Etiket: Nadine Gordimer

Dan Roodt: Engels lei tot dwelms en domheid op skool

Vroeër vandag het ek iets getwiet wat myns insiens voor die hand liggend is:

Dit het egter heelwat kritiek op Twitter en Facebook ontlok. Volgens my kritici kan ‘n mens nie so ‘n verband tref nie. Miskien neem ek te veel aan, naamlik dat mense met die Suid-Afrikaanse Engelse kultuur bekend is. Baie Afrikaners ken hier en daar ‘n Engelssprekende, maar het nog nooit in Johannesburg of Kaapstad of Natal tussen hulle gewoon nie. Daarom dink hulle aan Engelse as “blankes” of mede-blankes wat ‘n kultuur met hulle deel. Die Engelse elite in die groot stede het egter niks met ons in gemeen nie en woon nie in dieselfde land nie. Eintlik het niks sedert Paul Kruger se dae verander nie: Daar is steeds “uitlanders” wat vir Suid-Afrika en veral Afrikaners net minagting koester. Hulle het wesentlik Brits gebly en is ewe dekadent as hul mede-Britte oorkant die water.

Veral Johannesburg verteenwoordig ‘n eiland in Suid-Afrika wat op die res van die land se rykdom teer, selfs parasiteer. Salarisse hier is baie hoër as elders en mense leef in ‘n borrel, ‘n soort “klein Engeland” waar Britse norme en kultuur geld. Dit sluit die Britse geneigdheid tot dwelmgebruik in. Die Londense koerant The Guardian het onlangs berig dat Engeland geheel en al in die greep van dwelms verkeer: I was relaxed about Britain’s drug culture revolution – but not any more.

John Harris skryf in dié artikel:

According to figures released last month, 2016 saw the highest-ever recorded number of deaths in England and Wales from what the Office for National Statistics calls “drug poisoning”, which includes everything from paracetamol to amphetamines: 3,744, up from 2,600 20 years ago. Heroin and morphine were involved in 1,209 deaths, which amounted to about a third of the total; cocaine was cited in relation to 371 fatalities. And ecstasy was named on the death certificates of 63 people, up from 57 in 2015, 43 in 2014, 31 in 2013 – and, back in 1993, a mere 12.

Meer Britte gaan weens dwelms dood as mense wat vanweë plaasmoorde in Suid-Afrika sterf, te oordeel aan die syfers hier bo. Trouens, selfs in Suid-Afrika is dit moontlik dat meer mense weens dwelmmisbruik doodgaan as in plaasmoorde. Presiese jaarlikse syfers is nie beskikbaar nie, maar volgens ‘n berig op die IOL-webblad wat navorsing deur die Universiteit van Pretoria aanhaal, het 385 mense net in Pretoria tussen 2003 en 2010 aan dwelms gesterf. En dit was hoofsaaklik jong blanke mans:

The race or ethnic profile of the deceased who tested positive for drugs was mostly white – accounting for 85.1 percent of positive cases, despite only making up 20.1 percent of the general Tshwane population.

Toe ek destyds van ‘n Afrikaanse hoërskool (Helpmekaar) na die Universiteit van die Witwatersrand toe is, was dit opvallend hoe drasties die Afrikaanse en Engelse kulture verskil het as dit by dwelms kom. By die Hoër Seunskool Helpmekaar was daar gerugte dat daar twee seuns in die skool was wat al dagga gerook het. Ons het dit met groot oë vir mekaar vertel. Self het ons nie eens geweet hoe dagga lyk nie en dit ook nooit teëgekom nie. Ons het wel mettertyd alkohol begin gebruik, selfs misbruik, want dit kon ‘n mens by die naaste drankwinkel koop en destyds was daar kwalik ‘n ouderdomsperk daarop.

By Wits aangekom, het ek tot my stomme verbasing uitgevind dat die meerderheid Engelse jongmense dagga rook. By enige partytjie het pakkies dagga onmiddellik te voorskyn gekom. Dit was algemeen.

Eenkeer is ek na ‘n partytjie in ‘n ou huis in Crown Mines uitgenooi. Dit was nog in die dae van segregasie tussen wit en swart, maar ek sou sê dat ‘n derde of die helfte van die partytjiegangers swart of gekleurd was. By die Johannesburgse Engelse elite het apartheid nooit eintlik gegeld nie; lees maar Nadine Gordimer se roman A world of strangers wat in die vyftigerjare afspeel.

In elk geval, die gasheer wat sy verjaardag gevier het, was reeds twee dae lank besig om dagga te rook en daggakoekies te eet. Op die eerste verdieping was daar ‘n soort toegemaakte stoep met strooi waarin hy soos ‘n dier rondgekruip het. Ek was nogal geskok, maar al my Engelse medestudente het net gelag. Dit was bloot pret. ‘n Deel van die partyjie het in ‘n verlate ou gebou plaasgevind, waar daar vuur gemaak, dagga gerook en op die maat van Bob Marley en Peter Tosh se reggae-musiek gedans is. In dieselfde tyd skat ek het die gemiddelde Afrikaanse student na Gé Korsten en Min Shaw geluister. Waarskynlik sou jy by Tuks of Potch geskors word indien jy dwelms gebruik. By Wits sou hulle egter die hele kampus moes skors.

Die meeste studente het uit gegoede huise gekom. As jy nie ‘n Alfa-Romeo of Lancia, wat destyds duur klein sportmotors was, gery het nie, het die meisies nie eintlik in jou belanggestel nie.

Een van my klasmaats het elke dag by die swembad op die kampus dagga gerook. Trouens, sover ek onthou het hy eenkeer sommer in die klas dagga gerook. Destyds kon ons in die klasse ook rook, bedoelende nou tabak. Ek het so ‘n Peterson-pyp gehad en het altyd agter in die klas gerook dat die blou wolke trek. Gelukkig het ek dié nare gewoonte binnekort laat vaar en nooit weer ‘n pyp of sigaret opgeneem nie.

In my honneursjaar het ek in ‘n kommune in Yeoville gewoon. Daar was verskeie sulke kommunes in Yeoville waar ideologiese en regte dagga vrylik gerook en op allerlei maniere verbruik is. Ons het al die marxistiese skrywers onder die son gelees en bespreek: Marx, Hegel, Lenin, Marcuse, Horkheimer, Adorno, Sartre, Althusser, ens.

Ek het verskeie Joodse meisies gehad. Een se ouers was besonder welaf en het in Houghton gewoon met ‘n vakansiehuis aan die Kaapse kus. Een vakansie is ons daarheen. Ons het skaars by die dubbelverdieping met ‘n see-uitsig aangekom, of die dagga is uitgepluk. Daar is selfs ‘n koek gebak met dagga as bestanddeel.

Hoewel ek my lewe lank al tussen Engelse in Johannesburg woon, verstaan ek nie hul obsessie met dwelms nie. Waarom wil jy jou bewussyn verdoof wanneer die werklikheid so boeiend en pragtig is? Elke sonsondergang is vir my ‘n wonderwerk. Om die ligte bries op jou vel te voel, kan ‘n mens noop om ‘n gedig te skryf. Maar Engelse benodig dwelms soos ander mense kos en water, lyk dit my.

Sedert 1994 verkeer ons onder ‘n Engelse regering. Die ANC is ‘n Engelse organisasie wat jare lank in Engeland deur die Britte vertroetel en befonds is. Goed, Nederland en Swede het ook ‘n groot finansiële bydrae aan die ANC gelewer, maar dit was onder invloed van die Britse media wat deurentyd die ANC opgehemel en Suid-Afrika as “apartheidsland” afgekraak het. Soms wonder ek hoeveel van daardie Engelse joernaliste was onder die invloed van dagga en ander dwelms terwyl hulle hul eensydige berigte oor Suid-Afrika geskryf het.

Onlangs tydens my besoek aan Amsterdam was ek oplaas by die Rijksmuseum wat ‘n tyd lank vir opknappings gesluit was. Ek het my verwonder aan Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en vele ander groot kunstenaars van die sewentiende eeu. As ‘n mens aan Nederlandse kuns dink, het jy byna onmiddellik Rembrandt voor jou geestesoog. Om voor sy Nagwag te staan, is ‘n onbeskryflike sintuiglike ervaring, soveel beter as enigiets wat ‘n dwelm jou kan bied.

In die tyd toe ons voorouers in Nederland en Vlaandere van die grootste kuns ter wêreld voortgebring het, was Engeland agterlik en onbeskaaf, ‘n broeiplek vir seerowers en diewe. Trouens, Elisabeth I het haar koninkryk op seerowery gebou, deur koninklike briewe aan vrybuiters soos Sir Francis Drake uit te reik om ander skepe ter see te gaan beroof. ‘n Vlaamse skip wat eenkeer in ‘n Britse hawe vasgemeer het, is dadelik beroof deur ‘n Engelse vrou wat dit uit haar kamervenster gewaar het.

Vermeer: Meisie met pêreloorbel.

Daar was min of geen Engelse kuns in die sewentiende eeu nie. Vandag is daar egter Engelse “kuns”, soos die groteske falliese beelde van Sarah Lucas wat Brittanje by die Venisiese Biennale verteenwoordig het.

Sarah Lucas: beeld, deel van die reeks ‘I scream Daddio’.

Daar bestaan baie groot verskille tussen Engelse en Afrikaners. Ek weet, want ek het lang tye in albei wêrelde deurgebring. Die gemiddelde Afrikaner het geen benul van wat Engelsheid werklik behels nie, terwyl die Johannesburgse of Kaapstadse uitlander insgelyks geen begrip vir ons patriotisme, aardsheid en verknogtheid aan Afrikaans het nie. Vandaar dus die argeloosheid waarmee die huidige Afro-Saksiese alliansie ons en ons kultuur wil uitwis.

Terloops, my twiet oor Engelse en dwelms het ontstaan toe Jani Allen ‘n boek deur ene Dominique Botha, Valsrivier, by my aanbeveel het. Dit is ‘n outobiografiese werk waarin die skryfster se ouer broer, Paul, op die ouderdom van 27 weens ‘n oordosis dwelms in Londen beswyk. Blykbaar was hy op ‘n Engelse hoërskool en waarskynlik ‘n Engelse universiteit.

Engelse skole en kampusse is sinoniem met dwelms. Ek staan by daardie stelling en enige ernstige navorsing oor dié onderwerp sal my gelyk gee.

Maar daar is ook ‘n ander aspek aan Engels wat dit veral in ons konteks ‘n funeste, aaklige taal maak. In die VSA, asook Brittanje, bestaan daar wel mense wat nie linkse dwelmgebruikers is nie en sekerlik soos die meeste Afrikaners tradisionele gesinswaardes aanhang. Die probleem is egter dat die heersende Engelse kultuur wat vanuit New York en Londen uitstraal, wesentlik deur kultuurmarxisme en politieke korrektheid gekenmerk word. Dit staan ook vyandig teenoor sowel Afrikaners as Vastelandse Europeërs. Ek het al male sonder tal in Britse publikasies gelees hoe agterlik Franse, Duitsers of Nederlanders nou eintlik is. Die Londense Financial Times het al dikwels die ondergang van die euro voorspel, sonder dat dit ooit bewaarheid is. Nietemin beskik Duitsland oor ‘n veel groter ekonomie as dié van Brittanje. Die kleine Nederland wat maar oor ‘n kwart van die Britse bevolking beskik en ‘n landjie so groot soos die Krugerwildtuin, voer meer as die Verenigde Koninkryk uit.

Ek dink dit het tyd geword dat ons moet rebelleer teen Engelse hovaardigheid en verdrukking, veral in Suid-Afrika. Die huidige plan om Afrikaanse skole finaal die nekslag toe te dien, is waarskynlik deur Barbara Creecy, die aartsvyandige Panyaza Lesufi se regterhand, uitgedink. Dit gaan deur ons Engels-eentalige parlement gestoomroller word en soos wat “Afrikaans Must Fall” by Tukkies, Kovsies en elders geseëvier het, gaan Afrikaanse staatskole in al die Afrikaanse buurte summier oorgeneem, verengels en vernietig word.

Hoewel Franssprekendes in Kanada ‘n minderheid verteenwoordig, geniet Frans gelyke status met Engels in dié land. Verskeie Kanadese eerste ministers het reeds beweer dat die tweetaligheid van Kanada ‘n integrale deel van dié land se identiteit uitmaak. Sover ek weet, het geen Engelse politikus in Suid-Afrika nog ooit iets positiefs oor Afrikaans kwytgeraak nie. Oor die afgelope tweehonderd jaar was hulle feitlik deurentyd vyandig teenoor ons en ons taal. Ek verwag ook nie dat enige Engelse openbare figure in die huidige stryd hul steun vir die behoud van Afrikaanse skole aan ons sal toesê nie.

Daar is egter reeds meer Europeërs en suidelike Amerikaners wat ons ondersteun as plaaslike Engelse. Ons het hulle, hul taal en dwelmgewoontes nie nodig nie. Trouens, ons kinders moet liefs teen Engelse beskerm word wie se dekadente, beginsellose en polities korrekte idees en gewoontes tot hul dood mag lei, soos in die geval van Paul Botha, waaroor sy suster in haar boek skryf. Vandat Engels op Afrikaanse kampusse ingestel is, het dieselfde triestige atmosfeer hom daar voelbaar gemaak.

Behalwe dat Engelsheid ‘n mens benewel, sluit die opgang in ‘n eentalige monokultuur ook enige diversiteit van denke uit. In Engeland word daar tans sensuur toegepas en word mense wat die verkeerde dinge op sosiale media sê – soos byvoorbeeld kritiek op Islamitiese terreur – strafregtelik vervolg. Onder andere het die Britse owerheid die Nederlandse politikus Geert Wilders verbied om hul land te besoek.

Vele Engelssprekendes ken net hul eie taal en verwag dat ander hul daarby moet aanpas. Hierteenoor is die meeste Vastelandse Europeërs twee- of meertalig. Die meeste Afrikaners ken ook Engels en ander tale. Tot onlangs is Duits in die meeste Afrikaanse skole as vak aangebied.

Die Engelse kultuur is oppervlakkig en het ‘n gebrek aan diepgang. Telkens as ek in Europa, veral Frankryk of Duitsland kom, is dit vir my ‘n groot verligting om agter te kom dat daar steeds intelligente, denkende wesens op die planeet Aarde verkeer. Dit is mense wat eeue se geskiedenis en verwikkelinge, tesame met filosofiese of kunshistoriese verwysings in ‘n gesprek kan inweef sodat ‘n mens eintlik lus kry om dae lank net aan te hou praat en debatteer. In ons toenemend Engelse Suid-Afrika ervaar ek feitlik nooit daardie gevoel nie. Hoe meer Afrikaners weens verengelsing van hul Europese erfenis ontneem word, hoe oppervlakkiger en dommer word hulle. Dan praat ‘n mens nie eens van die hanskakies – diegene wat sommer vrywillig verengels en Engelse stereotipes oor Afrikaners hul eie gemaak het – in ons midde nie. Skepsels soos Max du Preez, Adriaan Basson, Roof Bezuidenhout en baie ander sanik aanmekaar oor apartheid, witskuld en ander onderwerpe wat links-liberale Engelse eindeloos interessant vind.

In welke mate sulke hanskakies aan breinskade ly weens al die dwelms wat hulle saam met hul Engelse vriende verbruik het, sal mens nooit weet nie. Maar hulle is oogluikend nie helder of genuanseerd in hul denke nie.

Verengelsing en verdomming gaan inderdaad hand aan hand. Wee ons kinders wat binnekort dalk almal in Engelse skole ingedwing gaan word waar hulle benewens dwelms, aan die uitsigloosheid van ‘n Engelse opvoeding blootgestel gaan word. Die gemiddelde wiskundepunt in Soweto se honderde Engelse skole is reeds twintig persent; ek vermoed dit gaan die nasionale norm word soos wat ideologiese konformisme alle kennis en denke in ons land verdring.

Soos ek verder getwiet het:

Die hopelose Engelse skole met hul Anglikaanse name begin mos almal met “Sint”. Pleks dat hulle “Sint Kokaïen”, “Sint Dagga” of “Sint Heroïen” genoem word; dit sou meer beskrywend wees.

Daardie kwasi-Engelse sangster Karen Zoid wat in eie reg ‘n opperste Boerehater is, het op tipies Britse wyse in haar liedjie “Katriena” oor dwelms gesing:

Sy deel in haar pad
Met die heroinmonster
Sy voel hoe sy asem
In haar ore fluister
Sy sien
Sy versteen
As die lewe wyk
As die lewe wyk
Na die ewigheid

Ignoreer vir ‘n oomblik die groteske anglisisme in die eerste reël, want sy is mos Engels. Dan is daar nog die volgende strofes:

Katriena heroina
Katriena amfetamina
Katriena kokaina
Katriena

Liefde het ‘n lettergreep

Katriena Katriena Katryn
Was lief vir haar lewe
En bietjie vir my

Katriena Katriena Katryn
Was te opgevang
In haar sadness en pyn

Dis amper so swak soos die poësie van Ingrid Jonker.

Jare lank het die sarkasties neulende Engelse ons ‘n utopie belowe as hul gunsteling-ANC net die land mag regeer. FW de Klerk, wat self deesdae Engels as huistaal het, het besluit om voor dié idee te swig. Nou blyk dit dat die Engelse utopie van die “nuwe Suid-Afrika” wat eintlik ‘n meer derdewêreldse weergawe van Engeland verteenwoordig, eintlik ‘n distopie is. Dis ‘n land van verskrikking, van geweld en korrupsie, van vernietiging.

Die arme Afrikaner: so ver van God en so naby aan Engeland!

Mag ons binnekort van Engelsheid verlos word.

Dan Roodt: Raak dadelik apaties oor Zuma: ‘n ope brief aan Afrikaners

Geagte Afrikaners,

Waarskynlik het u opgemerk dat die ANC-SAKP, daardie goddelike organisasie wat eens aan ons voorgehou is as ‘n hemelse seën vir die land, nie meer so gewild in die Engelse media is nie. En as ek praat van “Engelse media” sluit ek koerante soos Beeld en Die Burger daarby in. In elk geval word die meeste van hul meningstukke letterlik vanuit Engels vertaal en die res word deur mense geskryf wat volledig teen die hele Afrikaanse tradisie van 1652 tot nou gekant is.

“Zuma moet val” is die nuwe “meem” wat ons voorgehou word. Waarom? wonder ‘n mens. Wat is die verskil tussen Zuma en Mbeki? Of selfs Zuma en Mandela? Albei is Nguni-sprekers wie se enigste opvatting van politiek dié is wat deur hul Engels-marxistiese meesters aan hulle geleer is.

Sedert 1994 en selfs daarvoor, word Suid-Afrika aangehits om revolusie te voer, te “transformeer”, alles radikaal te verander: ons ekonomie, ons skole, ons universiteite, ons plekname, ons geskiedenis, selfs die menslike geslag; mans en vroue moet verdwyn en slegs “nie-seksistiese” hermafrodiete moet oorbly. Elke dom Rooinek in Johannesburg of Kaapstad het saam-saam gemarsjeer in elke optog ten gunste van die revolusie. Noudat die onvermydelike gebeur, met die rand wat daal en die ekonomie wat lyk asof hy in die hek gaan duik, moet die remme aangeslaan word.

Die Rooinekke – hulle wat jare lank gal gebraak het oor die “dom Afrikaners”  en hul “misdaad teen die mensdom, die verskriklike apartheid” – kyk nou om hul rond en wonder hoe hulle hierdie warmgemaakte rooi Ford Cortina, die revolusie, gaan keer! Maar natuurlik, doer in die hoek, met sy stommerikhoedjie en “I-must-not-speak-Dutch”-teken om sy nek, staan Japie, die Afrikaner. In Nadine Gordimer, die Engels-Joodse Johannesburger aan wie die Sweedse Akademie die Nobelprys vir letterkunde uitgeloof het, se boeke verwys sy gereeld na Afrikaners as “the japies”.

Japie staan in die hoek; hy is nie deel van die pret nie. Die korrupsie, vinnige geld en “bemagtigingstransaksies” waarvan die Johannesburgse banke en makelaars miljarde rande afgeskep het, het by Japie verbygegaan. Dit was die hele plan: om die land na hartelus te kan plunder. Maar nou is dit feitlik leeg geplunder. Binnekort gaan die staatskas dolleeg wees. Wat nou? Verder as dít het die “slim Engelse” met hul liberale teorie van die “een nasie, een land, een taal” nie gedink nie.

Vandaar dus die angsvallige oproep op “almal” (ook Afrikaners) om summier teen Zuma te agiteer en te betoog. Vanuit die moederland, Groot Brittanje, word die propagandakrane ook nou oopgedraai. Enkele dae gelede staan daar in die Britse Independent, uit die pen van ene Justin Cartwright:

South Africa is a failed state under Zuma the illiterate clansman

Was Mandela nie ook maar ‘n “illiterate clansman” nie? Van die linkse Engelse marxiste wat ek destyds as student by Wits ontmoet het, soos ene Fink Haysom, het elke enkele toespraak wat Mandela ooit gelewer het, geskryf. ‘n New Yorkse Jood het Mandela se outobiografie geskryf. Ek dink nie Mandela kon twee sinne na mekaar konstrueer nie. Maar hy was ‘n god waarvoor almal op hul knieë moes val.

Nou word Zuma as ‘n “ongeletterde Stambantoe” beskryf. As ‘n Afrikaner so iets sou kwytgeraak het, sou ‘n horde gillende Engelse en amper-Engelse soos Mal Max du Preez en Piet Kopdoek – om nie van Kallie Kriel, die vurige “antirassis” van Afriforum te vergeet nie – terstond op hom toegesak het. Hy sou as ‘n “rassis” uitgekryt gewees het. Indien hy iewers oor ‘n vaste pos by ‘n maatskappy, skool of universiteit beskik het, sou hy moes bedank of hy sou afgedank gewees het. Die Menseregtekommissie sou ‘n ondersoek geloods het. Waarskynlik sou hy voor die Gelykheidshof gedaag gewees het. Tronkstraf of ‘n aansienlike boete sou sy voorland gewees het.

Maar as jy Engels is, mag jy dit maar sê. Want sien: Zuma en sy ANC raak nou ongehoorsaam. Hulle heul met die Russe en Chinese, oor kernkragsentrales en dies meer. Anders as Mandela of Mbeki, tree Zuma nie op as veghond teen die Afrikaner nie. Nie dat Zuma die Afrikaner goedgesind is nie, maar hy sien dit waarskynlik nie as sy primêre taak om Afrikaners te vervolg nie. Hy ontspan eerder bietjie by Nkandla, met die res van sy sibbe.

Dié mnr. Justin Cartwright wat op Zuma vanuit Londen skel, is blykbaar ‘n liberale Engelsman wat in Suid-Afrika gebore is. Hy beskik selfs oor ‘n aangenome kleinkind, ‘n swartman uit Haïti. In ‘n ander artikel in die Independent stel Cartwright sy reuse-ego ten toon en word sy lewe só opgesom:

Any anxiety Frank feels about the 21st-century Rainbow Nation being wrecked by similar racial violence is eased by distance, his complacent joy in his impeccably modern family (divorce, drugs, adopted Haitian grandson), and a romanticised love affair with the South African landscape.

Die hoofkarakter in Cartwright se jongste roman, Up against the night, is ‘n afstammeling van Piet Retief:

Retief, as the novel suggests, bequeaths a complex inheritance. For urbane liberal exiles including Frank and Cartwright, he is an anchor to South Africa itself. “It sort of gives you a sense of belonging. The Boers got there a lot earlier and went through a lot more than we ever had.”

Dis die ironie: “The Boers”, asook Afrikaans en ons hele geskiedenis, het in die huidige “progressiewe”, linkse, Afrosentriese, Engelstalige Suid-Afrika opgehou bestaan. Ons word net hier en daar op ‘n trollie vorentoe gestoot as daar oor apartheid gesanik moet word. As die lui, dom, megalomaanse Engelse tantes soos Mary Metcalfe of Barbara Creecy se linkse “opvoedkunde” in die swart skole van Gauteng nie werk nie, dan is dit “apartheid se skuld”. Die Afrikaner, wat nie meer as ‘n Suid-Afrikaner gereken word nie, verteenwoordig desnietaanstaande die land se ewige sondebok. Oor die min dinge wat in die land reg loop, popel die Rooinek in sy manjifieke briljansie en links-liberale “genie”. Die res, alles wat in duie stort of skipbreuk ly, is “te wyte aan die apartheidserfenis”, waarvoor die Afrikaner tot in aller ewigheid sal boet.

Daarom, as daar ooit ‘n oomblik in die geskiedenis was wat ons nie ‘n vinger moet verroer om die “slim Engelse” uit hul verknorsing te help nie, is dit nóú. Laat hulle en Zuma se Zoeloes mekaar gerus die stryd aansê, terwyl ons langs die kantlyn op ‘n veilige afstand kyk hoe hulle vaar. Of dit ‘n Isandlwana of ‘n Rorke’s Drift gaan wees, sal ons nog maar moet sien.

Peter Bruce, die gewese redakteur van die Business Day, en wat sy hele lewe lank daarvan droom om Brits te word, braak in sy mees onlangse rubriek gal oor Zuma onder die opskrif: A damaged man. A damaged country. Asof Bruce al ooit ‘n snars vir ons land omgegee het! Al waaroor hy begaan is, is oor sy eie sak en die moontlikheid dat Zuma die ekonomie mag skade aandoen. Nadat elke ander faset van die land reeds verwoes is. Sy rubriek eindig met ‘n oproep tot die stryd teen Zuma:

Have a safe holiday — 2016 will test us all.

Gaan daar burgeroorlog in 2016 wees? wonder ‘n mens. Hoe meer histeries die Engelse media en hul Afrikaanse napraters egter oor Zuma te kere gaan, hoe meer neutraal moet ons oor die hele aangeleentheid voel. Dis nou die tyd om ‘n goeie boek te lees, saam met jou familie en vriende vleis te braai of te gaan inkopies doen in al die Engelse winkelsentrums.  Met die ekonomie wat tuimel, gaan daar binnekort baie winskopies wees. Verkoop die rand teen die dollar of die euro, of koop Krugerrande, en sit agteroor om te kyk wat gebeur.

Die enigste stryd wat die Afrikaner tans moet voer, is die taalstryd. Nog nooit was die Engelse met hul imperiale strewe om ons te oorheers en te verengels so swak soos nou nie. Daarom staan ons nou ‘n kans om Afrikaans weer te laat herleef. Die Engelse en die Zoeloes deel ‘n gemeenskaplike taal in hul provinsie Natal, daardie lustelose en arm gebied wat so sleg teen ons dinamiese Transvaal en Wes-Kaap afsteek. Laat hulle dinge tussen mekaar uitspook, met of sonder hulp van Moedertjie Brittanje.

Kom ons pas die wysheid van die ou spreekwoord toe: Twee honde baklei oor ‘n been, en ‘n derde hardloop daarmee heen. Hoe hewiger die stryd tussen die Engelse en hul ANC-SAKP-Frankenstein raak, hoe beter die kans dat ons self ‘n paar kastaiïngs uit die vuur sal kan krap.

Natuurlik bestaan daar nasionalistiese Engelse en Britte in die Verenigde Koninkryk met wie ons ‘n pad sal kan stap, net soos met die ander regse Europeërs en Amerikaners. Sulke Engelse is egter in Suid-Afrika yl gesaai. Die meeste het die heersende politieke korrektheid en kulturele marxisme volledig omhels. Wat jy saai, sal jy maai. Tot dusver het ons die meeste onder die revolusie gely, met plaasmoorde, taaldiskriminasie en antiwit rassisme. Justin Cartwright en sy vriende in Kaapstad, Durban en Johannesburg se beurt kom nou.

Deur die geskiedenis is Afrikaners nog altyd as kanonvoer deur die Engelse gebruik. Ons was dom genoeg om in 1994 ons land op ‘n skinkbord weg te gee aan ‘n klomp rampokkers wat dit wou plunder. Laat ons nie so dom wees om, noudat hulle op die punt staan om hul deel van die buit te verloor, dit nog vir hulle te probeer terugwen nie.

Tree in die belang van ons mense op: wees polities apaties. Maar bly veg vir ons taal en kultuur.

Geseënde Kersfees en alles wat mooi is.

Met vriendelike groete,

Dan Roodt

Britse politikus wat Afrikaners steun uit party geskors

‘n Britse politikus en kandidaat vir UKIP in die huidige parlementêre verkiesing in dié land, is uit sy party geskors, onder andere omdat hy simpatie vir Afrikaners en blanke Suid-Afrikaners uitgespreek het. In ‘n aanlynonderhoud het mnr. Jack Sen, die kandidaat vir Wes-Lancashire, gesê dat “Westerse regerings die etniese suiwering van mense van Europese afkoms in Suid-Afrika ignoreer”. Sy party het hom summier geskors en hul van sy uitlatings gedistansieer.

Mnr. Sen sou binnekort ‘n onderhoud aan PRAAG toestaan waarin hy sou uitwei oor ‘n globale strategie om die Westerse beskawing te red, waaronder die blanke minderheid in Suid-Afrika. Mnr. Sen het hom ook tydens die onderhoud beskryf as “onbeskaamd polities inkorrek”.

In ‘n onderhoud met die Londense Guardian wat vandag op die koerant se webblad verskyn, sê Jack Sen:

Die Suid-Afrikaanse en in die besonder, Afrikanerminderheid is na my mening ‘n bedreigde spesie. Dit word stelselmatig gejag tot op die punt van uitsterwing deur mense waaroor ons terug in 1994 vertel is dat hulle in demokratiese harmonie wou leef.

Onthou iemand nog die reënboognasiepropagandaveldtog? Dis moeilik om daardie verhewe ideaal te bereik as mense vir die pret in Johannesburg of Kaapstad doodgeskiet word. Die jagseisoen is nog oop, sover ek kan sien.

Sen word ook kwalik geneem dat hy verwys het na “gemeenskaplike bande” tussen die Arbeiderskandidaat, mnr. Ed Miliband, en prominente Suid-Afrikaanse Jode soos wyle Joe Slovo en Nadine Gordimer.

“U lesers sal moet besluit wat daardie bande is,” het hy gesê. Dit is bekend dat die Suid-Afrikaanse kommunistiese leier, Joe Slovo, en Ralph Miliband, Ed se vader, boesemvriende was.

In ‘n twiet wat blykbaar nie deur Sen self uitgestuur is nie, is verwys na Luciana Berger, as “Brittanje se jongste Joodse politikus”. Tesame met die noem van Joe Slovo en Nadine Gordimer se name, was dit genoeg om Sen van “anti-Semitisme” te beskuldig.

Sen het verder teen linkses uitgevaar en hulle van “dubbele standaarde” beskuldig as daar besluit word wie slagoffers is. Hy meen die Weste “word deur linkses beheer wie se wortels na die Oosbloklande teruggevoer kan word”.

Met betrekking tot die verwydering van Rhodes se standbeeld in Kaapstad, het Sen gekla oor die voorkeurbehandeling wat Nelson Mandela in die Verenigde Koninkryk ontvang. “Stel u voor dat daar voorgestel word dat die Mandela-standbeeld in Londen verwyder word omdat hy einlik ‘n veroordeelde massamoordenaar en terroris was?”

‘n Woordvoerder van UKIP het die party van Sen se uitlatings gedistansieer en gesê dat hy geskors is: “Jack Sen, ‘n UKIP-kandidaat, het menings uitgespreek wat op geen manier met die party se menings of dié van ons hardwerkende, toegewyde kandidate versoen kan word nie. In die lig van hierdie en ander uitsprake, word mnr. Sen met onmiddellike ingang uit UKIP geskors.”

Mnr. Sen het bevestig dat hy, ondanks sy skorsing uit die party, steeds sy breedvoerige onderhoud met PRAAG sal toestaan waarin hy oor sy standpunte sal uitwei.

Uit die dagboek van Konrad Kots

Liewe dagboek,

Ek is immer dankbaar dat ek tans kortstondige roem beleef. Dis nie dikwels dat onbeduidende verloorders soos ek in die kalklig verkeer agv ‘n hofsaak nie. My aanslag op sagte teikens soos Afrikaners was hoogs suksesvol, en ek is seker oorlede antie Nadine keur my optrede goed, daar waar sy vanuit die hiernamaals fantaseer oor gladde, gespierde swart aanvallers wat darem die ordentlikheid het om haar te verkrag, as hulle haar beroof. Ek en my pop is in ekstase.

So van my pop gepraat: Anders as wat mense mag dink, voel my ma en my terapeut dat dit baie gesond is vir my om nog op my ouderdom met poppe te speel. Volgens my terapeut het ek diepgesetelde, onopgeloste probleme met my pa, asook mans oor die algemeen, en voel my terapeut dat my pop ‘n goeie manier is om my onvolwassenheid te hanteer. My terapeut hou vol ek is deurmekaar en verward, omdat manlike rolmodelle totaal in my lewe ontbreek. Hy vertel my ek het ‘n obsessie met regte pa’s as ‘n regstreekse gevolg hiervan. Ek is glo jaloers op alfamannetjies, omdat ek glo ‘n betawyfie is. (Liewe dagboek: Hoe weet my terapeut van my nagtelike aktiwiteite in Gugulethu, dat hy my ‘n wyfie noem?)

Goed, ek gee toe: Ek hou eerstens nie van vrouens nie, hulle bedreig my ontoereikende en afwesige manlikheid, en tweedens: My ma weet nie wie my regte pa is nie. Daar is ‘n horde kandidate vir laasgenoemde titel, wat ‘n hele aantal vullisverwyderaars, bergies, boemelaars, verskeie tuiniers, ons rabbi, ‘n loodgieter, ‘n motorwerktuigkundige of twee en die posman insluit. My ma se bene was immers soos grondboontjiebotter – hulle is maklik gesprei vir enige iemand wat die geringste aandag getoon het, en wat sy braking in toom kon hou. G’n mens weet dus wie se standaarde so laag was om my ma te wou swanger te maak nie, want, die vet weet, selfs ek sou erken: Sy praat vlot Doberman.

Hoe dit ook al sy, ek wens die Afrikaanse sangers het ook net so in my belanggestel as wat hulle belangstel in daardie pragtige Boerinne by hul rassistiese kunstefeeste, waartydens hulle Die Stem sing. Daar is niks wat my so van my kop af maak met jaloesie as die vroulike bewonderaars van Afrikaanse sangers by ‘n kunstefees nie. Weet hulle nie hoe ek, synde ‘n maagd waar dit seks met vrouens aanbetref, asook ‘n verloorder wat nog op ‘n gevorderde ouderdom steeds met poppe speel, na hul aandag smag nie? Weet die aanvallige Boerinne in die gehoor dan nie hoe ek hulle die aandag van manlike sangers beny nie?

Die afwesigheid van ‘n vaderfiguur en seks met vrouens in my lewe het wel blywende skade berokken aan my besonder beperkte psige, as ek vertroulik mag praat. Ek is dus ‘n bleeksiel, asook iemand wat MIV+ is, agv te veel besoeke aan die townships, in ‘n desperate soeke na manlike aandag. My tik-rokery op die Kaapse Vlakte het my eweneens sonder ‘n hele paar van my tande gelaat, soos ons in die pers kan sien, nav die hofsaak. Ek is dus totaal afhanklik van interaksie met ‘n pop, want selfs die bergies wat ek snags probeer optel, het hulle standaarde, en bleekgesigbetawyfies staan min mense aan. Vriende het ek nie.

Gelukkig het ek darem my pop. By monde van my pop praat ek met die res; ek vloek, ek belaster en beswadder. Ek kruip agter my pop weg. Was dit nie vir my pop nie, het almal die regte Konrad Kots gesien; ‘n betawyfie en ‘n verloorder.

Konrad Kots

Nadine Gordimer oorlede

Nobelpryswenner en skrywer Nadine Gordimer is op die ouderdom van 90 oorlede.

Gordimer het bekendheid in Afrikaans verwerf nadat sy Afrikanervroue met vetplante vergelyk het “wat net goed is om te verkrag”.

Sy was ‘n hegte vriendin van die Sweedse Boerehater Per Westberg wat befondsing vir die ANC in Swede gereël het.

Gordimer was Westberg se skakel in Suid-Afrika. Westberg is van Joodse afkoms soos Gordimer en ‘n lid van die Nobelpryskomitee.

Sy is Sondag in haar slaap by haar huis in Johannesburg oorlede, het die regsfirma Edward Nathan Sonnenbergs in ‘n verklaring namens die Gordimer-familie gesê.

Gordimer is naby Springs gebore in 1923. Sy is gepubliseer in 40 tale in die wêreld en het die Nobelprys vir Letterkunde in 1991 ontvang.

Gordimer het die veroordeelde terroris Nelson Mandela se toespraak wat hy voorgelees het in die beskuldigde bank tydens die Rivoniaverhoor as sy eie woorde, geskryf.

Die rol van PRAAG by Afrikanerbevryding

roodt_dan_wikideur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Ek wil nie hier, anders as wat Flip Buys van Solidariteit so gereeld in sy Rapportrubrieke doen, my eie beul blaas nie. Toe ‘n dertigtal van ons egter presies veertien jaar gelede die Pro-Afrikaanse Aksiegroep in ‘n lesingsaal by UNISA gestig het, het ons geweet dat iets gedoen moes word om die agteruitgang van Afrikaans en die Afrikaner in Suid-Afrika te stuit.

Destyds was die internet nog in sy kinderskoene en ADSL of 3G nog nie ‘n werklikheid nie. As mens jou epos wou lees, moes jy van ‘n inbelmodem gebruik maak. Facebook en Twitter, of selfs ‘n gesofistikeerde kommentaarstelsel soos Disqus wat ons hier – in Afrikaans! – gebruik, het nog in die verskiet gelê. In April 2000 het die PRAAG-webblad egter afgeskop en sedertdien net van krag tot krag gegaan.

Ons kan op ‘n latere stadium bietjie nabetragting hou oor al ons avonture van die afgelope veertien jaar, van die stryd in die media tot die periode waartydens ons aan skietoefeninge met plaaswagte bestaande uit boere in die Noord-Transvaal deelgeneem het. Dít alles is geskiedenis. Miskien sal dit in die vergeteleheid vesink en saam met die Afrikaner in Suid-Afrika uitgewis raak. Veel eerder sal ons dit iewers in die toekoms opskryf as die begin van ‘n herontwaking nadat ons deur die kommunistiese propagandameesters in die wêreldmedia verslaan is en ons land sonder slag of stoot deur ‘n korrupte bende vanuit ‘n Zambiese kamp verower is.

Vandag wil ek kortliks stilstaan by ons rol vandag en in die onmiddellike toekoms, ook in die aanloop tot die nasionale verkiesing op 7 Mei 2014.

PRAAG speel op vele terreine ‘n rol, wat ek hier in volgorde van belangrikheid wil lys en agterna ietwat verder wil belig:

  • As pro-Afrikaanse NRO (nie-regeringsorganisie);
  • as Afrikaner-dinkskrum;
  • as digitale nuus- en meningsblad;
  • as uitgewer en kultuurskepper.

Pro-Afrikaanse NRO

Min Afrikaners besef dit, maar dwarsdeur die wêreld is daar nie-regeringsorganisasies (NRO’s) wat ‘n ontsettende belangrike rol in die politiek speel. Hulle bring regerings tot ‘n val, verander die politieke stelsels van lande en kan hele volkere laat verdwyn of verskyn. Soms is dit ook makliker vir regerings en geheimedienste om hul strategiese doelwitte deur middel van dié “apolitiese” organisasies te bereik.

In Suid-Afrika is dosyne sulke NRO’s bedrywig wat hoofsaaklik vanuit die buiteland befonds word. Daar is die Open Society Foundations van die Hongaars-Amerikaanse miljardêr, George Soros. Daarbenewens tref ons die volgende aan: Section 27, die Helen Suzman-stigting, Africa Check, die Instituut vir Sekerheidstudies, die Instituut vir Rasseaangeleenthede, die Instituut vir Globale Dialoog, die Instituut vir Geregtigheid en Versoening, Amnestie Internasionaal, die Duitse politieke stigtings, waaronder die kommunistiese Rosa Luxemburg-stigting se kantoor in Johannesburg, asook vele ander.

Baie van die Suid-Afrikaanse NRO’s het vanuit die duistere wêreld van die anti-apartheidsbeweging en sy verwante terreurorganisasies ontstaan. Toe en nou is hulle ten dele deur Boerehaat gemotiveer en werk steeds aktief aan ons ondergang mee. ‘n Britse burger staan byvoorbeeld aan die hoof van Section 27 wat hom ten doel gestel het om alle Afrikaanse skole in Gauteng te verengels.

Terwyl die meeste Afrikaanse organisasies op die dikwels onbekwame ANC-regering fokus en een jare lange hofsaak na die ander teen staatsdepartemente voer (wat op die duur vir ons wát beteken?), probeer PRAAG met sy beperkte middele die Afrikaansvyandige NRO’s dophou en dwarsboom. Ons betoging teen Section 27, asook vele briewe aan Engelse koerante oor mev. Barbara Creecy, die Gautengse LUR vir onderwys, het vrugte afgewerp en ‘n tydelike wapenstilstand in die aanval op Afrikaanse skole bewerkstellig.

Ons het gesien hoe Africa Check verlede jaar vir Steve Hofmeyr met aansienlike steun van die linkse media aangeval en probeer verdag maak het deur sy stelling dat “Afrikaners soos vlieë sterf” as onsin af te maak. Ook onlangs het Africa Check beweer dat verkragting in Suid-Afrika nie so erg is nie, “omdat niemand eintlik weet wat die ware statistieke is nie”.

So pas het ‘n woordvoerder van George Soros se Open Society Foundations, Jacob Dlamini, in Business Day aangekondig dat hulle Afrikaners wat in die vorige regering gedien het verder wil vervolg op grond van getuienis wat Eugène de Kock voor die howe mag plaas. Tussen die reëls verstaan ‘n mens dat De Kock dalk vrygelaat gaan word op voorwaarde dat hy die vorige Afrikanerbewind verraai en op allerlei maniere inkrimineer sodat ‘n Stalinistiese “skouverhoor” soortgelyk aan Tutu se lieg-en-biegkommissie nogmaals teen Afrikaners ontketen mag word.

Dít alles om ons mense met witskuld te breinspoel sodat hulle eerder wegkruip as om vir hul regte op te staan!

Vanselfsprekend sal ons ons verdediging teen die NRO’s moet verskerp, want hul uiteindelike doelwit is niks minder as kultuurmoord op die Afrikaner of selfs erger nie.

Dis ‘n Dawid-en-Goliat-stryd wat ons voer teen groepe wat met miljoene dollar vanuit die buiteland befonds word om ‘n onophoudelike propaganda-oorlog teen ons volk te voer. Maar om terug te deins, sou selfmoord beteken!

Afrikaner-dinkskrum

Die vermaarde Franse filosoof, Alain de Benoist, het onlangs gesê dat daar in sy land geen toekomsgerigte denke meer bestaan nie. Slegs in China en die VSA is daar nog sulke denke. Wat ‘n verdoemende uitspraak oor Frankryk!

Interessant is egter dat De Benoist meen dat toekomsgerigte denke in Amerika hoofsaaklik deur die dinkskrums of “think tanks” bedryf word. Hulle ontleed gegewens in die hede, skets toekomsscenario’s en maak voorspellings.

PRAAG het willens en wetens ook ‘n dinkskrum geword wat vir die Afrikaner ‘n nuwe toekoms wil bedink. Die toekoms wat ons sien, lê buite hierdie bestel, met eie instellings en selfs grondgebied sodat ons weereens ons verlore soewereiniteit kan herwin. Dis nie genoeg om daardie toekoms te verbeel nie; daar moet ook nou al daarvoor beplan word!

Nog ‘n funksie van ‘n dinkskrum is om inligting te ontleed en aan alle belanghebbendes te kommunikeer. Ons poog om deur die publikasie van unieke artikels oor internasionale politiek sulke inligting aan die Afrikaner bekend te stel. Vele van die artikels en hoofartikels op praag.co.za verteenwoordig dae en ure van navorsing oor toestande in die buiteland wat op ons eie situasie betrekking mag hê. Suid-Afrika is vanuit die buiteland deur die ANC-SAKP-alliansie verower en Afrikanerbevryding sal slegs met inagname van buitelandse strominge en neigings kan geskied.

‘n Belangrike funksie van enige dinkskrum is om ‘n goedgesinde politieke party van raad en insig te bedien. Die Amerikaanse Heritage Foundation verrig byvoorbeeld so ‘n taak vir die Republikeinse Party in die VSA terwyl elkeen van die groot Duitse politieke stigtings aan ‘n politieke party verbind is. Op die webblad van die Heritage Foundation word dit soos volg beskryf:

Founded in 1973, The Heritage Foundation is a research and educational institution—a think tank—whose mission is to formulate and promote conservative public policies based on the principles of free enterprise, limited government, individual freedom, traditional American values, and a strong national defense.

Die Broederbond en verskeie ander groeperinge het tydens die suksesvolle jare van die Nasionale Party dieselfde soort dinkskrumrol vervul. Uiteindelik het die hele Afrikanerbouwerk van die verlede egter skouspelagtig in duie gestort, veral ná die oorwinning wat die ANC-SAKP eers in die internasionale media en toe by die stembus oor die Nasionale Party behaal het.

praagcoza_adv

Vier jaar gelede wou PRAAG so ‘n verhouding met die Vryheidsfront Plus bewerkstellig en ‘n tyd lank was ek voorsitter van die VF Plus se navorsingskomitee. Die kleinlike politiekery en nydigheid binne daardie party het so ‘n verhouding egter onmoontlik gemaak.

Met die totstandkoming van die nuwe Afrikaner- politieke party, Front Nasionaal, werk ons weereens as dinkskrum nou saam met die partystrukture en sal help om strategie vorentoe te bepaal, gegrond op al ons navorsing en inligting wat oor die afgelope veertien jaar versamel is.

Digitale nuus- en meningsblad

Ons is almal oorbewus van die Naarpers-monopolie in Afrikaans en die funeste rol wat dié mediagroep speel om ons mense met fatalisme, defaïtisme, nihilisme en immorele dekadensie te vul. As dit nie ‘n sangeres soos Karen Zoid is wat met haar witskuld, anti-Afrikaanse reënboognasie-ideologie aan ons jeug afgesmeer word nie, is dit die vulgêre pseudo-komediant Casper de Vries wat die Afrikaner en veral Christene op KykNET beledig en afkraak.

Verder poog Naarpers se verskeidenheid dom wit en veral bruin rubriekskrywers en meningsvormers om gedurig die huidige bestel met sy ingeboude onreg en Boerehaat as “natuurlik”, onvermydelik en onveranderlik voor te stel. Wat eintlik ‘n tirannie van die meerderheid is, word as “vryheid en demokrasie” opgehemel. Tot onlangs het die Naarpers-koerante alles wat in die land verkeerd loop getroef met lofsange aan “ons wonderlike grondwet”, dermate dat Hermann Giliomee hulle “grondwetters” begin noem het.

Die meeste van Naarpers se rubriekskrywers dink nie meer in Afrikaans nie en ‘n mens salueer as’t ware die anglisismes en Engelse clichés soos hulle verbykom as jy Tim du Plessis, Henry Jeffreys of Jonathan Jansen lees. Trouens, Naarpers se Afrikaanse publikasies maak deesdae meermale van Engelse rubriekskrywers ek kommentators gebruik wat uit daardie taal vertaal word, asof hulle nie meer Afrikaners vertrou om in hul publikasies te skryf nie, maar slegs Engelse globaliste of fanatiese voorstanders van die totalitêre Suid-Afrikanisme wat Afrikaners uitsluit.

Van die verskeidenheid rubrieke en meningsartikels wat tans op praag geplaas word, is van die beste wat daar in dekades in Afrikaans verskyn het. Skrywers soos Gustav Venter, Manfred Delport, Leon Lemmer, Danie Goosen, Joseph Secrève en ekself baljaar op die breë register van Afrikaans. Dit wissel van skerp en geestig, tot verwikkeld intellektueel, dikwels in dieselfde artikel! Veral Leon Lemmer se langer artikels waar hy met vers en kapittel in keurige taal die vergrype van verpolitiseerde hoër onderwys of anti-Afrikaner-ressentiment onder bruines beskryf, is iets unieks in ons taal. So pas het Lemmer ‘n nuwe term gemunt vir wat polities korrek as “transformasie” bekendstaan: “ontwitting”.

Dis iets van ‘n kreatiewe voorhoede soos daar laas in die 1930s onder Afrikaners bestaan het.

Uitgewer en kultuurskepper

Sowel die ANC-staat as Naarpers sien die Afrikaanse kultuur as iets wat vir eie politieke en ideologiese doelwitte gemanipuleer moet word. Dit stem byna volkome ooreen met die wyse waarop kultuur in Oos-Duitsland of die voormalige Sowjetunie aan staatsmag – of monopolistiese dwingelandy in Naarpers se geval – onderworpe gemaak is. Geen boek of selfs fiktiewe verhaal soos ‘n roman of novelle word gepubliseer indien dit nie die kultuur-marxistiese sienings van Afrikanerskap, die gesin, identiteit, geslag, ras en dies meer, eerbiedig nie. Dieselfde geld die teaterstukke by kunstefeeste en selfs Afrikaanse films wat meermale die heersende ideologie bevestig, eerder as wat dit bevraagteken word.

Nie net word die Afrikaanse kultuur gemarginaliseer deur middel van verengelsing en staatsvyandigheid nie, maar dit word ook verarm deur ‘n verskraalde, eendimensionele inhoud daaraan te verleen.

Ons kultuurprobleem strek egter veel verder terug as bloot die totalitêre hede met sy kwasi-kommunistiese, verpolitiseerde boeke, toneelstukke en gewilde kykstof soos Sewendelaan op die SAUK. Oor die afgelope dekades het Naarpers veral anti-Afrikaner-figure soos André P. Brink, Antjie Krog en Marlene van Niekerk opgehemel, as sou die Afrikaanse letterkunde net uit sulke mense bestaan! Tydens die hoogtepunt van die Afrikanerbeweging tydens die 1960s, pleks van skeppend en vernuwend op te tree, het die sogenaamde Sestigerbeweging verkies om klakkeloos agter Boerehaters soos Nadine Gordimer en Alan Paton aan te hardloop en dieselfde karikature van ons volk as in hul boeke tot stand te bring. Verwoerd was uiteindelik reg toe hy destyds op die vooraand van sy sluipmoord in September 1966 in sy Republiekdagtoespraak op 31 Mei gesê het:

“En nou wil ek uiting gee aan die onuitgesproke, dikwels onuitgesproke verlange van ons volk dat daar vir ons ook, soos vir ander volke in hul wonderuur, dié skrywers en dié digters mag ontstaan wat kan en sal wil besing die heldedade van hul eie geslag. So kan dit vir ons ook gegee word, soos in die uur van roem van groot volke in die verlede was, waar diegene kon opstaan wat nie weifelend vra: Wát is ’n volk? nie, maar wat kan uitjubel: Dit is my volk, só is my volk, só kan hy ook wondere verrig, só is hy skepper van ’n eie toekoms!

“Die skrywer en digter wat in hierdie tyd só kan besing wat nou gebeur, sal aangehaal word so lank soos die volk van die Republiek van Suid-Afrika bestaan. As daar uit ons midde diegene kan ontstaan wat die mooie van ’n volk se lewe wil besing, wat nie terughuiwer om patriotisme, vaderlandsliefde, te huldig nie, wat nie net volgens moderne patrone soek na wat elders in die volkere wat reeds oud is, die mode is nie, maar wat ooreenkomstig die vaste patroon van huldebetuiging aan die eie volk, die lelike, die vleeslike opsy kan skuiwe en kan kyk na die geestelike, en die mooie en die grootse, wat die moderne geskiedenis kan besing!

“Kon ons nou maar in ons tyd ook sulke skrywers en digters vind, hoe ryk sou ons ons nie ag nie, hoe ryk sal ons volk van die toekoms nie wees nie, om dan te weet, deur sulke tolke, wát in die hart van die volk van vandag omgaan terwyl hy belewe, vyf jaar ná die gebeure, hierdie wonderwerk, hierdie groot mylpaal in die geskiedenis van ons volk.”

Met die voordeel van terugskouing, kan ons vandag sê dat Verwoerd uiteindelik tydens dié veelbesproke polemiek rondom ‘n drama deur N.P. van Wyk Louw, gelyk had. Die moderne Afrikaanse letterkunde het, op een of twee uitsonderings na, nooit tot groot hoogtes gestyg nie. Dit het verval in oppervlakkigheid, nihilisme en ‘n sieklike anglofilie, selfs Boerehaat en karikaturisering van Afrikaners soos wat dit deur ons ergste vyande beoefen word.

Terwyl die groot Afrikaanse uitgewerye onder Naarpers se beheer vanuit die Kaap streng sensuur toepas om te sorg dat slegs werke wat in die ANC-SAKP- politieke dwangbuis pas ooit die lig sien, wil PRAAG vernuwing, herbesinning en skeppende onverskrokkenheid aanmoedig. Ons eksperimenteer tans met verskeie digitale modelle, eboeke, maar ook aanlynpublikasie soos tans met Gustav Venter se vervolgverhaal Bodem.

Die vyand beset ook die Afrikaanse universiteite waar enige afwyking van hul norm genadeloos gestraf word met die vervolging van akademici, histeriese “media-verhore” en beswaddering, net soos dit in die tyd van Josef Stalin in Rusland gedoen is.

Die stryd om die hart van die Afrikanerkultuur móét in ons guns beklink word. Ons is nie net op die voorpunt van Afrikaner- politieke denke nie, maar ook van skepping in Afrikaans.

Ons wil graag sien dat daar eweneens ‘n Afrikaner-hergeboorte in die kunste tot stand kom – in Standaardafrikaans! Onlangs het ons gesien hoe Standaardafrikaans deur die SAUK, die Universiteit van Stellenbosch en selfs die Akademie onder leiding van prof. Wannie Carstens, aangeval word.

Die aanslag is totaal en totalitêr: ons hele menswees word bedreig. Daarom moet ons verset daarteen óók alles monster: die politiek, die kultuur, die taal, finansiële en ekonomiese oplossings, ons ysere wil wat in sommige van Van Wyk Louw se gedigte besing word:

Ons wil moet blink wees, buigsaam soos die staal,
een helder drif, een lem, een straal
vanuit die brein, die skouer, die taaie digte
vlegsel van die spiere en armgewrigte
tot in die koel punt van die mes

Sluit aan by PRAAG!

Sluit aan by PRAAG!

‘Disfunksionele gemeenskap lei tot distopiese letterkunde,’ sê Gustav Venter

gustav2
Gustav Venter, afgeneem op die plaas in die Clarens-distrik waar hy woon

praag voer ‘n onderhoud met Gustav Venter, skrywer van Die amigdala van Alrina Smal en die huidige apokaliptiese vervolgverhaal Bodem.

Wanneer het u die idee gehad om ‘n vervolgverhaal vir internetpublikasie te begin skryf?

Terwyl ek beplan het wat om in 2014 te doen. Dit het neergekom op ʼn eenvoudige formule: My loopbaan vereis dat ek ten minste 1,000 woorde per dag skryf, ses dae van die jaar. Dit sluit nie my algemene werk soos herskryf van manuskripte, vertalings, rubrieke en verslae in nie. ʼn Duisend woorde bedoel vir boeke. As ek dit kan handhaaf, is dit ʼn raps meer as 300,000 woorde per jaar, oftewel drie substansiële boeke. Sou die Liewe Vader my nog twintig jaar gun om te skryf, is daar nog 60 boeke in my. Dis genoeg.

By praag besin ons voorts gereeld oor hoe om meer verskeidenheid vir die leespubliek aan te bied. ʼn Duisend woorde is nommerpas vir ʼn aflewering van ʼn vervolgverhaal. Vandat ek dit besef het, was dit ʼn klein sprong daartoe om Bodem as ʼn vervolgverhaal aan te bied.

Stel u belang in die vervolgverhaaltradisie soos dit in die negentiende en vroeë twintigste eeu bedryf is?

Beslis! Ek dink gereeld aan Charles Dickens wat sy roem as vervolgverhaalskrywer gevestig het. Sy stories het op dié manier ʼn sensasie geword aan beide kante van die Atlantiese Oseaan. In Boston, byvoorbeeld, het mense mekaar by die hawe vertrap as die skip met die nuwe besending van Little Dorrit opdaag.

Ek dink die krag van ʼn vervolgverhaal is juis dat dit ʼn oop, onafgeslote kant het. Die leser bly betrokke vir maande, selfs jare. ʼn Mens kan gaan sit en ʼn boek lees van voorblad tot agterblad, dit toemaak en jouself daarvan onttrek. Die karakters daarin word verskuif na een of ander solder in jou verstand. Maar karakters in ʼn vervolgverhaal bly vir jou lewend so lank as wat die aflewerings gepubliseer word. Die mens soek afsluiting, en met ʼn vervolgverhaal word hierdie afsluiting vir maande of langer uitgestel.

Dit lyk dus vir my dat die vervolgverhaal ʼn meer geskikte draer van ʼn openbare gesprek kan wees. Lesers spekuleer oor die toekoms en gedrag van die karakters en wat hulle te doen staan.

Abraham Lincoln het vir Harriet Beecher Stowe beskryf as die “tantetjie wat die Burgeroorlog begin het”. Sy was die skrywer van die melodramatiese vervolgverhaal Uncle Tom’s Cabin. Dit het die inwoners in die Noorde so opgesweep teen die slawebedryf in die Suide, dat hulle eenvoudig op Afskaffing aangedring het en dit het tot die Burgeroorlog gelei.

Terloops, Uncle Tom’s Cabin demonstreer juis die mag wat ʼn vervolgverhaal kan hê. Toe die minsame klein Eve in een episode gesterf het, was die volk briesend vir Stowe en het hulle haar uitgekryt en selfs met die dood gedreig.

‘Distopiese literatuur’

Daar word deesdae van “distopiese literatuur” in Afrikaans gepraat, ook deur akademiese literatore. U vorige boek, Die amigdala van Alrina Smal, het ‘n sterk distopiese inslag gehad. Is Bodem ‘n voortsetting daarvan?

Dit hoort tot dieselfde genre, beslis. Samuel Goldwyn het die beroemde instruksie aan sy draaiboekskrywers gegee dat as hulle ʼn boodskap wil stuur, hulle Western Union moet gebruik. Maar in beide hierdie werke is die boodskap primêr van belang vir my. Ek het voorheen nooit gedink dat ek ʼn boek sou skryf waarin die molestering van ʼn blanke vrou deur ʼn swartman so omvangryk beskryf word nie. Dit is net asof dit voorkom asof die gemeenskap ʼn skok nodig het om die omvang van die brutaliteit in ons land opnuut te snap en iets daaromtrent te doen.

Die vermoorde Daan Wybenga
Die vermoorde Daan Wybenga

Verlede jaar is ʼn dierbare vriend van my, Daan Wybenga, in Clarens gemartel en vermoor. Clarens het ʼn sterk liberale gemeenskap. Ek het gereeld ʼn gesprek met dorpslede oor Daan se moord aangeknoop. In die meeste gevalle het mense die tong geklik en dan die gesprek weggelei na ʼn ander onderwerp. En Daan was self baie liberaal. Hy was geografies maar ook sosiaal één van hulle. Beteken die dood van ʼn skadelose, vrygewige ou man, ʼn intieme vriend van hulle, so min dat hulle nie eers ʼn hele gesprek daaraan kan afstaan nie?

Iets het losgespring in ons gemeenskap dat die hele land kan ween en eindeloos teem oor die heengaan van ʼn ou terroris, maar eenvoudig die skouers optrek oor die marteldood van ʼn doodgoeie mens soos Daan.

My funksie as skrywer is om die gemeenskap en die moontlike toekoms daarvan te beskryf. ʼn Disfunksionele gemeenskap met ʼn duistere toekoms moet dus tot distopiese letterkunde lei.

Bodem is my poging om mense as’t ware voor die bors te gryp en te sê: Hiér is wat kom! Besef jy dit? Is jy reg daarvoor? Daarom sal die beskrywings in Bodem gaandeweg meer bloedig en brutaal word. Ek het genoeg geweld in my lewe gesien om ʼn afkeer daarin te hê, maar ek sal enige iets doen om mense te laat dink en reageer oor die komende ellende.

‘Die apokalips is onafwendbaar’

Is u self pessimisties oor die toekoms van Suid-Afrika?

Dit verg die allerverskriklikste onnoselheid om enigsins optimisties te wees oor wat vir ons voorlê. Gesonde verstand, geskiedenis en die eenvoudige wiskunde van die situasie dui op ʼn onafwendbare apokalips. Niemand bid harder as ek en hoop vuriger dat dit nie sal gebeur nie, maar dit maak nie saak hoe ek die feite skommel en herrangskik nie, ek kan nie tot ʼn ander gevolgtrekking kom nie.

Dis asof iemand vir die ANC ʼn puntsgewyse diagram gegee het hoe om ʼn totale katastrofe te bewerkstellig. Vrede in selfs die mees verslonse vorm kan net deur ekonomiese welvaart gehandhaaf word en ons ekonomie is ʼn kano wat nie meer uit die stroomversnellings geroei kan word nie en waarvan die neus reeds oor die watervalafgrond steek.

Die grootste verwoesting gaan egter veroorsaak word deur hierdie onheilige, onbesonne poging tot gedwonge rasse-integrasie. Ek het onlangs heelwat opgelees oor die Amerikaanse Burgeroorlog. Hier het jy twee groepe van dieselfde volk gehad, met dieselfde kultuur, wat dieselfde boeke gelees het, dieselfde helde gehad het, saam die supermoondheid van die tyd verslaan het, wat in dieselfde kerke dieselfde liedere gesing het. En al het almal die ellende sien kom, was hulle skynbaar onmagtig om dit te voorkom. En toe dit losbars het hulle mekaar met die grootste venyn verpletter.

As twee groepe van dieselfde volk so iets aan mekaar kon doen, hoe absoluut kranksinnig is dit nie om te dink dat verskillende, dominante rasse in dieselfde gebied onbepaald in selfs die skyn van vrede kan saamleef?

Waaroor ek wel optimisties is, is dat die Afrikaner die bloedige proses sal oorleef, sy nasionalisme sal herontdek en weer sterk en vooruitstrewend sal word, ʼn baken van vooruitgang en hoop in ʼn moeras van armoede, verval en ellende.

In Bodem is daar sprake van ‘n apokalips iewers in die toekoms. Sonder om die vervolgverhaal vooruit te loop, wat sou die onderliggende oorsaak van so iets wees? Die onvermoë van verskillende rasse en kulture om saam te leef, korrupsie en ‘n staat wat misluk of kan een of ander gebeurtenis dit ontketen?

Die blanke, en in besonder die Afrikaner, word toenemend geposisioneer as die klassieke teiken van ʼn toekomstige volksmoord. Die heersende politieke en maatskaplik-kulturele emosie van ons tyd is afguns. Dit is die magtigste menslike motivering met die uitsondering van die oorlewingsdrang. Die ANC en die idiotiese hoofstroommedia – met ons eie Naspers as voorsanger – span hierdie afgunsemosie in om die aandag weg te kaats van die swartmens se gedemonstreerde onvermoë om die land te regeer en hulleself op te hef.

Tog voorsien ek dat dit juis hierdie onbeholpenheid van die regering is wat die vlam teen die lont gaan hou. Sodra die ANC nie meer hulle ondersteuners kan omkoop nie, gaan die breër bevolking met ʼn kolossale strooptog begin. En hulle selfvertroue en gepaardgaande bloedlustigheid gaan net toeneem wanneer hulle besef die regering beskik nie meer oor die organe om hierdie rampokkery hok te slaan nie.

Eerste op die agenda gaan ʼn plunderorgie wees en dan gaan hierdie vloedgolf mense hulle aandag verskuif na vergelding vir gewaande onreg. Dis dan wanneer hulle gesamentlik in die rigting van die witmens gaan kyk.

En die liberales se hoop sal beskaam. Jou vel sal jou uniform in dié oorlewingstryd wees.

Interessant is dat daar soms in die verhaal na die massamoordenaars as “zombies” verwys word. Hoe letterlik moet ‘n mens dit opneem?

Glad nie letterlik nie. Dis bloot ʼn kopknik in die rigting van die zombie-genre waarin mense desperaat vir oorlewing moet veg teen ʼn talryke, onredelike, immer-verterende, bloeddorstige element.

Weermagkultuur

Dit wil voorkom asof die groepie oorlewendes in die verhaal wat ‘n stryd teen die oormag stry taamlik put uit die ou Weermagkultuur van Suid-Afrika, veral natuurlik die manlike karakters. Is daar nog so iets soos ‘n Weermagkultuur onder Afrikanermans van ‘n sekere ouderdom?

'n Toneel uit die toneelstuk 'Tree aan!' wat troepe uit die ou SAW uitbeeld
‘n Toneel uit die toneelstuk ‘Tree aan!’ wat troepe uit die ou SAW uitbeeld

O ja! Dit was redelik lank sluimerend maar die ou veglus is besig om te ontwaak. Daar is opnuut ʼn waardering vir die voortreflikheid van die ou SAW en die manne is nou eers trots op wat hulle weermag was en vermag het en hulle aandeel daaraan. Dit groei in ooreenstemming met die afgryse en minagting waarmee die nuwe weermag bejeën word.

As ‘n mens na ‘n jeugdige karakter soos Joubert of “Harpoen” in die verhaal kyk, dan lyk dit asof iets van die ou Weermagkultuur tog via sy pa op hom afgesmeer het. Hoe realisties is dit?

Baie realisties. Ek is deesdae baie betrokke by die bemarking van twee boeke wat ek geskryf of help skryf het oor die ou weermag. (“Ek was Daar” en “Rowers” – laasgenoemde in Engels, albei beskikbaar by praag.) Voorts hou ek en my weermagpeloton jaarliks ʼn reünie. Die gevolg is dat ek met al hoe meer jongmense te doen kry wat nuuskierig is oor ons tyd in die weermag. Ek vind dit interessant dat die oorwegende emosie van die meeste jongmans een van afguns is. Hulle wens gereeld hardop dat daar so ʼn weermag was waar hulle kon aansluit.

Die veterane begin ook al hoe meer openlik met hulle seuns oor hulle weermagavonture praat.

Kyk, ons as volk is deur meer as drie eeue in Afrika gefilter sodat die dapperstes en veglustiges oorleef het. Jy kan nie ʼn volk se gene binne twintig jaar uitskakel nie. Al daardie krygersinstinkte het behoue gebly.

Ek kom by heelwat plattelandse skole en ek verkyk my aan die fierheid en vurigheid van ons seuns. Glo my, as daar ʼn bakleiery kom, kan ons oumanne maar opsy staan. Hierdie jong vegters sal die aarde voor hulle gelyk maak.

Uiteraard is Bodem ‘n fantasievlug, ‘n bietjie soos Nadine Gordimer se July’s People waarin ‘n blanke huisgesin tydens die revolusionêre apokalips saam met hul swart mansbediende, July, ronddwaal. Het u hoegenaamd na ander tekste van dié aard gekyk of is daar dalk ‘n verwysing na ‘n boek of film waarvan die lesers bewus behoort te wees?

Nie in besonder nie. Ek is te versigtig om my eie skryfstyl te probeer buig om ʼn ander se matrys te pas. Ek glo ʼn skrywer moet opreg met sy lesers wees. Dis hulle keuse of hulle hou of nie van wat jy aanbied, maar jy skuld dit vir hulle om jou stof onverdun vir hulle aan te gee. Natuurlik sal daar raakpunte wees met ander boeke en rolprente. Ons almal beskryf tog die doen en late van dieselfde spesie.

Voorblad van Gustav Venter se e-boek, 'Die amigdala van Alrina Smal'
Voorblad van Gustav Venter se e-boek, ‘Die amigdala van Alrina Smal’

Tans wil dit voorkom asof Afrikaanse e-boeke in die mark maar sukkel teen papierboeke. Dink u daar is ‘n toekoms vir e-fiksie in Afrikaans?

Ek is seker daar is. Die gerief van moderne tegnologie is net te oorweldigend. Tans is die kern van ons leespubliek ouer mense wat gemaklik is met papier in teenstelling met toestelle soos e-lesers, tabletrekenaars en slimfone. Ons uitdaging is om ons jongmense aan die lees te kry. By praag is ons propvol idees hoe om dit te doen. Ons kort net die nodige fondse. As ons dít kan vermag, gaan die lesersmark beduidend in die rigting van digitale leesstof verskuif.

U skryf ook rubrieke en politieke kommentaar. Beplan u enige publikasies van dié aard?

O ja! Ek is tans besig om ʼn bundel van my praag-rubrieke saam te stel wat eintlik net ʼn groot kopskud is oor die dwaasheid van die hoofstroommedia en in besonder Naspers en dié se stal brandsiek rubriekskrywers, met spesiale verwysing na die dorpsidioot van politieke kommentators, Max du Preez. Hou praag dop vir die verskyning van hierdie boek!

Natuurlik het iets soos Bodem ook ‘n taamlike sterk politieke onderbou omdat dit iets omtrent die land se huidige toestand suggereer, nes Nadine Gordimer se July’s People of seker JM Coetzee se Age of Iron. Dis seker al ‘n holruggeryde vraag, maar: Is u ‘n “betrokke skrywer”?

AgeOfIronNovelOp ‘n manier is ek seker. Om net te skryf ter wille van skryf is redelik sinloos in ons situasie. Ek probeer die werklikheid voorstel soos hy is.

Maar as fiksieskrywer volg ek maar ook die wette van die romanskrywer na. Ek tree eintlik bloot as onbetrokke verslaggewer op wat rapporteer wat hy in sy kop sien. Die vreugde van skryf lê vir my juis daarin om ʼn feitestel te ontwerp, karakters te skep en om hulle as’t ware op te wen en hulle manewales dop te hou en te beskryf.

Terwyl Amigdala ‘n taamlik literêre boek was, lyk dit asof u in Bodem meer leen by gewilde fiksiegenres soos die zombieverhale, Hollywood se “rampflieks” en dergelike. Dit kan amper óók as popkultuur deurgaan. Hoe voel u oor populêre genres?

Ek is nie ʼn snobistiese skrywer nie. Ek dink juis die mag van die pen is in populêre letterkunde geleë. Gewone mense fassineer my. Vir my is die ideale protagonis ʼn buitengewone doodgewone mens eerder as ʼn doodgewone buitengewone mens. Ek vind pretensieusheid afstootlik. Dit is wat my ʼn afkeur in ʼn literêre beweging soos die Sestigers gee. Hulle was ʼn klompie selfvoldane hoogmoediges wat as klein groepie in hulle literêre kampong mekaar se letterkundige buikwinde opgeruik en gehersirkuleer het – dít terwyl die werklike lewe rondom hulle, maar ongesiens deur hulle, plaasgevind het.

Om te sê dat ʼn mens van gewilde letterkunde hou, impliseer nie dat ʼn mens nie ʼn bewustheid en voorkeur vir gehalte het nie. Moet ons, byvoorbeeld, Dalene Matthee se werk smalend beskou bloot omdat sy ook baie gewild was?

‘Hoofstroomkritici sal voortgaan om my te ignoreer’

Dit lyk asof daar amper ‘n algehele stilte van hoofstroom- literêre kritici oor Gustav Venter is. Hoe dink u gaan hulle Bodem met sy oënskynlike tema van ‘n soort rasseoorlog of Rwanda iewers in die toekoms hanteer?

Ek verwag heeltemal dat hulle sal voortgaan om my te ignoreer, en dit pas my geheel en al. Hulle eie werk en menings is van so ʼn lae gehalte dat ek teleurgestel sou wees as hulle enige van my werk hoegenaamd aanbeveel. My gesprek is nie met hulle nie. My gesprek is met my eie mense en hulle kwalifiseer nie.

Tans skryf u teen ‘n geweldige tempo, amper 2000 woorde elke dag wat lesers elke oggend op praag.co.za kan ontdek. Dit lyk asof u taamlik maklik skryf of moet die idee ‘n mens eers beetpak?

Ek is ʼn baie trae skrywer. Die skryfproses hou vir my min bekoring en heelwat bedreiging in. Ek gaan prewelend en teësinnig na die tikplank toe, maar as ek eers skryf, loop die masjien gewoonlik glad. Met Bodem het ek die voordeel van lesers se verwagting en my eie nuuskierigheid om te sien hoe gebeure oopval.

Hoe lank gaan Bodem uiteindelik wees?

Ek mik na so 120,000 woorde, oftewel ʼn boek van so 380 bladsye. Teen die huidige tempo behoort ons die boek in April te kan publiseer. Maar ek voorsien dat dit net die eerste in ʼn reeks kan wees. Ek het nog baie om oor die onderwerp te sê.

U vra ook kommentaar en kritiek van lesers, wat die interaktiewe moontlikhede van internetpublikasie ontgin. Is dit iets waarmee u graag wil eksperimenteer, naamlik dat u lesers as’t ware kan deelneem aan die skeppende proses rondom ‘n boek?

Beslis! Dis een aspek van die proses, juis met Bodem, wat ek baie geniet. En die deelnemers het ʼn uitwerking. Hierdie afgelope week het hulle drasties ingegryp toe ek een van die hoofkarakters wou laat afsterf.

Ek beskou Bodem as ʼn soort laboratorium waarin ons saam die meganika, die uitwerking en die bestuur van so ʼn apokalips kan bestudeer. Praag se lesers is buitengewoon intelligent en goed ingelig en hulle en hulle menings weeg swaar by my.

U woon tans op ‘n plaas in die Vrystaat. Verkies u die rustigheid van die platteland of het ‘n mens ook die stimulasie van die stad nodig? Of is ons almal deesdae via die internet in elk geval met die hele wêreld verbind sodat die verskil tussen ‘n stedelike en plattelandse bewussyn vervaag?

Kyk, ek is ʼn boorling van Brakpan wat nou in ʼn verruklike vallei in die Oos-Vrystaat woon. Miskien is ek net subjektief, maar die berge, klowe en rivier hier is vir my net soveel aanskouliker as mynhope en taxi-parkades. Wie sou nie hier wou bly nie? En ja, met die internet en sosiale media tot my beskikking, selfs TV toe ek nog sterk genoeg was om daarna te kyk, het ek al die nodige stimulering. So ek werk en leef baie lekker hier. Maar ek is seker dat ek ʼn woordverwerker, goeie musiek, goeie koffie en my hond, BlouDraadt Venter, by my het, ek net so gemaklik in ʼn spoorwegvraghouer in Sunnyside sou kon werk.

Terloops, ons het ʼn pragtige gastehuisie op die plaas. As enige iemand hier wil kom inboek om te kom saamklets oor politiek, Afrikaner-dinge en Bodem, laat weet my net en ek sal vir julle inligting met betrekking tot tariewe ensovoorts aanstuur.

Hoe sou u die mens Gustav Venter in ‘n paar sinne opsom?

Net een is nodig: Ek is ʼn fantastiese minnaar.

Hoe Joe Slovo die land verower het

Onlangs het ‘n biografie uit die pen van die Amerikaanse Jood, Alan Wieder, verskyn met die titel Ruth First and Joe Slovo in the war against apartheid (Monthly Review Press). Dit vertel die fassinerende verhaal van hoe twee Litause Jode – eers vanuit Johannesburg maar later vanuit Londen en enkele Afrikastede – ‘n leidende rol in die aanslag op die vorige Afrikanerregering gespeel het. Oor die afgelope 24 uur het ek die boek in een sitting deurgelees en gee graag van my indrukke hier weer.

roodt_dan_wikiOor die algemeen is dit nie polities korrek om na die etnisiteit van Jode te verwys nie, maar in dié geval beklemtoon die skrywer dit reeds in sy voorwoord dat hy aanvanklik in First en Slovo begin belangstel het vanweë sy en hulle gemeenskaplike wortels in Oos-Europa en Joodsheid:

“As I worked on teacher stories between 1999 and 2008, I felt a growing camaraderie with First and Slovo. Both Ruth and Joe’s roots were Eastern European and Jewish, as are mine; both were, at best, non-practicing Jews, as am I; both were, like me, politically left.”

Opsommenderwys kan ‘n mens die boek as ‘n hagiografie of klakkelose huldebetuiging aan Ruth First en Joe Slovo beskryf. Ek was reeds bekend met beide se rol in die sogenaamde “stryd teen apartheid”, maar Wieder onthul sowel hul persoonlike geskiedenissse as hul politieke handelinge, wat vir nogal heelwat nuwe insigte in die treurige verhaal van ons Afrikanerneerlaag sorg. Dit het ook tot my persoonlik gespreek, aangesien my oorlede pa en sy Afrikanervriende in die veertigerjare op die Wits-kampus ‘n vergeefse stryd teen Slovo en Wolpe gestry het – terugskouend gesproke. Aan die einde van sy lewe het hy verbitterd uitgevaar teenoor “die Afrikaner wat soveel kanse gehad het en alles verbrou het” of “aan daardie duiwelse Slovo oorgegee het”. Insgelyks as student aan Wits dertig jaar gelede, het ek heelwat van die linkse, Joodse kultuur waarvan daar in die boek sprake is, meegemaak en selfs die skryfster van die voorwoord, die Nobelpryswenner Nadine Gordimer, een of twee keer toevallig ontmoet. Gordimer is insgelyks van Litaus-Joodse afkoms en was goed bevriend met “daardie wonderlike Slovo’s”, soos sy elders in ‘n koerantonderhoud na Joe en Ruth verwys het.

Joe Slovo is nie eens in Suid-Afrika gebore nie, maar in die dorpie Obelei in Litaue wat destyds onder Russiese invloed was. Die latere kommunistiese leier het eers op die ouderdom van tien saam met sy ma in Suid-Afrika aangeland. Die grootste gros Litause Jode het in die tyd van Paul Kruger in ons land aangekom en ‘n prominente rol in die goudstormloop gespeel. Teen 1914 was daar reeds 40 000 Jode in Suid-Afrika, waarvan die meeste in Johannesburg saamgetrek was. In die vroeë twintigste eeu het tot 20% van dié stad se bevolking uit Jode bestaan, wat tot die spottende benamings “Jewburg” of “Jewhannesburg” aanleiding gegee het.

Volgens Wieder moes Jode uit Litaue padgee as gevolg van toenemende anti-Semitisme ná die sluipmoord op die Russiese tsaar Alexander II. In beide Letland en Litaue het agterna ‘n gevoel teen Jode opgelaai, wat in ghetto’s gewoon het maar nie ekonomies kon oorleef nie en wat dus na ander heenkomes, hetsy in die VSA, hetsy in Suid-Afrika, gesoek het.

In die vroeë 1930s was van die meer gevestigde Jode in Johannesburg welvarend of het, soos Ruth First se ouers Julius en Tilly, tot die middelklas behoort. Nuwe aankomelinge uit Litaue soos die Slovo’s was egter onversorg en soos die skrywer vertel, was dit standaardpraktyk om sulke kinders eers te ontluis alvorens hulle tot skole toegelaat is. Die tienjarige Joe Slovo het geen ander taal as dié van die Oos-Europese ghetto, Jiddisj, gepraat nie. Sy pa is aanvanklik eers per skip Argentinië toe en indien hy daar werk gekry het, sou Suid-Afrika se geskiedenis dalk heel anders daar uitgesien het, want dit sou beteken het dat Joe ook daarheen sou verhuis het. Dalk sou daar nooit ‘n “Freedom Charter” of ‘n Kerkstraatbom gewees het nie, beide synde gebeurtenisse waarby Joe Slovo ‘n sleutelrol gespeel het.

wieder_slovo_first_voorbladUit Wieder se opmerkings oor Joodse immigrasie na Johannesburg, lei ‘n mens af dat, benewens Jiddisj, die Joodse geloof, gewoontes en kookkuns, ‘n ander invloedryke ideologie die nuwe aankomelinge vergesel het: die kommunisme. Synde self links en Joods, skroom die skrywer nie om aan te toon watter aktiewe rol die Litause Jode in Johannesburg gespeel het om kommunisme te bevorder nie. Afgesien van die verloopte Afrikaner Bram Fischer en sy vrou Molly, was die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty so te sê ‘n etnies Joodse beweging met ‘n paar swartes en Indiërs wat gekoöpteer is. Dit word natuurlik ook weerspieël in die aangeklaagdes tydens die fameuse Rivonia-verhoor, waarvan die helfte Jode was: Goldberg, Bernstein, Hepple, Wolpe, Kantor en Goldreich.

Hierdie is ‘n dubbele biografie en daarom spring die skrywer heen en weer tussen First en Slovo se verhale. Selfs voor hul ontmoeting op die kampus van die Universiteit van die Witwatersrand, word albei van ‘n vroeë ouderdom af reeds aan kommunisme blootgestel. Ruth First se ouers. Julius en Tilly, was albei oortuigde kommuniste en vandat sy tien jaar oud was, is sy polities bewus gemaak of saamgeneem na vergaderings of betogings toe. Blykbaar het lede van die Kommunisteparty die gewoonte gehad om op die trappies van die Johannesburgse stadsaal pamflette uit te deel en ook toesprake aan verbygangers te maak. Dit was natuurlik in die dae voor die Nasionale Party kommunisme verbied het. Maar selfs die verbod op die Kommunistiese Party het hulle nie gestuit nie, want Slovo, First, Fischer en ander het ‘n nuwe, ondergrondse party in die plek daarvan gestig.

Slovo se ma is vroeg dood, met die gevolg dat sy suster in ‘n weeshuis opgeneem is en hy saam met sy pa van een losieshuis in Doornfontein na ‘n ander moes rondswerf. Hy moes vroeg uitspring om te gaan werk en het sodoende op die fabrieksvloer in die kommunistiese beweging aktief geraak, hoewel ‘n onderwyser hom reeds aan kommunisme voorgestel het en daar in die Joodse losieshuise ook allerlei gesprekke oor sosialisme gewoed het.  Hy kry werk by ‘n Joodse firma, Sive Brothers and Karnovsky, maar organiseer sowel die swart as die wit werkers om te staak, in so ‘n mate dat die eienaar hom inroep. Wieder skryf:

“In March 1944, he was called in by one of the company’s owners, Sammy Sive, and informed that he should curtail his political activities and be grateful that he had a job at ‘such a nice Jewish firm.’ Sive explained, ‘At heart we are all communists.’ He told Joe that the firm donated money to Medical Aid for Russia.”

Hierdie stelling deur Sammy Sive verraai vir my iets van die Joodse kultuur van destyds en waaruit die hele anti-apartheidsbeweging ontstaan het: “In ons harte is ons almal kommuniste.” Vir ‘n groot deel van die twintigste eeu het dit nie saak gemaak of ‘n Jood in Suid-Afrika ‘n kapitalis, werker, akademikus, skrywer, boekhouer, vragmotorbestuurder, kleremaker of wat ook al was nie: in sy hart was hy ‘n kommunis, met groot simpatie vir die radikale vleuel wat toenemend deur Joe Slovo en Ruth First gelei is.

Trouens, daar was onlangs in die plaaslike gemeenskapskoerant, The South African Jewish Report, ‘n hele debat oor die verhouding tussen die radikale Jode soos Slovo en die Rivonia-aangeklaagdes, enersyds, en gewone Jode andersyds, waaronder daar seker ook hier en daar konserwatiewes of nie-kommuniste moes wees. Sommige briefskrywers het wel afwysend teenoor Goldreich en ander radikale Jode gestaan; nie soseer vanweë hul rol in Suid-Afrika nie, maar weens hul kritiek jeens Israel en simpatie vir die Palestynse saak. Maar in ‘n hoofartikel het sowel die koerant as die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes die rol van radikale Jode in die onlangse Suid-Afrikaanse geskiedenis met trots omhels. Dit wil voorkom asof Suid-Afrikaanse Jode voel dat die aandag op swart figure soos Mandela, Tambo en ander ANC-ampsdraers afbreuk aan hul historiese erfenis en veral dié van die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty doen en hulle nie genoegsame erkenning kry vir die rol wat hulle gespeel het om die Nasionale Partybewind omver te werp nie.

Aan die einde van Wieder se boek verwys hy na die hoofrabbi, Cyril Harris, se optrede tydens Joe Slovo se staatsbegrafnis op 15 Januarie 1995. Die feit dat Slovo ‘n ateïs en geen praktiserende Jood was nie, is blykbaar van minder belang as dít waarvoor hy gestaan het:

“The official state funeral followed the day after at Orlando Stadium in Soweto. Forty thousand people crowded into the stadium and there were eulogies from President Mandela; Barney Pityana, who would soon become chairperson of the South African Human Rights Commission; John Gomomo, representing COSATU; and Charles Nqakula from the SACP. Jeremy Cronin recited the Bertolt Brecht poem, “In Praise of Communism.” The crowd inside the stadium was subdued and the speeches were on the whole uninspiring, except, ironically, the formal eulogy by the Chief Rabbi of South Africa, Cyril Harris. The rabbi’s sermon portrayed Joe’s bravery and kindness, concluding with a Jewish proverb, ‘Yes, a resounding yes. The world is a better place, thanks to you, Joe, and your remarkable life.'”

Nadat Slovo vir Suid-Afrika teen Italië in die tweede wêreldoorlog gaan veg het, kon hy aan Wits met ‘n beurs in die regte gaan studeer al het hy nie matriek agter sy naam gehad nie. Hier het sy lewenslange vriendskap met nog ‘n Joodse kommunis, Harold Wolpe, begin en het hy ook uiteindelik met Ruth First afgehaak. First het egter eers ‘n seksuele verhouding met ‘n linkse en ewe invloedryke Indiër, Ismail Meer, gehad. Dit was die dae voor die Ontugwet, asook die Groepsgebiedewet en daarom het ‘n veelrassige kerngroepie gereeld in Meer se woonstel, Kholvad-huis 13, te Markstraat in die middestad van Johannesburg, byeengekom en sosiaal verkeer. Dit is ook by Kholvad-huis waar Nelson Mandela en Joe Slovo mekaar die eerste keer ontmoet het.

Die Franse filosoof Jean Baudrillard het ‘n interessante boekie geskryf, A l’ombre des majorités silencieuces, oftewel “In die skadu van die stille meerderheid”. Selfs in ‘n liberale demokrasie is die “meerderheid” per definisie altyd “stil” terwyl bepaalde mense of groepe altyd namens die meerderheid praat of interpreteer wat die gepeupel kwansuis dink. Soveel te meer was dit nog al die jare die geval in Suid-Afrika, waar veral Joe Slovo en sy vrou Ruth First tydens hul lang verblyf oorsee as die selfaangestelde woordvoerders van Suid-Afrika se swart meerderheid opgetree het.

Joe Slovo en Ruth First
Joe Slovo en Ruth First

By die lees van hul biografie, is daar ‘n bekende Jiddisje woord wat telkens in my gedagtes opduik en dit is: “goetspa”. Selfs nie eens die Boeremag se ambisieuse staatsgreepplan in Dokument 12 spreek van soveel misplaaste selfvertroue soos Slovo en First se geloof in die revolusie en die uiteindelike militêre oorname van Suid-Afrika nie. Moontlik het die Nasionale Party se kapitulasie by die onderhandelingstafel vir Slovo as ‘n groot teleurstelling gekom, want met die hulp van die destydse Sowjetunie en Oos-Duitsland was hy besig om sy MK-kaders op te lei om uiteindelik die Boere uit Pretoria te verjaag. Hy het kort-kort voorspel dat die oorwinning “net om die draai” was. Hoewel hy in beheer van die ANC se hele terreuroperasie teen Suid-Afrika was, het hy hom kwalik oor sy eie veiligheid bekommer en was hy veral berug vir sy laataandkuiery by medestryders wat as “Joe se roete 66” bekendgestaan het. Hy het ook die gewoonte gehad om met etenstyd op te daag sodat sy gasheer verplig was om hom iets te ete aan te bied. Te eniger tyd kon ‘n agent van die destydse veiligheidsmagte hom in die straat afgemaai het en tog het dit nooit gebeur nie. Weliswaar het Craig Williamson in 1982 die briefbom aan Ruth First in Maputo gerig wat haar dood veroorsaak het, maar Slovo het lustig bomme in Suid-Afrika laat afgaan sonder dat hy ooit die geringste ongemak verduur het.

Uiteraard is Alan Wieder se weergawe van Slovo se terreuraktiwiteite erg eensydig. Selfs die Kerkstraatbom word as ‘n “militêre operasie” beskryf. ‘n Vraag wat by my ontstaan het, is waar die geld om terreur te bedryf vandaan gekom het. Slovo was iets van ‘n linkse stralerjakker en het aanmekaar tussen Londen, Moskou, Beijing en Havana gevlieg, as hy nie in Lusaka, Maputo of Luanda was nie. Dit wil voorkom asof die ANC destyds deur die Anglikaanse Kerk en Swede befonds is, terwyl die Sowjetunie en Oos-Duitsland die SAKP van geld, opleiding en wapens voorsien het. By tye het skeuring tussen die twee organisasies gedreig, maar Slovo het dit altyd reggekry om geskille op te los omdat hy sy “stille meerderheid”, net soos Mandela in die tronk, nodig gehad het.

Wieder se simpatie lê eerder by Ruth as by Joe, want hy beskryf haar as die slimmer marxistiese teoretikus. Sy het ook beter as Slovo geskryf en kon dus die propagandaveldtog in die Britse media volhou terwyl Joe ellelange vergaderings bywoon of in Afrikalande sy rekrute in saamgeflanste kampe gaan toespreek. Hul verhouding word as taamlik stormagtig beskryf en blykbaar het Joe allerlei ander verhoudings met vroue gehad, min of meer met Ruth se instemming. Hulle het egter ook oor politiek geargumenteer en in haar strewe om ‘n universiteitspos in Engeland te bekom, het First ‘n meer gematigde “nieulinkse” Marxisme as Slovo, wat op die beleid van Moskou attent moes wees, aangehang. Voor sy ‘n pos in Maputo tydens die Machel-bewind aanvaar het, het First ongeveer vyf jaar lank in Brittanje aan die Universiteit van Durham klas gegee.

Benewens goetspa, is iets wat Jode van Afrikaners onderskei, kennelik ‘n oormaat selfvertroue en wedersydse bewondering. Oor en oor in die boek word sowel Slovo as First vir hul briljantheid geloof. Geen van die argumente en stellings wat Wieder aanhaal, lyk egter vir my besonder skerpsinnig nie. Min of meer die slimste ding wat Slovo gedoen het, was om in die veertigjare kommunistiese propagandastukke in die swart toilette by fabrieke op te plak, omdat hy geweet het “dat geen selfrespekterende blanke by ‘n swart toilet sou ingaan nie”. Wat hul marxistiese teorieë betref, sou nóg Slovo nóg First in Italië of Frankryk enige aansien onder linkse intellektuele kon verwerf aangesien hulle mank gegaan het aan die soort sofistikasie en voorliefde vir ingewikkelde filosofiese redenasies waarvoor linkses in dié lande wêreldberoemd geword het.

Afrikaners is so onbelangrik dat hulle feitlik nêrens in die boek genoem word nie. Daar word net deurentyd na die “apartheidsregime” as metoniem vir Afrikaners verwys. As De Klerk en Roelf Meyer uiteindelik bes gee nadat Slovo goedgunstiglik tot die sogenaamde “sonsondergangklousule” ingestem het, is dit amper asof dit vooraf só bestem was. Die Slovo’s se dogter Gillian verwys iewers na “die naïewe Afrikanerkultuur van die veld” en ek het nogal gewonder of Joe Slovo of Ruth First ons hoegenaamd as “Suid-Afrikaners” sou erken?

FW de Klerk het tydens die aanvang van die onderhandelings by Kemptonpark gepoog om Joe Slovo daarvan uit te sluit, maar Thabo Mbeki het namens die ANC-SAKP-alliansie die minagtende boodskap oorgedra dat daar sonder Slovo geen onderhandelings sou wees nie. Slovo het korrek ingesien dat De Klerk nie vir enigiets “nee” sou kon sê nie. Sodoende is De Klerk gedwing om nie net die Litauer se leiersrol te erken nie, maar uiteindelik ook die knie voor hom te buig. Hoewel Slovo dikwels van dogmatisme en selfs “Stalinisme” beskuldig is, het hy geblyk baie aanpasbaar in sy sienings as kommunis te wees, afhangend van wie hom mag of geld kon aanbied. Toe Gorbatsjof in Rusland oorneem, is hy oombliklik tot perestroïka bekeer en het selfs ‘n verhoging van Moskou ontvang. Terug in Suid-Afrika, het van sy medestryders soos byvoorbeeld die Kanadese kommunis, John S. Saul, hom daarvan beskuldig dat hy die “revolusie verraai het” deur nie op volskaalse kommunisme in Suid-Afrika aan te dring nie.

Maar soos Sammy Sive in 1944 gesê het, is dit genoeg om “in jou hart ‘n kommunis te wees”. Daar is geen teenstrydigheid tussen kommunisme en kapitalisme nie. Selfs Friedrich Engels, een van die vaders van kommunisme, was ‘n fabriekseienaar. Niemand hoef die myne in Suid-Afrika te nasionaliseer nie, want hulle behoort meesal reeds aan Jode, soos die Oppenheimers of Ivan Glasenberg van Glencore-Xstrata wat eersdaags op die Johannesburgse aandelebeurs gaan noteer.

Lesers van die South African Jewish Report sal ook weet dat daar onlangs ‘n Swart-Joodse kamer van koophandel in Kaapstad tot stand gekom het. Volgens verklarings van die nuwe liggaam, “gaan Jode en swartes voortaan saam-saam die Suid-Afrikaanse ekonomie laat groei”.

Nóg in Slovo se meesterplan vir revolusie, nóg in dié nuwe ekonomiese plan figureer Afrikaners hoegenaamd.

As ‘n mens die groteske Afrikanerneerlaag van die vroeë negentigerjare moes verklaar, sou ek dit in ‘n neutedop só opsom: Afgesien van De Klerk se verraad, wat maar net ‘n uitvloeisel van die omstandighede was (hoewel lees Gustav Venter se uistekende Engelse stuk oor FW!), het ‘n baie klein groepie kommuniste die land kon oorneem danksy:

  • goeie propaganda wat deur mense soos Ruth First, Nadine Gordimer, Trevor Huddleston en selfs Helen Suzman verseker is;
  • fondse wat deur Swede, Oos-Duitsland en die Sowjetunie verskaf is;
  • die Johannesburgse netwerk wat die balie, die sakewêreld en die akademici van Wits ingesluit het en waar “kommunisme in die harte van elkeen” geleef het.

Laasgenoemde punt is belangrik, want die Afrikaner het sedert die ontdekking van goud in 1886 nog nooit ‘n goeie gevoel vir Johannesburg gehad nie. Die Anglo-Boereoorlog het vanweë die Uitlanderpolitiek van Johannesburg ontstaan en koerante soos The Star en die Rand Daily Mail (tans Business Day) was nog altyd op die voorpunt van anti-Afrikaner-oorlogspropaganda of die goedpraat van terreur teen ons. Op ‘n stadium het die Broederbond onder aanvoering van Piet Meyer gedink hulle gaan Johannesburg met behulp van die SAUK en die RAU verower, maar daarvan het dadels gekom. Vandag is daar géén Afrikanerinvloed meer by die SAUK of die Universiteit van Johannesburg nie, hoewel daar nog mense met Afrikaanse vanne bestaan wat soos spoke daar rondswerf. Hulle praat egter die ideologie van Joe Slovo en Ruth First klakkeloos na!

Afrikaners het gedink dat die magsentrum van die land in Pretoria gesetel was, in die burokrasie en in die weermag. Intussen was dit in Johannesburg, die stad waar die Litauers al meer as ‘n eeu lank die septer swaai… Johannesburg is inderdaad die stert wat die hond swaai.

Naspers sanik aanmekaar oor hul “Madiba” en verwar die Afrikaner des te meer. In die boek skemer dit deur dat nóg Joe Slovo nóg Ruth First ‘n hoë dunk van Mandela gehad het en hom bloot as ‘n vermetele swarte gesien het wat nie sy plek ken nie. Uiteindelik was hy maar net die swart gesig van die revolusie; hulle kon net sowel foto’s van die gestorwe Martin Luther King gebruik het.

Na alle waarskynlikheid het Joe Slovo en Ruth First die Freedom Charter geskryf. Teen die tyd dat dit in 1955 by Kliptown aangeneem is, was die kommunistiese egpaar reeds ingeperk en mog nie vergaderings bywoon nie. Joe Slovo het egter op ‘n sinkdak met ‘n verkyker gelê en gekyk hoe die vegadering verloop en was hoogs in sy noppies met die uitkoms.

Die nasionalisering van Afrikanergrond is een van die grondbeginsels van die Freedom Charter.

Ons sal binnekort sien hoe ideoloë vanuit Johannesburg wat nog nooit ‘n mieliepit geplant het nie opruk om alle plaasgrond te gaan nasionaliseer. Sodoende sal die volgende hoofstuk in die Slovo’s se revolusionêre teaterstuk verwesenlik word.

Onder hul groepie uitverkore vriende het immers ook die stigter en direkteur van die Johannesburgse Marktteater, Barney Simon, getel. Dis nie soseer die middele wat saak maak nie, maar die verhaal wat vertel word.


Hou van Dan Roodt se Facebookblad

As u belangstel om ‘n lang en gratis uittreksel uit bogaande boek oor Slovo en First te ontvang, stuur ‘n epos aan inlig[by]praag.org met “Slovo” in die onderwerpreël.

Toe Afrikaanse skrywers leuenaars geword het

Een van die mees fassinerende maniere waarop Europese volkere oor die afgelope paar eeue tot stand gekom het, is deur die skepping van nasionale letterkundes. Frankryk in die sestiende eeu was blykbaar van die res van Europa afgesonder. In daardie tyd het die Franse letterkunde en identiteit sy beslag gekry, sonder enige hulp of invloed van buite.

Van die oomblik dat die G.R.A. gestig is, het die gedagte van ‘n nasionale letterkunde sy beslag gekry wat die identiteit van die nuwe groep moes uitdruk wat hom anders as koloniale Nederlanders of Engelse gevoel het. In dié opsig het Afrikaners die Europese model van nasiewording feitlik tot op die letter nagevolg.

Teen die middel van die twintigste eeu het sowel N.P. van Wyk Louw as C.M. van den Heever, onder andere, aanhoudend oor die Afrikaanse letterkunde geskryf en gefilosofeer. In een van sy opstelle in Mens en woord, skryf Van den Heever: “Die mens is en word soos die beskouings wat hy aanhang en die volk bly net so belangrik as die kultuurwaardes wat dit eerbiedig. Die kultuurlose het geen strewe na iets hoërs nie; die aap in die oerwoud bou niks op nie, maar verniel en breek net af.”

Elders in dieselfde bundel opstelle (bl. 91) haal Van den Heever vir Spengler aan wat verklaar het: “Die staat is as vorm, as moontlikheid wat die geskiedenis van ‘n volk as werklikheid is. Geskiedenis is egter oorlogsgeskiedenis, toé net soos nou. Politiek is slegs die verbygaande vervanging van die oorlog deur die stryd met meer geestelike wapens.”

Ek dink ons kan met vrymoedigheid sê dat die Afrikaner daardie “stryd met meer geestelike wapens” oor die afgelope paar dekades liederlik verloor het. Iewers in die sestigerjare het daar ‘n wending in Afrikaans ingetree waar die intellektuele en skrywers wat veronderstel was om die Afrikaanse tradisie te vernuwe, ‘n ander lojaliteit ontwikkel het.

Fransi Phillips verwys in haar mees onlangse roman, Net ‘n lewe, na die hebbelikheid van “oulik” te wees deur kritiek op jou eie mense te lewer. Nie dat selfkritiek onnodig is nie, maar iewers in die veelbewoë sestigerjare het ‘n vorm van nihilisme hom by Afrikaanse skrywers tuisgemaak, wat op ‘n versugting na verraad uitgeloop het.

In my roman Moltrein is daar allerlei toespelings op die groteske stereotipe, selfs mite, wat daar rondom apartheid ontstaan het. Apartheid as Nazisme, apartheid as unieke vorm van wit skuld wat aan die Afrikaner kleef. Onlangs het daar in Nederland heelwat kritiek op die denke van die sestigjare in die Weste gekom, want dit is in daardie dekade wat die saad van die huidige afgang gesaai is.

Die mees vertaalde Franse romansier van ons tyd, Michel Houellebecq, het in sy blitsverkoperroman Elementêre deeltjies (Les particules élémentaires) ‘n sombere prentjie geskilder van die nagevolge van die sorgelose sestigerjare met sy hippiekultuur, asook identifikasie met die derde wêreld en die Oosterse mistieke.

In Afrikaans het Breyten Breytenbach ons insgelyks voorgestel aan die Zen-Boeddhisme en teen die laat sestigerjare in een digbundel na die ander ‘n soort aanklag teen die blankedom gelewer. Ek onthou dat ons as studente in Afrikaans en Nederlands moes leer dat hy die Westerse ikonografie in sy poësie omkeer waardeur swart die positiewe kleur word en wit die negatiewe kleur, die kleur van die dood en alles wat sleg is.

Onlangs het ek ‘n byna vergete roman van Elsa Joubert uit die vroeë sestigerjare gelees: Ons wag op die kaptein. Joubert sou heelwat later as liberale skryfster opgang maak toe haar roman met ‘n swart heldin, Die swerfjare van Poppie Nongena, met ‘n hele paar pryse bekroon sou word.

Feit is egter dat Ons wag op die kaptein allermins polities korrek is. Dit is gebaseer op ‘n ware verhaal wat sy in ‘n berig in Die Transvaler raakgelees het, van ‘n groepie Portugese wat deur gewapende swartes tydens die bosoorlog in Angola aangehou word. Die roman kan selfs Afropessimisties genoem word. Dit beeld beskawingskonflik uit en kyk veral ook na die rasseproblematiek van Angola en die dilemma van diegene wat die skryfster “mulatte” noem.

Hoe het dit gebeur dat heelwat Afrikaanse skrywers met hul geworteldheid in, en kennis van, Afrika, skielik so verskriklik polities korrek geraak het? Tydens die veelbesproke ontmoeting met die ANC-leiers in Dakar, het Afrikaanse skrywers eintlik heeltemal die “bruikbare idiote” van die ANC-revolusie geword.

Dan praat ‘n mens nie eens van iemand soos André P. Brink wat onlangs tydens ‘n TV-program verklaar het dat “Afrikaners verdien om te verdwyn” nie. Dis seker ‘n kort tree van daardie standpunt af om letterlik volksmoord oor Afrikaners af te roep, soos wat Malema en ander reeds gedoen het.

Ook die huidige konflik tussen Afrikaanse skrywers rondom die Pretoria-PEN-skrywersvereniging staan in die teken van hierdie “stryd met geestelike wapens” waarna Spengler en C.M. van den Heever verwys. Aan die een kant is daar ‘n groep skrywers – in vandag se Rapport noem hulle ons ‘n “klein Gautengse groepie” – wat nie meer die soort “estetiek van verraad” wat hom kennelik in dele van die Wes-Kaap tuisgemaak het, wil beoefen nie. Ons ervaring van die Suid-Afrikaanse werklikheid met sy sadistiese geweld, rasseoorheersing deur die swart nomenklatoera, asook die naderende “tweede fase van die revolusie” is van so ‘n aard dat ons nie meer daardie “sestigermodel” kan navolg nie.

Skrywers is natuurlik by uitstek in staat tot oneerlikheid en kwade wil. Skeppende letterkunde is nie gegrond op die waarheid of werklikheid nie, maar op ‘n bepaalde fiksionele voorstelling daarvan. Toevallig lees ek nou die dag iets raak oor kwade wil, die mala fides. Die hele absurde magstryd rondom die Pretoria-PEN-vereniging is natuurlik omgewe van mala fides. Maar die Franse filosoof Jean-Paul Sartre, wat insgelyks op sy dag ‘n erge bydraer tot sestigerradikalisme was, het in sy beroemde Syn en die niet ‘n hele hoofstuk aan kwade wil en die leuen gewy.

‘n Klomp Afrikaners –  en ander mense in hierdie land – lieg elke dag vir hulleself. Soos Sartre dit stel: “Ons sê sonder enige onderskeid oor iemand dat hy tekens van kwade wil toon of dat hy vir homself lieg. Ons sal gewillig wees om toe te gee dat kwade wil ‘n leuen teenoor ‘n mens self is, op voorwaarde dat ons die leuen aan jouself van leuens in die algemeen onderskei… Die wese van die leuen impliseer trouens dat die leuenaar geheel en al oor die waarheid beskik wat hy besig is om te verberg. ‘n Mens lieg nie oor iets waaroor jy onkundig is nie…”

Suid-Afrika is seker een van die lande ter wêreld waar ons hele geopenbaarde werklikheid op een groot leuen neerkom. Ons verlede is op ‘n verwronge wyse herskryf om Afrikaners in die rol van boosdoeners voor te stel en swartes as engelagtige heiliges soos Mandela. Tussen geskiedenis en fiksie is daar bloedweinig verskil; albei weergawes is deurtrek van kwade wil.

Aanvanklik toe Pretoria-PEN gestig is, het Nadine Gordimer, nog ‘n sestiger-virago, daarteen beswaar gemaak dat Afrikaanse skrywers “op hul eie” aan ‘n vereniging mag behoort. In elk geval behoort ons slegs op grond van ons etniese en taalverwantskap van internasionale lidmaatskap van PEN uitgesluit te word, het sy in 2005 gemeen. Ironies het die dieselfde Nadine Gordimer vandeesweek insgelyks uitgevaar teen die onderwysdepartement van Limpopo wat nie skoolboeke aan swart leerlinge verskaf nie. Onder andere het sy oor die radio gesê: “Ons het so hard teen apartheid geveg, dat ons nie gedink het wat agterna sou kom nie.”

Hierdie verbasende erkenning en kritiek deur Gordimer op haar geliefde ANC, verteenwoordig egter ook iets van ‘n Freudiaanse verspreking. Dit verraai iets van haar eertydse kwade wil waarop haar hele oeuvre, soos dié van Brink en vele ander, gegrond is. Want “apartheid” was mos die boosheid self, al het kinders van alle rasse darem op skool geleer lees en skryf. Die grootste leuen van almal rondom apartheid was natuurlik dat Afrikaners net soos Duitsers ‘n volksmoord op Suid-Afrikaanse swartes gepleeg het. Eenkeer het Albie Sachs skalks teenoor my erken dat “apartheid en Nazisme nie eintlik vergelykbaar is” nie, maar ek twyfel of hy ooit so ‘n erkenning in die openbaar sou maak.

In een van haar destydse essays of onderhoude praat Gordimer van die “Manicheaanse gif” wat nodig is om haar revolusionêre doelwit, die omverwerping van die ou regering, te bewerkstellig. Die Manicheaanse voorstelling van Suid-Afrika in soveel sogenaamde literêre werke in die verlede het ‘n Groot Leuen geskep, gekonstrueer met behulp van die kwade wil van diegene wat geweet het wat die werklike situasie was.

Tot onlangs het ‘n mens in die Kaap nog hippies in ou Volkswagen kombi’s teëgekom wat steeds anachronisties die lewenstyl van die sestigerjare naboots, dagga en al. Daar is iets provinsialisties en argaïes aan die Kaap, wat egter geensins afbreuk doen aan die verbasende selfversekerdheid van sommige Kapenaars nie. Miskien is dit die geloof dat hulle op dieselfde golflengte as Londen, die metropool, verkeer; ek weet nie.

Die ander skreiende ironie is dat die Nasionale Pers, wat ‘n eeu gelede rondom Die Burger onder redaksie van D.F. Malan ontstaan het, vandag ‘n meer Britse perspektief op Suid-Afrika en die wêreld handhaaf as die Britse koerante self. Omdat Naspers, benewens sy monopolie op Afrikaanse media, ook oor die grootste uitgewerye beskik, het die Afrikaanse letterkunde in sy Kaapse gedaante ‘n soort afdruk van Britse letterkunde geword. Maar ook deelagtig in die kwade wil wat Brittanje nog altyd teenoor Suid-Afrika en veral teenoor Afrikaners geopenbaar het.

Van Wyk Louw het gepraat van “die skipbreuk van alle sekerhede”. Met Nadine Gordimer wat nie meer mooi weet wat ná apartheid “moes gekom het nie” en eens verwaande Kaapse kritikasters wat deesdae verkies om oor kos en wyn eerder as letterkunde of politiek te praat, kry ‘n mens die indruk dat ‘n klomp mense se sekerhede meedoënloos deur die NSA weggekalwe is. Behalwe dat hulle nie oor die moed beskik om dit te erken nie. Netnou word hulle van “regsheid” verdink.

Maar soos daardie bejaarde Kaapse hippies met lang hare in kombi’s, beleef die sestigerjare nog ‘n laaste stuiptrekking onder ‘n paar Afrikaanse skrywers wat terug verlang na die dae van “apartheid” toe dinge soveel eenvoudiger was.

Toe ‘n mens nog die Leuen op die markplein kon verkwansel. En, soos Van Wyk Louw dit gestel het, “‘n nuttige dollar” kon verdien.

topcargo