Etiket: Nobelprys

Nobelpryse beklemtoon manlike wetenskaplike prestasies

Oor die afgelope week, soos elke jaar, is die Nobelpryswenners aangekondig. Die wenners in die kategorieë fisika, chemie en medisyne is, soos in baie jare tevore, uitsluitlik manlik.

In die algemeen was die pryswenners in die natuurwetenskappe sedert 1901 meer as 95 persent manlik.

Verlede jaar het Donna Strickland die Nobelprys vir fisika in 2018 ontvang, slegs die derde vroulike fisikus wat ‘n Nobel gekry het, in die voetspore van Marie Curie in 1903 en Maria Goeppert-Mayer 60 jaar later.

Foto hier bo: Vanjaar se Nobelpryswenners in fisika: James Peebles, Michel Mayor en Didier Queloz.

Vir die twee wetenskaplike historici Nils Hansson en Thorsten Halling is dit ‘n groot skandaal. Hulle sien in die ongelyke verdeling van geslag ‘n teken van maatskaplike seksisme.

Hulle merk ook op dat Alfred Nobel gevra is om die prys aan die beste in hul vakgebied toe te ken, ongeag sy of haar nasionaliteit. Hoe kan dit wees dat die meeste wenners uit die VSA kom, gevolg deur Europa en Asië? Waarskynlik sal slegs ‘n kwotamodel help om dit te verander. Nie een van die twee skrywers het noemenswaardige prestasies deur Afrika-wetenskaplikes aangehaal nie.

Maar is die Nobel-jurie regtig seksisties? Dit is onwaarskynlik omdat daar vroulike navorsers is wat die Nobelprys ongetwyfeld verdien het. Voorbeelde hiervan is Lise Meitner vir die eerste kernfusie, Rosalind Franklin vir haar werk aan die DNS se dubbele heliksstruktuur, en Jocelyn Bell Burnell vir die ontdekking van pulsars.

Maar is seksisme die enigste moontlike verklaring? Franklin is in 1958 oorlede en kon die toekenning nie postuum ontvang nie.

In 2017 noem Hansson self talle fisici wat die hoogste onderskeiding ontken is – maar ironies genoeg bestaan ​​sy eie lys slegs uit mans, aangesien die nuutste navorsing oorwegend manlik is. ‘n Jurie kan niemand benoem wat nie die akademiese werk gedoen het nie.

Daarbenewens word vroue in die ander kategorieë literatuur en vrede verteenwoordig. Watter maatstawwe kan ook gebruik word om te besluit watter van die twee literêre Nobelpryswenners Olga Tokarczuk en Peter Handke groter literêre talent het?

Natuurlik is talent in fisika baie belangrik, maar nie net dít nie. As ‘n briljante fisikus die geleentheid ontsê word om aan duur eksperimente te werk, sal die gebrek aan ooreenstemmende meetdata geen sukses oplewer nie.

Maar in wiskunde maak sulke oorwegings nie saak nie. Selfs sonder miljoene aan befondsing, kan baanbrekerontdekkings slegs met geestelike krag bereik word. En geslagsverhoudinge in beide dissiplines verskil in wese nie.

Wetenskaplike talent word beslis nie eweredig versprei nie. In 1900 formuleer die beroemde Duitse wiskundige David Hilbert die 24 grootste probleme in die wiskunde. Ter ere van hom, in 2000, is nog ‘n paar onopgeloste legkaarte bekendgestel, die sogenaamde “Milleniumprobleme”.

In albei gevalle was dit nie moontlik om vooraf te sê of die beslissende bewys deur ‘n man of ‘n vrou gelewer sou word nie, behalwe vir die feit dat verskeie van hierdie oplossings nog hangende is. Tot dusver is byna alle probleme deur een man opgelos. Daar is dus rede om te glo dat wetenskaplike talent nie eweredig onder die geslagte versprei is nie.

In werklikheid blyk dit dat mans in die hoë IK-reeks baie meer verteenwoordig is as vroue. Vanaf ‘n waarde van 130 (die drempel vir begaafdheid) is die verhouding 2: 1 – en dit neem toe met hoër intelligensie.

Natuurlik kan aanvaar word dat die IK-toets oor die algemeen teen vroue diskrimineer, maar dit bevestig nie dat mans oor hoër intelligensie beskik nie. Gemiddeld is die geslagte nie verskillend nie, maar mans is meer gereeld in die uiterstes verteenwoordig. Daar is meer genieë … en idiote onder mans as vroue.

Dit is omdat ‘n geslagschromosomies gebonde oorerwing van intelligensie moontlik is, wat sterker is by mans as by vroue – in positiewe sowel as negatiewe sin.

Verskeie ander kenmerke wys ook dat mans meer veranderlik is as vroue, dws meer geneig om onder die wenners en verloorders te wees, terwyl vroue relatief stabiel in die middelveld is.

Die natuur heg ‘n hoër seleksiedruk aan die manlike geslag, omdat mans “bestee” kan word. As 50 persent van alle wyfies sterf, sal die aantal nakomelinge ook met 50 persent daal. As die aantal mans egter met 50 persent daal, het elke enkele man wat oorbly, twee keer die voortplantingsukses en bly die bevolking stabiel.

Deur mans kwesbaarder te maak, maar hulle groter reproduktiewe sukses toe te laat, vind die natuur die balans tussen gehalte en hoeveelheid om evolusie te versnel. Maar biologiese feite en ideologiese denke is selde versoenbaar.

Bob Dylan wen Nobelprys vir Letterkunde

Die linkse sanger-liedjieskrywer Bob Dylan, gebore Robert Allen Zimmerman, het die Nobelprys vir Letterkunde gewen, die eerste keer dat die toekenning aan iemand toegeken word wat nie in die eerste plek bekend is vir die skryf van boeke nie.

Hoewel hy ‘n roman gepubliseer het in die bewussynstroom-styl, Tarantula, is sy hoofmedium pop- en rockmusiek.

Sara Danius, permanente sekretaris van die Sweedse Akademie, sê Dylan is gekies omdat hy “‘n groot digter in die Engelssprekende tradisie” is.

“Vir nou 54 jaar is hy voortdurend met die skep van ‘n nuwe identiteit besig,” het sy aan verslaggewers in Stockholm gesê.

Dylan het die studenterevolusie en die hippiebeweging in die 1960’s ondersteun, met deur sy bekende liedjie “The times they are a-changin”.

Hy is die tweede Jood wat vanjaar bekroon word. Michael Kosterlitz het ‘n gesamentlike prys ontvang, saam met David Thouless en Duncan Haldane vir fisika.

Nóg ’n Nobelprys vir Afrika

Afrika word deesdae toegegooi onder sulke pryse, maar die vooruitgang ontbreek steeds.

Die Nobel-vredesprys wat vanjaar aan die “Tunisiese Nasionale Dialoog-kwartet” toegeken is, is deur die hoofrolspelers van dié vier burgerlike samelewinggroepe in Oslo in ontvangs geneem.

Die kwartet het ná die Jasmyn-­rewolusie van 2011 Tunisië se oorgang na sogenaamde “demokrasie” gelei.

Die voormalige president, wat nou as ‘n “diktator” beskryf word deur diue VSA, was egter ‘n gematigde Moslem.

Die sekretaris-generaal van die Tunisiese algemene werkersunie, Houcine Abbassi; die president van die Tunisiese werkgewersunie (UTICA), Wided Bouchamaoui; die Tunisiese menseregteliga (LTDH) se Abdessatar Ben Moussa; en die president van die nasionale orde van Tunisiese regsgeleerdes, Mohamed Fadhel Mahfoudh, het die prys in ontvangs geneem.

Die kwartet is in 2013 gestig om die land van ‘n ineenstorting te red, onder meer vanweë politieke sluipmoorde en verspreide onluste.

Ten spyte van die toekennings, gaan Tunisië steeds beguk onder islamitiese geweld. Die afgelope jaar is drie aanvalle deur ISIS suksesvol geloods.

Talle toeriste is ook gedood, wat die land se toersime tot stilstand gedwing het. Die Nobel-vredesprys raak toenemend gestigmatiseer as ‘n kwade politieke instrument.

Nobelpryswenners genees tropiese siektes

Die Nobelprys vir geneeskunde is vanjaar aan drie navorsers van Japan, China en Amerika toegeken.

Die drie het middels teen die parasitiese siektes malaria, olifantsiekte en rivierblindheid ontwikkel.

Die Nobel-komitee van die Karolinska-instituut in Swede het die pryswenners Dinsdag aangekondig.

Die Ierse boorling William Campbell en die Japannees Satoshi Omura ontvang saam die helfte van die prysgeld vir hul ontdekking van avermektien, wat rivierblindheid en olifantsiekte genees.

Omura en Campbell het hul deurbraak gemaak deur mengsels van grondbakterieë te bestudeer. Dit het tot die ontdekking van avermektien gelei, die voorloper van ivermektien, wat die twee tropiese siektes bykans uitgewis het.

Die Chinees Youyou Tu ontvang die ander helfte van die prysgeld vir haar ontdekking van artemisinin, ’n middel waarmee malaria-sterftes verminder is. Sy is die eerste Chinees aan wie die Nobelprys vir geneeskunde toegeken word.

Tu het dmv tradisionele Chinese medisyne wat honderde jare oud is oor kruiemedisyne, die middel artemisinin geïsoleer waarmee malaria met sukses behandel word.

Van foefies en fopspene

Onder die foefiebelonings waarmee die linkses mekaar probeer gelukkig hou, is die ere-doktorsgraad seker die gunsteling. Dis eintlik vreemd dat De Klerk, nuttige idioot by uitstek, nog nie so’n foefietoekenning ontvang het nie. Of het hy dalk waarvan ek nie weet nie? Beslis het hy ‘n fopspeentoekenning in die vorm van ‘n halwe Nobelprys gekry as beloning vir sy rol in die skandelike uitlewering van Suid-Afrika aan ‘n terroristebende.

Maar wat ere-doktorsgrade betref, is dit moeilik om beter te doen as die dwergaap-diktator hier oorkant die grens wat nie ‘n wit gesig wil sien nie. Agt, ja agt, ere-doktorsgrade is oor die jare deur Westerse universiteite aan hom toegeken, ondermeer deur die Universiteit van Edinburg, die Universiteit van Massachusetts Amhurst en die Michigan State University. ‘n Ere-Doktorsgraad is skynbaar ook deur die Anglikaanse kerk aan hom toegeken vir outstanding leadership en in 1994 het mev Windsor die ridderskap Knight of the Grand Cross (KGC) ook aan hom toegeken.

Teen September 2008 kon ‘n honderdmiljoen Zimbabwiese dollar drie eiers koop, na nie eens drie dekades van Mugabe se “uitnemende leierskap” nie.

Nader aan die huis staan gedienstiges, inskiklikes en politiek korrektes ook nie juis terug wanneer dit by fopspeentoekennings kom nie, veral as hulle Afrikanerhaters is (en is hulle nie almal nie !) Die halwedop-Nobelprys toekenning aan leëdop De Klerk is reeds genoem. Maar daar is ook nog die reeks toekennings aan rosyntjiegesig, André P vir sy uitnemende bydrae tot die aftakeling en ondermyning van Afrikaners. Pryse wat bedoel is om jong talent aan te moedig en te beloon, is keer op keer aan die afgeleefde ou pruimedant toegeken, natuurlik uit erkennig vir sy Afrikanerhatery. Onlangs was hy juis weer op pad terug van Europa waar hy ‘n, raai wat, ere-doktorsgraad van die Universiteit van Leuven ontvang het, toe Skoppensboer hom op die vlieguig aantree. Die arme vlugpersoneel wat so-iets moes hanteer!

Maar die eerste prys vir die belaglikste van foefiepryse moet sekerlik gaan aan die Kaapse liberaliste wat onlangs op die gedagte gekom het om ‘n straat na FW (Fopspeen Wenner) De Klerk te vernoem. As hierdie lagwekkende inisiatief enige meriete het, dan is dat die honne minstens voortaan hulle been in styl sal kan lig teen die oubaas se naampaaltjie.

In die onlangse verlede is daar ook heelwat ink bestee aan uitsprake van die “Afrikaner”, rykman Doktor (nog ‘n foefie) Johann Rupert. Tydens ‘n beraad van die Fopspeen Wenner De Klerk-stigting lewer Rupert ‘n relaas oor agteruitgang in die land en sluit dan af met: “Ek dink ons het meer van die gees nodig wat FW De Klerk 25 jaar gelede openbaar het. Mense wat bereid was om te doen wat reg is en onpopulêr te wees.” Droom ek of droom hy? Bid jou aan, “onpopulêr” te wees. De Klerk was bereid om alles in die weegskaal te plaas ter wille van juis wêreldwye populariteit en ‘n foefieprys daarvoor te kry. Maar kan ‘n mens beter denke verwag van Rupert? Hyself het uitgesak in sy studies in ekonomiese wetenskappe aan Stellenbosch en hom toe maar verskeie foefiepryse in die vorm van ere-doktorsgrade laat welgeval, ondermeer een in ekonomiese wetenskappe van die Universiteit van Stellenbosch! Dit as beloning vir die groot prestasie dat hy hom ryk geërf het.

Die regte ding! Hy vra meer van dieselfde medisyne! Herinner amper aan Daisy De Melker wat aangehou het om haar sterwende mans meer en meer gif in te gee. Alles pogings van die linkses en die politiek fatsoenlikes om ontslae te raak van die nare ontnugtering dat die “nuwe” demokratiese Suid-Afrika ‘n mislukking is. Kyk gerus wat sê en skryf Max Du Preez en Tim Du Plessis deesdae. Juis hierdie week moes Du Preez sy lot bekla omdat Edward Zuma, Jacob se seun, hom as rassis uitgekryt het en beveel het om sy bek te hou of pad te gee. Watter demokrasie! En dan R8 miljoen van belastingbetalers se geld vir Ace Magashula se ampswoning en swembad en R156 000 per dag vir fopspeen “koning” Goodwill Zwelithini met sy 6 vrouens en 27 kinders. Hoeveel gesinne in Suid-Afrika moet lewe op R156 000 en minder per jáár? Demokraties né.

Die rookskerm waarmee die linkses die mislukking van die Suid-Afrikaanse demokrasie deesdae probeer kamoefleer is skynbaar nou Jacob Zuma. Dis Jacob Zuma se skuld as die Suid-Afrikaanse demokrasie nie werk nie. Wat hulle gerieflikheidshalwe nie wil raaksien nie, is dat Jacob Zuma die produk is van die Suid-Afrikaanse demokrasie. Hy is nie ‘n soort toevalligheid of ongeluk nie nie. Hy is dit wat die Suid-Afrikaanse kieserspubliek wil hê en wie hulle reeds twee keer ingestem het. Jacob Zuma ís die Suid-Afrikaanse demokrasie.

Hierdie week skryf Henry Jeffreys, voormalige redakteur van die Burger: “Laat ons nou maar in hierdie 21ste jaar van demokrasie erken ons is baie ver van Desmond Tutu se reënboognasie of van Nelson Mandela se droom van ‘n beter lewe vir almal.” Die demokratiese perd wil maar net nie loop nie, maar pleks van af te klim, probeer hulle die ding met foefies aan die lewe hou.

Dis duidelik dat hulle begin verstaan, maar hulle het net nie die moed om dit tot sy volle uiteinde deur te trek nie.

Laat my dit dan maar vir hulle doen: Demokrasie in Suid-Afrika werk nie, sal nooit werk nie en is trouens besig om die land te vernietig. En dit beskou Rupert as die regte ding! As hulle dit tog maar net wil erken: Demokrasie in Suid-Afrika is en was uit die staanspoor die grootste foefie van almal.

Wêreld se grootste skrywer Günter Grass oorlede

Die grootste Duitse skrywer van ons tyd, Günter Grass, wat die stiltes van die verlede vir ‘n generasie Duitsers verbreek het, is in die hospitaal in Lübeck op die ouderdom van 87 oorlede.

Die Duitse president Joachim Gauck het die huldeblyke vir een van die wêreld se letterkundige reuse, gelei. “Günter Grass het ontroer, en hy het die mense van ons land in vervoering gehad, laat dink met sy literatuur en sy kuns,” het hy in ‘n verklaring gesê. “Sy literêre werk het aan hom vroeë erkenning regoor die wêreld besorg, soos sy Nobelprys tot ‘n groot mate daarvan getuig het.”

“Sy romans, kortverhale, en sy gedigte weerspieël die groot hoop en verdraaiings, die vrese en begeertes van ‘n hele geslag,” het die verklaring voorts gelui.

Huldeblyke het binne minute na die aankondiging van Grass se dood op Twitter deur sy uitgewer, Steidl begin verskyn.

Sy laaste roman in 2002, Kreeftegang, is in Afrikaans uitgegee deur PRAAG. Dit handel oor die Duitse skeepstragedie, die Wilhelm Gustloff wat in 1945 gesink het. Grass het sy laaste boek ‘n “liefdesverklaring aan die Duitse taal” genoem. Die boek bevat dele van die Duitse dialek, baie naby aan Afrikaans, wat Paul Kruger en Otto von Bismarck met mekaar gepraat het toe hulle ontmoet het.

Dit is meesterlik in Afrikaans oorgedra deur die akademikus, teaterkenner en vertaler Arnold Blumer.

Grass is opgekommandeer om in Hitler se weermag te dien in 1944 op die ouderdom van 16, as ‘n tenkkanonnier in die Waffen SS.

Dié onthulling het gesorg vir beskuldigings van verraad, skynheiligheid en opportunisme toe hy daaroor geskryf het in sy 2006-outobiografie, Skil die ui.

Die skrywer was verras deur die negatiewe reaksie. Grass het gesê die SS was bloot ‘n “elite-eenheid”, en dat hy openlik en eerlik was oor sy oorlogsrekord.

Hy is later in Cottbus gewond en gevange geneem, sonder dat hy ‘n skoot geskiet het en is in ‘n militêre hospitaal van die Amerikaanse weermag opgeneem.

Maar Grass het nogtans met sy kenmerkende eerlikheid verklaar: “As ek drie of vier jaar vroeër gebore was, sou ek, sekerlik, oorlogsmisdade gepleeg het.”

Hy het in 2012 vir groot omstredenheid gesorg nadat hy ‘n gedig Wat gesê moet word, gelyktydig in die Süddeutsche Zeitung, die Italiaanse La Repubblica en Spaanse El País, gepubliseer het.

Die gedig het Israel se beleid teenoor die Palestyne gekritiseer. Dit het ‘n woedende reaksie van die Israeliese ambassadeur in Duitsland, Shimon Stein, ontlok wat uitgevaar het teen Grass se “versteurde verhouding tot sy eie verlede, die Jode, en Israel”.

Günter Grass-boek daag eensydige siening van Duitse geskiedenis uit

Günter Grass, Duitsland se bekendste en mees geliefde skrywer, wenner van die Nobelprys vir letterkunde in 1999
Günter Grass, Duitsland se bekendste en mees geliefde skrywer, wenner van die Nobelprys vir letterkunde in 1999

Een van die moeilikste dinge vir enige romanskrywer om reg te kry, is juis om te praat oor dinge waaroor ‘n mens nie mág praat nie. Dinge wat nie polities korrek is nie en wat dalk tot uitroepe of beskuldigings van “regsheid”, “Nazisme” en, les bes, “rassisme” mag lei.

Só ‘n voorbeeld vir elke Afrikaner is Kreeftegang deur die Duitse Nobelpryswenner Günter Grass. Toe dit vroeg in die nuwe millennium in Duitsland verskyn, het dit oornag ‘n blitsverkoper geword en is die taboe-onderwerp van die Duitse lyding aan die einde van die tweede wêreldoorlog vir die eerste keer in die openbaar bespreek.

Met die grasie en waagmoed van ‘n groot skrywer het Grass ‘n taboe verbreek en heelwat daartoe bygedra om sy 80 miljoen landgenote van hul skuldige omgang met die verlede te bevry.

Soos elke PRAAG-vertaling van Europese boeke, is dit ‘n verruiming van ons kultuur wat self uit Noord-Europa stam en daarom ‘n kleinood om te besit.

Lees meer oor die boek op ons produkblad hier.

Oor Nobelpryse en volksgevoel

Een van die aspekte van Suid-Afrika wat seker die meeste uitstaan, is die hoon en smaad wat byna konstant deur Afrikaners ervaar word. Nou die dag skryf iemand vir my dat mnr. Nicky Oppenheimer, die sakeman, tydens ‘n onderhoud aan hom gesê het: “Die Afrikaners se grootste vyande is ander Afrikaners.”

danr2Natuurlik is dit waar. Die ergste anti-Afrikaanse uitsprake word nie deur Britte of Amerikaners, swartes of SA Engelse gemaak nie, maar deur verloopte Afrikaners soos Max du Preez, Pierre de Vos, Wiekus Kotze van die EFF, die skryfster Antjie Krog, die agent Piet Croucamp, asook die Beeld-joernaliste Adriaan Basson en Christi van der Westhuizen.

Geen Afrikaner behalwe FW de Klerk het nog ooit ‘n Nobelprys verower nie en in sy geval was dit geensins verdiend nie. Dit was eerder tekenend van De Klerk se eie Boerehaat en ‘n soort sug na volkselfmoord, want die 70 000 Afrikaners wat sedert 1994 vermoor is, is regstreeks aan sy onbesonne oorgawe te wyte. In elk geval is die Nobelprys vir vrede ‘n mindere, verpolitiseerde prys wat geensins prestasie beloon nie, maar meesal toeval. Die prys vir vrede word volgens die Andy Warhol-beginsel toegeken: “In die toekoms sal elkeen vir 15 minute wêreldberoemd wees.” Toevallig het Warhol dié uitspraak in Stockholm, tuiste van die Nobelpryse, by die Moderna Museet aldaar in 1968 gemaak.

Ook die Franse voel deesdae nie te goed oor hulself nie. Ekonomies gaan dit vrot en die land het sy ou glans verloor. Daarom het die gewilde aanbieder van boekprogramme op televisie, Bernard Pivot, oor vanjaar se toekenning van die Nobelprys vir letterkunde aan die Franse skrywer Patrick Modiano op Twitter gesê:

Overgezet synde: Die Nobelprys vir letterkunde aan Modiano het die Franse se vertroue vir die duur van ‘n naweek herstel.

Hoewel Frankryk insgelyks polities verdeeld is, beskik sowel linkse as regse Franse oor ‘n patriotisme en trots op hul land, geskiedenis, taal, kultuur en letterkunde. Anders as by ons, kom ‘n mens nie die ekwivalent van Boerehaat deur Afrikaners teenoor ander Afrikaners teë nie.

Hoewel die gay skrywer en filosoof, Guy Hocquenghem, hom op ‘n slag as ‘n “Frankofoob” getipeer het, is dit raar om minagting vir Frankryk by Franse teë te kom. Hoe verklaar ‘n mens dus dié verskynsel by Afrikaners?

Aan die een kant is daar die tweetalige gespletenheid van die ou Suid-Afrika, asook die Nat-Sap-verdeling onder Afrikaners. Terwyl die meerderheid Afrikaners nog altyd patrioties teenoor die eie kultuur en groep gestaan het, was daar ‘n taamlik ryk en welvarende pro-Britse groep wat op hul volksgenote neergesien het en eerder Engels wou wees. Niks hiervan het verander nie en dit is ook nie toevallig dat vandag se selfhatende Afrikaners dit een en almal betreur dat hulle nie Engels gebore is nie.

Voeg daarby die identiteitsprobleme van Suid-Afrikaanse Engelse wat ek in my onlangse essay behandel en ons het die resep vir ‘n nasionale uitskelkompetisie waartydens die Kaapse slagspreuk “Jou ma se…” welluidend weerklink.

Suid-Afrika kon so anders gewees het. Pleks van ‘n probleemland, kon ons welvarend, gelukkig, trots en sorgvry gewees het. Dit is egter die lot van alle multinasionale state dat daar wedwywering en veral naywer tussen groepe sal wees, wat weer tot etniese uitbarstings lei. Alles van die afbrand van skole tot nihilistiese, anomiese “popgroepe” soos Die Antwoord of die huidige Dookoom kan hierdeur verklaar word.

Anomie is ‘n begrip wat deur die Franse sosioloog Émile Durkheim bekendgestel is in sy boek Suicide (1897) wat juis oor selfmoord handel. Dit behels ‘n “gebrek of afwysing van waardes en standaarde”. ‘n Toestand van anomie in ‘n maatskappy lei sekerlik ook tot wetteloosheid, iets wat ons toenemend in Suid-Afrika ervaar.

Terwyl Durkheim in anomie iets negatiefs of ongewens gesien het, word anomie en nihilistiese opstand in Suid-Afrika opgehemel. So pas het die Engels-Suid-Afrikaanse skrywer wat in Kanada woon of gewoon het, Richard Poplak, in die Daily Maverick ‘n meningstuk gepubliseer waarin hy juis Dookoom se oproepe in hul kletsryme om boere se plase af te brand, loof. Of ten minste meen Poplak dat, indien Steve Hofmeyr oor die wetlike reg beskik om Die Stem te sing en daarmee “Suid-Afrika se rassewonde oop te steek”, dan beskik Dookoom insgelyks oor so ‘n reg.

Die blote gelykstelling van ‘n patriotiese, suiwer lied soos Die Stem – wat juis die teenoorgestelde van ‘n anomiese boodskap uitdra – met die vernielsug en nihilisme van Dookoom se kletsryme getuig natuurlik van gebrekkige ontleding.

Terwyl Poplak hom iewers in sy rubriek op sy gewese rabbi beroep en daarmee sy Joodsheid openbaar, was dit juis die mededirekteur van die SA Joodse Raad van Afgevaardigdes wat nie te lank gelede nie, verklaar het dat “die anti-apartheidsbeweging deur Boerehaat gekenmerk is”. Daar word gerieflikheidshalwe vergeet hoeveel huise en skole daar al in Suid-Afrika in die naam van “bevryding” afgebrand is, asof anomie ooit deur blote interpretasie verdoesel kan word.

Waarskynlik is daar geen salf aan Suid-Afrika te smeer nie en sal ‘n groot deel van die land se inwoners – ryk en arm, swart, wit of bruin – altyd onvergenoegd en lus om iets te gaan brand, voel. Maar Afrikaners is heeltemal in staat om aan die algemene anomie te ontkom.

Die eerste stap sou wees om soos die Franse ‘n nasietrots te ontwikkel. Eerder: weer terug te vind. Want daar was tye in die verlede toe skrywers en intellektuele soos Van Wyk Louw, D.F. en F.E.J. Malherbe, G.A. Watermeyer, Jan Rabie, J.C. Steyn en ander, asook politieke leiers soos Hertzog, Malan, Strijdom en Verwoerd, onbeskaamd trots was op Afrikaans en Afrikanerskap.

Tans bespeur ‘n mens ook ‘n opwelling van nasionalisme onder Afrikaners, soos veral deur die sing van Die Stem by Steve Hofmeyr se byeenkomste vergestalt word. Ons almal het met Die Stem en vlaghysingseremonies grootgeword. Waar daar egter vir my ‘n gebrek is, is nie soseer aan dié openbare vertoon van volkstrots nie – hoe nodig ons dit ook al tans het! – maar aan ‘n dieper, meer intieme omgang met die Afrikaanse tradisie.

Dis seker nie toevallig dat soveel van die leiers van die vroeë Afrikaanse taalbewegings Franse name en vanne gehad het nie. Toevallig lees ek nou die dag weer ‘n paragraaf in Paul Kruger se biografie raak waar hy en sy geselskap in die 1880’s na Europa gereis het en daar ná Majuba oral soos helde ontvang is. In Amsterdam is Kruger deur duisende mense toegejuig. In Leiden het Oom Paul voor sy studentegehoor van sy ietwat stywe Nederlands na Afrikaans oorgeskakel:

“Volgens ‘n verslaggewer was die man wat, in sy poging om suiwer Nederlands te spreek, hulle tot dusver slegs woorde van goeie bedoeling en weining betekenis hoor spreek het, plotseling ‘getransfigureerd’. Nou eers het die Hollanders ‘n denkbeeld gekry van sy groot invloed op sy landgenote. Die gehoor het spontaan en staande hulde gebring en dit het ‘n tydjie geduur om die orde te herstel.” (Krüger: 332)

In Antwerpen, Vlaandere, het die Transvaalse afvaardiging insgelyks ‘n triomfantelike ontvangs geniet:

Sommige gaste het geween, veral toe ‘n sanger ‘Die Vierkleur van Transvaal’, gedig deur ds. Du Toit en getoonset deur J.S. de Villiers, voorgedra het. Hy is met harpspel begelei en die Vlaminge het dit pragtig gevind en die taal het hulle diep in die warm gemoed gegryp. Ongetwyfeld was die begaafde jong superintendent van onderwys die held van die aand.” (Krüger: 336)

Die sukses van die Afrikaanse beweging in die negentiende en vroeë twintigste eeue was gegrond op ‘n kombinasie van patriotisme en ‘n liefde vir Afrikaans. Die anomie wat Durkheim reeds in die 1890’s in Europa raakgesien het, het nog nie onder Afrikaners bestaan nie. Korreksie: in die 1890’s is die nasionale dag van die ZAR wel ontsier deur dronk Afrikaners wat Engelse spotliedjies gesing het.

Die groot verskil is egter dat anomie tot onlangs nie die botoon in ons land gevoer het nie. Vandag is die “resies na onder”, na platvloersheid, vervreemding, aftakeling en selfmoord, in volle swang.

Ons sal die anomie wat soveel van ons kinders en jongmense ook in sy wurggreep het, moet besweer. Slegs deur die algemene volksgevoel te verander, sal ons daarin slaag.

Niemand gaan ons ‘n Nobelprys daarvoor gee nie, maar om weer die soort aansien en agting te geniet wat Kruger, S.J. du Toit, Leyds en ander meer as honderd jaar gelede in Europa ervaar het, sou vir alle Afrikaners meer as genoeg beloning wees.

 

Ontvang ‘n PDF-boek deur huidige Nobelpryswenner gratis!

Die Franse skrywer Patrick Modiano het so pas die Nobelprys vir letterkunde ontvang, soos ons vroeër vandag op ons Engelse blad berig het.

Is u dalk nuuskierig oor sy werk? Alle huidige en voornemende lede van PRAAG kan nou dadelik ‘n gratis PDF-kopie van sy vertaalde roman, Honeymoon, per epos ontvang deur bloot die onderstaande vormpie in te vul. Sodra ons u boodskap ontvang, stuur ons vir u die aflaaiskakel per kerende epos terug.

Modiano, Patrick - Honeymoon (Godine, 1995)

[contact-form-7 id=”19179″ title=”Kontak vorm 1″]

Nadine Gordimer oorlede

Nobelpryswenner en skrywer Nadine Gordimer is op die ouderdom van 90 oorlede.

Gordimer het bekendheid in Afrikaans verwerf nadat sy Afrikanervroue met vetplante vergelyk het “wat net goed is om te verkrag”.

Sy was ‘n hegte vriendin van die Sweedse Boerehater Per Westberg wat befondsing vir die ANC in Swede gereël het.

Gordimer was Westberg se skakel in Suid-Afrika. Westberg is van Joodse afkoms soos Gordimer en ‘n lid van die Nobelpryskomitee.

Sy is Sondag in haar slaap by haar huis in Johannesburg oorlede, het die regsfirma Edward Nathan Sonnenbergs in ‘n verklaring namens die Gordimer-familie gesê.

Gordimer is naby Springs gebore in 1923. Sy is gepubliseer in 40 tale in die wêreld en het die Nobelprys vir Letterkunde in 1991 ontvang.

Gordimer het die veroordeelde terroris Nelson Mandela se toespraak wat hy voorgelees het in die beskuldigde bank tydens die Rivoniaverhoor as sy eie woorde, geskryf.

Kaapstad gasheer vir Nobel-beraad

Nie vir vrede nie
Nie vir vrede nie

Kaapstad is gekies as die gasheerstad vir die 14de Wêreldberaad van Nobel vredespryswenners wat volgende jaar plaasvind. Die aankondiging is in Warskou, Pole gemaak waar die 13de beraad tans plaasvind.

Volgens ‘n verklaring deur die Stad Kaapstad, is dit ‘n eer vir alle Suid-Afrikaners om dit aan te bied en sal daar seker gemaak word dat dit net so vlot soos vanjaar se beraad verloop.

Voorbereidings het glo alreeds begin vir dié groot beraad oor presies 350 dae.

Vier Suid-Afrikaners het al die Nobelprys vir vrede gewen: Albert Luthuli, die voormalige leier van die ANC (1960) , Aartsbiskop Desmond Tutu (1984) , asook voormalige Presidente FW de Klerk en Nelson Mandela, saam in 1993.

Die toekenning was al dikwels in omstredenheid gehul. Sedert Mandela en De Klerk hulle gedeelde prys ontvang het, het geweld en misdaad in Suid-Afrika dramaties toegeneem.

President Obama, die Nobelpryswenner vir Vrede in 2009 het gesorg dat hy Afghanistan, Libië, Egipte, Jemen en nou Sirië met geweld teister.

Obama se verdienstelikheid as ontvanger is veral vertroebel deur ‘n voorgestelde militêre aanval op die Siriese regering waarvoor nòg sy bondgenote, nòg sy landgenote enige aptyt gehad het.

Dit wil tewens lyk dit of sekere presidente nie naastenby genoeg aandag aan die geskiedenis van die soort wêreldleiers wat gewen het, skenk nie.

Hierdie internasionale eer is voorheen aan groot geeste soos Henry Dunant, die stigter van die Internasionale Rooikruis, Amerikaanse sosiale hervormer Jane Addams, en George Marshall, die argitek van ‘n vreedsame post-1945 Europa, toegeken.

Van die aanvallers van 9/11, al-Kaida, het Obama gesê dat die groep in werklikheid vreedsame naastebestaan in Sirië nastreef. Daarmee het die glans van die prys finaal verdof.

Die 1953 Nobelprys vir Letterkunde aan die destydse Britse premier Winston Churchill vir sy memoirs, het Churchill genoop om na bewering op te merk: “Ek hoop dit is nie vir vrede nie!”

 

Swaab wen Nobelprys vir letterkunde

Die Nobelprys vir letterkunde is vanjaar aan die Roemeens gebore Duitse skryfster Herta Müller toegeken.

Müller is op 17 Augustus 1953 in ‘n Duitssprekende dorpie Nitzkydorf in die weste van Roemenië gebore as deel van ‘n Duitse minderheidsgroep wat bekend staan as die Swabe van Banat.

Sy het haar literêre debuut in 1982 gemaak met ‘n versameling kortverhale getiteld “Niederungen” wat (persoonlike) laagtepunt beteken.

Sy het in 1987 in Duitsland aangekom, nadat sy vrygekoop is vir 8 000 mark wat die Wes-Duitste regering aan die Roemeense diktator Ceausesco moes betaal.

Die pas verskene roman, Atemschaukel (In Engels: Everything I Possess I Carry With Me) word as hoogtepunt van haar lewenswerk beskou. Daarin beskryf sy die lyding van ‘n 17-jarige seun, wat as gevangene na ‘n strafkamp in die Oekraïne gedeporteer word.

In al haar werke beskryf sy die leed wat mense aangedoen word waar hulle deur die staat onderdruk word. Sy vertel van die noodlot van vlugtende families, ‘n lewe vol van verraad en verraaiers, asook vrees, wat uiteindelik geen ruimte laat om meer vrylik asem te haal nie, maar ook van die onverskilligheid van diegene wat hulself in hierdie omstandighede inleef deur met die regime saam te werk.

Sy het eerstehandse ervaring deurdat sy gereeld die teiken was van die Ceausescu-diktatuur in Roemenië. Nadat haar boeke verbied is, sy haar werk verloor het en aan aanhoudende huisdeursoekings onderwerp is, moes sy en haar man hul geboorteland noodgedwonge verlaat.

Sy word al lank as kandidaat vir die prys beskou en die permanente sekretaris van die Akademie, Peter Englund, het haar geloof as ‘n woordkunstenaar wat fantastiese taalgebruik met die uiterste akkuraatheid kombineer.

Die toekenning van die prys aan haar is ook ‘n bekentenis dat kuns en etiek twee kante van dieselfde medalje is.  Dit verleen verder ook erkenning aan die diaspora-kultuur van die Banatse Swabe en hul grootste skryfster.

Herta Müller word die 12de vrou wat die gesogte literatuurprys wen, wat in 2007 aan Doris Lessing van die Verenigde Koningkryk toegeken is en verlede jaar deur J.M.G. Le Clézio van Frankryk verower is.

кукол куколФильчаков прокурор