praag.co.za

Tag: Jode

  • Leon Lemmer: Danny Danon se verset teen terrorisme en kompromieë

    Leon Lemmer: Danny Danon se verset teen terrorisme en kompromieë

    Op 22 Maart was dit Wêreldwaterdag. Danny Danon, Israel se ambassadeur by die Verenigde Nasies, het toe in ‘n toespraak genoem dat Israel voortreflike kundigheid in en uitgebreide ondervinding van ekonomiese waterverbruik asook van daadwerklike droogtebestryding het. Omdat Israel ‘n dor land is, het hy uitstekende tegnologie vir optimale waterbestuur ontwikkel waarby meer as ‘n honderd lande reeds baat gevind het. Danon het ongetwyfeld kennis geneem van die waterkrisis waarin groot dele van Suid-Afrika verkeer, want hy het toe spesifiek verwys na die (kenmerkende) dwaasheid van die ANC-regering: Die ANC-regering weier om in hierdie lewensnoodsaaklike opsig by Israel se kundigheid te baat omdat die ANC hom polities by die Palestyne skaar.

    In konserwatiewe of regse geledere oor die wêreld heen is daar groot verdeeldheid oor die Jode. Sowel pro- as anti-semitisme kom algemeen voor. My houding oor hierdie netelige kwessie is min of meer soos dié van die Britse diplomaat, politikus en skrywer, Harold Nicolson (1886-1968), wat met die skryfster Vita Sackville-West (1892-1962) getroud was. In my beroepsloopbaan was ek verdraagsaam genoeg om nie anti-semities te wees nie. Ek het die beginsel eerbiedig dat die akademies beste persone in akademiese poste aangestel moet word; ‘n beginsel wat sedert 1994 aan al die plaaslike universiteite versaak word. Wanneer dit gekom het by samewerking met ‘n Jood of Jodin was dit in die praktyk vir my soms bitter moeilik. Daar was altyd iets (wat moeilik spesifiseerbaar was) wat in die weg van salige harmonie gestaan het.

    Nicolson was ‘n amptenaar in die departement buitelandse sake toe die Balfour-verklaring in 1917 uitgereik is. Daarvolgens het die Britse regering hom ten gunste van ‘n tuisland vir die Jode in Palestina verklaar. Nicolson se gesindheid was pro-Sionisme. “Sionisme: Oorspronklik, strewe van, beweging onder die Jode om hul eie staat in Palestina te stig, en tans om hierdie staat te ontwikkel” (HAT). Nicolson het sy standpunt soos volg verwoord: “Although I loathe anti-Semitism, I do dislike Jews” (Norman Rose, Harold Nicolson, London: Pimlico, 2006, 400p; Amazon Kindle $11.49, 1512). “This was a subtle difference,* as one thing could so easily lead to another. For all that, a trace of anti-Semitism also fuelled his Zionism – as it did with so many other Gentile Zionists. Zionism, they claimed, would repair perceived defects in the Jewish character. It would restore to the Jews their dignity, that corporate national confidence and self-respect they so clearly lacked: it would, so to speak, stiffen the backbone of the Jewish people” (1517).

    [* In hierdie opsig was Nicolson buitengewoon begaaf, bv hy het George Curzon (1859-1925) as Britse minister van buitelandse sake beskryf as “a shit, but a decent one” (2714). Nog voorbeelde: “I loathe success … how far better to be a noble failure” (3863). “He had the mind of a super-criminal and the character of a saint” (4095). “It is strange that the Americans, who have such a passion for talking, should have no idea of conversation” (4102). Vita, Nicolson se lesbiese vrou, het met soortgelyke formulerings vorendag gekom. Oor Virginia Woolf (1882-1941) het sy geskryf: “I love her, but couldn’t fall ‘in love’ with her” (2774). Insgelyks skryf Nicolson: “Viti has bought her Jaguar, which is an insane thing to have done, but wise” ( Diaries and letters, 1945-1962, London: Collins, 1968, p 284). “The English do not appreciate subtlety unless it is underlined” (177). Die subtiele onderskeide wat Nicolson gemaak het, het blykbaar sy biograaf beïnvloed. Oor Nicolson skryf Rose: “Although not conventionally handsome, he was an attractive man” (4142). Nicolson word “a minor aristocrat” genoem (4294), wat my laat dink aan die meisie wat universiteit toe is om ‘n graad te verwerf en in plaas daarvan met ‘n baba by haar ouerhuis opgedaag het en haar verontskuldig het deur te sê dit is maar ‘n kleintjie.]

    Om dieselfde rede bepleit ek ‘n tuisland vir Afrikaners, sodat ons ons eie heil kan bepaal, dus met selfbeskikking tot ons reg kan kom. Ek is egter glad nie so seker daarvan dat Jode selfvertroue kortkom nie. Dikwels is daar ‘n oormaat daarvan by hulle te bespeur. Rose skryf: “Once given a National Home, they would no longer misuse their considerable gifts for mischievous ends. It ‘would be a nice place,’ Harold reflected, ‘in which to collect all the Jews of the world, as Butlin’s collects the noisy holidaymakers” (1517). Butlin’s “is a chain of large holiday camps in the United Kingdom” (Wikipedia). Wat Nicolson van die Jode bewonder, is “maintaining continuity of religion and racial tradition” (1523), dus hulle behoud van identiteit, oor eeue heen. Om dieselfde rede het ek waardering vir die Jode en in die geval van die Israeli’s ook vir die manier waarop hulle hulle tuisland Israel sedert 1948 koester, ontwikkel en verdedig. In hierdie opsigte stel hulle ‘n navolgenswaardige voorbeeld aan Afrikaners.

    Daar is ‘n neiging om die Suid-Afrika van weleer vanweë sy apartheidsbeleid met Nazi-Duitsland te vergelyk. Daarmee word destydse fundamentele verskille tussen hierdie twee lande geïgnoreer. Waaraan eintlik uitdrukking gegee word, is anti-blanke sentiment. Enigiets waarvan bv linkses en progressiewes nie hou nie, word rassisties, fascisties, Naziïsties, ens, genoem. Sedert die ondergang van die blanke bewind en apartheid in Suid-Afrika word Israel dikwels van apartheid beskuldig – lees bv “Israel and the apartheid analogy” (Wikipedia).

    In 1948 het die Nasionale Party in Suid-Afrika aan die bewind gekom en sy apartheidsbeleid ingestel. In dieselfde jaar het Israel die internasionaal erkende tuisland vir Jode geword. Aanvanklik was daar goeie samewerking tussen hierdie twee lande omdat daar talle ooreenkomste tussen hulle was. Byvoorbeeld, in albei is die regering se voortbestaan deur verswelgengde, gewelddadige elemente bedreig; swartes in die geval van Suid-Afrika en Arabiere en ander Moslems (bv Turke, Irannese) in die geval van Israel. In albei gevalle is dit geografies ‘n lewensgevaarlike buurt om in te wees. Wat sedertdien gebeur het, is dat die blanke bewind in Suid-Afrika op verraderlike wyse ondergegaan het terwyl Israeliese Jode steeds in beheer van hulle land is.

    Die vraag wat gevra kan word, is: Waarom het Afrikaners, anders as die Jode, nie meer ‘n tuisland nie? Die saaklike antwoord is: Weens die onnoselheid van ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blankes (sekerlik nie-Afrikaners), spesifiek FW de Klerk, Roelf Meyer, Leon Wessels en Dawie de Villiers (bv Praag 17.03.2018). Israel word in die retoriek van dieselfde “euwels” as die Suid-Afrika van weleer beskuldig, bv Europese/Westerse beskawing, kolonialisme, rassisme, die onwettigheid van die regering, wreedheid en onderdrukking. Die toepassing van dubbele standaarde, asook stereotipering, demonisering en boikotte, het aanvaarde praktyk geword. Ook Israel ervaar dat terroriste verafgod (“idolized”) word en ikoniese status verwerf.

    Die voortreflikste eienskap van baie Jode, afgesien van in watter land en hoe lank hulle diaspora daar is, is seker dat hulle hulle identiteit (hulle kultuur, moedertaal, godsdiens) behou. In hoeverre en vir hoe lank kan dit van Afrikaners wat hulle in die buiteland vestig, gesê word? Selfs Afrikaners wat hier aangebly het, het in baie gevalle dermate hulle trots en selfrespek verloor dat hulle bv (toenemend) geradbraakte Afrikaans praat en geen poging aanwend om blanke of Afrikanerbelange te bevorder nie.

    In 1947 het die Verenigde Nasies besluit om die gebied omring deur die Middellandse See (in die weste), Libanon en Sirië (in die noorde), Jordanië (in die ooste) en Egipte (in die suide) in twee te verdeel; een deel vir die Palestynse/Arabiese Moslems en die ander deel vir die Israeliese Judaïste (historiese Israel en Juda). Jerusalem is tot internasionale gebied verklaar. Hierdie grondverdeling is op sowel etnisiteit as religie gebaseer, op ‘n tydstip toe sulke verskille nog van deurslaggewende belang geag is en nie, soos dikwels tans, goedsmoeds geïgnoreer of selfs ontken is nie. Die Israeli’s het die verdeling aanvaar en hulle landjie in 1948 onafhanklik verklaar. Die Palestyne het die bestaansreg én die grense van Israel ontken. Die Palestyne wou die hele gebied met hulle getalsoorwig beheer en het sedertdien met behulp van ander Arabiere en Moslems talle oorloë teen Israel gevoer.

    Reeds met die 1948-oorlog het Israel sy grondgebied verdubbel. In die 1967-oorlog het Israel beheer oor Gaza (in die suide), die Golan-hoogland (aan die Siriese grens in die noorde) en die Wesoewer (Judea en Samaria aan die Jordaniese grens in die ooste) verkry en sy gesag oor die hele Jerusalem uitgebrei. Elke keer nadat die Arabiere tydens ‘n oorlog slae gekry het, het hulle die uitslag gevier asof hulle die oorwinning behaal het en dadelik hulle onrusstoking en geweldpleging hervat.

    Danny Danon (gebore in 1971) is ‘n lid van die sekulêre, konserwatiewe Likud-party in Israel. Die Hebreeuse woord “likud” beteken konsolidasie of solidariteit. Danon was ‘n minister voordat hy in 2015 as Israel se ambassadeur by die Verenigde Nasies aangestel is. Hy het die volgende boek gepubliseer: Israel: The will to prevail (New York: Palgrave Macmillan, 2012, 241p; Amazon Kindle $7,74). Dit blyk dat hy goed ingelig is oor bv die geskiedenis van Israel en daardie land se verhouding met veral Amerika. Hy formuleer ‘n heldere en ontoegeeflike standpunt, onder meer omdat hy en sy familie (bv sy pa) baie weens Palestynse terrorisme gely en opgeoffer het.

    Terwyl ek sy teks gelees het, het ek gewonder hoeveel beter die uitslag van die Suid-Afrikaanse grondwetlike onderhandelings kon gewees het as die hoofrolspelers in die NP se onderhandelingspan persoonlike verliese gely het weens die dood en verwoesting wat die ANC se terrorisme gesaai het. Die ANC se onderhandelaars is deurgaans verkeerdelik benader asof hulle voortreflike menslike mense is – iets wat terroriste nie kan wees nie – dus asof hulle in woord en daad eerlike en hoogs morele bedoelings het. By Danon is daar die onwrikbare oortuiging dat Israel as ‘n Joodse tuisland moet en sal oorleef. By De Klerk & kie, daarenteen, was daar ruggraatlose toegeeflikheid. Die wil om te sorg dat die blankes hulle selfbeskikking behou, het ontbreek. Die behoud van Westerse beskawing, die blankes en die land se belange, asook Afrikaner- en Afrikaansgetrouheid, het glad nie by die NP-onderhandelaars voorkeur geniet nie. Pleks van sulke positiewe oorwegings is daar eerder voorkeur gegee aan ‘n spekulatiewe, negatiewe illusie, te wete die vermyding van bloedvergieting in ‘n gewaande burgeroorlog.

    ‘n Deurslaggewende faktor in die volgehoue voortbestaan van Israel is dat driekwart van sy bevolking van bykans 9 miljoen Jode is, terwyl Suid-Afrika ‘n swart meerderheid van meer as 80% het. In die voor-De Klerk-era is gepoog om die bevolkingswanbalans te verbeter deur voorsiening vir talle tuislande vir swartes te maak. Tydens die grondwetlike onderhandelinge het die Nasionale Party aanvanklik flouweg voorbrand vir federalisme gemaak. Die ANC wou egter op grond van die oorweldigende getal swartes beheer oor die hele Suid-Afrika hê, insluitende die tuislande vir swartes. Hiertoe het De Klerk & kie ingestem, asook algemene, ongekwalifiseerde stemreg vir almal; dus ‘n onfeilbare resep vir die ondergang van blanke politieke mag. De Klerk het verder gegaan en hom by die ANC geskaar teen tuislande vir nie-swartes, bv blankes, insluitende Afrikaners.

    In die Midde-Ooste het sake anders verloop. Daar is minstens drie grondwetlike opsies. (1) Die eenstaat-oplossing (dus die De Klerk-opsie) waarvolgens die Palestyne en Israeli’s in een staat saamgevoeg word, met die Palestyne getalsgewys by verre in die meerderheid, onder meer omdat miljoene Palestyne in buurstate en elders wag om na hulle tuisland terug te keer (al sou dit vir die oorgrote meerderheid geen terugkeer wees nie omdat hulle in die buiteland gebore is). Die Joodse Israeli’s is nie so onnosel om “die wonderwerk van die nuwe Suid-Afrika” as voorbeeld na te streef en hulleself polities en andersins te ontman nie. (2) Die tweestaat-oplossing soos in 1947 deur die Verenigde Nasies in die vooruitsig gestel; dus twee polities onafhanklike state, een vir hoofsaaklik Palestynse en een vir hoofsaaklik Jode. Die probleem is dat tensy die bestaan van Israel én sy grense deur die Palestynse staat erken word (wat die Palestynse owerhede tot dusver geweier het om te doen) dit ‘n resep vir voortgesette geweldpleging en oorlogvoering is. (3) Die driestaat-oplossing soos voorgestel deur Danon: Gaza word by Egipte ingelyf en die Wesoewer by Jordanië, wat histories in elk geval deel van Palestina was. Israeliese grondgebied skei hierdie twee Palestynse gebiede, wat moontlik ‘n resep vir vrede of ten minste minder bloedvergieting kan wees.

    Danon wil nie die hele Wesoewer aan die Arabiere en Jordanië toevertrou nie, maar slegs daardie dele met substansiële Arabiese bevokings. “Our goal is to have the majority of the land in Judea and Samaria [ie West Bank] with a minimum number of Palestinians, which includes Jewish communities and the vacant land” (Kindle 2569). Die dele van die Wesoewer waar Jode in die meerderheid is of onbewoon is, moet dus by Israel ingelyf word. Dit is immers gebiede wat in 1967 deur Israel in ‘n defensiewe oorlog verower is. Op hierdie manier word meer lewensruimte vir Israeli’s geskep sonder dat die Jode demografies ‘n minderheid in Israel word. “Just under 3 percent of the land in Judea and Samaria [ie West Bank] is ‘occupied’ by Jewish homes. I wish it was 90 percent” (872).

    Vergelyk die patetiese rekord van die onderhandelaars van die Nasionale Party in 1990/94 met wat hier volg. In sy boek beklemtoon Danon dat as ‘n land onafhanklik is, jy nie daardie outonomie prysgee nie. As parlementslid was sy benadering: “My goal is to protect the people I serve and the land I love” (83). Hy vereis dat Israeli’s altyd in die beste belang van Israel moet optree; dat nie toegelaat moet word dat bv Amerika hom verplig om in die belang van Amerika op te tree nie. “Israel fares best when she makes decisions based on her own best interests, and not on the wants and needs of the US government” (1382). Hy gee talle voorbeelde van hoe sulke toegewings Israel duur te staan gekom het. “Israel must take firm hold of its own destiny with a ready willingness to act decisively on its own behalf” (114). “We need to take control of our own destiny and dictate our own history” (123, ook 1382). “We must be confident to take matters, when necessary, into our own hands despite world or US opinion” (899). “Israel must be willing to make decisions that are unpopular around the globe and be willing to be condermned in the short term for such decisions in order to secure the wellbeing of our people” (2026).

    Wat noodsaaklik vir voortbestaan is, is “to develop the ability to take a stand” (144). Politici moenie slapgat en ruggraatloos wees nie. Politiek is ‘n harde en ongenaakbare spel. “Only after Israel shows strength and the ability to manage the conflict can we gradually move on to longer-term solutions” (2556). “A secure Israel … should enjoy certain inalienable rights – the right to exist, the right to security, and the right to defend itself” (170). “When you see something evil, you should not trivialize it; you should deal with it before it reaches your shores with more organized power” (385), bv die basisse van terroriste in buurlande moet meedoënloos in voorspring-oorgrensoperasies uitgewis word (1879). “This is basic, Israel cannot even begin to negotiate with a terror organization” (226, ook 1269). Israel sal nie toelaat dat daar ‘n tweede Holocaust is nie (283). ‘n Elementêre vraag: “Why create a safe haven for terrorism in your backyard?” (746), maar dit is presies wat FW de Klerk in 1990/94 toegelaat het, toe terroriste en wapens weens gebrekkige grensbeheer die land op groot skaal ingestroom het en rekrute in bv die Transkei in terrorisme opgelei is.

    Deesdae word politiek in die sogenaamde nie-rassige Suid-Afrika kwantitatief, dus volgens rasgetalle, oftewel ingevolge die demografie, bedryf. Aleksei Kosygin, die Sowjetunie se eerste minister (1964-1980), “couldn’t understand why the Americans would want to support the Jews – three million people when there are a hunderd million Arabs. [Lyndon] Johnson’s reply to his Soviet counterpart was blunt: ‘I told him that numbers do not determine what was right. We tried to do what was right regardless of the numbers’” (1830). Suid-Afrika sou baie beter daaraan toe gewees het as ‘n soortgelyke morele en kwalitatiewe benadering in 1990/94 geseëvier het.

    “The Arabs hate Israel because it represents the West, a bastion of freedom and democracy in a sea of dictatorships, backwardness and repression” (2552). Is die haat teen blankes, bv anti-apartheid en anti-kolonialisme genoem, nie soortgelyk nie? Is daar grondliggend nie jaloesie vir wat blankes vermag het en swartes nie kan ewenaar nie, om van oortref nie te praat nie? Die Arabiere se plan was “to extract concessions from Israel in the guise of negotiations until all of Israel had been compromised away” (2517). Is dit nie presies die strategie waarmee die ANC in 1990/94 in Suid-Afrika suksesvol was nie?

    Winston Churchill het Brittanje in die Tweede Wêreldoorlog tot oorwinning gelei. In sy beroemdste toespraak het hy onder meer gesê: “We shall fight on the beaches, we shall fight on the landing grounds, we shall fight in the fields and in the streets, we shall fight in the hills; we shall never surrender” (Thomas E Ricks, Churchill and Orwell: The fight for freedom, London: Duckworth, 2017, 370p; Amazon Kindle $12.64, 1441). By ‘n ander geleentheid het Churchill twee riglyne vir sukses geïdentifiseer: “Never give in … Never yield to force” (1505). Die NP-onderhandelaars het nooit enige blyke van Churchill se gesonde benadering gegee nie.

    Weens die droogmakery van die 1994-NP-neo-hensoppers moet ons as Afrikaners nou in ‘n baie slegter, eintlik bedenklike, situasie nuwe strategieë, middele en weë bedink en vind om uit die moeras te kom wat dreig om ons en alles wat vir ons waardevol is, te verswelg. Hoeveel beter sou die nuwe Suid-Afrika nie gewees het as die NP-onderhandelaars dieselfde benadering as Danon gevolg het nie? Blank Suid-Afrika moes nooit ‘n verstrykingsdatum gehad het nie.

  • Leon Lemmer: Politici met lang oë

    Leon Lemmer: Politici met lang oë

    Nadat Nelson Mandela uit die tronk vrygelaat is, is sy lewensloop datumgewys in Die Burger aangestip. Omdat toegelaat is dat hy oornag van terroris tot vryheidsvegter en selfs heilige getransformeer is, is Mandela se eerste huwelik verswyg. Dat hy as getroude man en flambojante laventelhaan in sy groot Amerikaanse Oldsmobile-motor met vroue soos Winnie rondgeflenter het, is doelbewus weggelaat. Wat by Mandela opgeval het, is “his weakness for women … especially the pretty ones” (David James Smith, Young Mandela, London: Weidenfeld & Nicolson, 2010, p 109). Mandela het self erken: “I led a thoroughly immoral life,” maar op ‘n absurde manier word hy “widely regarded as … perhaps our greatest living beacon of moral authority” (97). “It was hard to accept that family was so unimportant in the scheme of his life” (161). Toe hoogs uitsonderlik ‘n onderhoud met Mandela se eerste vrou, Evelyn Mase, gevoer is, het sy opgemerk dat sy nie verstaan hoe enigeen hom as ‘n heilige kon beskou nie. Fred Bridgland “found her fuming gently at the manner in which her ex-husband’s release [from prison in 1990] was being compared to the second coming of Christ” (59).

    Sedertdien is Mandela se drie huwelike in so ‘n mate deur Jacob Zuma getroef dat “die vader van ons jong demokrasie” skynbaar opnuut heilig geword het. Oor Zuma skryf Ben Turok: “Over the years there have been persistent rumours that he tended to be overfriendly with young female cadres in the camps and particularly at Somafco, the ANC school in Tanzania” (With my head above the parapet: An insider account of the ANC in power, Auckland Park: Jacana, 2014, p 78). Ook: “Zuma also came in for some ridicule over his personal life, especially his marriages and extra-marital affairs” (158).

    Ronnie Kasrils skryf in sy boek, A simple man: Kasrils and the Zuma enigma (Auckland Park: Jacana, 2017), oor hulle terugkeer uit ballingskap: “My one-time friend Jacob Zuma had returned home to a previous wife in rural Zululand, and at least two wives from exile, with nine children between them, and several other offspring fathered over the years” (p 16). Een van laasgenoemde twee vroue was Kate Mantsho, wat Zuma in Maputo, Mosambiek, leer ken het. Sy het in 2000 selfdood gepleeg. Sy het ‘n nota nagelaat: “‘Life had been hell’ living with him; ‘bitter’ and ‘painful’, she wrote” (28). In Adriaan Basson se boek, Zuma exposed (Johannesburg: Jonathan Ball, 2012), is daar ‘n foto van Gloria Zuma, “Zuma’s sixth wife,” en langsaan ‘n foto van Sonono Khoza, “Zuma’s lover and mother of his child” (p xiv).

    Oor die Khwezi- (eintlik Fezekile Ntsukela Kuzwayo) verkragtingsaanklag teen Zuma in 2005 skryf Kasrils: “I knew Zuma’s liking for female flesh” (106) en “knowing his notorious incapacity to control his libido” (112). Khwezi was lesbies en MIV-positief (109). Zuma was 61 en sy 31 jaar oud (113). Zuma is vrygespreek maar “he never apologised to Fezeka or to Beauty Kuzwayo [her mother]” (115). “In the court of public opinion there were no doubts. Zuma had escaped a guilty verdict on the charge of rape” (119-120). “Following the rape trial, the ANC leadership compelled Zuma to pledge that he would no longer engage in extramarital sex, which he soon flouted” (118).

    In sy outobiografie skryf FW de Klerk van sy “commitment to Christian values,” wat in dieselfde asem genoem word as sy “responsibility for assuring the best possible future for my own people” (The last trek – A new beginning London: Macmillan, 1998, p xviii). “I had become an important role model in more than just politics” (367). De Klerk roem hierop onmiddellik nadat hy oor sy egskeiding van sy eerste vrou, Marike, weens sy owerspel met Elita Georgiadis, later sy tweede vrou, geskryf het. “Throughout my political career I sincerely tried to separate my personal problems from my political responsibilities” (368). Sedert 1994 ervaar ons daagliks eerstehands in hoeverre De Klerk sy verantwoordelikheid teenoor die blanke kiesers en hulle nageslag nagekom het.

    FW de Klerk se ouer broer, Willem (Wimpie, van verlig/verkramp- en Boetman-faam), het destyds aan sy kleinboet die raad gegee dat hy sy egskeiding so vinnig moontlik moet afhandel. Willem was toe reeds self deur sy egskeiding van sy eerste vrou. Hy het toe met sy mede-dosent in kommunikasiekunde aan die Randse Afrikaanse Universiteit, Nina Overton,* getrou. Willem het graag vertel dat hy as dosent uit Potchefstroom weg is omdat hy gedans het, maar van sy studente het aan my genoem dat sy probleem was dat hy, soos Mandela, te lief vir mooi vroue was.

    [* In die politieke literatuur kom ‘n mens dikwels die frase “Overton window” teë. Dit is nie na Nina vernoem nie, maar na Joseph Overton (1960-2003). Hierdie venster omraam die idees, veral van ‘n politieke (of breër: ideologiese) aard, wat in ‘n bepaalde (bv die huidige) geestesklimaat in openbare gesprekke aanvaarbaar is of geduld word. Tans is ons sekerlik uitgelewer aan politieke korrektheid, wat een van die manifestasies van kulturele marxisme is. Politieke inkorrektheid (en dus Praag) val buite die Overton-venster. Glenn Beck het ‘n gewilde roman hieroor geskryf: The Overton window (2010, 480p; Amazon Kindle $2,27). In die nuwe Suid-Afrika word al hoe groter beperkings geplaas op wat blankes mag sê. Hulle Overton-venster word al hoe kleiner. Die uitdrukkingsvryheid van swartes, daarenteen, word feitlik in geen opsig aan bande gelê. Vir hulle is daar eintlik nie ‘n Overton-venster nie. Dalk is hulle venster gesteel.]

    Dit bring my by ‘n politikus wat vanweë sy tweede huwelik verwant aan hierdie De Klerks is. Ek verwys na Johannes Gerhardus (Hans) Strijdom (1893-1958), ‘n eertydse eerste minister (1954-1958). Strijdom het in 1931 met Susan, die suster van Willem en FW se pa, Jan de Klerk, getrou. Hiermee het Strijdom verwantskap met die Doppers verkry, wat ironies is omdat dit juis die Doppers was wat vergaderings van die Nasionale Party ontwrig het as die gehoor dit gewaag het om gesange te sing (Bloomberg, bron hier onder, p 147-148). Hoewel Jan teen 1954 nog geen politieke pos beklee het nie, het Strijdom sy swaer as ‘n minister in sy kabinet aangestel. Dit is wyd en tereg as nepotisme veroordeel. Hoe uiters nadelig so ‘n vergryp kan wees, blyk uit die feit dat Jan, Willem en FW se betrokkenheid by die politiek tot hierdie misstap teruggevoer kan word. In 1990/94 het dit tot die ondergang van die blanke bewind gelei; iets wat Strijdom sekerlik glad nie begeer het nie.

    Oor Strijdom se eerste huwelik is meesal geswyg. Andersins is net vaagweg daarna verwys. Soms is beweer dat Strydom se eerste vrou ‘n Engelse aktrise was. Onlangs is ‘n boek gepubliseer wat in besonderhede oor die gebeure handel: David Bloomberg, The lion and the thespian: The true story of prime minister JG Strydom’s marriage to the actress Marda Vanne (Johannesburg: Bookstorm, 2017, 335p, R300). In Kaapstad was Bloomberg (gebore in 1932) as regspraktisyn bekend, asook in teatergeledere. As polities oorverligte was hy ‘n raadslid van Kaapstad en van 1973 tot 1975 ook die burgemeester. In 1988, toe dit waarvoor hy hom beywer het, naamlik ‘n swart regering, al hoe meer ‘n moontlikheid geword het, het Bloomberg eers na Engeland uitgewyk en hom daarna in Switserland gevestig.

    Bloomberg is een van baie anti-apartheidsaktiviste wat die omstandighede in die nuwe Suid-Afrika as onleefbaar beskou en gevolglik geëmigreer het. Deel van Bloomberg se politieke byderwetsheid blyk uit die buitensporige mate waarin hy in hierdie boek homoseksualiteit goedpraat. Wanneer hy Strijdom laat sê: “Sexual preferences have no place in Afrikaner society” (p 148), dateer hy ‘n hedendaagse kwessie terug tot die 1920’s. Ook wanneer hy beweer dat Strijdom tydens ‘n politieke vergadering nie die aanspreekvorm “dames en here” gebruik het nie (152), maar soos die swartes deesdae van “brothers and sisters” gepraat het (148). Ook verwysings na mense wat meer ruimte/”space” in ‘n verhouding wil hê (170, 304), klink erg hedendaags.

    Die leeu waarna in die boektitel verwys word, is Hans Strijdom, wat in politieke geledere as die Leeu van die Noorde bekend gestaan het. Die aktrise waarna verwys word, is Margaretha van Hulsteyn, wat die verhoognaam Marda Vanne aangeneem het omdat dit meer aanvaarbaar in Britse teatergeledere is. “A name that tripped a little more easily off the tongue might be more acceptable to English audiences” (61). Die “Vanne” is ‘n aanpassing van Van Hulsteyn (62). Daar word beweer dat Strijdom na aanleiding hiervan ook sy van na Strydom verander het (229), maar ek hou by die meer gebruiklike en oorspronklike spelling van Hans se van. “Thespian” is “a fancy name for an actor or actress … It comes from a fellow called Thespis, an early actor in Ancient Greece” (p 237). Die outeur stal deurgaans sy grondige kennis en ervaring van die teater uit.

    Die werk word aangebied as “a biographical novel based on the true story of the marriage, in 1924, of JG Strijdom … to the actress Marda Vanne” (vii). Fiktiewe tonele en dialoog is bygevoeg, asook ‘n vyftal karakters (viii), om die boek meer leesbaar te maak. Hou veral die fiktiewe aard van die dialoog in gedagte. Dit lyk asof die navorsing oor die toneelspelers deeglik gedoen is; minder so wat Strijdom betref. Die outeur gaan taamlik loslit om met historiese gebeure, bv die Suid-Afrikaanse politiek. Hiervoor het hy skynbaar op sy algemene kennis en geheue gesteun. Byvoorbeeld, volgens Hermann Giliomee het die Franse Hugenote tussen 1688 en 1700 in die Kaap aangekom, terwyl Bloomberg wyd van die merk is met “with the arrival of the Huguenots in the 1830s” (148).

    Margaretha (1896-1970) was die dogter van ‘n Pretoriase advokaat, sir Willem van Hulsteyn (gebore in 1865), wat as ‘n 15-jarige uit Nederland geëmigreer en hom in Pretoria gevestig het. Sy titel het hy van die Britte ontvang ter erkenning van die dienste wat hy aan hulle tydens die Anglo-Boere-oorlog gelewer het (5). Na die oorlog het Willem egter sterk Afrikaner- en Afrikaansgesind geword. Margaretha was egter ‘n “non-conformist” en ‘n “tomboy” met ‘n sterk wil (6). Haar aggressiwiteit het uiting in “many scraps” gevind, gevolglik het ‘n onderwyser haar die bynaam Scrappy gegee (7). Later sê sy: “I was never a committed Christian … I’m probably agnostic” (175). Ek gebruik voortaan die name Hans en Scrappy.

    Scrappy was “flirtatious” en daar was van vroeg af twyfel “to which side of the divide” haar seksualiteit sou ontwikkel (16). Sy was versot op toneelspel en van jongs af “flirt with the actors and actresses” (19). Sy wou egter nie ‘n Afrikaanse aktrise wees nie. Sy het gedink Afrikaanse dramaturge se “outlook is too confined … British plays are far more cultured and cosmopolitan” (26). Sy wou na Engeland gaan vir opleiding as aktrise en bowenal om haar uitspraak van Engels te verbeter (26). Scrappy het op ‘n jong ouderdom die rookgewoonte aangeleer. “This habit gave her additional sophistication” (25).

    Terwyl die Van Hulsteyn-gesin in 1912 in Muizenberg vakansie gehou het, het sy as 16-jarige ‘n seksuele verhouding met ‘n jong digter en skilder, Isaac Rosenberg (1890-1918), gehad. Rosenberg is homoseksueel (44) en Scrappy neig lesbies, maar “it’s not a sin” (45). Vir my is die irriterendste kenmerk van die boek die manier waarop Bloomberg vir Rosenberg en later vir Scrappy gebruik om nie net Joodse kultuur te verduidelik nie, maar om alles wat Joods is positief voor te stel en te propageer. Vir hierdie doel word Strijdom erg anti-semities uitgebeeld met Scrappy wat hom nie net oor die Jode teenspreek nie, maar ook oor sy anti-Britse en anti-swart gesindheid. Van Hans word gesê: “His vitriolic dislike of anything Jewish or English and his denigration of people whose skins were darker than his own suggested to Scrappy a person lacking culture and refinement” (164). “There are brilliant Jews in the world who have done much for humankind” (138).

    Scrappy sê: “I’ve met a number of Jews and they have all been kind and understanding people, so wise. What makes them cleverer than others? Do you think they really are God’s Chosen People?” (211). Bloomberg dink sekerlik so. Hy laat Gerard Moerdijk sê: “The volk generally resent the Jews being more successful than they are” (212). Shakespeare word soos volg aangehaal: “Hath not a Jew eyes? Hath not a Jew hands, organs, dimensions, senses, affections, passions … If you prick us, do we not bleed?” (138, ook 35). Hans werp teë: “We Afrikaners have our own identity. We have no room for Jews; they cannot be assimilated into our volk … There is no such thing as a good Jew” (139). As teenvoeter verwys Bloomberg na die Boerejode, maar hy spel dit “Boerejoode” (138, 179). Bloomberg sorg dat Eugène Marais die volgende lof aan Jode toeswaai: “Jews … are an extraordinary race and their contribution to the cultural, intellectual, scientific and technological evolution of humankind has been immense … no other race or group of people has even come close in matching, proportionally, Jewish abilities and accomplishments” (178).

    Hans is op die plaas Klipfontein in die distrik Willowmore gebore. Hy het hom aan die Victoria College op Stellenbosch in die regte bekwaam (20) en daarna op Nylstroom gepraktiseer (49). Hy was kaptein van die plaaslike rugbyspan (50) en lid van die onlangs gestigte Nasionale Party (21). Hans het die ná-oorlogse Afrikanernasionalisme onderskryf: een volk en een taal. “My people, the Afrikaners, have to be reborn and emerge young and creative and a force to be reckoned with – in business and in politics. If we are not able to do this, there is a fear that we will be wiped out as a people … I find it very difficult to develop any kind of loyalty towards the British. We are a different breed and it is my fear that unless we are very strong our people will be eliminated” (23).

    Volgens Hans “the war is not over – it is only half-time. Afrikaner nationalism is on the rise. We suffered enough at the hands of the British. The war was caused by the British. They have lived off our land – and we will get it back” (51). Die laaste sinsnede is later deur Nelson Mandela met pro-swart en anti-blanke motiewe geëggo. Hans word beskryf as “honest … dedicated and incorruptible” (50, ook 133) en as “trustworthy, reliable, God-fearing and loving” (211). “A man of granite determination and huge confidence” (83). “An unabashed and unapologetic champion of white supremacy” (293).

    Aan die begin van 1915 vertrek Scrappy, nie sonder aanvanklike teenstand van haar ouers nie, na Engeland en skryf as student in by die Central School for Speech Training and Dramatic Art in Londen (52). Sy is beïndruk met die toneelspel van ‘n opkomende aktrise, Gwen Ffrangcon-Davies (1891-1992), en skryf as ‘n bewonderaar ‘n brief aan haar. Gwen is lesbies en ‘n Christian Scientist (59, 121). Ná ‘n jaar het Scrappy weens die uitbreking van die Eerste Wêreldoorlog na Suid-Afrika teruggekeer. “You have made great strides in remedying your accent … you almost sound British” (60). Terug in Suid-Afrika sê sy: “I don’t speak Afrikaans any longer” (66). “She avoided speaking in her mother tongue” (80). Scrappy woon en sosialiseer in boheemse geledere (70, 80) en tree in ‘n aantal Engelse toneelstukke op. Sy het ‘n “angelic appearance” maar “beneath it lay an enfant terrible who was mischievous, opinionated, promiscuous and even rebellious” (70). In 1918 tydens ‘n besoek aan Kaapstad kom sy weer vir Rosenberg teë, wat ‘n gedig aan haar opdra, maar haar ‘attempt at seduction … failed” (77). Scrappy sê aan Rosenberg: “Perhaps my passion is stronger than yours. I, I have to confess, have probably been promiscuous … Favouring my own gender, I suppose. But I have enjoyed dalliances on the other side too” (75-76). “Her flirtations were many and varied” (80). Sy korrespondeer met Gwen (80).

    Scrappy se pa ken vir Hans en hulle woon een van sy politieke vergaderings in Pretoria by. “There was a fire and determination in the man’s eyes that Scrappy had not encountered before” (84). By die onthaal ná afloop van die vergadering word sy aan Hans voorgestel. Dit blyk toe dat Hans al vir Scrappy op die verhoog sien optree het, maar “I would be much happier if you were in the Afrikaans theatre” (85). Hans sê ook: “I have never left my fatherland … I have all the culture I need right here. Afrikaner culture” (86).

    Scrappy keer in 1918 terug na Londen en verneem daar dat Rosenberg in Duitsland gesneuwel het (88). Haar Londense agent, Bernie Lewis, is ‘n karakter wat Bloomberg geskep het en hierdie Jood is te goed vir woorde. Lewis sê: “I am a mensch, I assure you … Yiddish. A man of integrity” (95). Scrappy ontmoet vir Gwen, maar hulle kan nie saambly soos Scrappy dit wil hê nie. Gwen sê: “There is a [married] man who has being paying me a lot of attention lately” (100). “This would not be my first choice – my body does not yearn for a man, but in its own way it’s quite thrilling to be in the arms of a handsome man” (101). “A thoroughly deflated and disillusioned Scrappy” gaan terug na haar Londense blyplek en drink sjerrie. “Her excessive drinking and smoking” (136, ook 206) sou ‘n al hoe meer vernietigende rol in haar lewe speel. “The Boers prefer brandy” (118); iets wat sy uitgeleef het (123, 125). Sy speel ses maande lank in toneelstukke in Birmingham (106). Werk is skaars omdat die gewildheid van radio inbreuk op teatergang maak en klankrolprente na verwagting spoedig lewende opvoerings ernstig sou kortwiek (105).

    Hierna het Scrappy en Gwen saam in ‘n huurhuis in Londen gewoon (112). Die homoseksuele akteur, John Gielgud (1904-2000), was ‘n huisvriend. Hy het gesê: “Homosexual experience did not exclude those whose preferences lay elsewhere and that it was quite common for people to stray from their first gender of choice” (115). “The theatre … was regarded as a breeding ground for deviant behaviour” (116). “All forms of sexuality were accepted and tolerated by those in the theatre” (117). Maar Gielgud “in public … masquerades as a robust figure of the male sex” (118). Ook Gwen “chose to exercise discretion and presented to the public a much-feminised personality and lifestyle … Scrappy, on the other hand, was much less discreet” (116). Scrappy was nooit so bekend en beroemd soos Gielgud nie; ook nie in dieselfde mate as Gwen nie. “Scrappy did not achieve the same level of stardom as her companion” (114; ook 123). Haar agent sê aan haar: “You’re not the sex-kitten type” (274). Alec Waugh (1898-1981) skryf: Scrappy “lacked sex appeal on stage … She did not look embraceable” (Wikipedia). Soveel te meer vra ‘n mens jou af: Waarom het Hans aangetrokke tot haar gevoel? – hoewel sy dalk as jong meisie aantrekliker as later was.

    Na ‘n afwesigheid van vyf jaar het Scrappy na Suid-Afrika teruggekeer om haar pa se 60ste verjaardag te vier (124). “After the sophistication of London [she] found it difficult to fit in to essentially Afrikaner provincial life in Pretoria in 1923 [1925?]” (127). “In her youth, father and daughter had had a special relationship but the more she became involved in theatre, the more they drifted apart” (128). Bloomberg doen deurgaans moeite om die Britse lewenswyse te verheerlik en te beklemtoon hoe agterlik Afrikaners is. Scrappy se pa sê aan haar: “I now know where my roots are and I stand tall as a proud Afrikaner. The move in this country is towards Afrikaner solidarity and nationalism, and the volk, at least, are not going to tolerate [Jan] Smuts’s love affair with foreign countries, particularly the British” (131).

    Scrappy ontmoet weer vir Hans nadat haar pa gesê het: “Whenever he sees me he asks about you … He made me promise you’d call him when you got home” (132). Scrappy is pro-Brits, maar Hans sê: “I cannot forgive. And I refuse to forget. Feelings here run very deep. The British are still here – but this is our country; it belongs to the volk” (134). “[I] am prepared to give my life to ensure that this country remains a white Afrikaner nation” (140). Wat het Hans van Scrappy verwag? “To be my partner in building a new country for the Afrikaner people. A South Africa that would be able to compete with other great countries of the world” (142).

    Op ‘n politieke vergadering sê Hans: “The white man must rule, and rule firmly with an iron fist” (150). “This is a white man’s country and it has to stay that way” (151). Dan lê Bloomberg hierdie woorde in Hans se mond: “I will propose that we get rid of all the Jews!” (154). Hans en Barry Hertzog stem saam “racial separation is imperative to the interests of our volk … [It] is also in the best interests of Native culture and traditions … it is in their own interest too” (202).

    In Nylstroom is die digter, Eugène Marais (1871-1936), en die argitek, Gerard Moerdijk (1890-1958), Hans se grootste huisvriende (162). Soos van Scrappy verwag kon word, word haar verhouding met Hans in Nylstroom dadelik van ‘n intieme seksuele aard. Hulle “rapidly moved from park to first gear” (167). Hoe is dit moontlik dat twee sulke teenoorgesteldes mekaar kon vind? Scrappy het dit later soos volg verduidelik. “When I first met him I did not believe we could even be friends … while I was astonished at his abilities as an orator, I have to confess that I found him a little arrogant and bombastic. And I certainly didn’t share many of his political views. Since then, I’ve got to know him much better … He is undoubtedly a strong man – something I admire – fiercely patriotic, a nationalist, and uncompromising in his politics. He is also, of course, anti-British, anti-Native and anti-Semitic … he is also very intelligent, kind. And he seems to like me – a lot! There are two sides to the man. When addressing a meeting, he is like a lion; politically ruthless, he seems to cast a spell over his audience … He believes every word he says. Off stage, with me, he is gentle and tender” (193-194).

    Hans vra haar om met hom te trou (196). Scrappy reageer: “I need time to sort myself out” (196). “I do not share many of the views that define your manifesto” (197). “I don’t hate the British the way you do” (198). Sy hou ook nie van sy “hatred of the Jews” nie (198). “I would worry about your irrational fear of the Natives. You see them very differently to the way I do, as partners in the new Union” (199). Hier het Bloomberg nuwe Suid-Afrika-retoriek tot die 1920’s terugdateer. “We do have these fundamental differences” (199). “I find many of his political views abhorrent” (210). “She did not agree with many of his extreme right-wing views” (207). Sy gaan terug na Londen.

    Wanneer Scrappy terugkeer na Pretoria en Nylstroom is daar in kerklike en politieke geledere beswaar teen die sonde van “premarital and extramarital sex” (217) waarin sy en Hans lewe en ook teen haar gehegtheid aan die Engelse (222). Druk word uitgeoefen dat hulle moet trou (223). Hulle raak verloof en Scrappy wil dáár die streep trek. “Why can’t we just go on being engaged?” (233). Daarna stel sy voor: “Say I agree to marry you for a year” (235). Grondliggend aan haar twyfel is nie net Hans se politiek nie maar ook die aard van haar seksualiteit. Hans aanvaar hierdie kompromie in die hoop dat sy hulle huwelik onbepaald sou voortsit (236).

    Die huwelik buite gemeenskap van goedere word op 7 Januarie 1924 volgens Scrappy se voorkeure voltrek voor ‘n magistraat, genaamd Wollaston, te Caledonplein, Kaapstad (239). Hans se ouers en sy ouer broer, Matthys, daag vir die onthaal in die Hotel Alexandra in Muizenberg op; nie sy drie ander broers en suster nie (239, 241). In ‘n tydskrifartikel word Hans se ouers as “one of the old pioneer families that settled at Oudshoorn” beskryf (244). Bloomberg noem dat Hans se ouers van Willowmore gekom het en het die vermetelheid om die Strijdoms “unsophisticated farmers” te noem (241). Alles wat Joods is, is volgens Bloomberg wonderlik. Hy vertel, blykbaar met smaak, dat Hans tydens die huweliksonthaal roomys wou hê en toe meegedeel is dat dit nie in ‘n “kosher hotel” verskaf kon word nie. Bloomberg verduidelik wat dit beteken: “We follow the Jewish dietary laws, ‘Kashrut’, which is the separation of meat and dairy. You have already eaten meat and this cannot be followed by ice cream, which is dairy” (245).

    Die egpaar bring hulle wittebrood in Hermanus deur (245), gevolg deur ‘n geselligheid in Pretoria (246). Scrappy lig Gwen per brief in oor die gebeure: “I just got used to the relationship and I guess I must now admit to myself, at least, that I am attracted to both men and women … I have told Hans that I will stay married to him for at least one year but I don’t think he takes that seriously” (247). Gwen skryf terug: “I have difficulty in visualising you being married to a politician and living in a small country village. I never thought that you had the capacity to make such a volte-face from the life you were used to and were such a part of in London” (261).

    Scrappy woon selde kerk saam met Hans by (252). “Scrappy had not been very successful in making friends with any of the women in Nylstroom. Those she did meet tended to be narrow-minded churchgoers entirely caught up in white nationalistic politics, and she found she had little in common with any of them” (254-255). “There isn’t a woman in this village with even the intellectual capacity of a bobbejaan for me to befriend” (258). Bloomberg sê dit via Scrappy van Afrikanervroue, maar hy durf dit nie van swartes skryf nie. “I’m bored stiff … life here for me is just so dreary” (255). “Dull in the extreme” (259). “The public knows me there [in London]; here I’m a nonentity – the wife of a politician … I don’t see myself as the demure, prim, conforming, churchgoing wife of an ultra-conservative nationalist member of parliament” (256-257). “Being his wife is a lonely experience” (260). “In order to alleviate the depression that had descended on her, she had to find a way of ending the marriage. It had all been a dreadful mistake and she felt that if she acted now she could return to London, pick up the pieces, retrieve her position as a successful actress, possibly resume a private life with Gwen” (263).

    Scrappy bespreek haar situasie met Hans. Sy openbaar dat sy lesbies is. “That’s the way I am really … It’s just the way some people are born” (264). “Who knows how better to make love to a woman than another woman? Who knows a woman’s body better than another woman?” (266). Hans se standpunt is bybels gegrond: “It says that women who commit unnatural sexual acts behave immorally and shamefully. It describes sexual impurity as an act that degrades our bodies” (265). “He was grim-faced, clearly hurt and in shock” (265). “I am devastated, Scrappy … Shame on you that you could be so deceitful. You perpetrated a fraud on me … I am mortified” (267). Scrappy reageer: “What I’ve done to her [Gwen] – and to you – is despicable beyond words, I know, and I am deeply ashamed of myself. I have hurt the two people that I care most about” (267). “This life is not for me … I can’t allow myself to be condemned to Nylstroom – or even Pretoria – for the rest of my life. I have no real interest in politics; frankly, I’m bored out of my mind … I’m a city girl and … my future lies on the stage there [London]” (268). “I cannot go on living this lie” (270).

    Scrappy is terug na Londen (270). “Her love for Gwen was undiminished” (271). “Heterosexual experience does not preclude a lesbian identity” (295). Tot haar spyt het sy Gwen ‘n jaar lank verruil “for an Afrikaner with whom she had little in common” (272). Gwen neem haar nie dadelik terug in haar huis nie. Gwen stel voor “we both keep our separate homes, certainly for the time being” (295). Gwen voer onder meer hierdie rede aan: “You seem to have a greater need for carnal pleasure than I do” (294).

    “A distressed but not embittered Hans Strydom entered the process of adjusting to life without Scrappy” (275). “He … was living the lie that his wife’s absence was no more than temporary” (276). Hy besef egter dat Scrappy nie na hom sal terugkeer nie, gevolglik skryf hy aan haar dat hy om ‘n egskeiding op grond van verlating aansoek gaan doen (277). Sy stem in (278). Op 24 Desember 1924 slaag die aansoek om egskeiding (281). Hierna tree Scrappy in Amerika in ‘n toneelstuk op. Op 1 Februarie 1926 word die egskeidingsbevel skriftelik deur haar in New York City aanvaar (282). Op 12 November 1926 word hulle amptelik geskei (286). “Thus ended a marriage that had lasted some seven months of the parties living together, but which legally endured for two years before termination” (286). Scrappy se reaksie was: “That regretful period of my life is over. I am now a gay divorcee” (289).

    “On 14 January 1931, JG Strydom MP, aged thirty-seven, married for the second time. His bride was the twenty-one-year-old Susanna (Susan) de Klerk, who had been born in Aliwal North. She came from a long, well-established line of Afrikaner political stock. Her father was the Reverend Willem Johannes de Klerk, who in 1914 was a founder member of the National Party, and her mother was Aletta Johanna van Rooy. Susan’s brother was Johannes (Jan) de Klerk, who had been born in Burghersdorp but grew up in Potchefstroom” (297). “In 1927, [Jan] de Klerk had married Hendrina Cornelia Coetzer whose father was also involved in Afrikaner politics” (298). Hulle het twee kinders gehad, Willem en FW.

    Gwen en Scrappy het mettertyd ‘n eiendom “near Stambourne, about five miles from Finchingfield” (302), genaamd Tagley Cottage, in Essex gekoop. In 1936 het hulle na Suid-Afrika gekom (307) en onder meer Scrappy se ouers besoek. Ná ‘n afwesigheid van drie en ‘n halwe maand was hulle terug in Londen (309). “Although Gwen’s physical needs had waned, their relationship remained a loving one, despite Gwen knowing full well of Scrappy’s affairs with their joint friends, the novelist Angela du Maurier [1904-2002] and the stage director Margaret Webster [1905-1972], among others. Scrappy rationalised her behaviour by convincing herself that her strong libido required attention and that her relationship with Gwen had become an open one. Mutual friends long believed that Gwen’s life was dominated by her work, while Scrappy’s life revolved around her sexuality” (311).

    In 1940 het Scrappy en Gwen weer na Suid-Afrika gekom om die gevare van die Tweede Wêreldoorlog te ontduik (314). Hulle het in die stede en op die platteland toneel gespeel (319), “but we know our own professional standards are not being met” (318). “The ladies were invited to have tea in Pretoria with King George VI and Queen Elizabeth during their 1947 royal visit to South Africa” (321). Ná die stigting van die Nasionale Toneelorganisasie het Scrappy van 1948 af in die NTO-raad gedien en van 1950 af as die NTO se artistieke adviseur gewerk (322). In 1950 is Gwen terug na Engeland (322). Scrappy het haar later gevolg maar eers nadat sy weens dronkbestuur gearresteer is (323). In 1952 was albei vir ‘n wyle terug in Suid-Afrika (324). Scrappy het die res van die jare vyftig plaaslik deurgebring. In 1954 het sy Hans per telegram geluk gewens met sy verkiesing as eerste minister (325). Volgens Bloomberg “Strydom was a naked racist and intransigent, and ruled his cabinet with an iron fist” (329). In 1965 het Scrappy Britse burgerskap aanvaar (325). Sy en Gwen het saam in Tagley Cottage gewoon. Na Scrappy se dood in 1970 (325) het Gwen in 1971 vir oulaas weer vir ‘n wyle in Suid-Afrika toneel gespeel (333).

    Hans het weens sy troue met Scrappy spreekwoordelik ‘n perd opgeklim wat hy nie kon ry nie. Maar hy het nie ander mense benadeel nie en die skade aan sy openbare beeld redelik gou oorkom. FW de Klerk het egter met sy grondwetlike onderhandelings met terroriste en kommuniste, wat toegelaat is om feitlik ongesteurd hulle gewelddadige bedrywighede voort te sit, ‘n perd opgeklim wat die Europese beskawing, die land en blanke inwoners en hulle nageslag onberekenbare skade aangedoen het. Hans se misstap is mikroskopies klein in vergelyking met De Klerk se kolossale dwaasheid.

  • Wêreld- Joodse Kongres sê Duitse AfD ‘moet verbied word’

    Wêreld- Joodse Kongres sê Duitse AfD ‘moet verbied word’

    Rebelse Duitse kiesers wat siek en sat vir Merkel en haar oopgrensbeleid is, het gisteraand fees gevier oor die Alternatief vir Duitsland (AfD) se 12,6% stemme in gister se Bondsdag-verkiesing. Dog Joodse groepe in Europa en die VSA het hul “uiterste kommer” oor die anti-immigrasieparty se welslae uitgespreek en het ander partye versoek om die AfD te boikot as dit by samewerking of koalisies in die Bondsdag kom.

    Vroeë vooruitskattings het die AfD op ‘n stempersentasie van 13,5 persent gestel, maar tans is die amptelike gepubliseerde syfer 12,6%. Nietemin is die verwagting dat die AfD oor 93 setels in die Bondsdag met sy 630 setels gaan beskik. Die party is ook reeds die derde grootste in die land, soos op die grafiek hier onder met die jongste amptelike syfers teen ongeveer 8-uur Maandagoggend in Suid-Afrika gesien kan word.

    Die party se ongewone kombinasie van die lesbiese bankier dr. Alice Weidel (38) en die voormalige CDU-strydros mnr. Alexander Gauland (76), het kennelik vrugte afgewerp. Die AfD, wat met vyandigheid deur die Duitse hoofstroommedia bejeën word, het sosiale media tot die maksimum benut, maar ook in die laaste weke voor die verkiesing met twee voertuie wat met slagspreuke oordek was, in Berlyn se strate rondgery.

    Volgens Alice Weidel gaan hulle hul nuutgevonde posisie in die Bondsdag gebruik om ‘n “kommissie van ondersoek na Angela Merkel” te loods. Vele AfD-lede voel dat Merkel verraad teenoor Duitsland gepleeg het deur twee miljoen, hoofsaaklik Moslem-immigrante in die land toe te laat, iets wat ook haar grondwetlike magte oorskry het.

    “Ons is her om te bly,” het Weidel gisteraand gesê.

    ‘n Ander lid van die AfD-leierskap, Armin-Paul Hampel, het gemeen dat “Gauland reg is” dat hulle Merkel sou vervolg, aangesien die regering ‘n “ware opposisie” nodig het, veral oor die migrasiekwessie.

    “Die establishment het gedink die vlugtelingekwessie was dood. Maar dis nie dood nie,” het hy gesê.

    Op sy beurt het Ronald Lauder, president van die Wêreld- Joodse Kongres in New York, kanselier Angela Merkel “‘n ware vriend van Israel en die Joodse volk” genoem en die AfD se vooruitgang betreur in ‘n tyd dat anti-Semitisme wêreldwyd aan’t toeneem is.

    “Dit is afgryslik dat die AfD-party, ‘n skandelik reaksionêre beweging wat aan die ergste in Duitsland se verlede herinner en verbied behoort te word, tans oor die vermoë binne die Duitse parlement beskik om sy vuige platform te bevorder,” het Lauder gesê.

    Die Europese Joodse Kongres het die sentrumpartye gemaan om hul by hul voorneme te hou om enige koalisies met die AfD te vermy.

    “Sommige van die standpunte wat dit tydens die verkiesingsveldtog ingeneem het, het kommerwekkende vlakke van onverdraagsaamheid vertoon wat baie dekades lank nie in Duitsland gesien is nie en wat, natuurlik, uiters kommerwekkend vir Duitse en Europese Jode is.”

    Leiers van ander patriotriese partye in Europa was gou om die AfD geluk te wens. Sowel Marine Le Pen van die Franse Front National as Geert Wilders van die Nederlandse Partij voor die Vrijheid het hul gelukwensinge aan die AfD getwiet. Ook Tom van Grieken, voorsitter van die Vlaams Belang, het hom positief oor die AfD se vertoning uitgelaat.

    Dit was egter veral in die voormalige Oos-Duitse Länder of deelstate waar die AfD besonder goed gevaar het en reeds tot die tweede grootste party naas Merkel se CDU gevorder het, met meer as 20% steun. In Sakse is die AfD selfs nou die grootste party in die deelstaat, met ‘n raps meer steun as die CDU, op 27 persent.

    Só lyk die kaart van AfD-steun ná gister se verkiesing, met die donkerder blou dele wat groter steunvlakke vir die party voorstel.

     

  • Honderde bomdreigemente teen Jode is deur Israeli uitgevoer

    Honderde bomdreigemente teen Jode is deur Israeli uitgevoer

    ‘n Israeli-Amerikaanse man is in Israel in hegtenis geneem deur die FBI na ‘n vloedgolf van vals anti-Semitiese bomdreigemente.

    Meer as 150 bedreigings is teen Joodse instellings in Amerika sedert die begin van die jaar uitgevoer, het die Jewish Telegraphic Agency berig.

    Israel se anti-bedrog eenheid het die 19-jarige verdagte by sy huis Donderdag in hegtenis geneem. Na ‘n deursoeking van die perseel, is hy na die hof gebring en sal in aanhouding bly tot en met 30 Maart.

    Dié ontdekking regverdig bewerings deur president Trump dat beweerde “haatmisdade” eintlik uitgevoer is deur ‘n jong Joodse Amerikaanse Israeli self, nadat Joodse organisasies blankes en Trump-ondersteuners van dié misdrywe beskuldig het.

    Die ADL het herhaaldelik verklaar dat Trump “wit ekstremiste”, “anti-Semiete” en nasionalistiese groepe in die VSA versterk om sulke “haatmisdade” teen Jode te pleeg.

    Breitbart het egter opgemerk: “Toe die president voorgestel het dat sommige van die anti-Semitiese haatmisdade vals kan wees, het die (linkse) Huffington Post beweer dat hy deel vorm van wit nasionaliste en verregse samesweringsteoretici. Maar die arrestasies tot dusver dui daarop dat die meeste van die dreigemente inderdaad vals was.”

    Marc Zell, vise-president van die Republikeine oorsee, het getwiet: “Die Amerikaanse Joodse leierskap is @POTUS ‘n verskoning verskuldig.”

    Die Joodse verdagte wat dubbele Israelies-Amerikaanse burgerskap het, is daarvan beskuldig dat hy honderde anti-Semitiese bomdreigemente in die Verenigde State van Amerika en elders uitgevoer het, insluitend een teen ‘n groot lugredery. Ongelukkig, volgens berigte, was sy pa bewus van wat hy doen.

    Haaretz het berig dat die net stywer getrek is om die verdagte ná ‘n dreigement wat ontvang is van Nieu-Seeland in 2016, want die IP adres van die boodskap was van Israel gewees.

    “In ‘n kort tyd, gaan ‘n groot aantal Jode geslag word. Hul koppe gaan afgeblaas word,” het een van die bedreigings gelees, volgens ‘n opname wat deur die JTA gedoen is.

    Oor die afgelope twee tot drie jaar het hy ‘n reeks dreigemente uitgevoer vanaf sy huis in die suide van Israel. In Februarie 2015, het hy ‘n bomdreigement teen Delta Airlines uitgevoer, en ‘n vliegtuig gedwing om ‘n noodlanding uit te voer.

    Trump se kommentaar verlede maand dat die dreigemente deel vorm van ‘n “valsvlag” aanval, om sekere mense te laat “sleg lyk” is met histerie begroet.

    Bend the Arc, ‘n liberale Joodse groep, het gekla dat “Trump gehelp het om die atmosfeer van fanatisme en geweld te skep wat daartoe gelei dat hierdie gevaarlike bedreigings teen Joodse instellings en individue gerig word”.

    In Februarie het die Anne Frank Sentrum vir Wedersydse Respek ‘n verklaring uitgereik teen Trump en gesê: “Die mees bose anti-Semiete in Amerika ondersteun jou en jou Administrasie as ‘n nasionalistiese beweging wat aan ​​hulle toestemming verleen om Jode aan te val.”

    Oren Segal, direkteur van die ADL se Sentrum teen Ekstremisme, het tydens ‘n 10 Maart nuuskonferensie oor die bomdreigemente gesê: “Ons leef in ‘n ongekende tye. Ons het nog nooit so iets gesien nie, ooit, die volume van bomdreigemente wat ons ervaar. Wit suprematiste in hierdie land voel meer aangemoedig as ooit as gevolg van die openbare diskoers en verdelende retoriek [van Trump].”

    Amerikaanse Joodse organisasies probeer tans om die politieke gevolge van die arrestasie weg te praat, en sê die betrokkenheid van ‘n Jood sal nie hul vrese oor anti-Semitisme beëindig nie.

  • Leon Lemmer: Birobidzhan, die Joodse tuisland in Rusland

    Leon Lemmer: Birobidzhan, die Joodse tuisland in Rusland

    Dit is nie algemeen bekend nie dat daar sedert 1934 ‘n selfregerende Joodse gebied (“oblast”) in die verre ooste van Rusland aan die grens met China is. Hier moet Kosakke* die Chinese buite probeer hou. Die eerste Joodse setlaars het in 1928 daar aangekom, deur bv armoede uit die Oekraïne en Belarus gedryf. Die naam Birobidzhan is ‘n samevoeging van die name van twee plaaslike riviere, die Bira en die Bidzhan. Hierdie dorp is in 1937 gestig en het die hoofstad geword. Die oblast word gewoonlik Birobidzhan genoem maar die naam van die hele gebied, 36 000 vierkante kilometers groot, is eintlik Yevreyskaya. Die hoofstad het om die spoorwegstasie Tikhonkaya** gegroei, wat in 1912 as deel van die Transsiberiese spoorlyn gebou is. Aanvanklik was daar geen behoorlike toegangspaaie nie. [* “Kosak” is ‘n Turkse woord vir “lid van ‘n krygshaftige Suid-Russiese volkstam, veral beroemd as ruiters” (HAT). ** Tikhonkaya beteken letterlik “‘Little Quiet One,’ which was someone’s polite way of saying ‘godforsaken’” (Gessen, bron hier onder, Kindle 860).]

    Die hoofstad lê aan die Bira-rivier, ‘n tak van die Amoek-rivier. Dit is ‘n hoogs bergagtige gebied met moerasagtige valleie wat as onherbergsaam en met muskiete besmet, beskryf word. Dalk verduidelik dit waarom hierdie terrein as ‘n Joodse tuisland verklaar is; “it’s so far away from everything” (1571) en “Jews were effectively exiled and tied to this land at the end of the earth” (1652). Ander etniese groepe in Rusland, asook in die destydse Sowjetunie, het geografies beter grondgebiede gekry, bv die Tatarstan-republiek, waar ongeveer die helfte van die inwoners Moslems is, met Kazan as die hoofstad.

    Afrikaners wat ‘n tuisland begeer, kan in die voorbeeld van Birobidzhan belangstel. As inligting daaroor op die internet nagegaan word, is daar egter talle teenstrydighede, so asof werklik betroubare eerstehandse inligting skaars is. Ek het dit dus verwelkom toe Masha Gessen se boek, Where the Jews aren’t: The sad and absurd story of Birobidzhan, Russia’s Jewish autonomous region (New York: Schocken, 2016, 192p; Amazon Kindle $15,95), onlangs gepubliseer is. Gessen is in Rusland gebore maar het as tiener in 1981 saam met haar ouers na Amerika geëmigreer. Die boek het in die reeks Jewish Encounters verskyn, “a project devoted to the promotion of Jewish literature, culture, and ideas” (3). Wat ook opval, is dat die outeur nie net Joodsheid nie, maar ook haarself soms tussen die leser en die onderwerp plaas, bv sy verwys na “my partner and … three kids … The parliament was discussing ways to remove children from LGBT [lesbian, gay, bisexual, transgender] families” (236).

    “I lived in the United States until I was in my mid-twenties, then returned to Moscow – first as an American reporter, an outsider, but gradually turning native again. When I wrote the first draft of this book, in 2010, I was raising two children in Russia, a country whose Jewish culture had been virtually erased … The virulent anti-Semitism I remembered from my childhood was gone … When should the Jews stay put and when should the Jews run? How do we know where we will be safe? Does departure ever signal cowardice?” (222). In Desember 2013 is Gessen terug na Amerika (236). “This time, the choice did not have to do with being Jewish: the Kremlin had unleashed a campaign against gays, and my partner and I happened to be that, too” (236).

    Gessen het bevind dat die Russe polities onbetroubaar is. Die keersy is dat sommige Jode in baie lande, bv Suid-Afrika, hulleself insgelyks as polities onbetroubaar bewys het. Die Jode is met ‘n tuisland in Rusland vergoed vanweë “their perceived support of the Bolsheviks and disloyalty to the czar” (519). Maar dit het nie alle Jode gegeld nie. Die bolsjewistiese regering het dadelik begin met “the process of putting its Jewish house in order, screening out the Zionists and the Hebraists for their predominantly anti-Bolshevik stand and pulling the Yiddishists into the fold” (572). In bv Amerika word politieke verdeeldheid steeds by Jode aangetref. Sommige is bv kommunisties of liberalisties terwyl ander konserwatief of regsgesind is.

    Daar is opsigte waarin die Jode my aan Afrikaners herinner, bv dat hulle ‘n minderheidsgroep is in al die lande (behalwe Israel), dat hulle gehaat word en dat daar teen hulle gediskrimineer word. Byvoorbeeld, in Rusland, “Jews faced extreme hurdles gaining admission to universities and obtaining jobs; the study of Hebrew and most forms of Jewish communal life were criminalized” (134). Die posisie van Afrikaners en Afrikaans is tans nie veel beter nie. Gessen noem dat Amerika, Kanada en Australië asiel aan Russiese Jode verleen, maar “the countries of Western Europe were not giving out visas to Jews fleeing Russia” (140). Dit maak dit des te meer absurd as Europa eerder Moslem-inkommers toelaat.

    “The Jewish writers who grew up in the Russian Empire at the turn of the twentieth century were steeped in many living languages. Hebrew was the language of their studies and, for many of them, of their wildest dreams. Yiddish* was the language of their homes and, more often than not, their streets. It also turned out to be the best language for describing what went on and what was said, sung, and felt in those streets. Russian was the language of higher education and secular discussion” (327).

    [* Jiddisj: “Taal van baie Jode, met ‘n woordeskat ontleen aan Duits, Balto-Slawiese dialekte en Hebreeus; Jode-Duits” (HAT). Jiddisj word nie as ‘n variant van Duits gepropageer nie. Insgelyks behoort die mengeltaal Kaaps nie as ‘n variant van Afrikaans erken te word nie. Maar dit is presies wat bv die Afrikaanse Taalraad, die Afrikaanse Taalmuseum en -monument asook die ATKV polities korrek doen en die gedrukte Afrikaanse koerante sing dieselfde deuntjie. Kaaps normaliseer die besoedeling van Afrikaans met Engelse woorde en uitdrukkings en bevorder die ondergang van Afrikaans. In “The last lesson” (beskikbaar op die internet) skryf Alphonse Daudet (1840-1897): “When a people are enslaved, as long as they hold vast to their language it is as if they had the key to their prison.” Dié Daudet-teks kan Afrikaanslojaliste tot trane beweeg en hulle aanspoor om die hanskakies te verdoem wat Afrikaans in ons skole en aan ons universiteite en elders vernietig.]

    Die bolsjewistiese staat het in 1917 tot stand gekom. “Soon after coming to power, the Bolshevik government adopted a strategy of trying to harness nationalism to preserve the empire rather than pull it apart – by granting each self-identified ethnic group a form of autonomy, ranging from a national village soviet at the bottom to a national republic at the top” (810). “The Russian Empire would be reconstituted as a federation of national autonomies – a Jewish autonomy, one among many, for the Jews, after centuries of discrimination and decades of pogroms, would finally be treated like any other ethnic group” (188). Verskeie Joodse nedersettings in die vorm van kollektiewe plase het met die geldelike ondersteuning van Amerikaanse Jode in die Krim-skiereiland en in Suid-Oekraïne tot stand gekom (810).

    Die Jode sou in Birobidzhan sosiale en kulturele outonomie verkry, “which would include education in a Jewish language [and] community self-rule” (379). Maar daar was beperkings. Jode sou toegelaat word om hulle kulturele erfenis uit te leef maar grootliks sekulêr. Judaïsme* en Sionisme** was nie vir Josef Stalin (1879-1953, diktator sedert 1928) aanvaarbaar nie. Judaïsme het teen die staats-ateïsme ingedruis en Sionisme teen Russiese nasionalisme. [* Judaïsme: “Godsdienstige leer en instellings van die Jode” (HAT). ** Sionisme: “Oorspronklik, strewe van, beweging onder die Jode om hul eie staat in Palestina te stig, en tans [sedert 1948] om hierdie staat te ontwikkel” (HAT).]

    “In the late 1920s and early 1930s, tens of thousands of Jews moved to Birobidzhan, chased from the shtetlach* by poverty, hunger, and fear. They were enticed to come, greeted upon arrival, and written about breathlessly by a small group of intellectuals who envisioned building a country like no other: a home forged by the Jews for the Jews, a place where the Jews worked the land, a place where the Jews had nothing to fear but the cruel climate and the Siberian tiger. They envisioned turning Yiddish, the ‘jargon’ of their households, into the universal language of secular Judaism … In the 1930s, Yiddish was, briefly, the unofficial state language of Birobidzhan. The short period of state-building ended in the mid-1930s with arrests and purges of the Communist Party and the cultural elite … The Birobidzhan project went silent” (195). Dit verwys veral na Stalin se “great purge” van 1936-1938 weens sy “newfound fear of foreigners” (1217). [* Shtetlach: “A small Jewish town or village in Eastern Europe” (The Free Dictionary).]

    “Following the Second World War [1939-1945], Russia was the only European country whose Jewish population numbered not in the hundreds or even thousands but in the millions” (188). Birobidzhan het toe “a new influx of Jews” ervaar, maar “another wave of arrests swept through Birobidzhan in the late 1940s” (209). Jode is toe eerder na Siberië verband as na Birobidzhan gestuur. Dit was ‘n terugslag vir die Jode in vergelyking met Stalin se houding tydens die Tweede Wêreldoorlog toe hy kon staatmaak op die steun van die Jode teen die Nazi’s. “The Jews [were] no longer needed to organize international support for the war effort; in the new postwar disposition they had become more suspect than they had ever been before … with the founding, in 1948, of the State of Israel, the Jews, in Stalin’s eyes, became, like the other minority nations of the Soviet Union, potentially allied with a foreign power. They became internal enemies” (1530). “Of the roughly five million Soviet Jews, half had been murdered; perhaps as many as half of the rest had been displaced” (1543).

    Gessen het Birobidzhan blykbaar slegs ‘n enkele keer vir enkele dae in 2009 besoek. Sedertdien het sy gesukkel om vorm en inhoud aan die teks te gee, met weglating van baie van die inligting wat op die internet beskikbaar is. ‘n Duidelike beeld en begrip van Birobidzhan kristalliseer nie. Vir die leser is dit moeilik om van die inligting in die aanvangshoofstukke in verband met Birobidzhan te bring, bv wat sy wydloping oor Simon Dubnow (1860-1941), David Bergelson (1884-1952) en judaïsme geskryf het. Dubnow het “secular Judaism as the basis for national identity” voorgestaan. Gessen voeg by: “I recognized [it] as the foundation of my own Jewishness” (343). Dubnow het verduidelik: “We aim only to negate the supremacy of religion, but not to eliminate it from the storehouse of national cultural treasures” (365). Dit lyk asof die outeur gesukkel het om die karige (nuwe) inligting wat sy oor Birobidzhan versamel het tot boeklengte aan te dik. Die teks vloei nie. Van haar kan gesê word, sy “not only spoke with an accent, but also wrote with one” (321).

    “My Soviet documents specified that, regardless of my citizenship, my ‘nationality’ was Jewish” (350). Vir Afrikaners kan dit ‘n handige onderskeid wees: dat ons Suid-Afrikaanse burgerskap het, maar dat ons nasionaliteit Afrikanerskap is. Dubnow het van die Jode gesê (en dit geld ook Afrikaners): “They had no trappings of a nation – only the essence of one” (350) en daarna geskryf: “When a people loses not only its political independence but also its land, when the storm of history uproots it and removes it far from its natural homeland and it becomes dispersed and scattered in alien lands, and in addition loses its unifying language; if, despite the fact that the external national bonds have been destroyed, such a nation still maintains itself for many years, creates an independent existence, reveals a stubborn determination to carry on its autonomous development – such a people has reached the highest stage of cultural-historical individuality, and may be said to be indestructible, if only it clings forcefully to its national will. We have many examples in history of nations that have become despersed among other nations. We find only one instance, however, of a people that has survived for thousands of years despite dispersion and loss of homeland. This unique people is the people of Israel” (350). Dit is inderdaad ‘n buitengewone en moontlik unieke prestasie, hoewel ondertrouery en assimilasie ook by die Jode voorgekom het en steeds voorkom. Ek wens ek kon dieselfde mate van onvernietigbaarheid en nasionale wil aan Afrikaners toedig en dieselfde hoop dat Afrikaners plaaslik, asook ons diaspora* in ander lande, as Afrikaners sal voortbestaan. My waarnemings dui eerder op die teendeel. Byvoorbeeld, dink aan die Afrikaners in Argentinië wat binne enkele geslagte Spaans en selfs Rooms-Katoliek geword het. [* Diaspora: “Verstrooiing, nie saamwoon met geloofsgenote” (HAT).]

    Bergelson het hom by die kommuniste geskaar: “He realized that he was already a prisoner of Soviet reality” (1491). Terselfdertyd het hy alles moontlik gedoen om die belange van die Birobidzhan-tuisland vir Jode te bevorder, hoewel hy hom nooit self daar gevestig het nie. Hy was teen die Sioniste en hulle vooropstelling van Hebreeus gekant omdat hulle “no use for Yiddish” gelaat het nie, terwyl hy sy werke in hierdie “endangered language” geskryf het (721). Bergelson was ontsteld oor die onverskilligheid van baie Jode jeens hierdie tuislandprojek (wat herinner aan talle Afrikaners se huidige houding jeens bv Orania): “Jewish communities in Russia decide that there are no longer Jews in the world.” “He accused Soviet Jews of ‘scratching off their own Jewishness until blood starts to run’” (620, 1363). Dit is soos sommige blanke Afrikaanssprekendes wat deesdae om die dood nie as Afrikaners geïdentifiseer wil wees nie, maar as Suid-Afrikaners, Afrikane en wêreldburgers.

    Soos Dubnow is Bergelson deur die Stalin-bewind vermoor weens hulle vermeende “Yiddish nationalist conspiracy” (1797), omdat hulle gedink het “Birobidzhan, and not the Soviet Union, is a homeland for Jews” (1810). Hulle het gedink Birobidzhan sou ‘n Joodse republiek word. Om by ‘n owerheid te kruip, is nie altyd lonend nie. “Russification” het oorgeneem en “Yiddish was abolished as the primary language of instruction” in Birobidzhan (1870), soortgelyk aan die verengelsing en afrikanisering wat in Suid-Afrika ervaar word. Na hulle aankoms in Amerika in 1981 wou Gessen se ouers ook enigiets behalwe Jode wees: “All my parents wanted was the option, finally, of not being Jewish” (2384).

    In 1930 was daar sowat 30 000 Jode in Birobidzhan, ‘n kwart van die bevolking. In 2009 was daar volgens Gessen slegs 4% Jode, “four times the percentage of Jews in the general population of the Soviet Union. In absolute figures, that was about nine thousand” (2302). Op die internet word die getal Jode in Birobidzhan in die 2010-sensus egter as 1628 of ongeveer 1% aangegee. Sedertdien het hierdie getal verder verminder. Enersyds was daar ondertrouery, maar die hoofoorsaak by verre vir die afname in die getal Jode is emigrasie na Israel en Westerse lande in die na-Stalin-era.

    Die vestiging van Jode in Birobidzhan in die 1920’s en 1930’s herinner in verskeie opsigte aan die vestiging van die Britse setlaars in die Oos-Kaap ‘n eeu vroeër, in die 1820’s. In albei gevalle is die invoer van vreemdelinge skepties deur die plaaslike bevolking bejeen. Albei moes, sonder dat hulle dit vooraf besef het, as buffer teen vyande dien; teen die Chinese in Rusland en teen die swartes in die Oos-Kaap. Albei immigrante-bevolkings was aanvanklik veronderstel om te boer terwyl die meeste van hulle geen ondervinding van boerdery gehad het nie en die terrein ongeskik daarvoor was. In albei gevalle het baie van die immigrante eerder begin om hulle vorige beroepe te beoefen. Ander het moed opgegee en teruggekeer vanwaar hulle gekom het, bv die Britse setlaar Thomas Pringle (1789-1834) wat in 1826 na Brittanje teruggekeer het. Albei groepe is aanvanklik in tente gehuisves. In albei gevalle is die eerste oeste deur vloede vernietig. Daar was tiere in Rusland en luiperds in die Oos-Kaap, wat veeboerdery bemoeilik het. Albei het kleihutte of -huise gebou om in te woon. Anders as in Rusland is talle setlaars in die Oos-Kaap deur swartes uitgemoor en hulle eiendom vernietig. Daar is ‘n pragtige nuwe boek oor die Britse setlaars beskikbaar, Ralph Goldswain se Roughing it: 1820 settlers in their own words (Cape Town: Tafelberg, 2016, 208p, R285; Amazon Kindle $20,85). Baie van hierdie setlaars het na groot ontberings voortreflike landsburgers geword. Dit grief my dat hulle positiewe nalatenskap deesdae vertrap word deur Algoabaai en die metropolitaanse gebied Nelson Mandela-baai te noem. Selfs die plaaslike universiteit dra die Mandela-naam terwyl hy eintlik niks in en op hierdie gebied tot stand gebring het nie. ‘n Ander boek van Ralph Goldswain is The chronicle of Jeremiah Goldswain (30 Degrees South Publishers, 2015, 328p; Amazon Kindle $11,39).

    Gessen noem Birobidzhan “perhaps the worst good idea ever” (147). Maar iets vergelykbaar hiermee word nie eens aan Afrikaners gegun nie. Volgens al die politieke partye wat in die parlement sitting het, mag daar nie so iets soos ‘n Afrikanertuisland of -volks- of -nasiestaat bestaan nie. Dit is sonder meer as ‘n onding verklaar. Nie-behoort, nie-tuisvoel, tuisteloos wees, is ons voorland. ‘n Klein groepie blanke Afrikaanssprekendes het in 1990/94 die grondslag vir ons huidige onverkwiklike situasie gelê. Soos Dubnow dit met verwysing na die Jode gestel het (1327):

    “Hy het sy volk in die woestyn gevind, in ‘n onbewoonbare land” (Deuteronomium 32:10).

  • Leon Lemmer: Die oorsprong van ‘misdade teen die mensdom’ en ‘volksmoord’

    Leon Lemmer: Die oorsprong van ‘misdade teen die mensdom’ en ‘volksmoord’

    Ek het die eerste keer van die Oekraïne se gespletenheid tussen die Ooste en die Weste kennis geneem toe ek Anna Reid se boek, Borderland: A journey through the history of Ukraine (London: Phoenix, 1998, 258p), gelees het. Die Dnieper-rivier loop van noord na suid deur die land, met die hoofstad Kiev aan die rivieroewer. Oos van die Dnieper word die bevolking toenemend Russies en Ortodoks-christelik. Wes van die Dnieper is die bevolking oorwegend Oekraïnies en Rooms-Katoliek. Hoofstuk 4 van Reid se boek handel oor Lviv, die hoofstad van Galisië, die westelikste provinsie. “Lviv was ruled by Austria from the first partition of Poland in 1773 until the collapse of the Austro-Hungarian empire in 1918, christening the city Lemberg … With the rebirth of Poland the city went back to its ancient Polish name of Lwów, and in 1945 it fell, for the first time in its history, to the Russians, who deported the Polish population and renamed it Lvov. It only became Lviv in 1991, with Ukrainian independence” (p 71). Lviv is een van die hoofonderwerpe in hierdie rubriek. Die naam beteken Stad van die Leeus. Ek gebruik deurgaans die stad se huidige naam.

    Dit is moontlik om ooreenkomste tussen die Oekraïners/Oekraïens en Afrikaners/Afrikaans in te lees. “Ethnically and socially, nineteenth-century Galicia was an unbalanced, unhappy place. Poles owned the land; Jews the shops and inns. Ukrainians – 40 per cent of the province’s population … – laboured out of sight in cottages and fields” (72). “Galicia was a byword for rural poverty” (73). “Ukrainian itself had turned into a peasant tongue, the language in which one addressed the servants, if one spoke it at all. In the cities, it was hardly heard. For a long time even Ukrainophiles expected it to die out completely” (76). “The man who contributed more than any other single individual to the creation of a Ukrainian sense of national identity, was Taras Shevchenko [1814-1861] … he single-handedly turned Ukrainian into a literary language [and] remains Ukraine’s greatest hero” (77). “The Ukrainian language plays a starring role in the Ukrainian’s sense of national identity, making it a delicate political as well as cultural issue” (85).

    Die huidige situasie in Lviv word beskryf in Tarik Cyril Amar se boek, The paradox of Ukrainian’s Lviv: A borderland city between Stalinists, Nazis, and Nationalists (Cornell University Press, 2015, 369p; Amazon Kindle $19,39). Lviv is in groter mate Oekraïnies as enige ander stad en word beskou as ‘n simbool van die Oekraïners se nasionale identiteit en nasionalisme. In November 1918 was daar ‘n kortstondige “West Ukrainian People’s Republic” (Sands, bron hier onder, Kindle 1121, 2292, 2479). Die bevolking van Lviv is tans ‘n driekwart miljoen.

    ‘n Ander hoofonderwerp in hierdie rubriek is volksmoord (“genocide”). In hierdie verband is daar bv Maria Pritchard se boek, Genocide: A history from Carthage to Darfur (London: RW Press, 2013, 63p; Amazon Kindle $2,27). Wanneer deesdae van volksmoord gepraat word, word gewoonlik aan die Holocaust of Shoah* gedink, die uitwissing van miljoene Jode deur die Nazi’s, of aan Hernán Cortés (1485-1547) se uitroeiing van die Asteke, of die jag op die Australiese inboorlinge, asook op die Amerikaanse Indiane. Volksmoord word hiermee eksklusief aan blankes toegeskryf. Maar Pritchard skryf: “Although the image of European Imperialists massacring indigenous people is a familiar one, it is not the full picture. Europeans have massacred each other and non-Europeans have also committed genocide on their neighbours” (Kindle 78). In Suidelike Afrika in die 19de eeu was daar die Mfecane (in Nguni) of Difaqane (in Sotho), die grootskaalse uitwissing van swartes deur swartes. [* “Holocaust” is afgelei van twee Griekse woorde: “whole” + “burnt”. “Shoah” is die Hebreeuse woord vir katastrofe of warrelwind. Sands beskryf dit as “killing on an industrial scale” (4648).]

    Een van die grusaamste voorbeelde van volksmoord is die Turke se uitroeiing van die Armeniërs. ‘n Gesaghebbende boek hieroor is Peter Balakian se The burning Tigris: The Armenian genocide and America’s response (New York: HarperCollins, 2007, 528p; Amazon Kindle $13,52). Die uitmoring het in vier stadia van 1877 tot 1922 plaasgevind. Daar word beweer dat die Turke met die Armeniese volksmoord aan die Nazi’s die bloudruk vir die Joodse volksmoord verskaf het” (Kindle 140). Meer as ‘n miljoen Armeniërs, tweederdes van hierdie etniese groep, het omgekom. Deesdae is Armenië ‘n klein landjie van minder as 30 000 vierkante kilometer en ‘n bevolking van skaars 3 miljoen, met 8 miljoen Armeniërs wat in ander lande woon. Maar sedert 1991 het die Armeniërs darem ten minste ‘n onafhanklike nasiestaat.

    Die Amerikaanse ambassadeur in Turkye, Henry Morgenthau (1856-1946), skryf in sy boek oor die Armeense volksmoord, Ambassador Morgenthau’s story (2015, 478p; Amazon Kindle $2,27), van “the murder of a nation” en “the greatest crime of all ages” (Sands 2292). Toe Morganthau in 1919 oor die uitmoring van Jode in 1918 in Lviv verslag gedoen het, het hy verkies om die term “pogrom” te vermy (All in a life-time, 2015, 482p; Amazon Kindle $1,13). “Pogrom (Russian ‘destruction’) unprovoked violent attack on an ethnic group, particularly Jews, carried out with official sanction” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 736).

    Die Armeense volksmoord word deels aan religieuse verskille gewyt. Die Turke is Moslems en die Armeniërs is christene wat daarop roem dat hulle sedert 301 ‘n christelike staat gehad het; die eerste in die wêreld. ‘n Ander rede vir hierdie volksmoord is etnies. Daar was die slagspreuk: “Turkey belongs only to the Turks” (Balakian 3110). Dit herinner aan wat die PAC se Robert Sobukwe (1924-1978) gesê het: “We aim, politically, at government of the Africans by the Africans for the Africans” (Allister Sparks, The sword and the pen: Six decades on the political frontier, Johannesburg: Jonathan Ball, 2016, 626p, R300; Amazon Kindle $13,67, 2114).

    Nog meer ontstellend is Irwin Staub, ‘n sosiale sielkundige, se mening: Gewelddadigheid wat as ‘n “continuum of destruction” progressief oor dekades en selfs eeue plaasgevind het, “creates a readiness in the culture” (Balakian 2136, 2831). “‘People learn,’ Staub explains, ‘by doing, by participation.’ People are changed by their participation in destructive and harmful behavior, and the victims are further devalued through this process” (2835). Die Armeense volksmoord was ‘n geval van “devaluing a subgroup, an ethnic minority in this case, in part in order to raise the sinking self-esteem of the majority group – the Turks” (2835).

    Die vlaag gewelddadigheid wat Suid-Afrika sedert 1994 teister, bv die plaasmoorde en studente-oproer, kan as ‘n voortsetting van die voorafgaande polities gemotiveerde vandalisme en terrorisme van die ANC en PAC beskou word. Deur geweld polities suksesvol te pleeg, het veral die ANC deur voorbeeldstelling ‘n nuwe geslag geweldenaars geskep wat op ‘n soortgelyke manier sukses wil behaal. Wat in Suid-Afrika plaasvind, bv polities, het dikwels sy oorsprong in Amerika. John D Skrentny het die stryd om menseregte van veral vier etniese minderheidsgroepe (Asiate, Indiane, Hispaniste en swartes) deeglik nagevors (The minority rights revolution, Cambridge, Mass, Harvard University Press, 2004, 496p; Amazon Kindle $32,49). Hy kom tot gevolgtrekkings soos: “African Americans … were the only minority group involved in the urban violence” (2195) en “only blacks had rioted” (2466). Amerikaanse swartes onderskei hulleself van ander minderheidsgroepe weens hulle gewelddadigheid (2168, 2560, 2660). Dit het daartoe gelei dat swartes in groter mate as enige ander Amerikaanse groep bevoordeel word;* ‘n geval van “the wheel that squeeks the loudest gets the grease” (1838; ook 4526). Die buitensporige toegeeflikheid jeens swartes se onsosiale gedrag kan enersyds toegeskryf word aan skuldgevoelens wat by blankes oor die destydse slawerny, rasse-segregasie en -diskriminasie gewek is. Andersyds dien ‘n paaibeleid as ‘n soort versekeringspolis teen verdere geweldpleging.

    [* “The demand shifted from equal rights for individuals to special rights (affirmative action and similar measures) for blacks and other groups. Such claims run directly counter to the underlying principles that have been the basis of American political unity; they reject the idea of a ‘color-blind’ society of equal individuals and instead promote a ‘color-conscious’ society with government-sanctioned privileges for some groups. In a parallel movement, intellectuals and politicians began to push the ideology of ‘multiculturalism,’ and to insist on the rewriting of American political, social, and literary history from the viewpoint of non-European groups. At the extreme, this movement tends to elevate obscure leaders of minority groups to a level of importance equal to that of the Founding Fathers. Both the demands for special group rights and for multiculturalism encourages a clash of civilizations within the United States and encourage what Arthur M Schlesinger, Jr, terms ‘the disuniting of America’” (Samuel P Huntington, The clash of civilizations? The debate: 20th anniversary edition, edited by Gideon Rose, New York: Foreign Affairs Publishing, 2013, 93p; Amazon Kindle $8,57, 1120).]

    “Rassis” en “apartheid” het standaardskelwoorde in sowel Suid-Afrika as Amerika geword. In hierdie woordestryd het Amerikaanse swartes ook “genocide” ingespan: “The charge was that American treatment of African Americans violated the convention – it was genocide” (508). Die “convention” waarna hier verwys word, is die Verenigde Nasies se Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide. “In 1948 the UN General Assembly defined genocide as ‘acts committed with the intent to destroy, in whole or in part, a national, ethnic, racial or religious group.’ The acts in question are listed as killing, or causing serious physical or mental injury to members of a group, deliberately exposing a group to conditions likely to cause death, preventing births within a group and forcibly removing the group’s children” (Pritchard 34).

    Die Hispaniste voel sterk oor taalregte; dat Engels nie hulle moedertaal Spaans moet verswelg nie. In hierdie konteks word daar van “cultural genocide” gepraat (Skrentny 3121). Is dit nie wat sedert 1994 in Suid-Afrika met Afrikaners en Afrikaans gebeur nie? “A resolution by forty-nine Scandinavian professors in 1962 declared that ‘the extermination of a language, of a culture, and of a people are all one and the same thing’” (2800). Die Hispaniste het die reg op moedertaalonderrig verwerf.

    Ek wil vandag hoofsaaklik oor ‘n nuwe boek skryf wat oor Lviv en die oorsprong van die woord “genocide” handel, asook oor die oorsprong van die frase “crimes against humanity.” Dit is Philippe Sands se East West Street: On the origins of genocide and crimes against humanity (London: Weidenfeld & Nicolson, 2016, 448p; Amazon Kindle $11,13). Sands (gebore in 1960) is ‘n professor in internasionale reg aan University College London. Die boektitel sinspeel op Lviv wat beskryf word as “the epicentre of the fault lines that divided east from west” (Kindle 152). In die vlaag van oordrewe reaksie teen blankes en apartheid word die woord “genocide” en die frase “crimes against humanity” dikwels gehoor. Die veldtog teen blankes en veral Afrikaners neem deesdae sulke afmetings aan dat daar soms die neiging is om hierdie woord en hierdie frase op veral Afrikaners en apartheid van toepassing te maak. Dit is egter moontlik dat die skoene van hierdie woord en frase eerder swart as wit voete pas.

    Naas Lviv is daar vier hoofkarakters in Sands se boek. Hersch Lauterpacht (1897-1960), ‘n hoogleraar in internasionale reg, is in Zólkiew (later Zhovkva), 15 myle wes van Lviv, gebore en het van 1911 tot 1919 in Lviv gewoon en daar in die regte studeer. Rafael Lemkin (1900-1959) is in die huidige Belarus gebore en het in 1921 na Lviv verhuis en daar tot 1926 in die regte studeer. Hans Frank (1900-1946) was ‘n Duitse regsgeleerde en vyf jaar lank die Nazi-governeur-generaal van Duitsbesette Poland, wat Lviv en omstreke ingesluit het. Leon Buchholz (1904-1997), Philippe Sands se oupa aan moederskant, is in Lviv gebore. Die stad Lviv is ‘n gemeenskaplike element by hierdie vier karakters. Terselfdertyd het Sands ‘n familiebelang by hierdie onderwerp. Familiesake word in hierdie rubriek meesal uitgelaat en dus ook baie van die verdere inligting oor Buchholz.

    Dit is merkwaardig dat sowel die frase “crimes against humanity” (Lauterpacht se skepping) as die woord “genocide” (Lemkin se skepping) hierdie verwantskap met Lviv het en dat hierdie twee begrippe of beginsels hulle weg in internasionale reg tydens die Nuremberg-verhoor (1945/6) van twee dosyn top-Nazi’s gevind het. Hans Frank is toe ter dood veroordeel. Familielede van sowel Lauterpacht as Lemkin (en ook van Buchholz) is tydens die Nazi-bewind vermoor. In daardie sin kan gesê word dat die regsbeginsels “misdade teen die mensdom” en “volksmoord” as ‘n soort vergelding of wraak in Joodse geledere ontstaan het. Die kernverskil tussen misdade teen die mensdom en volksmoord is dat eersgenoemde op die grootskaalse doodmaak van individue en laasgenoemde op die uitroeiing van groepe mense betrekking het (139). “How could the law help to prevent mass killing? Protect the individual, says Lauterpacht. Protect the group, says Lemkin” (4425). Die Nuremberg-verhoor is “the moment in which it was said our modern system of internasional justice came into being” (118). Lauterpacht word as “a father of the modern human rights movement” beskou (84). Volgens hom “the well-being of an individual is the ultimate object of all law” (1393; ook 998).

    Reeds in sy jeug het Lauterpacht diskriminasie en die vervolging van Jode eerstehands ervaar. “International law offered few constraints on the majority’s treatment of minorities and no rights for individuals” (1146). “The modern law of human rights was born on the anvil of Lwów [Lviv] and its environs” (1175). Na die Eerste Wêreldoorlog, tydens die onderhandelings in 1919 in Versailles, het die Joodse afvaardiging op “greater autonomy, language and cultural rights and principles of self-government” aangedring (1189). Met bv die Iere in gedagte “Britain objected to any depletion of sovereignty – the right to treat others as it wished – or international oversight” (1189). Woodrow Wilson (1856-1924), die Amerikaanse president (1913-1921), was egter sterk ten gunste van “‘rigid protection’ for minorities” (1197).

    By Versailles is daar ingestem tot onafhanklikheid vir Pole op voorwaarde dat die regte van minderheidsgroepe beskerm word. Artikel 93 van die Versailles-verdrag “required Poland to sign a second treaty [the Little Treaty of Versailles (1203)], to protect ‘inhabitants’ who differed from the majority of the population in race, language, or religion.* The Allies would be entitled to ‘protect’ these minorities, a further humiliation in the eyes of Poland because lopsided obligations were imposed: rights were given to some groups, but not all, and the victorious powers would escape equivalent obligations for their own minorities” (1203). Byvoorbeeld, vrees vir regte vir swartes was in die agterkoppe van die Amerikaners. “The Polish Minorities Treaty went further: it made the rights of such minorities into ‘obligations of international concern’, to be protected at the League of Nations. Any disputes could go to the Permanent Court of International Justice, newly created in The Hague” (1210) in 1922 (1342). Na die magsoorname van Adolf Hitler in Duitsland in 1933 “Poland signed a non-aggression pact with Germany and cast aside the 1919 Minorities Treaty” (1379). [* Ook “birth, nationality” en “minorities could run their own schools” (1203).]

    In 1919 het Lauterpacht in Wene verder in die regte studeer. Een van sy dosente was Hans Kelsen (1881-1973) wat gehelp het om die nuwe Oostenrykse grondwet te formuleer. Oostenryk was die eerste land wat ‘n grondwethof gekry het. Die gevolg: “individuals had inalienable constitutional rights, and they could go to a court to enforce those rights. This was a different model from that which protected minority rights, as in Poland. The two key distinctions – between groups and individuals, between national and international enforcement – influenced Lauterpacht’s thinking. In Austria, the individual was placed at the heart of the legal order” (1259). Anti-Semitisme in Wene het Lauterpacht oortuig van “the ‘vital necessity’ of rights for individuals” (1274).

    In 1923 het Lauterpacht uitgewyk na Engeland en in 1938 hoogleraar in internasionale reg aan Cambridge University geword. Hy het oorweging geskenk aan “a ‘revolutionary’ possibility of developing the rules so as to place more limits on the supposedly ‘eternal and inalienable’ powers of the state” (1349). “Individuals should ‘possess international rights’” (1364). Later word dit deel van “the fundamental rights of man” (1672). Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Lauterpacht gedink dat “ending ‘international lawlessness’” noodsaaklik was (1615). Nege Europese regerings het in 1942 byeengekom “expressing a common desire to use the criminal law to punish those ‘guity’ of and ‘responsible’ for atrocities. Perpetrators would be ‘sought for, handed over to justice and judged’, an idea that became an official aim of the war. The nine governments established a commission on war crimes to collect information on atrocities and perpetrators, a body that would become the United Nations War Crimes Commission” (1622).

    Intussen het Lauterpacht “a draft of his International Bill of Rights of Man” geformuleer (1746). In 1945 het hy ‘n boek daaroor gepubliseer (1796). Sy doel was “an end to the ‘omnipotence of the State’” (1796). “The gist of his thinking was captured in a single sentence: ‘The community of nations has in the past claimed and successfully asserted the right to intercede on behalf of the violated rights of man trampled upon by the State in a manner calculated to shock the moral sense of mankind’” (4404; ook 4432). Misdade teen die mensdom is “acts so egregious that others were entitled to act in a protective capacity” (4411). Die idee was “to limit the potent force of tribalism, not reinforce it” (4418). Sands noem dit “a rational, enlightened view, and also an idealistic one” (4418). Die verskyning van die boek het mettertyd gelei tot die aanvaarding van die Verenigde Nasies se Handves “by which governments agreed to introduce a new commitment to ‘fundamental human rights’, to respect the ‘dignity and worth of the human person’” (1789).

    Die tweede hoofkarakter in Sands se boek, Rafael Lemkin, het reeds in 1933 ‘n pamflet gepubliseer “proposing new international rules to prohibit ‘barbarity’ and ‘vandalism’ … he imagined new rules to protect ‘the life of the peoples’; to prevent ‘barbarity’, the destruction of groups, and to prevent ‘vandalism’, attacks on culture and heritage” (2500). Hy het onder meer gebruik gemaak van die Romeen Vespasian V Pella (1897-1960) se idee van “universal jurisdiction” wat toepaslik sou wees op bv “piracy, slavery, trading in women and children, and drug trafficking” (2508).

    Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Lemkin deurlopend amptelike Nazi-dokumente, soos staatskoerante, dekrete en ordinasies, versamel (2645, 2652), “looking for patterns of German behaviour” (2652). “Lemkin’s work identified the wholesale destruction of the nations over which the Germans took control as an overall aim” (2659). Hy het verskynsels soos “Germanized” (2659), “denationalization” en “dehumanization” waargeneem. Die doel daarvan was “to kill the nation ‘in a spiritual and cultural sense’: Lemkin identified decrees from early 1941 pointing to the ‘complete destruction’ of the Jews in gradual steps” (2666).

    In 1944 is Lemkin se boek, Axis rule in occupied Europe, in Amerika gepubliseer, “with the aim of protecting groups, for which he invented a word for a new crime, ‘genocide’, the destruction of groups” (1760). “Attacks upon national, religious and ethnic groups should be made international crimes” (2221). Lemkin is onder meer deur die Armeense volksmoord beïnvloed (2292, 2738). Hy het geredeneer: Dit is ‘n misdaad, naamlik moord, as iemand een mens vermoor, “but not a crime for that man to have struck down one million men” (2372). In hoofstuk 9 kom hy met sy nuwe woord vorendag, “genocide”, ‘n kombinasie van die Griekse woord “genos” (stam of ras) en die Latynse woord “cide” (moor) (2888). Dit gaan oor “extermination”, “physical” en “cultural” (2888). “Genocide concerned acts ‘directed against individuals, not in their individual capacity, but as members of national groups’” (2888). Volgens Lemkin “new conceptions require new terms” (2896). “A new word was accompanied by a new idea, a global treaty to protect against perpetrators before any court in the world. Countries would no longer be free to treat citizens as they wished” (2914). Voorheen het hy die Duitse woord “Völkermord” gebruik (2896). “The ‘extermination of nations and ethnic groups’ required the intelligentsia to be killed off, culture to be destroyed, wealth transferred” (2896). Nóg die woord “volksmoord” nóg die letterlike betekenis van “genocide” is omvattend genoeg om aan die dui dat bv religieuse groepe (en dus nie net stamme, volke of rasse nie) by hierdie soort misdaad ingesluit word.

    Lauterpacht was nie entoesiasties oor Lemkin se idees nie. Hy noem “‘genocide’ a new term for the physical destruction of nations and ethnic groups” (1767). “Lauterpacht was concerned that the protection of groups would undermine the protection of individuals. It should not be the primary focus of the law” (1767). “He worried that emphasis on genocide would reinforce latent instincts of tribalism, perhaps enhancing the sense of ‘us’ and ‘them’, pitting one group against another” (4292).

    Lemkin wou ‘n hiërargie daarstel wat volksmoord die ergste misdaad sou maak. Aan Franklin Roosevelt (1882-1945, die Amerikaanse president 1933-1945) het hy in ‘n skrywe voorgestel “outlaw mass killing … make it a crime, the ‘crime of crimes’” (2839). “Not opposed to individual rights, he [Lemkin] nevertheless believed that an excessive focus on individuals was naive, that it ignored the reality of conflict and violence: individuals were targeted because they were members of a particular group, not because of their individual qualities. For Lemkin, the law must reflect true motive and real intent, the forces that explained why certain individuals – from certain targeted groups – were killed. For Lemkin, the focus on groups was the practical approach” (4418).

    Die derde hoofkarakter in Sands se boek, Hans Frank, “expressed strong objections to universal jurisdiction” (3341). Hy het hom ten gunste van “non-interference in the internal affairs of foreign states” uitgespreek (3348). “There would be no individual rights in the new Germany, so he announced a total opposition to the ‘individualistic, liberalistic atomizing tendencies of the egoism of the individual.’ (‘Complete equality, absolute submission, absolute loss of individuality,’ the writer Friedrich Reck [1884-1945] recorded in his diary …)” (3355). “Community takes precedence over the individualistic … tendencies” (3251). Frank het die Duitsbesette Pole soos ‘n kolonie bestuur, “its inhabitants the ‘slaves of the Greater German World Empire’” (3376). Frank se standpunt was “that law was nothing more than ‘that which is useful and necessary for the German nation’” (2811). Volgens Lemkin was dit “‘a cynical denial of international law’ … Frank’s conception subordinated the individual to the state and was designed ‘to subordinate all the world under Germany’” (2811). In sy dagboek het Frank verder gegaan: “‘We must annihilate the Jews, wherever we find them and wherever it is possible’ … to maintain the structure of the Reich” (3426). Frank het die bynaam “Butcher of Warsaw” gekry (4043).

    Vir die Nuremberg-verhoor het vier lande (Amerika, Brittanje, Frankryk en Rusland) elk twee regters en ‘n aanklaer benoem (1817). Lauterpacht het voorgestel dat die frase “War Crimes” (1837) en “Crimes Against Humanity” vir “atrocities against individual civilians” (1844) gebruik word. “‘Genocide’ … had been added at a late stage at the insistence of the Americans over strong British objections” (1896). “Genocide” is gedefinieer as “extermination of racial and religious groups, against the civilian populations of certain occupied territories in order to destroy particular races and classes of people and national, racial, or religious groups” (3035). Die Nuremberg-aanklagte sou geldig wees “whether or not in violation of the domestic law of the country where perpetrated” (1866). “International law was not only ‘between States’ but ‘also the law of mankind’” (1874). “This was the first time in human history that the leaders of a state were put on trial before an international court for crimes against humanity and genocide, two new crimes” (4224).

    Robert Jackson (1892-1954), die Amerikaanse hoofaanklaer, het gesê “the ‘real complaining party’ … was not the Allies but ‘civilization’ itself” (4376). Hartley Shawcross (1902-2003) was die Britse hoofaanklaer. “Lauterpacht prompted Shawcross to pre-empt the arguments of the defendants, the prospect that they’d assert that because states couldn’t commit crimes under international law, it followed that the individuals who served them also couldn’t be guilty of crime. A state could be criminal, Shawcross told the tribunal, and so it was imperative to repress its crimes by means ‘more drastic and more effective than in the case of individuals’. Individuals who acted on behalf of such a state were ‘directly responsible’ and should have punishments heaped upon them … ‘The state is not an abstract entity … Its rights and duties are the rights and duties of men’, its actions those of politicians who should ‘not be able to seek immunity behind the intangible personality of the state’. These were radical words, embracing the idea of individual responsibility, placing ‘fundamental human rights’ and ‘fundamental human duties’ at the heart of a new international system” (4439).

    Lauterpacht was in groter en vaster mate deel van die Britse vervolgingspan as wat Lemkin van die Amerikaanse span was. “Genocide was referred to on the first day by the French and Soviet prosecutors, much to his [Lemkin’s] satisfaction. The Americans and the British followed, but they avoided any mention of the word” (4526). Lemkin het aan die Amerikaanse vervolgingspan geskryf dat “lesser terms – like ‘mass murder’ or ‘mass extermination’ – were inadequate, because they were incapable of conveying the vital element of racial motivation and the desire to destroy entire cultures” (5065). “The charge of genocide had to be part of a broader trial strategy, to show the defendants as enemies of mankind, a ‘specially dangerous crime’, one that went beyond crimes against humanity” (5073). Lemkin “faced political objections in the United States and in Britain, arising respectively from historic American treatment of blacks and British colonial practices” (5080). Desnieteenstaande “the word ‘genocide’ made its way back into the proceedings” (5087).

    Jackson het nie die woord “genocide” in sy finale Nuremberg-pleidooi gebruik nie, maar Shawcross het dit wel gedoen. Lemkin wou hê dat volksmoord wat voor die uitbreking van die Tweede Wêreldoorlog deur die Nazi’s gepleeg is ook veroordeel moet word, maar die mandaat van die Nuremberg-verhoor was tot oorlogsmisdade beperk (5284). Die Franse vervolgingspan “invoked ‘genocide’ as a catch-all to cover all the crimes, from concentration camps to enslavement. The Soviet prosecutor Rudenko characterized the SS [“Schutzstaffel” die Nazi-Duitse Beskermingskorps] as a genocidal entity, so that anyone associated with the organization was complicit in genocide” (5413).

    Lauterpacht het argumente in konsepvorm aan die Britse vervolgingspan voorgelê waarvolgens “‘crimes against humanity’ … was a starting point to vindicate ‘the rights of man’, to offer protection against the ‘cruelty and barbarity of his own State’ … the fundamental rights of man trumped national laws, a new approach to serve the interests of individuals, not states” (5130). Sy oogmerk was “to create ‘a most valuable precedent for any future International Criminal Court’” (5123). Lauterpacht het veral Frank uitgesonder as ‘n “‘direct agent’ of the ‘crimes of extermination’” (5144); “the foulest crimes that ever sullied the record of a nation” (5159). “Lauterpacht thought that ‘if one emphasises too much that it is a crime to kill a whole people, it may weaken the conviction that it is already a crime to kill one individual’” (5501). In sy pleidooi in die hof het Shawcross al Lauterpacht se verwysings na Frank en sy emosionale taalgebruik uitgelaat, maar “Lauterpacht’s ideas on crimes against humanity and the rights of the individual were firmly entrenched in the proceedings, colouring the entire case” (5356).

    Frank het in sy verweer aangevoer: “Germany’s guilt had been erased ‘by the conduct of our war-time enemies towards our nation and its soldiers’. Such conduct had been entirely excluded from the trial, he was saying, a lopsided justice. Mass crimes ‘of the most frightful sort’ had been committed against Germans” (5434).

    “Ninety-four witnesses had appeared, thirty-three for the prosecution and sixty-one for the defence” (5556). “Of the twenty-one defendants present, three were acquitted” (5618). “Several … were found to have committed crimes against humanity, but none were found guilty of genocide” (5626). “Twelve defendants were sentenced to death with no right of appeal. They included Frank” (5671).

    Lemkin was teleurgesteld met die beperkte mate van erkenning wat volksmoord tydens die Nuremberg-verhoor ontvang het. In 1946 het die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies egter bekragtig: “Genocide is a crime under international law” (5724). “On 9 December 1948, the General Assembly adopted the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide [die teks is hier bo in die 10de paragraaf deels aangehaal], the first human rights treaty of the modern era” (5724). “In the years after the Nuremberg judgement, the word genocide gained traction in political circles and in public discussion as the ‘crime of crimes’, elevating the protection of groups above that of individuals” (5772).

    Lauterpacht se werk “inspired the Universal Declaration of Human Rights, adopted by die UN General Assembly on 10 December 1948” (5731), dus net ‘n dag na “genocide” amptelik deur die VN erken is. Hierop het gevolg “the European Convention on Human Rights, which was signed in 1950 … that created the first international human rights court to which individuals would have access” (5738).

    As hierdie onderwerp in sy geheel oorweeg word, kan gesê word dat die regsbeginsels van “misdade teen die mensdom” en “volksmoord” gedurende die Tweede Wêreldoorlog en daarna vorm aangeneem het en deesdae internasionaal erken word. Die direkte aanleiding was die uitwissing van miljoene Jode deur die Nazi’s. Wat as gevolg daarvan gebeur het, is die toenemende globalisering van aangeleenthede. Die tradisionele onafhanklikheid van state word ondergrawe deur hulle internasionaal verantwoordbaar te hou. Inmenging in die huishoudelike sake van state is tot ‘n internasionale reg verhef. Dit kom neer op die inperking van die vryheid en dus regte van sowel state as individue. Wat veral problematies is, is dat regte in die praktyk beklemtoon word en hulle dikwels nie met verantwoordelikhede gebalanseer word nie.

    Internasionalisering verwater die identiteit van groepe (bv volke/nasies, state) en individue. Wat nodig is, is sowel individuele regte as groepsregte, albei gebalanseer met verantwoordelikhede. In die nuwe Suid-Afrika word (na bewering) net individuele regte grondwetlik erken. Afrikaners het geen grondwetlike groepsregte nie. Anders as bv Amerikaanse swartes het Afrikaners geen minderheidsregte nie. Afrikanerbelange word gevolglik ondergeploeg deur die belange van die swart meerderheid, wat op grond van hulle getalle in die praktyk handel asof hulle ongebreideld hulle groepsbelange kan afdwing. In werklikheid het nie-wittes, anders as wittes, groepsregte ingevolge hulle bevoordeling weens bv regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging. Regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging funksioneer terselfdertyd as groepsbenadeling van blankes. Wanneer menseregte opgehaal word, is dit dikwels ter bevordering van die belange van swartes. Blankes behoort geaktiveer te word om in groter mate plaaslik en internasionaal op hulle menseregte aan te dring. Enersyds kan blanke of Afrikaner-individue gevalle van misdade teen die mensdom wat hulle raak, identifiseer en sake daaroor aanhangig maak. Andersyds kan namens Afrikaners klagtes oor volksmoord gelê word, met die duidelike verstandhouding dat volksmoord nie net liggaamlike uitroeiing behels nie omdat dit ook kultuurvernietiging, bv die uitroeiing van Afrikaans, insluit. Internasionalisering kan dus voordele inhou; deesdae selfs vir Afrikaners.

    My standpunt is dat die ANC-regering streng gesproke onwettig is omdat die blanke kiesers nooit die politieke magsoordrag aan swartes goedgekeur het nie. Dit is vir my ook duidelik dat die voortreflike moraliteit wat die ANC vir homself opeis, vals is, onder meer omdat daar in sy leierskorps mense is wat myns insiens misdadigers is. Die jongste is dat die ANC-regering Suid-Afrika aan die jurisdiksie van die Internasionale Strafhof, wat sedert 2002 funksioneer, wil onttrek, onder meer onder die bedenklike voorwendsel dat misdadigers uit Afrikalande teen uitlewering beskerm moet word. So maklik sal die ANC nie aan die tentakels van internasionalisering ontsnap nie. Lees bv Ruan Coetzee se artikel oor die Internasionale Strafhof (LitNet, 25 deser).

  • Leon Lemmer: Die boosheid van die Tibhirine-slagting

    Leon Lemmer: Die boosheid van die Tibhirine-slagting

    Karel Combrinck se puik skrywe oor Tibhirine en die treffende foto van die groep van sewe standbeelde in Lyon, Frankryk (Praag 14 Julie), het heelwat emosie in my losgelaat. Maar ek moet noem dat hierdie tragiese gebeure nie in 1969 plaasgevind het nie maar in 1996. In Combrinck se skrywe het hy dit veral teen die politieke korrektheid waarvolgens aan Moslems se gevoelens voorkeur bo dié van christene gegee word. Ek wil daarop uitbrei deur die aandag te vestig op wat daar in Tibhirine en Algerië gebeur het. Ek doen dit na aanleiding van die deeglike studie van John Kiser, The monks of Tibhirine: Faith, love, and terror in Algeria (New York: St Martin’s Press, 2002, 366p; Amazon Kindle $9,11). Die draaiboek van die rolprent, Of Gods and Men (2010), is op hierdie boek gebaseer.

    Die sewe Cisterciënser-monnike van die Trappe-orde wat op 21 Mei 1996 vermoor is, was (ek verstrek elkeen se geboortejaar en elkeen se aankomsjaar by die Tibhirine-klooster): die hoof/prior Christian de Chergé (1937, 1971) en Bruno Lemarchand (1930, 1989), Célestin Ringeard (1933, 1986), Christophe Lebreton (1950, 1987), Luc Dochier (1914, 1946), Michel Fleury (1944, 1984) en Paul Favre-Miville (1939, 1989). (Sien groepsfoto hier bo.) Hulle was almal Franse burgers. Hulle aanvanklike verbintenis met Algerië was dat Christian, Célestin, Christophe en Paul hulle militêre diensplig daar gedoen het, Bruno daar grootgeword het en Michel aanvanklik ‘n kommunis was en in sy jeug in Marseilles immigrante uit Noord-Afrika leer ken het. Ook Christophe “flirted with Marxism” (Kindle 1190). Luc het geen vorige verbintenis met Algerië gehad nie, maar hy het hom in Lyon as geneesheer bekwaam en ‘n deurslaggewende rol in die klooster se liefdadigheidswerk gespeel. Hy was ook die kok van hulle vegetariese maaltye. Bruno was in 1996 by ‘n susterklooster in Marokko gestasioneer en was toevallig op besoek aan Tibhirine. Die twee monnike wat op 27 Maart 1996 in die klooster was maar nie ontvoer is nie en dus die dood vrygespring het, is Amédée Noto (1920, 1946) en Jean-Pierre (1924, 1964).

    Algerië was sedert 1830 ‘n Franse kolonie. Vanaf 1848 is dit as ‘n integrerende deel van Frankryk bestuur. Na die Tweede Wêreldoorlog is Frankryk, anders as Turkye, in die anti-koloniale klimaat nie toegelaat om grondgebied op twee kontinente te hê nie. Die Algerynse Oorlog om onafhanklikheid het van 1954 tot 1962 geduur. Soos in die geval van Suid-Afrika was die einde van die blanke bewind in Algerië nie die einde van onrus en bloedvergieting nie. Van 1962 tot 1996 is daar 60 000 tot 100 000 mense in Algerië gedood. Die militêre bewind het ‘n hewige stryd gevoer om die terrorisme van rebellegroepe te bekamp. Die rebelle het die ideaal van ‘n Islamistiese staat nagestreef. Soos in die nuwe Suid-Afrika was agteruitgang en verval oral sigbaar.

    Oor Christian, die kloosterhoof, se teologie is daar ‘n boek beskikbaar: Christian Salenson se Christian de Chergé: A theology of hope (Collegeville: Liturgical Press, 2012, 225p; Amazon Kindle $13,67). Ek bepaal my egter hier by wat in Kiser se boek staan. As kind het Christian ‘n tyd lank in Algerië gewoon. Oor die Moslems het sy ma by hom ingeprent: “They are godly people and believe in the same God we do. There is only one God” (490). ‘n Deurslaggewende gebeurtenis in Christian se lewe was toe ‘n Moslem-polisieman sy lewe gered het. Christian was met sy militêre diensplig in Algerië besig toe hy met terroriste gekonfronteer is en sy Moslem-gesel hom met sy lyf beskerm het. As gevolg hiervan is hierdie Moslem, die vader van tien kinders, kort daarna deur terroriste vermoor. Christian het gesê: “He changed my life by liberating my faith” (285). Hierna het Christian myns insiens heeltemal oorboord met sy voorliefde vir die Islamitiese godsdiens en Moslems gegaan; dermate dat dit heel moontlik tot sy en sy ses medemonnike se dood gelei het.

    Na sy aankoms in Tibhirine Christian “found his new brothers perplexed by his zeal to join hands with Muslims and his obsession with finding ‘the notes that are in harmony’ between the faiths” (771). Christian het twee jaar lank aan “the Papal Institute of Islamic and Arabic Studies in Rome” studeer (785), Arabies bemeester en Islam grondig nagevors. “Islam and the Old Testament … were pretty much the same” (785). Later het Christian gesê: “The Muslim neighbor thinks, he prays, he believes in God, fasts, and gives to the poor. He’s almost like us!” (2256). Daarna het dit van kwaad tot erger gegaan: “Jesus is the only true ‘Muslim’” (2291). Dit herinner aan Willie Esterhuyse se vergesogte, politiek-gedrewe stelling: “As daar ooit ‘n godsdienstige en morele revolusionêr en aktivis was, dan was dit Jesus van Nasaret” (Die God van Genesis, Durbanville: Christelike Media Publikasies, 2010, p 198).

    Tydens die Suid-Afrikaanse “bevrydingstryd” het ampsdraers van sommige kerke en moskees terrorisme aktief bevorder. Dink maar aan die rol van bevrydingsteoloë soos Beyers Naudé, Desmond Tutu, Frank Chikane Barney Pityana en Allan Boesak. Léon-Etienne Duval, die Rooms-Katolieke aartsbiskop van Algiers, het ‘n soortgelyke rol in Algerië vervul. Soos in Suid-Afrika is daar in kerklike geledere gesê: “Let us learn to go beyond ourselves and to be enriched by those who are different” (188). Tydens die onafhanklikheidstryd het Duval “justice and self-determination for all Algerians” bepleit (271). “Friendship was not possible if one side viewed itself as superior to the other” (374). “He publicly condemned the violence on all sides, but singled out … the French army” (319). Ook in Suid-Afrika is die blanke bewind se veiligheidsmagte dikwels nie met dieselfde maat as die terroriste gemeet nie.

    Duval het gesê: “The basic problem is one of living together, and to assure equality between individuals without one community overwhelming the other” (374). Nelson Mandela het hierdie sentiment gedeel: Een etniese groep moet glo nie ‘n ander oorheers nie. “I have fought against white domination,” wat die waarheid is, maar dan lieg hy as hy sê: “I have fought against black domination” (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 438). In die nuwe Suid-Afrika was Mandela hoogs in sy skik met swart oorheersing. Insgelyks het Duval se naïewe standpunt nie tot vreedsame naasbestaan gelei nie maar tot die uittog van 1,2 miljoen blankes uit Algerië, asook derduisende Algerynse Moslems wat hulle in Frankryk gevestig het. Die blankes moes kies: “to leave or to die, the suitcase or the coffin” (423). In koloniale Algerië is die teenwoordigheid van Moslems aanvaar, maar nie dié van blankes in ‘n onafhanklike Algerië nie.

    Ek onderskryf Kiser se mening dat Alistair Horne se boek, A savage war of peace: Algeria 1954-1962 (London: Papermac, 1996, 608p; Amazon Kindle $15,95) seker die beste boek in Engels oor die Algerynse oorlog is (5080). Hierdie boek bied sekerlik nie ‘n aangename leeservaring nie; des te meer omdat daar talle ooreenkomste tussen die lot van Algerynse blankes en dié in Suid-Afrika is, bv “they had created the country out of virtually nothing” (p 32). Moontlike maniere wat destyds voorgestel is om Algerië uit sy politieke gemors te red, is Suid-Afrika se apartheidsbeleid (485, 545) of regering onder blanke beheer, soos dié van Ian Smith in Rhodesië (497).

    “Duval had nursed the hope that after independence, French and Algerians could live and work together to build a new country based on mutual respect” (409). In werklikheid is die onafhanklike Algerië getransformeer tot ‘n 99% monokulturele Arabier-Berber- Soenni-Moslemland. In die huidige ideologiese klimaat sou geen sodanige etniese suiwering ten bate van blankes toelaatbaar of selfs denkbaar gewees het nie. Soos in Suid-Afrika gebeur het, is die Algerynse blankes deur ‘n blanke, naamlik die Franse staatshoof Charles de Gaulle, uitverkoop. Pierre Claverie, die biskop van Oran, het in ‘n sin reg gehad toe hy gesê het: “If we leave, those who want ethnic and religious purification will win” (201). Hy is in Augustus 1996 vermoor (5055).

    “Duval loved the struggle” (388). “Duval was also a revolutionary who believed in the transforming power of brotherly love” (395). Hier onder toon ek egter aan dat hierdie Moslems glad nie getransformeer het nie. “The vast majority of his own clergy within Algiers” het Duval gesteun; ook Christian in Tibhirine. Duval en Christian is in hulle oortuigings gesterk deur die besluit van die Second Vatican Council (1962-1965) dat die Rooms-Katolieke Kerk “culture-free and truly universal” moet wees (572), asook “openness toward other religions” moet openbaar (656). In ‘n transkulturele werklikheid wil die Kerk erkenning aan kulturele, insluitende godsdienstige, diversiteit gee (2334). Met hierdie besluite is die ekumeniese beweging voortgesit, wat reeds in 1948 tot die stigting van die Wêreldraad van Kerke gelei het. Duval is kort voor die begrafnisdiens vir die sewe monnike dood, gevolglik is sy nagedagtenis saam met hulle s’n by dieselfde geleentheid in Algiers gehuldig.

    Tibhirine is aan die voet van die Atlasgebergte sestig myl van Algiers en kort anderkant Medea. Hierdie bergwêreld het skuiling aan die Moslem-terroriste teen die Franse en later aan die Moslem-rebelle teen die Algerynse regering gebied. Hulle is daar gejag en gebombardeer. “The bombing in the mountains drove scores of families into the valley. The monks sheltered many of them in their unused buildings, and the Arab men provided them with additional hands to work around the monastery” (409). Voordat Christian in 1984 die kloosterhoof geword het en in 1990 herkies is, was hy in beheer van die klooster se herberg waarheen “fellow seekers of God” (848) kon kom “for rest and reflection” (841). Hy het op die deur ‘n kennisgewing aangebring “that read ‘Muslims welcome for retreats here’” (848). “Christian soon developed a reputation as a man who could help them understand how the cross and the crescent cohabited in God’s house” (848).

    Christian “wanted the other monks to share his enthusiasm for seeking God with Muslims. But of all the brothers, he was the only one who had come to Algeria to live in spiritual communion with Islam” (862). “Christian went native, too native for the taste of many of the brothers. During Ramadan … Christian fasted for forty days … He followed the Muslim custom of removing one’s shoes when entering a mosque, taking off his sandals in the chapel. Then he caused a furor by proposing to have an alternative service with an Arab liturgy, a thought that was firmly rejected by the community as divisive” (869).

    “One of Christian’s spiritual heros [was] Mahatma Gandhi” (1409). “Christian was a radical. He was always pushing out the frontiers. He was ahead of his time in fighting for a truly universal Christianity of the heart that excluded no one … a Christianity of friendship, trust, and good works … Muslims sing the same song, only in a different key” (1361). Nadat Christian die kloosterhoof geword het, het sy standpunt veld gewen. “His desire to draw closer to God with Muslims and make the neighbors feel part of the extended monastic family gradually took root with the others” (1238).

    Christian se ideaal was “to be a living embodiment with all the inhabitants of this country, this City of God where all the frontiers of country, race and religion should one day disappear” (922). “Our Christian identity is always in the process of being born” (2284). Hy het gevra dat christene hulle visie vergroot en nuwe horisonne verken (2284); die “groter prentjie” soos ons plaaslik dikwels moet aanhoor; die globale pleks van eie kultuur. Christian het aansoek om Algeriese burgerskap gedoen maar nooit ‘n antwoord ontvang nie. Duval se aansoek was egter suksesvol. Christian het ‘n Bond of Peace, ‘n ribat-es-salaam, met die Moslems gesluit. “Known in the future simply as the ribat, these Christian-Muslim encounters became semi-annual meetings, beginning in the fall of 1980” (979).

    Ab Jean-Georges Tyszkiewicz van Tibhirine se vaderklooster, Aiguebelle in Frankryk, het tydens ‘n besoek gelas “that there was to be no more Islamology inside the cloister” (993). Sodanige aktiwiteite kon voortaan net in die herberg plaasvind. “Christian proposed to the brothers that the unused reception room next to the dispensary be lent to their neighbors for prayer. The building had direct access from the road and local people could come and go as they pleased” (1294). Christian wou hê dat Christophe hom as hoof moet opvolg, dalk omdat Christophe se teologie en politiek die naaste aan Christian s’n was.

    “Christophe developed the sense that God is with the poor” (1197), ‘n standpunt wat plaaslik in die Belydenis van Belhar (1986) gehuldig word: “Dat God … op ‘n besondere wyse die God van die noodlydende, die arme en die veronregte is.” Sowel Christian as Chistophe was anti-intellektualisties: “Knowledge puffs up; love edifies” (1225). Christophe se vriend en mede-monnik, Philippe Hérmon, het Tibhirine besoek en gesê: “My visit reminded me of something basic. God is one. They forced me to stretch my understanding of Jesus to create a place for Islam … Christians get lost too easily in dogma and theology. Every conception imposes a limit. Dogma limits. Doctrine limits. What is important is my relation to the other person” (1348).

    In 1989 het Algerië ‘n nuwe demokratiese grondwet gekry. Die Islamic Salvation Front (FIS, Front Islamique de Salut) is in dieselfde jaar gevorm met die doel om ‘n teokrasie, ‘n Islamitiese staat, in te stel. In 1990 het die FIS die munisipale verkiesings gewen. Die FIS se slagspreuk was: “A vote for FIS is a vote for Allah” (1624). Die FLN-regering, wat sedert onafhanklikheid in beheer van die land was, het die nasionale verkiesing, wat vir 1992 geskeduleer was en deur die FIS gewen sou word, gekanselleer. (FLN: National Liberation Front, Front de Libération Nationale.) ‘n Landswye staking het gevolg, waarna ‘n noodtoestand afgekondig is. Die FIS is verbied. Op 29 Junie 1992 is die Algerynse president en die hoof van die militêre regering, Mohammed Boudiaf, vermoor (5044).

    Vir sommige Moslems was die FIS nie militant genoeg nie. Hulle het in 1993 die Armed Islamic Group (GIA, Groupe Islamique Armé) gevorm met as leuse: “No peace, no truce, no compromise” (2835). Jamel Zitouni, wat voorheen in Afghanistan teen die Russe geveg het, het, nadat sy voorganger deur die Algeriese weermag gedood is, die hoof van die GIA geword. Daarmee was die tafel gedek vir die etniese en religieuse homogenisering van Algerië. Kiser noem die toestand waarin die land verval het “virtual civil war” (3131). In 1993 “the GIA officially declared war on foreigners in Algeria” (2343) en is buitelanders gewaarsku om die land te verlaat of die gevolge te dra. Van sowel binne as buite die Kerk, bv die regering, is aanbeveel en selfs gelas dat kloosters gesluit word; veral Tibhirine, wat in ‘n onrusgebied geleë was.

    Hierdie brutale Algeriese werklikheid was in skrille kontras met wat Christian gelees het in die ooreenkoms wat die Israeli Yitzhak Rabin met die Moslem Yasir Arafat aangegaan het: Hulle “committed themselves by their revolutionary handshake to renounce finally the sword and to plow together in peace … moving from hatred toward love” (2306). Christian het ongesteurd voortgegaan as religieuse entrepreneur. Hy het ‘n “new crucifix for the chapel” aangeskaf, “one that was less offensive to the Muslims” (2313). “The crucifix showed Jesus with his crown of thorns removed, his body covered in a tunic of royal purple, the nails transformed into golden points of light, dignified face looking ahead, without suffering. Above Jesus’ head were the words ‘He has risen’ in Arabic” (2320). Daar was ook “the bright yellow-and-blue minbar, the antique Muslim pulpit that occupied a corner of the refectory” (3329).

    Die owerheid het beskerming vir die Tibhirine-klooster aangebied. Hulle “proposed that police occupy one of the monastery’s unused buildings. Christian categorically refused. He said that no weapons could be allowed in the monastery” (2356). Hy wou nie kant kies tussen die terroriste (“the brothers of the mountain”) en die veiligheidsmagte (“the brothers of the plain”) nie (2363). Kort daarna is 12 Kroatiese konstruksie-ingenieurs twee myl van die klooster af vermoor; onder meer as vergelding omdat Kroate Moslems in Bosnië vermoor het. Die owerheid het aanbeveel dat die monnike hulleself bewapen en ‘n sirene installeer. Daar was selfs ‘n aanbod van die owerheid dat die monnike op regeringskoste in ‘n hotel gehuisves kon word (2444).

    Op Oukersaand in 1993 was die klooster steeds onbeveilig en het die moordenaar van die Kroate, Sayah Attia, daar gewapen opgedaag. Christian het gevra dat hulle buite die klooster gesels. Attia het drie eise gestel: dat Luc gewonde terroriste moet verpleeg, aan hulle mediese voorraad moet verskaf en ook geld. Christian het na oorleg met die monnike ingestem tot die eerste twee eise maar geldelike hulp geweier. Mediese bystand is beskou as “an act of humanity; the other [money] was an act of collaboration” (2533). Deur geld aan terroriste en apirantterroriste te gee, het Beyers Naudé nie hierdie onderskeid gemaak nie. Tot ‘n honderd mense het daagliks om mediese bystand by die klooster aangeklop (2744).

    In die Algerynse Rooms-Katolieke Kerk het die ampsdraers konsensus bereik dat hulle nie landuit sou vlug nie. Daar is bv geredeneer dat die weermag hulle dan in die kloosters sou tuismaak. Duval, sedert 1980 die plaaslike aartsbiskop, se raad aan Christian was: “Be steadfast, persevere … Be firm with those people” (2567). Attia het nie weer sy opwagting by Tibhirine gemaak nie en is in Februarie 1994 gedood toe daar al meer as 200 terreuraanvalle en 132 sluipmoorde was. Christian se reaksie was: “I felt I was my brother’s keeper, even of the brother in front of me that night” (2602).

    In Maart 1994 het die minister van buitelandse sake geëis dat die Tibhirine-klooster gesluit word. Die regering het tien soldate gestuur om in die klooster gestasioneer te word, maar “the brothers categorically rejected this. ‘If you stay here, you will only attract attention that will compromise our position,’” het Christian gesê (2751). In Moslem-geledere was daar groot verdeeldheid en bloedvergieting. “By May of 1994, over fifty imams had been murdered for condemning the killing of civilians” (2807). Christian het geredeneer: “By refusing to take sides, we are not washing our hands in noncommittal neutrality. That is not possible for us. No, we are protecting our freedom to love everyone, because that is our choice” (2814). “In September, nine brothers met in the chapter room to reconfirm their decision to stay in Tibhirine, something they would do every six months” (2917). Teen Desember was daar in Algerië “an estimated one thousand killings a week” (3017) met “seventy-eight the roll call of foreigners assassinated between September 1993 and the end of 1994” (3168). “Five hundred schools have been destroyed” (3302). Vir Suid-Afrikaners klink die vernietiging van skole bekend.

    Om 1-uur die oggend van 27 Maart 1996 het gewapende terroriste sewe Tibhirine-monnike ontvoer. Die oorblywende twee monnike het daarna na Algiers verhuis, want die regering het ‘n verbod op die verdere bewoning van die klooster geplaas. Die GIA wou die sewe gyselaars ruil vir terroriste wat deur die Algerynse regering aangehou is. Daar kon nie tot ‘n vergelyk gekom word nie, gevolglik is die sewe monnike op 21 Mei om die lewe gebring. Ten einde die dooies se identiteit te kon bevestig, is net hulle koppe op 30 Mei uitgelewer. Jean-Marie le Pen van die Front National in Frankryk het toe gesê: “The idea of a peace-seeking Islam is a myth” (3931). Daarteenoor “many wondered how a religion whose Scripture seemed so hostile to nonbelievers could produce in the general population the kind, tolerant, and hospitable souls they all knew from daily life” (972). Huldigingsbyeenkomste is in Frankryk gehou en die staatsbegrafnisdiens van die monnike was in die Notre-Dame d’Afrique in Algiers. Hulle oorskot is in Tibhirine ter ruste gelê. Op 16 Julie 1996 is die hoof van die GIA, Jamel Zatouni, in ‘n hinderlaag gedood (4288).

    Die Moslems van Tibhirine was FIS-gesind, maar geeneen van hulle het hulle glo by die militante GIA geskaar nie (2554). Ten spyte van alles wat die Tibhirine-monnike en die Rooms-Katolieke Kerk ten bate van die Moslems in Algerië gedoen het, het iets duidelik geblyk: “It is not a matter of reciprocity” (2270). “Muslims accepted the good works but not the faith. Where was the reciprocity?” (3117). Die christene het gegee en die Moslems het geneem. Dit is soortgelyk aan eg Suid-Afrikaanse ubuntu: Die blankes gee en die swartes ontvang.

    Let op wat christene in ‘n Islamitiese land soos Algerië ontbeer. Islam is die staatsgodsdiens. Amptelik is daar godsdiensvryheid maar nie-Islamitiese godsdienste is aan talle beperkings onderhewig. Die kruis as simbool van die christelike religie mag nie vertoon word nie. Kerkklokke mag nie lui nie. Monnike en nonne kan dit nie in die openbaar in hulle tradisionele kleredrag waag nie (894). Hulle mag nie vir die Moslems preek of hulle op enige ander manier tot die christelike godsdiens probeer bekeer nie. “Spreading the Good News is not permitted” (128). Die frase “‘enemies of the Lord’ found in the psalms were being omitted from the liturgy by certain priests in Algiers who were anxious not to offend Muslims” (1936). Daar mag nie meer as 12 monnike in ‘n klooster woon nie (1034). Die Rooms-Katolieke skole is genasionaliseer (881), insluitende die een wat in Tibhirine gebou is (1437, 3370). Die Tibhirine-klooster het ook net 30 van sy oorspronklike 800 akkers grond behou. Die res het staatsbesit geword (1456).

    ‘n Monument vir die maagd Maria is in 1938 deur die Kerk teen die heuwel bokant die klooster gebou (4390). “Her arms were broken off at the elbow and her stomach had been gouged with a chisel” (1476). Die regter voorarm van die standbeeld van kardinaal Charles Lavigerie (1825-1892) in Algiers is afgesaag omdat daar ‘n kruis in daardie hand was (3124). Vir die beperkte regte van Christene en Jode “living in a society governed by Islamic law” word die term “dhimmi” gebruik (4808). Na bewering is almal in dieselfde mate vry. In die praktyk is Moslems egter baie vryer as nie-Moslems. Insgelyks is almal in die nuwe Suid-Afrika na bewering vry en gelyk. In die praktyk is swartes egter vryer (bv in wat gesê en gesing mag word) en meer gelyk as blankes (bv by die toekenning van poste, grond, ens).

    Deesdae is dit polities korrek en in die mode om eerder ooreenkomste as verskille tussen etnisiteite, kulture en religieë te beklemtoon. Gelykmaking en eerdersverklaring is aan die orde van die dag. Let egter op die diepgaande verskille tussen die christelike religie en die Islamitiese godsdiens wat mense soos Duval en Christian gepoog het om te oorbrug. Islam is uit die Joodse en christelike godsdienste ontwikkel omdat hierdie vroeëre openbaringe glo in die Joodse en christelike geskrifte verwring is. “Jesus was not crucified, but Judas, who was substituted for Christ, although Jesus did ascend to heaven, along with Moses and Mohammed” (4862). Feitlik alle praktiserende Moslems is fundamentalisties in dié sin dat die Koran vir hulle letterlik die woord van God is, “spoken by the Angel Gabriel to the Prophet Mohammed. Muslims revere Jesus as a sinless prophet, born of a virgin, but he is not recognised as the Son of God” (5664; ook 4868). “The Three-in-One God does not fit Muslim ideas of God as one” (2320). Christian se teologie kan as idealisties en naïef beskou word. Soos Piet Retief het hy ongewapen vertroue in sy moordenaars gestel.

    Die volgende stelling van Kiser oor die sewe monnike, soos ook sy oorsimpatieke ingesteldheid teenoor veral Christian, kan bevraagteken word: “They did not die because they were Christians. They died because they wouldn’t leave their Muslim friends, who depended on them and who lived in equal [?] danger” (108). Die volgende stelling kan ook kwalik ongekwalifiseerd onderskryf word: “The motives for the monks’ kidnapping and the cause of their deaths remain a mystery to this day” (149).

    Daarteenoor is daar ook wyse uitlatings in die boek. “How does a community become open to change and evolution without blurring its identity and loosing sight of what it has that is worth preserving?” (4673). “This process of inculturation does not happen without anxiety over losing one’s own monastic identity. To avoid being overcome by this fear, the comunity must deepen and strengthen its own monastic culture” (2263). “The more we connect with those far away, the more we seem to disconnect from those closest to us” (4666). Dít is presies wat ek teen die kultuurvernietigende kultuur van internasionalisering het. Vir bv blankes en veral Afrikaners is die kultuureie in baie opsigte konkreter en belangriker as Afrikanisering en globalisering. Dit is iets wat bv Wim de Villiers nie wil verstaan nie. Afrikanerkultuur is geensins ‘n minderwaardige konteks vir akademiese werk nie; veral nie in Afrika nie.

    Blaise Pascal (1623-1662) het geskryf: “Men never do evil as thoroughly or as joyfully as when they do it in the name of God” (3239). Die sewe monnike is keelaf gesny (3888). Dit is ongekwalifiseerd fundamenteel bose dade. Maar daardie monnike was myns insiens skuldig aan ideologiese dwaling deur, soos dit die mode geword het, eerder hiermaals as hiernamaals georiënteerd te wees, volmaaktheid by onvolmaakte mense te veronderstel en te oop en akkommoderend vir ander religieë te wees. Dit herinner aan die arrogante Desmond Tutu wat die Hemel vir alle gelowiges, afgesien van hulle religie, oopgestel het.

    “Experience at killing provided a career ladder for aspiring emirs” (3544). ‘n Emir is ‘n Arabiese krygsowerste. Een van die lesse wat Algerië ons leer, is dat die misdadige leiers van ‘n terroristiese “bevrydingsbeweging,” soos die FLN en daarna die GIA, nie die geskikste mense is om ‘n land te regeer nie. Hoe langer hulle aan die mag klou, des te groter is die skade aan die land. Minderheidsgroepe moet uiteraard ook paraat wees vir die verswelgingspotensiaal van ‘n etniese en/of religieuse meerderheid.

  • Amerikaanse owerhede vrees herhaling van ‘Kry die Jood!’

    Amerikaanse owerhede vrees herhaling van ‘Kry die Jood!’

    Die Amerikaanse owerhede is op soek na vyf jong swartes wat ‘n Joodse skoolbus aan die brand gesteek het.

    Die voorval het in ‘n woonbuurt plaasgevind wat in die 1990’s onder rasse-onluste deurgeloop het.

    ‘n Elfjarige swart seun is al in hegtenis geneem en ná die brand Sondag van brandstigting aangekla.

    Die voorval word as ‘n potensiële haatmisdaad beskou.

    Kringtelevisiemateriaal wys hoe ‘n groep swart seuns weghardloop as die bus begin brand, het die polisie gesê.

    Die bus het aan die Bnos Chomesh Academy behoort. Dit is ’n meisieskool in Brooklyn se Crown Heights-woonbuurt, waar spanning tussen die Joodse en swart gemeenskap in 1991 tot onrus gelei het.

    Robert Boyce, hoof van die New Yorkse polisie se speurdiens, het gesê ’n groep van ses swartes het karton­houers in die bus ingedra en dit op die sitplekke aan die brand gesteek.

    “Dit is doelbewus en met voorafbeplanning gedoen. Dit was baie duidelik ’n bus van ’n Joodse skool. Almal in die gemeenskap weet dit.”

    Dit was die derde voorval in sy soort die afgelope week.

    ’n Busbestuurder van ’n ander Joodse skool het verlede Vrydag gesê sy kantspieëltjie is stukkend geslaan.

    ’n Dag vantevore het ’n man in tradisionele Joodse drag gesê hy is deur ’n 13-jarige seun geteister. Die seun het hom in die gesig geslaan. Die kind is op ’n klag van aanranding in hegtenis geneem en word as ’n minderjarige verhoor.

    Die verdagtes in die brand op die bus en die aanranding is almal swart.

    Boyce het gesê die voorvalle in Crown Heights is kommerwekkend.

    “Ons hoop om inhegtenisnemings te doen en hierdie sake op te los,” het hy gesê.

    Die openbare onrus in 1991 het begin nadat ‘n sewe-jarige swart seun deur ‘n Joodse bestuurder raakgery is.

    ‘n Groep swartes het begin skree “Kry die Jood!” en ‘n Australiese toeris doodgesteek.

  • Grootste Joodse gemeenskap in Europa verwelkom Moslems

    Grootste Joodse gemeenskap in Europa verwelkom Moslems

    ‘n Sinagoge in Marseille, Frankryk gaan omskep word in ‘n moskee, wat die demografiese verskuiwings in die Suid-Franse stad weerspieël, het ‘n Joodse leier aan AFP gesê.

    ‘n Moslem kulturele vereniging, Al Badr, gaan die Or Thora-sinagoge, wat al hoe minder gebruik word deur die Joodse gemeenskap koop, het die stad se Joodse leier Zvi Ammar Dinsdag gesê.

    “Vir die afgelope 20 jaar of so het ons die verskuiwing van die Joodse gemeenskap na ander woonbuurte gesien,” het Ammar gesê en bygevoeg by dat hy die stap as “positief” beskou.

    “Ons het almal dieselfde god, die belangrikste ding is om dit in harmonie te laat gaan,” het hy gesê. Hy sê Jode verwelkom die uitbreiding van Islam in Frankryk, maar kennelik Christene bedoel as die moeilikheidmakers.

    Die terrein naby die belangrikste stasie in die stad is aan Jode gegee wat gevlug het na Marseille uit Algerië.

    Algerië het ná ‘n agt jaar lange oorlog onafhanklikheid van Frankryk in 1962 verkry.

    Al Badr bedryf tans ‘n moskee in die omgewing wat te klein is vir sy gemeente.

    Die Joodse gemeenskap in Marseille floreer, het Ammar gesê, met die aantal sinagoges wat reeds byna verdubbel het van 32 tot 58 in die afgelope drie dekades.

    Die stad se 70.000 Jode is een van Frankryk en Europa se grootste Joodse gemeenskappe.

    Marseille se bevolking van byna twee miljoen sluit ook sowat 220,000 Moslems in.

    Marseille se Moslems wag nog steeds vir die konstruksie van hul Groot Moskee, wat die stad se burgemeester in 2001 belowe het, maar die projek het vasgeval in finansiële ellende asook wetlike uitdagings wat deur die “verregse” Front National gestel is.

    Teen ‘n beraamde koste van €23 miljoen sal die moskee Frankryk se grootste wees as dit ooit gebou word.

    Vroeër hierdie week het die burgemeester van Nice, digby Marseille, die groen lig gegee om die Franse staat te dagvaar in ‘n poging om die opening van ‘n Saoedi-befondsde moskee in die stad te sluit.

    Burgemeester Christian Estrosi sê die eienaar van die gebou, Saoedi-Arabië se minister van Islamitiese sake Sheikh Saleh bin Abdul Aziz, bepleit sjariawette en wil “al die kerke op die Arabiese skiereiland tot niet maak”.

  • Leon Lemmer: Amy Chua oor ‘markoorheersende minderhede’

    Leon Lemmer: Amy Chua oor ‘markoorheersende minderhede’

    Amy Chua (gebore in 1962) is ‘n etniese Chinees en die dogter van ‘n Filippyn wat in Amerika studeer en ‘n hoogleraar in rekenaarwetenskap aan die Universiteit van Kalifornia te Berkeley geword het. Van jongs af het haar Chinese ouers haar gedryf om in bv wiskunde en klavier te presteer. Sy het regte aan Harvard-universiteit studeer en is tans ‘n professor aan Yale-universiteit. Haar ma het Rooms-Katolisisme as geloof aanvaar. Amy is met ‘n Yale-kollega, Jed Rubenfeld, ‘n Jood, getroud. Hulle twee dogters, Sophia en Louisa, is in die Joodse geloof opgevoed. Die kinders se vryheid is met Confusiaanse dissipline aan bande gelê, bv dat sukses belangriker as geluk is: “True self-esteem has to be earned” (Chua-webwerf). Geen aanspraak is op etniese bevoorregting gemaak nie, al behoort die kinders tot twee van Amerika se etniese minderheidsgroepe.

    Chua het bekendheid verwerf na die publikasie van haar boek, Battle hymn of the tiger mother (Londen: Bloomsbury/Penguin, 2011, 273p; Amazon Kindle $11,39). Daarin toon sy aan watter probleme sy in haar gesin veroorsaak het omdat sy haar kinders anders as die deursnee Amerikaners opgevoed het, bv deur hulle te dissiplineer en ook in Chinees te onderlê. Die punt is dat Chua iemand is wat eerstehandse ondervinding van die werklikheid van etniese en kulturele verskille het. Sy sal nie die onnoselheid verkondig dat etnisiteit bloot ‘n sosiale konstruksie is nie. Haar situasie het haar uitnemend geskik gemaak om die boek te skryf waaroor die res van hierdie rubriek handel: World on fire: How exporting free market democracy breeds ethnic hatred and global instability (Londen: Arrow Books, 2004, 370p; Amazon Kindle $12,70).

    Maar ek moet eers die aandag vestig op ‘n verskynsel in die Amerikaanse akademiese wêreld: die buitengewoon groot aanwesigheid van Oosterlinge en Jode as dosente. Dit kan onder meer toegeskryf word aan die druk wat van owerheidsweë uitgeoefen word om die belange van minderheidsgroepe te bevorder. Daar is gehoop dat veral swartes meer geredelik in akademiese poste aangestel sou word. In werklikheid doseer swartes veral die skyndissipline genaamd Black Studies/African American Studies, uitgaande van ‘n veronderstelling wat soos volg deur Samuel Johnson (1709-1784) geformuleer is: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The life of Samuel Johnson, Londen: Everyman, 1992, vol 2, p 527). Amerikaanse swartes verlang dat hulle bv vanweë die destydse slawerny in groter mate as enige ander etniese groep bevoordeel moet word. By die aanstelling van dosente gee universiteite egter eerder voorkeur aan Oosterlinge en Jode.

    Volgens die Wikipedia World on fire “explores the ethnic conflict caused in many societies by disproportionate economic and political influence of ‘market-dominant minorities’ and the resulting resentment in the less affluent majority … [It] examines how globalization and democratization since 1989 have affected the relationship between market-dominant minorities and the wider population.” Dit is ‘n onderwerp wat die opset in Suid-Afrika soos ‘n handskoen pas. In die nuwe Suid-Afrika word blankes deurlopend hulle relatiewe welgesteldheid verwyt. Blanke welvaart is na bewering die gevolg van die uitbuiting en onderdrukking van die meerderheid. Min erkenning word in die nuwe Suid-Afrika gegee aan die blankes (en Max Weber,1864-1920) se protestantse werksetiek, gebaseer op die begeerte om kapitalisties welgesteld te word en te bly (Kindle 775). Polities korrek mag die verweer nie wees dat blankes bv meer talentvol of toegewyd as swartes is nie. Enige sprake dat blankes in enige opsig beter as swartes kan wees, is taboe. Meerderwaardigheid en selfs elitisme word as ‘n onding beskou, want die veronderstelling is dat gelyke geleenthede gelyke uitkomste tot gevolg sal hê. Sommige plaaslike politici en hoofstroomjoernaliste is lief daarvoor om te beweer dat die grootste kloof tussen ryk en arm in Suid-Afrika voorkom. Dit is egter ‘n refrein wat volgens Chua dwarsoor die wêreld ten koste van “market-dominant minorities” aangehef word.

    Pleks van die frase “market-dominant minorities” as “markoorheersende minderheidsgroepe” te vertaal, gebruik ek eerder die afkorting MDM. Chua benader hierdie verskynsel uit ‘n wêreldwye perspektief. Dit is ‘n buitengewoon ambisieuse onderwerp. Daarom is dit te wagte dat sy nie altyd gesaghebbende uitsprake lewer nie. Sy het Suid-Afrika in 1997 besoek. Sewentig [? ook op 4693] jaar lank was die swart meerderheid glo “a mass pool of uneducated, disenfranchised, dehumanized labor held in check by a police state … the apartheid regime deliberately and systematically destroyed the human capital of the black majority … In townships like Soweto, it is common for four thousand residents to share five toilets; electricity, where it exists, is generated with car batteries” (1825). Blykbaar het niemand aan haar vertel dat baie van die inwoners van owerheidsweë gratis elektrisiteit ontvang en dat baie ander eiegeregtig elektrisiteit steel nie en dat blankes verplig word om hierdie manewales te subsidieer nie.

    Sy skryf oor “apartheid South Africa, where for generations a small white minority, backed by a police state, ruled the country and enriched itself on the backs of a disenfranchised, exploited black majority. Similar dynamics obtained in Namibia and Rhodesia (now Zimbabwe)” (2852). Chua is die Chinese en Jode sekerlik meer goedgesind as die blankes en veral die Afrikaners in Suider-Afrika.

    Ter versagting moet ‘n mens in gedagte hou dat sy in Amerika met eensydige propaganda oor bv apartheid gebreinspoel is en dat sy blykbaar nie die moed het om haar ongewild te maak deur vir Suid-Afrikaanse blankes in die bres te tree nie. “All hopes are on South Africa. Perhaps, inspired by Nelson Mandela’s inclusive vision, the country can beat the region’s bloody record” (1788). “The main reason that South Africa’s present-day whites are so overwhelmingly market-dominant, vis-à-vis the black majority, is not because of any superior ‘entrepreneurialism’. It is because they have a gargantuan economic head start” (1825).

    Teenoor die blankes in Namibië en Zimbabwe is sy net so onsimpatiek gesind. “Like South Africa, both the neighboring countries of Namibia and Zimbabwe have a market-dominant white minority who, because of their huge and hugely-undeserved [!] head starts, would under laissez-faire market conditions overwhelmingly economically dominate the black majorities around them” (1843). Wat Chua beweer, is dat hierdie blankes se welvaart nie meriete-gebaseerd is nie. Oor Namibië maak sy ook hierdie feitefout: “Following the Second World War, Namibia was annexed by a belligerent South Africa” (1850). Sy verwys na “Ian Smith’s grotesquely oppressive white rule” in Rhodesië/Zimbabwe (1869). Maar daardie Rhodesiese blankes was MDM: “Throughout the eighties en nineties [dus na onafhanklikheid in 1980], forty-five hunderd white commercial farmers produced more food than a million black farmers” (1894).

    Ten spyte van hierdie growwe wanpersepsies oor Suider-Afrika heg ek waarde aan die breë benadering in Chua se boek en kom sy myns insiens tot aanvaarbare algemene gevolgtrekkings.

    Chua begin haar boek deur te vertel van die lewe van haar voorouers en huidige familielede in die Filippyne, ‘n “entrepreneurial, economically powerful Chinese minority. Just 1 percent of the population, Chinese Filipinos control as much as 60 percent of the private economy” (108). “My relatives live literally walled off from the Filipino masses, in a posh, all-Chinese residential enclave … The entry points are guarded by armed, private security forces” (139). Die Filippyne beskou die Chinese “as exploiters, as foreign intruders, their wealth inexplicable, their superiority intolerable” (139). Daardie Chinese is blootgestel aan ontvoering en die eis van lospryse: “Hundreds of Chinese in the Philippines are kidnapped every year, almost invariably by ethnic Filipinos. Many victims, often children, are brutally murdered, even after ransom is paid. Other Chinese, like my aunt, are killed without a kidnapping, usually in connection with a robbery” (102). Dit klink soos ons plaasmoorde in soverre die motivering weerwraak/”revenge” is (145). Chua noem ook dat “marrying a Filipino” vir die Chinese “shameful” sou wees (77). Willie Esterhuyse misgun Afrikaners en ander blankes die aparte begraafplase wat hulle gehad het. Hy noem dit “werklik voorgeskrewe en staatsgereguleerde kollektiewe en rasgedrewe diskriminasie” (Geagte Jahwe, Tygervallei: Naledi, 2015, p 58). In die Filippyne het die Chinese egter ook ‘n eie begraafplaas in Manila (89), soos tewens ander etniese groepe (bv Jode en Indiërs) dwarsoor die wêreld.

    Chua sonder uit “the three most powerful forces operating in the world today: markets, democracy, and ethnic hatred” (167). MDM “can be found in every corner of the world” (167). Ek verskaf vervolgens ‘n opsomming van die MDM wat in die boek geïdentifiseer word.

    Afrika: Baganda in Uganda. Bamiléké in Kameroen. Blankes in Namibië, Suid-Afrika en Zimbabwe. Chagga in Tanzanië. Eritreërs in Etiopië. Ewe in Togo. Ibo in Nigerië: “Many Nigerians, especially Ibo, believe the explanation is genetic … achievement-oriented … stronger work ethic” (2007). Indiërs in Kenia en Zambië. Libanese in Benin, Gambië, Ghana, Ivoorkus, Liberië en Sierra Leone: “They feel they are better” (2189). Susu in Guinee. “Light-skinned” (2979) Tutsi in Burundi en Rwanda: “Successful [darker] Hutus could ‘become Tutsi’” (2979).

    Asië: Bengali in Assam, Indië. Chinese in Birma/Mianmar, Filippyne, Indonesië, Maleisië, Thailand en Vietnam; selfs in Kambodja en Laos. Indiërs in Birma, Fidji en Thailand. Jode in die na-kommunistiese Rusland.* Tamils in Sri Lanka.

    [* “Zioncrats” genoem (1718). “Russia was robbed in broad daylight, by businessmen who broke no laws” (1520). Suid-Afrika, anders as Rusland, het sedert 1990/1994 in groot mate pro-kommunisties geword. ‘n Aantal swartes het om etniese en kameraadredes feitlik oornag en sonder veel inspanning stinkryk geword.]

    Europa: Kroate en Slowene in Joego-Slawië.

    Sentraal-Amerika: “Blankes”* in Guatemala, Mexiko en Panama.

    Suid-Amerika: “Blankes”* in Bolivië, Brasilië, Ecuador en Peru.

    [* Die woord “blankes” word deur Chua tussen aanhalingstekens geplaas omdat grootskaalse verbastering in hierdie eertydse Spaanse en Portugese kolonies plaasgevind het. Daarom word hulle pigmentokrasië genoem (1039, 1045) in soverre hierdie MDM nog in beheer is. Breedweg kan drie etiese groepe in Sentraal- en Suid-Amerika onderskei word: “blankes” (bv Spanjaarde, Portugese, Libanese en Jode), basters/mestizo’s/mulatto’s, en Indiane (989). Diegene met ‘n ligter vel is die MDM, maar dit kan suksesvolle nie-wittes insluit: “People can essentially become ‘white’ by becoming wealthy” (1301). “Lightness of skin correlates directly and glaringly with increasing wealth and social status” (1087). “Political power have nearly always remained in the hands of the European-blooded, educated, cosmopolitan elite” (2864).]

    Die belangrikste bate van die boek is myns insiens dat aangetoon word dat die twee beleide wat wêreldwyd deur die Amerikaanse regering gepropageer word, naamlik kapitalistiese vrye handel en demokrasie, in baie lande haat en etniese konflik bevorder. Dit is so omdat vrye handel kundige minderhede (bv Chinese, Indiërs, Jode en Libanese, wat handelaars by uitnemendheid is) bevoordeel terwyl demokrasie die politieke mag aan die meerderheid toevertrou. “Markets and democracy are not mutually reinforcing … markets and democracy benefit different ethnic groups” (234). “Markets concentrate wealth, often spectacular wealth, in the hands of the market-dominant minority, while democracy increases the political power of the impoverished majority,” wat dan dikwels uitdrukking in (gewelddadige) etniese nasionalisme vind (179). MDM “forment active ethnonationalist movements demanding that the country’s wealth and identity be reclaimed by the ‘true owners of the nation’” (239).

    “This backlash typically takes one of three forms. [1] The first is a backlash against markets, targeting the market-dominant minority’s wealth. [2] The second is a backlash against democracy by forces favorable to the market-dominant minority. [3] The third is violence, sometimes genocidal, directed against the market-dominant minority itself” (252; ook 2283).

    • ‘n Voorbeeld van [1] is die beslaglegging op blanke plase in Zimbabwe deur die regering van Robert Mugabe. Die ANC-regering is fluks op pad om dieselfde in Suid-Afrika te doen. “It is important to remember that Mugabe himself is a product of democracy” (265; ook 2310) en ‘n mens kan byvoeg, ook van terrorisme. In 1980 het Mugabe belowe “to expropriate ‘stolen’ white land” (265). Jacob Zuma sing deesdae dieselfde deuntjie. Nasionalisering is ‘n kenmerkende voorbeeld van weerslag [1].

    • Weerslag [2] kan die vorm van kameraad-/”crony” kapitalisme aanneem, “from Ferdinand Marcos’s Chinese-protective dictatorship in the Philippines to President Siaka Stevens’s shadow alliance with five Lebanese diamond dealers in Sierra Leone to President Daniel Arap Moi’s ‘business arrangements’ with a handful of Indian tycoons in Kenya” (271).

    • Voorbeelde van [3] is die pogings van die Serwiërs om die Kroate in Joego-Slawië uit te wis en die massaslagting van die Tutsi’s deur die Hutu’s in Rwanda. Die wydverspreide geweld wat veral sedert die jare tagtig tot op hede teen blankes in Suid-Afrika gepleeg word, kan myns insiens ook ‘n voorbeeld van sodanige weerslag, naamlik weerwraak, wees.

    “Market capitalism is the most efficient economic system the world has ever known. Democracy is the fairest political system the world has ever known and the one most respectful of individual liberty” (215), maar dan moet die (oorgrote meerderheid) kiesers myns insiens ontwikkelde, ingeligte mense wees. Sommige van die nadele van demokrasie, gebaseer op algemene stemreg, kan deur die toekenning van minderheidsregte bekamp word (321). Dit word in bv Amerika gedoen, maar in Suid-Afrika is die grondwetlike onderhandelings so ondoeltreffend gevoer dat geen groep- of minderheidsregte bestaan nie.

    ‘n Ander maatreël wat kan help, is dat Amerika en die Weste “should not be promoting unrestrained, overnight majority rule* … the best hope for democratic capitalism in the non-Western world lies with market-dominant minorities themselves” (370). Dus, die beste hoop vir Suid-Afrika/Suider-Afrika is die blankes! MDM “are usually a crucial source of national economic vitality and growth” (4962). [* “A process of democratization no Western nation ever went through” (3418). Vir Westerse lande was demokratisering ‘n geleidelike proses: “Universal suffrage emerged in the West incrementally, over many generations” (4900). Die wagwoorde moet “gradualism and toleration” wees (4937). FW de Klerk wou egter die politieke opset eensklaps, dus rewolusionêr, verander. Hierin het hy die ANC as onverdraagsame vennoot gehad. ‘n Uiterste vorm van demokrasie is sonder ‘n mandaat van die blanke kiesers aan Suid-Afrika opgedring.]

    Vir die Derdewêreld kies Chua ekonomiese welvaart bo demokrasie. “Influential writer Robert D Kaplan recently offered this general answer [in The coming anarchy (1994)]: hold off on democracy until free markets produce enough economic and social development to make democracy sustainable” (4637). “Markets first, democracy later, if at all” (4643). Pleks van “one-man, one-vote” eerder “some-men, one vote” (4657). Chua: “Adding democracy to markets has been a recipe for instability” (2271). “Putting political power into the hands of the impoverished ‘indigenous’ majority, will always be a source of tremendous potential instability” (4957). “It is dangerous to see democracy as a panacea” (302). “Democracy has to mean more than majority rule” (4878). Ook: “Americans often forget that there are many different models of democracy, even within the Western nations” (4895). Thomas Babington Macaulay (1800-1859) het selfs beweer algemene stemreg is “incompatible with property [and] consequently incompatible with civilization” (3374).

    “The sobering thesis of this book is that the global spread of markets and democracy is a principal, aggravating cause of group hatred and ethnic violence throughout the non-Western world” (227). Blanke Amerikaners is nie MDM nie en daar kan nie gesê word dat demokrasie oral in die wêreld gevestig is nie. “Nevertheless, Americans today are everywhere perceived as the world’s market-dominant minority, wielding outrageously disproportionate economic power relative to our size and numbers. As a result, we have become the object of mass, popular resentment and hatred of the same kind that is directed at so many other market-dominant minorities around the world” (184). Heelwat hiervan kan nie net as weerwraak verklaar word nie, maar ook as blote jaloesie.

    Chua beweer “the underlying causes of market dominance are poorly understood” (4705). Daar is egter diegene wat kulturele faktore* beklemtoon, bv “group differences in work habits” (4717). “Malaysia’s prime minister, Mahathir, for example, has often urged his Malay constituents to model themselves on their more ‘hardworking’ and commercially ‘astute’ Chinese counterparts” (4723). Sou die ANC-regering ooit swartes aanspoor om die voorbeeld van arbeidsame, toegewyde blankes na te volg? Is die weerhouding van komplimente vir blankes dalk ‘n klassieke voorbeeld van “racial ego”? (4833). [* “It is hardly clear that forced assimilation and acculturation, even if it were possible, would be desirable” (5034). Dink aan die ANC se beleid van gedwonge rasse-integrasie.]

    In Suid-Afrika lewer te baie swartes met stemreg geen prositiewe ekonomiese bydrae nie. In baie gevalle is hulle ‘n finansiële las vir die land. Voeg hierby ‘n hoogs ondoeltreffende en korrupte ANC-regering. Die volgende sin kan dan as ‘n opsomming van die omstandighede in die nuwe Suid-Afrika dien: “Not enough to tax, and nearly no one who can be trusted to transfer” (4753). Die bankrotheid van ons situasie blyk bv uit die volgende: “In the West, affirmative action policies are intended to benefit disadvantaged ethnic minorities … By contrast, affirmative action policies in countries with a market-dominant minority are intended to benefit disadvantaged majorities, for example, blacks in South Africa” (4789). Dit bring ons by die huidige plaaslike vlaag van “rassisme”: “There is always the danger that government affirmative action policies will exacerbate rather than ameliorate ethnic conflict, by entrenching ethnic divisions” (4847).

    Chua vind dit moeilik om die MDM-verskynsel te verklaar. Byron M Roth verwys in sy boek, The perils of diversity: Immigration and human nature (Whitefish: Washington Summit Publishers, 2011, 586p; Amazon Kindle $12,53), na wat Chua geskryf het: “In a substantial majority of cases the reasons [for MDM] can be found in differences in human capital, especially IQ. For reasons left unexplained, Chua never mentions IQ, though in most cases it is hard to ignore. For instance, in virtually every country in Southeast Asia, ethnic Chinese are overwhelmingly more successful than the local populace. Richard Lynn [The global bell curve (2008), p 237] reports that the ethnic Chinese in Southeast Asia have an average IQ of 105, while natives of the region have an average IQ of 89″ (4761). Roth is ‘n afgetrede hoogleraar in sielkunde wat groot waarde aan IK- (intelligensiekwosiënt-) meting heg. Die deurslaggewende rede waarom Chua nooit verskille in IK noem nie, is myns insiens omdat dit nie polities korrek sou wees nie. In die huidige ideologiese klimaat word, indien enigsins moontlik, etniese verskille by mense ontken.

  • Trump stel sy besoek aan Israel af

    Die handskoene is af in die stryd tussen ‘n Amerikaanse presidentskandidaat en Israel.

    Politici in Israel het Woensdag hul regering gevra om Donald Trump, voorloper in die Republikeinse Party se benoemingstryd vir 2016 se presidentsverkiesing, die land te verbied.

    “Ek beveel aan dat teen terroriste en ekstremistiese Islam geveg word, maar ek sou nie ’n boikot van, verwerping van of oorlog teen Moslems in die algemeen verklaar nie,” het Yuval Steinitz, minister van energie, aan Army Radio in Israel gesê.

    Benyamin Netanyahu, Israeliese premier, het ook Trump se opmerkings dat Moslems verbied moet word om na die VSA te reis, in ’n verklaring skerp veroordeel.

    “Israel respekteer alle gelowe en beskerm die regte van sy burgers met ywer,” het hy gesê.

    Trump het intussen getwiet dat hy eers besoek sal bring aan Israel nadat hy tot Amerikaanse president verkies is. Na wat berig word het Trump beplan om die Tempelberg te besoek.

    Trump se voorneme om Israel te besoek het konsternasie by Joodse leiers veroorsaak wat in ‘n felle stryd teen Palestyne gewikkel is en daarvan beskuldig word dat hulle onverpoos ‘n ongenaakbare veldtog teen Arabiese Moslems, ook vroue en kinders, voer.

    Trump se anti-Moslemuitsprake het hom intussen ’n eredoktorsgraad van ’n Skotse universiteit gekos.

    Die Robert Gordon University in Aberdeen, Skotland, het ’n eredoktorsgraad wat in 2010 aan Trump toegeken was, teruggetrek.

    Die universiteit het getwiet Trump se stelling is “totaal in stryd met die etos en waardes van die universiteit”.

    Die Landmark-groep, een van die grootste kleinhandelmaatskappye in die Midde-Ooste, gaan glo alle “Trump Home”-handelsware van hul rakke verwyder uit protes teen Trump se uitlatings.

  • ‘Hoeveel f—-n Jode dink dié mense is daar in die VSA?’

    ‘Hoeveel f—-n Jode dink dié mense is daar in die VSA?’

    Die konserwatiewe ontleder Ann Coulter sê sy haat nie Jode nie, net die Republikeinse kandidate wat by hulle kruip.

    Coulter, ‘n ondersteuner van die Republikeinse kandidaat Donald Trump, het tydens die laaste minute van CNN se marathondebat ergerlik gevra: “How many f—ing Jews do these people think there are in the United States?”

    Die histeriese reaksie teen Coulter is begroet met talle wat hul goedkeuring gewys het met die hutstekenondersteuning #IStandWithAnn.

    In ‘n onderhoud met The Daily Beast, het Coulter gesê die omstredenheid is weens ‘n misverstand.

    Sy het nie bedoel om te sê dat die Jode invloed in die VSA monopoliseer nie. “Ek beskuldig die Republikeine wat dink die Jode het soveel mag. Hulle is die mense wat komieklik optree in hierdie drama waar Jode alles beheer,” sê Coulter.

    Dit is nie die eerste herrie van sy soort nie. ‘n Republikein wat “fok” en “Jood” saam gebruik het, was die Staatsekretaris James Baker, in 1989.

    Baker, wat onder Ronald Reagan gedien het, het oor die Jode wat konserwatiewe beleidsrigtings probeer saboteer, gesê: “Fok die Jode. Hulle stem in elk geval nie vir ons nie.”

    Jay Michealson van die Daily Beast het aan Coulter gevra of haar kritiek teen Republikeinse kandidate wat behep is met Israel, nie nog steeds problematies is nie: “Dit is soos om te sê dat ‘n groep politici dink Jode het te veel mag?”

    “Wel,” het Coulter geantwoord: “Hierdie episode gaan nie ‘n lang pad om dit te weerlê nie.”

    Coulter het haar eie geskiedenis van opruiende opmerkings wat gerig is teen die Jode. Sy het by ‘n vroeëre geleentheid vir die Joodse onderhoudvoerder Donny Deutsch gesê dat die Jode hulself tot die Christendom behoort te bekeer, want “Jode moet verbeter word.”

    Ongeveer 2% van die VSA se bevolking is Joods. In neo-konserwatiewe kringe het die meeste Jode hul Israeli-paspoorte behou.

  • Dan Roodt: Die Afrikaner: Van triomf tot ondergang deel 1

    Dan Roodt: Die Afrikaner: Van triomf tot ondergang deel 1

    Dikwels word daar deesdae gesanik oor “apartheid” en veral die geskiedenis van 1948 tot 1994 wat dan ‘n “verspeelde kans” vir Suid-Afrikaanse samesyn en “bevryding” sou gewees het. Ná 20 jaar onder die ANC en Engelse oorheersing weet ons min of meer hoe “bevryding” lyk. Indien dit in 1948 aangebreek het, sou Suid-Afrika se infrastruktuur en ekonomie seker nou op die vlak van die DRK s’n gewees het waar die meeste inwoners van bestaansboerdery afhanklik is.

    Maar iets wat veel belangriker is, is om die proses te verstaan wat hom in daardie vier dekades afgespeel het, want die belangrikste gebeure en besonderhede word gewoonlik verswyg.

    Suid-Afrikaanse rassepolitiek of “naturellebeleid” (native policy het dit op Engels geheet) het eintlik geen belangrike rol in die 1948-verkiesing gespeel nie. Soos soveel ander verkiesings in ons geskiedenis, het dit grotendeels rondom identiteit gewentel. Aan die een kant was daar ‘n alliansie van Engelssprekendes en ryker verstedelikte Afrikaners wat Jan Smuts se Verenigde Party ondersteun het, die sogenaamde “Sappe”. Aan die ander kant ‘n groep hoofsaaklik jong, meer plattelandse of selfs werkersklas-Afrikaners wat vir die Nasionale Party onder D.F. Malan gestem het. Die NP is ook ondersteun deur die meeste skrywers, kunstenaars, argitekte, filmmakers en skeppende mense wat in ‘n bloeiende Afrikaanse taalbeweging hul toekoms gesien het. Mense soos NP van Wyk Louw, D. J. Opperman, C.M. van den Heerver, Jamie Uys, maar ook die sakeman Anton Rupert, het almal die NP ondersteun.

    Die verkiesingsoorwinning op 26 Mei 1948 (toevallig is 26 Mei ook my verjaardag!) is in die annale as feitlik ‘n wonderwerk verewig. In die manskoshuise van die Universiteit van Stellenbosch het studente hul matrasse by die vensters uitgegooi in ‘n studentikose vreugdevertoning. Smuts het sy eie setel in Standerton verloor en hoewel die VP steeds die algehele meerderheid van stemme behaal het, het die Nasionale Party, tesame met die Afrikanerparty, ‘n meerderheid setels in die parlement verkry.

    Die uitwerking in die Engelse gebiede in Johannesburg, Kaapstad en Natal, was verpletterend. Die gedagte dat Suid-Afrika nou minder Engels en Britsgesind gaan wees, het Engelse van imperialisties verregs tot kommunisties ekstreemlinks in hul felle opposisie teen die nuwe bewind verenig. My pa, wat destyds onder C.M. van den Heever ‘n student by Wits was, het my vertel dat daar ‘n begrafnisatmosfeer op die kampus was. Destyds was tot ‘n derde van studente op die kampus Afrikaners; daar was selfs takke van die ATKV en die Afrikaanse Studentebond aan Wits.

    Terwyl die Verenigde Party ná Smuts se dood in 1950 stadigaan begin wegkwyn het en nooit weer die NP werklik kon uitdaag nie, het twee dinge die revolusionêre opposisie teen die NP-bewind laat toeneem. Een was die Rooi Leër se oorwinning oor Duitsland wat aan kommunisme vir ‘n dekade ná 1945 oral ter wêreld ‘n bepaalde prestige verleen het. In sowel Frankryk as Italië het kommunistiese partye wye steun geniet en oral in Oos-Europa het kommunisme met die hulp van Grootbroer in Rusland self veld gewen. Toe die NP die Kommunistiese Party in 1950 verbied, was dit soos ‘n rooi vlag voor ‘n bul. Hoewel die party hom vrywillig ontbind het – ook omdat hy geen blanke steun by die stembus kon verkry nie – is partystrukture ondergronds voortgesit onder leiding van Joe Slovo, bygestaan deur sy vrou Ruth First, asook Bram Fischer, sy vrou Molly, tesame met Harold Wolpe, Rusty en Hilda Bernstein, onder andere. Soos algemeen bekend is, het ‘n groep hoofsaaklik Johannesburgse Jode ‘n leidende rol in dié ondergrondse beweging gespeel (sien Shimoni, G. Community and conscience: the Jews in apartheid South Africa). In die praktyk was die ondergrondse SAKP die liggaam wat beleid gemaak en soos alle kommunistiese partye oor gewelddadige revolusie gefantaseer het. Onder die omstandighede van destyds was dit egter ‘n vae droom wat vir die afsienbare toekoms nooit verwesenlik sou word nie.

    Eintlik sou sowel die SAKP as die ANC doodgeloop het, as dit nie was vir die publisiteit wat liberale Engelse koerante, veral die Johannesburgse Rand Daily Mail, aan die ondergrondse party verleen het nie. Vir die grootste deel van sy geskiedenis het die ANC-SAKP uit ‘n handjie vol radikale bestaan wat nóg oor die militêre nóg oor die finansiële middele beskik het om ‘n Suid-Afrikaanse revolusie van stapel te stuur.

    Hendrik Verwoerd, die briljante redakteur van Die Transvaler, waarsonder die NP nooit die ’48-verkiesing sou gewen het nie, het besef dat die land hom sou moes voorberei om die Rooi Gevaar die hoof te bied. Daarom het hy en sy nakomeling PW Botha, begin om die weermag uit te brei. Tot aan die einde van die sewentigerjare het Suid-Afrika tot die Westerse invloedsfeer behoort en soos mev. Thatcher tot in 1987 nog gesê het: “Enigeen wat dink dat die ANC die regering in Suid-Afrika gaan oorneem, leef in ‘n malhuis.” (Sy het die woord “cloud-cuckoo land” gebruik: Anyone who thinks the ANC is going to run the government in South Africa is living in cloud-cuckoo land.)

    Die uitgerekte “hoogverraadverhoor” van 1956-1961 het op ‘n skaakmatsituasie uitgeloop, want die regering kon nie die uiteindelike 30 aangeklaagdes, waaronder lede van die SAKP en hul swart marionette in die vorm van Mandela, Sisulu en ander, skuldig bevind kry nie. Die publisiteit rondom die saak het egter vir die SAKP belangrike geldelike steun vanuit die buiteland beteken. Ook die Sowjet-ambassade in Londen het begin om 30 000 pond per maand aan die SAKP te skenk, maar dit was natuurlik ‘n druppel aan die emmer om Slovo en sy vrou se projek – om die land met geweld te oorrompel – te verwesenlik. Slegs ‘n week nadat Slovo en Mandela in 1960 vrygespreek is omdat die staat nie kon bewys dat hulle sabotasie wou pleeg nie, het hulle hul tot “die gewapende stryd” – eintlik terreur op burgerlikes – verbind.

    Dog ná die fameuse Rivoniaverhoor in 1964 toe feitlik die hele ondergrondse leierskap van die ANC wel aan hoogverraad skuldig bevind is, waaronder Mandela self, is die revolusionêre beweging weereens in ‘n krisis gedompel. Slegs ‘n paar uitgewekenes, waaronder Slovo en Ruth First, het in Londen oorleef danksy die Sowjet-aalmoes. In 1969 was daar sprake daarvan dat die ANC formeel sou ontbind omdat dit slegs in naam as ‘n skimorganisasie nog voortgeleef het, maar by die konferensie in Mogorogoro, ‘n wildreservaat, het die SAKP onder Slovo besluit om beheer oor die organisasie oor te neem en dit voortaan as die “swart spreekbuis” of frontorganisasie van die SAKP te gebruik. Nog ‘n belangrike gebeurtenis het die vorige jaar plaasgevind toe ‘n ekstreemlinkse eerste minister en simpatiseerder van die SAKP, Olof Palme, in Swede eerste minister geword het. Die giftig anti-Afrikaanse skryfster, Nadine Gordimer, ‘n huisvriendin van “daardie wonderlike Slovo’s” soos sy na hulle verwys het, het in die vyftigerjare met die Sweedse joernalis en skrywer, Per Wästberg, bevriend geraak. Wästberg is onder meer uit die ou Rhodesië verban en het ‘n boek teen dié land en teen Suid-Afrika in Sweeds onder die titel På svarta listan (Op die swartlys) (1960) uitgegee. Hy het ook artikels teen Suid-Afrika en Afrikaners in Swede se mees invloedryke koerant, die Dagens Nyheter, geskryf. Dié Stockholmse dagblad word deur die Bonnier-groep uitgegee, wat aan Swede se rykste Joodse familie behoort.

    ‘Die Joodse konneksie’

    Hoewel die meeste mense die magstryd tussen 1948 en 1994 as ‘n botsing tussen swart en wit sien, kan dit ook as ‘n stryd tussen Afrikaners en Jode beskou word. Die digter en voormalige redakteur van Rapport, Izak de Villiers, het my op ‘n keer daarop attent gemaak dat die meerderheid aangeklaagdes in die Rivoniaverhoor taamlik welvarende Jode was en, buiten Mandela en Sisulu, geen “swart verdruktes” nie. Diegene wat tot die binnekring van die revolusie behoort het, soos die Slovo’s, die Bernsteins, Ronnie Kasrils, asook die Rivonia-beskuldigdes self, was merendeels van Joodse, spesifiek Litause afkoms. Die sleutelverdagtes in die saak was: Denis Goldberg, Lionel “Rusty” Bernstein, Bob Hepple, Arthur Goldreich, Harold Wolpe en James “Jimmy” Kantor.

    Slovo is nie eens in Suid-Afrika gebore nie, maar in Litaue en het eers op die ouderdom van tien in Johannesburg aangekom. Dié Oos-Europese kommunis en sy gade, Ruth, sou ‘n sleutelrol speel om die eens magtige Afrikanervolk en sy voorhoedeparty, die NP, tot ‘n val te bring en selfs Afrikaans tot ‘n derderangse spreektaal te reduseer.

    Terwyl die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes in 1963 toe die SAKP-lede in hegtenis geneem is, hom van die beskuldigdes en hul radikale politiek gedistansieer het, het die SAJRA hom meer onlangs met hulle vereenselwig en hul mislukte sabotasiepogings ooreenkomstig die huidige tydsgees as ‘n heldedaad beskryf.

    Ook in die Sowjetunie en in Oos-Duitsland moes verhoudinge tussen Jode goed gevlot het, want die hoof van die berugte Oos-Duitse Stasi, Markus Wolf, was ‘n Jood, terwyl Slovo se regterhand, Ronnie Kasrils, lang tydperke in Odessa met sy groot Joodse gemeenskap deurgebring het. Volgens die Jewish Virtual Library:

    From the 1880s until the 1920s the Jewish community of Odessa was the second largest in the whole of Russia (after *Warsaw, the capital of Poland, then within czarist Russia) and it had considerable influence on the Jews of the country. The principal characteristics of this community, and responsible for its particular importance, were the rapid and constant growth of the Jewish population and its extensive participation in the economic development of the town, the outstanding “Western” character of its cultural life and numerous communal institutions, especially educational and economic institutions, the social and political activity of the Jewish public, the mood of tension and struggle which was impressed on its history, and the Hebrew literary center which emerged there.

    Kasrils se “Odessa-notaboeke” is redelik onlangs aan die Universiteit van die Witwatersrand, sy en Slovo se alma mater, vir bewaring oorhandig. Toe ek ‘n lid van die Wits-SR in die laat-sewentigerjare was, was ek een van slegs twee nie-Jode op die SR. Studente en dosente van Wits, asook Ikeys, het in die sewentigerjare ‘n sleutelrol in die propagandaveldtog teen die NP-bewind gespeel en ‘n Wits-studenteleier uit dié tyd, Glen Moss, beweer selfs dat húlle en nie Slovo nie, die Afrikanerbewind tot ‘n val gebring het. Dié bewerings word deur Moss in sy boek, The new radicals: a generational memoir of the 1970s, gemaak.

    ‘n Mens sou die stryd wat tussen die SAKP en die NP tussen 1948 en 1994 gewoed het dus as ‘n identiteitskonflik tussen Afrikaners en Jode kon beskou. Hoewel Bram Fischer as “Afrikaner” ook lid en selfs op ‘n stadium leier van die SAKP was, het die leidende Litause Jode in dié party geen geheim van hul afkeer van Afrikaners en Afrikaans gemaak nie. Dat die swart onderwysers in Soweto, wat so sterk onder invloed van die SAKP en veral die Anglikaanse Kerk gestaan het, dus Afrikaans tydens die onluste van 1976 sou verwerp, is geen verrassing nie. Die Johannesburgse Engelstalige dagblaaie soos The Star en die Rand Daily Mail het die onluste so georkestreer dat dit as ‘n “opstand teen Afrikaans”, sowel plaaslik as in die buiteland, geïnterpreteer is. Tot vandag toe neem leerlinge in Soweto vrywillig Afrikaans, in weerwil van die jare lange propaganda teen die taal vanuit die Engelstalige media. Feit is egter dat die Rand Daily Mail vir baie jare ‘n baie anti-Afrikaanse koerant was wat oor ‘n groot aantal Joodse joernaliste beskik het. Laurence Gandar, die links-liberale redakteur wat Helen Suzman (gebore Gavronsky) se vernaamste pleitbesorger in die media was, is deur Benjamin Pogrund bygestaan. Pogrund het later Israel toe verhuis.

    Volgens haar biograaf en die voormalige Britse ambassadeur in Suid-Afrika, Robin Renwick, het Suzman haar eens gevoel met die SAKP-gevangenes op Robbeneiland en haar parlementêre voorregte gebruik en selfs misbruik om die NP konstant, met die steun van Gandar en Pogrund se Rand Daily Mail, aan te val en te verguis.

    Ek sou graag hierdie oorsig oor 1948-1994 korter wou stel, maar sal die res, waaronder die opbloei van Afrikaans en Afrikanerskap vir ‘n dekade of twee voor die val, in ‘n opvolgrubriek behandel. Wat vir my belangrik is, is dat mense moet besef dat die Afrikaner tans ondergang in die gesig staar, nie omdat hy ‘n “bose bewind” bedryf het nie – daar was en is vele “bose bewinde” op aarde – maar omdat daar ‘n identiteitstryd in die land tussen twee hoofsaaklik blanke groepe gewoed het. Die een faksie was radikaal en kommunisties, die ander konserwatief en nasionalisties, en boonop het hulle twee verskillende tale gepraat. Selfs die konflik onder die Zoeloes in Natal wat deur Anthea Jeffery met die term “volksoorlog” (People’s War) beskryf word, kan as ‘n verstekoorlog tussen die twee groepe gesien word. Aan die aan kant was daar die Afrikaners met hul bondgenote in die vorm van die tuislandleiers, asook behoudende bruinmense, Indiërs en Engelssprekende blankes, en aan die ander kant die SAKP met sy sterk Joodse kleur, wat weer sy eie frontorganisasie in die buiteland, die ANC, met fondse en publisiteit aan die gang gehou het.

    Hierdie konflik is natuurlik nog lank nie verby nie, want die ineenstorting van die NP, KP en ander Afrikanerpartye, het ‘n magsvakuum in die land geskep wat genadeloos deur die SAKP en die radikale faksie uitgebuit word. Dat die revolusie vorentoe verder gaan radikaliseer, besef selfs die links-liberale Nasperskoerante, wat gewoonlik geheel en al blind vir die werklikheid is. Net gister skryf Beeld in ‘n hoofartikel getitel ANC moet besin oor sy koers met landbou:

    Boere word pal in die duister gehou oor sake soos dié, en die magshebbers doen aankondigings sonder dat hul onderhandelingsvennote daarvan weet en terwyl voorstelle steeds op die tafel is…

    Met ’n ekonomiese ramp en gepaardgaande werkverliese én ’n ANC wat daarop afstuur om metro’s soos Port Elizabeth en Pretoria aan die opposisie af te staan, is grond natuurlik ’n al hoe aanlokliker trekpleister om stemme mee te probeer hou.

    Laat daar egter geen twyfel wees nie: As die ANC hom eers op só ’n populistiese weg begewe, is dit laat vir Suid-Afrika. Dán is daar immers min verskil tussen pres. Jacob Zuma se ANC en Julius Malema se EFF.

    Asof die ANC-SAKP hom hoegenaamd aan sulke pleidooie in Afrikaans, die “taal van die vyand”, sou steur!

    Volgende keer in Deel 2 skryf ek oor hoe Afrikaners aanvanklik in die sestiger- en sewentigerjare sterk begin staan het, maar daarna onder mekaar begin baklei en in ‘n al hoe meer verwarde strategie of gebrek daaraan begin verval het, totdat hulle uiteindelik uit die pad gevee en vandag as ongewenste “koloniale immigrante” in die land beskou word.

     

     

  • Nazi aan massamoord skuldig bevind

    ’n Duitse man (94) wat as boekhouer in die Auschwitz-strafkamp gewerk is, is dié week in ’n hof in Lueneburg in Duitsland daaraan skuldig bevind dat hy ’n medepligtige aan die moord van 300 000 mense was.

    Hy is tot vier jaar gevangenisstraf gevonnis in wat waarskynlik een van die laaste hofsake oor die Tweede Wêreldoorlog se behandeling van Jode kan wees.

    Oskar Groening het egter nie self enigiemand doodgemaak terwyl hy in die Nazi-besette Pole gewerk het nie.

    Aanklaers het aangevoer dat deur die geldnote te sorteer afkomstig van treinvragte vol Jode wat by die kamp aangekom het, hy bygedra het om die bewind se “massamoord” te ondersteun.

    Groening was 21 jaar oud en volgens sy eie erkenning ’n entoesiastiese Nazi, toe hy in 1942 in die kamp begin werk het.

    Die klagtes teen hom hou verband met die tydperk tussen Mei en Julie 1944 toe 137 treine met ongeveer 425 000 Jode van Hongarye in Auschwitz aangekom het. Minstens 300 000 van hulle is glo reguit na die gaskamers gestuur.