Etiket: universiteit van die Vrystaat

Kovsies raak ontslae van MT Steyn-standbeeld voor hoofgebou

Die Universiteit van die Vrystaat het gister aangekondig dat die historiese standbeeld van MT Steyn, die laaste president van die voormalige Boererepubliek wat in 1902 aan sy einde gekom het, van die kampus “verwyder gaan word”. In onlangse jare was die universiteit geneig tot anti-wit sentiment, waaronder aanvalle op standbeelde wat blankes verteenwoordig.

Volgens ‘n verklaring wat deur die universiteit vrygestel is, het die Raad verder versoek dat die hervestiging in volle samewerking met die familie van president MT Steyn gedoen moet word. Die besluit van die Raad volg op ‘n aanbeveling van die “Spesiale Taakspan” in ‘n verslag aan die rektor en visekanselier, prof Francis Petersen, “dat die standbeeld na ‘n terrein weg van die kampus verskuif moet word.”

Prof Francis Petersen (links) tydens gisteraand se perskonferensie toe aangekondig is dat die Steynbeeld verwyder gaan word

“Die besluit is nie ligtelik geneem nie, maar ek glo dat dit in die beste belang van die universiteit was,” het prof Petersen gesê. Die “Spesiale Taakspan” is vroeër vanjaar deur prof Petersen aangestel “om ‘n raamwerk te ontwikkel en te implementeer om betrokke te raak by ‘n proses om die posisie van die standbeeld voor die Hoofgebou op die Bloemfontein-kampus te hersien.”

Swart studente en kommunistiese radikale het so ver terug as 2003 beswaar gemaak teen die MT Steyn-standbeeld en besware teen die “standbeeld van die blanke man” is weer op 28 April 2015 tydens ‘n Universiteitsvergadering geopper.

In Januarie 2018 het die Universiteit se geïntegreerde transformasieplan-werkstroom wat handel oor “Name, Simbole and Ruimtes” begin met ‘n hersiening van hoe ruimte en simboliese voorstelling die sosiale insluiting in ‘n diverse gemeenskap vergemaklik of belemmer. Verteenwoordigings van blanke mense is beskou as iets wat “diversiteit verhinder”, daarom moes die MT Steyn-standbeeld as “‘n prioriteit” verwyder word.

Op 8 Maart 2018 het die swart-oorheerste Verteenwoordigende Studenteraad (VSR) weereens gevra dat die MT Steyn-standbeeld “verwyder moet word”. Prof Francis Petersen, ‘n radikale kleurlingakademikus wat vroeër aan die kultuurmarxisties besmette Universiteit van Kaapstad verbonde was en daarna as visekanselier en hoof van die landelike Universiteit van die Vrystaat aangewys is, “het die dringendheid van die saak erken en het die Spesiale Taakspan aangestel om die posisie van die standbeeld te hersien “.

Volgens prof Petersen, sal die verskuiwing van die beeld na ‘n terrein weg van die kampus die Universiteit se visie vir die toekoms die beste dien. “Dit sluit in om te verseker dat die UV ‘n plek is waar almal welkom voel, waar
diversiteit aangemoedig en gevier word, waar konsepte soos
dekolonialisering  uitgedaag word op ‘n akademiese en realistiese wyse, en waar integrasie op holistiese wyse bereik word — soos weerspieël in die GTP, “het hy gesê.

Die Universiteit se Geïntegreerde Transformasieplan (GTP) is bedoel om die instelling rassig te transformeer in ooreenstemming met die oorhoofse “transformasie”-ideologie van die regerende ANC-terroristebewind van Suid-Afrika. Volgens die universiteit se “werkstroom” van die Geïntegreerde Transformasieplan, moet die universiteit se standbeelde, kunswerke, name en memorabilia in die “Name, Simbole and Ruimtes”-sfeer “die sosiale integrasie in ‘n diverse gemeenskap fasiliteer en ‘n getransformeerde universiteit weerspieël. Visuele en ruimtelike omgewings moet ook inklusiwiteit en nie-rassigheid bevorder. Om die standbeeld in sy huidige posisie te behou — verhef en sentraal, voor die gebou wat die Universiteit se uitvoerende bestuur behou — stem nie ooreen met die kernbeginsels van inklusiwiteit en diversiteit nie. ”

“Trouens, ‘n groot deel van ons studenteliggaam voel onwelkom (ten minste in die spesifieke ruimte voor die hoofgebou), aangesien dit ‘n tydperk in die geskiedenis verteenwoordig waarvan hulle nie deel … voel nie. ‘n Omvattende benadering en samehangende proses sal geïmplementeer word om die ruimte voor die hoofgebou te herkonseptualiseer. Lede van die Spesiale Taakspan sal deel vorm van die herkonfigurasieproses,” het prof Petersen gesê.

Leon Lemmer: Transformasie aan die Universiteit Vrystaat

“I enjoy travelling with him to the rural communities because in our close friendship the communities could bear witness to the strength of the ties between the young, white Afrikaans-speaking head of students and the older, black rector of the university. I was the godfather of his newly born son and our families had bonded immediately since our arrival on campus” (Jonathan Jansen, Leading for change: Race, intimacy and leadership on divided university campuses, London: Routledge, 2016, 227p, R365, p 153). Die blanke studentedekaan is Rudi Buys. Die swart rektor is die bruin Jonathan Jansen, toe (in 2014) die rektor van die Universiteit Vrystaat (UV). Soos gebruiklik is Jansen oorbewus van mense se pigmentasie, die pos wat hy (as regstelling) beklee en sy leierskap, waarna in die boektitel twee keer verwys word. Ooreenkomstig Jansen se aandrang word almal wat nie wit is nie vervolgens swart genoem.

Sedertdien het hierdie twee gesinne meer verstrengel geraak deurdat Jansen as mede- promotor van Buys se doktorale proefskrif opgetree het. Die titel is: “A phenomenological reading of the racial knowledge and identities of student leaders engaged in reconciliation” (UV, 2017). Die proefskriftitel het ‘n sterk Jansenistiese inslag: “racial knowledge,” “leaders” en “reconciliation.” “Reconciliation” is eintlik ‘n eufemisme vir die radikale manier waarop hierdie tweetal die UV deurmekaar gekrap het; transformasie of “omvorming” (Buys se voorkeurterm) genoem. Albei se moedertaal is Afrikaans. Hulle het heel moontlik Afrikaans gepraat toe hulle in die Vrystaatse platteland gereis en tuis oor en weer gekuier het. Maar in die openbaar gebruik albei by voorkeur die transformasietaal Engels. Die kerngebeurtenis wat Buys en Jansen saambind is die Reitz-sage. “Sage” is die sin van ‘n gebeurtenis “deur fantasie uitgebrei,” soos die HAT dit stel. Dit verhoed egter nie dat hulle boeke en selfs ‘n proefskrif daaroor skryf nie.

Ek het reeds die volgende Jansen-boeke bespreek: Knowledge in the blood: Confronting race and the apartheid past (2009, Praag 24 en 31.03.2018), As by fire: The end of the South African university (2017, Praag 15 en 22.07.2017) en Making love in a war zone: Interracial loving and learning after apartheid (2017, Praag 31.03.2018). In laasgenoemde boek wek Jansen die indruk dat hy met ‘n blanke vrou getrou het (p 9-10). In die Jansen-boek wat ek in die eerste paragraaf noem en wat ek nie voorheen bespreek het nie, noem Jansen egter dat sy “fair-skinned” vrou, wat “Scottish ancestors” het, as bruin geklassifiseer is, “while mine favoured our Khoi/Malay ancestry rather than my Dutch forebears” (p 9). Daarmee distansieer Jansen hom van Afrikaners. Hy assosieer sy vrou met Engelssprekende blankes, wat volgens hom beter as Afrikaanssprekende blankes is. Dit is seker onnodig om by te voeg dat Jansen se gekose huistaal Engels is.

Jansen verwerp “the narrow, positivist thinking that tries to apply an outdated notion of scientific objectivity to human studies” (2). Dit laat aan Jansen en sy dissipel Buys heelwat speelruimte in hulle siening van en verslagdoening oor die Reitz-sage. ‘n Mens moet nie daadwerklike pogings tot objektiwiteit van die ideologie-besoedelde Jansen verwag nie. Volgens sy insig is die “two great events of the 20th century, the Holocaust and Apartheid” (2009-boek, p 52). Oor die Reitz-sage openbaar Jansen ‘n soortgelyke gebrek aan ewewig en insig: “The Reitz incident of 2007/8 remains the event against which all subsequent racial incidents are bookmarked in all media forms” (As far fire, p 214). Hoekom? Want dit “constituted the most serious human rights violation on a university campus in the post-apartheid period” (99).

Oor sy boek, Making love in a war zone, het ek geskryf: “Die Reitz-voorval is ongetwyfeld die gebeurtenis waaruit Jansen die meeste slaankrag teen Afrikaners geput het. ‘There is now a growing research [!] literature on the subject of Reitz, the shorthand reference to the racial abuse [!] of black workers by white students. Reitz was the white male residence where the atrocity [!] occurred’ (60-61). In geen normale samelewing sou die veroordeling van wat heel moontlik onskuldige studentepret was sulke buitensporige afmetings aangeneem het nie. ‘Four white students racially [!] abused five black workers’ (52). Hoekom? Want dit is ‘n geval van ‘one of … the white boys appearing [!] to urinate into the food that they then gave to the unaware workers to ingest. When a video of this utterly reprehensible event leaked onto social media, the level of anger from all quarters was unprecedented in the history of South African universities [!]. How could young whites born after apartheid do such horrific [!] things to black people?’ (52)” (Praag 31.03.2018).

Maar die twee Jansen-boeke waaruit ek oor die Reitz-sage aangehaal het, is vir hoofsaaklik Suid-Afrikaanse lesers bedoel. Sy 2016-boek is in Engeland gepubliseer en vir veral oorsese lesers bedoel. Daarin handel die hele hoofstuk 2 oor: “Explaining the Reitz scandal.” Die Reitz-sage word hoogs oordrewe beskryf as “the single most horrific act of racism ever to be perpetrated on a university campus” (17). Dus, die rasgemotiveerde moorde en verkragtings wat op universiteitskampusse voorgekom het, is nie so erg soos die Reitz-voorval nie. Die Reitz-koshuis is vernoem na FW Reitz, die president van die Oranje-Vrystaat (1889-1895). “Reitz would become shorthand for a racist atrocity in a university student residence once named to honour him” (17).

Wat gebeur het word soos volg deur Jansen verwoord: “The four [white] boys would treat the senior black workers of the university as if they were first-year students” (17). “They made them drink strong liquor … They had the workers line up for athletic sprints … They made the workers dance to music, and even joined in, as the senior citizens [!] tried to stay upright. And then the act that turned stomachs all over the world [!] – they urinated into a pot of food, and gave this to the workers to ingest … Throughout this macabre event the white boys relaxed, laughing and clearly making fun of the black workers in the process and whom themselves appear to having a ball” (18).

Die geheel indruk is myns insiens die klaarblyklike goeie verhouding wat tussen hierdie blanke studente en die swart werkers bestaan het. Jansen erken: “There is an overriding sense of normality … a strange affection between workers and students” (33). Maar ook hier diep Jansen ‘n beswaar op: “Why are these older people called on their first names?” (23). In die nabetragting ter diskreditering van die blankes is groot klem op die ouderdomsverskil tussen die twee groepe gelê. Die swartes kon glo ouers gewees het. Jansen dik dit soos volg aan: “The measured role of the older woman, the nurturing mother, the giver of life” (30). Die werklike ouderdomme van die swartes is nie bekend gemaak nie, maar Jansen oordryf sekerlik doelbewus as hy hierdie werkers bejaardes (65+ jaar) noem.

Wat onbetwisbaar is, is dat dit lyk asof die werkers die gebeure geniet het; dat dit glad nie ‘n groot skandaal, ramp en onreg is wat besig is om op die video te ontvou nie. Maar wat Jansen teen die bors stuit, is dat jong blankes hier “bevele” aan swartes gee wat sonder meer deur hulle uitgevoer word; dus ‘n baas/klaas-verhouding: “black people being paraded for the fun of white people” (21), “an underlying racial contempt for black people” (22), “all-powerful white men lording [!] over vulnerable [!] bodies” (31). Met sulke oordrywings maak Jansen ‘n gek van homself. Die ergste is dat Jansen doelbewus lieg: “they urinated into a pot of food.”

Een van hierdie blanke studente het ‘n verslag van 112 bladsye oor die Reitz-gebeure aan Jansen besorg. Daarin staan (blykbaar vertaal uit Afrikaans): “The mixture contained water, bread, coffee, protein powder, raw garlic and milk – the impression could be created that someone had urinated into it, but it never happened” (19). Maar Jansen is vasbeslote om die blankes weens werklike urinering te verdoem. Sy kommentaar op hierdie uitdruklike ontkenning is: “It does not matter … The fact that one of you showed on video the action of urinating into the food conveys what you wanted the viewers to believe you actually did. What happened after that does not matter; here the symbolism is the reality [!]” (19). Dus, as jy ‘n moord simuleer (bv vir verfilming), het jy volgens Jansen werklik ‘n moord gepleeg. Wat Jansen tot lieg dryf is dat blankes (wat hy nie goedgesind is nie, om dit sag te stel) aan die moontlikheid gedink het om die kos van swartes (aan wie se kant hy hom sonder voorbehoud skaar) te besoedel.

Dat Jansen in sy 2016-boek doelbewus oor die urinering vir buitelandse lesers lieg, blyk uit sy 2017-boek waarin staan: “Back in 2007/8, a notorious student-made video capturing the act of urinating, or, more likely [!], pretending to urinate, on the food of five black workers” (As by fire, p 99). Ek vind dit gevolglik moeilik om agting vir Jansen as akademikus en as mens te hê. Pierre de Vos, wat sterk linksgesind is, bevestig dat Jansen se vertolking van die Reitz-insident hoogs oordrewe is: “I do believe that this situation was blown completely out of proportion. It was a media goldmine that probably rivalled the Waterkloof-4. The fact is that there were no signs of trauma until it became a public spectacle” (2016-boek, p 19). Desnieteenstaande skryf Buys, met Jansen as mede-promotor, ‘n doktorale proefskrif (dus iets wat veronderstel is om ‘n ernstige akademies-wetenskaplike onderneming te wees) wat die Reitz-sage uitbeeld as dié keerpunt in die transformasie/omvorming van die UV van ‘n blanke Afrikaanse universiteit na ‘n oorwegend swart Engelse universiteit.

In opvolging van sy proefskrif het Buys (gebore in 1974) die volgende boek gepubliseer: Brugbouers: Die Reitz-video en die pad na versoening (Kaapstad: Penguin Books, 2018, 179p, R250; Amazon Kindle $14,95). Anders as die proefskrif is die boek in Afrikaans. Na afloop van sy studentedekaanskap aan die UV (2010-2014) is Buys as ‘n navorsingsgenoot in die UV se Fakulteit Teologie aangestel. Sy doktorsgraad is blykbaar in teologie toegeken, ná sy vroeëre voltooiing van ‘n magistergraad in teologie aan die Universiteit Stellenbosch (US).

Teen die agtergrond van wat hier bo oor die beweerde urinering geskryf is, kan lesers op grond van die volgende sin besluit wat hulle van Buys dink: “In ‘n vroeëre toneel [in die video] word gewys hoe een van die studente, sonder die werkers se medewete, in die brousel urineer” (Kindle 83). Soos sy vriend Jansen wil Buys teen wil en dank die skyn van urinering tot werklike urinering transformeer. Sonder sodanige “omvorming” van die werklikheid sou die Reitz-sage inboet aan emosionele trefkrag, kan dit met minder stelligheid voorgehou word as dié deurslaggewende gebeurtenis in die transformasie van die UV en verloor Buys se proefskrif en boek baie van hulle sinvolheid, gevolglik is “die Reitz-voorval omarm en as kleinood aangegryp” (2988). Buys skryf: “Reitz [het] mý omvorm” (3108).

In die afwesigheid van werklike urinering sou Buys, soortgelyk aan Jansen, nie soos volg kon skryf nie: “Die skokkende beelde van die video het Suid-Afrika en die wêreld [!] met afgryse vervul … Hoe is dit moontlik dat, na bykans twee dekades van demokrasie in Suid-Afrika, so iets kon gebeur?” (90). Suid-Afrika se “demokrasie” dateer uit 1994. Die video is in 2007 gemaak en het in Februarie 2008 op die sosiale media verskyn. Buys se “bykans twee dekades” (20 jaar) is dus sowat 13 jaar lank. Sy Jansenistiese neiging tot oordrywing blyk ook uit die volgende sinne: “Die foltering [!] wat Reitz Kamerwonings vir Kovsies meegebring het, was ook ‘n loutering [!]* vir Suid-Afrika. Dit was duidelik dat ‘n katarsis [!]** vir Kovsies ook ‘n katarsis vir Suid-Afrika sou wees” (95). “Kovsies se goeie naam het aan skerwe gelê. ‘n Rasseoorlog het opnuut gedreig” (211). Soos een van die studenteleiers dit gestel het: “Hoe was dit moontlik dat die Reitz-studente die ondenkbare kon doen?” (1247). Buys kom met hierdie uiters vergesogte aanspraak: “Die video het ook die mite dat apartheid ‘n oplossing was vir konflik as abnormaal en immoreel ontbloot” (1885). [* Louter: “suiwer; reinig … sedelik verbeter” (HAT). ** Katarsis: “(sedelike) reiniging/loutering, bv deur ontlading van gevoel in ‘n drama” (HAT).]

Vir sy proefskrif het Buys navorsing aan die Paulo Freire-Instituut van die Universiteit van Kalifornië in Los Angeles gedoen. Paulo Freire (1921-1997), “die gerekende Brasiliaanse opvoedkundige” (2041), se verpolitiseerde pedagogie vind aansluiting by die kritiese teorie van die marxistiese Frankfurt-skool en dus by hedendaagse kulturele marxisme, asook by Frantz Fenon (1925-1961) se anti-blanke anti-kolonialisme. Steve Biko het inspirasie uit Freire se idees vir sy swartbewussynsbeweging geput. Russel Botman se pedagogie van hoop en sy Hoop-projek aan die US is ‘n direkte uitvloeisel van Freire se marxisme. Soos Jansen en Buys het Freire hom aan die kant van die “onderdruktes” (dus swartes) geskaar (3055) en “sosiale geregtigheid” bepleit. Freire wou die magshiërargie tussen wit en swart omkeer (3049). Dit is presies wat Jansen en Buys aan die UV vermag het. Buys maak positief gewag van Freire se “kritiese ingesteldheid” (3044, 3049) maar dit geskied binne ‘n marxistiese raamwerk. (Oor Jansen se marxistiese mentaliteit: Praag 24.03.2018). Jansen en Buys was, soos die vier studenteleiers (kyk hier onder), tussengangers maar nie vredemakers nie (3103). Jansen en Buys het die UV-koshuiskultuur “herontwerp” (2787), dus die bestaande orde, geskep deur blankes, vernietig. Buys noem dit “kultuurvernuwing” (2764).

Transformasie aan twee eens Afrikaanse universiteite, die US en UV, sluit dus ‘n groot skeut marxisme in. Voorheen het die teologiese fakulteite aan Afrikaanse universiteite sterk weerstand teen kommunisme gebied. Deesdae is baie van die dosente egter bevrydingsteoloë wat kulturele marxisme bevorder deur Westerse beskawing en kulture af te kraak. Wim de Villiers doen dieselfde deur die US telkens ‘n Afrika-universiteit te noem. Suid-Afrika word sedert 1994 deur die ANC regeer wat nie net sosialisties is nie, maar ook baie kenmerke van marxisme openbaar, gevolglik kraai daar by kruipsugtiges geen haan oor die weg wat die US en UV ingeslaan het nie. Op hierdie kampusse is geen idees te links nie terwyl regse idees glad nie geduld word nie. In hierdie sin bestaan daar geen akademiese vryheid meer aan enige Suid-Afrikaanse universiteit nie. Maar ek moet noem dat ek gunstig beïndruk is met die Afrikanerstudente aan die UV wat (aanvanklik) nie aan misleide ideologiese druk toegegee het nie. Aan die Universiteit Pretoria het Afrikanerstudente Nelson Mandela in 1991 van die kampus verjaag (Jansen 2009-boek, p 114).

In sy boek Making love in a war zone doen Jansen verslag oor onderhoude wat hy met tien interrassige paartjies op die UV-kampus gevoer het. Die Jasenistiese inslag van Buys se doktorale studie blyk uit die feit dat die “veldwerk” bestaan het uit onderhoude wat hy met vier UV-studenteleiers gevoer het: ‘n swart man, ‘n wit man, ‘n wit vrou en ‘n swart vrou. Buys beweer dat ‘n onderhoud of onderhoude met ‘n enkele student voldoende sou gewees het (1798) as hy nie met so ‘n erg verdeelde kampus en samelewing te make gehad het nie. Plaaslik verskil studente se ervarings volgens hom sowel ras- as geslagsgewys, vandaar die onderhoude met vier studenteleiers (1804), wat almal Damaskus-ervarings agter die blad het (1875).

Anders as in die verslag van Jansen se studie in Making love in a war zone, waarin selfs foto’s van die tien paartjies gepubliseer is (en waarteen ek etiese besware geopper het – Praag 31.03.2018), gebruik Buys skuilname vir sy respondente en hulle naasbestaandes, wat hulle in groot mate tot anonimiteit reduseer. Hy verwoord meesal wat hulle te sê gehad het eerder as om hulle woordeliks aan te haal. Dit laat die navorser met ‘n groot mate van vryheid in nuansering, maar hy noem dat elk van die viertal die finale teks oor sy/haar onderhoude, waarop hoofstuk 2 tot 5 gebaseer is, goedgekeur het (1815). Maar in latere hoofstukke improviseer Buys vryelik oor hierdie onderhoude. My indruk van die proefskrif, in soverre dit neerslag in sy boek gevind het, bv die sewe lesse oor verandering (hoofstuk 6) en die sewe insigte oor versoening (hoofstuk 10), is dat dit ‘n (tevergeefse) gesmag na akademies-wetenskaplike substansie en respektabelheid is.

Daar is veral een opsig waarin Buys iets nuuts staan probeer maak: die idee van ‘n tussenin identiteit. Buys en die vier studenteleiers word voorgehou as tussengangers tussen die blanke en die swart studente; dus versoeners, brugbouers, vandaar die boektitel. Soos die Reitz-sage word tussenin wees tot ‘n kleinood verhef (1875). Om werklik tussenin te wees, beteken dat jy jou ras- en geslagsidentiteit agterlaat en glo ‘n nuwe menswees betree (1764); dat jy anders wees koester (1930). Tussenin wees kan glo tot ‘n volwaardige identiteit omvorm word (3027), ‘n vaste en mondige identiteit (3032), ‘n nuwe opwindende identiteit (2076), bv om Afrikaner én Afrikaan te wees (2451). Apartheid kry die skuld vir die ontwrigting van tradisionele identiteite (2013), gevolglik is die skepping van ‘n nuwe soort identiteit glo nodig.

Die omarming van tussenin wees geskied egter op die gevaar af dat jy kies om nóg vis nóg vlees te wees, dus om tussen die boom en die bas te beland, bv sowel manlik as vroulik te wees. Buys beweer dat ‘n tussenin identiteit moontlik is sonder om jou uniekheid, agtergrond en kulturele herkoms te versaak (1399, 2076), dus sonder om verloopte status te verwerf (2025); dat tussenin wees ‘n aanvullende identiteit is (2030). Maar dit kan ‘n minder gevestigde kultuuridentiteit wees (1759). Tussenin wees kan sekerlik jou tradisionele identiteit ondergrawe. Dalk is dit noodwendig só omdat verandering/aanpassing veronderstel word. Soos een van die blanke Afrikaanssprekende studenteleiers dit stel: Sy “het nie gedink dat dit ‘n goeie ding is om ‘pro-Afrikaans’ te wees nie” (1382). Daarmee wórd sy ‘n verloopte Afrikaner.

Buys skryf: “In die nuwe Suid-Afrika het gevestigde wit kultuuridentiteite vervaag, in die mate dat jong wit Afrikaners byvoorbeeld dikwels eerder as Afrikaans of Suid-Afrikaans beskou wil word. Wat al die kosmopolitiese en nuwer identiteite gemeen het, is dat hulle as vermengings van twee of meer ander identiteite, of dan as ‘n afwatering van ‘n oorspronklike identiteit, beskou kan word” (2019). Maar wesenlik kom dit neer op ‘n wegbeweeg van kultuuridentiteite (2025) en dit word myns insiens in groter mate van blankes as van swartes verwag/vereis. Hoewel ek verstaan wat Buys probeer bereik, moet onderskei word tussen essensiële en versaakbare kultuurelemente. Byvoorbeeld, swartes (wat die bruin elite, soos Jansen, insluit) sien maklik af van hulle moedertaal maar vir my as Boer is Afrikaans die ononderhandelbare kern van my kultuur.

Soms kan Buys se vertolking van die geskiedenis bevraagteken word, bv: “Teen 1995 kon die universiteitsbestuur nie anders nie as om teësinnig [?] vir lief te neem met die ontstaan van aparte wit en swart koshuise op kampus – ‘n opsie wat nooit deur die universiteit as amptelike beleid aanvaar is nie. Aparte koshuise was toe vanself reeds aan die ontwikkel” (113). Buys druk hom dubbelsinnig uit. Aanvanklik is swart studente slegs vir studiedoeleindes toegelaat. Huisvesting op die kampus is nie aan hulle verskaf nie. Teen 1995 is begin om swart studente ook op die kampus te gehuisves maar in aparte koshuise. Dit is só gedoen ten einde rassewrywing te voorkom of dit ten minste te verminder. Om ‘n tradisioneel blanke kampus vir swart studente oop te stel, is ‘n radikale verandering. Om wit en swart studente toe eensklaps saam in ‘n koshuis te huisves sou verregaande gewees het.

Maar Jansen en Buys het verder gegaan. Dit is nie ontwrigtend en onbillik genoeg om toe te laat dat swartes ‘n eens blanke kampus toenemend oorneem nie. Wit studente is verplig om 50/50% saam met swartes in dieselfde koshuis te woon. As studentedekaan was dit Buys se hoofokkupasie en voorreg om sodanige integrasie af te dwing. Ook dit was nie radikaal genoeg nie: Wit en swart studente móét dieselfde slaapkamers deel. Dit is in ooreenstemming met Jansen se uitgesproke versugting dat wit en swart mense so intiem moontlik verstrengel moet wees, insluitende seksuele verhoudings. “Jansen beskou nabyheid tussen wit en swart as die belangrikste faktor wat versoening by Kovsies moontlik gemaak het” (2082). Die teenoorgestelde kan die waarheid wees: dat opgedringde nabyheid konflik tussen rasse (kan) veroorsaak. Die Jansenistiese UV-beleid het as grondslag veronderstelde wesenlike eendersheid van mense, bv dat rasverskille bloot velkleur- oftewel pigmentasie-verskille is (610, 1630). Fisieke ooreenkomste (bv dat alle mense asemhaal en rooi bloed het) is beklemtoon terwyl fundamentele geestelike verskille, bv van kulturele aard, geminag en geïgnoreer is. Almal is glo sommer net mense (667). Dit alles “danksy die nasionale beleid van rasse-integrasie” (775).

Dat daar werklike kultuurverskille tussen wit en swart studente bestaan, kon egter nie suksesvol deur Jansen en Buys ontken word nie. Die blanke studente was oorwegend Afrikaanssprekend en die swart studente (vir studiedoeleindes) oorwegend Engelssprekend. Hoe kon Jansen en Buys, wat taal betref, hulle ideaal van eendersheid bewerkstellig? Deur by voorkeur, selfs uitsluitlik (bv by koshuisvergaderings), Engels te praat. Wat was die uiteindelike en hoogs gekoesterde ideaal van hierdie tweetal? Eerder ‘n Engelse as ‘n Afrikaanse of tweetalige universiteit. Daardie taalgelykmaking is teen die einde van Jansen se termyn as rektor bereik, al het Jansen in sy intreerede in 2009 plegtig belowe dat Afrikaans tydens sy ampstermyn veilig sou wees. Jansen se belofte dra dieselfde gewig as dié van FW de Klerk, bv dat die finale grondwet aan die blanke kiesers vir goed- of afkeuring voorgelê sou word, dat blanke boere se eiendomsreg/kaart- en transport veilig sou wees, ens.

Daar is ‘n ander valse veronderstelling waarop Jansen en Buys se gedwonge rasse-integrasie berus: dat rasseskeiding onnatuurlik is terwyl rasse-integrasie so natuurlik soos water is. In Jansen se boeke oor toestande op die hoofkampus van die Universiteit Pretoria en dié van die UV hinder dit hom herhaaldelik dat ras- en kultuurgroepe geneig is om met hulle eie ras- en kultuurgenote te assosieer. Dink aan die goeie ou dae: “Verskillende wit en swart woonbuurtes was normaal. Aparte graadklasse vir Afrikaans en Engels was normaal. Aparte wit en swart vriendekringe was normaal” (1973). Blankes verkies die geselskap van mede-blankes en swartes verkies die geselskap van mede-swartes. Afrikaanssprekende blankes assosieer by voorkeur met ander Afrikaanssprekende blankes en Engelssprekende blankes assosieer by voorkeur met ander Engelssprekende blankes. In die geval van Indiërstudente het Jansen opgelet dat Moslems met Moslems en Hindoes met Hindoes assosieer.

Die veelgeprese 1996-grondwet lui: “Everyone has the right to freedom of association” (artikel 18). Maar dit is waarvan die ANC en ANC-kornuite soos Jansen en Buys nie hou nie, gevolglik is daar oral in die land, insluitende die UV, gedwonge rasse-integrasie. Die feit dat die proses onder dwang geskied, toon dat rasse-integrasie onnatuurlik is. Pleks van dit te erken, hou Jansen vol dat rasse-integrasie natuurlik is. Hy gee die nalatenskap van apartheid, dus blankes, die skuld vir die verwydering wat daar tussen rasse bestaan. Wanneer kultuurverskille as rede vir segregasie opgehaal word, word dit afgemaak as verskuilde rassisme.

Daar is by sowel Jansen as Buys dubbele standaarde. Rasse-integrasie is op ‘n 50/50%-grondslag aan histories blanke koshuise opgedring, maar nie (in naasteby dieselfde mate) aan die koshuise vir swartes nie.* Dit blyk baie duidelik uit Buys se boek. Die UV se strewe na diversiteit het “in wese rasse-integrasie in koshuise behels” (251). “Die beleid was … in wese op diversiteit in wit koshuise gefokus” (194). Militante dwang is die rede vir die suksesvolle en volslae integrasie van die tradisioneel blanke UV-koshuise. [* Daar word verwys na ‘n swart manskoshuis wat geen wit studente gehuisves het nie (1659). Een van die studenteleiers was die eerste blanke wat tot ‘n swart manskoshuis toelating verkry het (1002). ‘n Ander studenteleier was een van die eerste blankes wat in ‘n swart dameskoshuis gewoon het maar sy het net ‘n jaar daar uitgehou (1325).]

Die skuld vir die nie-integrasie van die koshuise vir swartes word op die blanke studente gepak. Blankes is meesal nie bereid om in die swart koshuise te woon nie. Die werklike rede vir die verskil in behandeling van wit en swart studente is myns insiens dat Jansen en Buys hulle mes vir die blankes ingehad het; dat hulle die blankes ‘n les wou leer. Die valse veronderstelling is dat blankes heling van die siekte van rassisme nodig het maar nie swartes nie. Anders as in die geval van blankes was Jansen en Buys die swartes goedgesind, des te meer omdat integrasiedwang by swart koshuise die swartes tot geweldpleging kon/sou aanspoor.

Die 50/50%-integrasie van die eens blanke koshuise bring mee dat al hoe minder blankes daar wil tuisgaan. Dit het spoedig gelei tot oorwegend swart koshuise en mettertyd tot koshuise wat (feitlik) uitsluitlik swart is. “In the English universities … all-white residences would eventually become all-black residences at institutions like Wits and UCT” (Making love in a war zone, p 53). “Residences were now under pressure to become exclusively black, thereby losing one of the most important [Jansenistic] functions of a residential education: bringing diverse students into the learning commons that a residence provides” (As by fire, p 185). Waarop dit neerkom, is dat swart studente owerheidsgesubsidieerde verblyf by die universiteit het terwyl blanke studente meesal duurder vir verblyf moet betaal wat ongerieflik ver van die universiteit kan wees, wat verdere onkostes vir hulle meebring. Wanneer die blanke studente afgestudeer het en werk soek, vind hulle dat ingevolge ANC-beleid voorkeur aan die aanstelling en bevordering van swartes gegee word. Sodanige rassediskriminasie word in die naam van regstelling en geregtigheid bedryf.

Maar selfs dit stel Jansen nie tevrede nie. Hy vertel met smaak dat as privaat instansies dit gewaag het om losiesgeriewe spesifiek vir ontheemde blanke studente te adverteer, hy sy neus daarin gesteek het en gepoog het om daardie pogings te saboteer deur bv in die pers beswaar teen sodanige rassediskriminasie aan te teken of selfs ‘n klag by die Menseregtekommissie aanhangig te maak. “The more black students coming into a residence, the more white students would leave … the racial integration on campus would spark the development of private white Afrikaans residences around campuses such as in Bloemfontein. I had exposed in the media a student accommodation advertisement in the local Afrikaans newspaper for ‘non-affirmative action Christian women’; the words ‘white women’ would have sufficed and yet those very words reflected the language of South Africa’s white-supremacist history” (Making love in a war zone, p 53). Is Jansen se gedrag nie dalk ‘n toonbeeld van swart heersugtigheid nie; dus dat alles moet voldoen aan die vereistes wat hy en die swart meerderheid ingevolge swartmag-ideologie stel?

(Voorgraadse) universiteitstudente is deesdae feitlik almal sogenaamde “vrygeborenes”, dus mense wat ná 1994 gebore is. ‘n Mens kan jou afvra: Is daar in hierdie groot era van vryheid nie dalk ‘n alternatief vir blatante, gedwonge rasse-integrasie nie? Waarom nie aan studente die keuse bied tussen enersyds ‘n geïntegreerde en andersyds ‘n kultuureie-koshuis nie? Dit is ‘n moontlikheid wat glad nie deur Buys geopper word nie. Jansen het wel daaraan gedink. “Why not simply allow these South African students to live in separate residences? (2016-boek, p 11). “There is, however, a grave danger in segregation” (12). Volgens Jansen het blankes, veral Afrikaners, valse (“fraudulent”) kennis in hulle bloed; kennis wat hulle saam met moedersmelk en daarna, tydens apartheid en selfs tot op hede, ingekry het. Daarenteen beskik Jansen, seker danksy sy Khoi-bloed, oor nuwe, korrekte kennis. Rasse-integrasie is volgens Jansen noodsaaklik vir die heropvoeding van blankes, veral Afrikaners (‘n “waarheid” wat ook deur Wilhelm Verwoerd III* eerstehands ervaar is: Bloedbande, Kaapstad: Tafelberg, 2018, 304p, R290). Jansen skryf: “Integration benefits white students … unlearning bad habits” (2016-boek, p 12). Jansen en Buys ag hulleself as geskikte opvoeders om hierdie heropvoeding te verskaf. [* Buys skryf: “Toe Wilhelm Verwoerd, die kleinseun van Hendrik Verwoerd … sy lidmaatskap van die ANC aankondig, [het] ek saam met lede van die ANC voor die saal gedreunsing en rondgedans” (2319).]

Buys se betrokkenheid by die UV het begin toe hy en ‘n horde ander “deskundiges” in transformasie en versoening op die kampus toegesak het om teen groot koste vir die UV die integrasie van swart studente te “fasiliteer”. “In 1994 there were 8 057 (84.28 per cent) white students on the original campus and only 1 503 (or 15.72 per cent) black students … in 2004, the white student numbers had increased to 8 707 but the proportion stood at 40.17 per cent – less than half the 1994 percentage – because the black student numbers had risen sharply to 12 971 (or 59.83 per cent)” (2016-boek, p 10). Dít is ware transformasie: die vinnige verswelging deur swartes van ‘n eens blanke kampus.

Uit Jansen se boeke en Buys se boek is dit duidelik dat hierdie transformasie groot trauma in blanke geledere (die studente en hulle ouers, asook die dosente en ander personeel) veroorsaak het. Vir die swartes was/is daar simpatie en baie geld is/word bestee om hulle tuis te laat voel. Vir die ontheemde blankes is daar nie ‘n soortgelyke reddingsboei nie. Die swartes is klaarblyklik bemagtig om te ontvang wat hulle na bewering toekom en selfs meer as dit. Die blankes ontvang glo hulle verdiende loon en moet sien hoe kom klaar. “Die algemene perspektief [is] dat transformasie die verlede moet regstel waarin swart studente benadeel en wit studente bevoordeel is” (1947). Weens onder meer verswelging word die blanke studente nou benadeel en die swart studente buitensporig bevoordeel. “Geregtigheid” het aan die UV geskied danksy mense soos Jansen en Buys.

Polities byderwets word veronderstel dat niks aan die blankes se huidige situasie verander hoef te word nie. Blankes is ‘n ignoreerbare, verkleinende minderheid op die UV-kampus (en in Suid-Afrika) wat hulle na die oorweldigende swart meerderheid moet skik. Die swartes is hiermee tevrede, gevolglik is dit ‘n oorwegend tevrede UV-studentekorps. Versoening tussen wit en swart is dus nie meer so noodsaaklik soos vroeër nie. Dit is tipiese Nuwe Suid-Afrika-geregtigheid. Die Jansen/Buys-kombinasie se taak is, wat hulle betref, bevredigend afgehandel. Maar waar is die veelgeprese diversiteit wat nagestreef is? Verswarting en verengelsing werk toenemende monokulturaliteit op kampusse in die hand, maar daaraan word nie enigiets gedoen nie. Buys skryf: “Versoening moet … oorgaan in omvorming” (2890). Die teenoorgestelde is eerder waar: transformasie sou glo versoening tot gevolg gehad het. Transformasie het die verswelging van die blankes deur die swartes meegebring maar nie beduidende versoening nie. Die Afrikanerstudente en -personeel neem bv nie vir lief met Engels as onderrigtaal nie. Kultureel is daar myns insiens geen afdoende rede waarom blankes hulle na die wense van die swart meerderheid moet skik nie.

Samevattend: Jansen is ‘n bruin mens wat verkies om swart te wees. Sy moedertaal is Afrikaans maar sy gekose huis- en eerste taal is Engels. Hy beskou sy transformasie van die UV – wesenlik suksesvolle verswarting en verengelsing – sekerlik as ‘n reuse sukses. Maar dit is strydig met ‘n beginsel wat aan die blanke UV voorgehou is: “‘n ongesonde kultuur … wat oorheersing voorstaan” (1069). Dus, wit oorheersing is sleg, soos tydens apartheid, maar swart oorheersing is goed, danksy “demokrasie”. Jansen het aan die Boere bewys dat ‘n universiteit binne enkele jare onherkenbaar kan verander, maar ongelukkig sonder om akademies te verbeter omdat politieke oorwegings belangriker as akademiese oorwegings geag word.

As blanke behoort dit vir Buys moeiliker te wees om sy gewete te stil, veronderstellend dat hy so iets het. Die koshuise is toenemend swart en sal eersdaags (feitlik) uitsluitlik swart wees. Die voorbeeld wat hy as Afrikaanssprekende met sy vooropstelling van Engels gestel het, het die norm aan ‘n eentalig Engelse UV geword. Wat Buys bereik het, is byderwets-polities reg maar akademies verkeerd. Maar die ANC is hoogs tevrede. In laaste instansie is dít wat vir hom en Jansen saak maak. Dít is die UV-nalatenskap van die Jansen/Buys-tweemanskap.

Buys-spore lê veral by die eens blanke koshuise. Dié bekroning van sy werk is dat die JBM Hertzog-koshuis, eens vernoem na ‘n voortreflike Afrikaner, nou die Beyers Naudé-koshuis heet, vernoem na ‘n verloopte Afrikaner wat terrorisme ondersteun het. ‘n Euwel het glo plek vir ‘n engel gemaak. Is dit nie hartversterkend nie? Eind goed, alles goed? Nee, dit is strydig met ‘n beswaar wat voorheen as geldig beskou is: “Die koshuis se eensydige assosiasie met historiese figure” (957).

Kovsies se kleurlingrektor smyt 20 ton biblioteekboeke weg om ‘studentevermaak te skep’

Die revolusie wat deur die Broederbondverraaiers aan die Vrystaatse Universiteit ontketen is, stoom voort want so pas het bekend geraak dat die nuwe kleurlingrektor, wat die Boerehater en propagandis Jonathan Jansen opgevolg het, die hele universiteitsbiblioteek laat leeg maak het om plek te maak vir swart studente wat rekenaarspeletjies wil speel.

Volgens die universiteit se amptelike woordvoerder, Lacea Loader, “(is dit) prof. Francis Petersen, rektor en visekanselier, se visie om fisieke en virtuele spasies te skep wat veeldoelige leerruimtes vir studente aanmoedig – met die klem op ‘studente se ervaring’ wat hul akademiese sukses en lewenslange leer sal ondersteun”.

Aanvanklik is gedink dat die universiteit die boeke weggesmyt het om nuwe boeke aan te koop, maar dit blyk nou dat die Petersen heeltemal met boeke wil wegdoen en van die die biblioteek ‘n soort “virtuele speletjiesentrum” wil maak. Twee handelaars in skroot en afval op Bloemfontein, mnre. Brendon Muller en Neels de Villiers van die firma Avery Scrap Metal and Glass Recyclers het toevallig gesien hoe twintig ton boeke uit die biblioteek afgelaai word om verpulp te word. Deur hulle toedoen is ‘n gedeelte van die universiteit se boekversameling gered.

Onder die boeke wat Petersen laat wegsmyt het, tel Africana-items soos tydskrifte wat langer as honderd jaar oud is. In enige beskaafde land sou sulke items volgens argivale standaarde bewaar word, maar in Suid-Afrika stu die revolusionêre vernietiging voort.

Dr. Dan Roodt van PRAAG het vroeër vanmiddag gesê: “Hierdie soort vernietigende optrede deur ‘n universiteitsowerheid neem ‘n mens slegs tydens moorddadige, ekstreme bewinde soos dié van Pol Pot in Kambodja, Mao Tsetoeng se Kulturele Revolusie of Mengistu in Ethiopië waar. Kennelik het Bloemfontein nou insgelyks in sulke ekstremisme verval, nadat eers Jonathan Jansen en nou Francis Petersen oorgeneem het.”

Hy het die vernietiging van kultuurerfenis ‘n “internasionale misdaad” genoem. “Dit ly geen twyfel dat wat nou aan die Universiteit van die Vrystaat aan die gang is, ‘n oortreding van internasionale verdrae en die volkereg verteenwoordig nie. Ons erfenis word daar vernietig, op dieselfde barbaarse wyse as wat  daar vroeër standbeelde aangeval is. ‘n Klag behoort teen alle betrokkenes ingedien te word, sowel in Suid-Afrika as oorsee,” het dr. Roodt gesê.

Leon Lemmer: Jonathan Jansen se akademiese mistastings

Ek het reeds oor hoofsaaklik nie-akademiese aspekte van Jonathan Jansen se jongste boek, As by fire: The end of the South African university (Cape Town: Tafelberg, 2017, xxiii, 287p, R280; Amazon Kindle $23,34), geskryf (Praag 15 Julie). In hierdie rubriek gaan dit oor die akademiese kern van die boek. Charles van Onselen noem Jansen “easily the country’s leading expert on education at all levels” (p i). Don Pinnock verwys na Jansen as “a brilliant insider” (p i).

Na aanleiding van die plaaslike studente-onrus in die vorige twee jaar het Jansen onderhoude met 11 rektore van Suid-Afrikaanse universiteite gevoer. In die geval van die tradisioneel blanke Engelse universiteite ontbreek die Universiteit Natal. Wat betref tradisioneel blanke Afrikaanse universiteite ontbreek die Universiteit Stellenbosch. Aan die begin van die boek word statistiek oor die 2014-studente-getalle aan die betrokke 11 universiteite plus dié van Jansen se Universiteit Vrystaat (UV) verskaf (xviii). Opvallend is dat die eertydse Randse Afrikaanse universiteit, tans die Universiteit Johannesburg, slegs 10,8% blanke studente het. Swartes het hierdie universiteit verswelg en verengels.

Selfs meer skandalig is dat 42,9% van die Universiteit Pretoria se studente blank is, maar dat daar desnieteenstaande besluit is om Afrikaans as onderrigmedium af te skaf. Johann van der Westhuizen spog oor sy medepligtigheid aan hierdie ernstige vergryp (Netwerk24, 15 Julie). Aan die Universiteit Stellenbosch is ‘n minderheid studente swart, gevolglik word geredeneer dat hierdie universiteit moet verengels. Aan die Universiteit Pretoria is ‘n minderheid studente blank, gevolglik word geredeneer dat hierdie universiteit moet verengels. Swartheid bepaal wat moet wees. Blankheid bepaal wat nie moet wees nie.

Die kern van die saak is dat omdat die nuwe Suid-Afrika myns insiens ‘n gemors is, die universiteite nie anders is nie. “What is happening in our higher education system reflects what is happening in our society more broadly” (84, 225). Ek sou graag wou hê dat universiteite beter as die res van die land moet wees; vaandeldraers van (Westerse/Europese) beskawing met kampusse waar wet en orde gehandhaaf word; veral in die geval van die eens blanke universiteite. Jansen beskryf die ideale universiteitsopset as “to provide a high-quality education in a secure environment” (238). Die uitgelese etiekkolos, Anton van Niekerk, redeneer dat ‘n universiteit nie ‘n (blanke of Afrikaner-) enklave in die nuwe Suid-Afrika mag wees nie. Suid-Afrikaners voel egter veral saans onveilig en daardie onveiligheid heers deesdae ook op die kampusse. Universiteite kan glad nie meer normaal funksioneer met klasse, eksamens, biblioteekbesoeke en byeenkomste saans soos in die goeie ou dae nie. In ‘n groot mate is die wantoestand die gevolg van transformasie, dus verandering, wat dikwels nie verbetering is nie.

Die enigste resensie van Jansen se boek wat ek onder oë gehad het, is dié van die Mandela-aanbidder, Herman Wasserman (Rapport, Weekliks, 9 Julie, p 12-13). Soos dit sy uiterste linksheid betaam, verwys hy na die Reitz-gebeure as “walglike dade” en “rassistiese bullebakkery.” Wasserman beskou die Jansen-boek as eensydig omdat die gesprekke uitsluitlik met rektore gevoer is en nie ook met linkse akademici en die opstandige studente nie. Wasserman se invalshoek is dat die studente hulle tot opstand, ontwrigting en vernietiging wend omdat hulle “onderrig so belangrik ag.” Hy dink dat die studente-onrus as ‘n “positiewe ontwikkeling” beskou kan word; dat hierdie studente dalk “‘n moeilike maar belangrike stryd om fundamentele grondwetlike regte” stry. By implikasie praat hy die Afrika-benadering goed waarvolgens verandering en vernuwing deur afbreking en vernietiging bewerkstellig word; al gee hy sagkens voor dat hy bekommerd oor die gewelddadige taktiek is.

Jansen is die ANC goedgesind. Tog is die kern van sy redenasie dat die ANC-regering die subsidiëring van universiteite in reële terme drasties ingekort het, gevolglik was daar ‘n skerp styging in klasgeld (2). Dit het aanleiding tot studente-onrus en -protes gegee, waarby ander sake ingesleep is, soos die inkontraktering van werkers, dekolonisering en die afskaffing van Afrikaans. “The roots of the campus crises lie outside the university … the government had failed to deliver on the promises of the liberation struggle and on the values of the Constitution. The students did not feel the benefits of democracy, equality, and dignity in their daily lives. Further, they endured continuous experiences of struggle from home to school and community to campus, and it affected them deeply. Their lives were a constant struggle just to survive economically, to be recognised culturally, and to be respected racially. They had had enough, and they were now very, very angry” (84-85). Daar is heelwat retoriese twak in hierdie laaste aanhaling, wat in elk geval glad nie R1 miljard skade aan universiteitseiendom (80, 237) regverdig nie. Maar hierdie misdadigers redeneer dat hulle nie opgehel moet word nie: “You can’t replace human beings but you can replace buildings” (86). ‘n Herwaardering van die waarde van geboue kan wenslik wees, want hulle is veronderstel om langer as mense te bestaan.

Die geykte strategie van die oproerige studente is soos volg: “The students would march; the march would turn violent, with attacks on property, threats to staff, and disruptions of classes; the management would then bring on additional security or call in the police to protect lives and property; and the students would then claim that it was the security and police that caused the violence in the first place. This claim was illogical and untrue, but it was the narrative reported on every campus to the outside world” (86-87). Wat Jansen as ANC-kornuit nie sê nie, is dat hierdie drogredenasie soos dié van die ANC is: dat apartheid die oorsaak was van die gewelddadigheid wat die ANC dekades lank met soveel oorgawe gepleeg het; “it’s the violence of the system” (87). ‘n Student het gesê: “Our fight is with the state and the state funding of higher education, and the police represent that” (87). Daar was ‘n “constant creation of incidents and episodes in order to mobilise students” (96-97). “The creation of lies would form part of what has been called catastrophising, which turns ‘commonplace negative events into nightmarish monsters'” (97). “Catastrophise” beteken “grossly exaggerate events or possibilities as unbearable ‘realities'” (165). Ook dit is eie aan die ANC se “bevrydingstrategie”, bv die Boipatong-slagting in 1992, wat gekenmerk is deur die ANC se “bogus claims and outright falsehoods” (96).

Daar word soms beweer dat die nuwe Suid-Afrika vreedsaam tot stand gekom het, wat ‘n inflame leuen is. Ander kere roem die ANC op sy gewelddadige geskiedenis, sy ikoniese “struggle”. Om hierdie rede is dit uiters moeilik om wet en orde in die nuwe Suid-Afrika te handhaaf. Die skandalige voorbeeld wat die ANC met geweld gestel het, word steeds deur die massa nageboots. As ‘n rektor genoodsaak voel om die polisie op die kampus te kry, moet hy deesdae eers ‘n hofinterdik verkry (88). ‘n Mens sou dink die polisie is veronderstel om teen misdaad op te tree waar dit ook al gebeur, maar dit is glad nie meer so nie; ‘n hof moet hulle eers magtig. Teen daardie tyd is (groot) skade reeds aangerig. “The police chiefs had made it very clear that they did not take orders from the university management” (95).

Wat glad nie prominent in Jansen se boek is nie, is die ruime mate waarin universiteite skuldig aan geldvermorsing is. Omdat die ANC-regering ‘n slegte voorbeeld stel met buitensporige vergoeding vir die bekleërs van topposte, doen universiteite dieselfde. Byvoorbeeld, daar is in werklikheid geen afdoende regverdiging vir die vergoeding van miljoene rande per jaar aan ‘n rektor nie. Jansen verwys na die rektor as “this most valuable and often well-paid resource” (xv). ‘n Rektor behoort myns insiens hoogstens dubbel die salaris (en verkieslik slegs die helfte meer) as ‘n professor te ontvang. Daar sal steeds akademies uitstekende applikante vir so ‘n pos wees; dikwels beter as sommige van die huidige bekleërs wat om veral nie-akademiese redes aangestel is.

Jacob Zuma is berug vir sy spandabelheid, maar hy het net een adjunk. Aan universiteite is daar ritse viserektore. Die rektor hoef nie ‘n ampswoning te hê nie. Hy ontvang (eerder as verdien) genoeg geld om self ‘n huis te bekostig. Hy en sy talle viserektore hoef nie eie ampsmotors te hê nie. Die universiteit kan volgens werklike behoefte ampsmotors aanskaf, maar dit hoef nie luukse motors te wees nie; eerder bloot doelmatige vervoermiddels. Die universiteitshoës behoort net wanneer werklik nodig te vlieg en dan ekonomiese klas en wanneer hulle op reis is ekonomiese (bv drie- pleks van vyfster-) huisvesting te gebruik. In die nie-akademiese sektor van die universiteit is groot geldvermorsing aan die orde van die dag. ‘n Universiteit is veronderstel om op onderrig en navorsing te konsentreer. Gimnasium/oefen-, sport- en woongeriewe in bv koshuise, asook spyseniering, skoonmaakdienste, ens, kan aan private inisiatief oorgelaat word. Administrasie is bloot ‘n noodsaaklike euwel. Desnieteenstaande is die administratiewe sektor toenemend veel groter as die akademiese sektor. In sommige gevalle is daar ritse registrateurs en talle direkteure wat beter as professore vergoed word.

Jansen is die opruiende swart studente simpatiek gesind oor beweerde “cultural alienation” (xiii). Hy hou daarvan dat ‘n UV-koshuis nou die naam Beyers Naudé dra en nie meer dié van JBM Hertzog nie (x). So ‘n naamsverandering bevorder seker ‘n gevoel van insluiting by swartes maar dit vervreem die oorgrote meerderheid blankes. Aan die eens blanke universiteite is daar deesdae alewig die swartes se geweeklaag oor “not feeling at home” (66). Hulle kan maklik meer tuis voel deur eerder ‘n tradisioneel swart universiteit by te woon. Blanke studente het nie sodanige keuse nie. Aan die tradisioneel swart universiteite sal blankes kultureel hoogs ontuis voel. Aan die tradisioneel blanke universiteite, waar hulle histories hoort, word blankes weens transformasie doelbewus al hoe meer ontheem. ‘n Universiteit is in elk geval nie veronderstel om ‘n alternatiewe tuiste, dus soos ‘n ouerhuis, te wees nie. “A university is, after all, a place of exploration and growth – hence of turmoil and dislocation – rather than a place in which to feel ‘at home'” (69).

Jansen is polities links, pro-swart gesind en uiteraard so polities byderwets soos kan kom. “Some things were changed instantly when I started working there [as rector of Free State University] in 2009, such as the symbols in the university coat of arms, which represented the Boer Republic that birthed the University of the Orange Free State” (52-53). Watter reg het Jansen om hom aan te matig om die geskiedenis van die UV te misken? Hy het net so min reg daartoe as die misdadige studente wat Cecil Rhodes se rol aan die Universiteit Kaapstad misken.

Van die 12 rektore wie se menings in die boek weergegee word, is net twee blank. Oor die onderverteenwoordiging (merietegewys) van blanke rektore kla Jansen nie. Net een vrou is onder daardie 12 rektore en daaroor skryf Jansen ooreenkomstig die ANC se beleid: “There are too few women leaders of South African universities” (xvii).

Van die ontstellendste aspekte van die studente-onrus is die mate waarin nie net sommige dosente nie (141, 208) maar ook die universiteitsbestuur, insluitende die rektore (en ook die hoofstroominligtingsmedia) hulle polities byderwets aan die kant van die opruiende studente geskaar het, bv deur “legal and other material support” aan te bied (10). Dit kom neer op die beskerming van misdadigers en die aanmoediging van verdere oproer, wat sekerlik nie in die belang van universiteite is nie. Aan die Universiteit Pretoria “we gave them bottles of water and all of that” (61).

Wat die rektore deurgaans beklemtoon, is dat dit ‘n klein groepie studente is wat amok gemaak en skade aangerig het. Hulle is deur nie-studente ondersteun. Streng optrede deur die universiteitsbesture pleks van simpatie met die belhamels kon die orde baie gou herstel het. Soos van Jansen verwag kon word, beweer hy “right-wing whites from outside the university joined the fray” (11). In werklikheid het regse studente en ander regses geen groot rol in die onrus gespeel nie. In soverre hulle wel iets gedoen het, was dit om wet en orde te bepleit en die universiteite weer op dreef te probeer kry. Regses, anders as linkses, het ‘n positiewe bydrae gelewer en geen skade aangerig nie.

Swartes maak aanspraak op allerhande regte. Een daarvan is voltyse universiteitstudie. Die ANC-regering moedig hierdie dwaalleer aan deur daarop aan te dring dat die residensiële universiteite jaarliks eksponensieel meer studente moet toelaat. “University enrolments increased from 493 342 in 1994 to nearly 1 million (969 154) in 2014, with a targeted 1,6 million enrolments by 2030” (34). Die gevolg is dat al hoe meer studente druip teen groot koste vir die universiteit en die staat. “Almost half of the young people who enrol at our public higher education institutions leave the system without a qualification” (38-39). Strenger akademies gefundeerde keuring sal kostebesparings meebring en sodoende meer geld aan akademies verdienstelike studente beskikbaar maak.

Wat noodsaaklik is, is om met ‘n program van ingrypende skoolhervorming te begin om die akademiese gehalte van skoliere te verbeter. Dit moet oor dekades strek. Hoër toelatingsvereistes vir universitêre studie moet in elk geval ingestel word. Universiteite behoort slegs die akademies beste afgestudeerde skoliere toe te laat. Veel meer van hulle behoort verdere opleiding aan ander naskoolse inrigtings te ondergaan. Baie skoliere wat graad 12 geslaag het, is glad nie geskikte materiaal vir naskoolse onderrig nie; veral nie universitêre onderrig nie.

Daar moet nie impulsief volgens die begeertes van swartes gehandel word nie. Hulle maak verkeerdelik op “the right to be dominant” aanspraak (58, 64). Jansen skryf, “students … prefer universities” (36), maar daardie voorkeur behoort geïgnoreer te word. Wat in landsbelang is, moet eerder nagejaag word. In die Suid-Afrika van weleer was daar talle studente wat geskikte universiteitsmateriaal was maar dit nie kon bekostig om voltyds te studeer nie. In die vorige eeu het die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) aan hulle die geleentheid vir (deeltydse) afstandstudie tuis, dus in hulle woonplekke, aangebied. Toe was Unisa se opleiding van hoë akademiese gehalte en die studiegeld was hoogs bekostigbaar. Dit was so omdat die tradisionele Unisa-student op homself vir akademiese prestasie aangewese was. Hy het gedrukte lesings ontvang, moes voorgeskrewe boeke aankoop en kon aanvullende inligting van die universiteitsbiblioteek bestel. Mettertyd het Unisa se afstandsonderrig al hoe meer kontakonderrig geword omdat akademies swak studente toegelaat is en hulle, soos aan residensiële universiteite, nie die mas kon opkom nie

Aanvanklik was Unisa uitsluitlik in Pretoria gesetel. Die enigste mondelinge lesings wat aangebied is, was ‘n winterskool wat teen geen of min ekstra onkoste vir die universiteit in Pretoria beskikbaar was. Later is streekkantore gestig, lesings is in verskeie sentra aangebied en Unisa is al hoe meer geresidensialiseer. Byvoorbeeld, studente eis deesdae dat studieruimte op die hoofkampus en by die streekkantore aan hulle voorsien word. Akademies hulpbehoewende studente, dus diegene wat nooit tot universitêre studie toegelaat moes gewees het, het al hoe meer deurslaggewend die aard van Unisa bepaal. Dit het studie aan Unisa vir baie onbetaalbaar duur gemaak; ook omdat finansiële dissipline sedert 1994 verslap is. Transformasie het tot gevolg dat die akademiese gehalte van die onderrig en dus die akademiese aansien van die universiteit ernstig gekwyn het, bv Unisa “allowed students to write their examinations at home and without monitoring” (37). Administratiewe ondoeltreffendheid, die vrug van transformasie, bemoeilik ook studie aan Unisa. Kortom, Unisa-studente betaal deesdae baie meer vir akademies swakker kwalifikasies.

Twee dinge wat glad nie in Jansen se boek beklemtoon word nie, is die verbetering van skoolonderrig en die noodsaaklikheid van die hertransformasie van Unisa. Unisa moet weer ‘n egte nie-residensiële afstandsonderriguniversiteit word waar studentetoelating en -deurlating en die aanstelling en bevordering van dosente suiwer op grond van akademiese verdienste geskied. Tegnologiese uitvindings maak dit vir Unisa deesdae moontlik om baie makliker en goedkoper die afstand tussen dosent en student te oorbrug. Unisa se residensialisering is akademies (grootliks) ongewens en sekerlik koste-ondoeltreffend. Juis om sulke redes wend tradisioneel residensiële universiteite hulle toenemend tot afstandsonderrig. Op ‘n dwase manier het Unisa in die teenoorgestelde rigting ontwikkel.

‘n Mens staan verbaas oor die dom besluite wat soms aan universiteite geneem word wat die hele aard en aansien van so ‘n universiteit nadelig beïnvloed. Dink aan die besluit van die Afrikaanse Universiteit Stellenbosch om met klasse in Engels te begin, wat uitgeloop het op die onverkwiklike verengelsing van daardie universiteit. Insgelyks kon Unisa ‘n internasionaal gerekende akademiese sieraad gebly het as hy voortgegaan het om ‘n suiwere afstandsuniversiteit te bly. Destyds kon (feitlik) geen student beweer dat die voorreg van universitêre studie hom ontsê is nie. Dit was en is ‘n onvergeefbare fout om akademies gestremdes tot universitêre studie toe te laat, maar dit geskied in toenemende mate op aandrang van die ANC-regering. Dit is ‘n feit dat ‘n student te onnosel vir universitêre studie kan wees. Desnieteenstaande word toelating tot ‘n universiteit in die praktyk al hoe meer tot die status van ‘n onvervreembare mensereg verhef.

Let op hierdie eienaardige stelling van Jansen: “In the former white universities, independence and autonomy from external politics are fundamental commitments” (17). Dit is louter twak. In die ou Suid-Afrika het die Afrikaanse blanke universiteite hulle grootliks by die NP-regering geskaar. Die Engelse blanke universiteite was setels van weerstand teen die NP-regering en apartheid. In die nuwe Suid-Afrika is al die universiteite vloermatte of skoothondjies van die ANC-regering. Jansen spog met die verpligte 101-kursus in Jansenisme wat hy aan die UV ingestel het (43), maar dit is juis aanduidend van gedwonge ideologiese indoktrinasie, wat die teenoorgestelde van akademiese vryheid is. Op amptelike vlak word geen (noemenswaardige) weerstand teen toenemende regeringsinmenging in universitêre sake geopper nie, selfs nie toe Jacob Zuma wederegtelik aangekondig het dat klasgeld dieselfde vir 2016 sou bly en Blade Nzimande die verhoging vir 2017 tot 6% of 8% beperk het nie (xi, 46, 92).

Aan geen plaaslike universiteit word universitêre outonomie en akademiese vryheid daadwerklik gekoester nie. Dit is bv waarom die Universiteit Stellenbosch betreklik onlangs ingestem het dat regeringsverteenwoordigers in die US-raad van drie tot vyf vermeerder kon word. Kort daarna is die verengelsingsprogram van Wim de Villiers deur daardie Nzimande-gelaaide raad goedgekeur. Daarmee wil De Villiers die ANC verseker dat die US nie ‘n Afrikaanse universiteit is nie; dat dit ‘n polities byderwetse, bv Engelse, universiteit is. Die absurditeit is dat die staat persentasiegewys die universiteitsbegroting al hoe minder subsidieer terwyl die ANC nie net al hoe groter beheer oor universiteite wil uitoefen nie, maar die ANC oogluikend toegelaat word om dit te doen. In 1993/4, dus by die aanvang van die nuwe Suid-Afrika, het die staat 70% van Wits se uitgawes betaal. Teen 2013/4 is dit gehalveer tot 30% of 35% (29). Onderriggeld moes noodwendig skerp verhoog word. ‘n Mens kan redeneer dat die regering in die universiteitsraad teenwoordiging moet hê sodat hy bewus kan wees van hoe die owerheidsubsidie aangewend word. Maar dit beteken nie die regering moet stemgeregtigde verteenwoordigers daar hê nie; ‘n waarnemer of twee, sonder stemreg, is vir hierdie doel voldoende.

“The [black] students do not want to pay a fee increase; in fact, they want no fees at all” (23). Dit is wat gebeur as lede van ‘n bevolkingsgroep op alles geregtig voel. Die universiteite kan tans nie die toestroming van voornemende studente hanteer nie. Hoe chaoties sou dit nie wees as wat aangebied word gratis is nie? “Fee-free education … would have disastrous implications” (42). ‘n Rektor vra tereg: “Why would we want free university education [overall] when school education is not free?” (228). Die Nasionale Finansiële Hulpskema vir Studente is “massively funded” maar “poorly administered” (22). In minstens een geval het ‘n universiteit NSFAS- (National Student Financial Aid Scheme) fondse misbruik om sy personeel se salarisse te betaal (23, 179). “In 1991 the NSFAS funded 7 240 students to the tune of R21,4 million; by 2014 the scheme funded 409 475 students at a cost of R9 billion” (41).

Die rektore is dermate polities byderwets dat hulle met gemak sowel anti-blank as anti-Afrikaans en selfs openlik pro-ANC is. Prins Nevhutalu, die rektor van die Cape Peninsula University of Technology, het simpatie met ‘n mate van onderrig in Afrikaans op die Wellington-kampus: “Not for the Afrikaners, but for the very large coloured majority in the Western Cape who do not speak English … I’ve been a very fierce defender of Afrikaans at Wellington because we’re servicing the coloured community … I don’t like Afrikaans per se … I took a whole day to go and talk to SASCO [South African Students Congress], tried to tell them why these programmes are important. Not for Afrikaans’ sake, but for this country and for the ANC that cares about everybody [including whites?], not only about black Africans. We must also care for coloured people” (70-71). Oor die moontlike erkenning van die belange van blankes en veral Afrikaners swyg Nevhutalu.

Jansen is openlik pro-swart. “Strini Moodley was one of the heroes of my youth. A co-founder of the Black Consciousness Movement, alongside the legendary activist and intellectual Steve Biko, Moodley captured the mood of my generation when we were channelled as so-called coloured students towards our very own ethnic institution, the University of the Western Cape [UWC/UWK]” (78). Let op die byvoeglike naamwoorde waarmee Biko beskryf word. Wat Jansen hier kwytraak, is by nabaat. Toe hy in die jare sewentig ‘n UWK-student geword het, was hy sekerlik deeglik bewus van die verskil in etnisiteit en kultuur by bruines en swartes. Dit is eers later (bv in Amerika) dat Jansen, ‘n “so-called coloured,” weens wensdenkery en in ‘n poging tot selfbevoordeling sogenaamd swart geword het.

Vir my was seker die ontstellendste aspek van Jansen se boek die mate waarin die plaaslike universiteite nie-universiteite in die sin van welsynsinrigtings geword het. Dit is die soort ding wat te wagte is in ‘n land wat met ‘n sosialistiese regering sit wat hom in sommige opsigte ‘n haarbreedte van kommunisme bevind. Jansen verwys na “the growing welfarisation of the South African university” (172). Charles van Onselen het gewaarsku dat “government is in danger of confusing its welfare and educational responsibilities to the detriment of both” (172). Om hierdie rede is dit belangrik dat universiteite so onafhanklik moontlik van die ANC-regering moet funksioneer. Maar daar is geen beduidende teken dat enige plaaslike universiteit sy outonomie koester en hom daadwerklik teen die ANC se magsmisbruik en toenemende inmenging verset nie.

As rektor is Jansen uiters skuldig aan gedienstige kruipery by die ANC. Hy verskaf ‘n ellelange lys van die welsynspligte wat die UV vir sy studente verrig (180-181). Die meeste daarvan is nie-akademiese barmhartigheidsitems wat ‘n sterk basis kan vorm vir ‘n mosie van wantroue in enige rektor. Geen wonder dat universiteitsuitgawes eksponensieel styg nie. Maar dit bly selfs nie by barmhartigheidsdiens slegs aan studente nie. “Now disadvantaged communities are coming onto campus demanding services” (189). Welsynsprojekte, dus staatsverantwoordelikhede, tap die finansiële hulpbronne van universiteite leeg. Dit ry die bestaansrede van die universiteit in die wiele. Dit gaan by universiteite al hoe minder om die akademie (onderrig en navorsing) en al hoe meer om die “nutritional well-being” (193) van die studente, asook van hulle uitgebreide familie en selfs wyer as dit. “Welfarisation narrows the scope of the university’s ambitions for its academic project” (191). “The university’s ability to maintain a respectable academic standing is in jeopardy” (192).

Een van die sake wat feitlik nooit pertinent genoem word nie, is swart studente se verbondenheid aan hulle uitgebreide familie (173) wat hulle as studente kniehalter. Enersyds kom van hierdie studente as beliggaamde entiteite op die kampus aan en dan word daar van die universiteit verwag om in al hulle behoeftes te voorsien. Andersyds word wat sulke studente ontvang (bv geld) aan die uitgebreide familie gestuur om ellende tuis te verlig. Terselfdertyd word die akademiese funksionering van die student (bv om handboeke te koop) aan bande gelê. “It is not simply that students received bursaries and loans to enable them to study at university. It is no secret that some portion of this funding would be expatriated to the domestic economy to enable students’ family members to survive hardship at home” (190).

Suid-Afrika gaan gebuk onder ‘n “generous social welfare regime” (174) waarin daar toenemend baie meer ontvangers van staatstoelaes en stemgeregtigde kiesers as werkers en inkomstebelastingbetalers is. Hierdie “children of welfare families” beland op universiteitskampusse “expecting education [and] also a whole lot more” (174). Reeds op skool het hulle gewoond geword aan “being fed by the state [as] part and parcel of what those public institutions did” (175). “The ANC is regarded as the caring parent” (175). Die ANC hou hiervan want hy wil hierdie kiesers se steun behou en aan die politieke mag met sy buitensporige persoonlike voordele vir ANC-hoës vasklou. Let op watter bedenklike vertolking Jansen aan hierdie wantoestand gee: “Given the inequities resulting from the country’s racially segregated past, it is especially important to understand welfare as a matter of political rights [!] rather than acts of charity” (176). Met ander woorde, die blankes kry die skuld vir hierdie wantoestand. As Jansen werklik ‘n akademikus was, sou hy onderskei tussen spys- en drank- (SD-) studente en insig- en kennis- (IK-) studente. SD-studente hoort nie op universiteit nie. Hulle is by uitstek die molesmakers wat verhoed dat IK-studente ongesteurd kan studeer. Weens politieke byderwetsheid, oftewel ANC-kruipery, kry SD-studente in al hoe meer gevalle toelating bo IK-studente. Eufemisties word dit transformasie genoem.

Die ironie is dat sommige swart studente ‘n terugkeer na rassesegregasie verlang. “Residences were now under pressure to become exclusively black, thereby losing one of the most important [Jansenistic] functions of a residential education: bringing diverse students into the learning commons that a residence provides” (185). Aan die UV het Jansen met groot gedruis daarop geroem dat hy die koshuise vir blankes gedwing het om 50% swart te word. Daar is egter beweer dat hy nie rasse-integrasie aan twee swart koshuise opgedring het nie. Jansen regverdig soos volg sy gedienstige medewerking aan die transformasie van die universiteit as welsynsinrigting: “In the current climate, a demand of any kind that is not responded to could cue yet another potentially violent protest and continued campus shutdowns” (177). Dus, net soos die ANC met geweld en dreigemente van geweld sy sin gekry het deur die politieke mag te bekom, doen opruiende studente dieselfde om hulle wil op universiteite af te dwing.

“Why are students protesting, despite the hefty increase in social benefits and student aid?” (178). “It is not that funded students paid the fee increases themselves” (41). Studente se opgehoopte skuld wat miljoene rande bedra, word van tyd tot tyd summier deur die universiteite afgeskryf (111). Dit volg dikwels nadat eers uitstel en daarna afslag van skuld toegestaan is (118). Dit kom neer op diefstal. Die staat, dus die belastingbetalers, word ook op hierdie manier besteel: “The NSFAS has, in effect, given up on the crucial function of collecting loans made over the years, with the result that graduating students in general have simply stopped paying back the money” (179). Dit geskied in ‘n atmosfeer waarin by uitstek swartes hulle op alles geregtig voel; die vernietigende kultuur van “entitlement”. Pleks van betaal, het sulke studente onderrig en dalk ook huisvesting verniet gekry, terwyl dit van eerlike studente verwag word om meer op te dok om vir die versuim van hierdie misdadige studente te betaal.

“The university protests were often led by middle-class and fully funded students presuming to lead on behalf of their poorer classmates” (41). Dit was”an essentially black struggle” (61). Dit was “fundamentally a critique of post 1994 society” (45); dus nie uitsluitlik ontevredenheid met universiteite as sodanig nie. Daar is deurlopend met ontevrede studente onderhandel maar die resultaat was: “Reason is displaced by chaos” (127). “The protest movement had now entered a season of unreason” (127). “There was no intention to accept anything as a solution” (114). As daar ‘n kuur vir die studente se ontevredenheid sou wees, lê dit buite die rasionaliteit wat eie aan die Westerse of Europese tradisie is.

Moenie dink linkse elemente kan die probleme oplos nie. Xolela Mangcu en Christi van der Westhuizen, “two activist-intellectuals” (129), wil nie deur die protesteerders aangehoor word nie. Mangcu word daarvan beskuldig dat hy hom aan blankes uitverkoop het en aan Van der Westhuizen word gesê: “White people should be silent” (128). Volgens die uiters linkse Samantha Vice van Rhodes University moet die blankes nie net stil wees nie, hulle “should withdraw from the political space” (131). Dit lyk asof blankes daarvolgens glad nie aan die sentrale, provinsiale en plaaslike regering mag deelneem nie. Wat blankes glo in plaas daarvan moet doen, is “cultivate [their] guilt and shame” (131). Sizwe Mabizela, die rektor van Rhodes University, sê darem tereg stilte is “antithetical to what it means to be a university” (131).

Hoedanig is Jansen se “oplossing”? Hy bied dit in sy laaste hoofstuk aan. Daar is al gesê: Die kuns van regering is om van diegene wat het, te neem en dit te gee aan diegene wat nie het nie. Hierdie soort ubuntu is wat Jansen aanbied ter beëindiging van die studente-onrus. Diegene wat kan betaal, moet vir universitêre studie betaal en diegene wat nie kan betaal nie, hoef nie te betaal nie. Eintlik kom dit neer op ‘n voortsetting van die huidige onverkwiklike toestand. Dit is Jansen se soort leierskap (wat hyself so graag besing) in volle swang. Hy klou ook fanaties aan sy oortuiging dat die (swart) studente nie die skuld vir hulle skandelige gedrag moet kry nie. Ook nie die universiteite nie. Eintlik ook nie die ANC of ANC-regering nie. Die skuld moet in laaste instansie gepak word op waar dit deesdae meesal tot rus kom: apartheid en dus die blankes, veral die Afrikaners. “The great irony of this misguided violence is that the blame for the enduring and systemic effects of apartheid has been laid at the doors of the very institutions [the universities] that could have been harnessed to overcome them” (249).

In sy wysheid sonder Jansen eerder twee regte as twee verpligtinge uit: “The right to free higher education for the poor, and the right to education for everyone” (251). Ek sou eerder sê: Onderrig van hoë gehalte tot op die vlak van elkeen se vermoë. Die besonderhede van Jansen se voorgestelde befondsing is soos volg: “Government can and should instantly [!] provide fully funded education through grants for poor, first-degree, first generation students without any obligation to pay so that these graduates can contribute to lifting their families out of poverty without the burden of debt. It might be necessary even to enact laws that force the state to meet the standard of adequacy in such provision for all poor students. The rest of the financial arrangements for students should combine grants and loans for second-generation and second-degree students so that they do pay back a portion of their earnings to ensure a sustainable cycle of funding for successive generations of students in need of support. And the middle classes and wealthy must pay so as to relieve the burden on government coffers and enable the cross-subsidisation of students with financial need” (251-252).

Wat Jansen aanbied, is nog ‘n Afrika-“oplossing” vir ‘n Afrika-probleem. In werklikheid lê die kernoplossing nie in aangepaste subsidiëring nie. Die vereistes waaraan universiteite moet voldoen, is onderrig en navorsing van hoë gehalte. Daarvoor is studente en dosente van voortreflike akademiese gehalte nodig. Sodanige gehalte moet sonder inagname van ras en geslag bepaal word. Jansen hou hom blind vir al die -ismes wat die ANC beliggaam, bv kommunisme, sosialisme, rassisme en feminisme. Veral laasgenoemde twee vind uitdrukking in polities regverdigbare maar akademies onregverdigbare teikens en kwotas.

Naskrif: Die ego het geland. Jansen is terug in Suid-Afrika om die verkope van sy boek ‘n hupstoot te probeer gee. Leopold Scholtz skryf: “Jansen het hom al as ‘n ongeleide missiel met ‘n haat teen Afrikaans bewys. Ek was al by ‘n toespraak van hom waar hy iemand in die gehoor van die podium gevloek het toe dié op Afrikaans aangedring het. Ek dink nie hy hoef ernstig opgeneem te word nie” (Die Burger, 20 Julie, p 14). Wat ek nie begryp nie, is dat Scholtz redeneer dat daar ‘n veldtog teen Afrikaans gevoer word omdat daar so ‘n sterk gevoel teen rassediskriminasie is. Maar rassediskriminasie is skering en inslag van sowel plaaslike politieke byderwetsheid as die ANC se beleid. Jansen en sy mede-ANC-kornuite hou daarvan om teen blankes, veral Afrikaners, en Afrikaans te diskrimineer.

Leon Lemmer: Jonathan Jansen se anti-blanke retoriek

Jonathan Jansen het ‘n doktorale proefskrif oor Zimbabwe se skoolleerplanne aan die Universiteit Stanford voltooi. Ten spyte van sy beperkte ervaring van universitêre onderrig – hy was ‘n biologie-onderwyser – is hy ingevolge transformasie spoedig as dekaan van opvoedkunde aan die Universiteit Pretoria aangestel. Na enkele jare daar het hy die rektor van die Universiteit Vrystaat (UV) geword, nadat vooraf telkens die versekering gegee is dat ‘n blanke nie in hierdie pos aangestel sou word nie. Met Jansen se aankoms het die UV na bewering dadelik sy stadium van voortreflike innovering binnegegaan. In sy intreerede het Jansen die versekering gegee dat terwyl hy die UV-rektor is Afrikaans sy posisie sou behou. Voor Jansen verlede jaar uitgetree het, is aangekondig dat die universiteit ‘n eentalige Engelse inrigting gaan word. “Both the senate (representing the professors) and the council (representing all stakeholders) overwhelmingly supported the proposal for an English-medium university” (Jansen, 2017-bron hier onder, p 72). Wat na Jansen se vertrek opgeval het, is die groot mate van verligting wat daar in akademiese geledere was. Egte akademici aan veral die UV is dankbaar dat die Jansen-era met sy foefies en geite verby is. Hulle bly hoop dat die destydse akademiese ingesteldheid van die universiteit kan herleef.

My waarneming is dat daar by Jansen ‘n neiging tot loodswaai en opportunisme is. In die nuwe Suid-Afrika, waarin substansiële waardes versaak en gesonde tradisies omgedop word, was Jansen skynbaar suksesvol. Ek is nie so gunstig beïndruk met hom soos wat hy met homself is nie. Anders as wat die gewoonte by die ander Naspers/Media24-koerante is, het die Bloemfonteinse Afrikaanse koerant, Volksblad, kritiek op Jansen se manewales (hy verswyg besonderhede hieroor in sy boek) gepubliseer. Jansen beskuldig die koerant van “publishing extremely racist views of some Afrikaans alumni and community members” (201). Ek het sy destydse boek, Knowledge in the blood: Confronting race and the apartheid past (Lansdowne: UCT Press, 2009, 337p) gekoop, gelees en sy anti-blanke relaas weersinwekkend gevind.

Sy jongste boek is As by fire: The end of the South African university (Cape Town: Tafelberg, 2017, xxiii, 287p, R280; Amazon Kindle $23,34). Ek het nie een van sy talle ander boeke gekoop nie. Daar is twee redes waarom ek sy jongste boek gekoop en gelees het: Dit handel oor die huidige stand van Suid-Afrikaanse universiteite en dit gee ook die menings weer van elf ander rektore waarmee Jansen onderhoude gevoer het. Ek verskil met so baie van wat Jansen te sê het dat ek twee rubrieke daaraan wy. In hierdie rubriek beperk ek my aandag hoofsaaklik by politieke aspekte. Volgende keer sal ek oor veral akademiese sake skryf. Die boektitel verwys na die boek, The fire text time (1963), van die homoseksuele Amerikaanse aktivis vir veral swart regte, James Baldwin (1924-1987). Oor die onlangse plaaslike studente-onrus skryf Jansen: “We are being tested ‘as by fire’ … We have come through the fire before. We can do it again” (253). Daarmee erken Jansen per slot van sake die verwantskap tussen die onlangse opruiende, misdadige studentegedrag en die destydse gewelddadigheid van veral die ANC/UDF. Dit is ‘n destruktiewe erflating waarop ‘n beskaafde mens kwalik trots kan wees.

Jansen kom in die laaste hoofstuk met sy sterkste anti-blanke gif. Hy wys daarop dat universitêre onrus in die res van die wêreld, insluitende ander Afrika-lande, selde gewelddadig is. In Suid-Afrika, daarenteen, is daar die “institutionalisation” van geweld. Geweld is “routine, something repeatable, predictable, and sustainable” (243). Dan volg hierdie vraag: “How did this country at the foot of Africa come to be so violent in its social culture, institutional behaviours, and its student protests?” (243). Wat myns insiens beklemtoon moet word, is dat dit feitlik uitsluitlik swart studente en werkers is wat ons universiteite ontwrig en skade aanrig. Die gewelddadigheid behoort aan hierdie mense toegeskryf en veroordeel te word. Jansen beantwoord sy vraag egter op ‘n manier soortgelyk aan hoe swart aktiviste met die slawerny van twee en meer eeue gelede omgaan: Die skuld word op die blankes gepak.

“The violence of contemporary South Africa cannot be understood outside of the country’s history over the centuries … The violence … comes from somewhere in our past” (243-244). Met ander woorde Jansen verkies om huidige swartes nie (ten volle) vir hulle gewelddadigheid verantwoordelik te hou nie. Vir my is dit so helder soos daglig dat “bevrydingsbewegings” en by uitstek die ANC deur skandalige voorbeeldstelling die huidige geweldskultuur by die swart massa geskep het. Dit is die ANC wat getoon het dat geweld lonend is, dat geweld dié manier is om te kry wat ook al begeer word. Maar Jansen soek die fout by die blankes. Soos die mode is, begin hy by kolonialisme maar hy verklaar nie waarom ander vorige kolonies (met tradisionele rassesegregasie) nie so gewelddadig soos Suid-Afrika is nie, behalwe seker om implisiet apartheid die skuld te gee. Om die vinger na die aard van plaaslike swart mense te wys, sou polities inkorrek wees. Hy misbruik die vyeblaar van apartheid om veral Afrikaners by te kom.

Soos die ANC beskou Jansen die gewelddadige aksies van veral nie-wittes teen apartheid as moreel regverdigbaar. Maar ek gaan vir Jansen iets gee waaroor hy gerus kan nadink. In die destydse Driekamerparlement het die bruines en Asiate myns insiens groter politieke inspraak in hulle eie sake gehad as wat die blankes tans in die “demokratiese” parlement het. Die ANC ontken eenvoudig dat daar iets soos etniese eie sake in die Suid-Afrikaanse (myns insiens fiktiewe) “nasie” bestaan terwyl die ANC voortgaan om sy eie etniese troetelgroep, die swart meederheid, te bevoordeel. Nieteenstaande die beduidende politieke inspraak wat hulle in die Driekamerparlement gehad het, het baie bruines en Asiate hulle destyds onder die vaandel van die ANC/UDF by die gewelddadige swartes geskaar. Die blankes wat tans in ‘n polities swakker posisie is as die destydse bruines en Asiate wend hulle egter nie tot gewelddadige protes in die nuwe Suid-Afrika nie. Dit dui myns insiens daarop dat mense nie net individueel nie maar ook etnies-groepsgewys, dus kwalitatief, verskil. Dit kan wees dat die blankes uiteraard of van nature nie net minder gewelddadig as die swartes is nie, maar ook minder gewelddadig as die bruines en Asiate.

In sy boek stel Jansen egter die gewelddadigheid van apartheid en by implikasie van die blankes (veral die Afrikaners) voorop terwyl hy die uiterste gewelddadigheid van veral die swartes (grootliks) verswyg. Sover ek weet het die ANC nog nooit geweld amptelik afgesweer nie. Dit is heel moontlik, selfs waarskynlik, dat die ANC geweld weer op groot skaal sal mobiliseer as hy bv gevaar loop om ‘n algemene verkiesing te verloor. In so ‘n geval kan die oorverteenwoordiging van swartes in die weermag en polisiediens deur die ANC effektief misbruik word. In die ANC met sy sterk sentralisering van mag, gegrond nie net op marxisme nie maar tradisioneel ook op die stamhoofstelsel, is daar geen fundamentele gebondenheid aan demokrasie nie. Demokrasie is bloot die meganisme wat die ANC tans in staat stel om politieke mag uit te oefen. In die ANC is daar myns insiens geen wesenlike beswaar teen ‘n outoritêre eenpartystaat nie. Die ANC wil letterlik ten alle koste die politieke mag behou, soos wat hy voor 1994 ten alle koste die mag wou bekom. Dit maak nie vir die ANC saak as die land tot in die grond afgebreek word nie. Eiebelang word voorop gestel.

“What colonial intrusion did was to make violence normal, to impress violence into the systems of control and domination over African people … South Africa remained swamped in violent conflict through the years leading up to Union in 1910. The successive Union governments, as well as the apartheid governments after 1948, regularised violence in every state institution as a way of keeping black people – and the minority of white resisters – in subjugation to laws of political repression and economic exploitation” (244). Dit is suiwere, onoorspronklike retoriek.

“The long years of apartheid rule also served to entrench violence in the South Aftican psyche. The victims of apartheid – and those who struggled against it – are not relics of the past. They are living human beings bearing the scars of apartheid’s brutality … Many of them teach and lead us, even as the new generation of students contemptuously dismiss their life-and-death struggles for freedom. These embodiments of apartheid’s violence look normal, on the outside. But they, and all South Africans, have been traumatised directly and inter-generationally by the violence of apartheid” (244).

Let daarop dat Jansen deurgaans na apartheidsgeweld verwys, dus na blankes, sekerlik veral Afrikaners, as die geweldenaars. Geen woord word gerep oor die terroristiese geweld van bv die ANC en PAC nie. Let op hierdie formulering: “When ending apartheid looked impossible, ordinary people rose up against the might of the white nationalist state and brought a terrorising power to its knees” (251). Dít is iets wat Jansen in Amerika geleer het: om aan jou teenstanders iets toe te skryf waaraan jou geliefde groep skuldig is. Amerikaanse swartes is by verre die gewelddadigste groep onder die “voorheen benadeeldes,”.gevolglik keer swart aktiviste die bordjies om en beskuldig die blankes van (institusionele/ingewortelde) geweld. In die voorafgaande aanhaling doen Jansen dieselfde. Dit is die ANC wat by uitstek ‘n geskiedenis bevlek met terrorisme het, maar Jansen skryf terrorisme toe aan die “white nationalist state,” dus die blanke regering van ná 1948.

Nadat apartheid afgeskaf is, is meer mense gewelddadig gedood as tydens die anti-apartheidstryd omdat die ANC ten alle koste die 1994-verkiesing wou wen ten einde die politieke mag te bekom. Is dít ook die skuld van apartheid en die blankes of moet die fout eerder by bv die magslus en immoraliteit van ANC-kamerade gesoek word? Die frase (in die voorlaaste paragraaf hier bo) “many of them teach and lead us” verwys na bv terroriste en ander geweldenaars wat in die nuwe Suid-Afrika in topposte geprop is, insluitende ‘n beduidende aantal wat as rektore ontpop het. Jansen verwys na hierdie rektore wanneer hy skryf: “not a few activists from the anti-apartheid days” (15), dus “the appointment of cadres as vice-chancellors” (221).. Byvoorbeeld, Max Price word beskryf as “a good man, with struggle credentials” (135). ‘n Mens sou dink dat rektorskap ‘n belangrike opvoedkundige posisie is waarin misdadigers en kwaaddoeners per definisie nie aangestel word nie. In die nuwe Suid-Afrika dien dit egter op ‘n absurde manier as ‘n sterk aanbeveling. Die woord “inter-generationally” (in die voorlaaste paragraaf) het Jansen by Amerikaanse identiteitstudies gaan leen. Na eeue en talle geslagte ly swartes glo nog steeds aan die “pynlike” nagevolge van bv slawerny en word daar van hedendaagse blankes verwag om daarvoor om verskoning te vra en op te dok.

Om in te vryf hoe sleg blankes is, gaan haal Jansen die volgende ongetoetste bewerings uit die verslag van Desmond Tutu se sogenaamde Waarheids- en Versoeningskommissie: “It was the white policeman throttling a black activist, smothering a fellow citizen with a wet bag, raping a woman resister, burning black bodies while enjoying a braai, shooting youth from the inside of a police van, throwing activists from police buildings, or hanging them in their cells. This kind of intense interpersonal violence went on for decades” (244-245). Daar is nie ‘n woord oor wat hierdie “slagoffers van apartheid” gedoen het nie. Jansen wil klaarblyklik hê die lesers moet dink dat hulle onskuldige slagoffers van blanke gewelddadigheid is. Jansen kan gerus ‘n poging aanwend om suiwer objektief die volgende vraag te beantwoord: Wie maak hulle getals- en persentasiegewys, in die verlede en in die hede, in Amerika en in Suid-Afrika, die meeste aan geweld skuldig, die blankes of die swartes?

“What made the apartheid years different from the experience of our neighbouring countries was both the longevity and the intensity of state-sanctioned violence. We were the last of the African nations to experience the end of white rule [1994], following Zimbabwe (1980) and Namibia (1990), and right up to the end the violence escalated in a desperate attempt to prevent the inevitable” (245). Hier lieg Jansen doelbewus. Hy gee voor dat blankes wat die mag wou behou primêr vir die buitensporige geweld van 1990/94 verantwoordelik was en nie die magshonger ANC nie. En wie is verantwoordelik vir die buitensporige gewelddadigheid sedert ons “bevryding” in 1994? Myns insiens die bedenklike voorbeeld van ongebreidelde gewelddadigheid wat deur veral die ANC tydens die “bevrydingstryd” gestel is. Of sal Jansen “inter-generationally” eerder die skuld daarvoor aan apartheid en dus aan die blankes toedig? Laasgenoemde lei by implikasie tot die absurde beskuldiging dat blankes eintlik vir bv die huidige vlaag plaasmoorde op blankes verantwoordelik is. Geen wonder dat die ANC-regering nie voorkeur aan die bestryding van plaasmoorde wil verleen nie; dus, die Boere kry blykbaar volgens die ANC en Jansen se siening bloot hulle verdiende loon.

Dwarsdeur die boek gebruik Jansen byvoeglike naamwoorde om sy linkse politiek aan die lesers op te dring. Hy skryf van die “notorious” Verwoerd (x), die “racial ideologue” JBM Hertzog (x) en ook die “racist” Hertzog (53). CR Swart word verwyt vir “his contribution to the racial misery of black people” (53). Jansen wou die CR Swart-standbeeld op die UV-kampus met een van Ismail Mahomed (1931-2000) vervang, die Indiër ANC-aktivis met minimale regskwalifikasies en geen ondervinding as appelhofregter nie, wat deur Nelson Mandela as hoofregter in die Appelhof aangestel is bo ‘n ervare blanke appelhofregter met ‘n doktorsgraad. Jansen vind dit blykbaar in orde dat ‘n muurpaneel van Jan van Riebeeck in die Suid-Afrikaanse ambassade in Londen deesdae bedek word “with transparent glass panels bearing the names of slaves and indigenous people” (54). As Jansen se voorouers ook van die blanke kant gekom het, kan ‘n mens vra: Waarom net die blankes wegwens?

Jansen verwys na die “imperialist arrogance, capitalistic greed, and racial meanness” van Cecil Rhodes (50). Rhodes het die grond geskenk waarop die Universiteit Kaapstad (UK) gebou is (49). Maar beterweter Jansen skryf: “It was not his land to begin with … If anything, this was the land of the Khoisan that he had expropriated” (50). Die Khoisan moes seker sonder kaart en transport besluit het wat met hierdie grond gedoen moet word, “in a colonial backwater that was at once racist and homophobic … Rhodes had the audacity to claim he was bringing ‘civilisation’ to the Dark Continent” (50). Dus, volgens Jansen was daar selfs vir die Khoisan geen heil in die koms van die Westerse beskawing na Afrika nie. Maar as die terrein waarop die UK gebou is eintlik aan die Khoisan behoort, is dit sekerlik die blankes wat op die eienaarskap van al die verbeterings op daardie grond aanspraak kan maak. Desnieteenstaande aanvaar Jansen en diesulkes sonder meer dat swartes, indien nie ten volle nie dan ten minste deels, op eienaarskap van die UK aanspraak kan maak. Volgens hierdie redenasie behou nie-wittes eeue lank hulle aanspraak op eienaarskap van bv grond terwyl blankes vanselfsprekend afstand van hulle eienaarskap van infrastruktuur moet doen. Dit is sekerlik ‘n geval van rasgebaseerde dubbele standaarde.

Benewens sy afkeure skryf Jansen goedkeurend van die “struggle hero” Beyers Naudé (x, 53), die “erudite” Njabuklo Ndebele (68), die “respected journalist” Henry Jeffreys (127). die “energetic” Kader Asmal (156), die “respected academic” Mahmood Mamdani (156) en die “struggle hero” Chris Hani (245). ANC-kamerade soos Nelson Mandela en Govan Mbeki behoort glo aan “the greatest generation” van Fort Hare-studente (143), al het Mandela as moeilikheidmaker nie sy graadstudie daar voltooi nie. Jansen hou van Jakes Gerwel se “rethinking of Afrikaans,” André Brink se “anti-apartheid literature” (166) en Bill Nasson se “reinterpretation of the South African War” (167). Jansen bedoel die Anglo-Boere-oorlog, maar hy verkies om eerder die Britse benaming te gebruik, waarmee hy ook die term “Boer”, waarin hy ‘n renons het, vermy.

Xolela Mangcu en Christi van der Westhuizen word beskryf as “two activist-intellectuals” (129). Die uiters anti-blanke Mangcu skryf glo “thoughtful articles in the media” (235). Die Jansen-UV het dit sinvol geag om ‘n “progressive” beeldhouwerk, “resistance art”, blykbaar ‘n sameflansing van “scrap-metal waste”, van die bruin “struggle artist”, Willie Bester, te koop en op die kampus uit te stal (129). Dit is nog ‘n Jansen-foefie maar is die soort beeldhouwerk wat hy bo die volwaardige standbeeld van CR Swart op die kampus verkies. Jansen skryf ook van die “rich and inspiring struggle songs from the past” (80), “a proud tradition of anti-apartheid protest” (2) en “the heroic struggles of students against apartheid in the 1970s [Jansen’s UWC student era] and 1980s” (216).

Vir hulle bydrae tot sy boek gee Jansen in die voorwerk erkenning aan twee radikaal linkse elemente in die UV se Instituut vir Versoening en Sosiale Geregtigheid, die bruin direkteur, André Keet, en sy blanke adjunk, JC van der Merwe (xix). Hierdie Instituut het in die plek van die Reitz-koshuis gekom. Vier blanke studente het op ‘n video gemaak asof hulle op die kos van vyf swart werkers urineer (99). Die gebeure is opgeblaas tot die Reitz-insident. Jansen noem dit “the racist Reitz scandal” (199). “The Reitz incident of 2007/08 remains the event against which all subsequent racial incidents are bookmarked in all media forms” (214). Hoekom? Want dit “constituted the most serious human rights violation on a university campus in the post-apartheid period” (99). Net ‘n uiters bevooroordeelde mens sal so ‘n stelling maak. Niemand is gedood of beseer of selfs werklik skade aangedoen nie. Die blanke studente is geskors en die UV het skadevergoeding aan die werkers betaal al is hulle nie werklik benadeel nie. Is daar al ooit owerheidsvergoeding aan die blanke naasbestaandes van ‘n plaasmoord betaal? Moet blankes maar leer om dubbele standaarde te aanvaar al het die groot era van geregtigheid glo in 1994 aangebreek? ‘n Petrolbom is in die kantoor van die rektor van die Universiteit Kaapstad gegooi. Watter beswaar opper Jansen daarteen? “What if there had been in there a black woman cleaning” (137). Oor wit slagoffers van geweld bekommer Jansen hom skynbaar nie. Heel aan die begin van sy inleiding verwys Jansen reeds na “the long, dark days of apartheid” (1). Het dit nie in Suid-Afrika, insluitende sy universiteite, sedertdien akademies stikdonker nag geword nie?

Volgens Jansen is Afrikaans “not simply a language of instruction; it was a symbol of exclusion” (71). Afrikaans “remains deeply associated with the casual [gemaklike, ongeërgde, onverskillige?] violence, racism, and contempt against black people … Afrikaans will not endure as a language of instruction in any South African public university. Its powerful political symbolism through association with the apartheid past weighs far too heavily in the inherited memories of black students” (77). Jansen assosieer Afrikaans sonder meer met “racist whites” (137). Die rektor van die Noordwes-Universiteit, Dan Kgwadi, “appeared to be less enthusiastic about their [racist whites’] self-apportioned cultural asset, Afrikaans” (138). Uit hierdie formulerings spreek Jansen se weersin in sy moedertaal, Afrikaans, baie duidelik.

Hy verwys na die Universiteit Stellenbosch se berugte Luister-video waarin glo aangetoon word “how Afrikaans actually functions to humiliate and harass non-Afrikaans speakers and … ensure their failure on the campus, in the classroom, and in the dance halls, food outlets, and bars of the surrounding community” (72-73); asof dit die verantwoordelikheid van die universiteit is om die hele dorp te transformeer. Jansen se lagwekkendste opmerking ten koste van Afrikaans is dat hy net “rudimentary” Afrikaans geken het toe hy ‘n UWK-student geword het (104-105). Die waarheid is dat die UWK van 1960 tot 1987 ‘n tweetalige maar oorwegend Afrikaanse universiteit was omdat Afrikaans die moedertaal van die meeste studente, insluitende Jansen, was. Dit is eers tydens Jansen se studietyd in Amerika dat hy besluit het dat Engels sy eerste taal is. Maar hy kan gerus ernstige oorweging skenk aan die volgende frase van Ngugi wa Thiong’o wat hy aanhaal: “The colonial ‘language was the means of spiritual subjugation'” (160).

Oor die eens Afrikaanse universiteite beweer Jansen: “Openness in the culture of these campuses was never ingrained in their founding missions or operating ideologies. Instead they were, more than the liberal [white English] universities, direct offspring of the apartheid state with security built into their institutional DNA as a defense against perilous ideas from the outside” (89). Die waarheid is egter dat feitlik al die eens Afrikaanse universiteite voor 1948 gestig is en daar deurlopend stemme teen apartheid op daardie kampusse opgeklink het. Daar was toe ‘n veel groter uitwisseling van verskillende menings as tans omdat net linkse, bv marxistiese, idees deesdae as aanvaarbaar geag word. Enige uiting wat nie links is nie word as verregs geëtiketteer en nie deur die universiteitsowerhede geduld nie.

In 1960 het die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) met onderrig vir bruin studente begin. Die universiteit is teen groot koste met die geld van veral blanke belastingbetalers opgerig, uitgebou en onderhou. Die UWK het goeie tersiêre onderrig binne die bereik van talle bruines gebring wat andersins daar sonder sou moes klaarkom. Aan die UWK het bruin kultuur ‘n bloeityd beleef soos nooit voorheen nie. Dit was eers tydens die rektorskap van Jakes Gerwel (1987-1994) dat toegelaat is dat die universiteit met swart studente, self dié sonder universiteitstoelating, oorstroom word en die vrye uitlewing van bruin kultuur aan bande gelê is. Hierdie verswarting van die UWK het nie sonder teenstand uit bruin geledere verloop nie.

In die voor-Gerwel-era het die oorgrote meerderheid studente studiebeurse van die Departement Kleurlingsake ontvang. In die jare sewentig was Jansen ‘n UWK-student en hoogs waarskynlik ‘n beurshouer van die “apartheidsregime,” al het hy dit nog nooit erken nie. Daar is ook geen erkentlikheid by hom vir die akademiese vorming wat hy daar ontvang het nie. As die UWK nie bestaan het nie, sou Jansen nooit sy eerste graad verwerf het nie. Hy was ‘n ondankbare maar hoogs bevoorregte student terwyl hy nie op voltydse tersiêre studie geregtig was nie. Om politieke redes vind Jansen dit nou nodig om die akademiese gehalte van sy BSc-graad te diskrediteer.

Met die vorige twee paragrawe as agtergrond kan die volgende uitlatings van Jansen beoordeel word:

“Black institutions of higher learning were originally created as sites of inferior education … Like the other bush colleges [universities], the University of the Western Cape (UWC) was designed to fail. It was heavily staffed by second-rate Afrikaner academics who could not make the grade at the well-funded established universities, such as the nearby Stellenbosch. UWC was deliberately denied high-status disciplines such as medicine and engineering. Its original facilities were barely comparable to those of a white high school in the leafy suburbs. There were no spacious sporting grounds with high-quality atheletics tracks and state-of-the-art gym facilities. The library holdings were elementary, and luscious lawns and gardens that adorn the marketing brochures of most ambitious universities did not exist” (104).

Jansen het die vermetelheid om gratis op al hierdie dinge aanspraak te maak by ‘n universiteit wat ‘n dekade oud was. Alles wat Jansen van ‘n universiteit begeer het, is mettertyd teen groot koste deur die blanke regering bygevoeg. Aan die begin van die jare sewentig, dus voor Jansen sy opwagting as student gemaak het, het die UWK reeds oor ‘n indrukwekkende biblioteekversameling beskik wat uitstekend geadministreer is. Geen student is in hierdie opsig benadeel nie. Die stelling dat die UWK “was designed to fail” is ‘n inflame leuen. Die NP-regering het skool- en universitêre onderwys verskaf wat stukke beter was as die ANC-regering se latere pogings, ook wat onderwys aan nie-wittes betref. Maar Jansen skryf neerhalend van die “microwaved diet of Bantu Education” (231). Die UWK en Durban-Westville, die universiteit vir Asiate, het uitstekende dosente getrek omdat hierdie twee universiteite in groot stedelike gebiede geleë is. In talle gevalle het uitgelese akademici van blanke universiteite poste aan die UWK aanvaar.

Toe die UWK in 1960 begin het, het die Universiteit Stellenbosch maar pas daarin geslaag om ‘n mediese fakulteit te kry. Die regering was toe nie en is steeds nie finansieel daartoe in staat om die duur fasiliteite wat mediese en ingenieursonderrig verg aan iedere universiteit te vestig nie. Die afwesigheid daarvan aan die UWK kan dus nie aan apartheid toegeskryf word nie. Jansen swyg oor die Fakulteit Tandheelkunde wat in die jare sewentig aan die UWK gevestig is. Daar is besluit dat Asiatiese studente van Durban-Westville en bruin studente van die UWK om die helfte die beskikbare plekke sou deel omdat die regering nie terselfdertyd sulke fasiliteite ook by Durban-Westville kon bekostig nie. ‘n Uitstekende akademikus, Manie Breytenbach, is as die eerste hoof van tandheelkundige opleiding aangestel. Hy het aan my genoem dat nie ‘n enkele bruin student suiwer akademies vir toelating tot die beperkte aantal plekke in hierdie studierigting sou kwalifiseer nie omdat daar elke jaar genoeg akademies heelwat beter Asiatiese studente aansoek gedoen het. Die regeringsvoorskrif was egter dat Asiate en bruines die fasiliteite om die helfte sou deel, gevolglik is ooreenkomstig gehandel. Dit is bekend dat bruines die bevolkingsgroep is wat hulle persentasiegewys die minste op tersiêre vlak laat geld. Juis daarom kan die talle bruin rektore, insluitende Jansen, wat skielik in die nuwe Suid-Afrika ontpop het myns insiens onmoontlik suiwer akademies regverdig word. Is Jansen se insinuasie dat die UWK mediese en ingenieursopleiding moes verskaf het sinvol as daar nie ‘n beduidende getal bruin studente was wat daarin suksesvol kon studeer nie? Soos Jansen in ‘n ander konteks oor nie-wittes erken: Sulke bruin studente was “simply not there” (235).

Fort Hare, Zoeloeland en die Noorde (Turfloop/Limpopo) was die eerste drie universiteite vir etniese swartes. Omdat hulle in afgeleë nie-stedelike gebiede geleë is, het die “apartheidsregime” maandeliks ‘n gebiedstoelae bo en behalwe ‘n salaris aan iedere dosent betaal ten einde beter, verkieslik akademies goeie, dosente te trek. Die nuwe etniese universiteite (Fort Hare was die uitsondering – dit was ‘n bestaande universiteit wat deur die NP-regering oorgeneem is) het almal jaarliks ‘n ekstra vestigingstoelae van die NP-regering bo en behalwe die gewone owerheidsubsidie ontvang, juis om die geriewe te ontwikkel wat Jansen aan iedere universiteit verlang.

Die toestand waarin die eens etniese universiteite (trouens alle plaaslike universiteite) sedert 1990 akademies en andersins verval het, is nie ‘n betroubare weerspieëling van wat die etniese universiteite eens was nie. Hoe meer die eens etniese en ander universiteite deur ‘n oorwegend swart raad, rektor en bestuur, dosente en studente oorgeneem is, hoe verder het hulle akademiese aansien gedaal. Maar dan is dit Jansen wat skryf van “the darkest days of the apartheid state’s assault on universities … those dark decades” (126). Dit kan politieke duisternis wees waarvan Jansen uit sy oogpunt skryf, maar nie akademiese duisternis nie. Deel van Jansen se slegsêery is dat die eens etniese universiteite glo “ethnic birthmarks” dra (105). Dit is myns insiens net mense wat nie op hulle etnisiteit trots is nie wat ‘n weersin in etnisiteit as sodanig het. Die punt is dat Jansen ‘n onbetroubare skrywer oor die Suid-Afrikaanse universiteitswese is weens sy renons in apartheid, blankes (veral Afrikaners) en Afrikaans.

Ten slotte moet ek die aandag vestig op seker die irriterendste kenmerk van die boek: die buitensporige mate waarin Jansen vir homself lof het. Reeds in sy 2009-boek het hy sy voortreflike leierseienskappe hemelhoog geprys. In sy jongste boek sit hy hierdie betoog voort. “In writing this book, I have interspersed my own leadership experiences among those of my eleven colleagues” (xvi). “The leadership task is almost impossible” (21). Jansen “spent most of my working life teaching and leading young people” (27). “A university leader’s academic speciality … affects the way he or she leads” (18). Daar kan waarheid hierin wees. Hy verwys na ‘n rektor wat “a curriculum specialist” is en hier het hy ongetwyfeld homself op die oog.

Oor leerplanne haal Jansen die volgende op: “Those in power consciously select what is worth teaching and knowing and, in the process, assign value to what goes in and what is left out of the curriculum” (155). Dit beskryf seker die manier waarop skoolleerplanne deesdae in Suid-Afrika met sy ideologie-behepte ANC-regering saamgestel word. Alles hoef egter nie verpolitiseer te word nie. Op universiteitsvlak kan suiwer akademies, bv so ideologies neutraal moontlik, oor leerplanne besluit word. Sommige vakgebiede, bv wiskunde en van die natuurwetenskappe, leen hulle kwalik tot verideologisering. “Claims that science is ‘colonial’ and needs to be scrapped ‘as a whole’ … are, of course, ridiculous” (156). “For the pan-Africanist, the call for Africanisation in the curriculum is a nationalist imperative that asserts African identity and rejects the imitation of Europe in the quest for African knowledge, culture, and aspirations in the substance of what we teach and learn. For students, this means reading books by African authors, learning about artworks by African artists, rediscovering African greatness through scientific achievements by Africans [examples?], studying African cinematic works, and so on. Crudely put, the curriculum is and should be about Africa, not about Africa in relation to Europe and the distant West” (159-160).

Heimlik dink Jansen dat hy as opvoedkundige ‘n voorsprong bo ander rektore het. In werklikheid misluk opvoedkundiges wat, soos Jansen, voorheen skoolonderwysers was dikwels in die akademie omdat hulle wesenlik onderwysers bly en nie groei tot volwaardige akademici nie. Hy beweer rektore werk “eighteen hours a day and over weekends” (4). Later blyk dit dat hy eintlik na homself verwys het. Na sewe jaar as rektor van die UV het hy uitgetree: “Seven years of working eighteen hours a day” (13). Dit is ongetwyfeld ‘n erg oordrewe aanspraak. Jansen spog dat hy as ‘n Stanford-navorsingsgenoot, wat in Oktober 2016 begin het, vier boeke voltooi het (xix). Blykbaar spreek hy tot ‘n leërskare aanhangers: “more than 90 000 followers on my Twitter account and 5 000 followers on Facebook” (215).

My indruk is dat rektore in die nuwe Suid-Afrika dikwels deurslaggewend om nie-akademiese, veral politieke, redes aangestel word. Volgens Jansen, daarenteen, is rektore ‘n begaafde uitsoekgroepie met skaars talent. Jansen is uiteraard een van hulle. “Among them [vice-chancellors] are some of the best available scholars, leaders and managers of these vexed institutions called universities” (250). Hy lys die elemente van “the weight of scholarship” waarvoor hy klaarblyklik homself as model gebruik: “research publications, scholarly books, funding grants, students supervised and graduated, international esteem, and so on” (236). Jansen “raised more than R1 million” om UV-studenteleiers na Duitsland en Pole te stuur “to see how Jews and Germans dealt with memory and memorials from the great tragedy of the Holocaust” (54-55). Hoekom juis Duitsland en Pole besoek? Omdat Jansen die Holocaust met “the great tragedy” van apartheid assosieer en hy hierdie (grootliks fiktiewe) verband by daardie studente wil tuisbring.

As rektor het Jansen nie al daardie harde werk gratis gedoen en sy gewaande uitmuntende leiding kosteloos verskaf nie. Hy het ‘n buitensporige salaris plus rojale byvoordele ontvang. Maar die goeie Jansen het nie alles materialisties vir homself gehou nie. “I once again dipped into my personal banking account. But if my wife found out I would be dead meat; we were already supporting too many students from the family budget. And I could not bear my secretary coming into my office and once again giving me those big eyes that said, ‘Alweer’ (Not again). That would be infinitely worse than appearing before a long-suffering priest to confess that you had sinned again” (28). Ek wens Jansen kon byvoeg dat ras geen rol by sy goedertierenheid speel nie.

Leon Lemmer: Oor pers gesigte en ‘n swart Beethoven

Aan die Universiteit Stellenbosch (US) het twee blanke damesstudente hulle gegrimeer om soos ruimtewesens te lyk. Hulle het hulle gesigte pers gesmeer. Die US-bestuur het op grond van foto’s geoordeel dat hulle hulle gesigte swart gesmeer het. In die oë van die polities korrekte US-bestuur is dit ‘n doodsonde as blankes voorgee dat hulle swart is. Dit kan bv daarop neerkom dat blankes valslik daarop aanspraak maak dat hulle net so voortreflik soos swartes is. Ook kan die beleid van raskwotas weens swartgesmeerde gesigte in chaos gedompel word. Die twee dames is onmiddellik uit ‘n US-koshuis geskors.

Lede van die militante Open Stellenbosch is toegelaat om die leviete oor rassisme, ens, aan al die inwoners van daardie koshuis voor te lees. Later het die US-bestuur agtergekom dat die dames hulle gesigte nie swart gesmeer het nie, maar pers. Die oortreding was dus nie so ernstig as wat aanvanklik gemeen is nie. Die twee dames is dus toegelaat om weer hulle intrek in die koshuis te neem. ‘n Onafhanklike ondersoeker het tot die gevolgtrekking gekom dat die universiteitsbestuur nie gefouteer het nie. Hierdie bevinding bevestig dat die US-bestuur weet watter kant om in enige wit-swart dispuut te kies. Dit blyk bv uit die voorkeur wat aan Engels as onderrigtaal gegee word. Ebbe Dommisse skryf: “Op Stellenbosch het ‘n onervare bestuurspan verlede November ook sowat alles probeer verengels” (Rapport, Weekliks, 13 November, p 4; ook LitNet 21 November). Die vraag is of dit nie ook ‘n onbekwame bestuurspan is nie.

Hierdie persgesig-insident is kenmerkend van die soort misplaaste politieke korrektheid wat uit Amerika hierheen oorgewaai het. Volgens Wim de Villiers, die US-rektor, geniet transformasie (pleks van akademiese oorwegings)* voorkeur in iedere vesel van die US. Daar is ‘n spesifieke Amerikaanse universiteit wat in hierdie opsig as voorbeeld vir die US dien, naamlik Stanford University, by Palo Alto in Kalifornië. Soos die US is Stanford voorheen akademies hoog aangeslaan. Die anti-akademiese virus word daar nie transformasie genoem nie, maar multikulturaliteit. David O Sacks en Peter A Thiel het ‘n boek daaroor geskryf: The diversity myth: Multiculturalism and political intolerance on campus (Oakland: The Independent Institute, 2nd edition, 1998, 323p; Amazon Kindle $10,25). “The ‘diversity myth’ is the myth that universities are doing a good job promoting diversity” (Kindle 227). “Our primary goal was simply to present an accurate account of what ‘diversity’ politics and its alter-ego ‘multiculturalism’ have meant at a major university,” naamlik Stanford (281). Naas transformasie is diversiteit een van die terme wat deesdae graag deur die US-bestuur rondgeslinger word. Daar is al gepraat van die Diversiteit Stellenbosch. [* Oor Stanford is geskryf: “The professors, appointed out of political motives and less talented academically than their own students …” (5261). Ook aan die US speel nie-akademiese oorwegings, soos ras en geslag, dikwels ‘n deurslaggewende rol by aanstellings en bevorderings.]

Polities gemotiveerde anti-akademiese gesindheid word algemeen aan universiteite in Amerika en Suid-Afrika aangetref. By sommige universiteite is dit in groter oordaad as by ander aanwesig. Die kernproses is ontwestering, wat al “ghettoizing of knowledge” genoem is (525). “Multiculturalism filled the vacuum created by the elimination of the West” (963). “Multiculturalism amounts to nothing less than a war on Western civilization and, beyond it, a war on the very idea of civilization” (202). Die ideaal van ontwestering is wat die huidige studente-onrus in Suid-Afrika aanblaas.

Wat ek interessant vind, is dat die outeurs vroeg in hulle boek naas Stanford vir Cornell University, te Ithaca, New York, uitsonder as ‘n ander groot en bekende universiteit waar multikulturaliteit, bv swart bevoordeling, ‘n deurslaggewende rol speel (298). Jonathan Jansen, die vorige rektor van die Universiteit Vrystaat (UV), het na studie aan die Universiteit van Wes-Kaapland in 1987 ‘n magistergraad aan Cornell en in 1991 ‘n doktorsgraad aan Stanford voltooi. Jansen het onlangs as ‘n navorsingsgenoot na Stanford teruggekeer. Die multikulturaliteit waarin die eertydse akademiese integriteit van Stanford sedert 1987 (485) versink het, is veral die maaksel van ‘n bioloog (450), Donald Kennedy, wat twaalf jaar lank (1268), van 1980 tot 1992 (4946), die president of rektor van Stanford was. Jansen was ‘n biologie-onderwyser voordat hy in Amerika gaan studeer het. Wat tydens sy rektorskap aan die UV gebeur het, getuig (soos by Stanford) van die gevaar as iemand wat (grootliks) onkundig in die humaniora en sosiale wetenskappe is as rektor op ‘n universiteit losgelaat word. Vir ‘n rektor is ‘n mediese agtergrond nie minder gevaarlik as ‘n biologie-agtergrond nie. ‘n Medikus kan vertrou word met raad oor bv spysvertering en purgasie, maar daar kan kwalik van hom verwag word om as rektor insig te toon en leiding te gee oor ideologiese en taalsake of hoedanig ‘n universiteit behoort te wees. Let op dat Jansen tydens Kennedy se ampstermyn ‘n student aan Stanford was.

In hierdie rubriek is daar nie ruimte om die hele inhoud van Sacks en Thiel se boek aan die orde te stel nie. Wat hierdie boek baie duidelik maak, is dat Stanford tot in sy kern akademies en moreel verrot is. “Institutions like Stanford University are indoctrinating the current generation of American graduates with a new mythology – a complete pantheon, filled with heroes and villians, deified victims and demonized oppressors” (4354). “Bursting with revolutionary consciousness and run by a corrupt elite, Stanford truly had come to resemble something like the Third World” (4643). Aan Stanford “the multicultural state came to resemble a despotic Third World regime not only in its fervent ideology, but also in the endemic corruption throughout its ranks” (4865).

Ek gaan egter my aandag beperk tot ‘n enkele tipiese voorval op die Stanford-kampus wat aan die US se persgesig-voorval herinner. Soos in die geval van die persgesig-insident is Stanford se Beethoven-voorval ondersoek en is ‘n verslag daaroor vrygestel. Daardie voorval toon die mate waarin polities korrekte irrasionaliteit die oorhand oor Amerikaanse universiteite gekry het, met Suid-Afrikaanse universiteite wat al hoe meer net ‘n kortkop agter hulle is. Die voorval is so verregaande dat ek liefs probeer om my van lopende evaluerende kommentaar te weerhou en ek my eerder tot verduidelikende kommentaar beperk.

Lesers kan gerus ook die buitensporige afmetings wat die Reitz-insident aan die UV aangeneem het, in gedagte hou. As remedie vir die pyn wat die Reitz-gebeure glo veroorsaak het, is die Sentrum vir Versoening en Sosiale Geregtigheid deur Jansen tot stand gebring. Die direkteur, André Keet, en sy adjunk, JC van der Merwe, is onlangs daarvan beskuldig dat hulle die studente-onrus op die kampus aanblaas en dat hulle die oortreders openlik in die hof bystaan. Dit toon hoe gevaarlik dit is as ‘n universiteit hom eerder deur politieke as akademiese oorwegings laat lei.

Stanford het ‘n koshuis, Ujamaa House,* waarin swart kultuur die koshuistema is en waarin daar oorwegend swart inwoners is. In Amerika is daar deesdade ‘n neiging tot skeiding van etniese groepe. Swartes wil apart wees wanneer dit hulle pas. In Suid-Afrika vind die teenoorgestelde plaas, naamlik gedwonge rasse-integrasie in koshuise aan eens blanke universiteite. Toe ek laas gehoor het, was ‘n koshuis vir swartes aan die UV ‘n Jansen-toegelate uitsondering. In Amerika, bv aan Stanford, word koshuise en gradeplegtighede deesdae in groot mate volgens etnisiteit apart gehou. [* In Suid-Afrika word die voorbeeld wat militante Amerikaanse swartes stel om omstrede en selfs afstootlike benamings te kies, dikwels nagevolg. Ujamaa was die naam van Julius Nyerere se mislukte sosiale en ekonomiese beleid in Tanzanië, bv kollektiewe boerdery, wat tot die ontworteling en dood van derduisende inwoners gelei het.]

Op 29 September 1988 het twee blanke eerstejaarstudente, Gus Heldt en Ben Dugan, in Ujamaa House ‘n openbare gesprek met ‘n swart tweedejaarstudent, BJ Kerr, gevoer. “The discussion’s topics included black influence on music … BJ informed the students that ‘all music is black’ and that ‘all music listened to today in America has African origins – beats, drums, and so forth.’ A white bystander asked, ‘What about classical music? Beethoven?’ Undeterred, BJ declared that Beethoven also had been black – he had read it in a book in the Ujamaa library. Ben and Gus were incredulous. BJ expressed displeasure with Gus and Ben for doubting. The idea that Beethoven had been black ‘was so far from their own truth,’ he declared, that the two freshmen ‘could not accept it'” (1318).

Hier moet ek verduidelik dat sogenaamde identiteitstudies, bv Black Studies, Women’s Studies en Queer Studies, onder ‘n verskeidenheid benamings deesdae as baccalaureuskursusse, selfs as voorgraadse hoofvakke, en as nagraadse studieterreine erken word. Hierdie onderwerpe word nie soseer doseer om feitelike inligting aan die studente oor te dra nie maar eerder om die studente goed te laat voel.* Dit gaan primêr nie om kennis nie, maar eerder om terapie. Die gevolg is dat vergesogte stellings gemaak word ten einde bv swartes, (feministiese) vroue en homoseksuele goed te laat voel. Dit is dus moontlik dat in ‘n handboek oor Black Studies beweer word dat Beethoven swart was. Die waarheid word gerelativeer en as subjektief geag. ‘n Swart Beethoven is BJ se waarheid maar nie Gus en Ben se waarheid nie; ook nie dié waarheid nie. [* Vandaar die versugting plaaslik op eens blanke kampusse dat swart studente daar tuis moet word. Dit word bewerkstellig deur blanke studente te ontheem, dus minder tuis te laat voel, deur bv gebouname te verander, standbeelde te verwyder en selfs leerplanne en leergange te wysig, bv te verafrika.]

“The following evening, Ben noticed a Stanford Symphony recruiting poster featuring a picture of none other than Beethoven himself (in the poster, Beethoven appeared white). Inebriated, Gus and Ben used crayons to color in the Beethoven flier with the stereotypical features of a black man – brown face, curly black hair, enlarged lips – and then posted the flyer on a ‘food for thought’ bulletin board adjacent to BJ’s door. The black residents of Ujamaa did not consider the satire amusing. BJ, who had lectured other people on Beethoven’s blackness just several days earlier, was particularly flabbergasted. ‘I coundn’t believe anybody would do that. You see things like that in the movies or on TV. It’s the kind of thing someone would do in their room and joke about but it didn’t seem like anyone would be bold enough to put it on a door.’ One of the black resident assistants (RAs) in Ujamaa added that the flyer was ‘hateful, shocking. I was outraged and sickened.’ Overnight, with the most minute shift in inflection, the symbolic significance of the claim that Beethoven was black had changed 180 degrees – from a source of multicultural pride to a point of multicultural derision” (1326).

“Ben and Gus’s satire was certainly in bad taste [?]. But BJ’s words and the two white students’ drawing had said precisely the same thing. Nevertheless, the fact that these students were of different races made BJ’s expression legitimate and the white students’ something of a crime. A black student who said that Beethoven was black was bolstering racial pride, while white students doing the same – with the ‘wrong’ intentions – were racist rabble-rousers. To the multiculturalists, for whom truth is subjective, the accuracy or falsehood of the original claim was irrelevant. Because ‘subordinated’ groups are not subject to criticism by ‘superordinated’ groups, the relevant issue was not what was said, but who said what to whom” (1335).

“On October 16, an emergency house meeting was called to discuss the Beethoven flier. An Ujamaa ‘teaching assistant’ (TA) had succeeded in extracting a confession from Gus by warning him that ‘people* are really angry,’ ‘people* are really suspicious of you,’ and there are people* planning ‘to beat the hell out of you.’ According to the Final Report, ‘We asked TA Brown if in fact there were residents planning to beat up [Ben] and [Gus]. He said no; this was a ruse to get [Gus] to tell the truth” (1344). [* Die etnisiteit word nie gespesifiseer nie.]

“If Gus’s confession was extracted by intimidation, the emergency house meeting resembled a show trial. Ujamaa’s residents had been discussing the matter among themselves for the previous two weeks, and the atmosphere was highly charged. Gus attempted an explanation: He had been disturbed and offended to find that people cared so much about race at Stanford, and he thought the focus on ‘ethnic differences’ was counterproductive. Gus suggested that the poster had been attempted as ‘food for thought,’ educational, and ‘avant-garde’ art. Ujamaa’s residents, however, were not interested in an art lesson, much less the suggestion that their focus on race – of which the show trial was but the latest instance – was excessive. A resident interrupted Gus’s speech: ‘You arrogant bastard, how dare you come here and not even apologize. I want an apology.’ Gus’s flip reply indicated that he remained unrepentant: ‘1, 2, 3, we’re sorry.’ The ‘apology,’ needless to say, was inadequate,* and some of the residents began to demand that Ben and Gus be removed from the Stanford dorm system. Ron Hudson, an assistant dean of student affairs, suggested rather lamely that it would be good to keep the two freshmen in the dorms so they could receive a better multicultural education” (1344). [* In Suid-Afrika word van blankes verwag om nie net verskoning vir bv apartheid te vra nie, maar om dit herhaaldelik te doen en in oortreffende mate anders is dit onaanvaarbaar.]

“The din of the crowd quieted as BJ rose to speak. Noting that Dean Hudson’s suggestion was silly, BJ stated that Ujamaa’s residents should not educate the two freshmen because ‘this all came about because [black Ujamaa residents] were trying to educate [these two] about African history [in the first place].’ It would be a waste to educate persons with ‘such dogmatic racism who came to Stanford with eighteen years of belligerent ideology,’ and he ‘shouldn’t have to pay $20 000 to educate white people about racism’ in his own home. BJ concluded that the proper remedy would consist of throwing the culprits out of the dorm” (1344).

“In the course of his speech, BJ had become more and more emotional. There are conflicting accounts of what occurred next, but observers interviewed for the university’s Final Report generally agreed that towards the end of his speech, BJ started to gesticulate wildly, lunged violently at the two white freshmen, and, seemingly to have lost his mind, collapsed on the floor. According to the residence staff, when people caught BJ ‘he was groaning and flailing his arms;’ it ‘seemed as if BJ had lost his mind;’ he was ‘not in control of his actions’ and was carried out of the lounge to his room by about six students, while he was ‘crying, screaming and having a fit'” (1362).

“BJ’s tantrum was only the beginning of the end of the house meeting. The university’s Final Report describes the pandemonium that broke loose next:

‘As many as 60 students were crying with various degrees of hysteria. At least one student hyperventilated and had to be assisted in breathing. According to R[esident]F[ellow] Brooks there was “utter chaos.” People were “crying, screaming,” “hysterical” and “distraught.” R[esident]F[ellow] Weiss said that there was “mass chaos,” “people were holding hands and crying, tears were running down”, the “staff was running around trying to collect people.” She compared the scene to the mass hysteria that occurred when the [space] shuttle exploded or the US exhibition air show in Germany where a group of planes simultaneously crashed. R[esident]F[ellow] Brooks told the staff “to make sure no one was alone.” R[esident]A[assistant] Johnson reported that “one woman was jumping up and down saying this is not fair.” She “herded” crying persons into her room which was “a wreck,” “bodies everywhere”‘ (1371).

“Multicultural diversity has its limits, and at Ujamaa events had moved far beyond the breaking point. Two freshmen, at Stanford for only a few weeks, had done nothing more than poke fun at multiculturalism with a satirical flier. In the subsequent days, the flier’s significance became exaggerated to the point where it caused an entire dorm to have a collective nervous breakdown. Since the administration was unwilling to tell Ujamaa’s minority* residents (members of a privileged multicultural group) that they had overreacted, Ben and Gus had to be found guilty of instigating** the entire episode. They were blamed for the ‘painful experience’ and were removed from university housing for the remainder of the year. The fact that Ujamaa’s residents were largely responsible for blowing events out of all proportion*** was conveniently overlooked in the cathartic hunt for scapegoats” (1379). [* In Amerika beteken “minority” nie-wit. ** Dus, Ben en Gus se reaksie het die insident begin, nie BJ se stelling dat Beethoven swart is nie. *** Vergelyk die doodskisvoorval in Suid-Afrika. Niemand is beseer of gedood nie maar hierdie beuselagtige gebeurtenis kry baie meer verontwaardigde publisiteit as die wreedste plaasmoord.]

“As unfortunate as the entire episode was for Ben, Gus, and the other residents of Ujamaa, the incident is still useful for its instructional value. For multiculturalism to ‘work,’ some groups of people must defer to other groups of people. Within each group, some persons are ‘correct’ (while others are ‘sell-outs’), and so on. Ben’s and Gus’s actions undermined multiculturalism on almost every level. They challenged a claim made by a representative of a favored group [!], they renewed the challenge with a flier, and (perhaps worst of all) they refused to confess to their crimes in front of a crowd that desperately needed reassurance. Because Ben and Gus were partially [?] right in what they had said (that is, Beethoven was not black), their challenge could not be dealt with in a rational or intellectual manner. Rather, the residents of Ujamaa restored consessus by demanding the literal expulsion of the two nonconformists. Ben and Gus had to go because the multicultural community requires (as the substitute for objective truth) widespread agreement on underlying ideological values. At the same time, their punishment would also serve as a warning and deterrent to other would-be contrarians. Incidentally, the question of whether Beethoven actually was black, around which much of this debate ostensibly had resolved, was never resolved or even addressed” (1388). “There was something wrong with a regime that punished people for speaking the truth” (3920).

“Much as with the Western Culture debate,* the details of the Beethoven incident gradually would fade, but as a putative racist episode it would provide the justification for additional ‘sensitivity training’ sessions, more multicultural workshops, and new regulations on conduct. Speaking at a ‘Rally Against Racism’ several weeks later, undergraduate Cheryl Taylor cited the Ujamaa episode as symptomatic of widespread oppression of blacks. The genesis of a new multicultural myth was well under way [!] (1396). [* Western Culture was ‘n verpligte kursus aan Stanford maar is vervang met ander waarin by uitstek ander kulture betrek word.]

Cheryl Taylor het gesê: “By now, y’all must have heard about the Ujamaa incident – the racially defaced Beethoven flyer … This is a big deal [!]; in the context of American society, these incidents are truly racist. They weren’t just isolated incidents committed out of ignorance; rather, they were deliberate actions committed in response to the Res[idential] Ed[ucation] focus on diversity. In effect, these individuals sent a message to Stanford, and all communities of color[:] ‘we’re sick of this cultural diversity bullshit that’s being shoved down our throats. Your cultures are not legitimate – they don’t mean shit to us – they have no place in this University – Niggers, we will put you back in your place.[‘] Well, they’ve been kicked out of the dorm and we are here today to say that no one is going to stand in our way as we fight for justice and respect” (1396).

“Ujamaa achieved a ‘unity’ of sorts by collectively expelling the two freshmen. But this unanimity comes at a high price, as sacapegoats are made of those (and there will always be some) who do not conform willingly” (1403). Dit herinner aan Wim de Villiers wat die US se studente en personeel aan verpligte indoktrinasie wil onderwerp en geen afwykende mening duld nie: “We want our students and staff members to develop a transformation competency. A compulsory, credit-bearing first-year module – a kind of Maties 101, which I want to expand to 201, 301 and 401 – is currently being developed. And we are also working on compulsory courses for members of faculty and other staff. The aim would be to sensitise students and staff to transformation” (Cape Times, Insight, 6.10.2015, p 9).

‘n Fundamentele verskil tussen die Beethoven- en die persgesig-insident is dat eersgenoemde dwaasheid deur studente en die persgesig-fiasko deur ‘n universiteitsbestuur gepleeg is. Wat baie duidelik is, is dat die US- en UV-bestuur weet wie die “favored group” is. Aan die US is daar ‘n rasgebaseerde kwotastelsel waarvolgens die getal swart studente vermeerder en die getal blanke studente gevolglik beperk word. Hierdie beleid is nie akademies nie maar suiwer polities gemotiveerd want die bewese akademiese rekord van swart studente is swak terwyl blanke studente akademies uitstekend vaar. Die “favored group” bepaal die US-bestuur se gedrag deurslaggewend. Dit is waarom die De Villiers-US luister na watter onderrigtaal Open Stellenbosch verlang en waarom die Adam Tas-verenging, wat aandring op Afrikaans as onderrigtaal, geïgnoreer word.

Die oordrewe reaksie in die Beethoven-voorval het vir swartes die gewenste resultate behaal. Dit is soortgelyk aan die gebruik van ‘n ander beproefde middel, geweld, waarmee swartes in Amerika en Suid-Afrika deurlopend die resultate behaal wat hulle verlang. Bohaai-opskop en geweld is twee middele waarmee blankes glad te dikwels geïntimideer en benadeel word. ‘n Ander middel is verswelging. Dit gebeur elke jaar oor Kersfees en Nuwejaar in bv Kampsbaai en op Durban se strandgebied. Dit is soos ‘n damwal wat breek. Daar is nie eens beurtruimte nie. Teen sulke suksesvolle demonstrasies is daar skynbaar geen verweer nie. Dit is immers die grondslag waarop die nuwe Suid-Afrika funksioneer.

Kovsies appelleer teen pro-Afrikaanse uitspraak

Die Universiteit van die Vrystaat het besluit om teen die pro-Afrikaanse uitspraak van die Vrystaatse Hooggeregshof in Bloemfontein te appelleer. Dié besluit is binne 24 uur nadat die uitspraak gelewer is deur die universiteit bekendgemaak.

In ‘n verklaring deur Lacea Loader (Direkteur: Kommunikasie en Handelsmerkbestuur) van die universiteit, word die volgende gesê:

Die uitspraak van die Vrystaatse Hooggeregshof op 21 Julie 2016, wat ’n aansoek van AfriForum en Solidariteit handhaaf om die besluite van die Raad en Senaat van die Universiteit van die Vrystaat (UV) oor die nuwe Taalbeleid te hersien, is in opdrag van die universiteit se prokureurs vir eksterne advies deur senior en junior advokate verwys.

Die advies is dat die uitspraak van die Hoë Hof, met respek, foutief is met betrekking tot regsbeginsels en feitelike kwessies, wat albei grondliggend en verreikend is.

Die UV sal volgens hierdie omstandighede aansoek doen om in die Hoogste Hof van Appèl teen die uitspraak te appelleer.

Die swart studenteraadsvoorsitter van Kovsies het na afloop van die uitspraak Donderdag gesê dat hy “verwag dat die universiteit alles in sy vermoë moet doen om van Afrikaans ontslae te raak”.

Lees ook:

PRAAG verwelkom uitspraak van Vrystaatse Hooggeregshof oor Afrikaans aan die UV

PRAAG verwelkom uitspraak van Vrystaatse Hooggeregshof oor Afrikaans aan die UV

PRAAG (die Pro-Afrikaanse Aksiegroep) verwelkom die uitspraak van die Vrystaatse Hooggeregshof wat Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit van die Vrystaat herstel. “Hiermee is ‘n veldslag gewen, maar in die aangesig van die mees intense haatveldtog teen Afrikaans in die moderne geskiedenis is die oorlog steeds nie gewen nie,” sê dr. Dan Roodt, leier van PRAAG.

Die taalorganisasie is besig om ‘n aantal hofaansoeke teen die Universiteit van Pretoria voor te berei waarin insgelyks gevra sal word dat die afskaffing van Afrikaans op dié kampus as ongrondwetlik en strydig met die volkereg tersyde gestel word.

“Ons moet egter verder gaan,” sê Roodt. “Om telkens die pogings van radikale groepe soos die EFF om Afrikaans uit die weg te ruim, af te slaan, is nie genoeg nie. Die EFF en sy verwante jeugmilisies wat hul op militêre grondslag organiseer, pleeg inderdaad ‘n vorm van terreur teen ruggraatlose universiteitsbesture deur hulle na willekeur polities af te dreig. Om ‘n instelling met geweld of dreigemente van geweld af te dreig, pas die internasionale definisie van terrorisme. Daarom voer ons ‘n stryd teen taalterrorisme op Afrikaanse kampusse.”

Volgens dr. Dan Roodt, wat reeds internasionaal “groot steun vir Afrikaans en die taalstryd” in lande soos Nederland, België, Swede en die VSA gewen het, sal PRAAG nou tot die volgende stap oorgaan en massiewe siviele eise teen universiteite instel. “Ons taalregte is sedert 1994 konstant geskend, veral op kampusse oral in die land. Die totale Afrikaanse taalgemeenskap, waaronder die Afrikanervolk as nasionale minderheid, het skade gely. Jong mense se toekoms is verwoes. Uitgewers en skrywers het skade gely omdat inheemse voorgeskrewe werk nie meer gebruik word nie, maar slegs ingevoerde Britse stof. Dít alles moet onder die loep in die howe kom.

Ook staatsdepartemente is in PRAAG se visier. “Selfs nie eens die Menseregtekommissie kan ‘n mens in Afrikaans te woord staan nie,” sê Roodt. “Dis eenvoudig verregaande en moet nou ophou.”

Terwyl PRAAG waardering vir die Engelse kultuur in Brittanje en die VSA het, meen die organisasie dat Suid-Afrikaanse Engels “reeds lankal ‘n armoedige terreurtaaltjie en bargoens vir polities korrektes geword het”. Dr. Roodt het dit met die Duits van die voormalige Oos-Duitsland vergelyk. “Suid-Afrikaanse Engels is deurspek met marxistiese begrippe en clichés, vandaar dan ook dat dit as ‘n haatmedium teen ons edele Afrikaans ingespan word. Nooit sal ons voor die geprogrammeerde uitwissing van ons taal op universiteit, in skole en in die openbare lewe buig nie,” het hy gesê.

In die aanloop tot GRA-dag, 14 Augustus, die verjaardag van Afrikaans, is dit voorwaar welkome goeie nuus uit Bloemfontein waar D.F. Malherbe eens hard geveg het om Afrikaans as universiteitstaal te vestig.

Jaap Steyn: ANC benadeel Afrikaans, dog NP-bewind het wel Afrikatale bevorder

Verskeie kommentators meen dat die veldtog teen Afrikaans eintlik oor politiek gaan. Dit aanvaar ek. Daarby dink ek egter dat die politiek van vergelding ook ’n rol speel.

Maar dis die moeite werd om te kyk na ander gewilde argumente. Klasse moet toeganklik wees vir alle studente – en nie-Afrikaanse studente kan nie Afrikaanse lesings volg nie. Dit was tot onlangs die vernaamste argument wat anti-Afrikaanse aktiviste teen Afrikaans as voertaal aanvoer.

In die geval van die meeste histories Afrikaanse universiteite het hierdie argument sy geldigheid verloor, want hulle bied alle klasse ook in Engels aan.

Daar moes dus nuwe argumente teen Afrikaans bedink word, wat aan die Universiteit van die Vrystaat (UV) gebeur het.

Die UV het ’n parallelmediumbeleid gevolg. Wanneer daar van dié beleid afgewyk is, was dit ten gunste van Engels. Minder as ’n jaar gelede het die rektor, prof. Jonathan Jansen, die eerste stappe gedoen om Afrikaans af te skaf.

’n Volksblad-berig van 7 Mei 2015 lui dat ’n gesprek oor die hersiening van die UV se taalbeleid begin het ná voorstelle deur studente dat Afrikaans in die klaskamer moet verdwyn en dat die onderrigtaal voortaan net Engels moet wees.

Jansen noem dié studente se argumente vir Engels in ’n brief aan studente en dosente:

  • Die praktyk van afsonderlike klasse in Afrikaans en Engels lei tot skeiding van rasse, aangesien die meeste swart studente die Engelse klasse, en die wit studente hoofsaaklik die Afrikaanse klasse bygewoon. Dit is strydig met die UV se integrasiebeleid.
  • Die vermoede bestaan dat studente in Afrikaanse klasse bevoordeel word wat betref “eksamineerbare inhoud”, aangesien die opsomming van die hoofsaaklik Engelstalige handboeke net die noodsaaklikste inligting saamvat wat nodig is om te leer en waaraan studente getoets sal word.
  • Die herhaling van klasse in Afrikaans en Engels plaas ’n dubbele werklading op dosente terwyl hulle die tyd vrugbaarder aan navorsing en ander akademiese pligte kan bestee.

Verskeie instansies en akademici het op die berig oor die verengelsingsplanne gereageer. Voorspelbaar het dit geen indruk op die UV-topbestuur gemaak nie.

Prof. Hennie van Coller het in ’n lang Volksblad-artikel gewys op hoe prof. Jansen Engels ten koste van Afrikaans bevorder het. Van Coller was vir 26 jaar die hoof van die UV se departement Afrikaans en Nederlands, Duits en Frans. Hy is ’n voormalige voorsitter van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.

Hy het soos volg op Jansen se argumente geantwoord:

“Die beskuldiging dat Afrikaanse studente bevoordeel sou word deur Afrikaanse dosente berus op persepsies (omdat hulle skynbaar beter presteer?) en nie op feite nie.

“Die UV-bestuur se besluit om so ’n onbewese beskuldiging as belangrike argument te opper om ’n taalbeleid weer te bekyk, kom neer op die bevraagtekening van Afrikaanse dosente se integriteit.”

Dat hierdie argument onsin was, blyk daaruit dat dit nooit weer geopper is nie.

Van Coller gaan voort:

“Dat afsonderlike taalklasse apartheid sou bestendig, is onwaar, omdat die klasse oop is vir almal – ongeag geslag of kleur – en talle studente anders as wittes daarin (in Afrikaanse klasse) sit.

“Boonop word integrasie op soveel ander plekke op die kampus nagestreef (van die koshuise, studentepolitiek, sport en die verpligte eentalige Engelse UFS 101) dat dit ’n drogredenasie is.

“Al geldige beswaar teen parallelmediumonderrig is die herhaling van lesings, maar indien verskillende dosente dit behartig, is daar geen verdubbeling vir dosente nie. En die verdeling van groot klasse is in baie departemente reeds die gebruik vir dekades.

“Maar ek vrees, beredeneerde en logiese argumente (hoe vriendelik ook gestel) gaan geen effek hê op ’n uitkoms wat vir my vasstaan nie: ’n eentalige Engelse universiteit waar Afrikaans selfs nie in enige openbare ruimte geduld sal word nie. En hierdie toekomsvoorspelling berus op wat in die verlede by die UV gebeur het.”

Wat daarna aan die UV gebeur het, toon dat Van Coller dit heeltemal gelyk gehad het. Dit kon die topbestuur ook regkry deur die regte mense aan te stel vir die komitee wat die taalkwessie moes ondersoek. Dié komitee het uit elf lede bestaan van wie die meerderheid hul vooraf reeds in die openbaar en boonop herhaaldelik ten gunste van Engels as die enigste (nagraadse) onderrigtaal uitgespreek het en dikwels (soos in die geval van die voorsitter en nog een lid) ook fel anti-Afrikaans was. Slegs twee lede was pro-Afrikaans of pro-meertaligheid.

’n Stemming op die kampus is geïgnoreer omdat die uitslag glo nie as onweerlegbaar beskou kan word nie: 2 562 het gestem vir “slegs Engels”, 1 107 vir Engels as primêre onderrigtaal, maar met tutoriale in Afrikaans en Sesotho, en 3 323 vir die huidige beleid van parallelmedium-onderrig. Wat personeel aan die hele UV betref, is daar ’n voorkeur vir Afrikaans as voorkeurtaal vir institusionele kommunikasie (55%) teenoor Engels (43%). Op die Bloemfontein- en Suid-kampus is die voorkeur vir Afrikaans onderskeidelik 61% en 59%, terwyl die Qwaqwa-kampus 86% vir Engels gestem het.

Op een van die inligtingsessies oor die taalbeleid het een student beweer Afrikaanse studente word onregverdig bevoordeel omdat hulle in hul moedertaal kan studeer.

Nog ’n student het gevra hoe enigiemand bevoordeel word deur iets van die een groep weg te vat sonder om iets tot ’n ander groep by te voeg: “Dit klink vir my baie soos wanneer sommige mense hul bene verloor het en ons almal nou ons bene moet afsny om gelyk te wees.”

Dr. Munene Mwaniki, hoof van die departement linguistiek en taalpraktyk aan die UV en ook ’n lid van die taalkomitee, het geantwoord: “Miskien moet ons begin vra wie het daardie mense se bene in die eerste plek afgesny.”

Hy laat dit dus lyk asof dit die Afrikaanse studente se skuld is dat swart studente nie deur middel van hul eie tale kan studeer nie. Dit is onwaar.

Nooit in die afgelope 22 jaar het die bewind enige poging aangewend om Afrikatale vir akademiese doeleindes te bevorder nie.

Die vorige bewind het die Afrikatale probeer bevorder deur moedertaalonderrig daarin uit te brei. Dit hét ook gebeur ondanks teenkanting van die sprekers van dié tale. Ná die 1976-onluste ten gunste van Engels as enigste voertaal in swart hoërskole is Engels ook al hoe meer in laerskole ten koste van moedertaalonderrig ingevoer.

Omdat Afrikaanse studente danksy moedertaalonderrig goed presteer, wil die betogende studente dit van hulle afneem sodat almal ewe swaar moet kry. Dié argument het reeds jare lank ’n eie benaming: equal misery vir almal. Behalwe natuurlik vir die studente wat Engels as eerste taal het.

’n Mens presteer die beste in jou eie taal of ’n taal wat jy so goed as jou moedertaal kan besig. Waarom gun die betogers nie hierdie vryheid aan Afrikaanse studente – en aan hulself – nie?

Nuwe Kovsie-SR-voorsitter wil Afrikaans heeltemal afskaf

Die nuutverkose Universiteit van die Vrystaatse studenteraadspresident, Lindokuhle Ntuli, sê studente word deur taal verdeel.

Hy het sy stem gevoeg by diegene wat glo dat Engels die enigste taal aan dié universiteit behoort te wees en nie beide Afrikaans en Engels, soos tans die geval is nie.

Ntuli sê Engelse studente is in een klas, terwyl Afrikaanse studente in ‘n ander klas is. Dit veroorsaak glo “verdeling” op grond van taal.

As al die klasse in een taal aangebied word, sal daar “eenheid” wees, het hy aan OFM gesê.

Vrystater enigste klimaatsafgevaardigde uit Afrika

Die Universiteit van die Vrystaat se Sentrum vir Ramprisikobestuur se direkteur, Andries Jordaan, was verlede week die enigste verteenwoordiger van Afrika op die Verenigde Nasies se spesialiskomitee by ‘n werksessie oor klimaatsweerbaarheid in Genève, Switserland.

Hy is deur die VN-sekretaris Ban Ki Moon, as deelenemer genooi.

In ‘n eksklusiewe onderhoud met OFM-nuus, het Jordaan gesê hul sentrum by die universiteit het ‘n sterk voetspoor in Afrika met hul studente wat van 17 Afrika-lande afkomstig is.

Jordaan het die laaste tien jaar baie werk in Afrika gedoen en voel geëerd dat hy deur die VN genooi is.

Jordaan se deelname aan die werksessie was ter voorbereiding van COP 21 wat later vanjaar in Parys plaasvind.

Hy sal dié kongres na alle waarskynlikheid bywoon.

Jonathan Jansen wil Kovsies nou finaal verengels

Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit van die Vrystaat, het Maandag in sy weeklikse brief aan personeel sterk standpunt ten gunste van die afskaffing van Afrikaanse lesings en totale verengelsing ingeneem. “Wat vir my duidelik is, is dat die bestaande taalbeleid (Engels en Afrikaans) vir ons studente op kampus en, ek vermoed, vir baie van ons personeellede, ‘n probleem is,” skryf Jansen. ‘n “Gesprek” oor die afskaffing van Afrikaans en die oorskakeling na uitsluitlik Engels is blykbaar reeds by die universiteit aan die gang.

Volgens Jansen “voel die meeste studente baie sterk daaroor dat onderrig in Afrikaans en Engels heeltemal te veel nadele in die klasse, asook vir die dosente, meebring”. Daarom is die aangewese oplossing om na ‘n enkelmedium-onderrigtaal oor te skakel, “wat vir die meeste studente teenwoordig Engels is”.

Jansen hou ook nie daarvan dat die Afrikaanse klasse grotendeels deur blanke studente bygewoon word nie. Hy meen dit is “strydig met die UV se integrasiebeleid” en gedwonge rasvermenging wat elders, byvoorbeeld in koshuise, afgedwing word.

Die Kovsie-rektor voel ook dat Afrikaanse studente tydens eksamens “bevoordeel word” omdat dosente aan hulle meer kernagtige leermateriaal tydens lesings verskaf, teenoor die swart Engelse studente wat vermoedelik nie so goed presteer nie.

Die voorstel om die universiteit voortaan uitsluitlik Engels te maak, is reeds Dinsdag tydens ‘n senaatsvergadering te berde gebring en dit sal ook aan die raad oorgedra word. Blykbaar het Jansen die senior bestuur van die universiteit gevra “om met ’n proses te begin wat die insette van alle personeellede en studente, wat met die gevolge van ons bestaande taalbeleid moet saamleef” sal ondersoek.

Hoewel “insette” van studente en personeel gevra word, is die kanse skraal dat daar noemenswaardige teenstand teen Jansen se verengelsingsvoorstel sal wees. Tot dusver het die personeel en studente Jansen se outokratiese “transformasie” van die universiteit klakkeloos aanvaar, wat ook toenemende verengelsing insluit.

Jansen is oorspronklik op aandrang van regter Faan Hancke van Bloemfontein as rektor aangestel, wel wetende dat hy sowel anti-wit as anti-Afrikaanse beleide sou invoer.

Omstrede UV-studentedekaan nog nie vervang

Die Universiteit van die Vrystaat het nog nie ‘n plaasvervanger vir die omstrede voormalige studentedekaan Rudi Buys gekry nie.

Dit is bevestig aan OFM-nuus deur die Universiteit se woordvoerder, Lacea Loader.
 
In ‘n e-pos reaksie op ‘n navraag het Loader bevestig dat ‘n besluit nog nie geneem is nie, en bygevoeg dat Cornelia Faasen instaan as die waarnemende dekaan tot tyd en wyl ‘n nuwe studentedekaan aangewys word.
 
Buys, ‘n verloopte Afrikaner, het onder skoot gekom het verlede jaar oor sy naakte anti-Afrikaanse houding om die JBM Hertzog-koshuis te “transformeer”.

Voormalige inwoners van die manskoshuis het hul misnoeë met ‘n voorgestelde naamsverandering van die koshuis uitgespreek, asook die eensydige verwydering van koshuis-memorabilia op Buys se aandrang.

Kovsies eis oor vals rasse-beskuldigings

Die Universiteit van die Vrystaat is bewus daarvan dat twee voormalige Kovsie-studente wat geskors is weens hul betrokkenheid by ‘n beweerde rassekwessie nou ‘n skadevergoedingseis teen die UV en sy rektor Jonathan Jansen gaan instel.

Die UV se Lacea Loader het aan OFM-nuus gesê die UV dra kennis daarvan.

Cobus Muller en Charl Blom se eis is op lasterlike bewerings wat teen die twee studente gemaak is gegrond.

Muller en Blom is verlede jaar in die Bloemfonteinse streekhof vrygespreek op ‘n aanklag dat hulle Muzi Gwebu in Februarie aangerand het.

Muller is ook op aanklagte van roekelose en nalatige bestuur en dat hy Gwebu probeer doodry het, vrygespreek. Daar is ook bevind dat Muller nie Gwebu die k-woord toegesnou het nie.

Human sê dit was ‘n traumatiese ervaring vir Muller en Blom. Geregtigheid moet nou geskied.