Siener van Rensburg – praag.co.za

Sydney Gregan: Die Afrikanervolk aan die einde van die pad?

Ons praat baie oor die bestaanskrisis waarin die Afrikanervolk verkeer. Allesdui daarop dat die kommunistiese regime stap vir stap slaag om die Afrikanervolk uit te wis. Ontstellender is die feit dat die Afrikaner self min, indien enige, tekens toon van verset teen hierdie veroweringsveldtog. Het die Afrikaner dan sy wil om te oorleef as volk verloor?

Wat sou dr Verwoerd gesê het?

En Hy het uit een bloed al die nasies van die mensdom gemaak om oor die hele aarde te woon, terwyl Hy vooraf bepaalde tye en die grense van hulle woonplek vasgestel het. (Hand 17:26)

Die teksvers in Handeling hierbo aangehaal stel dit duidelik dat God self bepaal waar ‘n volk sal woon en vir hoe lank ‘n volk sal bestaan. Ook in onder meer Hand 1:7, Luk 21:24, 1 Thes 5:1, Gal 4:4, Ef 1:10, Ef 3:9, 1 Tim 2:6, 1 Tim 6:15 en Tit 1:3 lees ons van die tydperke wat God instel.

In Lukas 21:24 word voorspel dat Jersusalem vertrap sal word deur die nasies totdat die tye van die nasies vervul is. Dus, tot by die wederkoms. Maar wat dan van vandag se Jode? Wel, die Jode van vandag het geen historiese verband met die Jode van die Bybelse tyd nie. Die Here se straf oor die Jode was finaal en daardie volk bestaan nie meer nie. Vandag se Jode is nie afstammelinge van die Jode van destyds nie. Hulle noem hulleself Jode en daaruit is baie voordeel te put. Daaroor bestaan bewyse ten oorvloed. En Jerusalem is in elk geval nie eers volkome in die nuwe “Jode” se hande nie. Die Jode het Jesus laat kruisig en so die vloek oor hulleself uitgeroep.

En die Afrikaner? Is sy tyd, soos die Jode, die Romeine, die Grieke, en ander volke wat gekom en gegaan het, verby? Wel, dis nie vir ons om te bepaal nie, maar daar is tekens van ‘n verflentering en verbrokkeling wat mens noop om vrae te vra.

Wat sou dr Verwoerd vandag gesê het? Dit weet ons nie, maar uit enkele toesprake kan ons wel vasstel wat sy voorspelling was.

In sy bekende Loskopdam-toespraak van 4 September 1965, waar hy onder andere stel dat die liberalistiese (dus, interne) gevaar baie groter is as die kommunistiese gevaar, stel hy dat die Blanke homself net sal kan handhaaf as hy getrou bly aan die wese van sy identiteit, naamlik sy taal en sy kerk. Dit sluit in sy kultuur, kultuurstrewe, sy geskiedenis, sy helde en verlede, en sy geloof aan die toekoms van sy volk.

Op 31 Mei 1966 by die Voortrekkermonument stel hy dat die Afrikaner se toekoms sal afhang van sy karakter.

Meeste van ons is bekend met sy besielende toespraak by Bloedrivier op 16 Desember 1958. Sy toespraak op 16 Desember 1965 sou sy laaste Geloftefeestoespraak wees, en is, wat die inhoud betref, netso treffend en belangrik vir ons vandag. Hier wys hy op die karaktertrekke van die Voortrekkers van Bloedrivier en hoe ons (die mense van 1966) van hulle verskil, maar ook hoe dieselfde karaktertrekke nodig is vir die voortbestaan van ons volk.

Hy stel dit baie duidelik dat mens nie ‘n reg het op op hoop vir die toekoms en ‘n reg op vertroue in die toekoms as dit wat dit moontlik maak, nie in jou is nie. Nogeens stel hy dat dit afhang van die volkskarakter. Om te veg vir die voortbestaan van ‘n volk eis baie meer as om vir jouself te veg. Dit stel ‘n baie groter eis.

Op 16 Junie 1964 in die parlement en na aanleiding van die uitslag van die Rivonia verhoor, stel hy dat sou die Kommunisme in ons land seëvier, ons land “daarmee heen” sal wees en maak hy die bekende, “God verhoed dit!” uitspraak na aanleiding van die retoriese vraag wat sou gebeur as Mandela die land sou regeer. Dit sou “ons end” wees, aldus Verwoerd.

Ons weet nie waar die streep vir die Afrikaner getrek is, of getrek sal word nie. Ons weet dat daar nog getroue Afrikaners is wat besiel is met die Afrikaner ideaal. Mense wat ondanks alles steeds vas glo dat die Afrikaner sal opstaan. Wat selfs glo dat God die Afrikaner sal uitlei uit hierdie toestand.

Dr Verwoerd was baie pertinent oor die saak, ja, dat die land daarmee heen sal wees as Mandela en sy makkers die land sou regeer. Die land is grotendeels daarmee heen, maar talle volksgenote “veg” steeds, al is dit tans grootliks deur gedagtewisseling, vir die volk se voortbestaan.

Ons word deur ‘n vyandige mag regeer wat eenvoudig alles vernietig en verbruik wat hulle in die hande kry. Ons is gereduseer tot ‘n magtelose minderheid, terwyl organisasies soos Solidariteit en Afriforum vir krummels baklei en talle Afrikaners hulle bedank daarvoor. So minderwaardig voel (en is) die swartes van hierdie land dat net ‘n naam of ‘n vlag hulle minderwaardig laat voel. Wat verstaan die liberale en die kwasi-liberales soos Afriforum nie? Die draer van daardie vlag is die uiteindelike teiken wat met alle mag verwyder moet word. Watse dialoog wil hulle met die Kommunis voer wat jou geen bestaansreg gun nie? Dat hulle tog net laaste aan die beurt sal kom?

Alles gebeur natuurlik onder ‘n dekmantel van “demokrasie” en “menseregte”. En vir solank die Afrikaner in daardie begrippe gaan glo in ‘n Afrikastaat, is hy noodwendig gedoem tot uitwissing. Richard Weaver, die bekende Amerikaanse filosoof, het van “god terms” en “devil terms” gepraat. Voormelde woorde is uiteraard in ons bedeling die goddelike terme, terwyl duiwelse terme natuurlik Afrikaner, rassis, apartheid, blanke kapitaal, ensomeer is. Laasgemelde woorde het ‘n vaste “duiwelse” betekenis, jy hoef dit nie eers te definieer nie. Dit het so ‘n negatiewe konnotasie gekry dat die see dit nie kan skoon was nie. Nie dat eersgemelde groep woorde enige spesifieke betekenis het nie; die woorde is edel opsigself. Duiwelse terme is ‘n aspek van demonisering, dit het die godsdiens van die liberalis en die Kommunis geword. Blameer apartheid om so jou eie mislukking te verberg en toe te smeer. Ons is vasgevang in ‘n totalitêre kakistokrasie waar die elite alles opraap wat daar op te rape is en in die proses die res van die burgers tot gedienstige slawe gereduseer het. Die land snel na sy einde toe want selfs die rykste land op aarde sal voor sulke plunderaars en barbare nie standhou nie. Ons het nou ‘n totalitêre kakistokrasie wat onder die dekmantel van gemanipuleerde vierjaarlikse verkiesings, ‘n nomenclatura het wat alles opraap wat op te rape is tot verwoesting van die land, sy hulpbronne, sy mense en sy toekoms.

In Joegoeslawië is Serwiërs destyds (tydens die oorlog in 1999) op dieselfde wyse beswadder sodat opgemerk is dat indien jy genoeg emosie oor ‘n leuen opwek, die saad gesaai is vir ‘n volksmoord. Terwyl dit ontken word speel hier ‘n volksmoord af sedert 1994, maar ons word deur kwasi-Afrikaners soos Afriforum gesus dat hulle alles onder beheer het. Hulle veg vir ons regte! Die waarheid is dat dit jaarliks slegter met ons gaan. Om in ‘n staat van ontkenning te leef, maak nie die saak beter nie, dit maak dit erger!

Maar terug by die vraag, sal ons dit oorleef? Ek dink Afrikaners moet ophou om hulleself te sus dat God gaan ingryp in die Afrikanervolk se bestaan. Hy gryp nie in in ‘n volk se lewe wat nie gehelp wil word nie. Wat troueloos handel en mekaar boonop beswadder nie. Hy sal individuele gelowige Afrikaners uitlei en bewaar en hulle sal selfs moet vlug soos die Jode destyds na Pella gevlug het! Daar is van ‘n Afrikanervolk met die karaktertrekke van ouds nie meer sprake nie. Dit wat dr Verwoerd wou sien vir die Afrikaner om te oorleef, is byenkelinge teenwoordig, maar beslis nie by die Afrikanervolk nie.

Dit bring my by sekere “regse” Afrikaners. Hulle beswadder, beskinder en beskimp mekaar te midde van die ergste toestand waarin ons volk ooit beleef, en hulle wil mense in hulle rubrieke laat glo dat hulle die karaktertrekke van die Voortrekkers het? En ewe skynheilig wil hulle mede-Afrikaners oortuig om tog die reguit pad te loop, terwyl hulle in huise van glas woon? Hulle is, terwyl hulle in hulle arrogansie dit nie self sal besef nie, meer verwerplik as die mees liberale Afrikaners! Ja, dis ‘n hersenskim om te praat van Afrikanervryheid en van eendragtige verset. Watter leier moet boonop na so ‘n volk “gestuur” word? En om wat te doen?

Die alternatief? Ek glo daar gaan ‘n nuwe volk ontstaan in ‘n nuwe land. Ek glo dat Afrikaners wat eenders voel noodwendig sal moet trek (ja, dalk al hulle besittings moet agterlaat), net soos die Voortrekkers destyds moes trek. Dis ‘n droom om te dink dat groepies Afrikaners op verskeie plekke in hierdie land enigsins sinvol weerstand kan bied teen hordes, nie net van hier nie, maar ook van buurlande wat steeds stroom na hierdie land. Om te trek is nie vreemd aan dit waarin ons voorgeslagte geglo het nie. Wat het die Hugenote nie alles in Frankryk moes agterlaat of die Voortrekkers in die Kaap nie? Honderde jare se erfenis!

Dr Verwoerd het geen toekoms vir die Afrikaner gesien onder swart kommunistiese bewind nie. Hy is baie duidelik op rekord daaroor. En hy het rede gehad om so te dink. Hy was die één Afrikanerleier wat sake koel en beredeneerd kon beskou en nooit deur emosies opgesweep geraak het nie. Feit is dat die Afrikaner se weerstand tans beperk is tot die skryf van artikels op webwerwe, terwyl talle van hierdie skrywers nie ‘n oomblik sal huiwer om mekaar agteraf te beskinder nie. Skynheiligheid wat nie eers ingesien word nie! En glo my dis hierdie skynheiliges wat die skerpste te velde sal trek teen ‘n artikel soos hierdie.

En wat van Siener van Rensburg? Wel, ek glo in die Bybel en nie in mense se opgemaakte verdigsels oor Siener nie. Elkeen is deesdae ‘n kenner oor wat Siener kwansuis sou “gesien” het. So asof mens net moet sit en wag — dit sal alles voor ons afspeel! Dis nou voor die enkeles wat gaan oorbly na hierdie menseslagting wat daagliks aan die gebeur is!

Terwyl ek ‘n student was het ek by geleentheid op ‘n Sondag ‘n erediens van ‘n Afrikaanse dominee in Hillbrow bygewoon in ‘n Afrikaanse kerk. Ja, in Hillbrow. Dit was een van die beste boodskappe wat ek ooit gehoor het. Dit het gegaan oor die wil van God. En die boodskap was in kort dat as jy teen 160 km per uur in Eloffstraat in Johannesburg se middestad jaag en jouself verongeluk, jy nie moet sê dis die Here se wil nie. Jy het dan God se beheer wat Hy in jou lewe wil hê in jou eie hande geneem. Hy het jou dan laat begaan. Ek glo die Afrikanervolk soos wat dit bestaan het, is nie meer nie. God het die volk laat begaan.

Die apostel Paulus het heimwee oor sy volk gehad toe hy gestel het dat hy Israeliet is, ‘n nakomeling van Abraham, uit die stam van Benjamin, ‘n Hebreër. Daarvan lees ons byvoorbeeld in Handelinge 22, Romeine 9 en 11 en 2 Korinthiërs 11. Maar hy het geweet sy volk se lot was verseël. Ja, ons beleef ook heimwee oor ‘n volk wat eens was, trots maar Godvresend, dapper, maar altyd nederig voor God, onverskrokke, maar medemenslik. Feit is daardie karaktertrekke wat dr Verwoerd van gepraat het bestaan nog net in enkelinge binne hierdie Afrikanervolk. Ons jeug het ons reeds verlaat en die meerderheid volksgenote het van hulle volkskap afstand gedoen. Ja ons volk, al ontken ons dit, het die pad byster geraak, en boonop met vreesaanjaende spoed soos daardie motorbestuurder in Eloffstraat.

Dis tyd om te trek. Dis tyd om nuut te dink oor Afrikanerskap. Die volk wat was, is nie meer nie. En dít wat oor is, is nie meer ‘n hegte eenheid met ‘n gemeenskaplike doel en strewe nie.

Res ipsa loquitur. Die feite spreek (tog) vanself.

Dawie Louw se roman, eMajuba

Helen Schöer het D(awie) Louw se roman, eMajuba (Tygervallei: Naledi, 2014, 397p, R179) geresenseer (Die Burger, By, 31 Januarie, p 8). Heel aan die begin verwys Schöer na die volgende opmerking van Louw: “Die pas waarteen die Afrikaner verengels, is egter geen verbeeldingsvlug nie. Dis die harde werklikheid en dis hoekom eMajuba geskryf is” (p 394). Die resensent skryf voorts: “Plek-plek slaan daar ‘n prekerigheid in die boek deur oor die dreigende heengaan van (goeie, ordentlike, suiwer) Afrikaans.”

“Louw het twee ander dinge ook op sy agenda … Hy voel duidelik beswaard dat die Boere alleen die blaam vir apartheid dra, en dat die Britte skotvry daarvan afkom. [“Net die Boer moet die skuld vir apartheid kry, niemand anders nie,” p 365.] Ook is hy nie gelukkig met die plek van die Anglo-Boereoorloë, of Vryheidsoorloë, in die geskiedenis nie, want daaroor preek die karakters ook plek-plek vir mekaar … As jy saamstem met Louw oor die taal en die geskiedenis, soos baie mense sekerlik doen, gaan jy sommer lekker lees. Maar wees gerus, selfs al is jy nie gepla met die Afrikaner en sy geskiedenis nie, is daar oorgenoeg in die boek om jou te boei.”

Die trant van Schöer se opmerkings maak dit myns insiens duidelik dat sy nie (of sekerlik nie in dieselfde mate as Louw) oor Afrikaans en Afrikanergeskiedenis “gepla” is nie. Let in hierdie verband ook op die woorde “prekerigheid”, “heengaan” en “beswaard”. Dat die karakters vir mekaar “preek”, is ‘n growwe veralgemening; ‘n vertolking gevoed deur die resensent se gebrekkige simpatie met Afrikaners en Afrikaans. Daar is myns insiens net ‘n enkele geval waar Louw se “agenda” (soos Schöer dit noem) moontlik te opsigtelik deurslaan (kyk heel aan die einde hieronder); ‘n geval van: “Askies, ek klink nou fokken prekerig” (p 63). Vir die res is dit nooit steurend nie.

Schöer skryf: “Ek het nie ‘n probleem daarmee dat skrywers ‘n agenda het nie – my probleem is eerder dat dit hier lomp hanteer is in die dialoog.” Ek dink die werklike probleem is dat “betrokke literatuur” in die nuwe Suid-Afrika geloof word as dit die huidige bedeling (bv swart meerderheidsregering en gedwonge rasse-integrasie) steun en dat pogings ter onderskraging van Afrikaners en Afrikaans feitlik outomaties met skeptisisme bejeen en glad te geredelik as ongewens beskou word.

Die boektitel verwys na die Slag van Majuba aan die einde van die Boere se Eerste Vryheidsoorlog (1880-1881) toe hulle met ‘n klinkende oorwinning politieke vryheid verkry het. “Met Majuba is ‘n hele oorlog gewen … Eie vlag, eie volkslied, eie taal, eie trots” (p 195). Die verwys ook na die kop Klein-Majuba in die omgewing van die plase waar die twee boeregesinne woon. Die e-voorvoegsel verwys na die hedendaagse elektroniese kommunikasie van inligting, wat later in die verhaal ‘n groot rol speel. Na die konvensionele en guerrilla-oorlogvoering van die Anglo-Boere-oorlog en die ANC en PAC se terreurveldtogte het kuberoorlogvoering sy verskyning gemaak. In die boektitel word dus aangedui dat die roman met sowel die verlede as die hede te make het.

Die boek handel oor twee ineengestrengelde boere-familiesages, dié van die Boshoffs en die De Beucks, oor vier of vyf geslagte heen, van 1901 tot 2014. Die Suid-Afrikaanse geskiedenis word in die teks weerspieël. Aan die begin skryf die outeur: “Die gegewens in hierdie verhaal is fiktief. Gebeure, mense en plekke wat vooreenstem met die werklikheid, is slegs as vertrekpunte gebruik” (p 5). Later brei hy hierop uit: “eMajuba is ‘n verbeeldingsvlug. Die ‘feite’ in die boek is geplaas om ‘n fiktiewe storielyn te ondersteun, al klink dit plek-plek histories korrek. Die karakters is ook almal fiktief, al word daar deurentyd so direk op die (bekende) man afgepraat” (p 394). In die teks word daar meermale na die Rubicon verwys; ook na bv Uhuru, Mulder-gate en die wapenskandaal. Ons weet dat PW Botha dit wyslik geag het om nie die Rubicon oor te steek nie. FW de Klerk het dit egter te midde van dawerende applous gedoen, met fatale gevolge vir die land, die blankes en veral die Afrikaners.

Daar is verwysings na historiese figure soos Paul Kruger, Christiaan de Wet, Koos de la Rey, Siener van Rensburg, koningin Victoria, koning Edward VII, Cecil John Rhodes, Horatio Kitchener, Emily Hobhouse, Louis Botha, Jan Smuts, DF Malan, John Vorster, Jaap Marais, PW Botha, Lang Hendrik van den Bergh, Eschel Rhoodie, Niel Barnard, Bram Fischer, Beyers Naudé, Ian Smith, Oliver Tambo, Nelson Mandela, Ruth First, Chris Hani, Kader Asmal en Thabo Mbeki. Daar is ook ‘n ligbruin airedale terriër genaamd Nelson. ‘n Karakter “wonder of dit is om iemand te vereer” (p 254). Oor FW de Klerk word daar geswyg.

Die verlede en hede word vindingryk in die hoofstukke afgewissel. In die hoofstukke wat oor onlangse gebeure handel, word daar soms verhelderende kommentaar op vroeëre hoofstukke gelewer. Daar is ‘n oorvloed aksie en dit lyk asof die boek geskryf is met moontlike verfilming in gedagte. Die teks vloei moeiteloos in goeie Afrikaans. Die gebeure is meesal geloofwaardig, hoewel hulle noodwendigheid soms bevraagteken kan word. Ek dink dit is gedoen om die spanningslyn in stand te hou. ‘n Ander oorweging was seker om onverwagte kinkels aan die verhaal te gee. Ek gaan egter nie die storie hier oorvertel nie en volstaan met die opmerking dat dit ‘n roman ver bo die gemiddelde in gehalte is.

Ek verkies om my aandag by ideologiese aspekte te bepaal en gebruik/misbruik Louw se teks as vertrekpunt. “Joernalistiek gaan oor … die skep van persepsie, en veral die manipulasie daarvan” (p 12). “Persepsies … is van die sterkste kragte wat bestaan” (p 70-71). Persepsie is: “Die krag wat die denke van die massas vorm en manipuleer … Dat persepsie ook die verlede kan misvorm, het hy ook geweet” (p 174). Tans is daar bv “‘n persepsie dat dit kief is om Engels te wees” (p 183). “Toe ek Afrikaans praat, bekyk hy my of die kat my daar ingedra het” (p 208). Ons moet myns insiens poog om hierdie situasie om te keer: Dat dit kief is om Afrikaner en Afrikaans te wees. Dit is propaganda in die massamedia (pers, radio, rolprente, televisie, internet) wat die persepsie geskep het dat apartheid net sleg was en dat gedwonge rasse-integrasie wonderlik is; dat die blankes boos en die swartes moreel meerderwaardig is; dat wittes verguis en swartes geprys moet word; dat Nelson Mandela “one of the great peace makers of all time” (p 374) was, dus nie ‘n geweldenaar nie maar ‘n vredemaker en versoener was; dat die nuwe Suid-Afrika nie-rassisties en strate beter as die ou Suid-Afrika is; en selfs dat ‘n blink toekoms op ons almal wag, al is daar nie eens genoeg elektrisiteit nie.

Ons verlede moet nie versmaai word nie. “‘n Mens het ‘n verlede nodig” (p 146). “Die verlede bied meer sekerheid as die hede” (p 62). Daar word verwys na “die onblusbare gees van ‘n Boerevolk wat hom nie laat onderkry nie” (p 84). In die skole in die konsentrasiekampe is net Engels geduld. Een van die karakters is ‘n onderwyseres en “word betrap dat sy Afrikaans met die kinders praat en word terug tent toe gestuur” (p 89). “Afrika is voos van die littekens van imperialisme” (p 235). “Kolonialisme en imperialisme het Afrika vermink, maar hoekom word net een deel van die bevolking vir die gruwels van apartheid blameer?” (p 64). “Boer is ‘n bedreigde spesie” (p 87). Daar word verwys na ‘n karakter se “beheptheid met die Boere” (p 106). “Ons moet nie opgee nie … Ons sal weer ‘n Majuba hê … Ons gaan Kitchener opdonder, net soos Colley destyds” (p 91). “Die Kakies kan óns in hierdie varkhokke aanhou, maar nie ons gedagtes nie” (p 108). Oor die konsentrasiekampe: “Hoe de donder het die Britte daarmee weggekom?” (p 117). “Die Britte [het] tot vandag toe nie om verskoning gevra … vir die gruwels wat hulle hier kom pleeg het nie” (p 329). “Engeland … sal hom nooit twee keer laat nooi om te moor en te vermink nie” (p 149). “Die Boer haal niks op niemand uit nie. Ons keer net dat ons mense weer beleef wat die Engelse aan ons gedoen het” (p 238).

Dit hinder dat die swartes deurgaans gunstig, dus polities korrek, voorgestel word. Dít word gedoen al is dit waar: “Xhosa en Boer veg sedert 1779 teen mekaar” (p 345). “Die Boer behandel die swartman nou soos wat hyself deur die Brit behandel is” (p 233). “Om iets soos Sharpeville te verdedig is moeilik” (p 251). Myns insiens is dit in hierdie geval moeiliker om die swartes se gedrag te verdedig as dié van die wittes. “Dis polities korrek om die Boer vir alles te blameer” (p 293). Van die wit karakters het heelwat geraamtes in die kas. Tydens die Anglo-Boere-oorlog skaar die Boshoffs hulle by die Boere, terwyl die De Beucks hulle lot by die Britte inwerp. “Om met die Kakies te heul was hoogs voordelig” (p 223). Daar was selfs ‘n De Beuck wat met ‘n dame uit Engeland getrou het. ‘n Ander De Beuck word “later lid van die Broederbond. Ook van die Ossewabrandwag, en later selfs ‘n Stormjaer” (p 199). Nog ‘n De Beuck beklee nog later een van die hoofposte in die Nasionale Party-regering se inligtingsdiens, terwyl ‘n Boshoff en sy vrou by die ANC se gewapende vleuel, MK, aansluit. In die meer onlangse geskiedenis word in albei families kinders by Tswanas verwek. “Ek is nie so trots om Boer te wees soos wat sy was nie” (p 226). Die uitbeelding van sulke drastiese gedragsveranderings is nie onrealisties nie. Daar word verwys na die twee Boere-generaals, “Louis Botha en Jan Smuts se verraad” (p 150; ook p 166). Oor die mynwerkersstaking in 1922: “Jannie [Smuts] was nog altyd gretig om die Ingelse mynbase se vuilwerk te doen” (p 165-166). “Smuts, die man met hande rooi van sy eie mense se bloed” (p 185).

“PW [Botha] sal uit ‘n posisie van mag wil onderhandel” (p 338). “Soos PW, wil Mandela ook uit ‘n posisie van mag onderhandel. En mag spel jy met ‘n A en ‘n K en ‘n 4 en ‘n 7” (p 344). “Politiek gaan … oor mag … die politikus wat bereid is om mag af te staan, moet nog gebore word” (p 243). Dit is in 1975 gesê, dus voordat FW de Klerk in 1989 die staatshoof geword het. Hy het homself en sy regering van mag gestroop deur die veiligheidsmagte (weermag en polisie) glad nie as troefkaarte te benut nie. Sy onderhandelings is in swakheid volbring. De Klerk se verraad was/is selfs meer skadelik en durend as dié van Smuts. “Jou siel kan jy vir welvaart verruil, maar betaaldag kom” (p 156). Die outeur verwys na “die sondaars Nimrod, Efialtes en Tifoon [oftewel (myns insiens) Louis Botha, Jan Smuts, FW de Klerk] in die negende sirkel van die bevrore hel in die Inferno van Dante. Daardie laaste sirkel wat beskore is vir hulle wat die ergste sonde denkbaar pleeg: verraad” (p 200). Dink ook aan die talle Broederbonders wat hulle knus by die ANC geskaar het. “ANC lede met wit velle is nie meer ‘n vreemde gesig nie” (p 218). “Solank daar joiners is, sal daar altyd oorlog wees” (p 155).

Na Nelson Mandela se afsterwe berig ‘n nuusdiens: “Die volk se pa is dood” (p 47-48). Daar word twee keer selfs na “Madiba” verwys (p 50). In die ou Suid-Afrika was die Afrikaners die volk, bv “Sy … bid … vir haar volk” en soggens sing hulle “Kent gij dat volk” (p 95). Op Kerkplein, Pretoria: “Oom Paul [Kruger] met ‘n wakende oog oor dat volk” (p 357). Die nuwe Suid-Afrika het ongevraagd talle swart volksvaders en -moeders opgelewer waarmee Afrikaners kwalik wil assosieer. Daar is geen sprake van ‘n Suid-Afrikaanse nasie waarvan Afrikaners deel is nie. Daar is bloot ‘n Suid-Afrikaanse bevolking. Waarna Afrikaners smag, is “om te behoort” (p 221) aan ‘n eie land en ‘n eie nasie. “Ek wil … tussen my mense” wees (p 223). Vir ware nasieskap is ‘n etnies-kulturele tuisland vir Afrikaners gevolglik noodsaaklik.

Oor die Soweto-opstand in 1976 word geskryf: “Afrikaans het die skuld gekry” (p 288), dus Afrikaans is tot sondebok gemaak. Die onderwyseres van een van die karakters was daarop gesteld dat sy Afrikaans “mooi moes praat … Sonder jou moedertaal is jy niks … Onthou dit” (p 77). Dit herinner aan Jan Rabie (1920-2001) se woorde: Sonder Afrikaans is ek niks. “Die Afrikaner, veral, verengels teen die spoed van lig” (p 183). “Afrikaans boer vinnig agteruit. Met die sogenaamde nuwe Afrikaans wat die ou Afrikaans verdring. Asof laasgenoemde ‘n verleentheid vir die Afrikaner geword het” (p 184). “Almal wat Afrikaans is … is selfs lief om hul Engels uit te stal. Op straat praat hulle al Engels met mekaar. Weliswaar swakkerige Engels, maar so suiwer as wat hul swaar r’e dit toelaat. Natuurlik sonder ‘n enkele Afrikaanse woord tussenin. Engels, die taal van konings. Van die elite” (p 383). Waarom is dit vir alle Suid-Afrikaners belangrik om Engels so suiwer moontlik te besig, maar Afrikaans mag maar in mengeltaal of koeterwaals ontaard? (HAT: “Koeterwaals: onverstaanbare brabbeltaal; gebroke taal, kromtaal.) Dit kom neer op ‘n gebrek aan respek vir Afrikaans en eintlik vir Afrikaners. Baie Afrikaners praat self bedenklike Afrikaans omdat hulle hulle selfrespek verloor het.

Ten slotte kom ek by die enkele keer waar die dialoog neig om te “prekerig” en dus roman-disfunksioneel te word (p 364-365).

Met verwysing na die gedig van Totius (1877-1953), “Vergewe en vergeet”, word genoem dat die wondmerk van die doringboompie wat al groter word,

“Engels [kan] wees wat ons taal so binnedring. Nee, nie binnedring nie. Binnegenooi word … Toe onse Lord Kitchener sy geveg teen die Boervrou wen, het Boer respek vir Kakie gekry.”

“Die Afrikaner is sy identiteit kwyt. Na ’94 is hy ‘n weggooikind. Een wat nou na aanvaarding soek.”

“Maar daar’s ‘n nuwe Afrikaner op pad. Wat soos ‘n Phoenix uit die as verrys. Wat lojaal teenoor Afrikaans gaan bly.”

“Watter Afrikaans? Die taal het deesdae vele stemme.”

“Ek praat van die Afrikaans wat uit die hart kom. Wat deel van jou is. Waarop jy trots is. Wat vertroetel en opgepas moet word.”

“Hoe lyk hierdie nuwe Afrikaner van jou?”

“Die Phoenix gaan verby velkleur kyk. Hy gaan verdraagsam wees teenoor ander wat ook lief vir die taal is. Hy gaan verdraagsaam teenoor hul godsdiens wees. Teenoor hul politiek. Onbenullige verskille tussen mense gaan nie saak maak nie. Die Taal gaan die gemene deler wees … Boer triomfeer omdat hy uiteindelik van sy vooroordele ontslae is.”

“Jy hou nie van die Engelse nie … Is ek reg?”

“Verkeerd. Om vandag se Engelsman vir destyds se vergrype te blameer is absurd. En onregverdig.”

Dan is dit ook onregverdig om al die hedendaagse blankes in Suid-Afrika vir slawerny, kolonialisme, imperialisme en rasse-segregasie/apartheid te blameer. Daarmee word nie geïmpliseer dat hierdie verskynsels noodwendig net sleg was/is nie.

Mandela en ander ikone

deur Johann Wingard

Gedurende die afgelope week het ek probeer om bietjie perspektief oor Mandela se waarde as mens te kry.

My gevolgtrekking is dat Mandela onthou sal word as die persoon wat die 1993- skikking moontlik gemaak het. Sonder sy gawe om versoening te predik en toe te pas (die gesamentlike volkslied en die behoud van die Springbok-embleem is praktiese voorbeelde), sou daar nooit as te nimmer ‘n vreedsame skikking kon gewees het nie.

Dit was dus Mandela en nie fw de klerk nie, wat die land van ‘n burgeroorlog gered het.

Mandela se internasionale ophemeling, wat hom tot byna goddelike ikoonstatus verhef het, laat mens wonder of hy nie dalk die Antichris was nie.

Predik vrede met ‘n terroristiese agtergrond.

Maar hy het ná sy aftrede die land verraai deur himself nie uit te spreek teen die ANC se verdelende beleidsreigtings en korrupsie nie.

Sy stilswye het sy beeld onder Westerlinge vervlak.

Die nageslagte sal hom sonder twyfel verromantiseer en ons moenie verbaas wees as sy “ongeskrewe werke” binne die volgende dekade of so die lig sal sien nie. Dit mag die nuwe eietydse Bybel word, wat sal ontwkkel soos Christus se lewe oor dekades en eeue in die Nuwe Testament vergestalt is.

Sy lewe en reputasie as versoener gaan waarskynlik die sentrale tema van die moderne geskiedenis in geskiedenisboeke regoor die aardbol word.

Wat die posisie van die Afrikanervolk betref, het ek onder die diepe indruk gekom dat ons binne ‘n nasionale en internasionale konteks eintlik ‘n niksseggende gemeenskap is wat bekend geraak het vir ons paranoia en gevoel van eie belangrikheid.

Ek het ook gewonder watter persoon die meeste skade aan die Afrikanervolk se psige aangerig het. Na afloop van my nabetragting kon ek nie anders as om onder die indruk te kom nie dat daardie eer waarskynlik Siener van Rensburg moet toekom.

Is enige van sy neerdrukkende voorspellings ooit bewaarheid?

Die nag van die lang messe het soveel spanning by duisende Afrikaners veroorsaak wat in vrees leef; op ‘n tydstip waartydens die gevoel van welwillendheid en verdraagsaamhed vanweë Mandela se statuur alles oorheers.

Sy vergoddeliking onder Afrikaners het oor die jare toegeneem.

Noem my maar dan ‘n ketter.