Stanford – praag.co.za

Leon Lemmer: Oor pers gesigte en ‘n swart Beethoven

Aan die Universiteit Stellenbosch (US) het twee blanke damesstudente hulle gegrimeer om soos ruimtewesens te lyk. Hulle het hulle gesigte pers gesmeer. Die US-bestuur het op grond van foto’s geoordeel dat hulle hulle gesigte swart gesmeer het. In die oë van die polities korrekte US-bestuur is dit ‘n doodsonde as blankes voorgee dat hulle swart is. Dit kan bv daarop neerkom dat blankes valslik daarop aanspraak maak dat hulle net so voortreflik soos swartes is. Ook kan die beleid van raskwotas weens swartgesmeerde gesigte in chaos gedompel word. Die twee dames is onmiddellik uit ‘n US-koshuis geskors.

Lede van die militante Open Stellenbosch is toegelaat om die leviete oor rassisme, ens, aan al die inwoners van daardie koshuis voor te lees. Later het die US-bestuur agtergekom dat die dames hulle gesigte nie swart gesmeer het nie, maar pers. Die oortreding was dus nie so ernstig as wat aanvanklik gemeen is nie. Die twee dames is dus toegelaat om weer hulle intrek in die koshuis te neem. ‘n Onafhanklike ondersoeker het tot die gevolgtrekking gekom dat die universiteitsbestuur nie gefouteer het nie. Hierdie bevinding bevestig dat die US-bestuur weet watter kant om in enige wit-swart dispuut te kies. Dit blyk bv uit die voorkeur wat aan Engels as onderrigtaal gegee word. Ebbe Dommisse skryf: “Op Stellenbosch het ‘n onervare bestuurspan verlede November ook sowat alles probeer verengels” (Rapport, Weekliks, 13 November, p 4; ook LitNet 21 November). Die vraag is of dit nie ook ‘n onbekwame bestuurspan is nie.

Hierdie persgesig-insident is kenmerkend van die soort misplaaste politieke korrektheid wat uit Amerika hierheen oorgewaai het. Volgens Wim de Villiers, die US-rektor, geniet transformasie (pleks van akademiese oorwegings)* voorkeur in iedere vesel van die US. Daar is ‘n spesifieke Amerikaanse universiteit wat in hierdie opsig as voorbeeld vir die US dien, naamlik Stanford University, by Palo Alto in Kalifornië. Soos die US is Stanford voorheen akademies hoog aangeslaan. Die anti-akademiese virus word daar nie transformasie genoem nie, maar multikulturaliteit. David O Sacks en Peter A Thiel het ‘n boek daaroor geskryf: The diversity myth: Multiculturalism and political intolerance on campus (Oakland: The Independent Institute, 2nd edition, 1998, 323p; Amazon Kindle $10,25). “The ‘diversity myth’ is the myth that universities are doing a good job promoting diversity” (Kindle 227). “Our primary goal was simply to present an accurate account of what ‘diversity’ politics and its alter-ego ‘multiculturalism’ have meant at a major university,” naamlik Stanford (281). Naas transformasie is diversiteit een van die terme wat deesdae graag deur die US-bestuur rondgeslinger word. Daar is al gepraat van die Diversiteit Stellenbosch. [* Oor Stanford is geskryf: “The professors, appointed out of political motives and less talented academically than their own students …” (5261). Ook aan die US speel nie-akademiese oorwegings, soos ras en geslag, dikwels ‘n deurslaggewende rol by aanstellings en bevorderings.]

Polities gemotiveerde anti-akademiese gesindheid word algemeen aan universiteite in Amerika en Suid-Afrika aangetref. By sommige universiteite is dit in groter oordaad as by ander aanwesig. Die kernproses is ontwestering, wat al “ghettoizing of knowledge” genoem is (525). “Multiculturalism filled the vacuum created by the elimination of the West” (963). “Multiculturalism amounts to nothing less than a war on Western civilization and, beyond it, a war on the very idea of civilization” (202). Die ideaal van ontwestering is wat die huidige studente-onrus in Suid-Afrika aanblaas.

Wat ek interessant vind, is dat die outeurs vroeg in hulle boek naas Stanford vir Cornell University, te Ithaca, New York, uitsonder as ‘n ander groot en bekende universiteit waar multikulturaliteit, bv swart bevoordeling, ‘n deurslaggewende rol speel (298). Jonathan Jansen, die vorige rektor van die Universiteit Vrystaat (UV), het na studie aan die Universiteit van Wes-Kaapland in 1987 ‘n magistergraad aan Cornell en in 1991 ‘n doktorsgraad aan Stanford voltooi. Jansen het onlangs as ‘n navorsingsgenoot na Stanford teruggekeer. Die multikulturaliteit waarin die eertydse akademiese integriteit van Stanford sedert 1987 (485) versink het, is veral die maaksel van ‘n bioloog (450), Donald Kennedy, wat twaalf jaar lank (1268), van 1980 tot 1992 (4946), die president of rektor van Stanford was. Jansen was ‘n biologie-onderwyser voordat hy in Amerika gaan studeer het. Wat tydens sy rektorskap aan die UV gebeur het, getuig (soos by Stanford) van die gevaar as iemand wat (grootliks) onkundig in die humaniora en sosiale wetenskappe is as rektor op ‘n universiteit losgelaat word. Vir ‘n rektor is ‘n mediese agtergrond nie minder gevaarlik as ‘n biologie-agtergrond nie. ‘n Medikus kan vertrou word met raad oor bv spysvertering en purgasie, maar daar kan kwalik van hom verwag word om as rektor insig te toon en leiding te gee oor ideologiese en taalsake of hoedanig ‘n universiteit behoort te wees. Let op dat Jansen tydens Kennedy se ampstermyn ‘n student aan Stanford was.

In hierdie rubriek is daar nie ruimte om die hele inhoud van Sacks en Thiel se boek aan die orde te stel nie. Wat hierdie boek baie duidelik maak, is dat Stanford tot in sy kern akademies en moreel verrot is. “Institutions like Stanford University are indoctrinating the current generation of American graduates with a new mythology – a complete pantheon, filled with heroes and villians, deified victims and demonized oppressors” (4354). “Bursting with revolutionary consciousness and run by a corrupt elite, Stanford truly had come to resemble something like the Third World” (4643). Aan Stanford “the multicultural state came to resemble a despotic Third World regime not only in its fervent ideology, but also in the endemic corruption throughout its ranks” (4865).

Ek gaan egter my aandag beperk tot ‘n enkele tipiese voorval op die Stanford-kampus wat aan die US se persgesig-voorval herinner. Soos in die geval van die persgesig-insident is Stanford se Beethoven-voorval ondersoek en is ‘n verslag daaroor vrygestel. Daardie voorval toon die mate waarin polities korrekte irrasionaliteit die oorhand oor Amerikaanse universiteite gekry het, met Suid-Afrikaanse universiteite wat al hoe meer net ‘n kortkop agter hulle is. Die voorval is so verregaande dat ek liefs probeer om my van lopende evaluerende kommentaar te weerhou en ek my eerder tot verduidelikende kommentaar beperk.

Lesers kan gerus ook die buitensporige afmetings wat die Reitz-insident aan die UV aangeneem het, in gedagte hou. As remedie vir die pyn wat die Reitz-gebeure glo veroorsaak het, is die Sentrum vir Versoening en Sosiale Geregtigheid deur Jansen tot stand gebring. Die direkteur, André Keet, en sy adjunk, JC van der Merwe, is onlangs daarvan beskuldig dat hulle die studente-onrus op die kampus aanblaas en dat hulle die oortreders openlik in die hof bystaan. Dit toon hoe gevaarlik dit is as ‘n universiteit hom eerder deur politieke as akademiese oorwegings laat lei.

Stanford het ‘n koshuis, Ujamaa House,* waarin swart kultuur die koshuistema is en waarin daar oorwegend swart inwoners is. In Amerika is daar deesdade ‘n neiging tot skeiding van etniese groepe. Swartes wil apart wees wanneer dit hulle pas. In Suid-Afrika vind die teenoorgestelde plaas, naamlik gedwonge rasse-integrasie in koshuise aan eens blanke universiteite. Toe ek laas gehoor het, was ‘n koshuis vir swartes aan die UV ‘n Jansen-toegelate uitsondering. In Amerika, bv aan Stanford, word koshuise en gradeplegtighede deesdae in groot mate volgens etnisiteit apart gehou. [* In Suid-Afrika word die voorbeeld wat militante Amerikaanse swartes stel om omstrede en selfs afstootlike benamings te kies, dikwels nagevolg. Ujamaa was die naam van Julius Nyerere se mislukte sosiale en ekonomiese beleid in Tanzanië, bv kollektiewe boerdery, wat tot die ontworteling en dood van derduisende inwoners gelei het.]

Op 29 September 1988 het twee blanke eerstejaarstudente, Gus Heldt en Ben Dugan, in Ujamaa House ‘n openbare gesprek met ‘n swart tweedejaarstudent, BJ Kerr, gevoer. “The discussion’s topics included black influence on music … BJ informed the students that ‘all music is black’ and that ‘all music listened to today in America has African origins – beats, drums, and so forth.’ A white bystander asked, ‘What about classical music? Beethoven?’ Undeterred, BJ declared that Beethoven also had been black – he had read it in a book in the Ujamaa library. Ben and Gus were incredulous. BJ expressed displeasure with Gus and Ben for doubting. The idea that Beethoven had been black ‘was so far from their own truth,’ he declared, that the two freshmen ‘could not accept it'” (1318).

Hier moet ek verduidelik dat sogenaamde identiteitstudies, bv Black Studies, Women’s Studies en Queer Studies, onder ‘n verskeidenheid benamings deesdae as baccalaureuskursusse, selfs as voorgraadse hoofvakke, en as nagraadse studieterreine erken word. Hierdie onderwerpe word nie soseer doseer om feitelike inligting aan die studente oor te dra nie maar eerder om die studente goed te laat voel.* Dit gaan primêr nie om kennis nie, maar eerder om terapie. Die gevolg is dat vergesogte stellings gemaak word ten einde bv swartes, (feministiese) vroue en homoseksuele goed te laat voel. Dit is dus moontlik dat in ‘n handboek oor Black Studies beweer word dat Beethoven swart was. Die waarheid word gerelativeer en as subjektief geag. ‘n Swart Beethoven is BJ se waarheid maar nie Gus en Ben se waarheid nie; ook nie dié waarheid nie. [* Vandaar die versugting plaaslik op eens blanke kampusse dat swart studente daar tuis moet word. Dit word bewerkstellig deur blanke studente te ontheem, dus minder tuis te laat voel, deur bv gebouname te verander, standbeelde te verwyder en selfs leerplanne en leergange te wysig, bv te verafrika.]

“The following evening, Ben noticed a Stanford Symphony recruiting poster featuring a picture of none other than Beethoven himself (in the poster, Beethoven appeared white). Inebriated, Gus and Ben used crayons to color in the Beethoven flier with the stereotypical features of a black man – brown face, curly black hair, enlarged lips – and then posted the flyer on a ‘food for thought’ bulletin board adjacent to BJ’s door. The black residents of Ujamaa did not consider the satire amusing. BJ, who had lectured other people on Beethoven’s blackness just several days earlier, was particularly flabbergasted. ‘I coundn’t believe anybody would do that. You see things like that in the movies or on TV. It’s the kind of thing someone would do in their room and joke about but it didn’t seem like anyone would be bold enough to put it on a door.’ One of the black resident assistants (RAs) in Ujamaa added that the flyer was ‘hateful, shocking. I was outraged and sickened.’ Overnight, with the most minute shift in inflection, the symbolic significance of the claim that Beethoven was black had changed 180 degrees – from a source of multicultural pride to a point of multicultural derision” (1326).

“Ben and Gus’s satire was certainly in bad taste [?]. But BJ’s words and the two white students’ drawing had said precisely the same thing. Nevertheless, the fact that these students were of different races made BJ’s expression legitimate and the white students’ something of a crime. A black student who said that Beethoven was black was bolstering racial pride, while white students doing the same – with the ‘wrong’ intentions – were racist rabble-rousers. To the multiculturalists, for whom truth is subjective, the accuracy or falsehood of the original claim was irrelevant. Because ‘subordinated’ groups are not subject to criticism by ‘superordinated’ groups, the relevant issue was not what was said, but who said what to whom” (1335).

“On October 16, an emergency house meeting was called to discuss the Beethoven flier. An Ujamaa ‘teaching assistant’ (TA) had succeeded in extracting a confession from Gus by warning him that ‘people* are really angry,’ ‘people* are really suspicious of you,’ and there are people* planning ‘to beat the hell out of you.’ According to the Final Report, ‘We asked TA Brown if in fact there were residents planning to beat up [Ben] and [Gus]. He said no; this was a ruse to get [Gus] to tell the truth” (1344). [* Die etnisiteit word nie gespesifiseer nie.]

“If Gus’s confession was extracted by intimidation, the emergency house meeting resembled a show trial. Ujamaa’s residents had been discussing the matter among themselves for the previous two weeks, and the atmosphere was highly charged. Gus attempted an explanation: He had been disturbed and offended to find that people cared so much about race at Stanford, and he thought the focus on ‘ethnic differences’ was counterproductive. Gus suggested that the poster had been attempted as ‘food for thought,’ educational, and ‘avant-garde’ art. Ujamaa’s residents, however, were not interested in an art lesson, much less the suggestion that their focus on race – of which the show trial was but the latest instance – was excessive. A resident interrupted Gus’s speech: ‘You arrogant bastard, how dare you come here and not even apologize. I want an apology.’ Gus’s flip reply indicated that he remained unrepentant: ‘1, 2, 3, we’re sorry.’ The ‘apology,’ needless to say, was inadequate,* and some of the residents began to demand that Ben and Gus be removed from the Stanford dorm system. Ron Hudson, an assistant dean of student affairs, suggested rather lamely that it would be good to keep the two freshmen in the dorms so they could receive a better multicultural education” (1344). [* In Suid-Afrika word van blankes verwag om nie net verskoning vir bv apartheid te vra nie, maar om dit herhaaldelik te doen en in oortreffende mate anders is dit onaanvaarbaar.]

“The din of the crowd quieted as BJ rose to speak. Noting that Dean Hudson’s suggestion was silly, BJ stated that Ujamaa’s residents should not educate the two freshmen because ‘this all came about because [black Ujamaa residents] were trying to educate [these two] about African history [in the first place].’ It would be a waste to educate persons with ‘such dogmatic racism who came to Stanford with eighteen years of belligerent ideology,’ and he ‘shouldn’t have to pay $20 000 to educate white people about racism’ in his own home. BJ concluded that the proper remedy would consist of throwing the culprits out of the dorm” (1344).

“In the course of his speech, BJ had become more and more emotional. There are conflicting accounts of what occurred next, but observers interviewed for the university’s Final Report generally agreed that towards the end of his speech, BJ started to gesticulate wildly, lunged violently at the two white freshmen, and, seemingly to have lost his mind, collapsed on the floor. According to the residence staff, when people caught BJ ‘he was groaning and flailing his arms;’ it ‘seemed as if BJ had lost his mind;’ he was ‘not in control of his actions’ and was carried out of the lounge to his room by about six students, while he was ‘crying, screaming and having a fit'” (1362).

“BJ’s tantrum was only the beginning of the end of the house meeting. The university’s Final Report describes the pandemonium that broke loose next:

‘As many as 60 students were crying with various degrees of hysteria. At least one student hyperventilated and had to be assisted in breathing. According to R[esident]F[ellow] Brooks there was “utter chaos.” People were “crying, screaming,” “hysterical” and “distraught.” R[esident]F[ellow] Weiss said that there was “mass chaos,” “people were holding hands and crying, tears were running down”, the “staff was running around trying to collect people.” She compared the scene to the mass hysteria that occurred when the [space] shuttle exploded or the US exhibition air show in Germany where a group of planes simultaneously crashed. R[esident]F[ellow] Brooks told the staff “to make sure no one was alone.” R[esident]A[assistant] Johnson reported that “one woman was jumping up and down saying this is not fair.” She “herded” crying persons into her room which was “a wreck,” “bodies everywhere”‘ (1371).

“Multicultural diversity has its limits, and at Ujamaa events had moved far beyond the breaking point. Two freshmen, at Stanford for only a few weeks, had done nothing more than poke fun at multiculturalism with a satirical flier. In the subsequent days, the flier’s significance became exaggerated to the point where it caused an entire dorm to have a collective nervous breakdown. Since the administration was unwilling to tell Ujamaa’s minority* residents (members of a privileged multicultural group) that they had overreacted, Ben and Gus had to be found guilty of instigating** the entire episode. They were blamed for the ‘painful experience’ and were removed from university housing for the remainder of the year. The fact that Ujamaa’s residents were largely responsible for blowing events out of all proportion*** was conveniently overlooked in the cathartic hunt for scapegoats” (1379). [* In Amerika beteken “minority” nie-wit. ** Dus, Ben en Gus se reaksie het die insident begin, nie BJ se stelling dat Beethoven swart is nie. *** Vergelyk die doodskisvoorval in Suid-Afrika. Niemand is beseer of gedood nie maar hierdie beuselagtige gebeurtenis kry baie meer verontwaardigde publisiteit as die wreedste plaasmoord.]

“As unfortunate as the entire episode was for Ben, Gus, and the other residents of Ujamaa, the incident is still useful for its instructional value. For multiculturalism to ‘work,’ some groups of people must defer to other groups of people. Within each group, some persons are ‘correct’ (while others are ‘sell-outs’), and so on. Ben’s and Gus’s actions undermined multiculturalism on almost every level. They challenged a claim made by a representative of a favored group [!], they renewed the challenge with a flier, and (perhaps worst of all) they refused to confess to their crimes in front of a crowd that desperately needed reassurance. Because Ben and Gus were partially [?] right in what they had said (that is, Beethoven was not black), their challenge could not be dealt with in a rational or intellectual manner. Rather, the residents of Ujamaa restored consessus by demanding the literal expulsion of the two nonconformists. Ben and Gus had to go because the multicultural community requires (as the substitute for objective truth) widespread agreement on underlying ideological values. At the same time, their punishment would also serve as a warning and deterrent to other would-be contrarians. Incidentally, the question of whether Beethoven actually was black, around which much of this debate ostensibly had resolved, was never resolved or even addressed” (1388). “There was something wrong with a regime that punished people for speaking the truth” (3920).

“Much as with the Western Culture debate,* the details of the Beethoven incident gradually would fade, but as a putative racist episode it would provide the justification for additional ‘sensitivity training’ sessions, more multicultural workshops, and new regulations on conduct. Speaking at a ‘Rally Against Racism’ several weeks later, undergraduate Cheryl Taylor cited the Ujamaa episode as symptomatic of widespread oppression of blacks. The genesis of a new multicultural myth was well under way [!] (1396). [* Western Culture was ‘n verpligte kursus aan Stanford maar is vervang met ander waarin by uitstek ander kulture betrek word.]

Cheryl Taylor het gesê: “By now, y’all must have heard about the Ujamaa incident – the racially defaced Beethoven flyer … This is a big deal [!]; in the context of American society, these incidents are truly racist. They weren’t just isolated incidents committed out of ignorance; rather, they were deliberate actions committed in response to the Res[idential] Ed[ucation] focus on diversity. In effect, these individuals sent a message to Stanford, and all communities of color[:] ‘we’re sick of this cultural diversity bullshit that’s being shoved down our throats. Your cultures are not legitimate – they don’t mean shit to us – they have no place in this University – Niggers, we will put you back in your place.[‘] Well, they’ve been kicked out of the dorm and we are here today to say that no one is going to stand in our way as we fight for justice and respect” (1396).

“Ujamaa achieved a ‘unity’ of sorts by collectively expelling the two freshmen. But this unanimity comes at a high price, as sacapegoats are made of those (and there will always be some) who do not conform willingly” (1403). Dit herinner aan Wim de Villiers wat die US se studente en personeel aan verpligte indoktrinasie wil onderwerp en geen afwykende mening duld nie: “We want our students and staff members to develop a transformation competency. A compulsory, credit-bearing first-year module – a kind of Maties 101, which I want to expand to 201, 301 and 401 – is currently being developed. And we are also working on compulsory courses for members of faculty and other staff. The aim would be to sensitise students and staff to transformation” (Cape Times, Insight, 6.10.2015, p 9).

‘n Fundamentele verskil tussen die Beethoven- en die persgesig-insident is dat eersgenoemde dwaasheid deur studente en die persgesig-fiasko deur ‘n universiteitsbestuur gepleeg is. Wat baie duidelik is, is dat die US- en UV-bestuur weet wie die “favored group” is. Aan die US is daar ‘n rasgebaseerde kwotastelsel waarvolgens die getal swart studente vermeerder en die getal blanke studente gevolglik beperk word. Hierdie beleid is nie akademies nie maar suiwer polities gemotiveerd want die bewese akademiese rekord van swart studente is swak terwyl blanke studente akademies uitstekend vaar. Die “favored group” bepaal die US-bestuur se gedrag deurslaggewend. Dit is waarom die De Villiers-US luister na watter onderrigtaal Open Stellenbosch verlang en waarom die Adam Tas-verenging, wat aandring op Afrikaans as onderrigtaal, geïgnoreer word.

Die oordrewe reaksie in die Beethoven-voorval het vir swartes die gewenste resultate behaal. Dit is soortgelyk aan die gebruik van ‘n ander beproefde middel, geweld, waarmee swartes in Amerika en Suid-Afrika deurlopend die resultate behaal wat hulle verlang. Bohaai-opskop en geweld is twee middele waarmee blankes glad te dikwels geïntimideer en benadeel word. ‘n Ander middel is verswelging. Dit gebeur elke jaar oor Kersfees en Nuwejaar in bv Kampsbaai en op Durban se strandgebied. Dit is soos ‘n damwal wat breek. Daar is nie eens beurtruimte nie. Teen sulke suksesvolle demonstrasies is daar skynbaar geen verweer nie. Dit is immers die grondslag waarop die nuwe Suid-Afrika funksioneer.

Jonathan Jansen hou die geldkraan van UV oop

Die Universiteit van die Vrystaat (UV)se omstrede visekanselier, Jonathan Jansen, gaan glo ‘n salaris ontvang van die instelling waaruit hy bedank het in Mei.

Dit het na vore gekom dat Jansen steeds in diens van die Universiteit gaan wees in ‘n posisie wat hy self geskep as visekanselier, terug in 2010.

Jansen het intussen ‘n uitnodiging as ‘n Genoot by die Sentrum vir Gevorderde Studies in die Gedragswetenskappe aan die Stanford Universiteit in die VSA aanvaar waar hy blykbaar in September sal begin.

Maar die geldkraan in Bloemfontein word nie met sy vertrek toegedraai nie.

In reaksie op ‘n media-navraag, het die UV-woordvoerder, Lacea Loader, gesê die UV-Raad het dié kontrak in beginsel goedgekeur waar Jansen as ‘n senior professor aanbly.

Sy het gesê besonderhede – soos sy salaris en die kommissie wat hy sal verdien – sal na gelang van sy navorsing en fondsinsameling bepaal word en moet nog onderhandel word.

Loader sê presies wanneer Jansen sal begin in hierdie nuwe posisie is ook deel van die onderhandelinge.

Jonathan Jansen het glo gaan werk soek in VSA op UV se onkoste

Jonathan Jansen het bedank uit sy pos as vise-kanselier by Universiteit van die Vrystaat om aan te sluit by die Stanford Universiteit in die VSA.

Studente aan die UV het Maandag op sosiale media hul blydskap getoon Jansen se besluit om uit te wyk na Amerika dat sy termyn op 31 Augustus verstryk.

Jansen was glo nie lank gelede nie vir drie maande op die UV se onkoste na die VSA om te gaan werk soek daar.

Jansen het Maandag op ‘n senaatvergadering in die ou CR Swart-gebou die aankondiging gemaak.

Lacea Loader, woordvoerder van die UV, het dit bevestig.

Nie een van die senaatslede wou met die media oor Jansen se aankondiging praat nie.

Sy nalatenskap by die instelling is beroerd met die ondeurdagte transformasiebeleid wat hy en sy lakeie gedryf het.

Jansen het wit studente met groot ywer vervolg soos geblyk het uit die Reitz4- en rassisme-voorvalle waar wit studente aangekla en deur hom in die media verhoor en skuldig bevind is.

Met die onlangse swart oproer op die kampus het Jansen swart studente vervreem en hulle was ook verheug deur die nuus. Talle het die hoop uitgespreek dat hulle ‘n meer “progressiewe” rektor sal kry.

Die Universiteit van die Vrystaat het die gerugte verlede jaar dat Jansen gaan aftree, ontken en gesê dit is vals.

Die universiteit se kommunikasiebestuurder Lacea Loader destyds gereageer het op nuusberigte wat beweer het dat Jansen oor ‘n paar maande gaan aftree.

Loader het vertel dat Jansen in sy toespraak by die Kaapse Kamer van Koophandel en Nywerheid, waarna die berigte verwys, slegs ‘n grap gemaak het:

Dit was bloot ’n idiomatiese uitdrukking dat alles so goed verloop by die UV dat hy grappenderwys gesê het hy net sowel binne die volgende paar maande kan weggaan,” het Loader by navraag aan Volksblad gesê.
Volgens haar het die rektor “hoegenaamd geen planne om die UV te verlaat nie”.

Dit blyk nou dat die rektor gelieg het terwyl hy gaan werk soek het om weg te kom van sy groeiende hoop mislukkings op die UV se onkoste.

Leon Lemmer: Stellenbosch as ‘n bron van sin en onsin

Op 25 Mei is Taalrealis van Stellenbosch se brief op Praag hergepubliseer. Dit is as “oplaas ‘n werklik sinvolle brief” aangebied. Dit lyk asof die besef groei dat alles nie wel aan die Universiteit Stellenbosch (US) is nie. Nog ‘n brief, André Coetzee van Stellenbosch s’n, wat in Die Burger (23 Junie, p 12) verskyn het, bevestig dit. Ek haal sy skrywe in sy geheel aan.

“In die lig van die ondeurdagte druk deur studentegroepe onlangs by die UK [Universiteit Kaapstad] en US, kon ek nie anders nie as om die volgende gesegde te onthou: ‘Deur geskiedenis te ignoreer, is jy gedoem om dieselfde foute te herhaal.’*

“As besoekende professor in die VSA kon ek die nadraai van die sinloosheid van onreëlmatige druk by die Stanford-Universiteit beleef.** Die destydse Stanford-rektor, Gerhard Casper, het gesê: ‘We cannot work for Stanford’s future in an environment dominated by politics of ultimatum. If we shortcut argument and reason, we abandon the essence of the university. If universities make their substantive decision[s] for political rather than academic reasons, they have no claims for untrammelled existence.’ (Aangehaal in The Diversity Myth, DO Sacks en P Thiel, 1998).***

“Die eintlik voorspelde gevolge van ‘politics of ultimatum’ aan ‘n universiteit is daar om gelees te word, dan hoef instansies nie dieselfde foute te maak nie.

“In SA sal dit moed kos en ek sien uit dat instansies dapperheid aan die dag sal lê en sorg dat daar teen 2030 nog waardige universiteite sal wees. Met ‘waardige’ bedoel ek ‘n universiteit wat ‘n onbeskaamde Westerse, meritokratiese, akademiese proses ondersteun.**** Die alternatiewe het gewys om onsuksesvol te wees.”

* George Santayana (1863-1952): “Those who cannot remember the past are condemned to repeat it.”

** Stanford is die swart-oorgedienstige universiteit waar Jonathan Jansen sy doktorsgraad gekry het.

*** David O Sacks & Peter A Thiel, The Diversity Myth: Multiculturalism and the politics of intolerance at Stanford, 320p, Amazon Kindle $11,96.

**** Gemeet aan hierdie norme poog die US deesdae om so onwaardig moontlik te wees. Kyk bv die uitlatings van adjunkminister Buti Manamela op die US-webwerf (1 deser): “US moet nalatenskap van die verlede ongedaan maak”, en ‘n US-dekaan, Johan Hattingh, se ANC-gedienstige, anti-akademiese reaksie.

Suzette McKerron

Die Burger hou nie daarvan om ‘n behoudende of konserwatiewe standpunt soos dié van Coetzee sonder teenhanger te publiseer nie. In dieselfde koerant, op die direk teenoorstaande bladsy, is daar die teks van ‘n kliniese sielkundige van Stellenbosch, Suzette McKerron, in die Terloops-rubriek (Die Burger, 23 Junie, p 13). Dit handel oor die verhouding Afrikaans/Engels, wat tans so ‘n brandende vraagstuk aan die US is.

Ten aanvang haal McKerron vir CP Hoogenhout (1843-1922), ‘n stigterslid van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA), onder meer soos volg aan: “In ons skole, in ons kerke, word ons moedertaal vermoor./ Ag hoe word ons volk verbaster.” Sy beweer “taalhandhawers in Stellenbosch dink seker gereeld” aan woorde soos hierdie. Daarmee plaas sy Afrikaanse taalhandhawers in die konteks van politieke verkramptheid. Daarna volg hierdie skuins opmerking: “Hoogenhout se woorde laat ‘n mens egter wonder hoeveel taalhandhawing nou eintlik met die voortbestaan van Afrikaans te doen het.” Het taalhandhawing nie (feitlik) vanselfsprekend baie met die voortbestaan van Afrikaans te make nie? Is hierdie stelling van McKerron nie maar bloot ‘n uitdrukking van haar onsimpatieke ingesteldheid teenoor Afrikaans en die uiting van haar politieke oorverligtheid nie?

“Meer as ‘n eeu later en ‘vermoor’ is Afrikaans beslis nog nie. Wel gewurg en in ander mense se kele afgedruk, maar verseker nog robuus. In die goeie ou dae toe Afrikaners nog geglo het hul opinies is ‘n belangrike faktor, het my aangetroude oom Van Aardt op Dinsdae sy lendene omgord en die Kaap ingevaar om [die winkels] Garlicks en Stuttafords se hooghartige Engelse damesklerke met hul blou kapsels in Afrikaans aan te spreek en dan ‘n ophef te maak om in Afrikaans bedien te word. Dis te betwyfel of hierdie houding, hoe kloekmoedig ook al, die Afrikanersaak goed gedoen het.”

Engels word deesdae in groter mate in “mense se kele afgedruk” as wat ooit met Afrikaans die geval was. Die verwysing na “die goeie ou dae” raak ‘n waarheidsnaar aan, maar is heel moontlik sarkasties bedoel. As voortgegaan was om Afrikaners se opinies as ‘n belangrike faktor te koester, sou die nuwe Suid-Afrika myns insiens ‘n beter plek gewees het. Die beskrywing van haar oom wat “op Dinsdae sy lendene omgord en die Kaap ingevaar” het, is humoristies bedoel, maar openbaar McKerron se gebrek aan simpatie met diegene wat ‘n “ophef” maak wanneer vir Afrikaans in die bres getree word. Word die saak van Afrikaans en Afrikaners werklik beter gedien deur niks ter taalhandhawing te doen nie of deur eerder soos Van Aardt te maak? Moet Afrikaanssprekendes eerder versoening en meertaligheid bepleit, soos die armsalige Afrikaanse Taalraad (ATR) deesdae doen, as om ‘n “ophef” oor Afrikaans in winkels te maak? Myns insiens is die ATR se strategie lafhartig, dus nie-kloekmoedig. Afrikaners het sekerlik in dieselfde mate as Engelssprekendes die reg om hulle moedertaal te praat en daarin bedien te word.

Die McKerron-van, dus haar voorkeur vir Engels bo Afrikaans, blyk uit die volgende: “Baie Afrikaners kla oor Afrikaners wat glo ons moet handhaaf en hoge Afrikaans besig. Ander Afrikaners kla weer oor Afrikaners wat sulke geykte Engelse byvoeglike naamwoorde, soos awesome en amazing, by alles voeg. En intussen stu Afrikaans voort, ongesteurd deur die kabaal. Dieselfde geld natuurlik vir Engels. Hoe skeef en krom en met watter uitspraak ook al, word dit die taal waarmee alle Suid-Afrikaners met mekaar kommunikeer. ‘n Ware geskenk van die imperialiste.”

“Hoge” is ‘n neerbuigende segswyse wat dikwels teen ordentlike Afrikaans opgehaal word. Diesulkes het min of geen erg aan Standaardafrikaans nie en moedig mengeltaal aan, op die gevaar af dat dit Afrikaans op die lange duur kan “vermoor”. Afrikaners wat taalgetrou is, word met (onnodige) klaery geassosieer en selfs daarvan beskuldig dat hulle ‘n “kabaal” (rumoer, lawaai) opskop. Al beweer McKerron dat dieselfde vir Engels geld, kom taalvermenging daar glad nie in dieselfde mate voor nie. Engels is glad nie so erg met Afrikaanse woorde deurtrek as wat Afrikaans met Engelse woorde besoedel word nie. Engels word soms wel “skeef en krom” gepraat, maar hierdie verskynsel moet nie misbruik word om diegene te minag wat nie Engels as moedertaal het nie. Engels word dikwels uit nood deur hulle gebruik omdat die ANC-owerheid die koloniale/imperiale taal aan almal opdring.

McKerron roem op haar tweetaligheid en is beswaard oor die swak Engels van Afrikaanssprekendes wat sy destyds aan die Hoër Tegniese Skool op George teëgekom het. Sy gee dan talle (dikwels afgesaagde) voorbeelde, bv dat boomwortels as “carrots” vertaal is. Haar staaltjies is seker as vermaak bedoel. Van hulle is vir haar “pynlik snaaks”, maar dit is net Afrikaanssprekendes se Engels-onvermoë wat belaglik voorgestel word. Sy kom nie uit by Engelssprekendes se beperkte of selfs algehele onvermoë om Afrikaans of enige ander taal baas te raak nie. Wêreldwyd is Engelssprekendes daarvoor berug dat hulle dikwels/meesal onwillig is om ‘n ander taal aan te leer.

Aan die einde van haar skrywe vertel sy dat sy baie bly is “dat die meeste Afrikaners deesdae so goed Engels kan praat. En of ons nou handhaaf of nie, dat ons taal sy eie loop neem.” McKerron wend geen poging aan om die huidige sotlike taalbedeling (11 amptelike tale met Engels as die eintlike taal) en veral die ANC-geïnspireerde (haat)veldtog teen Afrikaans te kritiseer nie. Sy keur foutiewe Engels af, maar Afrikaans, wat al hoe meer met Engels besoedel word, dra haar seën weg. Dit verbly haar dat Afrikaans “sy eie [verbasterde] loop neem.” My geheelindruk van haar rubriek is dat haar gesindheid teenoor Afrikaans en Afrikaners gerus kan verbeter, selfs al verwys sy na haarself as deel van “ons”. Propaganda het by haar sy werk as doeltreffende breinspoelmiddel gedoen.

Firoz Khan

Wim de Villiers, die US-rektor, moedig “robuuste debat” oor transformasie (en by implikasie kampusonrus) aan. Aan die US bestaan transformasie wesenlik uit twee prosesse: verswarting en verengelsing. Terselfdertyd is daar streng beperkings op wat blanke dosente mag sê of andersins doen. Uitlatings word maklik as “rassisme” geëtiketteer en dan is ontslag (soos onlangs met Anton Stander) so ‘n dosent se voorland; mits sy en veral hy wit is.

Daarenteen is daar geen beperking op wat nie-wittes (hetsy studente of personneellede) kwytraak nie. ‘n Sprekende voorbeeld is Firoz Khan se artikel in die Mail & Guardian (3 deser). Die teks is so “robuust” dat dit woordeliks en met ‘n foto van die outeur op die US-webwerf (6 deser) hergepubliseer is. Khan is ‘n dosent verbonde aan die US se Skool vir Publieke Leierskap. Sy teks toon watter soort leierskap deesdae die goedkeuring van die US-bestuur wegdra.

Hoewel Khan ‘n akademiese pos beklee, besprinkel hy sy teks met emosionele linkse evaluerings, bv deur na Nadine Gordimer as ‘n “great novelist” te verwys en Harold Wolpe ‘n “genius sociologist” te noem. Feitlik vanselfsprekend is daar ‘n salwende verwysing na “Madiba” se “magic”. Die ergste is dat na die voorheen benadeeldes, oftewel tans bevoordeeldes, dus nie-wittes, as “slaves” verwys word, bv: “the slave being forgiving and magnanimous to permit the oppressive master back into the fold of humanity and history without any real and substantive commitment to redress, redistribution and substantive social justice.” Khan pas sy grondige linksheid op so ‘n manier op die US toe dat hy by my die indruk wek dat hy met niks minder tevrede sal wees as dat twee wesenskenmerke van die US van weleer, naamlik blankes en Afrikaans, heeltemal moet verdwyn nie. “We are a nation in search of a revolutionary catharsis.” “No longer can we demand of slaves to forget, forgive, reconcile, move on, work harder, endure, be patient, stay calm and pretend.”

Amptelike ANC-beleidsdokumente is vir Khan nie radikaal genoeg nie. In hierdie verband verwerp hy sowel die Reconstruction and Development Plan (RDP) as die National Development Plan (NDP). “Thumb through the pages of the Reconstruction and Development white paper (1994) and there is no evidence to or mention of redistribution and substantive redress.” Die NDP “says nothing about redistribution, redress and changing the unequalising character and exclusionary trajectory of our economy.” Khan dring aan op vergoeding vir beweerde vergrype deur blankes. Myns insiens soek hy eintlik wraak. Onderliggend kan daar ook doodgewone haat wees.

“At the base of the defacing and toppling of colonial statues* at universities, the contestations of names of university buildings, affirmative action regarding lecturers, student admission policies, and demands for the transformation of the institiutional cultures of the university – rhetoric aside – is black intellectual, student and middle-class frustrations over the pace and nature of transformation. As one writer put it: while the challenges, contestations and demonstration may be ‘cathartic and fulfilling’, it ‘terrifies some white people because they see the statues [and institutions and culture] as metonyms for their race’ [and power].”

[* Cecil John Rhodes word deur Khan ‘n “racial metonym” genoem. Volgens die Wikipedia is “metonymy … a figure of speech in which a thing or concept is called not by its own name but rather by the name of something associated in meaning with that thing or concept.” Dus Rhodes = rassisme. In sy outobiografie haal Dirk Mudge vir Rhodes soos volg aan: “I contend that we are the finest race in the world and the more of the world we inhabit the better it is for the human race” (Enduit vir ‘n onafhanklike Namibië, Pretoria: Protea Boekhuis, 2015, p 32). Tog het mense soos Khan dit eerder teen die Afrikaners en Afrikaans as teen die Britte en Engels.]

Khan erken dat navorsing toon “how white students consistently outperform black students, regardless of the degree being pursued, the year of study or institution attended.” Hieruit volg nie waardering vir blankes se intellektuele vermoëns nie. Pleks daarvan kry wittes die skuld vir nie-wittes se akademiese wanprestasie. Die fout is glo by die “predominant university model.” Die aard van die universiteit maak glo van die nie-wit student ‘n “decontextualised learner … teaching and learning practices mostly favour white middle-class students from educated homes, who, because they are comfortable in this system, perform far better than mostly black, poorer students.” Hiervolgens lê die fout nie by die nie-wit studente nie, maar by die universiteit, die “system”, wat deur wittes ter benadeling van nie-wittes ontwerp is.

Volgens Khan sal die US as US nooit genoeg kan verander om hom en sy geesgenote tevrede te stel nie. Die US sal revolusionêr moet verander, dus iets anders as die US moet word. In hierdie transformasieproses sal dit waarskynlik ook iets anders as ‘n akademiese inrigting, ‘n universiteit,* word. “SU’s vision 2030 must produce real material and meaningful change in the immediate and short-term, otherwise it could meet the same fate as the NDP: rejection, rebellion and revolution by angry school students denied admission to university by dint of history, legacy and poverty; decontextualised teaching and learning models and continued racialised outcomes; and a frustrated and dispirited intellectual black middle class whose mobility is determined and defined by those who wrote and policed the old rules and are now tasked to script a transformation agenda and define performance regimes that have strayed from the founding missions and goals of a university and that they themselves would fall short off.” Die ironie is dat die “founding missions and goals” van die US onder meer is dat dit oorwegend ‘n Afrikaanse universiteit moet wees en bly. [* Pas is beweer dat die Universiteit Johannesburg pleks van ‘n universiteit “‘n pan-Afrika-sentrum vir kritiese intellektuele ondersoek” is (Netwerk24, 10 deser).]

Die De Villiers-US speel met vuur. Nie net word destruktiewe magte op die kampus losgelaat nie, hulle word aktief deur die bestuur aangemoedig. Die gevolge kan/gaan akademies vernietigend wees. In vergelyking daarmee het Anton Stander die US nie werklik benadeel nie.

Jonathan Jansen het PhD oor Zim-opvoedingstelsel behaal

Prof. Jonathan Jansen, die omstrede antiblanke en anti-Afrikaanse rektor van die Vrystaatse Universiteit, het sy doktorale proefskrif oor die revolusionêre ZANU-PF-opvoedingstelsel van Zimbabwe behaal. Die onderwerp heet: The state and curriculum in transition societies: Zimbabwe 1980-1990.

Die proefskrif is in 1991 aan die Universiteit van Stanford by die departement van opvoedings in die VSA ingehandig. PRAAG kon nêrens ‘n aanlynafskrif van die proefskrif bekom nie en dit lyk ook nie asof enige Suid-Afrikaanse universiteitsbiblioteek ‘n eksemplaar daarvan besit nie.

Jonathan Jansen slaan vandeesweek 'n hotnotsgotterige houding in — Jonathan Jansen

Jansen is egter bekend daarvoor dat hy hom as “swart” tipeer en daarom aansluiting vind by Amerikaanse swart nasionalisme. Dit sou interessant wees om te sien watter standpunt hy in sy PhD-proefskrif huldig, aangesien hy ‘n duidelike belangstelling in ZANU-PF se revolusionêre en destyds marxistiese opvoedingsbeleid koester.

PRAAG het onlangs berig dat Jansen, op een na, reeds alle blanke lede van die topbestuur aan die Universiteit van die Vrystaat afgedank het.

Jonathan Jansen oor sy moedertaal

'Ras/kleur is die aanjaer ('turbo') vir transformasie; verandering wat geensins verbetering hoef te wees nie." — ‘Ras/kleur is die aanjaer (‘turbo’) vir transformasie; verandering wat geensins verbetering hoef te wees nie.’

deur Leon Lemmer

In die nuwe Suid-Afrika is daar baie nuwe dinge waaraan gewoond geraak moet word. Een hiervan is die kitsrektor. Hierdie term verwys na iemand wat nie oor tyd deur die range (van junior lektor tot lektor tot senior lektor tot medeprofessor tot professor) gevorder en op elke vlak behoorlik ondervinding van die akademie opgedoen het nie. Nee, hierdie mense het hulle sommer gou in ‘n pos hoër as dié van professor (naamlik dekaan, viserektor of rektor) bevind. Op daardie senior vlakke is ‘n mens veronderstel om reeds grondige ervaring van en insig in die wese van die akademie te hê. Weens gebrekkige voorbereiding kan dit kwalik van kitsgevalle verwag word.

Dit is natuurlik moontlik om buitengewoon vinnig in die akademie te vorder as iemand akademies buitengewoon briljant is. In die nuwe Suid-Afrika gaan dit egter nie hierom nie. Dit gaan veel eerder om transformasie, wat insluit dat iemand op grond van ras/kleur en geslag vinnig na die boonste vlakke kan vorder; natuurlik mits hy/sy nie wit en manlik is nie. Dit kan op vordering in die akademie ten koste van die akademie dui.

Tradisioneel blanke Afrikaanse universiteite ly seker die ergste onder die kitsrektorverskynsel. Hierby kom ‘n tweede kenmerk eie aan die nuwe Suid-Afrika, naamlik dat die blanke rektore aan Afrikaanse universiteite plek vir bruin rektore moet maak. Hier geld veral twee oorwegings. Eerstens word gepoog om die indruk te wek dat ‘n bruin rektor ‘n mindere bedreiging as ‘n swarte vir die heil van Afrikaans as onderrigtaal inhou. Tweedens funksioneer die bruin rektor as oorgangsfiguur van die vorige wit rektore na die swart rektore wat noodwendig na die bruine kom. Eers met ‘n swart rektor in die stoel sal die transformasieproses volledig verwesenlik wees. Ras/kleur is die aanjaer (“turbo”) vir transformasie; verandering wat geensins verbetering hoef te wees nie.

Wat baie duidelik by die vulling van sodanige rektorskappe behoort te wees, is dat die politieke stert die akademiese hond swaai. Wat reeds net so duidelik is, is dat ‘n bruin rektor nie met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie. Daar is die klassieke voorbeeld van Jakes Gerwel, ‘n hoogleraar in Afrikaans, wat om politieke redes sy intreerede in Engels gelewer het en as rektor die Universiteit van Wes-Kaapland om politieke redes van ‘n oorwegend Afrikaanse universiteit tot ‘n uitsluitlik Engelse universiteit getransformeer het. Hoeveel te meer sal bruin rektore uit ander dissiplines as Afrikaans nie met oorgawe dieselfde paadjie bewandel nie? Hier onder vestig ek die aandag op drie sodanige rektore wat onderskeidelik as ‘n sielkundige, teoloog en opvoedkundige beskou word.

Daar is net een tradisioneel Afrikaanse universiteit waar Afrikaans (nog) nie (erg) agteruit boer nie en dit is die Potchefstroom-kampus. Die rede hiervoor is dat dit die enigste sodanige inrigting is wat steeds ‘n wit rektor het, maar sy pos word vir vulling in 2014 geadverteer. Aan universiteite is die stragegie om die universiteitsraad te transformeer, dus demografies meer verteenwoordigend te maak, en dan die rektorstoel teen wil en dank met ‘n nie-witte te vul.

Sedert 2009 is Cheryl de la Rey die rektor van die Universiteit Pretoria. Sy het in 1983 die graad BA behaal en eers in 1999 die doktorsgraad. Ná drie jaar as onderwyseres het sy wel deur die range van junior lektor tot professor en daarna tot viserektor gevorder. Maar sy het twee nie-akademiese voordele geniet, naamlik sowel ras/kleur as geslag. Die aankondiging van haar aanstelling as rektor is met ongeloof begroet. Sy kon dit aanvanklik self ook nie glo nie. Naas geslag onderskei ‘n ander faktor haar van die twee gevalle hieronder, naamlik dat sy Engelssprekend wil wees omdat sy naskools uitsluitlik aan Engelsmedium-universiteite (Durban-Westville en Kaapstad) studeer het. Daar moet nie verwag word dat sy uit haar pad sal gaan om Afrikaans as onderrigtaal te bevorder nie.

Russel Botman is sedert 2007 die rektor van die Universiteit Stellenbosch. Hy het in 1978 die graad BA verwerf en eers in 1994 die doktorsgraad. Hy was twaalf jaar lank predikant waarna hy in 1994 senior lektor, in 1999 medeprofessor, in 2000 professor en in 2002 viserektor geword het. Ras/kleur/transformasie (die onderwerp van sy doktorale proefskrif), dus politieke oorwegings, het skynbaar so ‘n groot rol in sy vinnige vordering in die akademie gespeel dat sy aktivistiese UDF/ANC-verlede eerder as ‘n bate pleks van, soos dit hoort, as ‘n absolute diskwalifikasie gefunksioneer het. Hy is deurgaans in Afrikaans aan die Universiteit van Wes-Kaapland onderrig, waaruit egter nie afgelei moet word dat hy enigsins met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie.

‘Jonathan Jansen se doktorale proefskrif van skaars 200 bladsye handel oor ‘n dekade van Zimbabwe se skoolleerplanne’

Jonathan Jansen is sedert 2009 die rektor van die Universiteit Vrystaat. Hy het die graad BSc in 1979 aan die Universiteit van Wes-Kaapland voltooi en ‘n biologie-onderwyser geword. Beurse het hom in staat gestel om ses jaar lank in Amerika te studeer, waar hy aan twee uiters linkse universiteite, Cornell en Stanford, studeer en onderskeidelik ‘n magister- en ‘n doktorsgraad (eers in 1991) voltooi het. Sy doktorale proefskrif van skaars 200 bladsye handel oor ‘n dekade van Zimbabwe se skoolleerplanne. Hierna het hy vinnig gevorder tot professor in 1994, dekaan in 1997, eers aan Durban-Westville en van 2001 af aan die Universiteit Pretoria.

Hy is in Montagu gebore en is van huis uit Afrikaans en ‘n NG Sendingkerk-mens. Op grond van Jansen se ses jaar in Amerika en natuurlik opportunistiese politieke oorwegings het hy sy moedertaal versaak en Engels tot sy “eerste taal” verhef. Dan is die volgende stap maklik: As hy so goed is deur Engels te word, waarom kan almal nie maar verengels nie? Sy standpunt is dan soortgelyk aan dié van Alfred Milner (1854-1925) wat probeer het om die Transvaal te verengels. In sy aansoek om die rektorskap het Jansen egter onderneem om Afrikaans te bevorder. In sy intreerede het hy genoem dat hy iedere swart student wil dwing om Afrikaans te leer. Wat het van hierdie voorneme geword? In sy bespreking van Jansen se 2009-boek het Chris (Boetman) Louw Jansen ‘n wolf in skaapsklere genoem. Hy is nog nie verkeerd bewys nie.

Oor die rol wat ras/kleur in Jansen se bevordering gespeel het, kan daar min twyfel wees, al verkondig hy dat sy aanstelling uitsluitlik aan sy besondere akademiese voortreflikheid te danke is. In sy boek, Knowledge in the Blood (2009), vertel Jansen dat Johan van Zyl, toe die rektor van die Universiteit Pretoria en tans die uitvoerende hoof van Sanlam, glad nie in die blanke kandidate vir die dekaanspos belanggestel het nie. Die pos is toe deur Jansen gevul. Voordat Jansen as rektor in Bloemfontein aangestel is, het die destydse voorsitter van die raad van die Universiteit Vrystaat, regter Faan Hancke, verkondig dat die volgende rektor nie-wit sal wees. Sodanig was die nie-akademiese ingesteldheid weens al die politieke stof wat met die Reitz-video (2008) opgeskop is.

Op 18 September het Jansen die Percy Baneshik-gedenklesing gelewer. ‘n Verkorte,vertaalde weergawe is in Die Burger (3 deser, p 17) gepubliseer, met die volledige teks op daardie koerant se webwerf. Ek gebruik die oorspronklike teks, maar vestig die aandag op net enkele aspekte.

Jansen het dit tereg teen die sotlike strategie van bv die Afrikaanse Taalraad (ATR) om Afrikaans en die “non-English languages under one political umbrella” te bring. Hy noem dit tereg “a very superficial scheme to advance” Afrikaans. ‘n Mens vra jou af: Waarom beywer al die taalaktiviste vir Afrikaans hulle nie ondubbelsinnig vir die heil van Afrikaans nie? Waarom die dekmantel van “ander inheemse tale” gebruik as hulle eintlike doel is (of behoort te wees) om Afrikaans te bevorder?

Jansen het dit tereg ook teen “black elites trumping the value of indigenous languages in schools while their own children attend … schools in English”. Dit laat my dink aan Wannie Carstens wat op 26 September in ‘n toespraak “gedroom” het van Afrikaanssprekendes wat “spontaan” hulle kinders na Afrikaanse skole stuur. (Die volledige teks is op 27 September op LitNet gepubliseer.) Maar dan bring Carstens terselfdertyd hulde aan mense wat reeds jare lank in die ATR dien en openlik dislojaal teenoor Afrikaans is omdat hulle hulle kinders in Engelse skole geplaas het.

Ingevolge sy droom behoort Carstens moreel verplig te voel om hom met woord en daad vir die ontsetelling van dislojale Afrikaanssprekendes in die ATR te beywer. Die beste beginpunt is immers om jou eie huis in orde te kry en die ATR is een van Carstens se huise. Waarom het hy nie die ruggraat om iets daadwerkliks hieraan te doen nie? Carstens se kernprobleem is dat hy te veel deur modegiere gebuig word. Ek verpes dit dat hy feminisme-onthalwe na Afrikaans as “haar”, dus vroulik, verwys. As taalkundige stel hy hier gewoon ‘n slegte voorbeeld. Dat Carstens van sy neo-linkse politieke etiket hou, val nie te betwyfel nie. Hy verwys na diegene wat hom met Piet Croucamp en Anton van Niekerk assosieer en vervolg dan: “Ek moet erken dis nie ‘n slegte geledere om te deel nie!” (Maroela Media, 2 deser).

Waar is die ATR se voorsitter, Michael le Cordeur, se kommentaar oor Jansen se jongste uitlatings? Hy het dikwels baie te sê oor Kaaps en politieke sake, maar swyg nou oor die dwase standpunt van Jansen, terwyl dit eintlik om verdoeming smeek. Op die ATR-webwerf word daar geen ATR-standpunt oor hierdie saak gestel nie. Lesers word bloot na kommentaar in ander bronne verwys.

‘Die aanstelling van Danny Titus as die kultuurhoof van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) was ten minste net so ‘n onvanpaste transformasieskuif as die aanstelling van die bogenoemde drie bruin rektore’

Die aanstelling van Danny Titus as die kultuurhoof van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) was ten minste net so ‘n onvanpaste transformasieskuif as die aanstelling van die bogenoemde drie bruin rektore. Hoe kan iemand wat klaarblyklik geen aanvoeling vir en simpatie met die Afrikaner, sy taal en die res van sy kultuur het aan die hoof van sodanige kultuur in enige respektabele onderneming staan? Titus funksioneer soms as regter in die ANC-regering se Menseregtekommissie. Daar het hy baie duidelik sy afsku van Afrikaners laat blyk. Hy is ook een van die Afrikaans-dislojales wie se teenwoordigheid reeds lank in die ATR geduld word.

Let op wat Titus oor Jansen se jongste uitlatings oor Afrikaans te sê gehad het. Titus sê: “Afrikaanssprekendes en Afrikaans het Jansen se uitlatings ondersteun. Hy het gesê mense moet na kritiese stemme soos dié van Jansen luister. ‘Afrikaans het inderdaad ‘n groot bydrae om te maak, al is dit net om van sy skynheiligheid ontslae te raak'” (Praag, 2 deser). Let op die vermetele en neerbuigende “al is dit net” en dan word die groot bydrae wat Afrikaans kan maak direk met skynheiligheid verbind. Hoe kan so ‘n element in die boesem van die ATKV en die ATR geduld word? Myns insiens het Titus hom in albei poste as uitnemend ongeskik bewys. In die nuwe Suid-Afrika het die gewoonte in glad te groot mate onder Afrikaners posgevat om beleefdheidshalwe alle beledigings, wat (grootliks) onverdiend na hulle kant toe kom, te verduur.

Jansen verwys in sy gewraakte toespraak na die voorbeeld wat die Universiteit Vrystaat stel. Daar is ‘n “trade-off” wat onderrigtaal betref. Swart studente aanvaar die nie-moedertaal Engels en Afrikaanse studente moet ingelyks dieselfde nie-moedertaal aanvaar. Hy hou dit as billik voor. Maar hy vergeet gerieflikheidshalwe dat diegene wat Engels as moedertaal het geen opoffering hoef te maak nie. “There is no discernible tension, anymore, about using English only in meetings of residences and other public meetings … by bringing black and white students into communion as human beings, and by transforming the learning commons (especially in the residences), the hard lines around rival language – English and Afrikaans – started to dissolve.” Hoekom? Omdat van die Afrikaanssprekendes verwag word om in FW de Klerk-modus toe te gee, dus Afrikaans te versaak en Engels as die primêre universiteitstaal te aanvaar.

Waarom nie tweetalige byeenkomste of om die beurt Afrikaanse en Engelse byeenkomste nie? Waarom voorkeur gee aan die voorkeurtaal van die nuwe indringers op die kampus en die voorkeurtaal van die groep wat die universiteit gestig en uitgebou het, minag? Is die speelveld gelyk as wit studente en dosente die grootste offers moet bring? Hulle sou akademies en kultureel veel beter daaraan toe gewees het as die universiteit eentalig Afrikaans gebly het. Waarom mag daar nie van die nuwe kampusbesetters ‘n billike teenprestasie verwag word nie, naamlik dat hulle Afrikaans moet aanleer as hulle kies om daar te studeer? Dit is immers presies hierdie vereiste wat dwarsoor die wêreld gestel word: Daar word van die student verwag om by die universiteit aan te pas en nie andersom nie.

‘n Soortgelyke ongebalanseerde en onbillike situasie doen hom in die breë Suid-Afrikaanse universiteitsituasie voor. Die tradisioneel Afrikaanse universiteite moet tweetalig of verkieslik eentalig Engels word, terwyl die tradisioneel Engelse universiteite ongesteurd soos voorheen kan voortgaan. Dit is net Afrikaans wat as ‘n uitsluitingsmeganisme geëtiketteer word, terwyl Engels in die praktyk dikwels op dieselfde manier funksioneer. Daarteen opper Jansen nie beswaar nie. Hy versuim ook om te noem dat dit net van die tradisioneel wit universiteite verwag word om nie-wittes op al hoe groter skaal te akkommodeer. Die tradisioneel swart universiteite mag maar sonder beswaar ongetransformeerd eksklusief swart bly.

Dieselfde onverkwiklike onbillikheid doen hom by skole voor. Nuwe indringers mag nie toegang tot tradisioneel wit skole geweier word nie en is in die gerieflike posisie dat hulle volle toegang verkry tot geriewe wat oor dekades deur wit onderwysers en wit ouers opgebou is. Mits hulle nie-wit en veral swart is, geniet hulle die verdere voordeel dat hulle nie verplig mag word om skoolgeld te betaal nie. Dit geskied alles in die naam van geregtigheid.

Christo Viljoen, ‘n viserektor van die Universiteit Stellenbosch (1993-1998), verwys na Jansen se “wasige logika”. As Jansen se redenasie tot sy volle konsewensies deurgevoer word en almal in dieselfde mate opofferings moet maak, het ons die volgende situasie: “Géén onderwyser/dosent mag in sy (die dosent se) moedertaal doseer nie, en alle studente moet in ‘n taal anders as hul moedertaal klas loop. Met dieselfde wasige logika stel ek voor: Kom ons voer Chinees in as enigste onderrigtaal in ons skole (en universiteite?). Chinees is per slot van sake die grootste wêreldtaal met verreweg die meeste huistaalsprekers. Dan is ons afgestudeerdes voorbereid daarop wanneer China die land klaar gekoloniseer het, en álle onderwysers en dosente én studente maak die opoffering om in ‘n ander taal as hul eie onderskeidelik onderrig te gee en te ontvang. Niemand word dus onbillik bevoordeel nie” (Die Burger, 5 deser, p 13).

‘Afrikaans has, rightly, been the target of political ridicule’ – Jansen

Jansen bied sy “one major solution to the long-term resolution of the crisis in education” in die volgende gevolgtrekking aan: “This is why Afrikaans-exclusive or even Afrikaans-dominant white schools and universities represent a serious threat to race relations in South Africa … it is English and not Afrikaans that could be the ‘taal van versoening’ … What English does is level the playing fields in the historically Afrikaans universities for common engagement … Afrikaans has, rightly, been the target of political ridicule.” Sy opsomming van ons geskiedenis is: “The scars of our violent past.” Die Jansen-ideaal is: “A school system that introduces English as early as possible, ideally in the Foundation Phase … this means making English a compulsory language course for all students.” Dat so ‘n verpligte kursus in Afrikaans die behoud van die eentalige Afrikaanse Universiteit Vrystaat van weleer kon verseker het, doen hom nie meer in Jansen se wasige logika voor nie.