praag.co.za

Tag: Cecil John Rhodes

  • Suidpunt: Die opvallende raakpunt tussen Afrikaans en Korsikaans

    Suidpunt: Die opvallende raakpunt tussen Afrikaans en Korsikaans

    Jy onthou seker my ellelange PRAAG-artikel waarin ek die verwerping van Nederlands bespreek het. Daar het ongelukkig een puntjie agterweë gebly. Soos onkruid in die blombedding of ‘n vlek op ‘n sitkamermat kan jy dit nie miskyk nie, maar met verloop van weke, maande en jare raak jy net gewoond daaraan en vergeet daarvan.

    Afrikaans het sy ontstaan as amptelike taal nie eintlik te danke aan die Afrikanerdom, die Duitsers, die Hollanders, die Skandinawiërs – ag, die hele boel afstammelinge van sekere volke Europeërs nie.

    Nog minder die Kaapse Maleiers. Dis nou afgesien van die feit dat in Nederlands daar beslis meer Indonesiese woorde opgeneem is as wat Afrikaans ooit sal kan hê. Het die Hollandse digter Gerrit Komrij ook lankal gesê – maar die Afrikaanse proffies is mos slim. Daar is selfs ‘n woordeboek uitgegee getiteld Indisch lexicon : Indische woorden in de Nederlandse literatuur : een vervliegende woordenschat deur Peter Mingaars in 2005 met CD-ROM. Ons praat hier van byna 19 000 woorde. En let wel: dit is maar woorde wat dikwels ook geleentheidshalwe op skrif gebruik is. As jy nog nie weet nie – die verskil tussen Maleisies en Indonesies is maar gering – die Hollands-Britse skeidslyn het die sprekers van die Maleisiese dialekkontinuum van mekaar geskei, net soos die Limburgers tussen Duitsland, Nederland en België. Of die Nederlandssprekendes al langs die grense van Frankryk, België en Nederland en Duitsland. Dis regtig nie te moeilik om te begryp nie.

    Nog minder kon die Afrikataalsprekers Afrikaans vingeralleen tot stand gebring het.

    Dames en here, die enigste groep wat werklik Afrikaans tot amptelike taal gedryf het is… die Britse owerheid en die Engelse pers. Lord Milner en gevolg self.

    NOOIT! Dis Absurd! Onmoontlik.

    Het ek ook gedink met die lees wie verantwoordelik was vir die oprigting van die Van Riebeeckstandbeeld (Veertien gedenktekens van Suid-Afrika, 1961, pp. 13-14):

    Die Standbeeld van Jan van Riebeeck

    (Geskryf deur Dr. A.J. Böeseken)

    Cecil Rhodes die skenker en John Tweed die beeldhouer

    Toe Rhodes in 1890 Eerste Minister van die Kaapkolonie geword het, was hy reeds in die besit van ‘n baie groot fortuin. Van al sy rykdom het hy egter byna nooit iets vir sy eie gerief of die veraangenaming van sy persoonlike lewe gebruik nie [sic!].  Nou het hy gevoel dat hy ‘n woonplek wou hê wat meer in ooreenstemming sou wees met sy status as eerste minister. In 1891 het hy gehoor dat een van die ou Hollandse huise in die mark sou kom en het hy besluit om dit te koop en daar te gaan woon. Spoedig was hy ook eienaar van die omringende gebied, wat destyds omtrent ₤60,000 gekos het. Aan hierdie landgoed het hy die oorspronklike naam teruggegee en dit “Groote Schuur” genoem.

    […]

    In weerwil van sy politieke bedrywighede – hy het in 1893 sy tweede kabinet saamgestel – het Rhodes ‘n breë belangstelling vir die kuns, veral vir die bou- en beeldhoukuns, aan die dag gelê. Die enorme fortuin waaroor hy beskik het, het hom in staat gestel om meer as net belangstelling te toon, en so is dit aan hom te danke dat verskeie ou Hollandse huise herstel en ander in dieselfde styl herbou is.

    Sy bewondering vir oudhede het hom ook ‘n geesdriftige versamelaar van ou Kaapse meubels gemaak.  Toe hy na sy tweede kabinetsvorming nouer aansluiting met Jan Hendrik Hofmeyr en sy volgelinge gesoek het, het hy onwillekeurig nog meer klem en nadruk gelê op sy bewondering vir die oud-Hollandse tradisies, waarin die Kaap gewortel was. In 1895 is die Rhodes-prys vir geskiedenis bv. nie slegs vir die studie en kennis van die Britse Ryk uitgeloof nie, maar ook vir die bestudering van die geskiedenis van ons land vir die tydvak 1648 tot 1688.

    Die besluit om ‘n standbeeld van Jan van Riebeeck te laat maak, was dus in ooreenstemming met hierdie ideale. […] Kaapstad, het hy aan een van sy vriende gesê, sou spoedig die hoofstad van ‘n verenigde Suid-Afrika wees, en dus wou hy help om dit ‘n pragtige en sierlike hoofstad te maak. Tweed is opnuut genader met die versoek om ‘n meer as lewensgrote [sic] beeld van Jan van Riebeek te maak. Rhodes was gewillig om die beeldhouer ₤1,000 te betaal[…]

    Nou breekt mijn klomp. Jy wil die hele wêreld van Kaap tot Kaïro verower vir Haar/Sy Majesteit, maar raak liries oor ‘n paar skrootmeubels – van die afstammelinge/voorgangers van die einste mense wat hul kultuur juis deur jou dade aan die kwytraak is.

    Of dalk is ek net te krities: argeologie [van uitgestorwe stamme], opgrawings en artefakte, die studie rondom die opbloei en verval van beskawings en ryke, skattejag op relieke, en skoenlappervang was immers daardie tyd van die fin-de-siècle mos hoogmode. Hoe skaarser, hoe beter. Dit was nou voordat Paulo Coelho minder as ‘n eeu later met Die Alchemis (1988) se soektog na die “skat van die hart” die hele Jungiaanse popsielkunde op loop gesit het – dat die mens dieper in sy onbewuste moet delf en grawe; sommer net daar op die sielkundige se rusbank. Al wat van daardie versamelsug-dae van weleer oorgebly het is Indiana Jones en Lara Croft op DVD. En ‘n paar toeriste op begeleide safari- en staptoere tussen die stomende, fermenterende buffelmis deur. Die res van ons dwaal maar in die kuberruimte of biblioteke rond.

    Maar hierdie restourasiedrome van Rhodes was natuurlik vóór die Jameson-inval (wat sy planne vir ‘n verenigde Suid-Afrika opgedonder het), sy bedanking as eerste minister in 1896, sy vriendskap met onse Jan Hendrik Hofmeyr en die Afrikanerbond wat versuur het, die openbare mening wat skerp teen hom gedraai het, sy huisie Groote Schuur wat in 1896 deur die brand verwoes is (en hom in die put van ellende, stilstuipe, selfbejammering en selfopgelegde slagofferskap laat beland het: “What with raids, rebellion, famine, rinderpest and now my house burnt, I feel like Job, all but the boils” (p. 16)).

    Ek is seker die standbeeldprys wat ondertussen óók gestyg het was dan seker maar ‘n kleinigheidjie.

    Boonop [kon ek ook vir jou met of sonder ‘n Garmin sê!] het niemand geweet waar Van Riebeeck nou eintlik sy eerste spoor in die sand getrap het nie. Uiteindelik, in Oktober 1898, het Rhodes maar self die plekkie aangewys waar die beeld moes staan. Soos die tyd aangestap het, het hy belangstelling in sy Sondagmiddagprojekkie verloor – sy drome was immers toe aan skerwe. Rhodes was buitendien in Europa toe hy ‘n kabelbriefie aan die burgemeester gestuur het om met die onthulling voort te gaan, aangesien die datum van sy terugkeer onseker was. Met soveel sware las wat op sy skouers rus, wat selfs Atlas seker met simpatie sou betrag, het Rhodes die loopplank eers op 18 Julie in Kaapstad laat les opsê (p. 17-22).

    Die standbeeld is op 18 Mei 1899 onthul, met die burgemeester van Kaapstad, miester Ball, wat sonder ironie in Ingels met die grootste lofliedere oor Jan van Riebeeck gekoer het [wat dooi’ Jan in die hiernamaals geen woord van sou verstaan nie]; oor pionierskap en so. Alles was, eweneens sonder ironie, in rooi getooi – rooi was die tapyte, rooi die omheinings wat die eregaste van die hoi polloi geskei het, en, net soos ons huidige parlementsopening, was die orkes geklee in… raai? Rooi.

    Groot was die toeval, toe ‘n Nederlandse oorlogskepie, die Ajax, nou juis daardie dag, asof ‘n bestiering, die Kaapse vaarwater binnegevaar het. Die skip het immers so netjies ingepas by die dekor en rekwisiete – asof Van Riebeeck en sy manne self die Britte op land met die hand kom groet het. Die offisiere en manskappe is vriendelik by die verrigtinge verwelkom.

    Na al die spietses van die burgemeester [wat niemand in elk geval kon hoor nie, want by niemand het gedink om die verkeer tot stilstand te bring tydens die plegtigheid nie…boonop het Ball sag gepraat] en dankies vir de heer Rhodes in absentia en skaregejuig, het die Britse orkes [die First Liverpool Regiment] die Britse volkslied gespeel en daarna “het drie hoera’s weerklink vir die burgemeester en vir die heer Rhodes” (p. 17-22) en almal het maar weer huis toe gegaan.

    Sedertdien het elke seevoël uit pure verveling ook sy draai, sagte landing, buiging en merk gelaat op die standbeeld. Die feit bly egter staan – hoe onaangenaam die waarheid op jou kop ook al moet kwets – dit was nie die Afrikaner wat daardie beeld van Jan van Riebeeck in die Kaap opgerig het nie. DIT WAS DIE ENGELSE!

    Nou kyk, om ‘n standbeeld op te rig is een ding, maar om nou nog die Afrikaans taal ook “staan te maak”? Dis mos waansin?

    Ontkenning bly egter die mees voorspelbare reaksie van ‘n menslike antwoord.

    Paps was onlangs in Italië. Tydens sy werksbesoek was hy op Sardinië, ‘n eiland benoorde Sisilië. By sy tuiskoms het ek ‘n boek gekry en ‘n rooierige geldnoot wat ek eers aangeneem het ‘n vyftigrandnoot is. By nadere ondersoek sien ek dis ‘n tieneuronoot – omtrent drie keer die waarde. Dit is egter die boek, getiteld S’Istòria de Sardinna (2000, pp. 45, €6,00) deur Frantziscu Tzèsare Casula wat my belangstelling geprikkel het. Ja, “Die geskiedenis van Sardinië.” Die onherkenbare woorde soos “limbra”, “sos” en die allervreemdste gebruik van die gravisaksent en akute aksent het my klaar oortuig dis geen Standaarditaliaans hierdie nie. Bietjie google bring my by ‘n boekinventaris wat sê: “Sardo logudorese”, oftewel, “Die Logudorese subdialek van Sardies/Sardinies, self ‘n dialek van Italiaans.” Omrede Sardinies self uit vier hoofsubdialekte bestaan, is dit vir my juis interessant dat hierdie spesifieke subdialek wat tot literêre skryfidioom verhef is, Logudorees, aangrensend aan Katalaans in die weste, juis redelik ver in die noorde en ook baie ver van Cagliari, die (hoof)hawestad doer onder in die suide van die eiland geleë is.

    Sommer uit pure stuitigheid probeer ek kyk of Google Translate hierdie taal sal herken. Sonder om enige moeite te doen met akuut- en gravistekens en met ‘n doelbewuste spelfout aan die einde begin ek oortik: “Sos primos omines chi si sunt istabilidos in Gaddura e in sa Sardinna sent…”. Google Translate herken die teks as Korsikaans. Glad nie sleg nie – dit is die eiland net noord van Sardinië.

    Korsika, sover ek reg onthou, is mos die eiland waar Napoleon gebore is. En dis mos ‘n Franse eiland? Voorheen wel Italiaans (ja, dit was eers in besit van die Republiek Genua vanaf die 13de eeu, en selfs ‘n ouer deel van Italië, Etrurië vanaf die jaar 539 v.C.)?

    Die een vraag lei na die volgende:

    Kan die Franse en Italianers Korsikaans verstaan? Hoe verwant is Korsikaans aan Italiaans, as dit so naby lyk op Sardies? En dit bring my uiteindelik by ‘n antwoord op Quora.com :

    Italians can understand Corsican very well,.Among the italian dialects( linguistically Corsican cannot be considerated a separated Language also if many people like to call it Lingua ), it’s one of the closest to standard italian.Just Tuscan is the only one dialect closer to standard Italian than Corsican.The only big difference among Italian and Corsican is the use of U where Italian use O.It was so also in medieval Italian and it’s still so in many Italian dialects , bit not in standard Italian or in Tuscan that have transformed U in O. Other difference is the strong french accent of the Young Corsican generations, but old generations had a completly italian accent..One accent that seemed a mix of Tuscan and South Italian. Cismontano or better, northern dialect is totally Tuscan, the Southern dialect has a stronger presence of the pre-tuscan romance Language, that I supose was similar to Sardinian, but is still highly intelligibile for Italians.

    En dan, tref die groot aha!-oomblik:

    Despite the efforts of the French government to separate Corsicans from Italians ( absurdly fearing Italian interferences in the island ) telling them, in the schools, and everywhere, that their Language is a separated romance language, Corsican is just a variety of Italian very close to Tuscan and to standard Italian.You change the U with O, and avoid the modern french accent of the new generations and Corsican is perfectly Italian.Corsican is so far from Italian as Parisian slang from French.

    French, of course, is not intelligible with Corsican, the only similarity derives from the far same origin in Latin Language.

    Nou toe nou. Terwyl die Italiaanse owerheid aan al sy dialekte dieselfde voorregte gee, maar Duits in Suid-Tirool tog vir jare onderdruk het, sien ons by die Franse owerheid iets wat my baie herinner aan koerante wat vuur spoeg teen “Kitchen Dutch”.

    Aan die een kant wil dit lyk of ‘n (nuwe) veroweraar met ‘n vreemde taal heel eerste ‘n taal van sy onderdane ‘n ruk lank sal verduur. Vier rigtings kan ingeslaan word: (1) gedwonge assimilasie, (2) om die taal aan sy eie sprekers oor te laat, (3) of om die taal van die vreemde volke verder te ontwikkel of (4) om soos Duitsland ‘n lingua franca wat reeds bestaan het in Duits-Oos-Afrika (naamlik Swahili)  ongesteurd sy gang te laat gaan of uit te bou, terwyl die administrasietaal steeds Duits bly.

    Die Koning van Frankryk het byvoorbeeld met die uitroep van die Ordonnance de Villers-Cotterêts in 1539 ‘n uiters vrygewige stap gevolg, al was dit maar punt (2) – alle tale in Frankryk was voor die reg gelyk. Of jy nou Elsassies gepraat het, Bretons, dit maak nie saak nie: alle tale is voor die regter gelyk. Elkeen moet in sy moedertaal verhoor en ondervra word. Ek dink geen mens in die huidige Suid-Afrika kon ooit so “liberaaldenkend” wees nie. Soos die konings en die adel se koppe gerol het na afloop van die Franse Revolusie het ‘n drakoniese taalbeleid in Frankryk opgestaan wat doelbewus klein taaltjies begin onderdruk het. Veral Bretonssprekers het swaar gely [Bretons is boonop ‘n Keltiese taal, wat hom nog meer die omega-wolf maak waarop die ander pik]. Deesdae is die Franse minder stief op hul taalonderdane.

    Nederland volg ‘n Punt (2)-(3) met sy dialekte en Fries. Ja, jy mag maar jou boek in Twents (dialek) en Fries (taal) skryf. Die onus rus op die sprekers om die dialekontwikkeling verder te voer. Ja, ons gee elke jaar hordes geld aan die Friese Instituut. Maar tog verhollands die Friese teen ‘n skrikwekkende tempo. Ons was ons hande in onskuld.

    Apartheid-Suid-Afrika het ook nommer (2)-(3) gevolg, met ‘n skerper neiging na nommer 3. As mens kyk na al die vreemdetaalwoordeboeke wat voor 1990 tussen Afrikaans en ander Afrikatale geskryf is, te midde van al die sanksies en te midde van die ekonomiese boikotte… moet ek regtig my sin voltooi? Daar is werklik moeite gedoen om tale te ontwikkel en om Afrikatale te leer ken. In Transvaal was ‘n Afrikataal op ‘n stadium selfs verpligtend. Daarteenoor het ek my sterkste bedenkinge of Fries vandag as pligvak noodwendig in Amsterdam doseer word. Of Wallies en Gaelies in Londen.

    Die ‘ontstaan’ van Afrikaans toon wel ‘n raakpunt met Korsikaans. Heel eerste kom die “nuwe” heersers af op ‘n dialek van ‘n taal. Dialekvorming en die ontstaan van dorps- en streekstale is so algemeen soos môre heeldag – ‘n moedertaalspreker, soos ek reeds tevore geskryf het, is meer gepla oor die bloutong onder die skape as om elke vyf sekondes na ‘n woordeboek te hol om tog die korrekte bewoording te gebruik. Taalverandering is normaal. Taalverloedering is wel iets anders.

    Maar die uitsondering word gemaak – hierdie dialek word vir die een of ander rede óf sleggemaak (“Kitchen Dutch”) óf ‘n bastertaal genoem óf verkleineer óf word onderwerp aan taalpartikularisme. Enigiets word gedoen om hierdie dialek van die stamtaal te onderskei. En te skei. Dit kan wees omrede diegene wat NIE in Suid-Afrika gebore is nie [net om duidelikheid: ek praat nie noodwendig van die gebore Franssprekendes op Korsika of gebore Engelssprekendes in Suid-Afrika nie], dikwels moeite het om hierdie dialek onder die knie te kry. Nie dat ek weet waaroor die bohaai gaan nie, want as jy Italiaans op Korsika [‘n klipgooi ver van Italië] sou praat, of Nederlands in Suid-Afrika, is dit ewe gangbaar. As jy nou regtig belangstel in die dialek kan jy ‘n taalboekie daaroor skrywe. Maar dikwels is die heerserstaal se sprekers net onwillig en dwars om enige ander taal aan te leer.

    Ironies genoeg word geen onderskeid getref tussen Korsikaanse Frans (en kreool) en Standaardfrans of Suid-Afrikaanse Engels (en kreool) en Britse Engels nie. Frans is mos Frans en Engels bly Engels. Daarvoor sou ‘n mikroskoop oorbodig wees.

    Dan begin die volk homself anders of uniek en veral broos en afgesonderd van die wêreld sien. Weer weet ek nie waarom nie, want met al die tekste in Romaanse, Germaanse en Slawiese tale en selfs Latyn daarbuite voel mens glad nie so op ‘n taaleiland vasgekeer of alleen nie. Elkeen het wel sy eie rasionele en irrasionele insigte op die plek waar hy hom bevind – en dis die rede wat die groot bindingsmiddel tussen lesers en eeue is. “Daar is lewe anderkant [dorpsnaam]”, is ‘n spreekwoord waarmee ek grootgeword het.

    Dalk is dit Stockholmsindroom, dalk is dit die pers wat met herhaling op herhaling mense breinspoel. Want uiteindelik vind die skeuring tog maar plaas. Ons sien dit onder die Vlaminge wat ook onder Franse bewind was [en Brussel wat steeds verfrans] wat tog nie daardie “halfjoodse” Hollands van die Nederlanders wou praat nie. Soos Guido Gezelle aangehaal word in Van Eeden (1995) se boek Afrikaans hoort by Nederlands:

    “Ik ben geheel zeker dat de tijd allengskens gekomen is dat wijlieden, al te maal katholieke nederlanders, behooren op malkaar te steunen, liever als voortdurend naar het half joodsch, half heidensch Hoog-Holland te gaan om steun en goedkeuring!” Hollands het Gezelle gesien as ‘n wangeskape ‘bastaardtaal’. Ook die oorname van Franse leenwoorde in Hollands was vir hom ‘n gruwel, want ook Frans het hy as ‘n ontaarde taal gesien. Vir Gezelle was Vlaams die ware Nederduitse taal, die Katolieke taal van de Katolieke Vlaminge, en het “West-Vlaamsch, zooals het in het dialect voortleeft, onverbasterd gebleven; het bezit nog de zeggingskracht der oude, zuivere natuurtalen”.

    Dis nou wragtig interessant. Klaarblyklik begin die onderdaan later soos die maghebber self klink. Maar nou vind ‘n ommeswaai plaas: die dialek probeer homself “verskoon”, “regverdig”, “op ‘n voetstuk plaas”, “heiliger as heilig”, beter as die “oorwinnaarstaal se opponente” maak. Miskien moet ek jou weer herinner aan my onderhoud met Dr. Roodt:

    In die Taalgenoot van Somer 2016 kom ek op ‘n gedig (Getiteld: “Eie in sy soort”) af met die volgende drie inleidende verse: “Dit is beter as Spaans / En selfs beter as Frans / Dit is Afrikaans.” Die gediggie lys dan ‘n klomp Afrikaanse skrywers en genres. Dat die digter, ‘n tydskrifleser, seker niks van die Franse of Spaanse taal, letterkunde, wysheid of Franse aanhang deur Brusselaars weet nie kan ‘n blinde met ‘n stok aanvoel. Soos die dwangrym. Dit is wat nié in die gedig staan nie wat my pla. Die digter het onbewustelik haar onderdanigheid aan die superieure Engels bely. Of moet ek dankbaar wees sy het nie Nederlands, Duits en Russies saamgesleep nie?

    En vreemd genoeg, is die vreemdtalige owerhede tog te bly oor hierdie skeuring. Want nou is die ‘groot vyand’ aansienlik kleiner gemaak en geen bedreiging meer nie.

    Maar waarom daar altyd ‘n wen-verloor in stede van ‘n wen-wen– of gelykop-situasie moet wees het niemand skynbaar ooit oor nagedink nie.

    Nou bly die interessante vraag wat die Korsikane gaan maak. In die verlede het die Franse probeer om die taal te onderskei van Italiaans, maar die Korsikane het net elke keer gesê: “DUH, L’HONORABLE CHÂTELAIN de POEPHOL! ONS IS ‘N DIALEKGROEP VAN ITALIAANS! AL MILLENNIA LANK. Rome is skaars 400 km hiervandaan, met ‘n bietjie see en ‘n paar skeepswrakke tussenin… weet jy ooit hoe om ‘n atlas te gebruik? Nee? Gebruik dan jou maatband.” Tog het Korsikaans sy eie skryftaal gekry sedert die Fransman met sy sleeptassie aangeland het op die Aéroport d’Ajaccio Napoléon Bonaparte. En hier ontstaan die problematiek: noudat Korsikaans sy eie skryfwyse gekry het, is dit ‘n taal of dialek? Asof ons nooit Limburgs en Twents onder oë gehad het nie – natuurlik kan elke dialek besluit om sy eie spelreëls te ontwikkel.

    Maar – die teerling is gewerp.

    Afrikaans is die uitvloeisel van die botsing met ‘n entiteit wat as ‘n bedreiging beskou is/word. Sonder Engels sou alle Afrikaanssprekendes waarskynlik vandag steeds “Hollands” gepraat het. Van Boet en Saartjie en Sus en Daan sou niemand op skool gehad het nie – wel Annie M. G. Schmidt se Jip en Janneke. Want, soos ek voorheen geskryf het rondom Frans – die Franse het tot 813 n.C. geglo hulle praat Latyn of Romeins (“Gallo-roman”). Totdat die vergelyking tussen die Klassieke Latynse en Oudfranse tekste gemaak is en – “haai, ons het ons vir eeue lank vergis, wil jy nou meer!” As jy glo jy praat Hollands, dan praat jy mos Hollands. Niemand gaan jou anders kan oortuig nie.

    Daar is ‘n tweetalige boek getiteld: Problemi e prospettive della pianificazione linguistica in Sardegna (2016) [Probleme en perspektiewe rondom die taalbeplanning op Sardinië] wat ek op my wenslysie geplaas het. Uit wat ek aflei kry hierdie taal/dialek ook maar modderige tweederangse status op die eiland self – dis die Standaarditaliaans wat deurgaans respekteer word. Ek twyfel of Afrikaans, as dialek, die bietjie prestige sou bekom het wat hy selfs tans geniet.

    Wat op taalpolitieke terrein sou gebeur kan mens lank oor spekuleer – enigiets vanaf ‘n taalmodel soortgelyk aan Suriname [Nederlands word daar as prestigetaal erken en is hoog aangeskrewe] tot totale uitwissing [soos in Indonesië die geval is]. Dis nou voor die aankoms van die Engelse of sedert ‘n verdrag onderteken is wat die Kaap permanent aan Nederland sou teruggee. Of ‘n Nederlandse avonturier in die monarg se oor sou fluister om na die binneland uit te brei, lyk hoogs onwaarskynlik. Dis nou alles vóór die uiteindelike onafhanklikheidsverklaring in die 1960’s tot 1970’s, volgens die postkoloniale mode.

    Maar selfs al sou ‘n Britse kolonie en die gevolglike Groot Trek deel uitmaak van die Suid-Afrikaanse geskiedenis, en al sou die Anglo-Boereoorlog gewen word deur die Boererepublieke – die uiteinde van volk en taal staan alles reeds in Steve Hofmeyr se boek, Die verste uur (2011), klaar ondubbelsinnig uitgepluis (pp. 73 & 78):

    “Watter boek soek u?”

    […]

    “Enigiets oor die geskiedenis van die Afrikaner oor die afgelope honderd jaar.”

    “Die wie, meneer?”

    O fok, dink ek. Iemand val van ‘n perd af in die Modderrivier en vee ‘n hele nasie uit?

    “Daar is eers onlangs ‘n meer ordentlike boekstawing van Afrikane-geskiedenis, deur die Keniaan, Grinzane Rouki. Sy spesialiteit is Sahara-Suid. Maar van die Afrikaners weet ek niks nie. Is dit die werk waarna u soek?”

    […]

    “O, ek het die Afrikaners opgespoor. ‘n Kleinerige stam voor die groot verengelsing in die Kaapkolonie. Maar dit is nie NZAR-geskiedenis nie. Daar was wel wedersydse taalbande en -forums…”

    Die Boervolk het oorgebly, die Afrikaners het heeltemal verengels.

    Die gevolgtrekking waartoe die karakter Jamie dan uit die naslaangidse kom, word in uiters dubbelsinnige taal verwoord (p. 77):

    Die Tweede Aanslag op Boeregrond vanuit swart buurlande misluk en loop uit op die Sub-Sahara-federasie, deels in weerwil van Europese bure en deels in pogings om die Boere deur beter handel as handelsvennoot te betrek. Betrekkinge bly louwarm.

    So ook, aanvanklik, betrekkinge tussen die Afrikaners en Boere. Daar is wel Prellers, Celliers’s, Leipoldts, Malherbes en ‘n Totius, maar literatuur sonder die swaar juk van Britse propaganda en Engelse infiltrasie wat ons taal vlerke sou gee. Daarom ook geen Ossewabrandwag, geen ANC…”

    Het die swaar juk van Britse propaganda en Engelse infiltrasie as noodwendige katalisator, die aandrywer gedien vir die Afrikaanse taal? Of het Die Taal juis later, dus in die verhaalhede, in medias res, wél nuwe grense deurbreek en floreer, as gevolg van hierdie las wat ontbreek en die ekonomiese opbloei van die Boererepublieke – waarin Jamie hom tans bevind? Die boek laat die leser self besluit.

  • Oxford probeer skerm vir Rhodes

    Oxford probeer skerm vir Rhodes

    Die kanselier van die Universiteit van Oxford het gemaan teen die herskryf van geskiedenis.

    Chris Patten het sy eerste openbare kommentaar gelewer sedert die studente-veldtog om Cecil John Rhodes se standbeeld in Suid-Afrika te verwyder.

    Patten sê die geskiedenis is nie ‘n leë bladsy waarop mense hul eie weergawe van dit wat moes wees, kan skryf nie.

    Hy het gesê studente wat die standbeeld wil verwyder moet vinnig begin dink daaraan om hul studies elders voort te sit.

    Hy sê ook dié weergawes is dikwels gegrond op mense se eie hedendaagse sienings en vooroordele. Die protes wat by die Oriel Kollege begin het, is geïnspireer deur die Rhodes Must Fall-veldtog in Suid-Afrika.

    Patten sê ten spyte van hoe die geskiedenis Rhodes uitbeeld, het hy ‘n groot bydrae gelewer om mense te vorm wat hulle beywer het teen apartheid.

    ‘n Debat sal binnekort gehou word oor Rhodes se verbintenis tot swart oorheersing. Byna 200 studente wat Rhodes-beurshouers is, het ‘n onderneming geteken dat die beursgeld nie hulle stilte teen die vergrype van imperialisme sal waarborg nie.

    Rhodes se geloof in die superioriteit van die Britse ras is oorbekend.

    Patten wat Britse koloniale beheer oor Hong Kong aan China afgestaan het, het egter Nelson Mandela probeer voorhou as ‘n bewys van hoe baie Brittanje van swartes hou wat Rhodesbeurse ontvang.

    Ná die veldtog by die Universiteit van Kaapstad wat veroorsaak het dat die standbeeld verwyder is, het die Rhodesbeursraad aangekondig dat hulle die beursgeld gaan verhoog sodat meer swartes dit kan ontvang.

  • Anti-Rhodes-aktivis kla UK oor rassisme aan

    Chumani Maxwele, die student wat die Cecil John Rhodes-standbeeld met menslike ontlasting gegooi het, sê sy skorsing van die Universiteit van Kaapstad is polities gemotiveer.

    Hy het aan News24 gesê dit handel oor ‘n politieke probleem by die UK: “Ons is besig met transformasie … [en] hulle wil ons intimideer.”
     
    Maxwele is deel van die Rhodes-moet-val-beweging wat die Rhodes-standbeeld verwyder wou sien.
     
    Hy beskuldig die universiteit dat hulle administratiewe reëls inspan om politieke probleme op te los.
     
    Die universiteit het nie bevestig dat Maxwele geskors is nie. ‘n Woordvoerder het gesê die instelling beskou dissiplinêre aangeleenthede as vertroulik.
     
    Hy het intussen ‘n klag van rassisme teen die UK ingedien. Maxwele beskryf ‘n insident met die betrokke dosent wat hy beskuldig as ‘n “baie traumatiese voorval”.
     
    In sy verklaring het Maxwele verduidelik wat op 1 Mei by die wiskundegebou gebeur het.

    Volgens hom was die badkamers daar gesluit, want dit was ‘n openbare vakansiedag. Die dosent het hom toe vergesel om hom te wys dit is gesluit.
     
    Die dosent het hom toe vertel wat met haar gebeur het in die verlede en dat sy aangeval is deur ‘n “barbaarse swart student wat toe nie ‘n student was nie” en dat ‘n “hoof van die departement vermoor is deur ‘n wrede en barbaarse swart student”.
     
    “En sy het gesê dat al hierdie gebeure het veroorsaak dat dit nie meer so ‘n veilige omgewing by die universiteit en nog meer so by die departement is nie. Ek het haar gevra hoe hierdie gebeure iets met my te doene het? Uit die bloute sy het baie kwaad vir my geword en geskree “As jy my treiter, sal ek jou vra om die gebou te verlaat of ek sal die sekuriteit bel om jou uit te neem …”

    Hy het hom teëgesit en die dosent uitgedaag om die sekuriteit te roep.
     
    Maxwele het gesê hy is geskok en ontsteld omdat sy regte as ‘n student misken is. Hy sê in sy verklaring dat hy gepolisieer is, as ‘n krimineel behandel is en dat swartes in die wit wêreld as kriminele voorgehou word wat almal om hulle bedreig.
     

  • Leon Lemmer: Onder nuwe rektor is Universiteit van Stellenbosch in sy maai (deel 2)

    Leon Lemmer: Onder nuwe rektor is Universiteit van Stellenbosch in sy maai (deel 2)

    Lees eers Deel 1 van dié rubriek.

    Dit is nodig om te skets wat as agtergrond vir Wim de Villiers se intreerede as rektor van die Universiteit Stellenbosch (US) gedien het. Kort na sy aanstelling het Murray la Vita ‘n onderhoud met hom gevoer (Praag 13 Desember). De Villiers het toe gesê: “Ek moet dadelik ook vra waar die ondersteuning van buite is vir die ontwikkeling van Afrikaans as akademiese taal. Waar is die groot pryse vir akademiese skryfwerk in Afrikaans, waar is die finansiële aansporing vir navorsingswerk in Afrikaans?” (Die Burger, 5 Desember, p 11). Hiermee eggo De Villiers die standpunt van Dan Kgwadi, die rektor van die Noordwes-Universiteit, wat reken dat sy universiteit nie verantwoordelikheid vir die voortbestaan van Afrikaans kan aanvaar nie. Albei wek die indruk dat hulle onsimpatiek teenoor Afrikaans is. Die ergste is dat daar in ‘n hoofartikel in Die Burger (1 deser, p 10) staan: “Die toekoms van Afrikaans nie staan of val na gelang van wat by Maties gebeur nie.”

    Die wortel van die kwaad, soos in die geval van baie dinge, is die ANC. Daar mag nie van swart studente verwag word om deur medium van Afrikaans aan ‘n histories Afrikaanse universiteit te studeer nie. Afrikaans word met uitsluiting, oftewel apartheid, geassosieer. Die ANC-regering se beleid is: “Die staat voorsien nie geld vir die verdubbeling van lesings nie” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 457). Dit is met hierdie slinkse knyptangstrategie dat die ANC-regering universiteite wil verplig om tussen Afrikaans en Engels as onderrigtaal te kies. Willie Esterhuyse was moontlik eerste met die volgende vertolking, waarby De Villiers aansluiting vind. Esterhuyse het “die ryk Afrikaners veroordeel omdat hulle nie geld vir onderrig deur Afrikaans wou voorsien nie” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 158). Op kenmerkende wyse veroordeel Esterhuyse Afrikaners en nie die ANC nie.

    Hieruit spruit die gevolgtrekking, wat deesdae wyd aanvaar word, dat die ANC-regering net klasse befonds wat deur die medium van Engels aangebied word. As onderrig deur die medium van Afrikaans geskied, is die universiteit op aalmoese, bv skenkings uit die private sektor, aangewese. Uit ‘n hoofartikel blyk dat Die Burger (1 deser, p 10) hierdie propaganda sluk: “Meertaligheid kos geld en moeite. ‘n Deurslaggewende vraag gaan wees of the universiteit die hulpbronne gaan hê om dit behoorlik te doen.” Die koerant bied hiermee aan die US en ander eens Afrikaanse universiteite ‘n verskoning om eentalig Engels te word. Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, het nie op hom laat wag nie. Twee onderrigtale plaas ‘n dubbele werklading op dosente en afsonderlike klasse in Afrikaans en Engels lei tot rasseskeiding (dit was ook Russel Botman se argument), terwyl die universiteit se beleid dieselfde as dié van die ANC is, naamlik gedwonge rasse-integrasie (Die Burger, 7 deser, p 16).

    duma_openstellenbosch
    Sikhulekile Duma, ‘n tweedejaarstudent wat die Universiteit van Stellenbosch wil verengels en verswart

    ‘n Ander faktor wat De Villiers se toespraak beïnvloed het, is die aktivis Sikhulekile Duma, ‘n tweedejaar US-student in die sosiale wetenskappe. Dit is Duma wat deur blankes in die dorp “aangerand” is toe hy skoorgesoek het. Daarna het hy geëis dat die US teen rassisme moet optree. Vir hierdie doel het hy valslik voorgegee dat dit wit US-studente is wat hom reggesien het. As ‘n uitvloeisel hiervan is ‘n Menswaardigheidsoptog op die kampus gehou en versoeke en eise is aan die US se tussentydse bestuur gerig (Praag 14 Maart). Op 15 April is ‘n massavergadering op die Rooi Plein op die kampus deur die Duma-groep, wat daarna die naam Open Stellenbosch aangeneem het, gehou. Dit het oor transformasie met toespitsing op kritiek op Afrikaans as onderrigtaal gehandel. Studente van die Universiteit Kaapstad (UK) se Rhodes Must Fall-veldtog het ook by die byeenkoms gepraat. Geen aansoek is vooraf, soos vereis, by die universiteitsowerheid gedoen om die byeenkoms te hou nie. Nogtans het De Villiers die geleentheid bygewoon en gesê “die US is sterk tot transformasie verbind” (Die Burger, 16 April, p 3). Hierna weet die swart studente dat hulle met De Villiers as rektor nie by die reëls hoef te hou nie.

    Op dieselfde dag as die Rooi Plein-byeenkoms het die US in ‘n amptelike verklaring gesê: “Voortgesette transformasie [myns insiens wesenlik ‘n nie-akademiese, politieke, ANC-gedrewe saak] is deel van die ‘kernwese’ van die Universiteit” (US-webwerf 15 April). Transformasie gaan glo bespoedig en verdiep word. Dit herinner aan Dan Kgwadi se “deep transformation”. Aan die US is daar glo “taalsoepelheid” – iets wat Kgwadi ook van die Noordwes-Universteit gesê het. Taalsoepelheid maak dit myns insiens moontlik om die Engelse aanbod te verhoog en die Afrikaanse aanbod af te skaal. Die aanwesigheid van UK-studente het die US genoop om te verklaar dat hy reeds lank bewus daarvan is “dat visuele elemente en simbole ‘n voortdurende herinnering is aan ‘n pynlike [!] geskiedenis en dus ‘n onvriendelike omgewing skep.” Hierna is daar berig dat Duma se Open Stellenbosch-groep binnekort ‘n verdere lys griewe en eise aan die US-bestuur gaan voorlê (Die Burger, 18 April, p 6).

    In reaksie op aktivistiese druk het die US op 25 April op sy webwerf inligting oor sy personeelsamestelling verstrek. Daarvolgens bevorder die nuwe taalbeleid die werwing van nie-wit dosente omdat vaardigheid in Afrikaans nie meer vereis word nie. “Die doelwit is gestel dat die US se personeelkorps [dus nie net die studente nie] teen 2018 meer as 50% swart moet wees.” Nie-wit dosente word op ‘n “versnelde loopbaanpad” geplaas, wat sekerlik beteken dat hulle vinniger as blankes deur die doseerrange bevorder word. “Strategiese [rassistiese?] werwing vir alle senior posisies, ook professorale aanstellings,” word gedoen. “Diversiteit is ‘n noodsaaklike voorvereiste vir volhoubare akademiese uitnemendheid en juis om hierdie rede en op grond van die morele noodsaaklikheid daarvan, is die Universiteit verbind tot ‘n verdieping en versnelling van sy sistemiese transformasie.”

    As iemand nog daaraan getwyfel het of die De Villiers-US hom op ‘n nie-, selfs anti-, akademiese pad begewe het, behoort daar nou geen onseker meer te bestaan nie. Byvoorbeeld, Akademikus, Stellenbosch skryf in Die Burger (1 deser, p 10) oor “waansin” by die aanstelling van dosente: “Die US is ‘n universiteit en derhalwe veronderstel om akademiese verdienstelikheid skaamteloos te onderskryf … Dit is nie ‘n rasse-aangeleentheid nie; dit is ‘n akademiese saak … Al wat die US met ‘n oop gemoed moet kan stateer, is dat by sy aanstellingskomitees geen rasvoor- of -nadeel is nie. Dit is ‘n beginselsaak, en elke aansoeker moet weet hy of sy word suiwer op akademiese verdienste oorweeg.” In werklikheid is daar ‘n voorskrif dat iedere kortlys vir aanstelling die naam van minstens een nie-wit kandidaat moet bevat. Dit stel die US in staat om by elke aanstelling te kyk of hy daarmee kan wegkom as voorkeur aan ‘n nie-witte pleks van ‘n blanke (wat dikwels die akademies beste kandidaat is) gegee word ten einde sy demografie- (dus ANC-politieke-) profiel te “verbeter”.

    Is Duma en sy Open Stellenbosch hiermee tevrede? Nee. “Daar is 296 wit, 10 swart, 31 bruin en 12 Indiër-professore, asook 24 uit die buiteland by die US. Van 2010 tot 2015 het die getal swart professore van drie tot tien gestyg” (Die Burger, 25 April, p 1 – ja, Duma haal die voorbladsy). Die US se verweer teen die Duma-aanvalle is dat dit ‘n “groot uitdaging [is] om senior akademiese aanstellings uit onderverteenwoordigende groepe te maak … alle Suid-Afrikaanse universiteite ding mee vir dieselfde klein groepie.” Is dit nie ‘n sotlike, anti-akademiese situasie nie? Die ANC se kwantitatiewe demografie-dogma word sonder meer aanvaar.

    Op 29 April, kort voor De Villiers se inhuldiging as rektor, het Open Stellenbosch, met Duma wie se naam tot Khule verkort is, ‘n onwettige byeenkoms teen “wit oorheersing” op die Rooi Plein op die kampus gehou. Hulle eis swart studente en dosente. Ramabina Mahapa, van Rhodes Must Fall-faam en die voorsitter van die UK-studenteraad, het gesê “as die universiteit nie wil verander nie, moet julle dit onregeerbaar maak.” De Villiers het hierna op ‘n mediakonferensie, soos die UK-rektor, Max Price, gesê hy ondersteun studentedeelname en -aktivisme (Die Burger, 30 April, p 3). Reeds op 15 April is amptelik op die US-webwerf verklaar: “Vir die US-bestuur is die al hoe sterker kultuur van robuuste debat by die instelling verblydend.” Soos Price doen De Villiers wat die swart studente wil hê. Dit is ‘n geval van “Forward!” na die akademiese afgrond. De Villiers is soos FW de Klerk met sy toegeestrategie.

    Na hierdie byeenkoms op die Rooi Plein het die Open Stellenbosch-groep en Chumani Maxwele, wat ontlasting op die Rhodes-standbeeld gegooi het, na die plek van De Villiers se inhuldiging gegaan en daar onwettig met plakkate betoog. Die betoging het in stilte verloop totdat Maxwele en ander studente geskree het: “Down with white power, down!” (Die Burger, 1 deser, p 3). Duma sê: “Ons wou skok … Ons gaan nooit jammer sê vir die wyse waarop ons teen wit oorheersing veg nie.” De Villiers het die uitroepe aan nie-Maties toegeskryf en gesê dat geen optrede teen die betogers beplan word nie.

    Waarteen sal die De Villiers-US dan wel optree? Sekerheid hieroor is gou verkry en Duma het daarvoor gesorg. Duma beweer dat ‘n blanke US-dosent aan hom die volgende teksboodskap gestuur het: “Jou swart moer van die wit boer.” (Rapport, 3 deser, p 1 en 2 – ja, die berig haal die voorbladsy). Die US het bevestig dat die saak “in ‘n baie ernstige lig” beskou word en “stappe ingevolge die universiteit se formele dissiplinêre prosesse het reeds begin” (p 2). Die Burger (4 deser, p 5) het grootliks dieselfde inligting gepubliseer. Duma het die vermetelheid om te eis dat die betrokke dosent sonder betaling weens die “rassistiese” teksboodskap geskors moet word.

    Die volgende dag het Die Burger (5 deser, p 1 – ja, die voorbladsy) min nuwe nuus gehad, behalwe dat die betrokke dosent voorlopig geskors is, Duma per e-pos hieroor deur die US ingelig is en dat ‘n komitee saamgestel is om Duma se bewerings te ondersoek. Die Higher Education Transformation Network (HETN), wat by elke moontlik geleentheid pro-swart en anti-wit druk op universiteite uitoefen, het ook op die dosent se skorsing aangedring. “Die netwerk sal nie huiwer om in te gryp as die universiteit sy voete met die ondersoek sleep nie.” Rassevoorvalle het na bewering sedert De Villiers se aanstelling toegeneem. Dit is substansielose afdreiging deur die HETN.

    Die lesers van Die Burger het sekerlik op die verslegtende US-situasie gereageer, maar net twee briewe met substansiële kommentaar is gepubliseer. Oud-Matie van die Kaap is van mening dat die aandrang op onderrig in Engels “is nie om die universiteit soseer toeganklik vir almal te maak nie, maar eerder om Afrikaans in die grond in te vertrap … Is dit nie ironies nie dat almal teen Cecil J Rhodes se standbeeld gil, maar die taal aanhang wat hy saamgebring het?” (Die Burger, 22 April, p 10). Pieter van der Merwe van Bellville verwys na die Randse Afrikaanse Universiteit wat nou “YouJay” is. “Ek voorspel dat die US teen 2018 ‘YouEss’ sal wees en later die naam van ‘n struggle-held gaan kry. Wat het van voortreflikheid geword in hierdie gejaag na politieke korrektheid? Kies die beste studente en personeel, ongeag uit watter rassegroep hulle kom. Los die kwotas; dis omgekeerde rassisme” (Die Burger, 29 April, p 15).

    Ek het reeds lank gelede voorspel dat die US die Steve Biko University kan word en dat die US-studentesentrum, die Neelsie (genoem na die Afrikaanse taalstryder, JC Langenhoven, ook bekend as Sagmoedige Neelsie), die Nelson (genoem na Nelson Mandela) kan word. So ‘n kampus sal dan seker een wees waar die mitiese “almal” meer tuis as op die huidige een voel. Dalk is dit die enigste twee voorstelle in my skrywes wat ernstig deur De Villiers oorweeg sal word. Die UK-senaat (‘n liggaam wat tradisioneel uit professore bestaan) het 181 teen 1 ten gunste van die verwydering van die Rhodes-standbeeld gestem. In Bybelse taal (Lukas 11:35) roep ek oor die stand van die akademie in Suid-Afrika uit: Hoe groot is die duisternis nie! Dit is om van te ween.

    Gestel die betrokke US-dosent het wel daardie teksboodskap aan Duma gestuur. Gestel verder dat De Villiers primêr eerder op akademiese as politieke leiding ingestel was. Wat sou hy as rektor gedoen het? Hy sou die dosent onvoorwaardelik om verskoning gevra het omdat hy tot dusver sy plig om teen Duma op te tree skromelik versuim het. De Villiers sou onomwonde gesê het dat hy begrip het vir die frustrasie wat daar in die geledere van die ware akademici aan die US opgebou het. Hy sou nie toegelaat het dat Duma verdere ontwrigting saai deur daardie dosent se onderrigaktiwiteite op te skort nie. De Villiers sou begrip getoon het vir die feit dat dit hier gaan om ‘n hoogs intelligente dosent met gespesialiseerde kennis; iemand wat oor skaars vaardigheid in kernfisika beskik. Hy sou diep bewus gewees het van die kolossale kloof wat daar tussen die bewese akademiese prestasie van die dosent en die relatief prestasielose akademiese rekord van Duma bestaan.

    As ‘n keuse tussen ‘n onrusstokende, aktivistiese laspos en die akademiese bate wat die dosent vir die US inhou, gemaak moet word, is dit voor die hand liggend dat enige rektor wat, soos dit hoort, akademies geöriënteerd is ten gunste van die dosent sou besluit. De Villiers sou dit eienaardig gevind het dat die beweerde teksboodskap sonder meer as “rassisties” geëtiketteer word en nie as “robuuste debat” nie, terwyl Duma se byeenkoms teen wit oorheersing en die daaropvolgende uitroepe van “Down with white power” glad nie met rassisme geassosieer word nie. Hy sou dit ook eienaardig gevind het dat Duma se pa vermoënd genoeg is om in Amerika te wees terwyl sy kind met ‘n US-beurs studeer. De Villiers is dus in ‘n uitstekende posisie om Duma stil-stil van die kampus te verwyder deur sy studiebeurs in te trek; sy finansiële kragprop uit te trek. Nog beter, Duma moes as student lankal die trekpas gekry het. Sy gedrag is primêr die van ‘n aktivis en nie die van ‘n student wat op die kampus is om te studeer nie. Sy manewales sou nie van ‘n blanke student geduld word nie. Oor hierdie en die vorige paragraaf kan De Villiers gerus nugter en werklik sê: “We can do it.”

    Daar is ‘n lighartige, internasionaal bekende studentelied, Gaudeamus igitur (Laat ons bly wees). Vir die Latynse lirieke bestaan daar talle improvisasies; ook in Afrikaans. As akademikus en as Afrikaner is ek uiters teleurgesteld met Wim de Villiers. Hy blyk ‘n epigoon te wees. Ek voel lus om te sing:

    Gaudeamus igitur,
    nog ‘n universiteit is in sy moer.

  • Koue winter wag vir witgesigte

    Ons mense moet nou begin oplet in die klas. Daar is baie goed wat gebeur wat op hulle eie nie regtig ‘n probleem is nie, maar sou mens na die geheel kyk is ons in vir ‘n koue winter.

    Toe ek die fotos op die nuus sien van Rhodes se standbeeld was die eerste assosiasie wat my brein gemaak het met die van die beelde na Saddam se paleis bestorm is. Onthou hoe die mense met vreugde die oorwinning gevier het deur sy standbeeld om te trek. Daardie oomblik was die klimaks van ‘n stryd wat gewen is. Baie min van ons weet nou wat daar aangaan en nog minder van ons gee om, maar tog het meeste van ons al die beeldmateriaal gesien.

    Die vreugde van die skare wat Rhodes se standbeeld met haat en skelwoorde vergesel het gee mens ‘n dieper realiteit teenoor die gevoel wat baie mense koester teenoor die “kolonialiste”. Ek presoonlik voel nie veel vir Rhodes nie. Myns insiens was hy ‘n tweegat, rooinek diamantsmokkelaar, maar dit is nie regtig die punt nie. Hy is nie ontroon as gevolg van ‘n dieper gesprek oor sy bydrae tot Afrika nie. Die motivering was -hy was ‘n wit kolonialis, verteenwoordigend van die wit geskiedenis. Die aantal skendings van standbeelde oral oor die land is nie na aanleiding van ‘n akademiese debat oor die individue nie, maar eenvoudig ‘n haat teenoor die mense wat verteenwoordig word deur die standbeelde.

    Kyk ons na die Groot Boek, moet ons darem ook eers voor ons eie deur vee- Is hierdie standbeelde, monumente in lyn met ons Bybelse opdrag? Is dit nie net afbeeldings wat ons gemaak het op aarde om te vereer nie? Dit is immers so genoem in die 10 gebooie. Selfs wanneer Israel opdrag gee om ‘n land in te neem is die eerste ding wat hulle doen om die afgode en simbole van die vyand te vernietig. Is Paul Kruger ons goue kalf? Moet ons nie dalk self al die monumente en standbeelde verwyder nie? Ek wil nie eers raak aan al die simboliek van sekere geheime organisasie in ons volk se stanbeelde en monumente nie!

    Bogenoemde kan seker ‘n redelike debat op sy eie wees, maar ek vermoed die rede waarom ons so emosioneel raak oor ons standbeelde is omdat dit ons sn is. Simboliek, reg of verkeerd, is ons eie. Dit is ‘n stukkie onthou van hulle wat voor ons hierdie stryd baklei het. Ek glo nie Sunette het haarself vasgeketting aan Oom Paul se standbeeld omdat sy hom aanbid nie, ook heel moontlik nie omdat sy dink al sy besluite was reg nie- Ek vermoed Sunette het haar gaan vasketting aan daardie “bietjie van ons” wat nog oor is. Daardie hoop van ‘n volk met waarde en karakter. ‘n Volk van Naam.

    Hoe wis jy ‘n volk uit? Daar is seker baie maniere, maar die regering van RSA behoort ‘n prys te wen vir hulle subtiele vernietiging van ‘n volk deur die volk self. Maak dit in die eerste plek “nie cool” om deel te wees van die volk nie en die kinders sal self wegskram. Vervang hulle waardestelsel met vrye keuse en promiveer ‘n identiteit-lose lewe as hooftstroom terwyl jy agteraf jou eie kultuur en tradisies gesond hou. Twee dekades later sit jy met ‘n volk wat mekaar verskeur. Al wat oorbly is om die voetspore in die sand weg te vee wat dien as herinnering aan wat hulle eintlik is. Breek hulle standbeelde af, verander hulle straatname en ontken hulle bydrae.

    Ek kom terug na die klein jakkalsies wat die wingerd verniel. Met of sonder Oom Paul se standbeeld gaan brood my nog dieselfde kos. Of ek in Verwoerdlaan of Mandela-laan ry gaan ek nog dieselfde verkeer kry. Vanaand word nog ‘n Boer vermoor en ek gaan more nogsteeds my snooze knoppie druk om 5 minute langer te slaap. Nie een van hierdie goed gaan my lewe direk raak nie. Sunette kan nie elke dag aan Oom Paul vasgeketting wees nie- vanaand kan iemand gaan en die beeld verwoes. Haar lewe sal aangaan.

    Dit is hierdie kultuur van gemaklik wees om klein goedjies te verloor wat op die einde van die dag gaan lei tot ‘n hele identiteit van ‘n volk wat gaan verdwyn. Dit is ‘n simbool van oorwinning oor die wit gesigte as jy op Rhodes se standbeeld sit wat verskuif word. Wat het Mugabe hier kom doen? Was dit nie Malema wat laas vir hom gekuier het nie? Hoe lank het die wit gesigte oor?

    Kom ons draai die waarheid op sy maag. Gaan ons volk oorlog maak as hulle Oom Paul se standbeeld verwoes? Nee. Gaan ons die wapen opneem as hulle die Voortrekker monument platslaan? Nee. Gaan ons alles wat ons het opgee, gesin, huis en beroep om ‘n rebelle oorlog te begin voer in die land oor ‘n paar Boere wat op plase vermoor is? Nee. Gaan ons die gerief van ons huis en ons gemeenskap verruil om in ‘n volkseie gebied te gaan woon? Nee.

    Die realiteit my liewe mense is dat hulle elke liewe monument kan afbreek in die land en geen haan sal daarna kraai nie. As ons na die duisende Boere se moorde nog nie weerstand gebied het nie, sal ons dit wragtig nie doen vir ‘n standbeeld nie. Baie mense dink grondhervorming sal ‘n tipe weerstand laat onstaan, maar ek weet van meer as een plaas wat baie soetjies hervorm is en geen haan of buurman het daarna gekraai nie.

    Die sukses van die revolusie (wat nog steeds aan die gang is) is dat hulle ‘n klomp klein gevegte elke dag wen sonder om dit as ‘n geheel te erken. Elke dag is nog een wit gesig armer of meer dood as die vorige dag. Elke dag is daar ‘n klein stukkie van ons waarde, geskiedenis of bestaan wat weggeneem word in skole, in die werkplek in die gemeenskap. Dit is klein goedjies wat op hulle eie nie pla nie tot mens dit in geheel begin sien. Die waarheid is dat elke dag wanneer jy opstaan is ons volk ‘n klein bietjie armer as die vorige dag.

    Wat Rhodes se storie verskillend maak is die openbare vertoning wat daarmee saamgegaan het. Mugabe wat in die publiek erken hy wil nie wit gesigte sien nie. Met ander woorde die subtiele kleiner aksies begin nou oorspoel in meer publieke vertonings van mag. En enige iemand wat dit verstaan behoort bekommerd te raak…

    Wat hou dit vir ons in?

    Ek vermoed in die nabye toekoms gaan ons al meer sulke publieke vertonings van mag sien. Ek vermoed die “wit gesig haters” besef ons het geen behoefte om weerstand te bied nie. Moenie skrik as daar skielik al meer grond beset word nie, monumente, standbeelde vernietig word en of ander soorteglyke aksies van direkte magsvertoning gaan plaasvind nie. Die regering sal sekerlik die heeltyd diplomaties bly en hierdie aksies selfs kritiseer, maar die realiteit sal wees dat daar nou momentum is om die geskiedenis van die kolonialis saam met die “kolonialis” uit te wis. Ek vermoed meer “wit gesgite” sal hulle werk verloor en ons kan selfs op die uitkyk wees van meer van ons mense wat geviktimiseer word.

    Die van u wat Game of Thrones gekyk het sal die woorde “Winter is coming” ken. Ek glo dat ons ‘n koue winter kan verwag. Binnekort gaan die stakings weer begin en elke jaar is die eise groter en die geweld meer, brandstof word al duurder, kos word duurder, krag word duurder, mense word armer. Die ekonomie lyk nie goed nie. Moeilike tye…

    Al die bogenoemde kan nog hanteer word, maar die een ding wat ons nie gaan wen nie, die een faktor wat hierdie land oornag op sy kop kan laat draai is Eskom. Sonder krag sal hierdie land nie dae kan oorleef met die chaos nie. Dit is die een ding wat die “wit gesigte” uit hulle huise sal dwing en ook die enigste ding.

    Dinge lyk partykeer nie asof hulle iets met mekaar uit te waai het nie, tog is simboliek maar altyd ‘n bliksem. Die idee dat die hele Eskom netwerk ineen kan stort, is nie meer so vergesog soos ‘n paar jaar terug nie. Sou dit gebeur, sal dit die einde wees van elektrisiteit in RSA vir ‘n baie lang tyd. Die ironie hiervan kom by ‘n klein stukkie detail. Die eerste dorp in die Suidelike halfrond, selfs voor Londen, om elektriese straatligte te gebruik was Kimberley, 2 Septemeber 1882. In daardie tyd was daar ‘n jong Engelsman besig om die diamantvelde van Kimberley om te keer en sou hy later een van die rykste besighede in die wêreld begin en daar sou selfs vir hom ‘n standbeeld opgerig word. Mens kan nie help om te wonder of die ligte wat Rhodes sien aankom het, nie ook dalk saam met hom gaan afgaan in die lang koue winter voor ons nie…

    Vannermerwe

  • Dan Roodt: Beelde: wat volg ná die Kristallnacht?

    Tydens die Kristallnacht-voorval in Nazi-Duitsland, het skares Duitsers eenvoudig op 9 tot 10 November 1938 Joodse winkels en sinagoges aangeval ná die sluipmoord op Ernst vom Rath, ‘n Duitse diplomaat in Parys, deur die jong Jood Herschel Grynszpan. Geen Afrikaner of blanke het onlangs ‘n sluipmoord gepleeg nie, maar ons beleef tans ons eie Kristallnacht in die vorm van beelde en ander blanke simbole wat aangeval word.

    roodt_dan_wikiOor die afgelope paar weke het swart (en wit) radikale besluit dat elke openbare standbeeld van ‘n blanke, sonder aansien des persoons, “aanstoot gee”. Die klompie uitwerpselstrooiende belhamels op die kampus van die Kaapstadse Universiteit geniet elke aspek van Rhodes se imperiale nalatenskap, waaronder Engels en sy finansiële vrygewigheid, maar het dit daarteen dat hy ‘n “wit kolonialis” was.

    Robert Mugabe het vandeesweek dié “bevrydingsfilosofie” mooi opgesom toe hy in Soweto gesê het: “I don’t want to see white faces.” Ook nie blanke gelaatstrekke in brons nie.

    Skaars is Rhodes se beeld holderstebolder met ‘n hyskraan van die kampus verwyder, of die volgende teiken is Anton van Wouw se manjifieke beeldegroep van Paul Kruger en die Boerekrygers op Kerkplein. Julius Malema se EFF’s, wat openlik Mugabe se antiblanke haat in Suid-Afrika propageer, het die Krugerbeeldegroep met groen verf besmeer. Hulle het ook besluit dat Oom Paul summier van Kerkplein verwyder moet word, waarop Steve Hofmeyr, Sunette Bridges en ander opgeruk het om by die standbeeld te betoog.

    Die land, asook Afrikaners onderling, is lankal verdeel tussen die radikale, kommunistiese faksie en die meer konserwatiewes wat wil sien dat Suid-Afrika min of meer soos voorheen moet aangaan, behalwe dat probleme met elektrisiteit, water en die ekonomie opgelos moet word. Dis nie eintlik Wit teen Swart nie, dis Wit teen Rooi: Mensjewis teen Bolsjewis, net soos in vanmelewe se Moedertjie Rusland rondom 1920. Sedert FW se holderstebolderoorgawe het Joe Slovo van Litaue se Oos-Europese ideologie hom hier tuisgemaak en daarom is ons bestem om al die rampe van die twintigste eeu in daardie wêrelddeel, maar ook in Afrika (Kongo, Mosambiek, Zimbabwe) te herhaal.

    As ons dit logies ontleed, dan is dit helder dat die Rooies wil hê dat ons die Zimbabwepaadjie moet loop met grondhervorming en die uiteindelike verdrywing van alle blankes behalwe ‘n paar duisend marxiste, feministe en afrosentriste wat, soos Max du Preez, hulself trots “rasseverraaiers” noem.

    Almal sê dat die “politieke temperatuur in die land gestyg het”. Nog ‘n ooreenkoms met Zimbabwe is dat twee swart faksies oor politieke mag baklei, en dan die blankes as sondebokke vir hul onderlinge botsings, ellende, korrupsie en wanbestuur blameer.

    Daar heers ‘n gevaarlike gees van défaitisme onder Afrikaners, om van die Engelse nie eens te praat nie. Vandag in Rapport skryf al die meningsvormers soos een man dat ons maar net moet toegee en nogmaals ‘n kompromie behoort aan te gaan. Onder die opskrif, “Wees pragmaties oor beelde” sê Rapport:

    “Kom eerder met konstruktiewe voorstelle vir hoe om vorentoe te ­beweeg, wat in sommige gevalle die skuif van kosbare monumente mag insluit.”

    Nie net is “vorentoe beweeg” (move forward) ‘n baie ou ANC-slagspreuk nie, maar Rapport laat na om vir ons uit te spel dat ons eintlik “agteruit moet beweeg”, dus moet retireer. “Vat jul beelde en val terug,” is die boodskap. Pretoria en Kerkplein is verowerde gebied, dus hoort Kruger nie meer daar nie.

    Die vraag wat ek vir Rapport en al die FW-volgelinge, wat al dertig jaar lank net wil gaan lê voor die toenemende radikalisme van die Rooi faksie, is: “Tot waar moet ons retireer? Tot by Kaap Agulhas se strand en dan maar verder die see in? Of tot by Orania?” Daar word ook die gevaarlike opvatting versprei dat Afrikanergeskiedenis en -kultuur bloot by die Voortrekkermonument of op Orania welkom is; in die res van die land geld die McDonalds-met-Karl-Marx-sous-kultuur. Natuurlik verwelkom beide Orania en die Voortrekkermonument nog manjifieke skeppings in brons soos Van Wouw se Krugerbeelde, wat hulle gratis en verniet met hyskrane en vragmotors afgelaai mag ontvang.

    Ons weet egter dat die frase-tjie, “Ons eis” (we demand) van die opgesweepte en werklose jong swart massas steeds harder gaan opklink, al word elke beeld nou in ‘n ondergrondse kelder op Orania geberg en al verander elkeen van ons ons name om nie meer Afrikaans te klink nie.

    Het u al daaraan gedink dat ‘n van soos “Botha” of “Van der Merwe” aanstoot gee? My naam is Daniel Francois Roodt, met die ongelukkige afkorting D.F., nes D.F. Malan, wat insgelyks in die visier van die Rooi agitators is. Ek is met ‘n “apartheidsnaam” gedoop, spyt dit my. Moet ek my nou “Rolihlahla Roodt” begin noem om “nie aanstoot te gee nie”? Dis tog belaglik.

    Veral nou ná Robert Mugabe se “geskiedkundige” besoek soos dit oral genoem is, is die revolusie besig om momentum te kry. Vandag is dit beelde, môre is dit plase, huise en ander bates. ‘n Amerikaanse vriend het eenmaal vir my gesê: “Julle Afrikaners is dapper mense, maar julle loop die risiko om óf uitgemoor óf net met die klere aan julle lywe uit jul land te ontsnap.” Ek het nie met hom saamgestem nie, omdat ek steeds vertroue in ons mense het dat hulle so ‘n lot sal kan afweer.

    Dis nogal interessant om te sien wie skielik uit die niet verskyn om “goeie raad” aan ons te bied te midde van die huidige politieke krisis. Ene Sam J. Basch pleit insgelyks in Rapport vir oorgawe, nogmaals oorgawe, en konstateer:

    “Niemand wen in ’n langdurige en uitgebreide konflik nie. Om aan te pas bied veel meer – en wys dat ons deel van ’n langdurige oplossing wil wees.”

    Miskien geld dié beginsel vir Europa waar wêreldoorloë geveg en miljoene mekaar doodgemaak het in wat vandag as ‘n “blanke burgeroorlog” bestempel word. Dit was alles sinneloos. In Suid-Afrika het twee, drie dekades van terreur, propaganda en agitasie deur Joe Slovo en sy vrou Ruth First vanuit Londen, maar ook ‘n handjie vol plaaslike marxiste, op baie groot winste vir hulle uitgeloop. Tesame met hul swart marionette, het hulle die hele land en staatsbegroting, tesame met al die openbare maatskappye en munisipaliteite, op ‘n skinkbord van die vuisvoos NP’s ontvang.

    Politieke geweld en intimidasie, soos misdaad, is in Suid-Afrika lonend. Sommer baie lonend. In elk geval verteenwoordig die Rooi agitasie rondom standbeelde, wat ook op die linkse webblad Daily Maverick gevoer word, ‘n uitgebreide vorm van intimidasie waarvan die uiteindelike doelwit is om ons sag te maak vir nóg meer radikale maatreëls betreffende eiendom, taal en skole.

    Dis vir my onvergeeflik dat Tim du Plessis in Rapport vir Steve en Sunette as van “raserny” beskuldig:

    “Om jou in reaksie aan Oom Paul se standbeeld op Kerkplein in Pretoria te gaan vasketting en “Die Stem” te sing, is om raserny met raserny te bestry.

    Elders in Rapport beskryf Mondli Makhanya, die adjunkredakteur van City Press, vir Sunette Bridges en Steve Hofmeyr as “ultrarassiste” en “slymerige reptiele”.

    As jy Die Stem in ‘n patriotiese gebaar langs Oom Paul op Kerkplein sing, is jy ‘n “ultrarassis” en “ekstremis”. Maar as jy laer af in Kerkstraat soos Ronnie Kasrils en Aboobaker Ismail ‘n motorbom laat afgaan of halssnoermoorde pleeg, dan is jy “redelik”; dis so min of meer wat die hoofstroommedia in dié land vir ons sê!

    My vraag aan Tim du Plessis en almal wat in die gees van FW de Klerk meen dat om te retireer eintlik dieselfde beteken as om “vorentoe te beweeg”, is: Tot waar moet ons retireer? Vandag is dit standbeelde, môre is dit ons werke, ondernemings en huise. Waar trek ons die streep? As ‘n bende met rooi T-hemde in jou straat opdaag en jou vrou en dogters opeis, sê jy dan ook “ja”, om konflik te vermy?

    Ons weet almal hoe dinge in Afrika werk. As skares eers op loop gaan, is daar soms geen keer aan hulle nie. Veral as die polisie tot dieselfde bevolkingsgroep as die oproeriges behoort. Tydens die Katrina-onluste in New Orleans het een swart vrou wat besig was om ‘n winkel te plunder met groot vreugde uitgeroep: “It must be legal, the police are doing it too!” Vir die oomblik staan die polisie nog onder beheer van die ANC en hou hulle die EFF se Rooihemde oënskynlik in toom, maar wat gebeur as Zuma besluit dat die tyd vir “ware transformasie” nou aangebreek het? Veral na alles wat Kameraad Bob Mugabe vandeesweek in sy oor gefluister het?

    Tydens die Kristallnacht het Goebbels blykbaar die opdrag gegee dat die Duitse polisie niks moet doen om Joodse eiendom te beskerm nie. Dit was nie die staat wat Joodse winkels stukkend gegooi het nie; dit het “spontaan” gebeur en “kon nie verhoed word nie”. Net soos wat ons beelde tans “spontaan” deur die EFF of “onbekende jeugdiges” gevandaliseer word. Omdat hy die polisie beheer, hou die ANC al die kaarte in dié spel. Hy kan die “spontane” onlusmakers maar laat begaan, of hy kan hulle so bietjie in toom hou. Intussen predik Rapport, Beeld en die res van die Naspersorgane die boodskap van die Borg in die wetenskapfiksiereeks Star Trek: “Weerstand is futiel.”

    Nee, nee en nogmaals nee! As ons voorouers – en veral die onverskrokke Paul Kruger wat menigmaal die dood in die oë gestaar het – daardie mentaliteit sou aangehang het, was ons nie vandag hier nie. Geen Afrikaner sou die negentiende eeu met sy vele plaaslike oorloë en konflikte oorleef het nie.

    Ons moet aanvaar dat ons nie in beheer is nie: die ANC, SAKP en ook die EFF, dikteer die pas waarteen die revolusie gaan plaasvind. Dis ‘n totale aanslag op alle gebiede: dit wissel van aanvalle op standbeelde, taaldiskriminasie, regstelling, die wegkalwe van eiendomsreg en selfs hoe ons onsself sien, ons identiteit en ons diepste wese as blankes en Afrikaanssprekendes.

    En: moenie glo dis net ‘n klompie jillende rooihemde nie. Agter hulle sit daar bedrewe politieke skaakspelers wat haarfyn dophou hoe ons stukke een vir een afgevat word, net soos wat Rhodes se standbeeld vandeesweek met ‘n hyskraan vanaf die Kaapse skaakbord verwyder is. As die oomblik reg is, gaan hulle naderstaan om ons die doodskoot te gee, of te beveel om die land te verlaat, met die klere aan ons lywe. Of selfs sonder klere, soos baie van die nonne wat ternouernood deur Belgiese skepe op die Kongorivier gered is. ‘n Vlaamse oudskeepskaptein wat ek ken, moes van sy eie klere vir so ‘n non leen. Behalwe dat hulle verkrag is, is van daardie nonne grusaam vermoor en hul lyke uitgestal volgens die oeroue gebruike van Afrika.

    Dit is waar dat orde die meeste mense tot voordeel strek. Sommige mense baat egter rojaal by wanorde, veral diegene met kapitaal wat, as mense desperaat van hul grond en goed ontslae raak, alles teen ‘n appel en ‘n ei kan opkoop. Ons sou naïef wees as ons dink dat daar nie mense in Suid-Afrika bestaan vir wie die huidige graad van wanorde nog by verre nie genoeg is nie, en wie se glorierykste oomblik juis gaan aanbreek as daar bloed op straat is.

    Joe Slovo, Bram Fischer en die res van die Kommunistiese Party het in Desember 1960, kort nadat die uitslag oor die republikeinse referendum van 5 Oktober bekend geraak het, oorlog teen ons verklaar. Daardie oorlog is steeds aan die gang en1994 was bloot ‘n wapenstilstand. Die uiteindelike doelwit om Suid-Afrika enersyds van blankes te suiwer en andersyds in ‘n Afrososialistiese staat te omskep, staan steeds op die sakelys.

    Ons is reeds ver agter in die wedstryd, hoofsaaklik vanweë gebrekkige leierskap en nog gebrekkiger denke. Mense weier eenvoudig om die ooglopende te erken, totdat dit te laat is. So byvoorbeeld het Jaap Marais jare lank voorspel dat die NP aan die ANC gaan oorgee, maar die einste Nasperskoerante het hom as ‘n kranksinnige ekstremis afgemaak, net soos wat hulle vandag met Steve Hofmeyr en Sunette Bridges maak. “So iets sal nooit gebeur nie,” het al die joernaliste geskryf.

    Feit is: Jaap Marais was reg en die joernaliste was verkeerd. Wat is fout met sommige Afrikaanse koerantmanne dat hulle altyd vir die vyand skree en téén ons werk? Groter as die probleem van die Rooi ikonoklaste is die verraad in eie geledere, deur mense soos Max du Preez, Adriaan Basson, Hannelie Booyens, Leopold Scholtz en Piet Croucamp.

    Ten minste van 1968 af was die ANC ‘n blote front vir die Kommunisteparty. Die oorlog, die “struggle” (ek haat daardie woord), gaan voort, sy dit dan “met ander middele”, om nou vir Von Clausewitz te parafraseer. Sowel Oos-Duitsland as Rusland het egter daarin geslaag om die kommunistiese juk af te werp en weer op hul voete te kom. ‘n Les wat ons by die Russe kan leer, is om jou eie geledere van verraaiers te suiwer. ‘n Volgende keer wil ek oor veral die hedendaagse Afrikanerverraad skryf.

    Hoe ons met verraaiers moet handel, weet ek nie. In die dertiger- en veertigerjare is hulle geteer-en-veer. In die aanloop tot die 48-verkiesing is daar tussen Nat en Sap vuisgeslaan.

    Op die oomblik woed die oorlog tussen Wit en Rooi veral op die simboliese vlak, rondom standbeelde en name. Selfs op hierdie vlak mag ons nie nou terugstaan nie. As ons wag totdat ons fisiek in ons huise aangeval word, gaan dit te laat wees om te probeer mobiliseer of weerstand te bied.

    Trek nou die streep. Neem soveel foto’s en video’s van Oom Paul en elke ander standbeeld of monument, want vir seker gaan sommige van hulle in die slag bly. Dit sal egter beter wees dat ‘n groep jillende Rooihemde die standbeeld op Kerkplein stukkend slaan as wat ons stert-tussen-die-bene vir Oom Paul in ons oorblywende ghetto by die Voortrekkermonument of op Orania huisves. Selfs al verloor ons die stryd rondom die beelde, sal ons ons selfrespek behou, want ons sal wéét dat ons nie sommer gaan lê het nie.

    Diegene wat die moed of geneigdheid het, moet openlik of sigbaar weerstand bied in dié allerbelangrike simboliese stryd wat tans woed. Daar is egter ook Mao se beginsel van die “vis in die water”. Die meerderheid Afrikaners is vandag teen dié stelsel gekant. Hoewel hulle niks doen om dit te verander nie, sal hulle ook nie diegene wat daarteen opstaan, probeer keer nie. Dis nou behalwe ‘n handjie vol verraaiers wat hoofsaaklik in die media en by Naspers werksaam is. Daarom kan ons wat visse is, begin swem.

    Dog op die mees alledaagse vlak moet ons begin om oral waar ons kan ‘n stok in die wiel te steek. Die e-tol-affêre is ‘n goeie voorbeeld. Van my mees voorbeeldige familielede en vriende is besig om openlik rebels oor e-tol te raak en weier om te betaal, selfs al word hulle met die hof gedreig. Moet ook nie meer jou TV-lisensie betaal nie, want dié geld gaan net om fanatici soos Piet Croucamp lugtyd te gee. Beïnvloed ook mense rondom jou om hul lamsakkige houding te laat vaar en bietjie ruggraat te kry. Boikot, weerhou betalings en doen wat jy kan. My liewe hemel, ons het hoofsaaklik vir die Amerikaners se geopolitiek bloed gestort in Angola, maar ons kan nie eens om ons volk te red ‘n paar straatname gaan doodverf of ‘n paar van hulle afskuwelike standbeelde ‘n bietjie van hul eie medisyne gaan gee nie! Gebruik net oranje, nie rooi of groen nie. Oranje is nie net die kleur van die Nederlandse sokkerspan nie; dis ‘n koninklike kleur wat nog altyd deur ons Afrikaners gebruik is.

    Anders as Slovo, Mandela en die ander “helde”, was ons nog nooit ekstremiste wat onskuldige mense doodgemaak of terreur gepleeg het nie. Die afgelope twintig jaar is hierdie land egter bietjie vir bietjie op ‘n ekstremistiese “tweede revolusie” voorberei. As jy dít nie kan insien nie, dan is jy soos daardie Zimbabwiese boere wat in 1998 nog vir die TLU kom vertel het hoe lekker werk grondhervorming.

    Dis nog nie tyd vir blikkieskos en sakke rys opgaar nie, maar ek sou sê jy moet sorg dat jy wapens en ammunisie in jou huis het om jou gesin mee te beskerm indien die ergste sou gebeur. Wêreldwyd bestee regerings miljarde aan wapens vir oorloë wat nooit plaasvind nie, bloot as ‘n voorsorgmaatreël.

    Tref voorsorg en skep jou eie ondersteuningsnetwerk van bure, familie en vriende. Teken ook in op die PRAAG-nuusbrief, deur hier te klik (dit neem minder as 30 sekondes). Jy kan my ook persoonlik kontak by dan[by]praag.org as jy iets op die hart het. Volg my ook op Twitter en Facebook of “hou van” die PRAAG-Facebookblad.

    Ek was destyds saam met Max Price, die rektor van die Kaapstadse Universiteit, op die studenteraad van Wits. Om te sien hoe hy en al die vermetele, linkse Engelse professore voor ‘n paar oproerige swart studente rondom die Rhodes-standbeeld kapituleer, het my oortuig dat die Engelse liberale, al beheer hulle nog die DA, nie meer ‘n faktor is nie. Hulle het met 189 teen 1 gestem om van hulle glorieryke Engelse standbeeld afstand te doen. Ek wonder wie was die een? Seker ‘n Afrikaner. Hulle lyk egter vir my baie bang, want hulle kom nou voor die ou waarheid te staan: die revolusie verorber altyd sy kinders.

    Ek weet nie hoe u voel nie, liewe leser, maar ek wil nie deur die revolusie opgevreet word nie. Ek wil ook nie as vlugteling my vaderland hoef te verlaat nie. Waarheen? As die koms van blankes na die land dan ‘n fout was, soos wat Jacob Zuma met sy Jan van Riebeeck-opmerking gesê het, dan was Amerika, Kanada, Australië en die hele Suid-Amerika ook ‘n fout.

    Ons moenie toelaat dat ons langer gebreinspoel en geïntimideer word nie, nóg deur ons vyande, nóg deur die Verraaierkaners.

    Ons het ‘n reg om hier te wees. Ons het ‘n reg op standbeelde. Kom ons veg daarvoor.

     

     

     

     

     

  • Mandela-advokaat probeer walgooi teen erfenisvandalisme

    Advokaat George Bizos het ‘n beroep op jong Suid-Afrikaners gedoen om hulle te weerhou van geweld wanneer hulle kwessies soos standbeelde takel, en eerder die Grondwet as riglyn te gebruik.

    Bizos het Nelson Mandela tydens sy hoogverraad-verhoor in die 1960’s verteenwoordig. Hy het ‘n lesing aangebied oor gedeeltes van die Grondwet by die Universiteit van KwaZulu-Natal.

    Bizos sê hy steun die studente van die Universiteit van Kaapstad oor die verwydering van Cecil John Rhodes se standbeeld, maar sê geweld en vandalisme is strydig met die Grondwet.

    Na wekelange betogings is Cecil John Rhodes se standbeeld is gister met ‘n hyskraan van die Universiteit van Kaapstad se gronde, waar dit vir agt dekades lank gestaan het, geskuif.

    Die rektor van die UK, Max Price, sê “die meeste” belanghebbendes is is verheug omdat die standbeeld afgebreek is.

    Die universiteit het strydig met wetgewing opgetree en prosedures betreffende erfenissimbole verontagsaam.

    Wit studente by die UK is ontsteld oor die raadsbesluit om die standbeeld af te breek en sê dit kom neer op onverdunde rassisme, aangesien swart studente se grootste aanklag teen Rhodes is dat hy wit was.

  • Dwarsneukende, rammetjie-uitnek Max du Preez

    Vir inkomste maak Max du Preez op sy skryfwerk staat. Hy skryf boeke en artikels. Hy is sowel skrywer as joernalis. Om suksesvol te wees, moet Du Preez publisiteit kry; vir sy skryfwerk en homself – nie noodwendig in daardie volgorde nie. Hy wil aandag trek met bv die andersheid en radikaliteit van sy menings. Die pad wat hy gekies het, is om nie ‘n tradisionele, konserwatiewe, behoudende Afrikaner te wees nie. Hy hou van ‘n liberaal-humanistiese benadering wat terselfdertyd met die modestrominge van ons tyd (bv swartmag, verguising van blankes, dus politieke korrektheid en handevat) versoenbaar is. Hy skryf om den brode vir hier en nou. Wat hy skryf hoef nie vorentoe sinvol te wees nie. Solank hy nou dinge kan opkikker, genoeg aandag trek en genoeg ontvang, is hy tevrede, oftewel suksesvol.

    Hoe vernietigend Du Preez met sy ongenaakbare kritiek (dikwels gemik teen blankes en veral Afrikaners) kan wees, blyk uit die feit dat hy aanleiding daartoe gegee het dat die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) nie meer ‘n omvattende woordeboek probeer wees nie omdat woorde en uitdrukkings wat aanstoot kan gee, nou gesensor word (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 469).

    Een van Du Preez se groot probleme is om onderwerpe vir al sy skryfwerk te vind. Die poel waaruit hy sy gedagtes put, is nie danig groot of diep nie. Daar is dus heelwat herhaling in wat hy kwytraak. Die gevolg is dat dit nie die moeite werd is om alles te lees wat hy produseer nie. Hoe dikwels moes ons nie al lees of aanhoor hoe wonderlik sy koerant, Vrye Weekblad (1988-1994), was nie? Eintlik is dit ‘n geval van jakkels wat sy eie stert prys. Hy sal hier en daar ‘n nuwe kinkel uitdink sodat sy teks nie te sterk die indruk van hersirkulasie wek nie. Die soort onvoorspelbaarheid waartoe hy in staat is, word egter spoedig voorspelbaar. Deel van dié voorspelbaarheid is dat Du Preez, ten spyte van al die getuienis van die teendeel, optimisties oor hierdie droewe land se toekoms bly. Optimisme se monetêre waarde is by skryfwerk en praatjiesmaak baie groter as dié van pessimisme. Sonder ‘n goeie skeut optimisme sal Du Preez nie sy inkomste kan handhaaf nie.

    In hierdie skrywe beperk ek my aandag tot drie van Du Preez se onlangse skrywes. Hulle handel oor elementêre, alledaagse onderwerpe waaroor seker enigeen ‘n mening het. Deur sy mening hieroor te gee, openbaar Du Preez heelwat van homself.

    Die eerste skrywe is, “Let’s end ‘black’ and ‘white’ neighbourhoods” (Moneyweb, 10 deser). Du Preez wil hê dat ons ‘n “normalised, integrated society” moet wees. Daarvolgens is rasse-integrasie per definisie normaal. Diegene wat teen rasse-integrasie is, is by implikasie abnormaal. Die vraag is of die waarheid nie presies andersom is nie. Soos die ANC beklemtoon Du Preez die gelykheid en selfs wesenlike eendersheid van mense. Daarom wil hy hê dat vermenging sonder beswaar plaasvind. Die onderskeid tussen “ons” en “hulle” word as uit die bose voorgestel. Ons kan ons medeburgers glo net leer ken as ons woongebiede deel. Dit is nie genoeg as skole, universiteite, werkplekke, sport, ens, geïntegreerd is nie. Volgens Du Preez moet wittes nie-wittes as bure hê. Wittes mag hulle nie kultureel verskans nie. Hulle moenie dink dat hulle in enige beduidende opsig anders is nie; om van beter nie te praat nie.

    Dit is vir Du Preez maklik om die sondebok vir aparte woongebiede te vind: “Of course it is a hangover from our apartheid past.” Maar seker oral in die multikulturele wêreld is daar by mense die neiging om verkieslik tussen hulle eie mense, hulle kultuurgenote, te woon, bv dié wat min of meer dieselfde waardes (bv religie) en moeder- of huistaal het. In hierdie sin is daar suiwer menslik by ons almal ‘n natuurlike aanvoeling vir ‘n ons/hulle-onderskeid. Dit kom voor in alle ander multikulturele lande, dus lande wat nooit apartheid gehad het nie. Die oorgrote meerderheid lande het ook nooit ‘n beleid van rasse-segregasie geken nie. Sodanige segregasie het natuurlik gedy.

    As die tendens van “birds of a feather” (soos Du Preez daarna verwys) natuurlik is, beteken dit dat algemene of algehele woongebied-integrasie gedwonge sal moet wees. Maar oral ter wêreld woon die rykes, middelklas en gepeupel in groot mate elk in hulle eie gebiede ooreenkomstig hulle mate van welvaart. Op grond waarvan sou orakel Du Preez dit plaaslik anders wou hê? Sy ideaal is “a good mix of upper income, middle income and lower income housing.” Dit is nie net ‘n finansiële of ekonomiese allegaartjie wat hy in die vooruitsig stel nie, want sy eintlike doel is dat mense soos ‘n etniese bredie moet integreer. Hy noem spesifiek swartes, bruines en wittes as die bestanddele.

    Een van Du Preez se argumente is dat dit nie-wittes is wat ver van hulle werk woon. “This is unfair and bad for productivity.” Maar eintlik is dit ‘n kenmerk van die nuwe Suid-Afrika dat toestande in die stede al hoe meer onleefbaar vir wittes word. Dit is blankes wat ver uitwyk vir beter woonruimte. Dit is hulle wat dan ver tussen werk en woonplek moet reis; dus juis daardie mense wat by uitstek produktief is. Du Preez sal dít nie onreg noem nie, want dit word teen wittes gepleeg. Hy sal seker eerder redeneer dat wittes dit oor hulleself bring. In werklikheid is dit egter nie wittes wat vir die stedelike agteruitgang, selfs verroting, verantwoordelik is nie. In mense heugenis het ons pragtige, skoon stede gehad waarin by uitstek Europese beskawing gedy het. Dink aan hoe bv Hillbrow en Seepunt was en hoe hulle nou daar uitsien. Dit is om van te ween.

    ‘n Ander waarheid wat Du Preez verkies om te ignoreer, is dat naas blankes, bv Afrikaners en Jode, daar nie-wittes, veral swartes en Asiërs, is wat nie wil integreer nie. Die situasie waarmee ons in die nuwe Suid-Afrika gekonfronteer word, is dat swartes vryelik kan kies of hulle monokultureel of multikultureel wil leef. Hulle kan kies of hulle ‘n swart, tradisioneel bruin of tradisioneel wit skool of universiteit wil bywoon. Dieselfde geld woongebiede. Daardie vryheid van keuse word nie aan blankes gegun nie. In geen opsig mag wittes hulle isoleer nie. As Du Preez sy sin kry, sal wittes se blootstelling aan nie-wit kultuur veel meer word. Hy koester die illusie van ‘n Suid-Afrikaanse nasie, terwyl daar in werklikheid bloot ‘n Suid-Afrikaanse bevolking is wat oorheersend en toenemend swart is. Anders as Du Preez is daar baie blankes, veral Afrikaners, wat geen heil in verswelging sien nie.

    Du Preez preek net of by uitstek vir blankes. Daar is egter ander etniese groepe wat hy ook oor hulle “rassisme” behoort aan te spreek. Een van sy leser het bv geskryf: “Coloureds don’t like Blacks moving into their areas and make it known as much as Blacks don’t like Somalis and other ‘foreigners’ moving into their areas.” Maar gestel ons is almal so gelyk en eenders soos wat die ANC en Du Preez veronderstel. Dan sou ‘n mens verwag dat Du Preez ‘n navolgenswaardige voorbeeld stel; dat hy uitleef wat hy predik. Dan sou Du Preez al meer as een keer oor die kleurgrens heen getrou het en nie sy blyplek, waarvan daar al baie was, telkens uitgesoek het sodat hy knus tussen kultuurgenote woon nie. Daar is opportunistiese skynheiligheid in wat Du Preez om den brode skryf. Tans woon hy in Riebeeck-Kasteel – “the heartland of White Afrikanerdom,” soos een van sy lesers dit gestel het. In werklikheid is sy leuse (soos ‘n ander lesers geskryf het): “Not in my back yard.”

    Die tweede skrywe van Du Preez waarop ek die aandag vestig, is “Wat is in ‘n naam?” (Die Burger, 14 deser, p 13). Die onderskrif lui: “Dit is hoog tyd dat ons die land se oorspronklike mense meer in plekname gereflekteer sien.” Hy sê nie hoekom nie. Oorspronklikheid/eerste-hier-gewees is blykbaar vanselfsprekend ‘n bate. Hy verwys sekerlik na die Khoi-San; die Khoi wat veeboere was en die San wat gejag het. Die Khoi het die plante uitgeroei vir weiding en vuurmaakhout en die San het wilde diere uitgeroei om te eet en die velle te gebruik. Albei groepe het kwalik ‘n duit tot die ontwikkeling van die land bygedra. Vir Du Preez gaan dit nie soseer om ‘n lansie vir die oorspronklike inwoners te breek nie. Myns insiens is sy doel eerder om die blankes se bydrae te verkleineer.

    Du Preez het dit bv teen Cecil John Rhodes (1853-1902) vir wie se standbeeld hy sê: “Jou moer, man.” “Ek stem dus heelhartig saam met die protesterende studente van die Universiteit van Kaapstad dat Rhodes ‘n simbool van kolonialisme is en dat sy standbeeld verskuif moet word – herdoop ook sommer Jameson Hall.” Volgens Du Preez se insig was kolonialisme blykbaar net (of oorwegend) sleg, terwyl dit in werklikheid, of ons daarvan hou of nie, ‘n groot bydrae tot die ontwikkeling van hierdie land gelewer het. Mense soos Rhodes en Leander Starr Jameson (1853-1917) het heel moontlik, hetsy goed of sleg, meer as die Khoi en die San tot ons geskiedenis bygedra. Hulle behoort as historiese figure geduld te word. Dit is gewoon dwaas as Du Preez hom skaar by die selektiewe herskrywing van die geskiedenis soos wat deur die ANC voorgestaan word. Apartheid was ‘n voortsetting van die tradisionele beleid van rasse-segregasie wat deur die koloniale Britte hier geplant is. Rasse-segregasie en apartheid het die blankes in staat gestel om die land tot die voorspoedigste in Afrika te ontwikkel. Daarom was dit nie net sleg nie en bevoordeel dit steeds al die huidige inwoners.

    Die viserektor van die Universiteit Kaapstad, Max Price, het hom ten gunste van die verskuiwing van die Rhodes-standbeeld uitgespreek. Tony Weaver steun hom: “Rhodes, ou pel, jý het verloor” (Die Burger, 20 deser, p 14). Price gee toe aan die druk van ‘n groepie hoofsaaklik swart studente, wat na elke suksesvolle agitasie maar net nog iets sal vind wat hulle aanstootlik noem en daarom daarop aandring dat dit moet verander. Du Preez is gewoon dwaas deur sy steun aan hierdie soort anargie te gee. Hy sal geen verweer hê as beswaar teen die standbeelde van bv Jan van Riebeeck en Paul Kruger gemaak word nie. Of is dit ook in orde, solank die Mandela-standbeelde en soortgelykes bly staan? Wat hier gebeur, is dat die agitasie nou nie meer net teen bv apartheid en Afrikaners is nie, maar selektief teen die breër nalatenskap van blankes (bv slawerny, kolonialisme, imperialisme, selfs kapitalisme) gemik is. Op die FW de Klerk-manier word glad te maklik hieraan toegegee.

    Die onderwerp van Du Preez se rubriek is simbole soos standbeelde (van mense) en plekname (bv vir geboue, strate, dorpe en stede). “Mense wat voel bestaande name en instellings reflekteer hul eie geskiedenis en erfgoed, ervaar gewoonlik verandering as aggressie … My eie gevoel is dat historiese figure wat ‘n bevolkingsgroep erge aanstoot gee, nie langer in die demokratiese era só vereer behoort te word nie.” Soos die ANC hou Du Preez dus van die verwydering of afbreek van sommige standbeelde en die verandering van sommige plekname, naamlik daardie wat “erge aanstoot gee.” Aanstoot wil wie? Hier oortref Du Preez homself met sy eensydigheid. Soos die ANC is sy uitgangspunt dié van die swartes. In sy derde paragraaf verwys hy na Nelson Mandela, maar daar is by Du Preez geen sprake dat ‘n Mandela-standbeeld of -pleknaam vir enigiemand aanstoot kan gee nie. Maar die nagedagtenis van Mandela gee vir my aanstoot elke keer as ek sy afbeelding op bv ‘n geldnoot of ‘n posseël sien omdat ek die misdadige en gewelddadige samelewing waarin ek my daagliks bevind as sy hoofnalatenskap beskou.

    Wie behalwe Rhodes en Jameson is vir Du Preez erg aanstootlik? “DF Malan en PW Botha” Later volg die name van ‘n hele rits wittes uit die koloniale era, maar absoluut geen nie-wittes nie: “Sir Harry Smith, lord Charles Somerset, sir John Cradock, sir Benjamin D’Urban, sir Theophilus Shepstone, koning George III, sir Thomas Napier en die graaf van Caledon.” Nog later voeg hy kol John Graham se naam by hierdie lysie van weersinwekkendes. Die name van plekke wat na hulle vernoem is, moet glo verander. In soverre daar standbeelde van hulle is, sal dié seker ook moet verdwyn. Du Preez verwys na Jan van Riebeeck as “ou Jan”, wat op sy gebrek aan respek vir ons volksplanter dui, maar hy gaan darem nie sover soos Jacob Zuma om te beweer dat alles wat sleg in hierdie land is met Van Riebeeck se koms in 1652 ‘n aanvang geneem het nie. Maar sal Du Preez na Mandela as “ou Nelson” verwys? Dubbele standaarde is kenmerkend van die nuwe Suid-Afrika.

    “Die simboliek van name en standbeelde help om gemeenskappe die gevoel te gee hulle word as ‘n betekenisvolle deel van die samelewing erken.” Rhodes en Jameson was destyds ‘n betekenisvolle deel van die plaaslike samelewing, of ons daarvan hou of nie. Dit geld ook die ander mense wat negatiewe gevoelens by Du Preez wek. Wat hy en die ANC met hulle sensurering van die geskiedenis bereik, is dus om die betekenisvolheid van die blankes (en net die blankes) se bydrae doelbewus af te skaal.

    Soos hy so dikwels doen, kleur Du Preez graag sy teks in met verwysings na homself, bv: “My oupas was krygsgevangenes in die ou Ceylon.” Doelbewus gaan hy nie ‘n stappie verder nie. Hy kon gevra het: Waarom word die oorskot van die talle blankes wat in die Anglo-Boere-oorlog geveg het en dié van die Suid-Afrikaners wat aan die twee wêreldoorloë deelgeneem het, of dié wat om ander redes in die buiteland begrawe is en hulle lewens vir die land opgeoffer het, nie soos die oorskot van talle ANC-kamerade teen groot koste na Suid-Afrika teruggebring nie? Een van die deurslaggewende redes is: Omdat hulle hoofsaaklik blankes was. Etnisiteit en ANC-kameraadskap en nie diens aan die land nie is in hierdie geval die ANC-regering se eintlike norme.

    Die (by)gelowigheid van vermoënde swartes het onlangs aanleiding tot hulle besoek aan Nigerië gegee. Toe sowat 80 van hulle tydens die ineenstorting van ‘n gebou gedood is, is hulle lyke teen buitesporige koste vir die belastingsbetalers hierheen teruggebring. As dieselfde met blankes gebeur het, sou die ANC-regering myns insiens van hulle familie verwag het om self die nodige reëlings te tref en die koste te dra.

    Dit illustreer een van die bedenklike gevolge van die “demokratiese era”, waarna Du Preez so kritiekloos verwys. Die bevolking is oorweldigend swart. Die regering is afhanklik van die steun van die meerderheid kiesers, gevolglik is die regering die swartes ter wille, ook wanneer dit geensins geregverdig kan word nie. Dit is omdat ons opgesaal sit met ‘n stelsel van algemene, gelyke stemreg in ‘n eenheidstaat; ‘n grondwet wat heeltemal ongeskik vir hierdie land is. Daar is geen wigte en teenwigte wat die blankes beskerm nie. As uit ‘n ander hoek hierna gekyk word: Omdat die blankes persentasiegewys ‘n vinnig kleiner wordende minderheidsgroep is, kan hulle kultuur en ander belange, asook hulle strewes en hulle historiese en huidige bydrae. goedsmoeds deur die swart regering geïgnoreer word. Moet ook nie verwag dat die liberale DA hieroor vir die blankes in die bres sal tree nie. Die DA pomp immers liewer vir groter steun uit swart geledere.

    Die derde strooipop wat Du Preez opstel en vet voer, is: “Met woede bereik jy niks” (Die Burger, 18 deser, p 8). Dit herinner aan die gewilde cliché: Geweld/misdaad sal jou niks in die sak bring nie. Dít terwyl geweld/misdaad die manier is waarop talle ANC-kamerade in die hoogste poste beland en groot rykdom in die nuwe Suid-Afrika versamel het. Geweld/misdaad is deesdae die beproefde metode waarmee die gepeupel, wat vir niks wil betaal nie, kry wat hulle ook al wil hê, of dit nou water, elektrisiteit, ander munisipale dienste, gratis televisie (met gratis dekodeerders in die pyplyn), spoeltoilette, skole of teerpaaie is. Die massa word, soos die “vryheidstryders” destyds, via woede tot geweld/misdaad opgesweep en dan staan hulle bakhand vir hulle beloning.

    Du Preez begin sy rubriek met: “Dié is dae dat ek self wonder of die kommentators wat wil hê wit mense moet hul bek hou en net oor hul ‘eie sake’ menings lug, nie tog iets beet het nie.” Dít komende van iemand wat die ons/hulle-onderskeid wil ophef. Is daar nog “eie sake” waaroor wittes toegelaat word om sonder swart inmenging ‘n mening te lug? Swartes word algemeen as meer luidrugtig as blankes beskou, maar Du Preez wil juis die wittes se monde snoer. Polities korrek hou hy daarvan om selektief dinge in die verlede (wat nie verander kan word nie) te soek wat hy dan misbruik om verwyte na blankes te slinger, pleks daarvan om die chaos in die hede aan te spreek wat uiters vatbaar vir verbetering is. Let op Du Preez se gebruiklike soort invalshoek: Dit is wittes wat hul bek moet hou, nie swartes nie.

    Hierna herhaal Du Preez goedkeurend wat hy in sy vorige rubriek geskryf het en kom dan met die volgende twee sinne vorendag, waarmee hy reeds die halfpadmerk in sy jongste teks bereik: “Nee, natuurlik mag ons nie ons mond laat snoer nie. Dis in niemand se belang dat wit Suid-Afrikaners hulle na ‘n intellektuele en sielkundige volkstaat onttrek nie.” Let op hoe slu verander Du Preez van spoor. Hy begin deur te pleit vir vrye meningswisseling, want sy onaptytlike opinies is sy brood, maar dan buig hy sake deur voor te gee dat die teenoorgestelde van sy verligte visie verkramtes se ontrekking in “‘n intellektuele en sielkundige volkstaat” is. Dit is tog sekerlik moontlik dat tradisionele, konserwatiewe, behoudende, Afrikaners hulle gees suiwer kan hou deur te bly strewe na Europese beskawing; iets wat voorheen plaaslik hoogs sigbaar was. Terselfdertyd kan hulle sodanige beskawing openlik bepleit en bevorder, soos hier op Praag. Meningsuiting en konserwatisme sluit mekaar dus nie uit soos Du Preez impliseer nie.

    “Ek hoef nie eens by te voeg nie dat dié van ons wat voordeel uit die historiese onderdrukking van die swart meerderheid getrek het, darem ook sensitief moet wees oor wát ons sê en hóé ons dit sê, sodat dit nie verkeerd verstaan word of onnodig aanstoot gee nie. Enige ontkenning van die impak van apartheid is aanstootlik.” Let op Du Preez se aanspraak dat hy hier vanselfsprekend die waarheid beet het. Hy ry deurgaans en al prekende vir wittes (en net vir wittes) op sy hiperverligte perd. Hierbo het ek geskryf: “Rasse-segregasie en apartheid het die blankes in staat gestel om die land tot die voorspoedigste in Afrika te ontwikkel. Daarom was dit nie net sleg nie en bevoordeel dit steeds al die huidige inwoners.” Hierteenoor staan Du Preez se wit-of-swart (net goed of net sleg) benadering: “Enige ontkenning van die [slegte] impak van apartheid is aanstootlik.” Du Preez sal myns insiens nooit erken dat die “voorheen benadeeldes” tans juis deur daardie “benadeling” bevoordeel word nie. Swartes word tans in oortreffende mate juis nog verder bevoordeel met regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging, ens. ‘n Ontwikkelde land het in hulle skoot geval, maar dit mag volgens Du Preez en sy geesgenote nie as (buitensporige) bevoordeling vanweë apartheid uitgewys word nie.

    Daarna oortref Du Preez homself met sy blinde entoesiasme vir swart oorheersing: “Te veel mense kla net oor die verval van dienslewering en oor korrupsie sonder om enigsins te erken dat hul lewensgehalte vandag meestal hoër as 20 jaar gelede is en dat die land nog meestal goed funksioneer.” Kan ek maar, soos in die goeie ou dae, meubels op my stoep laat sonder dat dit nodig is om my erf te omhein? Kan ek my motor steeds oornag in die straat parkeer en my huis se vensters en deure sonder diefwering laat? Kan ek in veiligheid in die veld, op straat en in winkelsentrums loop? Is ons soos voorheen verseker van goedkoop en betroubare elektrisiteitsvoorsiening? Word blankes normaalweg steeds in poste in die openbare en private sektor toegelaat sodat daardie hoër lewensgehalte, waarvan Du Preez skryf, ook vir hulle moontlik is? Het ons FW de Klerk se nuwe Suid-Afrika, wat vry van geweld en kommunisme sou wees, beërwe? Het ons rede om so trots op ons mede-Suid-Afrikaners te wees dat die wit motte maar so naby soos Du Preez aan die ANC-vlam kan vlieg?

    Du Preez beklemtoon sy politieke onredbaarheid deur ongesteurd in dieselfde trant voort te gaan. “Netelige kwessies, soos regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging en plaasaanvalle, word misbruik as politieke knuppels wat woes rondgeswaai word. Net onder die oppervlak, so ervaar ek dit, lê die gevoel dat ‘swart’ en ‘onbevoeg’ sinoniem is.” Is laasgenoemde assosiasie werklik sonder gronde? Onervare swartes, dikwels sonder die nodige formele kwalifikasies en selfs met rekords van misdaad en geweld, is sedert 1994 op groot skaal om bv etniese of rassistiese, seksistiese en partypolitieke redes in poste (insluitende van die hoogste poste) aangestel. Daardie aanstellings was in daardie indiwidue en die ANC se belang, maar dikwels nie in die openbare of landsbelang nie. Du Preez het volgens eie erkenning op die eiland Gorée ‘n diepe emosionele ervaring gehad omdat dit destyds ‘n transatlantiese vertrekpunt in die slawehandel was. Het hy al ooit met dieselfde emosionele intensiteit die gruwelike werklikheid van plaasmoorde ervaar en met empatie oor die lot van sy mede-blankes geskryf, of sou dit te veel teen die grein van sy politieke korrektheid indruis?

    Ek het ter karakterisering uit drie van Du Preez se artikels aangehaal en aangetoon hoe daar moontlik mee omgegaan kan word. Vir my was dit ‘n openbaring hoe platvloers en voorspelbaar hierdie soort joernalistiek eintlik is. Geen realistiese lig word in die donker tonnel van die nuwe Suid-Afrika gewerp nie.

  • Cecil John Rhodes se dae is getel

    Cecil John Rhodes se dae is getel. Die mede-aanstigter van Afrikanerkonsentrasiekampe se standbeeld gaan verskuif word na ‘n week van studenteprotes, het die Universiteit van Kaapstad se visekanselier verklaar.

    Hy glo die omstrede standbeeld van Rhodes moet verskuif word van sy “trotse plek, die brandpunt van die kampus”.

    Maar dit sal min doen om die groeiende opstand te onderdruk teen die gebrek aan “transformasie”.

    Met behulp van #Rhodes SoWhite het studente in Grahamstad gister ook betoog “oor die stadige pas van transformasie en ‘n gebrek van inklusiwiteit by Rhodes Universiteit”.

    Die voorsitter van die Hoër Onderwys Transformasienetwerk, Lucky Thekisho, het gesê rassegelykheid is ook ‘n probleem by ander universiteite.

    Hy het die universiteite van Noord-Wes en Stellenbosch uitgesonder. Die drie verskillende kampusse van die Noordwes-Universiteit moet saamsmelt sodat hulpbronne meer egalig versprei kan word, terwyl ontgroening ‘n ras-verdelende kwessie op Stellenbosch bly, het hy gesê.

    Studente by die Universiteit van Kaapstad het 10 dae gelede begin betoog nadat Chumani Maxwele ‘n emmer menslike uitskot oor die standbeeld van Rhodes gegooi het. Maxwele het aan The Times gesê hy wil die skeiding tussen swart en wit studente by die Universiteit van Kaapstad beëindig en wit kultuur wat nog by die instelling heers, uitroei.

    In ‘n poging om die protes aan te spreek, het die visekanselier Max Price ‘n plan vir die omstrede standbeeld aangekondig.

    Price het gesê hy is ten gunste van die verskuiwing van die standbeeld, wat hy beskryf as ‘n “simbool van die Universiteit van Kaapstad se koloniale verlede”.

    Price het Rhodes se rol in die skepping van Kaapstad en die vasteland egter geloof. Hy het gesê dat hy daarom nie dink die standbeeld moet vernietig of weggesteek word nie. “Dit moet verskuif word. Maar dit sal nie ons vermoë aantas om die rol wat Rhodes gespeel het in die stad en vasteland se geskiedenis te debatteer nie.”

    Maar die swart VSR-president Ramabina Mahapa beskryf die nuwe plan as “niksseggend”.

    Nege voormalige studenteraadvoorsitters van die Universiteit van Kaapstad het ‘n ope brief aan die Raad van die Universiteit gerig wat hul steun vir die verwydering van die standbeeld gee.

    Die Wes-Kaap se erfeniswoordvoerder Andew Hall het gesê omdat die standbeeld ‘n “ikoon van nasionale erfenis” is, is insette nodig is van alle belanghebbendes.

    “Dit kan nie net afgebreek word. Die Universiteit sal ‘n permit moet kry voordat enige veranderings aangebring word.”

    Die DA se bruin federale voorsitter Wilmot James, en ‘n voormalige dekaan van geesteswetenskappe aan die Universiteit van Kaapstad, het ook Rhodes se koloniale projek veroordeel.

    “Cecil John Rhodes het vreeslike dinge as deel van sy koloniale projek gedoen,” het hy gesê.

  • Dawie Louw se roman, eMajuba

    Helen Schöer het D(awie) Louw se roman, eMajuba (Tygervallei: Naledi, 2014, 397p, R179) geresenseer (Die Burger, By, 31 Januarie, p 8). Heel aan die begin verwys Schöer na die volgende opmerking van Louw: “Die pas waarteen die Afrikaner verengels, is egter geen verbeeldingsvlug nie. Dis die harde werklikheid en dis hoekom eMajuba geskryf is” (p 394). Die resensent skryf voorts: “Plek-plek slaan daar ‘n prekerigheid in die boek deur oor die dreigende heengaan van (goeie, ordentlike, suiwer) Afrikaans.”

    “Louw het twee ander dinge ook op sy agenda … Hy voel duidelik beswaard dat die Boere alleen die blaam vir apartheid dra, en dat die Britte skotvry daarvan afkom. [“Net die Boer moet die skuld vir apartheid kry, niemand anders nie,” p 365.] Ook is hy nie gelukkig met die plek van die Anglo-Boereoorloë, of Vryheidsoorloë, in die geskiedenis nie, want daaroor preek die karakters ook plek-plek vir mekaar … As jy saamstem met Louw oor die taal en die geskiedenis, soos baie mense sekerlik doen, gaan jy sommer lekker lees. Maar wees gerus, selfs al is jy nie gepla met die Afrikaner en sy geskiedenis nie, is daar oorgenoeg in die boek om jou te boei.”

    Die trant van Schöer se opmerkings maak dit myns insiens duidelik dat sy nie (of sekerlik nie in dieselfde mate as Louw) oor Afrikaans en Afrikanergeskiedenis “gepla” is nie. Let in hierdie verband ook op die woorde “prekerigheid”, “heengaan” en “beswaard”. Dat die karakters vir mekaar “preek”, is ‘n growwe veralgemening; ‘n vertolking gevoed deur die resensent se gebrekkige simpatie met Afrikaners en Afrikaans. Daar is myns insiens net ‘n enkele geval waar Louw se “agenda” (soos Schöer dit noem) moontlik te opsigtelik deurslaan (kyk heel aan die einde hieronder); ‘n geval van: “Askies, ek klink nou fokken prekerig” (p 63). Vir die res is dit nooit steurend nie.

    Schöer skryf: “Ek het nie ‘n probleem daarmee dat skrywers ‘n agenda het nie – my probleem is eerder dat dit hier lomp hanteer is in die dialoog.” Ek dink die werklike probleem is dat “betrokke literatuur” in die nuwe Suid-Afrika geloof word as dit die huidige bedeling (bv swart meerderheidsregering en gedwonge rasse-integrasie) steun en dat pogings ter onderskraging van Afrikaners en Afrikaans feitlik outomaties met skeptisisme bejeen en glad te geredelik as ongewens beskou word.

    Die boektitel verwys na die Slag van Majuba aan die einde van die Boere se Eerste Vryheidsoorlog (1880-1881) toe hulle met ‘n klinkende oorwinning politieke vryheid verkry het. “Met Majuba is ‘n hele oorlog gewen … Eie vlag, eie volkslied, eie taal, eie trots” (p 195). Die verwys ook na die kop Klein-Majuba in die omgewing van die plase waar die twee boeregesinne woon. Die e-voorvoegsel verwys na die hedendaagse elektroniese kommunikasie van inligting, wat later in die verhaal ‘n groot rol speel. Na die konvensionele en guerrilla-oorlogvoering van die Anglo-Boere-oorlog en die ANC en PAC se terreurveldtogte het kuberoorlogvoering sy verskyning gemaak. In die boektitel word dus aangedui dat die roman met sowel die verlede as die hede te make het.

    Die boek handel oor twee ineengestrengelde boere-familiesages, dié van die Boshoffs en die De Beucks, oor vier of vyf geslagte heen, van 1901 tot 2014. Die Suid-Afrikaanse geskiedenis word in die teks weerspieël. Aan die begin skryf die outeur: “Die gegewens in hierdie verhaal is fiktief. Gebeure, mense en plekke wat vooreenstem met die werklikheid, is slegs as vertrekpunte gebruik” (p 5). Later brei hy hierop uit: “eMajuba is ‘n verbeeldingsvlug. Die ‘feite’ in die boek is geplaas om ‘n fiktiewe storielyn te ondersteun, al klink dit plek-plek histories korrek. Die karakters is ook almal fiktief, al word daar deurentyd so direk op die (bekende) man afgepraat” (p 394). In die teks word daar meermale na die Rubicon verwys; ook na bv Uhuru, Mulder-gate en die wapenskandaal. Ons weet dat PW Botha dit wyslik geag het om nie die Rubicon oor te steek nie. FW de Klerk het dit egter te midde van dawerende applous gedoen, met fatale gevolge vir die land, die blankes en veral die Afrikaners.

    Daar is verwysings na historiese figure soos Paul Kruger, Christiaan de Wet, Koos de la Rey, Siener van Rensburg, koningin Victoria, koning Edward VII, Cecil John Rhodes, Horatio Kitchener, Emily Hobhouse, Louis Botha, Jan Smuts, DF Malan, John Vorster, Jaap Marais, PW Botha, Lang Hendrik van den Bergh, Eschel Rhoodie, Niel Barnard, Bram Fischer, Beyers Naudé, Ian Smith, Oliver Tambo, Nelson Mandela, Ruth First, Chris Hani, Kader Asmal en Thabo Mbeki. Daar is ook ‘n ligbruin airedale terriër genaamd Nelson. ‘n Karakter “wonder of dit is om iemand te vereer” (p 254). Oor FW de Klerk word daar geswyg.

    Die verlede en hede word vindingryk in die hoofstukke afgewissel. In die hoofstukke wat oor onlangse gebeure handel, word daar soms verhelderende kommentaar op vroeëre hoofstukke gelewer. Daar is ‘n oorvloed aksie en dit lyk asof die boek geskryf is met moontlike verfilming in gedagte. Die teks vloei moeiteloos in goeie Afrikaans. Die gebeure is meesal geloofwaardig, hoewel hulle noodwendigheid soms bevraagteken kan word. Ek dink dit is gedoen om die spanningslyn in stand te hou. ‘n Ander oorweging was seker om onverwagte kinkels aan die verhaal te gee. Ek gaan egter nie die storie hier oorvertel nie en volstaan met die opmerking dat dit ‘n roman ver bo die gemiddelde in gehalte is.

    Ek verkies om my aandag by ideologiese aspekte te bepaal en gebruik/misbruik Louw se teks as vertrekpunt. “Joernalistiek gaan oor … die skep van persepsie, en veral die manipulasie daarvan” (p 12). “Persepsies … is van die sterkste kragte wat bestaan” (p 70-71). Persepsie is: “Die krag wat die denke van die massas vorm en manipuleer … Dat persepsie ook die verlede kan misvorm, het hy ook geweet” (p 174). Tans is daar bv “‘n persepsie dat dit kief is om Engels te wees” (p 183). “Toe ek Afrikaans praat, bekyk hy my of die kat my daar ingedra het” (p 208). Ons moet myns insiens poog om hierdie situasie om te keer: Dat dit kief is om Afrikaner en Afrikaans te wees. Dit is propaganda in die massamedia (pers, radio, rolprente, televisie, internet) wat die persepsie geskep het dat apartheid net sleg was en dat gedwonge rasse-integrasie wonderlik is; dat die blankes boos en die swartes moreel meerderwaardig is; dat wittes verguis en swartes geprys moet word; dat Nelson Mandela “one of the great peace makers of all time” (p 374) was, dus nie ‘n geweldenaar nie maar ‘n vredemaker en versoener was; dat die nuwe Suid-Afrika nie-rassisties en strate beter as die ou Suid-Afrika is; en selfs dat ‘n blink toekoms op ons almal wag, al is daar nie eens genoeg elektrisiteit nie.

    Ons verlede moet nie versmaai word nie. “‘n Mens het ‘n verlede nodig” (p 146). “Die verlede bied meer sekerheid as die hede” (p 62). Daar word verwys na “die onblusbare gees van ‘n Boerevolk wat hom nie laat onderkry nie” (p 84). In die skole in die konsentrasiekampe is net Engels geduld. Een van die karakters is ‘n onderwyseres en “word betrap dat sy Afrikaans met die kinders praat en word terug tent toe gestuur” (p 89). “Afrika is voos van die littekens van imperialisme” (p 235). “Kolonialisme en imperialisme het Afrika vermink, maar hoekom word net een deel van die bevolking vir die gruwels van apartheid blameer?” (p 64). “Boer is ‘n bedreigde spesie” (p 87). Daar word verwys na ‘n karakter se “beheptheid met die Boere” (p 106). “Ons moet nie opgee nie … Ons sal weer ‘n Majuba hê … Ons gaan Kitchener opdonder, net soos Colley destyds” (p 91). “Die Kakies kan óns in hierdie varkhokke aanhou, maar nie ons gedagtes nie” (p 108). Oor die konsentrasiekampe: “Hoe de donder het die Britte daarmee weggekom?” (p 117). “Die Britte [het] tot vandag toe nie om verskoning gevra … vir die gruwels wat hulle hier kom pleeg het nie” (p 329). “Engeland … sal hom nooit twee keer laat nooi om te moor en te vermink nie” (p 149). “Die Boer haal niks op niemand uit nie. Ons keer net dat ons mense weer beleef wat die Engelse aan ons gedoen het” (p 238).

    Dit hinder dat die swartes deurgaans gunstig, dus polities korrek, voorgestel word. Dít word gedoen al is dit waar: “Xhosa en Boer veg sedert 1779 teen mekaar” (p 345). “Die Boer behandel die swartman nou soos wat hyself deur die Brit behandel is” (p 233). “Om iets soos Sharpeville te verdedig is moeilik” (p 251). Myns insiens is dit in hierdie geval moeiliker om die swartes se gedrag te verdedig as dié van die wittes. “Dis polities korrek om die Boer vir alles te blameer” (p 293). Van die wit karakters het heelwat geraamtes in die kas. Tydens die Anglo-Boere-oorlog skaar die Boshoffs hulle by die Boere, terwyl die De Beucks hulle lot by die Britte inwerp. “Om met die Kakies te heul was hoogs voordelig” (p 223). Daar was selfs ‘n De Beuck wat met ‘n dame uit Engeland getrou het. ‘n Ander De Beuck word “later lid van die Broederbond. Ook van die Ossewabrandwag, en later selfs ‘n Stormjaer” (p 199). Nog ‘n De Beuck beklee nog later een van die hoofposte in die Nasionale Party-regering se inligtingsdiens, terwyl ‘n Boshoff en sy vrou by die ANC se gewapende vleuel, MK, aansluit. In die meer onlangse geskiedenis word in albei families kinders by Tswanas verwek. “Ek is nie so trots om Boer te wees soos wat sy was nie” (p 226). Die uitbeelding van sulke drastiese gedragsveranderings is nie onrealisties nie. Daar word verwys na die twee Boere-generaals, “Louis Botha en Jan Smuts se verraad” (p 150; ook p 166). Oor die mynwerkersstaking in 1922: “Jannie [Smuts] was nog altyd gretig om die Ingelse mynbase se vuilwerk te doen” (p 165-166). “Smuts, die man met hande rooi van sy eie mense se bloed” (p 185).

    “PW [Botha] sal uit ‘n posisie van mag wil onderhandel” (p 338). “Soos PW, wil Mandela ook uit ‘n posisie van mag onderhandel. En mag spel jy met ‘n A en ‘n K en ‘n 4 en ‘n 7” (p 344). “Politiek gaan … oor mag … die politikus wat bereid is om mag af te staan, moet nog gebore word” (p 243). Dit is in 1975 gesê, dus voordat FW de Klerk in 1989 die staatshoof geword het. Hy het homself en sy regering van mag gestroop deur die veiligheidsmagte (weermag en polisie) glad nie as troefkaarte te benut nie. Sy onderhandelings is in swakheid volbring. De Klerk se verraad was/is selfs meer skadelik en durend as dié van Smuts. “Jou siel kan jy vir welvaart verruil, maar betaaldag kom” (p 156). Die outeur verwys na “die sondaars Nimrod, Efialtes en Tifoon [oftewel (myns insiens) Louis Botha, Jan Smuts, FW de Klerk] in die negende sirkel van die bevrore hel in die Inferno van Dante. Daardie laaste sirkel wat beskore is vir hulle wat die ergste sonde denkbaar pleeg: verraad” (p 200). Dink ook aan die talle Broederbonders wat hulle knus by die ANC geskaar het. “ANC lede met wit velle is nie meer ‘n vreemde gesig nie” (p 218). “Solank daar joiners is, sal daar altyd oorlog wees” (p 155).

    Na Nelson Mandela se afsterwe berig ‘n nuusdiens: “Die volk se pa is dood” (p 47-48). Daar word twee keer selfs na “Madiba” verwys (p 50). In die ou Suid-Afrika was die Afrikaners die volk, bv “Sy … bid … vir haar volk” en soggens sing hulle “Kent gij dat volk” (p 95). Op Kerkplein, Pretoria: “Oom Paul [Kruger] met ‘n wakende oog oor dat volk” (p 357). Die nuwe Suid-Afrika het ongevraagd talle swart volksvaders en -moeders opgelewer waarmee Afrikaners kwalik wil assosieer. Daar is geen sprake van ‘n Suid-Afrikaanse nasie waarvan Afrikaners deel is nie. Daar is bloot ‘n Suid-Afrikaanse bevolking. Waarna Afrikaners smag, is “om te behoort” (p 221) aan ‘n eie land en ‘n eie nasie. “Ek wil … tussen my mense” wees (p 223). Vir ware nasieskap is ‘n etnies-kulturele tuisland vir Afrikaners gevolglik noodsaaklik.

    Oor die Soweto-opstand in 1976 word geskryf: “Afrikaans het die skuld gekry” (p 288), dus Afrikaans is tot sondebok gemaak. Die onderwyseres van een van die karakters was daarop gesteld dat sy Afrikaans “mooi moes praat … Sonder jou moedertaal is jy niks … Onthou dit” (p 77). Dit herinner aan Jan Rabie (1920-2001) se woorde: Sonder Afrikaans is ek niks. “Die Afrikaner, veral, verengels teen die spoed van lig” (p 183). “Afrikaans boer vinnig agteruit. Met die sogenaamde nuwe Afrikaans wat die ou Afrikaans verdring. Asof laasgenoemde ‘n verleentheid vir die Afrikaner geword het” (p 184). “Almal wat Afrikaans is … is selfs lief om hul Engels uit te stal. Op straat praat hulle al Engels met mekaar. Weliswaar swakkerige Engels, maar so suiwer as wat hul swaar r’e dit toelaat. Natuurlik sonder ‘n enkele Afrikaanse woord tussenin. Engels, die taal van konings. Van die elite” (p 383). Waarom is dit vir alle Suid-Afrikaners belangrik om Engels so suiwer moontlik te besig, maar Afrikaans mag maar in mengeltaal of koeterwaals ontaard? (HAT: “Koeterwaals: onverstaanbare brabbeltaal; gebroke taal, kromtaal.) Dit kom neer op ‘n gebrek aan respek vir Afrikaans en eintlik vir Afrikaners. Baie Afrikaners praat self bedenklike Afrikaans omdat hulle hulle selfrespek verloor het.

    Ten slotte kom ek by die enkele keer waar die dialoog neig om te “prekerig” en dus roman-disfunksioneel te word (p 364-365).

    Met verwysing na die gedig van Totius (1877-1953), “Vergewe en vergeet”, word genoem dat die wondmerk van die doringboompie wat al groter word,

    “Engels [kan] wees wat ons taal so binnedring. Nee, nie binnedring nie. Binnegenooi word … Toe onse Lord Kitchener sy geveg teen die Boervrou wen, het Boer respek vir Kakie gekry.”

    “Die Afrikaner is sy identiteit kwyt. Na ’94 is hy ‘n weggooikind. Een wat nou na aanvaarding soek.”

    “Maar daar’s ‘n nuwe Afrikaner op pad. Wat soos ‘n Phoenix uit die as verrys. Wat lojaal teenoor Afrikaans gaan bly.”

    “Watter Afrikaans? Die taal het deesdae vele stemme.”

    “Ek praat van die Afrikaans wat uit die hart kom. Wat deel van jou is. Waarop jy trots is. Wat vertroetel en opgepas moet word.”

    “Hoe lyk hierdie nuwe Afrikaner van jou?”

    “Die Phoenix gaan verby velkleur kyk. Hy gaan verdraagsam wees teenoor ander wat ook lief vir die taal is. Hy gaan verdraagsaam teenoor hul godsdiens wees. Teenoor hul politiek. Onbenullige verskille tussen mense gaan nie saak maak nie. Die Taal gaan die gemene deler wees … Boer triomfeer omdat hy uiteindelik van sy vooroordele ontslae is.”

    “Jy hou nie van die Engelse nie … Is ek reg?”

    “Verkeerd. Om vandag se Engelsman vir destyds se vergrype te blameer is absurd. En onregverdig.”

    Dan is dit ook onregverdig om al die hedendaagse blankes in Suid-Afrika vir slawerny, kolonialisme, imperialisme en rasse-segregasie/apartheid te blameer. Daarmee word nie geïmpliseer dat hierdie verskynsels noodwendig net sleg was/is nie.

  • Grootkapitaal is ons vyand

    Grootkapitaal is ons vyand

    Eerste Nasionale Bank se rassistiese besluit om nie aan laerinkomste- blanke werknemers se kinders studiebeurse toe te staan nie, maar wel aan laerinkomste- swart werknemers, is tekenend van hoe Grootsake nog altyd die Afrikaner se vyand was.

    Die Anglo-Boereoorlog, waar 27 000 vroue in Britse doodskampe vermoor is en 67 000 Boereplase tot op die grond verbrand en vernietig is, waar ons volk in armemoede gewerp is – waarin ons vir dekades sou leef – is deur Grootkapitaal op ons afgedwing. Die kapitaliste Cecil John Rhodes, Neville Chaimberlain e.a. sou vir niks stuit om hulle hande op ons goud te kry nie.

    Grootsake is waarskynlik ook die enkele belangrikste faktor waarom dr. Verwoerd se tuislandbeleid nooit gewerk het nie. Die grensnywerheidsbeleid was nie in hul belang nie. Die oprigting van industrieë so ver van SA stede af sou groot kostes soos die oprigting van grensdorpe en -buurte vir hul blanke tegnici en bestuurslui meegebring het.

    Verder was instromingsbeheer ‘n steen des aanstoots vir die groot kapitaliste. Hulle sou eerder ‘n enorme poel goedkoop swart handearbeid om blanke stede wou hê as om hul fabrieke na die grense te verskuif. Net so belangrik, indien nie meer nie, is dat die instroming en vinnige verstedelikking van swartes laasgenoemde sou verander van bestaansboere in werkersklasverbruikers. Met so ‘n groot konsentrasie swart verbuikers om blanke stede, sou alle belange van Grootkapitaal by die verproletarisering van swartes kon baat vind en nie net die enkele grensnywerhede nie.

    Dit is dus glad nie onmoontlik dat dit juis Grootkapitaal was wat die versteurde Tsafendas gebruik het om van “daardie mal apartheidsdissipel” (soos dr Anton Rupert na dr HF Verwoerd verwys het) ontslae te raak nie.

    Tydens die apartheidsbewind het Suid-Afrikaanse Grootsake werk daarvan gemaak om druk op die regering uit te oefen vir swartmeerderheidsregering. In die mynwese is aktief gepoog om ‘n gesprek met die ANC aan die gang te kry en oor die algemeen was Grootsake daarop uit om ‘n ANC-regering in SA te sien.

    Dat blanke minderheidsregering oor die totale Suid-Afrika nie volhoubaar was nie, verg nie ‘n genie om te verstaan nie, maar dat dit deur die totale onderwerping van die blanke minderheid vervang moes word, was onverantwoordelik en hoogs immoreel. Afrikanervryheid, wat oor eeue met groot inspanning en opoffering verwerf is, is eensklaps vernietig. Grootsake het egter geen kommer gehad oor wat van die blanke minderheid sou word nie, aangesien kapitaliste se eerste enigste morele beginsel die winsmotief is.

    Grootsake het ook met die intrapslag in die NSA met ywer RA en SEB begin toepas. Hierdie wit kapitaliste het blankes uitverkoop deur die vorige bewind tot oorgawe aan te spoor en is sedert 1994 daarop uit om die gewone blanke uit die ekonomie te sluit om sodoende hul nuutgevonde swart politieke meesters te behaag. Sederdien het blankes radikaal verarm en het blanke werkloosheid met ‘n skokkende 200% toegeneem.

    Die probleem met die kapitalisme is dat wins die enigste motiveerder is. Aandeelhouers soek die hoogste dividende op hul belegging. Daar is geen moraliteit by kapitalisme nie. Hierdie punt word ten beste gedemonstreer deur Michael Moore se dokumentêre film The Corporation. Die idee dat Grootsake d.m.v. “maatskaplikebetrokkenheidskemas” poog om moreel tot die gemeeskap by te dra, is niks meer as ‘n bemarkingsfoefie nie. Uiteindelik is Grootsake se hoogste verantwoordelikheid aan hul aandeelhouers en nie aan die gemeenskap nie. In The Corporation word gedemonstreer hoe die gemiddelde grootsakeonderneming, wat ‘n regspersoon is, op die DSM IV al die gedragseienskappe van ‘n psigopaat vertoon.

    Indien Micheal Moorse se film nie reeds voor verlede jaar se kredietkrisis gemaak was nie, sou hy soveel meer materiaal vir sy dokumentêr gehad het. Die kapitalistiese gulsigheid wat die ganse wereld in ‘n krisis gedompel het, het nie net die wenslikheid van globalisering bedenklik gemaak nie, maar het meegebring dat die grootste fout van die kaptitalisme nl. morele onaanspreeklikehied blootgelê is op ‘n wyse waarvoor ons almal nou betaal.

    Daar kan nie betwyfel word dat – soos kommunisme – kapitalisme nie die ideale stelsel is nie. Daar kan ook nie getwyfel word dat hierdie ekonomiese model ‘n sentrale rol gespeel het in ons volk se ondergang tydens sowel die ABO as die huidige swart periode nie. Die kapitalisme se bydrae tot ons ondergang is nie noodwendig (net) weens die twyfelagtige karakter van die kapitaliste nie, maar is direk die gevolg van die onderliggende logika van hierdie model, nl. die alleroorheersende belang van wins. In die kaptitalisme is daar geen struktuur of meganisme wat die belang van wins balanseer nie.

    Die probleem van die kommunisme (of staatsosialisme) is die mate waartoe dit van die markmeganisme ontslae raak. Die gebrek aan die markmeganisme bring ‘n einde aan mededinging en dit offer ekonomiese groei op. Die kapitalisme is voortreflik deur die regulering wat die markmeganisme bied. Deur van die markmeganisme ontslae te raak, het die kommunisme die baba met die badwater uitgegooi. Tog, ten spyte van die mislukking van kommunisme, bly Marx se analise van kapitalisme geldig, ongeag die tekortkominge daarvan.

    Met die produksiemiddele in die hande van slegs ‘n klein bevoorregte groep is uitbuiting van werkers en die bevolking in die geheel onafwendbaar. Waar daardie bevolking, soos die Afrikanervolk, ‘n hindernis na groter markte en ’n groter arbeidspoel is, moet hulle verwyder word. Dit is ironies dat terwyl Afrikaners vir so baie dekades teen die Marxisme geveg het, ‘n deeglike begrip van Marx juis vir ons sou uitwys wie eintlik ons grootste vyand is. Ons was so besig om aan ons eie klasseposisie vas te klou dat ons foutiewelik aangeneem het dat die ekonomiese opperklasse (Grootkapitaal) ons bondgenote was.

    In die Afrikanerrepubliek wat kom, kan ons nie die foute van die verlede herhaal nie. Grootsake in ‘n Afrikanerrepubliek sal soos alle kapitalistiese korporasies wins vir hul beleggers ten alle koste nastreef. Dit is tyd dat ons ‘n ander ekonomiese model oorweeg, ‘n model wat die markmeganisme tot voordeel van die gemeenskap aanwend. So ‘n model bestaan reeds. Die sosiaal-ekonomiese model word met enorme sukses deur die Spaanse korporasie Modragon toegepas. D.m.v. van ‘n koöperatiewe eienaarskap- en bestuursmodel word die markmeganisme in die diens van die breë bevolking gestel en nie om slegs ‘n klein groepie beleggers te bevoordeel nie.

    Terwyl die koöperatiewe model beperk bly tot besighede wat as “groot” beskryf kan word, sou die implementering van die sosiale ekonomie binne ‘n gemengde ekonomiese bedeling nog steeds private entrepreneurskap in die vorm van kleinsake aanmoedig.

    Goot korporasies het doodeenvoudig te veel mag om aan die beheer van ‘n klein elite van aandeelhouers, direksielede en bestuurders oor te laat. Dit is uiters naïef om aan te neem dat hulle in die beste belang van die Afrikanervolk sal optree.

    As Afrikaners moet ons ‘n deeglike begrip ontwikkel van die gevaar wat die kapitalisme nog deurgaans vir ons ingehou het. Ons moet nou reeds die ideale ekonomiese model vir ‘ n Afrikanerrepubliek konsipieer. Daar is geen waarborg hoe en wanneer ons ‘n Afrikanerrepubliek mag bekom nie. Ons wil nie weer dieselfde kapitaal- en invloedryke rolspelers in ons midde hê wat slegs deur eie belang gemotiveer word nie.

    детски машинапрокурор харьковской области