Suid-Afrika gekruis toe in 2015 besluit is om hom te vra om in 2016 ‘n lesing oor akademiese vryheid aan die Universiteit Kaapstad te lewer. Die rektor, Max Price, het egter ‘n stokkie daarvoor gesteek omdat hy bang was dat dit tot onrus op die kampus kon lei. Uit vrees vir geweldpleging is Rose se vryheid van spraak aan bande gelê. In die plek van Rose se boodskap is daar dus niks nie – die tirannie van stilte – terwyl geweld en dreigemente van geweld, die gunsteling stokperdjie van so baie Suid-Afrikaners, weer geseëvier het.
John Higgins se boek, Academic freedom in a democratic South Africa: Essays and interviews on higher education and the humanities (Johannesburg: Wits University Press, 2013, 272p, R320), gee insig in die huidige toedrag van sake. Daar is nie ‘n Kindle-weergawe van die boek nie. Die teks is onder meer gebaseer op artikels wat voorheen gepubliseer is en is nie altyd sterk op akademiese vryheid gefokus nie. Higgins was toe ‘n kollega van JM Coetzee in die departement Engels aan die Universiteit Kaapstad. Coetzee het die voorwoord geskryf.
Op die agterkant van die boek word die teks soos volg gekarakteriseer: “This book argues that the core content of academic freedom – the principle of supporting and extending open intellectual enquiry – is essential to realising the full public value of higher education, and emphasises the central role that the humanities, and the particular forms of argument and analysis they embody, bring to this task.” Die ironie is dat veral in Amerika die studie van die humaniora, maar ook die sosiale wetenskappe, deesdae mank gaan aan allerhande beperkinge. Daar word van dosente verwag om die studente vooraf te waarsku as hulle dalk iets gaan sê wat ontstellend mag wees terwyl die studente hulle ook kan terugtrek in veilige ruimtes waar hulle hulle dogmas ongehinderd kan koester, ens.
Die afwysing van Rose as spreker in 2015 was nie ‘n nuwe verskynsel aan die Universiteit Kaapstad nie. Toe Stuart Saunders die rektor was, is die Ierse anti-apartheid aktivis, Conor Cruise O’Brien (1917-2008), in 1986 verbied om met die aanbieding van lesings voort te gaan omdat hy hom teen die internasionale akademiese boikot van Suid-Afrika uitgespreek en gevolglik protes op die kampus ontlok het (p 19). O’Brien se standpunt was: “Nobody who is a liberal could endorse an academic boycott” (26). In sy boek, On liberty (1859), kom John Stuart Mill (1806-1873) met die volgende belangrike stelling vorendag: “We can never be sure that the opinion we are endeavoring to stifle is a false opinion; and if we were sure, stifling it would be an evil still” (31). In die huidige era van fopinligting sal die laaste sinsnede seker minder entoesiasties as voorheen ondersteun word. Met verwysing na Ludwig Wittgenstein (1889-1951) se begrip van “family resemblance” in taal skryf Higgins tereg: “Concepts derive a great deal of their meaning from the circumstances in which they are used” (39).
“The African National Congress (ANC) in power seemed to be reproducing the Afrikaner reduction of the universities to instruments of state policy in ways that meant the ‘English’ conception of academic freedom – struggled for during the apartheid years – was an inconvenient ideal” (45). Dit is duidelik dat Higgins polities erg linksgesind is. Die marxistiese Raymond Williams (1921-1988) was een van sy mentors (100). Maar Higgins het genoeg objektiwiteit om tot die gevolgtrekking te kom dat die era ná 1994 “to the detriment of academic freedom in both principle and practice” is (43). “For [Thomas Benjamin] Davie, academic freedom meant ‘our freedom from external interference in (a) who shall teach, (b) what we teach, (c) how we teach, and (d) whom we teach’” (56). In die praktyk word daar egter in talle opsigte inbreuk hierop gemaak. ‘n Ander definisie van akademiese vryheid is: “A scholar’s freedom to express ideas without risk of official interference or professional disadvantage.” In die praktyk kom ook hiervan dikwels min te tereg. Vóór 1994 kon jy jou aansien as akademikus aan Afrikaanse universiteite groot skade aandoen as jy jou teen apartheid sou uitspreek. Sedert 1994 kan ‘n dosent dit eintlik nie waag om teen die ANC-regime se beleid van gedwonge rasse-integrasie te wees nie. “It’s possible that nowhere is the gap between practice and ideal greater than in the case of academic freedom” (47).
In die 1996-Grondwet, artikel 16(1), staan: “Everyone has the right to freedom of expression, which includes … (d) academic freedom and freedom of scientific reseach.” Dit is dooie letters by uitnemendheid. As ek by enige plaaslike universiteit aansoek sou doen om bv ‘n vergelykende studie van die intelligensie van blankes en swartes te onderneem, of om die voortreflikhede van apartheid of Afrikaners na te vors, sou dit ongetwyfeld sonder seremonie afgekeur word; maak nie saak hoe voortreflik my akademiese rekord en my metodologie is nie. Verlede jaar het die Universiteit Stellenbosch hom amptelik gedistansieer van navorsingsresultate wat negatief op bruin vroue gereflekteer het. Die polities korrekte dogma wat in die nuwe Suid-Afrika sonder meer aangehang word, is dat navorsingsresultate negatief oor blankes mag wees maar bewaar jou siel as nieblankes nie (uiters) voortreflik voorgestel word nie. As daar tekortkominge by nieblankes vasgestel is, sou dit seker noodsaaklik wees om blankes die skuld daarvoor te gee.
Kontrasteer die toestand waarin die plaaslike universiteite verval het met wat Jacques Derrida (1930-2004) skryf: “The university demands and ought to be granted in principle, besides what is called academic freedom, an unconditional freedom to question and to assert, or even going still further, the right to say publicly all that is required by research, knowledge, and thought concerning the truth … The university professes the truth, and that is its profession. It declares and promises an unlimited commitment to the truth” en “The modern and European idea of the university presumes, in its principle, the unconditional right to truth; better still, the unconditional right to ask any question necessary on the subject of the history and value itself of truth, science or even humanity” (180).
Aan die einde van die boek vra Higgings homself af “whether academic freedom is best understood as an individual right, or as an institutional practice” (255). Ek dink die twee gaan hand aan hand. Die institusionele kultuur van ‘n universiteit behoort sodanig te wees dat sowel universitêre outonomie as akademiese vryheid as onvervreembare regte gekoester en gepropageer word. By die regering behoort daar in hierdie opsigte geen twyfel gelaat te word oor wat ‘n universiteit voorstaan nie. Hierdie kern van sy institusionele kultuur behoort deur te werk na al die dosente en navorsers. Hulle behoort akademiese vryheid as rigtinggewend in hulle daaglikse arbeid te aanvaar en uit te leef. “In its core meaning, academic freedom refers to the right of qualified academics to challenge the paradigms of knowledge and understanding current in their field of specialisation … The PhD is intended – as it were – to enable you to perform knowledge rather than just to repeat it; to be in a position to argue an expert opinion rather than just hold an opinion” (257).
Die ANC-regime wil op sy gebruiklike rassistiese manier soveel moontlik swart studente aan die universiteite opdring. Die universiteite is dwaas genoeg om hiermee akkoord te gaan deur die toelatingstandaarde vir swart studente te verlaag en gevolglik (waarskynlik) ook die akademiese gehalte van die onderrig wat aangebied word en die kwaliteit van die kwalifikasies wat verwerf word. Wat van deurslaggewende belang in enige onderrigsituasie is, is die vermoë om in die betrokke onderrigtaal te lees en te skryf. Die ANC-regime dring Engels as die uitverkore onderrigtaal aan al die universiteite op, in die waan dat swart studente Engels in afdoende mate magtig is.
“The general ability to read and write is the sine qua non of any form of education … It should not be forgotten that the invention of writing – the currency of literacy – deserves credit as one of the primary technological inventions of the human species, perhaps surpassing in its far-reaching effects that of any other single invention. Writing, in cultural historian Jack Goody’s [1919-2015] words, is the ‘technology of the intellect’ par excellance” (85).
Higgins raak ‘n waarheid oor die nuwe Suid-Afrika kwyt wanneer hy sê: “There seems to be a genuine blindness to the power of literacy, and even to the economic power of literacy … The current neo-liberal attack on the humanities seems to be a profoundly anti-democratic move in the sense that it’s denying people the empowerment associated with the broader aspects of literacy, or what I call critical literacy” (203). Hier verwys hy na wat “the power of critical consciousness” genoem kan word (221). “If you are not training people to think for themselves, then you’re not training people to be part of a participatory democracy” (206).
-

Leon Lemmer: Europa: Solidariteit of verdeeldheid
Ek het voorheen geskryf oor pogings om staatkundige eenheid in Europa te bewerkstellig, bv met die Europese Unie (EU). Dit is in ooreenstemming met die versugting na globalisering: “The Enlightenment, in which the idea of the European Union is intellectually rooted, demands universal citizenship,” volgens Gaspar Miklos Tamas (Ivan Krastev, bron hier onder, Kindle 381). Ek het ook oor die inkommerprobleem geskryf: die buitensporige mate waarin ekonomiese vlugtelinge en asielsoekers op Europa toesak. Dit vind aanklank by politieke byderwetsheid, humanitêre simpatieë en liberalisties-linkse politiek. Daarvolgens is die inkommers bv op welsynstoelaes geregtig, al het hulle niks tot die staatskas of die heil van die betrokke land bygedra nie. Dat hulle in baie gevalle onwettig die land binnegekom het en dus misdadigers is, word nie teen hulle gereken nie. ‘n Teenreaksie het gelukkig spoedig ingetree. Pleks van eendersverklarende kosmopolitiese begeertes word die belangrikheid van eiesoortige kultuur binne nasionale state beklemtoon. ‘n Nuwe waardering het nie net vir die handhawing van beveiligde landsgrense ontwikkel nie, maar ook groter bewustheid van die ons/hulle-onderskeid. “He is among us, but he is not of us” (234).
In groot mate het die Europeërs deesdae vir die eerste keer op eie bodem te make met mense (bv Moslems en swart Afrikane) wat kultureel grondig van hulle verskil. Waaraan ek al dikwels gedink het, is: Gestel die Europeërs het vroeër hierdie eerstehandse ervaring opgedoen. Myns insiens kon hulle dan groot simpatie met die blanke bewind in Suid-Afrika gehad het. Hulle sou die blankes/Afrikaners moreel en materieel ondersteun het, omdat hulle begrip vir die sterk onderlinge kulturele bande sou gehad het; ook begrip vir die groot kulturele kloof tussen ons en “die ander” want die onderskeid word nie op grond van velkleur gemaak nie maar omdat “die ander” ‘n ander denk- en leefwyse het. Ek het al dikwels die ooreenkomste tussen die lot van die blankes in Algerië en Suid-Afrika uitgewys. In albei gevalle het ‘n miljoen blankes gevlug toe enersyds Arabiese en Berberse Moslems en andersyds terroristies-kommunistiese swartes beheer van die regering oorgeneem het. Krastev skryf: “In many respects, people who vote today for the Far Right in Europe share the sentiments of French pied noirs [Algerian whites] who where forced to leave Algeria at the time of the War of Independence [1954-1962]” (356). Wanneer ek as ontheemde in die nuwe Suid-Afrika nostalgies na foto’s uit my verlede kyk, is dit soos “a postcard from a lost world, a place where [I] felt at home” (761).
Omdat ek reeds dikwels oor hierdie onderwerp gelees en geskryf het, het ek aanvanklik nie Ivan Krastev se boek, After Europe (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2017, 125p; Amazon Kindle $11,49), gelees nie. Toe daar vanjaar ‘n bygewerkte weergawe teen dieselfde prys beskikbaar gestel is, het ek besluit om dit te koop. Ek is nie spyt daaroor nie, want dit is ‘n briljant geargumenteerde uiteensetting. Vir my as leser het dit voorgekom asof elke stelling en selfs woord deeglik deur die outeur oorweeg is en dat hy uitstekend oor die onderwerp ingelig is. Die bywerking van 11 bladsye is tot die laaste afdeling beperk. Dit het my in mindere mate beïndruk omdat die outeur daarin in ‘n mate afbreek wat hy in die oorspronklike uitgawe staangemaak het.

Ivan Krastev ‘n Boek wat min of meer oor dieselfde onderwerp handel, is ‘n bundel opstelle geredigeer deur Heinrich Geiselberger, The great regression (2017, 220p; Amazon Kindle $11,49). Twee ander boeke deur Krastev is In mistrust be trust: Can democracy survive when we can’t trust our leaders? (2013, 71p; Amazon Kindle $3,44) en Democracy disrupted: The politics of global protest (2014, 89p; Amazon Kindle $11,49). Met Stephen Holmes as mede-outeur het daar ook die volgende boek van Krastev verskyn: The light that failed: A reckoning (2019, 240p; Amazon Kindle $23,20). Dit is die lig van liberalisme wat al hoe dowwer skyn. Dit hang saam met Krastev se voorbehoude oor demokrasie en globalisme. Laasgenoemde boek het dieselfde hooftitel as een van Rudyard Kipling (1865-1936) se romans (1891), wat oor ‘n mislukte liefdesverhouding handel. Kipling het ook die gedig, “The white man’s burden” (1899), geskryf, waarin hy as geswore imperialis die Amerikaners aanmoedig om die Fillipyne te annekseer. Van 1898 tot 1908 het Kipling dikwels tyd in Kaapstad deurgebring. Hy was ‘n sterk ondersteuner van die Britte in die Anglo-Boereoorlog.
‘n Groot voordeel van Krastev se 2017-teks is dat dit ‘n Oos-Europese siening van die ondewerp is terwyl hieroor (ten minste in Engels) meesal uit ‘n tradisioneel Westerse perspektief geskryf word. Krastev is verbonde aan die Center for Liberal Strategies in Sofia, Bulgarye. Dit is bekend dat lande in Oos-Europa minder welvarend as dié in Wes-Europa is. Om hierdie rede het Oos-Europa nie so ‘n groot probleem met inkommers wat wil parasiteer nie. Die sterk verset teen inkommers is daarom vir my des te meer interessant. Maar dit moet ook in gedagte gehou word dat hierdie lande onder kommunistiese bewind (oorwegend) blank gebly het. Dit gaan vir Oos-Europeërs nie soseer om die behoud van materiële dinge nie, maar om die bewaring en voortsetting van hulle geestelike erfenis.
Dit is bekend dat staatsryke kom en gaan. In Oos-Europa is dit bv die skielike ineenstorting van die Habsburgse Hongaars-Oostenrykse Ryk in 1914 ná die sluipmoord op aartshertog Franz Ferdinand wat ingrypende gevolge gehad het. Maar so ook die verbrokkeling van die Sowjetunie ná die val van die Berlynse muur op 9 November 1989. Daar was ‘n wydverspreide maar foutiewe aanname dat albei hierdie ryke gekom het om te bly, net soos die Britte gedink het die son sou nooit oor die Britse Ryk sak nie. Krastev verwys afwisselend na Sentraal- of Oos-Europa. Met albei bedoel hy eintlik eens kommunistiese Europa. Namate die Sowjetunie verkrummel het, het Europa as ‘t ware al hoe meer ooswaarts uitgebrei. Dieselfde gebeur met die Europese Unie.
Wat vir my nog steeds ‘n skokkende misdaad teen Europese beskawing bly, is dat die 1989-gebeure plaaslik op so ‘n vergesogte manier vertolk is dat dit tot die ondergang van blanke politieke beheer in Suid-Afrika gelei het. “When man-made worlds of political and cultural artifice disappear, they do so quickly” (38). Die vraag wat Krastev homself afvra, is: “Are we experiencing a similar ‘disintegration moment’ in Europe today?” (38). Blank Suid-Afrika se disintegrasie het op ‘n spesifieke dag begin: FW de Klerk se toespraak in die parlement op 2 Februarie 1990. Die NP-onderhandelaars het daarna telkens voor die voortgesette geweldpleging van ANC-terroriste en -kommuniste geswig. Daardie geweld is onder die leiding van die latere vredesikoon en versoener, Nelson Mandela, gepleeg.
Die dwaasheid van 1990/94 in Suid-Afrika én die aanvanklike verwelkoming van inkommers in Europa herinner aan wat George Orwell gesê het: “To see what is in front of one’s nose needs a constant struggle” (73). De Klerk & kie het gewone, goeie, redelike mense pleks van klipharde, immorele terroriste en kommuniste voor hulle oë aan die onderhandelingstafel gesien. “Societies sometimes do commit suicide, and they do it with a certain élan as well” (73). Soos uit my vorige rubriek blyk, verkeer iemand soos Leon Wessels steeds in die waan dat hy uitsonderlik gepresteer het deur in groter mate as enige ander NP-onderhandelaar ten prooi van die wense/eise van die bose ANC/SAKP te val. Sedert 2015 ly Europa weens inkommers onder terreuraanvalle soortgelyk aan dié destyds in Suid-Afrika. In Suid-Afrika se geval is die 1990/94-terreur, ongelooflik soos dit mag klink, onder meer gepleeg deur terroriste wat toegelaat is om na Suid-Afrika terug te keer, of sulke inkommers wat terroriste in Suid-Afrika opgelei het. Dit is moontlik gemaak deur De Klerk se verslapping van die sekuriteitsmaatreëls. In daardie sin was dit selfmoord.
“The [European] Union looks more than ever like a community of fate” (62), wat die inwoners kan noop om saam te staan om die kulturele en terreurbedreigings die hoof te bied. Maar dit gebeur nie noodwendig nie. Angela Merkel, die Duitse staatshoof, het dermate aan skuldgevoelens oor hulle Nazi-verlede gely dat sy aanvanklik nie net inkommers onbeperk toegelaat het nie, maar hulle selfs aangemoedig het om in groot getalle na Duitsland te kom. Linkses poog om hierdie optrede soos volg te regverdig: dat ‘n verouderde Duitse bevolking jong mense as werkers nodig het. In bv Japan is daar wat veroudering betref ‘n situasie soortgelyk aan dié in Duitsland. Maar in Japan word geredeneer dat outomatisering, bv robotisering, die arbeidsmag in afdoende mate sal aanvul. Pleks van ekonomiese oorwegings te prioritiseer, soos in Duitsland, verkies die Japannese wyslik om eerder die behoud van hulle kultuur voorop te stel. In Europa “the fear of a barbarian invasion coexists with a fear of a robot-driven transformation … How society will function when work is a privilege and not a right or duty is not a theoretical question” (570).
In Duitsland en elders in Europa kom daar in elk geval dikwels min van toegewyde werk deur inkommers tereg. Hulle verkies om eerder op die welsynsvoordele te parasiteer, wat van staatskant al hoe meer ontaard in “borrowing from future generations in the form of deficit spending” (111). Terselfdertyd is werkloosheid in Europa, soos in Suid-Afrika, ‘n teelaarde vir misdaad. Krastev se gevolgtrekking is: “Immigration is unlikely to provide Europe with a solution for its demographic weakness” (99), maw ‘n mens kan nie die blanke bevolking sinvol of bevredigend met sulke inkommers aanvul nie. Uiteraard kan die tradisionele bevolking nog minder wyslik met die inkommers vervang word. Maar daardie nuwes kan die inheemses uiteindelik verswelg.
“The geopolitical rationale for European unity vanished with the Soviet Union’s collapse” (87). Dit kan wees dat ‘n veranderingsoomblik vir Europa aangebreek het of naby is. “A passing glance at China, India, and Russia, not to speak of the vast reaches of the Muslim world, makes clear that both ethnic nationalism and religion remain major driving forces in global politics. Europe’s postmodernism, postnationalism, and secularism make it different from the rest of the world, not a harbinger of what necessarily awaits it. What is also visible in the context of the refugee crisis is that national loyalties, once considered dead and buried, are back – with a vengeance – in contemporary Europe” (122).
Krastev verduidelik die boektitel soos volg:
“It is this new reality that first inspired me to think in terms of after Europe. After Europe signifies that the old continent has both lost its centrality in global politics and the confidence of Europeans themselves – the confidence that its political choices can shape the future of the world. After Europe means that the European project has lost its teleological appeal and that the idea of a ‘United States of Europe’ is less inspiring than at perhaps any other moment in the last fifty years. After Europe means that Europe is suffering from an identity crisis in which its Christian and Enlightenment legacies are no longer secure. After Europe does not necessarily mean that the European Union is at an end so much as it signals that we need to leave behind our naïve hopes and expectations about the future shape of Europe and the world” (134).
“The only way to deal with the risk of disintegration [of Europe] is to recognise clearheadedly that the refugee crisis has dramatically changed the nature of democratic politics on the national level and that what we are witnessing in Europe is not simply a populist riot against the establishment but a voters’ rebellion against the meritocratic elites (best symbolized by hard-working, competent officials in Brussels who are nonetheless out of touch with the societies they are supposed to represent and serve). How the refugee crisis has changed European societies and why citizens resent the meritocratic elites are the two issues this book will try to address. (What the refugee crises has clarified is that Europeans no longer dream of some distant utopia. There really is no imagined perfect land where they want to live. The new dream is for what one might call Nativia – a distant island to which unwanted foreigners can be sent without the slightest pang of guilt) (196).
Die optimistiese idee van ‘n nuwe wêreldorde het volgens Kenneth Jowitt plek gemaak vir “the new world disorder” (294). “In [Francis] Fukuyama’s imagination, Europe was the model for the coming global liberal order. For Jowitt, on the other hand, the old continent was the epicenter of the new world disorder” (307). “There is depression: ‘We are lost; Europe is turning into Europastan!’” (434).
Dwarsdeur die boek het Krastev dit teen die “meritocratic elite”. In Europa is die elite seker intellektueel die meerdere van die populistiese massa, maar nie noodwendig kultureel nie. Ek dink Krastev se eintlike beswaar is teen burokratiese politici wat min kennis van en nog minder begrip vir die massa se belange het. In Suid-Afrika, waar daar bitter min sprake van intellektualiteit by die ANC-regime is, is die gaping tussen die politici en die gepeupel se leefwêrelde (die een buitensporig luuks, die ander brandarm) so groot dat ek ‘n revolusie voorsien. Krastev verwys na Europa se “demographic dystopia”: “In order to ensure their prosperity, Europeans need to open their borders; yet such openness threatens to annihilate their cultural distinctiveness” (570). Maar as Europeërs nou reeds hulle utopiese drome afgesweer het, hoe diep is die put nie vir die blankes in Suid-Afrika wat daagliks in ‘n distopie met rommelstatus moet lewe terwyl daar geen vooruitsig op verbetering is nie? ‘n Manier waarop verligting verkry kan word, is ‘n nieu-Robbeneiland, ‘n lekker groot een, waarheen alle misdadigers gestuur word, bv almal wat skole en winkels plunder, paaie versper, boere vermoor, vee en kragkabels steel, ens, asook alle onwettige inkommers.
“The refugee crisis turned out to be Europe’s 9/11” (245). “[It] now looks increasingly like the second coming of decolonization” (344). “In the twenty-first century, migration is the new revolution – not a twentieth-century of the masses, but an exit-driven revolution of individuals and families. It is inspired not by ideologically inscribed paintings of radiant futures but by Google Maps photos of life on the other side (of the border). In order to succeed, this new revolution doesn’t require ideology, political movements, or political leaders. For so many of the wretched of the earth, crossing the European Union’s border is a matter of human necessity and hardly a question of a utopian future” (208).
Wat dikwels misgekyk word, is dat hierdie migrante doelbewus ‘n nieblanke regime vir ‘n blanke regering verruil omdat laasgenoemde beter (bv meer doeltreffende) regeerders is. Maar dan word daar van die Suid-Afrikaanse blankes verwag om entoesiasties oor die “onderhandelde revolusie” van 1994 te wees.
“The problem with the migration revolution – as in any revolution, really – is that it contains within itself the capacity to inspire counterrevolution. In this case, the revolution has inspired the rise of threatened majorities as a major force in European politics. These anxious majorities fear that foreigners are taking over their countries and jeopardizing their way of life” (208). In Suid-Afrika is die situasie heeltemal anders. ‘n Kultureel andersoortige meerderheid is mandaadloos in beheer van die land geplaas en probeer om die eens polities magtige blanke minderheid ten minste kultureel te vernietig. ‘n Verdere revolusie is moontlik, selfs waarskynlik, maar dit sal uit die swart meerderheid ontspruit en na verwagting, ten minste aanvanklik, die gepeupel in groter mate as die 1994-revolusie bevoordeel. Van verligting van die blankes se lot is daar nie sprake nie. Die blankes se saak is in 1990/94 verbrou. Daar sal myns insiens geen tweede kans wees nie.
“Many Europeans unconditionally accept the flow of immigrants as a sign of democracy’s failure” (282). Hoewel ‘n demokraties verkose regering veronderstel is om uitdrukking aan die wense van die meerderheid kiesers te gee, was sulke regerings dikwels geneig om die weerstand wat by die meerderheid kiesers teen inkommers bestaan, te ignoreer. “For many, ‘democracy’ in the EU quickly became code for the political impotence of citizens. Rather than Brussels symbolizing the glory of a common European home, the EU’s capital came to represent the unrestricted power of the markets and the destructive power of globalization” (886). In hierdie sin “democracy can be a trigger for destabilization” (508). ‘n Diktator soos Muammar Gadafi van Libië het Europa redelik doeltreffend teen inkommers beskerm. Nadat hy weens die Westerse, veral Amerikaanse, sug na demokrasie uit sy pos verwyder is, het die migrantevloed Europa getref. Dit is waarom daar in Europa toenemende simpatie met regeringsvorme is wat meer outoritêr as demokrasie is.
Die strategie van baie van die demokrasië in Europa het spoedig verander. “In the age of migration, democracy has begun to operate as an instrument of exclusion, not inclusion” (208). In Amerika is Donald Trump die toonbeeld hiervan. Hy wil Amerikaanse verblyfreg en burgerskap so moeilik moontlik vir merietelose migrante maak. In Europa is daar die opkoms van regse politieke partye wat alles moontlik doen om migrante buite hulle lande te hou. Selfs regerings wat nie naastenby regs is nie, het dit nodig gevind om versperrings op hulle grense aan te bring sodat migrante nie so maklik kan inkom nie. “Open borders are no longer a sign of freedom but are now a symbol of insecurity” (496). “In the 1990s, globalization meant the opening of borders for ideas, goods and capital” (508). Globalisme het in ‘n nagmerrie ontaard toe ook mense op groot skaal en dikwels onwettig oor landsgrense begin beweeg het.
“Liberal notions of tolerance, cheaply reduced to a caricatured notion of ‘political correctness,’ have come to be seen as the enemy of the people” (282). Daar is “the inability and unwillingness of liberal elites to discuss migration and contend with its consequences … [The] revolt against the hypocrisy of liberal elites is fundamentally reshaping Europe’s political landscape” (332). “Tolerance and civility were long the defining characteristics of the European Union. Today they are often perceived as the EU’s core vulnerabilities” (520). “The idea of ‘creative destruction’ was at the very heart of our experience with globalization. But if a decade ago we preferred to focus on the ‘creative,’ now the focus is, regretably, on the ‘destruction’” (520).
Dit herinner aan Suid-Afrika se onlangse geskiedenis. Veral in die jare tagtig het die ANC/UDF alles moontlik probeer doen om af te breek wat onder die leiding van die blankes tot stand gebring is. Dit het geskied in die waan dat daar later onder ‘n ANC-regime iets beters tot stand gebing sou word. Vandaar die ANC se heropbou en ontwikkelingsprogram ná die 1994-ramp, sonder om openlik te erken dat wat heropgebou moet word, is wat die ANC/UDF doelbewus en eiehandig afgebreek het. In werklikheid het al hoe groter verval ná 1994 ingetree, soos gesimboliseer deur die verwerwing van ekonomies-finansiële rommelstatus. Dit is vir onkundiges en onbekwames veel makliker om af te breek as om op te bou.
By ‘n vorige geleentheid het ek geskryf oor David Goodhart se onderskeid tussen “Anywhere people” en “Somewhere people” (Praag, 8.12.2018). Heel gepas verwys Krastev ook daarna: “The conflicts between Anywheres and Somewheres, between globalists and nativists, and between open societies and closed societies have become more important in shaping voters’ political identities than previous class-based identities” (460). Krastev verskaf dan hierdie interessante inligting oor Amerika: “Among the many electoral maps published after the last US elections, one captures this [the Somewheres and Anywheres phenomenon] particularly well, showing that although Trump-land covers around 85 percent of the land mass of the United States, those living in Clinton-land make up roughly 54 percent of the population. If we imagine these regions as two countries, we notice immediately that Clinton-land, composed of coastal regions and urban islands, suggests nineteenth-century Britain, while Trump-land more resembles the landmasses of Eurasia governed by Russia and Germany. The political struggle between Clinton and Trump was one between sea power and land power, between people who think in terms of space and people who think in terms of place” (460).
Die volgende waarneming is ook van aktuele belang: “[The] Harvard historian and legal scholar Samuel Moyn convincingly argues [that] the birth date of the human rights movement is relatively recent, sometime in the 1970s. Further, in order to understand properly the popularity of the human rights paradigm, we should recognize that it is a substitute for both nation-centered utopias and other internationalist utopias like socialism” (484). Menseregte-aktiviste veronderstel sowel die gelykheid as wesenlike eendersheid van mense en is dus geneig om beswaard oor nasiestate en landsgrense te wees. Maar ek dink nie menseregte lê (noodwendig) sosialisme aan bande nie. Byvoorbeeld, die ANC-regime is gaande oor menseregte (vir swartes) en terselfdertyd geswore aanhangers van sosialisme, wat sonder beswaar maar tot kommunisme oordryf kan word, bv in hulle “Tweede Demokratiese Revolusie”. “The insistence of political theorists such as Stephen Holmes that rights have costs, and that divorcing the capacity of the state from the ability of the regime to make rights real, has been ignored” (484). Dink maar net aan wat die agt menseregtekommissarisse en hulle administratiewe onderbou Suid-Afrika jaarliks kos en in hoeverre hulle daarin slaag om menseregte vir blankes te verseker.
In die Europese Unie is daar “a clash of solidarities: national, ethnic, and religious … Western Europeans as a rule trust their national governments … In the East … the majority of people there are more likely to trust Brussels than their national governments. They had pinned their hopes on technocrats in Brussels proving more competent and less corrupt than their national leaders” (582). Ná 1989 was die situasie in Oos-Europa dus aanvanklik soortgelyk aan dié in Suid-Afrika: Die kiesers het nog nie afdoende aangepas by die nuwe demokratiese opset nie. Die regerings gee dus nie werklik uitdrukking aan die wense van die meerderheid kiesers nie en is boonop ondoeltreffend en korrup. In Europa het massa-migrasie hierdie situasie teen 2015 radikaal verander. “The migration crisis upended this dynamic. Germans and Swedes are now less convinced that their governments are capable of shaping the EU’s common policies, while eastern Europeans, still skeptical about the competence and honesty of their national governments, now place more faith in them than in Brussels. They see them ready to defend what lies squarely in the national interest. In short, migration has brought a renationalization of politics and a concomitant resurrection of the East-West divide, if indeed it ever really disappeared” (582).
Waarop dit myns insiens neerkom, is dat die Wes-Europese lande, ten spyte van toenemende teenkanting in eie geledere, amptelik voortgaan om die Europese Unie se liberale migrasiebeleid te steun. Die Oos-Europese lande, daarenteen, het om ekonomiese redes aansluiting by die welvarender Wes-Europese land gesoek en daarom lid van die Europese Unie geword. Maar die migrantekrisis noop hulle om ter behoud van hulle kulturele identiteit hulle van die EU se migrasiebeleid te distansieer. Dít terwyl Oos-Europa ‘n groot uitvloei van inwoners na veral Wes-Europa ervaar en dus eintlik ekonomies-aktiewe migrante nodig het (630). Hulle teenstand spruit uit hulle bewustheid van “the darker sides of so-called multiculturalism” (641). “What this may intimate is that the unification of Europe has always been far more a dream than a reality. And it is the return of the East-West divide, more than any other political development, that fuels fears of a wholesale or even partial disintegration of the EU” (594).
Dit is ook “central Europe’s deeply rooted mistrust toward a cosmopolitan mindset that divides East and West. Eastern Europe does not have a colonial history and thus lacks a sense of guilt, but it also lacks a shared fate that often accompanies colonial encounters” (737). Oos-Europeërs het nie ‘n kosmopolitiese verlede nie. In soverre hulle ‘n breër ervaring as hulle eie land het, is dit die onaangename herinnering aan kommunistiese oorheersing. Vir hulle is daar “the direct connection between communism and internationalism, that partially explains central Europe’s senstivities when it comes to the refugee crisis” (774). “The German drive for cosmopolitanism was also a way to escape the xenophobic legacy of Nazism, while it could be argued that central Europe’s anticosmopolitanism is partially rooted in an aversion to the communist-imposed internationalism” (774).
“Being a normal country was the dream of eastern European society. The West’s normality was embodied by its prosperity, civility, and economic success. Three decades later, postmodern Europe is viewed by many eastern Europeans as culturally abnormal” (749). Maar die inkommers het ook ‘n mate van herbesinning in Wes-Europa genoodsaak. “The demand for democracy in Europe has been transformed into a call to defend one’s own political community and thus a demand for exclusion rather than inclusion. It also creates a dynamic in which the European project is seen no longer as an expression of liberal universalism but as a sour expression of its defensive parochialism” (791). In Europa is daar ‘n herontdekking en herwaardering van eie kultuur. Plaaslik besef en verstaan iemand soos die armsalige Wim de Villiers dit nie. Hy weet nie dat sy passie om studente met wêreldburgerskap te indoktrineer en hulle ooreenkomstig op te lei in die Weste al hoe meer uit die mode raak nie. Maar solank hy die Afrikanergeskiedenis van die Universiteit Stellenbosch (US) met wortel en tak uitroei, insluitende Afrikaans so veel en so gou moontlik, bly die ANC-regime tevrede met die US se transformasieteikens.
“The public in Eastern Europe (aside from a relatively small number of die-hard liberals) remains largely unmoved by the plight of the refugees. That’s why leaders there have lambasted Brussels’s decision to redistribute refugees among EU member states. Prime Minister Robert Fico of Slovakia has asserted that his country would be prepared to accept only Christians … The leader of the governing Law and Justice Party in Poland, Jaroslaw Kaczyński, warned that accepting refugees would be a public health risk because of the allegedly dangerous diseases migrants carry with them. Hungarian prime minister, Viktor Orbán, contends that the European Union’s moral duty is not to help the refugees but to guarantee general security” (606). Die sterk teenkanting teen migrante in Pole is te begrype omdat die land eers ná 1989 daarin kon slaag om 98% etnies Pools te word (653).
“Citizenship means common descent and shared culture. It was precisely from nineteenth-century Germans that central Europeans borrowed the idea of the nation as cultural unity” (653). “Being more impoverished than western Europeans, they wonder how anyone can expect them to express spontaneous humanitarian solidarity” (665). “Gay marriages signify fewer kids and further demographic decline. For an eastern European nation haunted by low birth rates and migration, the endorsement of gay culture is like endorsing your own disappearance” (689). Is dit nie waarom Naspers/Media24-publikasies sowel rasgemengde as selfdegeslag-huwelike by iedere moontlike geleentheid met teks en foto’s aan lesers en kykers opdring nie? Die onderliggende motivering skyn te wees die vernietiging van die plaaslike blankedom, veral die Afrikanerdom met sy beweerde slegte apartheidsverlede.
“It is loyalty – namely, the unconditional loyalty to ethnic, religious, or social groups – that is at the heart of the appeal of Europe’s new populism” (1212). “The emerging illiberal political consensus is not limited to right-wing radicalism; it encompasses the transformation of the European mainstream itself. It is not what extremists say that threatens Europe; the real threat is what the mainstream leaders no longer say – principally, that diversity is good for Europe” (1070). Dit word die “illiberal turn” genoem (945). “The rise of the populist sentiments signals a return to political polarization and a more confrontational style of politics … The Left-Right divide is being replaced by a conflict between internationalists and nativists … Populism’s key feature is a hostility not to elitism but to pluralism … Populists do not claim to stand for all Poles, French, or Hungarians, but they insist that they stand for all ‘true Poles,’ ‘true French,’ and ‘true Hungarians’” (958), soortgelyk aan die onderskeid wat tussen enersyds egte of ware Afrikaners en andersyds hanskakies, oorverligtes of verloopte Afrikaners gemaak word.
Aan die einde van sy 2017-boek het Krastev tot die volgende slotsom gekom: “The disintegration of the union is one of the most likely outcomes” (1442). Maar die teks is so kort ná twee onvoorsiene en hoogs onverwagte politieke verwikkelinge voltooi dat die gevolge daarvan toe nog nie in hulle volle omvang verwerklik was nie. Ek verwys na die pro-Brexit-uitslag van die referendum op 25 Junie 2016 in Brittanje en die verkiesing van Donald Trump as Amerikaanse president op 8 November 2016. In sy 2020-bywerking skryf Krastev oor sy 2017-boek: “It guessed (correctly) that the refugee crisis of 2015 would profoundly transform European politics. It predicted (wrongly) that Europeans’ newly born love for referenda could bring the end of the union. The book was read as pessimistic and gloomy, and in a way it is. But it is also a book of hope. ‘Hope is definitely not the same thing as optimism,’ wrote Václav Havel [1936-2011]” (1499), die president van die Tsjeggiese Republiek (1993-2003). In die nuwe Suid-Afrika behoort Afrikaners dalk ook hierdie onderskeid te maak sodat hulle nie op moedverloor se vlakte beland nie.
Krastev het sy deuntjie verander. Die vraag is of sy gewysigde siening korrek is. “The European populist revolution that started with the promise to destroy the EU has ended up reconciling itself to the idea that disintegration of the union would be a tragedy for Europeans. Nostalgia for the nation state is still present in the rhetoric of the populist right, but it’s begun to take the decline of the nation state for granted” (1536). Dalk probeer Krastev om te gou ‘n nuwe tendens te bespeur. “For many European societies, particularly in the East, the fear of emigration (your compatriots leaving your country for another) outweighs the fear of migration (foreigners trying to join your country) and better explain the support for populist parties” (1536). Maar is die leemte wat gelaat word deur mense wat landuit vlug (noodwendig) erger as die mate waarin inkommers met ‘n wildvreemde kultuur ‘n land, hetsy op kort- of langtermyn, kan opdonder?
“If there is one single factor that is most responsible for Europe making its peace with the idea of maintaining the union in some form, it is Brexit. Since 2016, Great Britain has been transformed in almost unimaginable ways. It has become provincial, disoriented, and unimportant. [?] What once was the greatest empire in the history of the world has started to resemble a rebellious colony” (1548). Maar Ian Smith (1919-2007) van Rhodesië-faam (eerste minister 1964-1979) het die Britte lank gelede al daaraan herinner dat Great Britain tot Britain gekrimp het. Die teenstanders van Brexit het groot rampspoed vir die land voorspel, maar te oordeel aan die wisselkoers gaan dit veel beter met die Britse ekonomie as dié van baie ander lande, noodwendig insluitende Suid-Afrika. Brittanje het ‘n onontbeerlike bondgenoot in Trump se Amerika. Die vraag is of skeptisisme oor Trump as persoon nie dalk Krastev se ongunstige evaluering van Brexit oormatig beïnvloed nie, asook sy bewering van ‘n afname in die entoesiasme vir nasionalisme en nasionale state in (Oos-)Europa.
-

Video: Die risiko’s van die inperking — Dan Roodt en Gustav Venter in gesprek
Volgens Gustav Venter is die huidige inperking in die land “een van die grootste flaters wat die ANC ooit begaan het”. Maar het hulle werklik ‘n keuse gehad? Gegewe dat die staatskas leeggesteel is en die infrastruktuur afgetakel is sodat geen ander oplossing moontlik was nie. En wat gaan einde April gebeur as kleinsake nie hul werknemers kan vergoed nie? Die huidige toestand is ‘n krisis maar dalk ook ‘n geleentheid om ‘n nuwe soort ekonomie in Suid-Afrika te skep.
-

Video: SA se rommeldriekuns ná Moody: wat hou die toekoms in?
Moody, een van die twee groot Amerikaanse kredietgraderingsagenskappe het Suid-Afrika Vrydagaand 27 Maart 2019 tot ‘rommel’ afgegradeer, oftewel ‘n gradering van Ba1, met ‘n ‘negatiewe vooruitsig’ wat beteken dat die land nog verder by die leer van rommelstatus kan afgly. Dit beteken dat Suid-Afrika nou ‘n ‘rommeldriekuns’ hehaal het, want sowel Standard & Poor as Fitch, die ander twee bekende graderingsagentskappye, het ons land reeds voorheen tot dié vlak afgegradeer. Dan Roodt bespreek die implikasies hiervan en sien darem ‘n sprankie hoop op die horison wat Afrikanervoortbestaan betref.
-

Suid-Afrika het 709 koronavirusgevalle met Gauteng die brandpunt
Die getal Covid-19-sake in SA het tot 709 gestyg, ‘n toename van 155 op die vorige dag, het Zweli Mkhize, minister van gesondheid, Woensdagoggend gesê.
Die grootste toenames in die aangemelde gevalle sedert Dinsdag is in Gauteng (64), Wes-Kaap (61), KwaZulu-Natal (11) en die Vrystaat (15), het hy in ‘n onderhoud met die SAUK gesê.
Die ANC-minister het gesê dat die konsentrasie van gevalle rondom Mangaung in die Vrystaat kommerwekkend is, en dat die Rooi Kruis die departement van gesondheid help om mense op te spoor wat by ‘n kerkbyeenkoms was wat bygewoon is deur vyf reisigers van oorsee wat positief vir die siekte getoets he .
‘Dit is ‘n groot bekommernis,’ het hy gesê en Mangaung beskryf as ‘n opkomende episentrum.
Daar is ook groepe van Covid-19 in Sandton, Ekurhuleni, Tshwane en Kaapstad, het hy gesê.
Die belangrikste bron van die siekte was reisigers uit Europese lande, maar daar was ‘n toenemende aantal gevalle van binnelandse oordrag, het hy gesê.
Volgens die minister was daar geen sterftes nie, en slegs twee pasiënte verkeer tans in hoësorg. Vyf van die eerste gevalle het heeltemal herstel en negatief getoets vir Covid-19.
Drie gesondheidsorgwerkers het tot dusver positief getoets vir Covid-19, het hy bygevoeg.
Mkhize het gesê dat die nasionale inperking van drie weke wat president Cyril Ramaphosa Maandagaand aangekondig het, bedoel is om die plaaslike oordrag van die virus te vertraag deur die kontak tussen mense soveel moontlik te beperk, met die fokus op die voorkoming van groot groepe mense wat saam verkeer.
Mense kan egter steeds gaan draf of met hul hond gaan stap, het hy gesê.
“Daar behoort nie ‘n probleem daarmee te wees nie,” het hy gesê.
Die inperking sal vanaf middernag op Donderdag in werking tree, en stel streng beperkings op die beweging van mense, wat na verwagting tuis sal bly, behalwe vir inkopies vir noodsaaklikhede soos kos en medisyne, om gesondheidsorg te bekom of maatskaplike toelaes te ontvang.
Noodsaaklike werkers, waaronder mense wat in gesondheidsorg, nooddienste, die polisie en weermag werk, asook in die vervaardiging en verspreiding van noodsaaklike voorrade soos voedsel en farmaseutiese produkte, word van hierdie maatreëls onthef.
Mkhize het Suid-Afrikaners aangemoedig om die regering se oproep om sosiale interaksie te beperk, te eerbied en gesê dat die sluiting nie bedoel is om ‘n vakansie van drie weke te wees nie. As mense versuim om die reëls vir die inperking in ag te neem, sou dit nie werk nie, het hy gesê.
-

Video: Die koronavirus mag dalk net die land verander
Die koronavirus leef veel langer in die lug en op oppervlaktes as wat mense dink. Daar is boonop 7,7 miljoen MIV-positiewe mense in Suid-Afrika, wat agt keer meer vatbaar vir longontsteking as gesonde mense is. Die gesondheids-en finansiële krisis wat ons nou in die gesig staar, het die potensiaal om die land heeltemal te verander.
-

Video: Permanente kwytskelding vir die ANC en sy mederampokkers
Daar is nou gerugte dat die ANC en sy meelopers wat voor die Zondo-kommissie verskyn het, geheel en al kwytgeskeld gaan word vir die honderde miljarde rande wat by die staat en staatsondernemings gesteel is. Dit is soortgelyk aan ‘n ander boendoehof, die WVK, wat in die negentigerjare die ANC van 200 terreurdade op SA bodem kwytgeskeld het.
Dr. Dan Roodt lewer kommentaar op onderstaande video.
-

Karel Combrinck: Die reg van volke
Daar is dikwels bespiegeling oor die vraag of die internasionale reg of, soos dit in Afrikaans heet, die volkereg, ‘n toevlug kan bied vir ons as Afrikaners. Moontlik mag dit dus van nut wees om vlugtig ‘n paar gedagtes oor hierdie onderwerp te wissel.
Ons as Afrikaners het nie ‘n alte gelukkige ervaring van die volkereg nie. Eintlik gaan dit nie om die volkereg as sodanig nie, maar om die haatdraende houding jeens Suid-Afrika voor 1994 van die hooforgane van die moderne volkereg, naamlik die Veiligheidsraad en veral die Algemene Vergadering van die VVO, deesdae meer as die “VN” bekend. Oor die jare was die hantering van Suid-Afrikaanse aangeleenthede ‘n politieke gekonkel van die VN eerder as toepassing van die volkereg en daarmee het die organisasie ‘n betreurenswaardige bydrae gelewer, nie net ten opsigte van Suid-Afrika nie, maar ook wat betref die volkereg self. Enige regstelsel kan net gesond funksioneer as dit nougeset volgens regsbeginsels geskied. Sodra daar vir politieke oorwegings en eie belang met die beginsels gepeuter word, is die stelsel ook daarmee heen. Tog bestaan daar ‘n algemene behoefte onder volke en lande aan iets soos ‘n internasionale regsorde en die beginsels waarvolgens die Volkereg fungeer, wanneer dit korrek toegepas word, is wel regsbeginsels.
Die grondslae van die volkereg is gelê deur die groot Nederlandse juris van die sewentiende eeu, Hugo de Groot, soos uiteengesit in sy twee monumentale werke, De Jure Belli ac Pacis (Aangaande die reg van oorlog en vrede) en Mare Liberum (Die reg van die seevaart).
Die hoofdoel van die volkereg, (in teorie in elk geval), is om wêreldvrede te bevorder, geskille tussen lande te besleg, die swakkeres teen die magtiges te beskerm, asook die internasionale handelsverkeer te vergemaklik. Soos met alle menslike ondernemings is die volkereg ook onvolmaak en die toepassing daarvan, veral deur die VN, soms heeltemal verwronge. Daarby is die volkereg sg. “swak reg” in die sin dat daar nie ‘n opperste gesag is wat dit kan afdwing nie. Dikwels is dit die magtige state wat hulle wil deurvoer, of ‘n gesamentlike poging van ‘n groep lande met ‘n gemeenskaplike ideologiese oogmerk.
Die volkereg behels dus betrekkinge tussen soewereine state en die hoofbron daarvan is internasionale verdrae. Die VVO is trouens self deur ‘n verdrag in die lewe geroep, nl. die “United Nations Charter”, oftewel VN-handves. Verdrae speel in die volkereg die rol van kontrakte in die privaatreg en beide berus op konsensus. Net soos met kontrakte het die partye tot verdrae meesal die bedoeling om deur hulle ooreenkoms gebonde te wees en so verloop verdrae dan ook meesal redelik ongestoord. Verdragspartye, soos ook kontraktuele partye, kom ooreen op ‘n bepaalde gedragspatroon en hou daarby. Dis slegs wanneer sake skeefloop dat hofgedinge ter sprake kom. Die verskil is weer dat kontrakte in die nasionale reg afdwingbaar is, terwyl verdrae moeilik afgedwing kan word. Verdragspartye kan ooreenkom om hulle in probleemsituasies te wend tot bv. onafhanklike arbitrasie of strafmaatreëls, boetes ens., soos in die verdrag bepaal, maar in die finale instansie kan ‘n staat in beginsel nie gedwing word om sy verdragsverpligtinge na te kom nie.
Hoewel verdrae nie afgedwing kan word nie, is die wêreldmening gekant teen die verbreking van verdrae. ‘n Eensydige verbreking van ‘n verdrag kan ook ‘n land se internasionale aansien en geloofwaardigheid ernstig skaad. ‘n Beroemde geval van verdragbreuk was toe Hitler in 1942 Rusland binnegeval het ten spyte van ‘n nie-aanvalsverdrag wat op 23 Augustus 1939 in die Kremlin deur verteenwoordigers van die twee lande onderteken is. Hiervoor het Duitsland ‘n verskrikike prys betaal naamlik dat hy die oorlog verloor het.
Nog ‘n bron van die volkereg is die opinies en beslissings van die hoofregsorgaan van die VVO nl. die Wêreldhof, met setel in Den Haag. Die primêre funksie van die Wêreldhof is om internasionale dispute tussen soeweine state te skik en om adviserende menings te verskaf oor regsvrae wat deur die VN aan hom voorgelê word. Sommige lesers onthou miskien nog die groot gedinge van die vyftiger- en sestigerjare waarin die Wêreldhof versoek is om ‘n opinie rakende Suid-Afrika se administrasie van Suidwes-Afrka te verstrek. ‘n Sleutelelement, ooreenkomstig die beginsels van die volkereg, in die Suidwesgeskil was dat dit van ‘n internasionale aard moes wees, d.w.s. dat minstens twee soewereine state in die geding betrokke moes wees, in hierdie geval dus Suid-Afrika en Suidwes-Afrika. Suidwes-Afrika was egter geen soewereine staat nie, maar was volkeregtelik ingevolge ‘n mandaat van die Volkerebond onder Suid-Afrikaanse beheer. Oor hierdie punt is eindeloos geredekawel. Daarbenewens is die geding nie deur enigeen van die hoofpartye aanhangig gemaak nie, maar deur Ethiopië en Liberië.
Die beslissing van die hof was tereg dat die partye wat die geding aanhangig gemaak het, nie ‘n direkte belang by die aangeleentheid gehad het nie en het hulle aansoek verwerp. Die Hof het dus die vraag of Suid-Afrika se administrasie van Suidwes regmatig was, gesystap en so die deur oopgelaat vir die VN om voort te gaan met sy program van strafmaatreëls en sanksies teen Suid-Afrika. Hier was dus ‘n duidelike geval van gebrekkige regstoepassng en die reg moes uiteindelik swig voor politiekery, die Achilleshiel van die internasionale reg.
Die inmenging van die VVO in die huishoudelike sake van ‘n soewereine staat, Suid-Afrika, was sekerlik anti-volkeregtelik. Maar daar is ander voorbeelde : Die inval in Irak deur die VSA was een van die blatantste gevalle en insgelyks die moord op Moeammar Ghaddafi. Ook die verklaring deur Amerika van Israeliese “soewereiniteit” oor die Golanhoogland, wat deel is van die soewereine staat, Sirië en die eensydige uittrede van die VSA uit die multilaterale internasionale kernsperverdrag met Iran. Die VSA se onttrekking aan die internasionale verdrag oor klimaatsverandering wat in 2016 in Parys onderteken is deur so te sê alle lande van die wêreld onde rmeer die VSA, was tegnies wel regmatig (‘n klousule in die verdrag het hiervoor voorsiening gemaak), maar die onttrekking word wêreldwyd as strydig met die gees van die verdrag ervaar.
Om verskeie redes is dit hoogs te betwyfel of die jongste aanval deur die VSA teen Iranese militêre teikens in Irak ooreenkomstig die volkereg geskied het. In reaksie daarop het Iran onmiddellik aangekondig dat hy sy kernwapenprogram in hoogste rat hervat en het die Irakese regering Amerika versoek om sy militêre personeel uit Irak te onttrek, iets wat die VSA weier om te doen. Enkele dae ná die aanval op hulle generaal skiet die Iranese weermag ‘n burgerlike vliegtuig neer met 176 passasiers aan boord. Dis hoe dit gaan wanneer die reg van die oerwoud in internasionale betrekkinge oorneem.
‘n Betreklik onlangse verwikkeling in die Volkereg is die erkenning deur die VN van volksmoord (genocide) as ‘n misdaad . Hierdie vertakking het sy oorsprong in die vervolging van Jode gedurende die Tweede Wêreldoorlog. Volksmoord is streng gesproke nie ‘n volkeregtelike aangeleentheid nie, want konflik tussen soewereine state is selde ter sprake. Nietemin, word volksmoord soos bv die uitroeiïng van Armeniërs deur die Turke, of die massamoord teen die Kambodjaanse bevolking deur die monsteragtige Pol Pot of die volksmoord teen die Toetsi’s deur die Hoetoes in Rwanda of die massamoorde deur die Sowjetunie en Mao Tsetoeng se Rooi Sjina algemeen deur die beskaafde wêreld veroordeel. Of die VN wel bereid of in staat is om iets omtrent sulke gevalle te doen, is ‘n ander vraag, maar ervaring tot dusver dui eerder op die teendeel.
In die jongste tyd was daar ook vervolgings deur die Wêreldhof teen bewindhebbers, staatshoofde ens. op aanklagte van “misdade teen die mensdom” en “oorlogsmisdade” in hul eie lande. Die geval van die voormalige Serwiese president, Slobodan Milosevic in 2006 is ‘n voorbeeld hiervan.
Is dergelike vervolgings egter van volkeregtelike aard ? Waarskynlik nie.
Van watter betekenis is dit alles vir ons as Afrikaners? Soos beklemtoon, is die volkereg in beginsel gemoeid met betrekkinge, vriendelik of vyandig, tussen soewereine state. Die volkereg bemoei hom in beginsel nie met die lotgevalle van indiwidue nie, behalwe waar dit gaan om politiekery en die enkele situasies wat hier bo geskets is. Weliswaar is daar in die jongste tye tekens van volkeregtelike erkenning van indiwidue, “vryheidsbewegings” ens., maar of die VN enige beskerming van hierdie aard aan blanke Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners sal verleen, kan elkeen maar vir homself uitmaak. Dr Roodt maak in sy artikel oor die Finne melding van talle klein volke wat oor eeue vir hulle vryheid en onafhanklikheid moes veg. Die sleutelwoord is veg, m.a.w. stry. En verder hulle hoop vestig op die gelukskoot. ‘n Interessante geval van ‘n gelukskoot is dié van Skotland wat die Brexit-verwikkeling gaan aangryp om onafhanklik van die “Verenigde” Koninkryk te raak.
Onder dié wat moes stry vir hulle vryheid was ons miskien die uitsondering wat sy vryheid sonder stamp of stoot prysgegee het. Die groot Franse dramaturg van die sewentiende eeu, Corneille, praat van die skande van te sterwe sonder om te veg. Maar hierdie is ‘n onaangename waarheid waarvan ons seker maar moet probeer vergeet.
Ten spyte van alles kry ‘n mens steeds die gevoel dat dit in die internasionale verkeer ten slotte tog maar die magtiges is wie se wil deurslaggewend is. Gedurende al die jare waarin die Sowjetunie tientalle kleiner volke oorheers, onderdruk en uitgemergel het, het die Verenigde Nasies weinig of niks uitgevoer om hulle lot te verlig nie. Ook in hierdie geval was dit maar net weer ‘n gelukskoot wat hierdie volke van die kommunistiese juk bevry het in die vorm van die byna onverwagse ineenstorting van die Sowjetgedrog.
Ten einde ‘n subjek van die volkereg te kan wees, m.a.w die houer van volkeregtelike regte en verpligtinge, sal ons op die een of ander manier aanspraak moet kan maak op ‘n vorm van soewereiniteit, dit wil sê ‘n gemeenskap van mense met ‘n eie identiteit wat homself regeer of minstens die potensiaal moet hê om dit te kan doen, op ‘n bepaalde grondgebied en met die vermoë om internasionale betrekkinge te kan aanknoop en onderhou. Is dit op die oomblik die geval? Dit sal ons volgehoue strewe moet wees en ook sal ons hierdie oogmerk daadwerklik moet bereik voordat daar enigsins ‘n kans sal wees op volkeregtelike erkenning. Vir ons voortbestaan as ‘n volk is hierdie die hoogste prioriteit.
-

Sydney Gregan: Ons woon in ‘n marxisties-kommunistiese staat. Besef u dit?
Volgens oorlewering (onder meer uit Homerus se Ilias) het die inwoners van Troje gedink dat die Griekse houtperd in hulle midde die gode se seën op Troje beteken. Die waarheid was gans anders, dit het Troje se ondergang bewerk. Toe die tyd geleë is, in die nag, het die vyand letterlik uit die houtperd gestroom en Troje se poort van binne af oopgemaak sodat die vyand die stad van buite kon oorstroom en oorweldig.
In ons land is die ateïstiese kommunisme aanvanklik bestry en die lafhartige terreurgroep, die ANC, ook. Onder nasionaal-gesinde Afrikanerleiers is die gevaar ingesien. Die terroristiese aanslae op ons land, op die grense en binnelands, is doeltreffend geneutraliseer. Troje het ook vir jare, ‘n volle dekade, die Griekse beleg van hulle stad weerstaan. Daarna het die Griekse leër die beleg skynbaar beëindig en hulle uit sig onttrek. Net die massiewe houtperd het agtergebly — om uiteindelik in Troje tereg te kom. Kommunisme is nie in die openbaar in ons land bepleit en bevorder nie. Kommunistiese politiek was verbode. Maar akademiese marxisme, die houtperd, was nie verbode nie. Marxisme was nie teen die wet nie.
Marxisme was die houtperd by die Troje van die Suid-Afrikaanse samelewing. Op die terreine van veral die sosiologie en die teologie is die marxisme as ‘n bewonderenswaardige en gesogte houtperd dieper en dieper in Suid-Afrika ingesleep. Die houtperd het ‘n draak in ons midde gebaar en ons land is oorstroom deur die vyand sodat dit vandag amper onherkenbaar vermink is.
Dus, miskien moet ons weer mooi kyk wat ons in ons land losgelaat het; ingesleep het. Vergeet vir ‘n oomblik van woorde soos demokrasie en menseregte. Kom ons bekyk die draak van naderby.
Wat word kortweg onder marxisme, marxisme-leninisme en kommunisme verstaan?
Wat is marxisme?
Marxisme het ‘n veelheid van definisies en interpretasies (net soos die Christendom uit ‘n veelheid denominasies bestaan). ‘n Basiese kenmerk van die marxisme is sy humanisme wat mense as gelyke sosiale wesens sien. Die konsep van die mens as ‘n sosiale wese (en dit beteken vir Marx ‘n menslike wese) is ‘n sleutelbegrip in sy denke.
Voortvloeiend uit Marx se sosiale humanisme kom veral die volgende punte wat hier van belang is na vore: gelykheid, wette, strukture, stryd, individualiteit en geloof. Marxisme leer die gelykheid van alle mense. Daarom moet alle mense op dieselfde vlak wees: ewe ryk of ewe arm, ewe ontwikkeld (of onontwikkeld!), geleerd en beskaafd, ewe vry, ewe gevoed, geklee en behuis, ewe gesond, bruikbaar en nuttig. Sou ‘n mens daarop wys dat die werklikhede van die lewe nou eenmaal anders is, dat mense verskillend is in tale, tradisies, kulture, wonings en state, is die verweer van die marxisme deur op ‘n sondebok te wys: apartheidswette! Wette wat onderskeid gestel het en klasse daargestel het. Klasse bring konflik. Indien daar nie wetlike strukture was nie, sou daar nie aggressie en konflik gewees het nie. Klasse bring verdrukking en dit lei noodwendig tot opstand. Individualiteit moet verdwyn en plek maak vir gelykwees (ewewees) in alle opsigte. Herverdeling van besit, beskawing, standaard en gelykskakeling van ras, grondgebied, onderwys, politiek, kerk en kultuur. Inisiatief en privaatheid moet gesosialiseer word. Ironies genoeg gebruik hierdie marxiste nou juis weer wette om hulle ideologie af te dwing!
Die praktyk en die geskiedenis toon natuurlik dat gelykheid en vryheid botsende begrippe is. Toegangsgelykheid van rasse tot enige woongebied of openbare vervoer, ontneem ‘n individu die vryheid om ten opsigte van die betrokke sake net met sy eie ras te kan assosieer. Sonder om die evolusionistiese en dialekties-historiese materialisme in al hulle fasette in die marxistiese filosofie na te gaan, kan alleen uit bogenoemde reeds gestel word dat die marxisme Godloos wil wees.
‘n Sosialistiese humanisme van die omvang, indringendheid en konsekwentheid van die marxisme, het as vertrekpunt dat daar nie ‘n metafisiese dimensie van die sigbare wêreld is nie. Die sigbare kom van en uit die sigbare. Daar is nie ‘n onsigbare nie. Daar is nie ‘n God nie. Daar is nie waarheid in die geloof in God nie. Daarom is daar ook geen verskil te make of te handhaaf tussen gelowiges (van watter aard ook al) en ongelowiges (van watter aard ook al) nie. Menseregte soos deur die sosialistiese humanisme van die marxisme uitgespel, lê klem op die gelykheid en eendersheid en eenwording van “race, sex, age, colour and creed”.
Marxisme-leninisme op sy beurt weer word voorgehou as ‘n: “transformation of Marx ignoring his humanism in favour of the dictatorship of the Party”.
Lenin word natuurlik geblameer en is die vlieg in die salf. Hy het die boosheid in die marxisme-leninisme gebring; hy het die konsep van die “Party” ingebring — die diktatuur van die Party en dat teenstanders vernietig moet word. Terwyl Marxisme dus positief beoordeel is, is marxisme-leninisme veroordeel. Veral ten opsigte van die volgende sake word hierdie onderskeid gehandhaaf: ideologie, klas, politiek en revolusie. Wat ideologie betref, word marxisme positief gesien as ‘n rasionalisering van die klassestryd, terwyl marxisme-leninisme negatief veroordeel word as die instrumentalisering van morele waardes, soos geregtigheid en bevryding.
Klas verwys vir die marxisme bloot na die status van ‘n groep met betrekking tot sy eienaarskap al dan nie van produksie. Marxisme-leninisme oorbeklemtoon die begrip “klas” ten koste van ander begrippe soos ras en so meer. Politiek in die marxistiese benadering sou dan die grondige artikulasie van die klassekonflik in sosiale, ekonomiese en politieke verhoudinge wees, terwyl dit in marxisties-leninistiese sin ‘n baie begrensde Partyhantering van die klassekonflik sou wees.
Eweneens word revolusie in Marxistiese sin baie positief gesien:
“According to Marx revolution is a historical and dialectical process which takes place through conscientisation of the proletariat. It need not be violent”.
Daarteenoor is revolusie vir die marxisme-leninisme ‘n radikale bevryding deur die omverwerping van die staat.
Teen hierdie agtergrond van ‘n onderskeid tussen marxisme en marxisme-leninisme, is die marxistiese benadering van ideologie (weg met blanke regering in Suid-Afrika), klas (werkers en swartes moes polities, sosiaal en ekonomies bemagtig word), politiek (ekonomiese krag moet gelyk verdeel word onder alle groepe en rasse en volksgroepe), en revolusie bepleit.
Ten opsigte van revolusie sou die “goeie” marxistiese benadering dan neerkom op:
“In a democracy the revolution can take place through the ballot-box. In so far as South Africa is a democracy this evolutionary revolution is possible. But in so far as it is undemocratic in its treatment of non-White groups the revolution will have to take a violent nature.”
Kommunisme
Nadat die revolusie as mikpunt van alle marxisme en marxisme-leninisme bereik is, sou dan ‘n ware demokrasie volg — die diktatuur van die proletariaat, werkers of gelykes. Die tweede stadium waama die revolusie moet lei, is kommunisme. Dit sal ‘n nuwe vreedsame samelewing wees met nuwe “vry” mense. Dit is ‘n samelewing sonder klasseverskil, privaat besit en dus ook konflik, uitbuiting en aggressie.
Uit die inhoud van wat hierbo oor marxisme, marxisme-leninisme en kommunisme gesê is, behoort dit reeds duidelik te wees, dat omtrent alles wat in die naam van politieke hervorming vandag in Suid-Afrika plaasvind en plaasgevind het, niks minder as marxisme is nie.
Die marxistiese politiek het Suid-Afrika gesien (en sien dit steeds) as ‘n ongelyke gemeenskap weens uitbuiting deur blankes wat geld, mag, geweld en geleenthede gehad het wat die swartes dan nie sou gehad het nie. Hierdie status quo wou blankes handhaaf deur wette en tuislande vir swartes. Hierdie marxistiese analise van die samelewing in Suid-Afrika, hou natuurlik geen rekening met volkskap, volksbewussyn, nasionalisme, vaderland, kultuur, beskawing en so meer nie. Inteendeel! Dít alles word as vorme van ongelykheid verwerp. Die oplossing wat aangebied word sou dan net een van twee wees:
“How can this unequal society be transformed into a just society? The Marxist-Leninist chooses the inevitability of a violent revolution. The Marxist looks for radical change which excludes violence. The radical change must take place on the basic level, namely, the distribution of economic power. Political, social and economic power is concentrated in the hands of the white ruling class. A change must take place on all three levels but real change can only be based on the economic level.”
Kyk ons na wat vandag op politieke gebied in Suid-Afrika op groot skaal plaasvind, staan ‘n mens verstom hoe marxistiese verandering in die politieke hervorming die greep op byna alles het. Die marxistiese beskouing van regverdige samelewing, demokrasie, gelykheid en so meer word in ‘n groot mate gewoon as uitgangspunt aanvaar. Die heersende politiek is gekaap om in kameraadskap van “ons probleme” te praat. Die goeie uitweg uit ons marxisties gedefinieerde probleme is blykbaar om marxisme-leninisme oorbodig te maak deur so goed en so gou moontlik marxisties te word:
“A society such as ours with its political, social and economic injustices can be exploited for Marxist-Leninist aims and the best way to cope with this is to tackle injustices on all levels and not to cover up the iniquities of our society.”
Wat demokrasie betref, moes daar glo ‘n verbreding kom ongesiens en met opheffing van nasionalismes, volksbewussyne en volksbestaan:
“We should not isolate ourselves from Western democratic countries. There is of course a close link between undemocratic national politics and international isolation. … In our rejection of the non-political means of violence to solve our problems we must eradicate the existence of structural violence created by unjust laws.”
Die tweede implikasie wat marxisme polities in Suid-Afrika glo tot stand moet bring, het te doene met kapitalisme. Waar kapitalisme as ekonomiese sisteem opgebou word uit privaatbesit, individuele inisiatief en produksiemededinging, en geassosieer word met nasionalisme en swart tuislande as neo-kolonialisme, word daar nog soekend rondgetas na ‘n aanvaarbare kombinasie van goeie elemente uit bogenoemde faktore en marxisme; in elk geval:
“the implementation of an economic system in which a more just distribution of wealth is possible.”
Die onregverdigheid van 10-20% (blankes) wat 87% grond besit teenoor 80-90% (swartes) wat 13% besit, moet opgehef word. Nou moet die grondwet selfs verander word, (in soverre dit nie in elk geval die geleentheid daartoe gebied het nie), sodat dit drasties beslag kan kry. By so ‘n marxistiese redenasie is en word baie (historiese) faktore eenvoudig buite rekening gelaat, waaronder die privaatreg (erfreg) en historiese werklikhede soos aan wie dit publiekregtelik behoort het.
Dus, in die lig van die marxistiese aanslag word fundamentale vrae oor volks- en kultuurverskille eenvoudig misken. Die geskiedenis bestaan nie meer in hierdie denkpatroon nie. Die derde wêreld het die eerste wêreld oorstroom en demografie het alle verskille uitgewis — ‘n siening wat jou pas as jy in die getallemeerderheid verkeer.
Terwyl mens eenvoudig verstom gestaan het oor die gebeure, naamlik dat nasionalisme deur ‘n dwarsklap tot stilswye verdoem is, het die werklikhede van die “nuwe” Suid-Afrika die naïewelinge eweneens tot nuwe insigte gebring.
Die skreiende ironie is dat Karl Marx, wat juis erns daarmee maak om die mens uit sy vervreemding te verlos, die enigste Verlosser, Jesus Christus, in die proses verloën. Vir Marx is “vervreemding” vervreemding van die natuur. Antropologies uitgedruk:
Dit is ‘n onmenslike verhouding tot die natuur … Eerstens is die mens vervreem van die produk van sy arbeid … Hy word tweedens ook van sy produserende werksaamheid self vervreem … Die derde vlak van vervreemding … is die vervreemding tussen die arbeider en sy medemens. Laastens is die mens ook vervreem van homself as persoon. Die ware Middelaar tussen mens en God, en daarmee in al die menslike verhoudinge, word deur die marxisme verwerp.
Marxisme kom in der waarheid in die plek van God. Daarom kan Marx, terwyl hy toegee dat kommunisme met ateïsme begin, ook verklaar dat ateïsme nog lank nie kommunisme is nie. Dit is inderdaad ‘n uitgemaakte saak dat daar geen vreedsame naasbestaan tussen die kommunisme en die christendom kan wees nie.
Nogtans is, (en word steeds), gepleit dat die kerk en samelewing in Suid-Afrika positiewe waardering oor en deelname aan die hierdie (marxistiese) bestel moet hê ten spyte van die feit dat ons kennis neem dat:
“For Marxism the ‘death of God’ is a necessary condition for the concern for man.”
Omdat die Godloosheid van die Marxisme ‘n Godloosheid ten gunste van die mens is, word dit in die marxisme selfs positief waardeer!
“And indeed, the atheism of Marxism deserves our respect, for it is an atheism for the sake of man — man, not as an isolated sovereign individual, but as a communal being. For Marxism must be explored, and we must face the serious criticism that even the concept of God held by many Christians in South Africa is a hindrance for really coming to grips with our problems”.
Die geloof in Christus as ons enigste en ewige Verlosser, die bestaan van ons volk, en ons eie individualiteit en identiteit onder andere, is nou in ‘n bedreigde posisie vir hulle voortbestaan voor die aanslag van die marxisme.
Alexander Solzhenitsyn het gesê:
“Within the philosophical system of Marx and Lenin and at the heart of their psychology, hatred of God is the principal driving force more fundamental than all their political and economic pretentions … To achieve its diabolical ends communism needs to control a population devoid of religious and national feeling, and this entails a destruction of faith and nationhood.”
Daar word van ons verwag om hierdie “demokratiese” bestel (marxisme) as iets goeds te aanvaar en maar net te waak teen die “vergrype”. Dit is egter duidelik dat wie “A” sê vir die sisteem (van die marxistiese boom), ook uiteindelik “B” moet sê vir die boom se vrugte. Marxisme en enige marxistiese sosialisme is en loop onvermydelik uit op marxisme-leninisme en kommunisme.
Marxisme was ‘n Trojaanse perd om al die gevare van kommunisme in Suid-Afrika in te bring. Eintlik is Marxisme (soos prof HG van der Westhuizen tereg opmerk), nie soos in die geval van Troje ‘n houtperd nie, maar ‘n houtbeer. Hy het homself voorgedoen as ‘n sagte teddiebeer vir akademici soos sosioloë, teoloë en politikoloë. Die teddiebeer het nou sy ware aard openbaar: Hy is toe maar al die tyd net die kommunistiese beer!
Die Marxistiese teddiebeer het ons toe wel ontvanklik gemaak vir die kommunistiese beer! Ja, ons bly vandag in ‘n marxistiese staat. Maar dit word nie ‘n marxistiese staat genoem nie, omdat dit deel van die misleiding was. Ons Achilles-hiel, ons liggeloof en bygeloof, het ons agter Judasbokke laat aanstap wat ons bedrieg het sodat ons steeds glo ons bly in ‘n “demokrasie” waar al ons regte beskerm word deur ‘n grondwet.
Wanneer dan selfs die houtperd afgebreek is, soos alles in hierdie land, mag die waarheid van hierdie “demokrasie” ons (die Afrikaner) tog uiteindelik vrymaak!
*Met erkenning aan prof HG van der Westhuizen, emeritusprofessor in Sendingwetenskap, op wie se kennis en insig grootliks gesteun is vir hierdie bydrae.
-

Leon Lemmer: ‘n Swart Amerikaner oor swart Afrika
Keith B Richburg (gebore in 1958) het ‘n boek oor swart Afrika geskryf: Out of America: A black man confronts Africa (New York: Basic Books, 1997, 272p; Amazon Kindle $9.44). In een van die kommentare staan: “What sets the book apart is Richburg’s bitter repudiation of Afrocentrism” (Kindle 23). Wat hy teen mekaar opweeg, is enersyds sy slawe- en ras-oorsprong as swart Afrikaan en andersyds sy kulturele identiteit as swart Amerikaner. Hy was ‘n bietjie langer as drie jaar, vanaf die einde van 1991 tot die einde van 1994, as joernalis in Nairobi, Kenia, gestasioneer as die Afrika-korrespondent van The Washington Post. Hierdie koerant en The New York Times is berug vir hulle uiters linkse verslagdoening, bv deesdae oor Donald Trump. Plaaslik doen die Daily Maverick dieselfde. Voordat Richburg na Afrika is, was hy van 1986 tot 1990 die Post se korrespondent in Suidoos-Asië. Hy was veel meer beïndruk met Asië as met swart Afrika. “Like Africa, most Asian countries only achieved true independence in the postwar years; unlike the Africans, the Asians knew what to do with it” (3163). “Almost all of the Southeastern Asian countries had risen from poverty to relative prosperity” (3129). Sy boek handel by uitstek oor swart Afrika; nie Moslem Noord-Afrika nie. In 2013 het Richburg uit die diens van die Post getree en hom in 2016 as dosent in Hong Kong gevestig.
Richburg het in Detroit in ‘n rasgemengde woonbuurt grootgeword (369) maar met die voordeel dat hy skole bygewoon het wat oorwegend blank was (375). Hy was van vroeg in sy lewe af bewus van die verskil in lewenswyse van blankes en swartes.
“One-third of all young black men in their twenties are in prison, on probation, or on parole. Drugs are ravaging the black community” (219).
In 1967 was daar swart gewelddadigheid in Detroit “with more than forty people killed and much of the inner city, the shops and stores I knew, burned to the ground” (399). Pleks van skaam te wees oor hulle skandalige en misdadige gedrag, “Negroes began referring to themselves as black, not as a term of derision but with pride” (423). Hulle het hardegat en uittartend demonstratief geword. “There was the Black Power clenched-fist salute” (430), wat plaaslik deur die groot versoener en vredesikoon, Nelson Mandela, aan almal opgedring is, terwyl PW Botha nie eens sy wysvinger mag gebruik nie. “The new hair trend was called the ‘Natural’ or the ‘Afro’” (430). “All of this was part of Detroit changing rapidly from a white city to a black one” (436). Richburg se woonbuurt het ‘n “rundown neighborhood” geword (454). Hierop volg “the declining state of the city schools” (442), insluitende die Katolieke laerskool wat Richburg bygewoon het. Richburg se ouers “knew what was best” (442), gevolglik het hulle hom by ‘n oorwegend blanke hoërskool in een van die voorstede ingeskryf (448). Nie dat hy swart gewelddadigheid daarmee heeltemal ontwyk het nie, bv “Here’s a bunch of black kids smashing the windows of their school bus. This is how black folks in the ghetto behaved” (473).
Hierna was Richburg ‘n student aan die University of Michigan in Ann Arbor (473) waar hy met swart mag kennis gemaak het, bv “divestiture of school [university] stocks and holdings from companies that continued to do business with the racist regime in South Africa” (478). Pleks van rasse-integrasie, wat destyds deur die Amerikaanse owerheid opgedring is, het die polities aktivistiese swartes “voluntary resegregation” verkies. “We want to be equal, but separate” (483). “My view is that separation is the wrong approach, that we need instead to go back to the original idea of America as a melting pot and create a society that’s truly color-blind, not carved up into racial and ethnic duchies” (4265). Richburg was aktief by die kampuskoerant, die Michigan Daily, betrokke (489). Blanke politici soos John Vorster en Ian Smith is veroordeel (494). “I remember writing editorials … denouncing the racist regime in Pretoria and demanding the university divest itself of stocks in companies that failed to adopt the Sullivan Principles. From the time I had first developed a political consciousness, South Africa had loomed as the world’s last great morality play, a noble struggle between good and evil, black and white” (3718).
In 2009 het Richburg ‘n nuwe voorwoord by sy boek gevoeg. Hy het Afrika in 2006 vir ‘n kort tydjie herbesoek. Die vernaamste verandering sedert 1994 wat opgemerk het, is van tegnolgiese aard, naamlik die rol wat selfone en die internet deesdae in Afrika speel (76). Ook “China’s growing footprint” (81). Maar “there is still too much that is sadly similar” (81), bv “the grinding poverty” (87). Daar is steeds die hemelhoë geboortesyfers, droogte, hongersnood (93) en epidemies (133), asook MIV-vigs en buitensporig baie kindersterftes (98). “Democracy seems to have to take two steps backward for every step forward … Of the forty-eight countries south of the Sahara, only a dozen ranked as free” (98). Hy verwys bv na die tienduisende wat in Darfur, in die Soedan, gedood is en “Somalia remains a lawless place” (115). “Of course Zimbabwe today has fallen down the abyss” (126). Dit is nie dat daar niks goeds in swart Afrika is nie, “but even with all the good I’ve found here, my perceptions have been hopelessly shewed by the bad” (230).
Rwanda
Richburg begin sy vertelling oor Afrika met hoe hy gesien het hoe lyke in die Kagera-rivier uit Rwanda na Tanzanië en die Victoria-meer spoel. Dit was Tutsi’s wat deur Hutu’s vermoor is. Die Tutsi’s het hulle oorsprong in die Nyl-gebied en het smal neuse. Die Hutu’s is Bantoes met breë, plat neuse (159). Die derde en kleinste etniese groep, die Twa, is pigmeë, wat die oorspronklike inwoners is. Die Tutsi’s is ‘n minderheidsgroep wat hulle in die 15de eeu, ná die Hutu’s, in Rwanda gevestig het (1940). Hulle het die Hutu’s, met die ondersteuning van België as die koloniale moondheid, baie lank gedomineer. Die Hutu’s “were reduced to little more than feudal servants” (1946), totdat politieke onafhanklikheid in 1962 verkry is.
België het ná die Eerste Wêreldoorlog die koloniale beheer van Rwanda en Burundi by Duitsland oorgeneem. “The Belgian colonizers were never very interested in the area now comprising Rwanda and Burundi; their main interest was the mineral-rich Belgian Congo to the West. So they decided to rule indirectly, using the Tutsi as their local administrators to collect taxes, settle disputes, and otherwise act as enforcers of the Belgian king’s sovereignty. And the missionaries came, too, similarly relying on the Tutsi as the area’s natural rulers, providing them with education and training that was denied the Hutu” (1946).
In Burundi het die Tutsi’s (14% van die bevolking) die Hutu’s langer bly oorheers (1962). Ná die volksmoord in Rwanda het daar minder as 10% Tutsi’s in die bevolking oorgebly. ‘n Sendeling het gesê: “There are no devils left in Hell. They are all in Rwanda” (1721). “The country has reverted to prehistoric times … Could these be fully evolved humans carrying clubs and machetes and panga knives and smashing in their neighbors’ skulls and chopping off their limbs, and piling up the legs in one pile, and the arms in another, and lumping the bodies all together and sometimes forcing new victims to sit atop the heap while they clubbed them to death too?” (1743). “They would carve off your arm first and watch you bleed and scream in pain. Then, if you didn’t pass out, they would chop off one of your legs, or maybe just a foot. If you were lucky, they might finish you off with a machete blow to the back of the head. Otherwise, they might carve off your ears, your nose, and toss your limbless torso atop the pile of dead bodies, where you could slowly bleed to death” (1827). “I realized, fully evolved human beings in the twentieth century don’t do things like that. Not for any reason, not tribe, not religion, not territory. These must be cavemen” (1743). “I … found it hard at first to believe the scope of the horror” (1832).
“The violence, the death, was up close and personal, and unprecedented on the scale of savagery” (1827). “Estimates range as high as a million people killed; at the very least … there were hundreds of thousands, Tutsi mainly, but also an untold number of Hutu ‘sympathizers’. The Khmer Rouge [Pol Pot, Cambodia, 1975-1979] killed more perhaps, but it took them three and a half years, and most of their victims died from starvation, disease, and forced labor. The Hutu militia accomplished as much in three months, using decidedly more low-tech methods of extermination” (1872). Toe die Tutsi’s terugslaan, het 250 000 Hutu’s binne 24 uur oor ‘n smal brug na Tanzanië gevlug. “One of the largest mass movements on a single day in recorded history” (1918). “This truly is, at this moment, the world’s worst humanitarian crisis” (1923). “These are the Hutu, forced to flee Rwanda as the Tutsi rebels advanced and as the evidence of the Hutu’s atrocities was revealed” (1929).
Swart Afrika
Oor sy verblyf in Afrika skryf Richburg: “Three years of watching pretty much the worst that human beings can do to one another. And three years of watching bodies, if not floating down the river in Tanzania, then stacked up like firewood in the refugee camps of Zaire, waiting to be dumped into a mass pit” (165). Wat Richburg onder meer hinder, is die naamloosheid van hierdie proses. Anders as in Westerse lande word daar geen poging aangewend om vas te stel wie dood is nie. “This is what I find the most difficult to accept and comprehend. It’s not the death itself, although that is bad enough. It’s the anonymity of death in Africa, the anonymity of mass death” (1900). Daar is selfs nie eens belangstelling in hoeveel mense dood is nie. “When the bodies were black and African, no one would bother trying to count” (1552).
“Is life so tenuous here that death scarcely matters?” (1900). “This is Africa. These are just bodies dumped into a river. Hundreds. Thousands. No one will ever count. No one will ever try to check an identity, contact a family, find out which limb was severed. Because this is Africa, and they don’t count the bodies in Africa” (1895). Hulle “died senselessly on this senseless continent” (2824). Dit geld ook “the bodies lying unburied along the roadsides in Somalia, people dropping dead of starvation as they tried to make it just a few more miles into town where the foreign-aid agencies were handling out free food” (170). Dit is seker ook waarom die plaaslike amptelike statistiek oor plaasmoorde so onbetroubaar is. Dit is glo maar net nog gewone misdaad waarvoor die ANC-regime nie die vermoë (en wil) het om doeltreffend teen op te tree nie.
Ten spyte van al die bravade by polities onafhanklike Afrika-lande is baie van hulle diep afhanklik van die humanitêre hulp wat Westerse lande in die vorm van bv kos, gesondheidsdienste en geld verleen, al word daar amptelik weinig erkenning hieraan gegee, om van dankbaarheid nie te praat nie. By Richburg is daar “pity at the monumental waste of human life” (176), maar hy besef mettertyd in sy gemoed, namate “the insanity of Africa deepened” (176), dat hy met ‘n bodemlose put* van ellende te make het, onder meer weens “the countless ongoing civil wars or tribal clashes on this brutal continent” (194). Dit is nie dat ‘n mens Afrikane onmenslik benader nie. Dit is dat die tydsduur, diepte en omvang van die ellende jou op moedverloor se vlakte laat. Politieke onafhanklikheid het glad nie ekonomiese onafhanklikheid vir die lande in swart Afrika meegebring nie; eerder ekonomiese agteruitgang en groter afhanklikheid van blanke lande se barmhartigheid/goedertierenheid.
[* Genoem “hellhole” (1116, 2184, 3873) of “shithole” (853) – dit is nie net Donald Trump se woord nie.]
Kenia
Oor Kenia skryf Richburg van die “new Mercedes and BMW’s, the symbol of Kenya’s corrupt class” (325), “their turn at the trough” (645) – dus soortgelyk aan die nuwe Suid-Afrika. “Corruption is the cancer eating at the heart of the African state” (3174). Soos sommige swart Afrikane is hy agterdogtig ingestel teenoor die “shady-looking Indian shopkeepers” (331). Hy skryf van “the handful of sleazy bars where reporters rubbed elbows with aid workers and UN bureaucrats and crazy white expat pilots and assorted adventurers out here for the cold Tusker beers and the easy African women … For reporters, Nairobi was the perfect ringside seat to Africa’s chaos” (347).
“Race was never far from the surface of any discussion in Kenya” (671), bv “tribal massacres” (695). “If there was one thing I learned traveling around Africa, it was that the tribe remains the defining feature of almost every African society … Even in the supposedly more sophisticated or developed countries like Kenya, thirty years of independence and ‘nation building’ had still failed to create any real sense of national identity that could transcend the tribe” (1978). “In Africa, you belong to a tribe; without a tribe, you don’t belong” (2089). Maar dan is daar ‘n oorverligte studeerkamer-ideoloog soos Herman Wasserman wat beweer dat ‘n mens nie meer van stam mag praat nie. Dit is glo verouderd en onvanpas (Praag 5.10.2019). Na diesulkes verwys Richburg as “the Africanists and Western academics for whom the very term ‘tribe’ is anathema. The preferred term is ‘ethnic group’” (1990). “Pluralism encourages people to seek protective refuge in their familiar tribal units” (1996). Hoekom nie? Wanneer Afrikaners ter wille van hulle selfbehoud hulle etnisiteit as iets waardevols/heilig probeer verskans, word hulle uitgekryt omdat hulle glo laer trek. Is dit nie juis laer trek wat histories die behoud van baie Afrikanerlewens verseker het nie?
“Another thing I learned from traveling around Africa is that the notion of skin colour, facial features, and the sense of attractiveness and identity are also very real, and in many ways closely related to tribe” (2002). Dit is bv nie moontlik om die volksmoord in Rwanda te verstaan sonder verwysing na die verskil in voorkoms van die Tutsi’s and Hutu’s nie. “With their narrow noses and sharp features, the Tutsi were considered the more physically attractive tribe, even long after they had lost political power in Hutu-controlled Rwanda. Even with growing wealth and power, what the Hutu really aspired to was to look like a Tutsi, to actually become a Tutsi. There were even earlier provisions for it in law; a Hutu with enough wealth could literally go to the local government office and apply to be reclassified as a Tutsi. The modern version of the same was for a Hutu who had obtained a measure of wealth and status to immediately marry a Tutsi woman” (2026).
Maar ook hier speel skynheiligheid ‘n groot rol. Donald Trump se hare word by menige bespreking van hom aan die hare bygesleep. Maar Barack Obama se hare mog nooit ‘n onderwerp van bespreking wees nie; om van spot nie te praat nie. “I know men who will go out with a woman just because she’s light-skinned” (2020). Vóór 1994 wou Suid-Afrikaanse bruin mense graag blank wees. Ter eie bevoordeling noem baie van hulle hulleself deesdae (generies) swart. Maar diegene met ‘n ligte vel was (en is waarskynlik steeds) meer gewild as huweliksmaats as diegene met ‘n donker vel. Jonathan Jansen het met ‘n vrou met ‘n ligte vel, wat as bruin geklassifiseer is, getrou. Vir sy skoonpa was die donker Jansen egter glad nie as skoonseun aanvaarbaar nie (Praag 31.03.2018). Gaan gerus na hoeveel van die plaaslike nie-blanke politici met blankes getroud is. Blankes word deesdae, bv in ANC-geledere, as absoluut sleg verguis, maar hulle voortreflikheid word in die praktyk, ten minste in die huwelikskonteks, sonder meer aanvaar. Wat by implikasie erken word, is dat blankes die norm is waarna swart en bruin mense streef, al hoor ‘n mens dikwels ‘n slagspreuk soos “Black is beautiful” maar nooit “Blank is bakgat” nie.
In Kenia het Richburg by sy werk ‘n swart assistent, George, gehad. “I realized that George and I were talking across a great cultural divide. I could never understand his world. I was thirty-four years old, never married, and had no children. George, a couple years younger than I, had three wives and at least eight kids … He … felt that since I was the boss, I had an obligation to help him” (778). “When a family member got sick, the patron, the boss, was expected to pay the medical bill. At school time, the boss helped out for the school fees, the books, the new clothes for the kids. When a parent died, the boss pitched in to help pay for the funeral. That’s just the way it was in Africa” (785). “This gap was too wide between the Africans and myself, and I found that no matter how hard I tried, I could never cross it” (1427).
Richburg het vir sy huurhuis ‘n swart huishouer en kok, Hezekiah, in diens gehad. “Hezekiah lived in a little one-room shack behind the kitchen … I never set foot inside Hesekiah’s little cabin” (790). As blankes dieselfde as Richburg doen, word hulle gekritiseer. Hy het ook ‘n swart tuinhulp, Reuben, “who walked to work each morning” (795), gehad. “He also substituted as my messenger and all-round helper” (795). Misdaad is endemies in Nairobi/Kenia, bv inbrake en motorskakings. “I … was living sheltered and shielded from Africa and from Africans because I couldn’t see them across the great cultural divide. I was also afraid of them. My house was protected by an alarm system connected to a security company, two large dogs … and a rotating group of security guards who stood by the gate, sleeping mostly it seemed, every evening and all day on weekends” (829).
Oor ‘n (blanke) amptenaar in die Amerikaanse ambassade in Nairobi skryf Richburg: “Her house in Nairobi had been burglarized five times, so she had an electric fence installed. ‘When they put up the electric fence, I told them to put in enough volts to barbecue anybody who came over,’ she said. But the fence didn’t help – the break-ins continued. So she went to the local police station, and the police agreed to post two guards on her property. And then the police guards posted there began demanding she pay them extra money for their services. ‘I’ve gotten to the point where I’m more afraid not to give them money,’ she said. ‘They’re sitting outside with automatic weapons.’ Finally, she had a higher fence, ten feet high, built around her grounds. And when I met her, she had become so exasperated that she told me, ‘I’m ready to sit outside myself with an AK-47′” (2840).
Somalië
Mogadishu was eens Somalië se pragtige hoofstad aan die see, “the White Pearl of the Indian Ocean”, maar groot dele daarvan is tydens die burgeroorlog (1991-2012) in puin gelê. Hierdie oorlog is aanvanklik deur Ethiopië opgestook. Toe Richburg daar was, was Somalië “a nation in melt-down” (1053). Vroeg in 1992 is daar reeds 5000 in Mogadishu gedood. “Hospitals … were reporting hundreds of casualities each day” (1059). Dit was moeilik om noodvoorraad in te bring “because the airport and port were under regular bombardment” (1065). “Food was becoming scarce. The rival armies had crisscrossed Somalia’s heartland and pretty much destroyed everything in their wake. Livestock was either looted or killed. Crops were burned” (1092) – soos die Britte se beleid van verskroeide aarde tydens die Anglo-Boereoorlog. Hongersnood het uitgebreek en Somalië het een van die “hellholes of human suffering” geword (1116). Dit is waarom so baie Somaliese inkommers hulle in die naburige Kenia maar ook in Suid-Afrika, met sy vrot grensbeheer, gevestig het. “Dumping food into a country without a government or police force was only heightening the lawlessness” (1167). “That was Somalia – no demand too outrageous, no situation too absurd. Famine and starvation had become a growth industry, and relief agencies, including the UN, were the money tree” (1178). Mogadishu had degenerated to an urban jungle” (1183). “No one ever calculated what you do next if the people you come to help have no interest in being saved” (1512).
“Not a section of the city was untouched by the devastation of the civil war” (892); eintlik ‘n “un-civil war”. “The old downtown section of the city was largely reduced to rubble … What was left untouched by the shells and the bullets usually got ripped apart by the successive waves of looters and scavengers, for whom anything – a piece of scrap metal, a pipe, electrical cable – might eventually be bartered for a piece of meat or a handful of rice” (896). “When you stepped off a plane in Mogadishu, a horde of young kids … instantly surrounded you and the plane, leveling their AK-47 assault weapons and grenade launchers at your chest … They demanded what often amounted to hundreds of dollars in bribes – landing fee, airport tax, baggage handling fee, security for the plane, even ‘entry’ fee into the country. And you paid, willingly” (915). “A hundred-dollar bill pulled out at the right time could keep you from getting killed when a dispute over costs turned heated. But display too much cash all at once, and you could get killed anyway” (920). “With little in the city left to loot, the militia gunmen discovered a new occupation, which might best be called ‘escort duty’, or security service for visiting foreigners like me. To leave the gates of the airport, you needed armed protection or you probably wouldn’t make it more than a block – particularly if you were carrying a backpack laden with water and food in a city with basically nothing. So I hired my own armed guards, and I learned how to negotiate the daily fee with gunmen holding assault weapons at my head. Typically, the fee was a hundred-dollar bill for a car and a couple of gunmen for the day” (920). “Stealing cameras and then ransoming them back to TV camera crews became something of a cottage industry in Mogadishu” (953).
Black Americans
“Weird things seem to happen to a lot of American black leaders when they venture into Africa. They go through a bizarre kind of metamorphosis when they set foot on the continent of their ancestors. Some of the most prominent veterans of America’s civil rights wars – articulate advocates for human rights and basic freedoms for black people in America – seem to enter a kind of moral and intellectual black box when they get to Africa. Dictators are hailed as statesmen, unrepresentative governments are deemed democratic, corrupt regimes are praised for having fought off colonialism and brought about ‘development’. Black Americans were most vocally at the forefront of calls for immediate democratic reform in South Africa, but when the subject turns to the lack of democracy and human rights elsewhere in Africa, those same black Americans become defensive, nervous, and inarticulate. They offer tortured explanation as to why America shouldn’t criticize Africa, why America shouldn’t impose its standards [and boycotts], and why reform must not be immediate but gradual, step by step. It’s as if repression comes only in white” (2590). Die kern van die saak is dat ons hier met dubbele standaarde gegrond op swart rassisme te make het; dat ‘n swart regering nie aan dieselfde hoë standaarde as ‘n blanke regering hoef te voldoen nie.
Ook: “There is a sensitivity about publicly criticizing the black leadership of independent black countries. There is a sense, rightly or wrongly, that a measure of our self-esteem as a black race in America is somehow tied to the success or failure of independent black governments running their own shows in Africa” (2636). “There was an element of not attacking your own brothers” (2641). Die ANC sou byvoeg: “and sisters”. Maar wat ook afkeurenswaardig is, is met hoeveel oorgawe linkse blankes mede-blankes oor allerhande dinge kritiseer, veral die “(ver) regses”, maar in gebreke bly om swartes te kritiseer. Van swartes mag daar sekerlik verwag word dat ook hulle op standaard moet wees. “Blacks who assume prominent leadership positions in America [and elsewhere] should expect a closer kind of scrutiny; they should pay their taxes on time, they should keep their pants zipped, they should keep their hands out of the public treasury, and they shouldn’t smoke crack, precisely because they are role models for the black community. White politicians are held to these standards” (2675). Van swartes kan en moet dieselfde verwag word. As dit nie gedoen word nie, is dit op die gevaar af dat ‘n geweldenaar/terroris tot ‘n rolmodel verhef word, bv asof hy ‘n vredesikoon en versoener is. “Africa has consistently been held to a double standard, an ‘African standard’” (3270).
“It’s what really hit me about Africa, not the Somalias or the Rwandas or the Liberias, because in many ways, those are the exceptions, the basket cases, the places where somebody flipped the switch. No, the real story occurs in the places you never really read much about, but where I spent a lot of time – Zaire and Kenya, Cameroon and Gabon, and the gaint of them all, Nigeria. These are the places where every day, with each new interview, I found a new and disheartening tale of some brave and anonymous African … who was trying his best and paying the price. I saw their courage and their self-sacrifice and it ripped my heart out, I mean it really touched my soul. But in the end it was just plain depressing, because deep down I knew that in Africa it’s all too rare for such struggles to end in victory. In Africa, the good guys don’t win” (3039), bv die Afrikaners. Of: “But this is Africa, and the good guys rarely win in Africa” (3480). Maar dan beweer Richburg waaragtig oor die nuwe Suid-Afrika: “For once, the good guys finally did win” (3497). Maar selfs Richburg behoort twyfel te hê oor hoe lank die goeie ANC goed gaan bly. “I knew already that Africa has a way of brutally burying almost all optimistic predictions and scenarios” (4020). Ek het swak moed vir Richburg se kennis en insig gekry, toe hy oor Nelson Mandela skryf: “unjustly tried and convicted” (3468). Daarmee spreek hy nie sy ontevredenheid uit omdat Mandela nie ter dood veroordeel is nie. Hy wou eerder hê dat Mandela toegelaat moes word om skotvry met sy terrorisme voort te gaan.
Suid-Afrika
Dit lyk asof Richburg in baie opsigte ‘n gesonde insig het in hoedanig swart Afrika is. Die lakmoestoets is egter sy siening van Suid-Afrika, omdat ons daarvan beter eerstehandse kennis as hy as besoekende joernalis dra. In die voorlaaste hoofstuk kom Suid-Afrika aan die beurt. “I traveled to South Africa four times – twice before the 1994 elections … and twice afterward” (3575). “On one level, South Africa was the one place on the continent that looked and smelled most like home, like America” (3575). Dít is natuurlik aan die blankes te danke, maar met sodanige erkenning kom Richburg nooit vorendag nie.
In Suid-Afrika sal toestande vorentoe ook nie so gunstig bly nie: “As much as white South Africa has tried to insulate itself, it doesn’t take long for Africa to intrude” (3585). Die land was toe reeds besig om van ‘n welvarende, Westers-georiënteerde land tot ‘n tipiese vervalle Afrikaland te transformeer. Vir die blankes se verset hierteen en vir hulle regverdigbare vrese toon Richburg geen begrip nie. Maar hy het groot begrip vir sy mede-swartes se woede: “Black rage was understandable enough – it was the rage of being subjected to humiliating repression in their own country, a rage built up after decades of enduring a codified, legalized system of racial segregation” (4729). En die blankes se griewe en woede oor blatante rassediskriminasie in die nuwe Suid-Afrika? Dit word nie eens êrens deur Richburg genoem nie.
Die buitensporige misdadigheid van swartes word goedgepraat. “Crime against whites was just retribution” (3792). Pleks van die misdadigers te veroordeel, kry apartheid, “one of history’s greatest evils” (3844), die skuld vir misdaad. “There were, of course, lots of reasons for this sudden surge of crime into white neighborhoods, most of them rooted in the legacy of apartheid and the aftermath of the evil system’s collapse” (3786). “I also came to see the rising tide of black crime as a kind of expression of rage, a righting of the past wrong of apartheid. In fact, what I found difficult to understand was how such justifiable rage had been contained as well as it had, why hordes of blacks were not swarming over the northern suburbs [of Johannesburg] meting out bloody vengeance against every white family with a swimming pool and an electric fence” (3735). Richburg is glad nie verontrus oor plaasmoorde nie. Die naaste wat hy aan ‘n verwysing hierna kom, is hierdie eienaardige sin: “There were a spate of home killings, white farmers going home at the end of the day, killing their entire families, then turning their guns on themselves” (3825).
“The ‘real’ Africa, the Africa I had seen further north, was closing in fast on their [whites’] insulated little world” (3631). Richburg openbaar ‘n mislike houding teenoor die plaaslike blankes, wat met groot opoffering en toewyding voorspoed vir baie inwoners (insluitende nieblankes) gebring het. Almal kon bv baat by die uitstekende en dikwels gratis gesondheidsdienste. Maar Richburg borduur bevooroordeeld voort: “In South Africa, they still tried to retain some pretense of Western sensibilities and values; in South Africa, they were still counting the bodies” (3631). By die plaaslike blankes is Europese/Westerse beskawing in werklikheid nie pretensie nie. Dit is ingebed in die weefsel van die blankes se gees. Dit is waarom hulle gepoog het om hulle van die afgryslikhede van Afrika te isoleer.
Hy vertel dat hy eerder ‘n “good reporter” as ‘n “black reporter” wil wees (3563). “As a reporter, of course, we’re supposed to be neutral” (3569). “Was there any doubt, really, which side I would be on [in South Africa]?” (3575). Nee. Richburg se solidariteit met die plaaslike swartes is deurlopend duidelik. Hy is deurweek met die swart mag propaganda wat hy van vroeg af in Amerika ingekry het en met die ANC-propaganda wat die Amerikaanse inligtingsmedia, soos sy koerant, The Washington Post, deurlopend uitdra. Die swartes se (relatief) prestasielose verlede (en hede) word aan apartheid toegeskryf: Vóór 1994 aan die toepassing van apartheid en ná 1994 aan die nalatenskap van apartheid; presies soos die ANC ook doen. Die vraag kan egter gestel word: Waarom het veral die Asiate, bv Indiërs, wat in dieselfde mate as die swartes aan apartheid onderhewig was, soveel beter as hulle presteer, bv finansieel/ekonomies? Die Asiate doen dit steeds; dermate dat daar al hoe meer oproepe opklink dat daar teen Asiate in dieselfde mate as teen blankes gediskrimineer moet word. Dui dit op die eendersheid of die verskillendheid/andersheid van mense, individueel en groepsgewys?
Richburg aanvaar bv sonder meer dat daar ‘n derde mag was (die NP-regering se veiligheidsmagte, dus die polisie en weermag), wat saam met Inkatha geweld teen ANC-ondersteuners gepleeg het (3596). Die blankes “covertly ochestrating a decade-long dirty war between Inkatha and the ANC” (3697, ook 3792). “There was already ample evidence that the police involvement was more direct than simple funding, like actually planning attacks, providing the weapons, even using official vehicles to shuttle IFP attackers to the site of their attacks. Thousands were being killed in the campaign of violence, and the country appeared for a while to be sliding into a civil war – and all [!] because of the crazy white extremists who’d just as soon see the place collapse as turn over power to Nelson Mandela” (3702).
Die gedagte kom skynbaar nooit by Richburg op nie dat die ANC geweier het om geweld af te sweer en dat die ANC onder die leiding van Mandela deurlopend en op groot skaal intimidasie en geweld pleeg ten einde die meerderheid swart kiesers te dwing om in die 1994-verkiesing vir hom te stem. Mandela en sy kornuite wou ten alle koste die 1994-verkiesing wen. Dit het vir hulle nie saak gemaak as die land met die oog hierop tot in die grond afgebreek word of hoeveel mense gedood word nie. Maar Richburg beweer: “The ANC with Mandela at the helm was [morally] head and shoulders above the rest” (4004).
Wat Richburg begeer, is solidariteit/eensgesindheid by sy swart broers en susters. “Hating the Inkatha party and its leader, Buthelezi, for allowing himself to become a willing stooge of the evil regime” (3856). “Could they [the blacks] not unite behind a common enemy [the whites], at least bury their differences for the short term, until the ultimate goal – the end of white minority rule – was fully realized?” (3713). “In South Africa, blacks killing blacks became the sideshow to the main event: the epic struggle of good [blacks] against evil [whites]” (3850). “A black country falling apart under a black government is still better than blacks in Africa living under white repression” (3901). Is dit nie rassisme in sy suiwerste vorm nie?
Richburg se uiters bevooroordeelde siening van die polisiediens, wat toe onder blanke leiding was, is: “The South African Police … had to be one of the world’s most incompetent when it came to detective work or rudimentry crime-solving. For years, the SAP was mainly a tool of antiblack repression, and as a result, the officers and recruits had little training in even the basics of police work” (3613). “Under the white minority regime, crime, as long as it was confined to black townships, was rarely, if ever[!], investigated” (3770).
My maak asof die polisie hulle voorheen met bv die bekamping van pasboekoortredings besig gehou het en noudat hierdie stelsel afgeskaf is, is die polisie nie toegerus om misdaad te bestry nie (3613). In werklikheid het die ou Suid-Afrika ‘n doeltreffende polisiediens en uitstekend opgeleide polisiemanne gehad. Daarom was misdaad goed onder beheer. Richman kan gerus nagaan in hoe ‘n mate polisiepersoneel deesdae behoorlik opgelei word, in hoeverre hulle doeltreffend funksioneer, hoe hoog die misdaadvlakke is en hoe ANC-kamerade, selfs sonder basiese formele polisiëringsopleiding, in topposte aangestel word.
Richburg vestig die aandag op ‘n belangrike verskil tussen Amerika en Suid-Afrika: Die meerderheid kiesers in Amerika is blank, gevolglik kan regte, soos stemreg, aan die swartes toegestaan word sonder dat die blankes politieke beheer oor die land verloor. In die geval van Suid-Afrika is die blankes ‘n minderheid en beteken een mens, een stem, dat politieke beheer aan die swartes afgestaan word (3636). Dit is uiteraard iets waartoe die meeste blankes nooit sou instem nie, maar hulle is deur FW de Klerk, Roelf Meyer en diesulkes uit hulle toekoms verneuk. Maar dit word uiteraard deur Richburg verswyg.
Sy tipiese swart perspektief is: “The two countries shared a similar history of white racial oppression and legal discrimination against blacks” (3636) en “Trying to understand white attitudes, to really discern the roots of the racism – maybe to find some parallels to the United States – became a matter of intense interest to me … How could a white person living in Africa hate black people? And if he did hate black people, why the hell would he live on a black continent?” (3642). Van die feit dat stemreg aanvanklik nie aan swartes toegeken is nie, maak Richburg die sprong na haat. Dit is soortgelyk aan die dwase veronderstelling dat almal wat teen onwettige inkommers gekant is, hulle noodwendig haat. Albei gevalle kan as bloot ongewens deur blankes beskou word, sonder dat daar noodwendig enige haat by betrokke is.
Myns insiens was die meeste plaaslike blankes in 1990/94 teen swart meerderheidsregering gekant. Ná verloop van ‘n kwarteeu van ondoeltreffende, korrupte swart regering is die blankes meer as ooit oortuig dat in belang van die land en al sy inwoners hulle eerder die politieke beheer moes behou het. Dan sou daar geen sprake van bv rommelstatus en Suid-Afrika as die onveiligste en misdadigste land op die aardbol gewees het nie. Pleks van hieroor te besin, verwys Richburg na die blanke bewind as “a system as brutal as apartheid” (3647) en wei hy uit oor blanke rassisme. Hy gee nooit enige aanduiding dat daar iets soos swart rassisme is nie; iets waarvan hy baie gou bewus sou word as hy die wetgewing nagaan wat die ANC-regime sedert 1994 deurgevoer het.
Richburg hou van die swart bewind in die nuwe Suid-Afrika. Hy lewer hoegenaamd geen kritiek daarop nie. Hy verwys ook met genoegdoening na die blanke Rhodesiërs wat die Mugabe-bewind in Zimbabwe ontvlug het: “The white killers were Rhodesian transplants who had moved to this frontier holdout of white racism [the old South Africa] as their own country joined the ranks of black-run states. South Africa had become the final bastion for all the white racists of the world, the supremacist scum who had descended here from points farther north on the map as country after country underwent the change from white colonial domination to black rule” (3658). Die ironie is dat Richburg op grond van eerstehandse waarneming weet dat ‘n swart politieke bewind in baie (moontlik die meeste) gevalle nie ‘n goeie ding is nie.
Richburg se strategie is duidelik. Hy het die tekortkominge van en ellende in swart Afrika uitgewys. Hy weet dat sy gevolgtrekkings hom veral onder die swartes in Amerika ongewild sal maak. Om te toon dat hy homself nie aan bewondering vir blanke prestasies uitverkoop het nie, sorg hy dat die blanke Suid-Afrikaners dit moet ontgeld deur hulle vir ongebreidelde slegsê uit te sonder. Hy vertel met smaak hoe die wit rassiste uit Rhodesië gevlug het, bv na Australië en Nieu-Seeland; maar ook na Suid-Afrika, “where their backs were now to the ocean and where they decided to stake out what must truly be the final stand of the white man in Africa” (3664). Dan oortref hy homself met hierdie verbeeldingsvlug: “And there they were joined by an unsavory collection of Eastern European fascists, racists, Nazis and skinheads all huddled there together on the southernmost tip of the world’s black continent, with Africa encroaching on their protected white universe more and more each day” (3664). Richburg is voorouers was slawe, maar hy was nog nie in staat om homself te bevry van die kettings van vooroordeel nie.
Die skrywer van so iets kan nie ‘n goeie joernalis wees nie. Hy is onmiskenbaar ‘n swart joernalis. Hy is, in sy woorde: “A black American in the last bastion of white supremacy [in Africa]. These are the world’s craziest white people” (3669). “I really did think South Africans were all [?] crazy. Here they had built the most modern, best developed country on the continent, and now the white extremists seemed pretty hell-bent on destroying the whole thing, simply because in their blind racism they couldn’t stomach the inevitability of black majority rule” (3697). “And now those same simpleminded racists were smugly pointing to the black-on-black violence as proof-positive of their self-fullfilling prophecy that black rule would mean a slide to violence and anarchy” (3702). Die vraag wat eerlikheidshalwe gestel moet word, is: Het daardie voorspelling die kol (heeltemal) gemis? Richburg besef darem dat sy emosies sy rasionaliteit verdring. “Perhaps much of my anger grew from my own perspective, and my view of the anti-apartheid struggle as not just for South Africa’s black population but a struggle for the dignity of black people everywhere” (3713). Dit is die geykte retoriek van ‘n swart politieke aktivis. Die veronderstelling dat alle mense ‘n geldige aanspraak op waardigheid het, is misplaas (Praag 2.11.2019).
Slot
In die laaste hoofstuk neem Richburg afskeid van Afrika. “More than three years here have left me bitter and largely devoid of hope, and largely drained of compassion” (4094). “While I know that ‘Afrocentrism’ has become fashionable for many black Americans seaching for identity, I know it cannot work for me. I have been here, I have lived here and seen Africa in all its horror. I know now that I am a stranger here. I am an American, a black American, and I feel no connection to this strange and violent place. You see? I just wrote ‘black American’. I couldn’t even bring myself to write ‘African American’” (4106). “Why would we, as Americans, want to embrace a continent so riven by tribal, ethnic, and religious hatreds?” (4276).
“I have come to the only continent where I blend in with the crowds around me. If I belong anywhere – if there is one place on earth where I am not alien – it ought to be here, in Africa. And I am hating it” (4180).”I feel more lonely here in Africa than I have ever felt in America. In America, I may feel like an alien, but in Africa, I am an alien … I am ashamed to admit: I am terrified of Africa. I don’t want to be form this place … I am quietly celebrating the passage of my ancestor who made it out” (4209). “[America] is the only place I truly belong. It’s home” (4248). Richburg sluit die inleiding tot sy boek soos volg af: “Most of all I think: Thank God my ancestor got out [of (black) Africa], because, now, I am not one of them. In short, thank God that I am an American” (236).
Aan die einde van sy boek vra hy: “So what future do I see for Africa, this strange and forbidding place?” (4282). “What future is there in a place where the poets are hanged by the soldiers? … All I can see is more darkness” (4287). “I know better than to hope” (4378). “There are more coups, more elections, more riots, and more refugees. That’s how it was when I arrived, and that’s how it’s likely to be years from now. In Africa [“that dark spot on the globe” – 4450] things stay the same until they fall apart” (4394).
Richburg het nie altyd verkeerd as ‘n mens aan Afrikaner-selfbeskikking dink nie. Hy skryf bv: “Countries can indeed split up and nationalist claims to self-determination can be recognized without the sky falling in” (4322). “Africa could do with a healthy dose of federalism to defuse tribalism; a tribe that can vote for its own kind, to control a regional or local government, is less likely to feel oppressed by a central government controlled by another tribe” (4361).
Hy voel meer tuis in Amerika as in Afrika. As Richburg, wat geneties in Afrika hoort, op hierdie kontinent nie gelukkig is nie, hoe kan daar van blankes verwag word om in die omstandighede van swart Afrika te berus? Oorsprongsgewys is die plaaslike blankes Europeërs, gevolglik behoort hulle hulle in Amerika en natuurlik ook in Europa kultureel meer tuis as Richburg te voel.
-

Sydney Gregan: Kommunisme in ‘n nuwe gedaante — die DA as ‘n sosiaal-demokratiese party
Sedert die val van die Berlynse Muur het links-liberales behoorlik geskarrel om ‘n nuwe skuilplek te vind; ‘n nuwe god om te aanbid. Liberales was nog altyd op hulle eie hopeloos te lig in die broek om die mas op te kom, hulle moes altyd gaan inkruip by ‘n “kragdadiger” organisasie. kommunisme was vir dekades lank daardie skuilplek. En sedert 1989 met die val van die Berlynse Muur was liberaliste reddeloos, hulle was desperaat op soek na ‘n nuwe blyplek.
Globalisme verteenwoordig hoofsaaklik die ekonomiese strewe van links-liberales. Maar waar daar gepoog is om deur middel van globalisme nasionalistiese doelstellings te verydel, het dit as begrip nie die bekoring ingehou wat kommunisme gehad het nie. Die begrip wat stelselmatig vatplek begin kry het, is sosiaal-demokrasie. Met die DA se ellendes en dalende steun (wat mens hulle hartlik gun), word nou gepredik dat hulle hulleself van liberalisme moet losmaak en dat hulle hulle moet beywer vir die daarstel van ‘n social democracy in Suid-Afrika.
Maar wat beteken die begrip sosiaal-demokrasie?
Wel die “sosiaal” is niks nie anders as sosialisme. Sosiaal klink mooier en sagter op die oor as sosialisme, daarom die keuse vir die woord. En sosialisme is die ekonomiese arm van die kommunisme. Demokrasie weer is maar net die towerwoord, (soos “menseregte”), om die geïndoktrineerde en gebreinspoelde hordes elke paar jaar stembus toe te sleep om hulle mede-aandadig aan hulle eie ondergang te maak. Hulle is dan “ingekoop”. So is daar reeds in kommunistiese stelsels ook gestem, weliswaar net vir een party. Vandag word daar maar net vir twee of drie groot partye gestem (en die res blaf net saam), terwyl daar wat die groot partye betref, geen verskil is wat beleid aanbetref nie. Hulle streef almal die globalistiese doel na — na ‘n sosialistiese demokrasie.
Dus, die oproep aan die DA is nou om ‘n volbloed- sosialistiese demokrasie (lees: kommunistiese staat) voor te staan, want dan sal hulle weer (glo) die kiesers se verbeelding aangryp. Uiteraard word mense mislei deur die begrip, maar daar word ook nie kennis geneem van die harde werklikheid dat die DA slegs werklik ‘n bedreiging vir die ANC sal inhou indien dit ‘n swart party word nie. En as dit ‘n swart party word, kan dit geen blanke belange meer verteenwoordig nie. Want die een sluit die ander uit.
Wat van die DA verwag word, is om ‘n kommunistiese party te word (opgedoek in ‘n naam wat mense moet betower — “sosiaal-demokrasie”). Kan u u die prentjie indink waar die kommunistiese ANC dan met die kommunistiese DA meeding, albei onder die vaandel van “voters of the country, unite!”? Want wat is die ANC anders as ‘n “sosiaal-demokratiese party”? Of dan liewer: ‘n sosialistiese party waar alle bates deur die staat besit en beheer word en waarvoor die gepeupel elke vier jaar toestemming gee dat dit alles goed en wel is. Ja, gestroop van retoriek en die dekmantels waaragter geskuil word, is dit die prentjie van die toekoms. In vandag se neo-kommunisme moet daar mos ‘n “keuse” wees, om te voldoen aan die “demokratiese” imperatief.
Wat in die proses misgekyk word, is dat ons baie vining op pad is na ‘n fascistiese staat. Benito Mussoulini het daardie staat soos volg beskryf:
“For the Fascist, everything is encompassed within the State, and nothing human or spiritual exists, or even has value, outside of the State. In this sense, Fascism is totalitarian, and the fascist State, integrated and united in every value, interprets, develops, and strengthens all aspects of the life of the people.” (The Doctrine of Fascism, Benito Mussolini).
Nou hoe kom mens by so ‘n gevolgtrekking uit? Wel, baie maklik. Benito Mussolini was oorspronklik ‘n revolusionêre sosialis. Hy het egter die Sosialistiese Party in 1914 verlaat. Hy het ‘n meer outokratiese staatsvorm ten doel gestel. Hy wou volle beheer hê. Presies wat die ANC ten doel stel. Dus, vir die DA om nou as werklike teenvoeter vir die ANC op te tree, moet dit dieselfde doen. Dit moet net in ‘n “sagter” en aantrekliker vorm wees. Intussen sal die VF Plus aanhou piep van die kantlyn af — daar moet immers kritiek ook wees om die hele petalje ‘n aanvaarbare skouspel te maak!
Maar wat gaan die superrykes hieraan doen? Niks. Hulle is reeds “ingekoop” met die versekering dat daar niks aan hulle bates gedoen sal word nie. Die miljardêr Bernie Sanders van die “Demokratiese” Party in die VSA staan sosialisme vir die VSA voor. Die nog ryker George Soros ook. Daarom sal die ekonomiese elite van hierdie land, die Ruperts en die Oppenheimers, ook ingetrek word. En dis juis hier waar sosialisme ontbloot moet word vir die leuen wat dit is. George Orwell het dit reeds in sy Animal Farm gedoen:
All animals are equal, but some are more equal than others.
Kapitalisme sal net vir die elite bestaan; die res van ons moet met sosialisme tevrede wees. Die elite sal nooit hulle rykdomme prysgee nie. Maar dan sal dit ook nie van hulle verwag word nie. Net soos die nomenclatura “meer gelyk” is as die res, so is ook die ekonomiese elite wat ingekoop word in die proses.
Die definisie van Sosialisme is gegrond op die eienaarskap (van alle bates) deur die staat. Sosialisme baan dus die weg vir fascisme:
This means the machinery, tools, and factories used to produce goods that aim to directly satisfy human needs. In a purely socialist system, all legal production and distribution decisions are made by the government. Individuals rely on the state for everything from food to healthcare. And, the government determines the output and pricing levels of these goods and services.
Fascisme is die produk van die sosialistiese ywer om vir gelykheid te werk. In Suid-Afrika is gelykheid ‘n doelstelling van die bestel, verskans in die grondwet. Maar wat die gepeupel nooit sal insien nie is dat ‘n:
small clique of elite puppet masters still retains total ownership (capitalism) and control of resources and of the government, by authoritarian and totalitarian rule.
Vir die Joodse hanteerders van die DA moet “sosiaal-demokrasie” dus eintlik baie aantreklik lyk. Hulle bly in besit van hulle eie en kry boonop beheer van die res. Die enigte probleem is die “lastige” ANC wat heeltyd die model wil laat skipbreuk ly met sy alewige korrupsie en kader-aktiwiteite.
En dis by daardie lastige probleempie waar die DA nie verby gaan kom nie. Selfs nie met die keffende VF Plus se hulp nie. Hoekom dan nie? Want ek lees in ‘n baie gesaghebbende bron dat die gemiddelde IK van ons bevolking 70 is…
-

Leon Lemmer: Die kolonisering van Algerië en Suid-Afrika — ‘n vergelyking
Daar was ‘n tyd toe Afrikaners in talle lande in Suider-Afrika ‘n beskawende bydrae gelewer het. In Kenia, op die hoogland, het joiners in 1908 ‘n Afrikaanse gemeenskap begin, wat mettertyd voortreflik uitgebou is. Mau Mau-terrorisme, oftewel politieke “bevryding”, het teen 1963 ‘n einde hieraan gebring. ‘n Afrikanergemeenskap het ná die Anglo-Boereoorlog ook in Angola ontstaan, wat om dieselfde rede as in Kenia teen 1975 tot niet gegaan het. Dit is by uitstek Afrikaners wat die ooste van Rhodesië tot ‘n suksesvolle landbougebied ontwikkel het. Maar dit is juis hier waar Robert Mugabe se terroriste eerste en daarna deurlopend op groot skaal toegeslaan het. Ná die politieke onafhanklikheid van Zimbabwe in 1980 het Mugabe in 2000 begin om die plase van blankes sistematies te onteien. Die voorbeeld wat Mugabe met hierdie soort rasgebaseerde diefstal gestel het, word tans deur die ANC-regime met die oog op plaaslike toepassing nagevolg. In 1990 het Suidwes-Afrika, as Namibië, polities onafhanklik geword. Met die hartlike samewerking van die Nasionale Party-regering in Suid-Afrika het die Swapo-terroriste beheer oor die land verkry en is die blankes, veral Afrikaners, sedertdien aan die genade van bv die Ovambo-meerderheid uitgelewer. Ná die Anglo-Boereoorlog het sowat 600 Afrikaners hulle in Patagonië, Argentinië, gevestig. Hierdie gemeenskap is vinnig besig om te verdwyn vanweë trouery buite die Afrikanerdom, asook heeltemal te verspaans. Brian Murray du Toit het twee boeke oor Afrikaners gepubliseer: dié in Kenia (1998) en dié in Argentinië (1995). Nicol Stassen het ‘n boek elk oor die Afrikaners in Angola (2009) en die Dorslandtrek (2015) gepubliseer.
Dit is eintlik net in Namibië en Suid-Afrika waar Afrikaners steeds as ‘n sigbare etniese minderheid funksioneer. Hierdie Afrikaners het hulle reg op selfregering weens die onbevoegdheid en verraad van ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blanke politici verloor. In die geval van Suid-Afrika het dit in 1994 mandaatloos gebeur toe ANC/SAKP-terroriste politieke beheer oor die land verkry het. Dit is om van te ween. Sedertdien het meer as ‘n miljoen blankes Suid-Afrika verlaat. Daar is ‘n ander Afrikaland wat ook meer as ‘n miljoen blanke inwoners verloor het. In 1962 het Algerië polities onafhanklik geword toe die Nasionale Bevrydingsfront, die Moslem FLN-terroriste, aan die bewind gekom het. Alexis de Tocqueville het hierdie moontlikheid meer as ‘n eeu vroeër voorsien toe hy geskryf het: “I … wondered what could be the future of a country subjected to such men, and where this flood of violence and injustices would end, if not in the revolt of the natives and the ruin of the Europeans?” (Tocqueville, bron hier onder, Kindle 1159). “Such men” verwys bv na ‘n Franse militêre bevelvoerder in Algerië wat gesê het: “Nothing but force and terror, gentlemen, succeeds with these people” (1151). Maar Tocqueville het mettertyd agtergekom dat hoë Europese moraliteit nie altyd maklik na Afrika/Algerië oorgeplaas kan word nie.
Die verraad wat teen die blankes in Suid-Afrika gepleeg is, kan primêr aan FW de Klerk toegeskryf word. In die geval van Algerië is die verraad teen die blanke inwoners deur die Franse staatshoof, Charles de Gaulle, gepleeg. Wat Tocqueville “France’s greatest affair, that of Algeria” genoem het, het daarmee tot ‘n einde gekom (2075). Wat nie algemeen besef word nie, is dat De Gaulle se verraad aan De Klerk die voorbeeld vir sý verraad kon gestel het. Ek het by ‘n vorige geleentheid hieroor geskryf, toe ek die “bevrydingstryd” in Algerië en Suid-Afrika vergelyk het (Praag 27.01.2019). Sedertdien het Rina Venter hierdie vermoede moontlik bevestig (Praag 26.10.2019). Soos De Gaulle het De Klerk doelbewus ‘n onbeduidende vraag in die 1992-referendum aan die blanke kiesers voorgelê: “De Klerk wil die vraag sodanig formuleer dat hy loskom van sy onderneming dat kiesers die finale seggenskap oor ‘n onderhandelde skikking het” (Venter Kindle 7431).
Algerië het in 1830 met die besetting van die hoofstad, Algiers, ‘n Franse kolonie geword. Die land is in 1834 geannekseer nadat die ander groot stad, Oran, verower is. In 1848 is Algerië tot ‘n provinsie of integrerende deel van Frankryk verklaar. Daar was drie départements: Oran in die westelike, Algiers in die sentrale en Constantine in die oostelike deel van Algerië. “These departments were granted representation in the Chamber of Deputies [in Paris], but the franchise was limited to Europeans and to a small minority of indigenous Algerians, who were required to renounce Islam in order to obtain French citizenship” (Tocqueville 411).
Die verraad wat teen die blankes in Suid-Afrika gepleeg is, is veel erger as dié in Algerië omdat Suid-Afrika sedert 1652, dus oor ‘n baie langer periode, ‘n blanke bevolking het, met vryburgers wat hulle sedert 1657 met lyf en eiendom aan die lot van hierdie land verbind het. Dit was vir die blanke Algeryne – veral Franse, Spanjaarde en Italianers – in 1962 veel makliker om die honderde kilometers oor die Middellandse See na hulle historiese geboortelande af te lê as vir die Afrikaners, wat duisende kilometers weg van Europa is en na verloop van eeue eintlik geen aanspraak op burgerskap van ‘n Europese land het nie. Maar dit is juis hierdie verskil in afstand van Europa wat die uitsonderlike prestasies van Afrikaners so merkwaardig maak.
Reeds in die antieke en klassieke tye, bv tydens die Romeinse Ryk, is die noordkus van Afrika, aan die Middellandse See, ingrypend deur Midde-Oosterse (bv Fenisiese vanaf 600 vC) en Europese beskawing beïnvloed. Die gebied wat tans die Maghreb genoem word, het lank as Numidia bekend gestaan. Dink aan Kartago (9de eeu vC tot 146 vC en 45 vC tot 698 nC), naby Tunis. Toe die Europese blankes met Suidelike Afrika kennisgemaak het, bv die Portugese ontdekkingsreisigers vanaf die 15de eeu en Jan van Riebeeck en sy geselskap in 1652, was daar plaaslik nog geen sprake van Europese beïnvloeding nie. Daardie voortreflikheid het saam met die blankes hier aangekom en wortel geskiet. Dit is by uitstek Afrikaners wat Suid-Afrika tot die ontwikkeldste en welvarendste land in Afrika uitgebou het. Pleks van hulle hiervoor te eer en hulle regmatig te bevoordeel, word die Afrikaners sedert 1994 veroordeel en verguis en ontsien die ANC-regime geen moeite om blatant teen die blankes, veral die mans en by uitstek die Afrikaners, te diskrimineer nie. Amptelik word dit graag, maar hoogs vals, die nie-rassistiese, nie-seksistiese nuwe Suid-Afrika genoem.
Ek het onlangs na Alexis de Tocqueville (1805-1859) verwys (Praag 2.11.2019), wat bekendheid vanweë twee boeke verwerf het: Democracy in America (2 boekdele, 1835 en 1840) en The Old Regime and the French Revolution (1856). Hy het beoog om twee verdere boekdele oor die Franse geskiedenis te skryf, maar weens tuberkulose/tering was sy gesondheid van jongs af delikaat en kon hy nie hierdie taak voltooi nie. Tocqueville was van 1839 tot 1851 ‘n parlementslid en in 1849 vyf maande lank die Franse minister van buitelandse sake. Wat minder bekend as sy twee genoemde boeke is, is dat hy in die periode tussenin intens in Algerië belanggestel en oor daardie land geskryf het. Sommige van hierdie geskrifte is eers redelik onlangs gepubliseer. Ek skryf vandag na aanleiding van Jennifer Pitts se redigering en vertaling van Tocqueville se geskrifte oor Algerië: Writings on empire and slavery (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001, 319p; Amazon Kindle $28.16). Sommige hoofstukke is direk uit die oorspronklike manuskripte vertaal.
Op grond van tweedehandse bronne het ek op 2.11.2019 soos volg oor Algerië geskryf: “Tocqueville het die land twee keer besoek en het rasseskeiding bepleit asook twee regerings: een vir die blanke koloniste en een vir die Moslems. Volgens hom moet die Franse regering nie poog om beheer oor die hele Algerië uit te oefen nie, maar slegs oor gekoloniseerde streke, soos die hoofstad Algiers en omliggende gebiede, wat dan eintlik ‘n blanke tuisland word.” Hierdie samevatting is wesenlik korrek, maar Pitts se bundel gee in baie opsigte waardevolle aanvullende perspektiewe op die aanvangsjare van die Algerynse kolonisering, wat in sommige opsigte sterk kontrasteer met die kolonisering van Suid-Afrika.
Tocqueville skryf: “If we did not want to colonize it [Algeria], domination would be easier; for above all what makes the Arabs take up arms is the idea that we want to dispossess them and sooner or later settle on the land they have inherited from their ancestors” (1214). Wat belangrik is, is “to know where to stop in the occupation of a barbarous land” (2226). “France should immediately and completely abandon the idea of dominating the interior and limit ourselves to occupying the political points of the coast and to colonizing around them” (1228). “France must not seek domination as our goal; rather, domination is the necessary means we must use for achieving tranquil possession of the coast and the colonization of a part of the territory, the real and serious goal of our efforts. We shall never have either security or any future on the coast if we do not somehow manage to make our authority respected in the interior, or, at the very least, prevent the different tribes there from uniting under a single leader. In a word, partial colonization and total domination” (1267). “It is clear to me that we shall never succeed if we undertake to place our new [indigenous] Algerian subjects under French administration” (731). “Above all, in Algeria we must take care to give up this taste for uniformity that torments us, and to realize that it would be as dangerous as it is absurd to apply the same laws to different beings” (737). “It would also be necessary for the legislation that governs the French in Africa not to be exactly the same as that in force in France” (745). “A colony needs a simpler administration, one more expeditious and independent of the central power than those that direct the continental provinces of the empire” (749).
“How can we manage to create in Africa a French population with our laws, our mores, our civilization, while still preserving vis-à-vis the indigenous people all the regard that justice, humanity, our interest well understood, and … our honor strictly oblige us to preserve? The question has these two sides. One cannot usefully imagine the first without seeing the second” (265). Tocqueville het dit as idealistiese liberalis geskryf. In die praktyk het sy ideaal onhaalbaar geblyk te wees. “The dominant strand of liberalism that was forged during this period was to be exclusionary and nationalist” (374). Pitts verwys na Tocqueville se “ill-known contours of … liberalism: its susceptibility to the notion of national glory as a substitute for political virtue; its willing exclusion of unfamiliar peoples from moral consideration for the sake of national consolidation” (377). “French glory justified any aggression the nation could muster” (386).
Tocqueville het homself graag ‘n liberalis genoem maar terselfdertyd bedenkinge oor ekstreme demokratisering gehad. Byvoorbeeld: “Tocqueville suggested … that both Amerindians, whom he classed among ‘savage nations’, and slaves were incapable of participating in democratic order and thus destined to remain excluded” (109). Hy het albei groepe “American without being democratic” genoem (122). ‘n Vraag wat hier in die midde gelê kan word (na aanleiding van my vorige skrywe – Praag 2.11.2019), is: Kan ons in vele opsigte praat van “African without being democratic?” Ek dink so en die ANC-regime is ‘n sprekende voorbeeld hiervan. Tocqueville het gespekuleer oor verskillende stadia van ontwikkeling: bv “savage, barbarian, civilized, and commercial” (140). Hy was diep bewus van die aanhangers van Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) se leer van die edele barbaar. Hy skryf bv: “The most civilized European becomes a passionate lover of the savage life” (434, 3599). “If Rousseau had known the Kabyles [of Algeria] … he would not have uttered such nonsence about the Caribs and other Indians of America” (496). Roger Boesche het ‘n hele boek oor The strange liberalism of Alexis de Tocqueville (1987) geskryf.
Tocqueville het in 1835 met ‘n Engelse vrou, Mary Mottley, getrou. Dit het onder meer meegebring dat hy op die hoogte van Britse kolonisering gebly het. Hy was ten gunste daarvan dat die Franse koloniale amptenare, soos die Britte, vooraf deeglik opgelei word. Ook dat die Britse voorbeeld nagevolg moet word deur ‘n eie ministerie vir die kolonies te skep. Volgens hom moes die Franse slawe op ‘n manier soortgelyk aan die Britse voorbeeld vrygestel word. Tocqueville het aan die Britse stelsel van indirekte koloniale regering voorkeur gegee, dus dat die plaaslike inwoners by die regering betrek word, bv: “To govern Arabs through Arabs” (1116). Ook dat die plaaslike regering volgens die koloniale behoeftes moet kan regeer en nie alle besluite vooraf vir goedkeuring aan die sentrale regering van die koloniale moondheid hoef voor te lê nie.
“It was vexing to have a country governed by officials without any kind of control on the part of the governed; it was all the more so in a colony where officials, who are never more than passing through, are always foreigners, and especially in a colony such as Algiers [Algeria] where the law, in preventing them from becoming property owners, takes away even the chance that any of them might happen to identify with the country” (1024). Naas die amptenare is soldate ook nie toegelaat om vaste-eiendom in Algerië te koop nie. “The soldiers cannot own land. The idea that they spill their blood to make the fortunes of those who come here only to enrich themselves [the white farmers and land speculators] drives them mad” (1162). Om hierdie rede was daar deurgaans ‘n slegte verhouding tussen die soldate en die setlaars. Tocqueville het voorgestel dat Algerië eerder ‘n eie weermag moet hê (1420). Dan kon die soldate ‘n verbondenheid met die land ontwikkel.
Tocqueville en John Stuart Mill (1806-1873) het in korrespondensie menings oor bv kolonisering gewissel. Mill het bv geskryf: “Despotism is a legitimate mode of government in dealing with barbarians, provided the end be their improvement” (362). Tocqueville wou bitter graag Brits-Indië (die Raj) besoek, maar sy gesondheid het dit nie toegelaat nie. Hy het in 1831 wel Kanada tydens sy reise in Amerika besoek, asook Engeland en Ierland in 1835 en Algerië in 1841 en 1846.
Voorts bepaal ek my by Pitts se bundel. Ek sou die boek graag baie vroeër wou gelees het, maar die hoë prys het my aanvanklik daarvan weerhou. Pitts het ‘n lang inleiding tot Tocqueville se tekste geskryf. Die aanhalings wat volg, is dus enersyds wat Pitts oor Tocqueville skryf (tot by 421) en andersyds wat Tocqueville self geskryf het. Om tussen die twee outeurs te onderskei, is nie van wesenlike belang nie omdat Pitts op grond van deeglike, omvattende navorsing Tocqueville se tekste betroubaar en gesaghebbend vertolk.
In 1833 het Tocqueville dit sterk oorweeg om grond in Algerië te koop en hom daar te vestig. Sy ideaal was: “Settlers must encounter a ‘perfect image of their homeland’ in Algeria, or they would never stay and the colony would fail” (217, 1895). “We should set out to create not a colony properly speaking in Algeria, but rather the extension of France itself across the Mediterranean. It is not a matter of creating a new people, with its own laws, its customs, its interests, and, sooner or later, its separate nationality, but of implanting in Africa a population that resembles us in everything” (414, 2576). Die Franse kolonisering van Algerië het eers in 1841 daadwerklik begin. Hoewel Tocqueville in Frankryk bly woon het, “he remained convinced that colonization of Algeria was essential to France’s interests” (73).
“Tocqueville argued repeatedly that France’s power and reputation within Europe would rely, increasingly, on its colonial possessions” (89). “Tocqueville consistently rejected the arguments of critics of the French imperial project who claimed it was immoral, illegitimate or imprudent” (80). Melvin Richter lees hierin “an indication of how deeply rooted was the European sense of superiority to the rest of the world” (86). In hierdie sin het Tocqueville nasionalisme hoër as liberalisme geag (86). Daar was by hom geen sprake van die gelyk- of eendersverklaring van mense nie. “He held that Muslims were not fellow citizens or equals” (275). “It is not along the road of our European civilization that they [Muslims] must, of the present, be pushed, but in the direction proper to them” (2344).
Naas die blankes was daar veral twee etniese groepe in Algerië. Enersyds die inheemse en gesete/gevestigde (“sedentary”) Berbers, met die Kabyle as die grootste groep, in die Atlasgebergte (of Tell) en die rondtrekkende Tuaregs in die Sahara. “It is estimated that in 1830 the Berbers made up half the total population of three million (witin the current borders of Algeria)” (3577). Andersyds die nomadiese Arabiere in die kusstreke. “Like all half-savage peoples … they love war, pomp and tumult … often excessive in their actions and always more willing to feel than to think” (546). Daar is teorieë dat die Berbers/Tuaregs oorspronklik blank was. Hulle het ‘n eie taal, Berber (of Tamazight) en kultuur (493). Die Franse het makliker met hulle as met die Arabiere oor die weg gekom (688). Die probleem is dat dit by uitstek die grond van die gewelddadige Arabiere is wat deur die setlaars beset is. “The means of governing Arab tribes even in peacetime closely resemble the procedures of war” (1666).
Die strategie van die Arabiere was soortgelyk aan dié van die ANC/SAKP: “When we tell the Arabs they started the war, they deny it passionately and claim that we were the ones to start it” (1060). Volgens Tocqueville is dit belangrik dat die Arabiere nie toegelaat moet word om onder die beheer van ‘n enkele leier, soos Abd-el-Kader, te verenig nie (716). “Anarchy will create Abd-el-Kader’s power” (723) – soortgelyk aan die chaos wat FW de Klerk in 1990/94 in Suid-Afrika toegelaat het en waaruit Nelson Mandela as die leier van die “nasie” te voorskyn getree het. Die Arabiere het op ‘n manier soortgelyk aan Mandela geredeneer: “In the end, the French will only being us to despair, and then, having lost all hope of peace, we shall do them far more harm than we have done so far” (1056).
Die Berbers is onder dwang tot die Sunni-Moslemgeloof bekeer nadat Arabiese inkommers hulle van die 8ste eeu af in die Maghreb gevestig het en hulle die Berbers teen die 10de eeu getalsgewys verswelg het. Vanaf 1516 (toe Oran beset is – 3626) tot 1830 het die Turkse Ottomans in Algerië regeer, nadat die Spanjaarde ook uit Algiers verdryf is. Dit het gevolg nadat die Moslem More, wat Spanje in 711 binnegeval het, teen 1492 uit Spanje verdryf is. “The Moors were a Muslim population of mixed Spanish (Andalusian), Arab, and Berber origins who had fled the Spanish Reconquista and settled as refugees in North Africa between the eleventh and seventeenth centuries” (3637). Tocqueville beskou die nageslag van hierdie More as ‘n derde inheemse etniese groep in Algerië, wat veral as handelaars in Algerynse stede en dorpe aangetref is (593) en geredelik met die Franse koloniste oor die weg gekom het. “The Moorish population deserves our consideration because of its peaceful character” (1567). Sommige van hulle beskou hulleself as Iberies (489) of Vandale (493) eerder as Arabiere (489).
‘n Vierde inheemse etniese groep in Algerië is die Koulouglis, die nageslag van Turkse soldate en Arabiese vroue, wat nie gewone Arabiere nie as hul gelykes wou aanvaar nie. Hulle het selfs militêr met die Franse saamgewerk (4255). Maar die destydse Turkse heersers sien op hulle beurt neer op die Koulouglis. “These Turks were so proud of their country that they despised their own children born of Arab women” (553).
Twee vrae kan in hierdie konteks gestel word. Eerstens, waarom word dit sonder meer aanvaar dat Turkye oor twee kontinente (Asië en Europa) kan strek maar nie Frankryk (Europa en Afrika) nie? Tweedens, waarom word die Arabiese inkommers deesdae sonder meer as die regmatige regeerders van Algerië beskou maar nie die Franse koloniste nie? Omdat die Arabiere vóór die Franse daar aangekom het? Maar waarom geld dieselfde reg dan nie vir die blankes in die suidwestelike helfte van Suid-Afrika nie? Die blankes was daar lank voordat die swartes uit die noordooste inbeweeg het. Die heillose ANC beskou die plaaslike blankes eintlik steeds as onwelkome setlaars, maar dit word nooit van die nageslag van die slawe gesê wat vanaf 1658, dus ná die blankes, hulle opwagting hier gemaak het nie. Die punt is: Dubbele standaarde word gebruik asof dit evangelie is.
“Two aspects of Tocqueville’s early colonial writings are most striking: first, his interest in Arab forms of political organization and self-governance, and second, his desire to see the integration of French settlers and [indigenous] Algerians through a policy of toleration and pluralism. Both would largely disappear in his later works as he became convinced that integration was impossible” (175). “Those who have been there [in Algeria] know that unfortunately Muslim society and Christian society do not have a single tie, that they form two bodies that are juxtaposed but completely separate” (1901). “The fusion of these two populations is a chimera that people dream of only when they have not been to these places. There can, therefore, and there must, be two very distinct legislative systems in Africa, because there are two very separate societies there” (1904). “The [later] reports proposed a vision of a separate European society in Algeria, again drawing frequently on Tocqueville’s knowledge of the British [colonial] experience” (284). Die Britse beleid van rasseskeiding is vanaf 1948 deur die NP-regering as sy apartheidsbeleid voortgesit en later tot die beleid van afsonderlike ontwikkeling aangepas. Maar ANC-kamerade verwyt nie die Britte nie maar Afrikaners vir rasseskeiding. Hiervolgens is nie Engels nie maar Afrikaans die taal van verdrukking.
“[Muslims], no matter how accommodating to their French invaders, must always be treated as a separate and subject population” (208). In Amerika was daar voorheen vertroue in die “melting pot”, maar later het sowel die blankes as die swartes besef dat rasse-integrasie meesal nie haalbaar is nie. Tocqueville het dieselfde paadjie geloop. In Suid-Afrika word die teenoorgestelde waargeneem: Aanvanklik was Suid-Afrika ‘n suksesvolle land met rasseskeiding as regeringsbeleid, gevolg deur gedwonge rasse-integrasie in ‘n vervalle land met onverkwiklike rommelstatus. Daar kan dalk (skrale) moed uit die volgende woorde van Tocqueville geput word: “People sometimes submit to humiliation, to tyranny, to conquest, but they never endure anarchy for long … this [is a] general law of humanity” (644).
“It was impossible to establish a secure border [in Algeria], so wars at the frontier would continue indefinitely … the imperial goal justified the means” (191). “Military domination without colonization was a futile strategy. As the Arab population would be unrelentingly hostile to the expropriation of land necessary for widespread European settlement, the French would have to adopt uncompromising strategies for defeating the inevitable Arab resistance” (211). Tocqueville skryf: “The quarrel is no longer between governments, but between races … the day a European plow touches the soil” (214). “Nothing irritates and alarms the natives more than the introduction of European farmers” (1488, ook 1502). Wat vir die setlaars belangrik is, is “security of persons and property” (220). Wat die blankes betref, ontbreek albei in die nuwe Suid-Afrika.
Dit gaan nie bloot om landbougrond wat na bewering tydens kolonialisme van die inheemses weggeneem is nie. Daar is ‘n sterk element van jaloesie teenwoordig. Die blankes het hulle as suksesvolle boere in Algerië, Suid-Afrika, Rhodesië/Zimbabwe en elders bewys, wat nie van die Arabiere en swartes gesê kan word nie. Die Voortrekkers het in gebiede ingetrek wat weens swart stamoorloë grootliks ontvolk was. Die blankes se teenwoordigheid was nie so steurend soos wat dit deesdae in ANC-propaganda voorgestel word nie. In Algerië was die situasie soortgelyk: “The country is occupied, it is true, but it is not full, not even actually owned. The indigenous population there is very sparse and thinly scattered. Thus the conquering population can be introduced onto the land without disturbing the conquered population” (2765).
“While it would be wrong to leave the best land for the Arabs, the French must be scrupulous about indemnifying indigenous property holders for the property they took” (275). “In general, nothing is more dangerous in a new country than the frequent use of forced expropriation” (1575). Volgens die ANC ís Suid-Afrika ‘n nuwe land wat in 1994 tot stand gekom het. “Forced expropriations [are] disastrous in principle” (223). ‘n Mens wens dat die ANC-regime hierdie waarheid wil besef. “To grant the general ability to expropriate and to issue as a final decree the intention to expropriate cultivated lands in order to place new colonists on them: that seems to me barbarous and insane” (996). In ‘n (eens) ontwikkelde samelewing, met eienaars wat kaart en transport van hulle eiendomme het, soos die Suid-Afrikaanse blanke boeregemeenskap, bestaan daar geen werklike regverdiging vir onteiening sonder vergoeding nie.
Histories was die situasie heeltemal anders. Die nomadiese Arabiere in Algerië en die nomadiese Khoi-San en swartes in Suid-Afrika kon nie met reg aanspraak maak op al die grond waaroor hulle beweeg het nie. Die blankes wat daardie grond tot produktiewe plase ontwikkel het, het ‘n sterker aanspraak op eiendomsreg as diegene wat bloot die natuur misbruik het, bv vir brandhout, (oor)beweiding (met dongas as bonus) en die jag van wilde diere. In Algerië het blankes in baie gevalle grond van die inheemse inwoners gekoop (1571, 2603, 3721). Later het ander mense as die verkopers beweer dat die grond eintlik aan hulle behoort. In sommige gevalle is dieselfde grond meerdere kere deur verskillende “eienaars” aan die blankes verkwansel. Omdat die grootte van die grond nie landmeterkundig vasgelê is nie, het dispute oor die grense ontstaan (2603). In 1847 is bereken “that the property sold amounted to more than twice the area that existed” (3804). Om hierdie chaostiese situasie te ontlont, is bepaal dat die setlaars grond slegs via die koloniale regering kon bekom (3011). “In barbarous or half-civilized countries, all titles that do not originate with the state provide only an unstable claim to property” (2600). “Once property is well established by a title originally granted by the state, people must not have to fear that it will be taken away” (2617). Hierop sê die verderflike ANC-regime: Aikôna.
Op sy eerste besoek aan Algerië skryf Tocqueville: “A promised land, if one didn’t have to farm with gun in hand” (877). Dieselfde kan van die nuwe Suid-Afrika gesê word. Veral blanke boere was noodsaaklik vir die behoud van Algerië as Franse grondgebied; nie enkelinge nie maar gesinne (1599) “Until we have a European population in Algeria, we shall never establish ourselves there but shall remain camped on the African coast” (1471). “Domination over semi-barbarous nomadic tribes, such as those around us, can never be so complete that a civilized, sedentary population could settle nearby without any fear or precaution. Armed marauding will long oulast war itself. Even if the war were over, it would be necessary before colonizing to adopt certain means of security and self-protection” (1474).
Sedert 1994 is die terroriste-oorlog in Suid-Afrika verby maar nie die “armed marauding” nie. Die beste manier van beskerming is “a continuous barrier around the territory … it is indeed the only means of defence that could succeed against the Arabs” (1539). Met die oog hierop het die soldate gesorg vir loopgrawe rondom die gekoloniseerde gebiede van Algiers (1545) en Oran (3801). “The ‘continuous barrier’ composed of a trench and a wall four meters high flanked by blockhouses was conceived in France” (3797). Die oprigting van mure is noodsaaklik geag (1646). ‘n Ander veiligheidsmaatreël wat voorgestel is, is “the necessity of not allowing the population to scatter into the countryside, but rather of forcing them to live in villages that the state fortifies at its own cost” (1585).
By die sogenaamde inheemses wat in die vorige eeu politieke beheer oor die eertydse kolonies in Afrika verkry het, is daar geen werklike begrip vir die ontberings en opofferings van die blanke koloniste nie. “All these artificial and complicated means of populating Africa could appeal only to those theoretical men who have never seen the landscape of colonial society for themselves. Those who have studied the matter practically know, to the contrary, that what is required to fight against the innumerable difficulties of an original settlement is nothing less than all the energy of the passions to which individual property gives rise; that is, at the harsh early stages it is necessary to keep the colonist’s movements as free as possible, and to give his hopes as broad a horizon as possible. We must never forget … that the colonists are not serfs but independent and mobile men who can choose not to come or not to stay” (1610).
“The administration must … acquire land in order to sell it to the colonists unencumbered and at a low price. It should fix the location of the villages, lay them out, fortify and arm them, build each a fountain, a church, a school, and a town hall, and provide for the needs of the priest and the schoolmaster” (1620). Sulke dorpies “have been created and supported by the presence of our army” (2872). Wat die regering in Algerië gedoen het, is “provided the colonists, in addition to land, with help in building their houses and clearing their land” (2826). In party gevalle “it [the government] gave them seeds, it lent them farm implements” (2858). Die koloniste lei egter “a very weak and precarious existence … The government, after having created them, is forced to help them survive” (2840).
Omdat die blanke Algeryne se voortbestaan deurlopend deur die gewelddadige Arabiere bedreig is, is soldate aangemoedig om boere te word en terselfdertyd te help met burgerlike beveiliging. “The soldier who has been chosen to become a colonist is placed on a property with his wife; the state gives him furniture, animals, farm implements, trees to plant, and seeds; for three years it continues to give him his pay and clothing, and provides him and his family with provisions. Until his term of service expires, that is, for three years, he remains subject to military discipline, and the time he spends in this situation counts as if he had spent it doing military service. After three years, the military colonists enter the civilian regime” (2879).
Die volgende inligting word oor die nedersetting Saint-Ferdinand, wat in 1843 tot stand gekom het, verskaf. “Colonists were offered a house with an area of 60 to 64 square meters, twelve hectares of arable land, of which four were cleared and trees were planted. The colonists could also request the construction of a lean-to for their livestock, and they were promised a church at the state’s expense” (3964). Soos tydens die VOC-bewind aan die Kaap was die blanke boere in Algerië verplig om hulle produkte teen onekonomiese lae pryse aan die staat te verkoop. “Until now, the military administration has appeared to be preoccupied only with obtaining the colonists’ goods at the lowest possible price. Thus, while the government was making great sacrifices to settle farmers in Algeria, it refused to make farming profitable” (3067).
Dit is duidelik dat die Franse koloniale owerheid veel meer vir die koloniste in Algerië gedoen het as die Hollandse en Britse owerheid in Suid-Afrika. Die vryburgers was van 1657 af grootliks op hulleself aangewese. Die Khoi-Khoin kon skape oppas en steel, maar nie ‘n dag se behoorlike werk doen nie. Slawe is gevolglik van 1658 af ingevoer. Pleks van die skuld vir slawerny op die onbruikbare, leeglêende Khoi-Khoin te pak, word die blankes (koloniste en regering) deesdae hiervoor verwyt. Die blanke boere was grootliks op hulleself vir hulle eie beskerming aangewese. In Algerië, daarenteen, “we have four times as many soldiers as colonists” (1907). Hier verwys “colonists” waarskynlik na landbouers. “It was estimated that out of 100 000 Europeans, only 7 000 made their living in agriculture, and of those 5 000 were market gardeners on the outskirts of the towns” (3859).
Soos die Arabiere in Algerië was die swartes in Suid-Afrika “a formidable enemy that constantly circles around you to take your property or your life” (1705). Tocqueville beweer: “Nowhere has she [Britain] encountered a population as warlike as the Arabs” (2042), maar hy was moontlik onbewus van die mate waarin bv die Britse setlaars van 1820 aan die Kaapse oosgrens uitgemoor is. Dit sou nie so maklik en algemeen in Algerië gebeur het nie. In 1846 het daar bv meer as 100 000 soldate diens gedoen (2218). “What must be done first of all [is] to give to men’s liberty and property the guarantees that one has a right to demand of the government in all civilized countries” (1959). Sedert 1994 word die blankes se vryheid en hulle eiendomsregte egter in vele opsigte deur die ANC-regime geminag.
As al die moeite wat die Franse regering gedoen het om blanke boere as setlaars na Algerië te trek en die groot koste wat van owerheidsweë aangegaan is om hulle te vestig en beveilig, in ag geneem word, kan ‘n mens net die hoogste agting hê vir die blankes wat hulle ver van Europa in Suidelike Afrika gevestig het. Al is hulle in uiters gevaarlike omstandighede grootliks aan hulle eie lot oorgelaat en al was die blankes meesal brandarm, het hulle in hierdie wye en droewe land ‘n groot positiewe bydrae gelewer. Van absolute onontwikkeldheid is die land onder die kundige en toegewyde leiding van blankes uitgebou tot die suksesvolste en voortreflikste in Afrika. Maar daarvoor ontvang hulle en hulle voorgeslagte deesdae daagliks stank vir dank. Ons moet nie toelaat dat propaganda enigsins afbreuk doen aan die blankes se bewese uitsonderlike prestasies nie.
Die ander kant van die munt, die Mandela-kant, is: Daar is tans meer as 29 000 staatsamptenare in Suid-Afrika wat elk meer as ‘n miljoen rand per jaar aan salaris ontvang (eerder as verdien). Hulle is aangestel en word bevorder ingevolge die ANC se nie-rassistiese en nie-seksistiese beleid. Hulle is met min uitsonderings voorheen benadeeldes wat tot tans bevoordeeldes getransformeer is. Welvaart het nooit so gou en so maklik in die skoot van die plaaslike blankes geval nie. Hulle moes hulle inkomste en besittings op ‘n nie-korrupte manier met harde werk oor geslagte heen verdien.
In Algerië het die setlaars bruikbare inheemse werkers van mekaar afgerokkel. Na aanleiding van die Britse voorbeeld het Tocqueville ‘n pasboekstelsel voorgestel: “To require workers to carry a booklet in which they would register contracts of this kind; then an action for damages could be brought against a landowner who hired any worker carrying a booklet that proved that he was missing his prior engagement” (951). Tocqueville het heel moontlik die idee van ‘n pasboekstelsel by die Britte oorgeneem. Die eerste paswet in Suid-Afrika het in 1797 tydens die eerste Britse besetting van die Kaap in werking getree. Nogtans word die NP-regering, dus Afrikaanssprekendes, en nie die Britte nie, dikwels vir die sogenaamde “dompas” verwyt.
Reeds in 1847 het Tocqueville die Algerynse oorlog (1954-1962) voorsien: “Sooner or later, Algeria would become a closed field, a walled arena, where the two peoples would have to fight without mercy, and where one of the two would have to die. May God save us, gentlemen, from such a destiny!” (2392). Sedert 1962 het Algerië ‘n 99% homogene Moslem bevolking. Die blanke element, eens 10% van die bevolking, is grootliks uitgewis. In 1846 het Tocqueville as parlementslid profeties gesê: “I think that to trust to the goodwill of the natives to keep us in Africa is a pure illusion, to which it would be insane to attach ourselves” (1997) en “Beware of going to Africa: the country is beautiful, the soil is good, the climate is healthy, but as long as Africa remains as it is today, without a real government [the ANC?!], don’t go to Africa, for there you will find only misery or death” (2028).

