Etiket: Antjie Krog

Dan Roodt: Kan ons ook trots op apartheid voel?

Racial segregation has appeared in all parts of the world where there are multiracial communities, except where racial amalgamation occurred on a large scale as in Hawaii and Brazil. — Encyclopaedia Britannica

In my roman Moltrein, wat in die tagtigerjare in Parys afspeel, beskryf ek iewers die woord “apartheid” wat “die aardbol soos ‘n reusagtige graffito ontsier”. Vanweë die miljoene dollar vanuit Skandinawië, Nederland en Kanada wat aan propaganda teen die ou regering bestee is, het dit een van die wêreld se waardevolste handelsmerke geword. Elke moontlike domeinuitgang soos apartheid.com of apartheid.org is reeds geregistreer en daar word jaloers oor dié stukkie kubereiendom gewaak.

Jare gelede al was ek reeds siek vir die aanhoudende gesanik oor apartheid. Die gedagte dat apartheid ‘n “misdaad teen die mensdom” was, is eenvoudig so lagwekkend dat geen mens met ‘n normale IK dit ernstig sou kon opneem nie. Nietemin gier dit daagliks in die ANC-beheerde media daaroor — wat omtrent die totaliteit van hoofstroommedia in Suid-Afrika verteenwoordig. Dít nou veral na aanleiding van die FW de Klerk-stigting se onlangse verwerping van “apartheid as misaand teen die mensdom” wat as ‘n “Sowjet-agitpropprojek “beskryf is.

“Die gedagte dat apartheid ‘n ‘misdaad teen die mensdom was, was en bly, ‘n ‘agitprop’-projek wat deur die Sowjetunie en hul ANC/SAKP-bondgenote geloods is om blanke Suid-Afrikaners te stigmatiseer deur hulle met werklike misdade teen die mensdom te assosieer – wat oor die algemeen totalitêre verdrukking en menseslagtings van miljoene mense ingesluit het.” (uit: FW de Klerkstigting se verklaring)

[The idea that apartheid was ‘a crime against humanity’ was, and remains, an ‘agitprop’ project initiated by the Soviets and their ANC/SACP allies to stigmatise white South Africans by associating them with genuine crimes against humanity – which have generally included totalitarian repression and the slaughter of millions of people.]

Ek sou dit nie self beter kon stel nie. Vir enkele sekondes het ek selfs ‘n greintjie agting vir FW de Klerk begin ontwikkel. Maar hy is nie verniet FW nie, want toe die linkse propagandamasjien binne ure in rat kom en hul “skok en afgryse” uitspreek, het hy binne ‘n dag of twee weer voor hulle gekoutou en sy uitmuntende verklaring teruggetrek.

Koutou; FW de Klerk is links voor

FW de Klerk is so dom dat ‘n term soos “agitprop” nie binne sy woordeskat bestaan nie. Vermoedelik het hy nie self die goed bewoorde verklaring uitgereik nie, maar een van sy werknemers soos Dave Steward of Dayne Morkel.

Wat as ‘n onderonsie tussen die EFF en De Klerk in die parlement begin het, het ‘n stortvloed reaksies oor apartheid en die Stigting se verklaring veroorsaak. ‘n Professor van UNISA, Jo-Ansie van Wyk, het selfs op Netwerk24 vir mense verduidelik wat “agitprop” beteken; ek hoop die idioot van ‘n FW het dit gelees. ‘n Mens is nooit te oud om te leer nie, lui die gesegde mos. Onder andere verskaf sy die volgende definisie:

Die woord ‘agitprop’ is ‘n portmanteau, of samevoeging, van twee Russiese woorde, ‘agitatsiya’ en ‘propaganda’ (agitasie en propaganda). Dit verwys na die politieke kommunikasiestrategieë en instrumente van die Sowjet-era se departement van agitasie en propaganda, wat deel was van sentrale en streekkomitees van die Kommunistiese Party van die Sowetunie.

Agitprop verwys dus na die mobilisering of opstokery van burgers om die regime te ondersteun, dikwels deur kuns, literatuur, drama en kommunikasie. (My beklemtoning.)

Suid-Afrika het ná 1994 ‘n totalitêre samelewing geword met ‘n eenpartyregering wat toenemend alle fasette van die maatskappy probeer beheer, maar veral hoe mense dink en hul uitdruk. Vandaar ook die “haatspraak”-wetgewing wat binnekort ontplooi gaan word om enigeen wat van die heersende ideologie afwyk, swaar te beboet of tronk toe te stuur. Wat ek tans hier skryf, mag dalk oor ‘n paar jaar onwettig wees, want daar geen reeds stemme op wat eis dat elkeen wat die ANC se agitpropbegrip van “apartheid as misdaad teen die mensdom” bevraagteken, soos Joodsevolksmoordontkenners in Duitsland behandel moet word en summier in die gevangenis gesmyt behoort te word.

Apartheid, ‘n postmoderne woord

Onlangs het ek die volgende op Engels getwiet:

Weens die herhaling daarvan binne die Sowjetagtige agitpropprojek van die ANC, SAKP en die voormalige, sogenaamde anti-apartheidsbeweging, het die woord “apartheid” eintlik semanties leeg of sinneloos geraak. Die graffito wat die aardbol ontsier, maar eintlik niks meer beteken nie.

Die Nasionale Partyregering het gepoog om van die pejoratiewe betekenis weg te kom wat die term in die plaaslike Engelse media, asook internasionaal, verkry het deur nuwe terme uit te dink, soos “afsonderlike ontwikkeling” en selfs “plurale demokrasie” (toe Piet Koornhof nog minister van samewerking en ontwikkeling was, vanaf 1978 tot 1984).

Selfs toe sosiale rasseskeiding onder PW Botha afgeskaf is en daar gemengde kroeë, vervoer en universiteite was, het die ANC en die buiteland volgehou deur “apartheid” as hul gunstelingterm en -belediging vir die Afrikanerbewind te gebruik. Daarom word die tydvak 1948-1994 klakkeloos op Engels as “the apartheid era” bestempel, sonder inagname van die belangrike beleidsverskuiwings en selfs skeurings wat daar in die Nasionale Party tydens die onderhawige periode plaasgevind het.

Ek het al verskeie kere genoem dat die term “apartheid” vir die meer radikale plaaslike Engelse ‘n metoniem vir “Afrikaner” is. Daarom word Afrikaans die “apartheidstaal” genoem, die Afrikaanse letterkunde is “apartheidsliteratuur”, “Die Stem” is die “apartheid anthem”, en dergelike meer. Jy kan seker boerewors en pap die “apartheidsdis” noem. Daar bestaan slegs twee periodes in die Suid-Afrikaanse geskiedenis toe Afrikaners sterk inspraak in die regering geniet het, en dit was tydens die Boererepublieke in die Noorde van die land, asook tussen 1948 en 1989, totdat FW de Klerk finaal boedel oorgegee en Afrikaners in die hand van die radikale afro-anglo-marxistiese terreurorganisasies gegee het. Toevallig was die tydperke van Afrikanerregering in Suid-Afrika ook die jare toe die land die meeste vooruitgegaan het, “goue tye” as’t ware.

Hier onder bespreek ek nou enkele fasette van die term “apartheid” en toon ook aan waarom selfs die rasseskeiding of segregasie wat onder apartheid beoefen is, kwalik verkeerd en allermins ‘n “misdaad teen die mensdom” was.

Apartheid as Suid-Afrika se Goue Tyd

Die voormalige Rand Daily Mail (die mees linkse koerant van destyds) het twee weke voor die sluipmoord op dr. Verwoerd in 1966 die volgende geskryf:

“Dr Verwoerd has reached the peak of a remarkable career … The nation is suffering from a surfeit of prosperity.”

Laasgenoemde aanhaling geskied in Hermann Geliomee se artikel, Remembering Verwoerd. In dieselfde paragraaf kwoteer hy insgelyks nog ‘n liberale, Engelse publikasie, die Financial Mail wat in 1967 die periode tussen 1961 en 1966 die “Fabelagtige Jare” (Fabulous Years) genoem het.

Hoe het die Engelse mening in dié land gevorder vanaf die “Fabelagtige Jare” van “Verwoerdiaanse apartheid” toe die land ‘n “oorversadiging aan voorspoed” beleef het, tot nou waar hierdie vooruitgang en ekonomiese groei as ‘n “misdaad teen die mensdom” getipeer word?

Leon Lemmer skryf in sy mees onlangse rubriek:

Wat ek verwerplik vind, is dat historici nie genoegsaam aandag vestig op die mate waarin die Boere (en selfs die 1820-Britse setlaars en hulle nageslag) aan hulle lot oorgelaat is nie. Die destydse toestande aan die Kaap en in bv Algerië word nie vergelyk nie. In Algerië, anders as aan die Kaap, kon die blankes op uitstekende militêre beskerming staatmaak (Praag 16.11.2019). Hoekom word hierdie verskil nie uitgewys nie? Seker omdat dit die destydse plaaslike blankes in ‘n beter lig sou stel. Om dieselfde rede word die uitmuntende prestasie van blankes oor eeue, ver van Europa in Suidelike Afrika, nie genoeg beklemtoon nie. Om in so ‘n eens moeilik bereikbare geografiese gebied – en daarby in Afrika – Westerse beskawing/kultuur/waardes te vestig, was en is ‘n ongelooflike prestasie.

As ons vyande dus praat van “400 jaar van apartheid”, kan ons dit soos Leon Lemmer verwoord as ‘n “ongelooflike prestasie” wat sonder die hulp of bystand van enige “moederland” geskied het. Maar veral die periode ná 1948, die “fabelagtige jare” waarvan die Financial Mail gepraat het, moet as ons Goue Tyd beskryf word, toe Suid-Afrika geïndustrialiseer het en ‘n opbloei op alle gebiede, ekonomies, kultureel, sportief, militêr, beleef het.

So iets het nog nooit op die vasteland van Afrika plaasgevind nie… in elkeen van ons middestede kan ons die vervalle reste daarvan, die wolkekrabbers en monumente, die snelweë en ingenieursprestasies, gadeslaan. Eskom, SAL en Transnet het nog gewerk. Noem dit die “argeologie van apartheid”, die geboue van tientalle verdiepings, die boomryke, netjiese voorstede, selfs die lokasies wat soveel beter daar kon uitgesien het as die inwoners maar net vir dienste en elektrisiteit betaal het en hul bevolkingsaanwas kon temper deur middel van die gratis geboortebeperking wat aan hulle beskikbaar gestel is!

Apartheid as afsonderlike ontwikkeling

Nou onlangs was ek by Sun City naby Rustenburg met vakansie vir ‘n paar dae. Veral die guitige “Palace of the Lost City” met sy ruie kunsmatige tuine verteenwoordig iets tussen ‘n Walt Disney-fantasie en Rider Haggard se boeke (wat ek nog nooit gelees het nie, bygesê).

Die gedagte tref my toe skielik: Is die hele Sun City-kompleks nie insgelyks ‘n voorbeeld van apartheid-in-werking nie? Immers is dit uitsluitlik binne ‘n vorige tuisland, die Republiek van Bophutatswana, gebou en het werk aan duisende ongeskoolde werkers verskaf, met toeriste van regoor die wêreld wat steeds daarheen stroom.

Op die pad na Sun City kom mens heelwat netjiese baksteenhuise teë wat aantoon dat daar koopkrag in die gebied bestaan wat sowel deur Sun City as die vele platinamyne in die gebied verseker word.

Terwyl ek soggens in die soort kunsmatige woud wandel wat landskapsargitekte by Sun City aangelê het, of langs die Gary Player-gholfbaan, dink ek stilletjies: “Dis dan hoe ‘n misdaad teen die mensdom lyk.” Vir die gemiddelde linkse kommentator wat die afgelope twee weke gal gebraak het oor apartheid, lyk die Duitse konsentrasiekampe van die tweede wêreldoorlog of die Sowjetunie se goelags seker beter as die vakansieoord by Sun City. Maar as jou werklikheidsin so aangetas is en jy so fanaties vassteek in jou haat vir alles wat in die Goue Tyd van Afrikanerregering tot stand gekom het, sal jy seker volhard in jou absurde aantygings van “volksmoord en misdaad teen die mensdom”.

Só lyk ‘n “apartheidskonsentrasiekamp” in die tuisland Bophutatswana

Boonop weet ons dat die geskiedenis van postkoloniale Afrika deur allerlei burgeroorloë en etniese stryde gekenmerk is. Het apartheid, wat ten minste aan elke Bantoestam ‘n eie gebied toegeken het, ons nie gevrywaar van verwoestende burgeroorloë en selfs volksmoorde soos in die res van Afrika nie?

Dan was daar nog al die tuislandontwikkelingskorporasies, die duisende swart skole en hospitale wat die ou regering gebou het, sonder korrupsie… (so anders as die ANC-terroristebewind!)

Apartheid as rasseskeiding

Terwyl daar in die verlede van “groot” en “klein apartheid” gepraat is, het ek nog altyd ‘n ongemak ervaar oor “klein apartheid”. Jare gelede toe ek nog ‘n nagraadse student was, het ek ‘n fotograaf van Rapport my laat afneem by sulke “apartheidsbordjies” by die stasie op Doornfontein, naby waar die koerant se kantore destyds geleë was, as ‘n soort ironiese kommentaar op “klein apartheid”. Die foto’s is destyds in Rapport gepubliseer.

Sekerlik hoef niemand skuldig te voel oor “groot apartheid” oftewel die afsonderlike ontwikkeling van die verskillende swart etniese groepe in die land nie. Dit verskil nie veel van wat al die Westerse lande, asook die Verenigde Nasies, in Afrika ná die onafhanklikwording van die voormalige kolonies, probeer uitrig het nie. Apartheid was niks meer of minder as “ontwikkelingshulp” wat deur die ontwikkelde Westerse minderheid aan die onontwikkelde swart meerderheid toegestaan is nie.

Indien ontwikkelingshulp dus ‘n “misdaad teen die mensdom” is, dan moet Swede met sy SIDA (Swedish International Development Aid), asook die ander Skandinawiese lande, Nederland, Frankryk, Duitsland, die VK, die VSA en elke ander Westerse land wat al fondse vir Afrika uitgedeel het óók skuldig wees aan “misdade teen die mensdom”. Nie dat Swede en ander onskuldig is nie, want hulle het immers die werklike misdaad teen die mensdom in ons land — die ANC se terreurveldtog teen onskuldige burgerlikes — gefinansier. Dit is egter ‘n ander verhaal waarby ons binnekort sal stilstaan.

Maar wat van daardie aparte strande, bankies in parke, ingange by poskantore, treinwaens, busse, en someer? Deesdae twiet vele mense, veral swartes, maar ook blanke linkses aanmekaar sulke foto’s uit die verlede om ons dit voor die kop te gooi. Tot onlangs het dit my ook met ‘n gevoel van ongemak gelaat. Moontlik was dit vernederend vir swartes of kleurlinge om nie op dieselfde bus te ry nie of by ‘n ander toonbank in die poskantoor gehelp te word nie. Bygesê: vandag het die “geïntegreerde” poskantoor merendeels opgehou werk en ontvang ek nie meer pos in my posbus nie.

Maar sodanige “klein apartheid” het natuurlik in vele ander lande, asook ander Afrikakolonies soos dié van die Britte, Belge, Portugese en Franse, bestaan. In die VSA, veral die suidelike state, was dit vry algemeen. Is al daardie lande dan ook skuldig aan ‘n “misdaad teen die mensdom”? Kennelik nie. Slegs Suid-Afrika is.

Rasseskeiding in die VSA: aparte waterkrane vir blank en swart.

Waarom dan dié dubbele standaarde? wonder ‘n mens.

Apartheid is vandag ‘n internasionale term. Daar word van Israel as ‘n “apartheidstaat” gepraat vanweë dié land se behandeling van die Palestynse bevolking. Trouens, vandeesmaand (Maart) word “Israeli-apartheidsweek” in Suid-Afrika gehou.

In die VSA is daar ‘n boek gepubliseer met die titel, American Apartheid, deur Douglas S. Massey en Nancy A. Denton. Volgens die uitgewer, Harvard University Press, ontleed die boek die hedendaagse segregasie wat daar steeds in die VSA bestaan, ondanks dekades van gedwonge integrasie. Die teks word só opgesom:

This powerful and disturbing book clearly links persistent poverty among blacks in the United States to the unparalleled degree of deliberate segregation they experience in American cities.

American Apartheid shows how the black ghetto was created by whites during the first half of the twentieth century in order to isolate growing urban black populations. It goes on to show that, despite the Fair Housing Act of 1968, segregation is perpetuated today through an interlocking set of individual actions, institutional practices, and governmental policies. In some urban areas the degree of black segregation is so intense and occurs in so many dimensions simultaneously that it amounts to “hypersegregation.”

Is die grote Amerika dan ook skuldig aan ‘n “misdaad teen die mensdom” as dit by sy swart bevolking kom en wat volgens die skrywers aan “Amerikaanse apartheid” onderwerp word?

My apartheid, jou apartheid… almal se apartheid. In feitlik alle ontwikkelde en selfs onontwikkelde lande bestaan daar etniese enklawes of gebiede wat grotendeels deur spesifieke groepe soos swartes, Chinese of Moslems beset word.

Hoe ontstaan rasseskeiding? As ‘n mens die linkse sluipskrywers kan glo, was Suid-Afrika vóór 1948 ‘n multikulturele of veelrassige utopie waarin almal “gelukkig saam en deurmekaar” gewoon het. Die misdaadhool Sophiatown word gewoonlik as ‘n voorbeeld van dié paradyslike toestand van “veelrassigheid” voorgehou. Niks kan natuurlik verder van die waarheid wees nie. Die rasse en groepe in Suid-Afrika het lank voor formele apartheid reeds afsonderlik van mekaar gewoon en geassosieer. Kyk maar na Mahatma Gandhi se “rassistiese” opmerkings oor swartes.

In ‘n ope brief aan die Natalse Parlement in 1893, het Gandhi geskryf:

“I venture to point out that both the English and the Indians spring from a common stock, called the Indo-Aryan. … A general belief seems to prevail in the Colony that the Indians are little better, if at all, than savages or the Natives of Africa. Even the children are taught to believe in that manner, with the result that the Indian is being dragged down to the position of a raw Kaffir.”

‘n Lig het egter vir my opgegaan toe ek via Google op die Engelse Wikipediabladsy oor “racial segregation” afgekom het. Dit lyk asof die blote bestaan van rasseverskeidenheid spontaan tot rasseskeiding lei. Na aanleiding van ‘n soortgelyke formulering deur die Encyclopaedia Britannica lees ons op Wikipedia:

Wherever there have been multiracial communities, there has been racial segregation. Only areas with extensive miscegenation, or mixing, such as Hawaii and Brazil, despite some social stratification, seem to be exempt.

Met ander woorde, rasseverskeidenheid oftewel “veelrassigheid” veroorsaak apartheid, en nie andersom nie.

Blykbaar het die Chinese apartheid oftewel rasseskeiding in 779 uitgevind:

Several laws enforcing racial segregation of foreigners from Chinese were passed by the Han Chinese during the Tang dynasty. In 779 the Tang dynasty issued an edict which forced Uighurs to wear their ethnic dress, stopped them from marrying Chinese females, and banned them from pretending to be Chinese. Chinese disliked Uighurs because they practiced usury. The magistrate who issued the orders may have wanted to protect “purity” in Chinese custom. In 836, when Lu Chun was appointed as governor of Canton, he was disgusted to find Chinese living with foreigners and intermarriage between Chinese and foreigners. Lu enforced separation, banning interracial marriages, and made it illegal for foreigners to own property. Lu Chun believed his principles were just and upright. The 836 law specifically banned Chinese from forming relationships with “Dark peoples” or “People of colour”, which was used to describe foreigners, such as “Iranians, Sogdians, Arabs, Indians, Malays, Sumatrans”, among others.

De facto apartheid of rasseskeiding bestaan oral, selfs in die huidige ANC-oorheersde Suid-Afrika. Dis nóg verkeerd nóg iets om oor skuldig te voel.

Apartheid as afsonderlike ontwikkeling in Kanada en Frankryk (Nieu-Kaledonië)

Min mense weet dit, maar tot op hede word die goeie vorm van apartheid (teenoor bose ANC-apartheid, sien hier onder) wat Afrikaners beoefen het, steeds deur twee Westerse demokrasieë, te wete Kanada en Frankryk, toegepas.

In Kanada geld ‘n stelsel van tuislande wat vir die inheemse Indiaanbevolking opsy gesit is. Verskeie Indiaanstamme, waaronder die Mohawks, handhaaf ook rassewette om hul getalle en identiteit te beskerm. Volgens die Wikipediablad oor “Racial Segregation” geld die volgende tans in Kanada:

The Mohawk tribe of Kahnawake has been criticized for evicting non-Mohawks from the Mohawk reserve. Mohawks who marry outside of their tribal nation lose their right to live in their homelands. The Mohawk government claims that its policy of nationally exclusive membership is for the preservation of its identity, but there is no exemption for those who adopt Mohawk language or culture. The policy is based on a 1981 moratorium which was made law in 1984. All interracial couples are sent eviction notices regardless of how long they have lived on the reserve. The only exemption is for mixed national couples married before the 1981 moratorium.

Although some concerned Mohawk citizens contested the nationally exclusive membership policy, the Canadian Human Rights Tribunal ruled that the Mohawk government may adopt policies it deems necessary to ensure the survival of its people.

Let op die frase onmiddellik hier bo: …the Canadian Human Rights Tribunal ruled that the Mohawk government may adopt policies it deems necessary to ensure the survival of its people. 

Die onmiddellike vraag wat by my opkom, is: Was Afrikaners nie ook, as kleine blanke minderheid op hierdie grote swart vasteland wat as Afrika bekendstaan, daarop geregtig “om beleid aan te neem wat ons as nodig ag om die voortbestaan van ons volk te verseker” nie, waaronder selfs die Wet op gemengde huwelike, die Ontugwet en dergelike meer? Of is ons dan minder werd as die Mohawks van Kanada?

In die meer onlangse verlede het ‘n Franse Sosialistiese regering ‘n soortgelyke apartheidsbestel op die eiland Nieu-Kaledonië in die Stille Oseaan ingestel.

Nieu-Kaledonië (Frans: Nouvelle-Calédonie vir Nieu-Skotland) is ‘n oorsese gebied van Frankryk in die Stille Oseaan en lê in Melanesië. Nieu-Kaledonië bestaan uit drie provinsies met ‘n oppervlakte van 18 576 km² en het ‘n bevolking van 256 000 in 2012 gehad. (Afrikaanse Wikipedia.)

Die probleem is insgelyks dat die bevolking van Nieu-Kaledonië veelrassig en veelvolkig is, bestaande uit blanke Franse en die inheemse Kanakke wat op ‘n stadium onluste gepleeg en selfs ‘n onafhanklikheidsbeweging met terreuraktiwiteite geloods het.

Frankryk het ‘n bladsy uit dr. Verwoerd se boek geneem en die eiland verdeel in ‘n aantal provinsies oftewel tuislande waarin elke etniese groep homself kon regeer. Die totale bevolking, waaronder die Kanakke, het so baie van apartheid gehou dat hulle in ‘n onafhanklikheidsreferendum op 4 November 2018 teen onafhanklikheid van Frankryk gestem het.

Nes onder die goeie Afrikanerapartheid in Suid-Afrika van weleer, geniet die Kanakke ook stamregering en ander maatreëls om hul kultuur, identiteit en gebruike te behou. Soos die Engelse Wikipedia dit stel:

Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas (aires coutumières) that make up the territory. Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms (chefferies), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.

The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity. The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per each customary area. In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals “concerning the Kanak identity” as defined in the Nouméa Accord. It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system. A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.

Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues. The French administration typically respects decisions made in the customary system. However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of corporal punishment, are seen as clashing with the human rights obligations of France.

Klink dit dalk bekend?

Apartheid as misdaad teen die mensdom

Kommunisme het 100 miljoen mense gedood, maar is nie deur die VN getipeer as ‘n “misdaad teen die mensdom” nie. In Suid-Afrika het die veiligheidsmagte oor 40 jaar van Afrikanerregering, volgens die Waarheids- en Versoeningskommissie se syfers, ‘n raps meer as 500 mense in onluste en ander situasies gedood. Nietemin het ‘n klomp kommunistiese en Afrika-state met veel swakker menseregterekords as Suid-Afrika op 30 November 1973 tydens ‘n sitting van die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies verklaar dat “apartheid ‘n misdaad teen die mensdom is”.

Was dit nie ‘n klug nie? Oftewel Sowjet-agitprop soos die FW de Klerkstigting dit so mooi gestel het nie?

Feit is dat niemand, waaronder die duisende lewende amptenare, politici en regeringslui wat deel van die stelsel van vóór 1994 was, nog ooit van die “apartheidsmisdaad” aangekla is nie. Ek daag elkeen wat in die hoofstroommedia teen apartheid as “volksmoord” en “misdaad teen die mensdom” uitvaar, om ‘n klag by die naaste polisiestasie, hier of oorsee, aanhangig te maak en te kyk hoe ver die saak gaan. Geen hof, behalwe miskien in Julius Malema se toekomstige Rooi Suid-Afrika, sal so ‘n klag aanhoor nie.

Net so kan Kanada of Frankryk seker insgelyks van ‘n “misdaad teen die mensdom” aangekla word, want hulle beoefen mos apartheid sover dit die Mohawks en die Kanakke aanbetref? Vertel dit vir Justin Trudeau of Emmanuel Macron. Trouens, ek daag enigeen van die Netwerk24- en ander linkse sluipskrywers soos Ma(r)x du Preez, Antjie Krog, Anton van Niekerk, Leopold Scholtz, Willemien Brummer, Elmien du Plessis, Lindie Koorts, Christi van der Westhuizen en wie nog uit om dadelik vir Trudeau en Macron voor die Internasionale Geregshof te bring sodat hulle kragtens die Roomse Statuut en die Internasionale Konvensie oor die Onderdrukking en Bestraffing van die Apartheidsmisdaad verhoor kan word!

Kom nou, here en dames, ekskuus, “vroue” want hulle is nie dames nie, hardloop Den Haag toe voordat die paadjie vol duwweltjies word.

Tot dan sal die narrery rondom apartheid, die “groot misdaad teen die mensdom”, dag vir dag, week na week, en jaar na jaar, in die media voortduur.

ANC-terrorisme as misdaad teen die mensdom

Op ‘n ernstiger noot: Niemand is nog ooit van apartheid aangekla nie, wat nog te sê skuldig bevind. Maar die soort terrorisme wat die ANC en sy buitelandse finansiers soos Swede, Noorweë, Denemarke, Denemarke, Kanada en ander lande teen onskuldige burgerlikes in Suid-Afrika gepleeg het, is wel internasionale misdade, verdragsmisdade en selfs ‘n misdaad teen die mensdom.

Suid-Afrika se probleem is nie die sogenaamde “nalatenskap van apartheid” waarmee daar tot vervelens toe gesmous word nie. Soos ek reeds hier bo aangedui het, is dit allerweë erken dat Suid-Afrika in die sestigerjare ‘n paradys vir almal was, ‘n Goue Tydvak in ons geskiedenis.

Die nalatenskap van ANC-terrorisme en buitelandse inmenging in ons land is egter ‘n perd van ‘n ander kleur. Dit het die kultuur van geweld, wanorde, misdadigheid en rassehaat waarmee ons tans te kampe het, geskep. Die land is gedestabiliseer as deel van die Sweedse beleid van “regimeverandering vir Suid-Afrika”.

Oor ‘n week gaan die Sweedse eerste minister, Stefan Löfven, ons land besoek. Ek beplan om binne dae ‘n ope brief aan hom te rig wat sowel hier as in Swede in Sweeds gepubliseer sal word en waarin ek hom konfronteer met die funeste gevolge van Sweedse finansiële steun aan die ekstremistiese Afro-marxistiese terreurbeweging wat as die ANC bekendstaan.

Terrorisme, veral waar dit herhaaldelik en sistematies aangewend word om vrees by ‘n hele bevolking in te boesem soos die ANC gemaak het, is volgens verskeie internasionale kenners wel ‘n misdaad teen die mensdom. Afrikaners behoort hierop te fokus. Hoe kan ons die spul korrupte terro’s en oorlogsmisdadigers wat ons tans regeer, aan die pen laat ry? Hoe kry ons hulle voor die Internasionale Geregshof in Den Haag of in ‘n ander nasionale hof buite Suid-Afrika waar hulle vir hul gruweldade soos die Kerkstraatbom, die Amanzimtotibom en die Magookroegbom verhoor en gestraf kan word? Is Tutu se kwytskeldings van die ANC-terroriste by die WVK enigsins geldig, want was hy nie ook ‘n ANC-lid en daarom self ‘n terroris nie?

Pleks van die Sowjetagitprop van die ANC en sy meelopers in die media te verduur, behoort ons ons eie veldtog te loods om geregtigheid vir die ANC se gruweldade uit die verlede te verkry.

Ten slotte: ANC-apartheid

Eintlik moet die woord “apartheid” uit die Roomse Statuut van 2002 verwyder word, want dit is sinneloos om dit steeds daar te hou. Tensy dit na die “ANC-apartheid” van ná 1994 verwys. Die term “ANC-apartheid” is gemunt deur die Nederlandse parlementariër, Martin Bosma, en as ‘n mens so verwys na die stelsel van diskriminasie wat tans geld en wat beslis daarop gemik is om die blanke rassegroep leed aan te doen en selfs uit te wis, pas dit veel beter by die definisies van die sogenaamde “International Convention on the Suppression and Punishment of the Crime of Apartheid” van 1973 as enige beleid van die NP vanaf 1948 tot 1994:

  1. Denial to a member or members of a racial group or groups of the right to life and liberty of person

    1. By murder of members of a racial group or groups;
    2. By the infliction upon the members of a racial group or groups of serious bodily or mental harm, by the infringement of their freedom or dignity, or by subjecting them to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment;
    3. By arbitrary arrest and illegal imprisonment of the members of a racial group or groups;

  2. Deliberate imposition on a racial group or groups of living conditions calculated to cause its or their physical destruction in whole or in part;

  3. Any legislative measures and other measures calculated to prevent a racial group or groups from participation in the political, social, economic and cultural life of the country and the deliberate creation of conditions preventing the full development of such a group or groups, in particular by denying to members of a racial group or groups basic human rights and freedoms, including the right to work, the right to form recognised trade unions, the right to education, the right to leave and to return to their country, the right to a nationality, the right to freedom of movement and residence, the right to freedom of opinion and expression, and the right to freedom of peaceful assembly and association…

Verskeie van dié artikels is van toepassing op die ANC-apartheid wat tans teen ons geld, en Afrikanerjuriste behoort dit te ondersoek en ‘n internasionale hofsaak teen die ANC-terroristebewind aan die gang te kry.

Geen steen behoort onaangeroer te bly in ons pogings om die ANC-terroriste aan die pen te laat ry nie.

Die misdade teen die mensdom wat hulle pleeg, duur elke dag voort. Dit kan nie langer so aangaan nie.

En laat diegene wat poog om ons spraakvryheid te beperk deur ons te wil straf omdat ons hulle onbekookte leuens, beswaddering en stigmatisering oor die verlede durf kritiseer, besef dat húlle insgelyks artikel 3 van die Konvensie teen apartheid oortree, “…by denying to members of a racial group or groups… the right to freedom of opinion and expression”.

Elkeen wat ons wil vervolg omdat ons ons mening oor apartheid uitspreek, sowel die goeie Afrikanerapartheid van die verlede as die bose ANC-apartheid van tans, oortree dus self die Konvensie teen apartheid.

Elke ANC-werfbobbejaan wat ek hier bo genoem het (Ma(r)x du Preez, Antjie Krog, Anton van Niekerk, Leopold Scholtz, Willemien Brummer, Elmien du Plessis, Lindie Koorts, Christi van der Westhuizen) en ek vra om verskoning vir die hele horde wat ek uitgelaat het, is self skuldig aan ‘n misdaad teen die mensdom omdat hulle ons nie net aktief namens hul base, die korrupte ANC-oorlogsmisdadigers, vervolg en belaster nie, maar ook omdat hulle ons ons spraakvryheid wil belet deur middel van hulle afskuwelike, Sowjetagtige sensuur en irrasionele, kranksinnige Afrikanerhaat.

 

Dan Roodt: Kultuurmarxisme tref Potch, of hoe intellektuele sifilis in ons land versprei

Ek moet sê, ek raak taamlik bevry van die hoofstroommedia. As ek nie iets in die alternatiewe media lees nie, weet ek nie daarvan nie. Dis nie dat ek nooit CNN kyk nie; ek het lankal opgehou TV kyk. Ek hou van Afrikaans, maar ek kan nie eens TV in Afrikaans uitstaan nie. Soms gebeur dit dat ek iewers op vakansie in ‘n verveelde oomblik die skerm op KykNET instel, maar binne minute begin ek gril. As iemand eers in ‘n sepie begin Engelse clichés gebruik, wil ek liewer in stilte verveeld wees of by die venster uitkyk. Die fauna en flora van ons mooi land is vir my oneindig interessanter as die hoofstroommedia of -TV.

Dus kom ek nou eers via Twitter agter dat daar ‘n ligte herrie sou wees omdat Steve Hofmeyr blykbaar ‘n week of wat gelede ‘n artikel in Rapport oor Jacob Zuma geskryf het, onder die titel “Die val van ‘n vout”. Dis nie vir my goeie Afrikaans nie, maar dit daargelaat.

As jy hou van swart humor, is Afrika ‘n goeie plek om te woon. En Robert Mugabe is ‘n progressiewe staatsman “wat sy land van kolonialisme bevry het”. Ek weet, ek weet, nou klink ek soos die BBC. Dis bloot ligte sarkasme.

Daar is iets sifilities aan woorde soos “progressief”, “bevryding”, “rassisties”, “gelykheid”, “blanke heerssug” en dergelike meer. Soos dit vir my lyk, ly die aanhoudende gebruik van sulke terme tot verrotting van die brein. Iewers in my verwarde jeug herinner ek my ‘n beskrywing wat die Franse skrywer Georges Bataille van sy vader, wat blykbaar aan sifilis gely het, verskaf het. Wanneer die bakterieë van dié geslagsiekte finaal van die brein besit neem, lei dit tot swaksinnigheid en blindheid.

Nietzsche het volgens sy biograwe ook dié siekte by Italiaanse prostitute opgedoen, en daarom aan die einde van sy lewe kranksinnig geraak. Maar selfs sulke verwysings laat dit te veel na ‘n intellektuele probleem klink waarmee ons te kampe het, terwyl ek bloot hier na ‘n gepaste metafoor soek om die “verrotting van die brein” in Afrika en veral Suid-Afrika te verklaar. Dink aan Idi Amin. Of Mobutu. Of Charles Taylor. Of selfs Julius Malema. Die herhaling van Oos-Europese, marxistiese gemeenplase is soos bakterieë wat uiteindelik tot swaksinniggheid lei. Die “voormalige Oos-Europa”, uiteraard. Want deesdae is Oos-Europa vinnig besig om die denksentrum van Europa te word, die laaste buitepos van nugterheid.

Dog die verbasende is hoe vatbaar sekere dom “voormalig Afrikaanse vrouens” vir breinverrotting is. Hoewel, enigiemand kan seker, letterlik of figuurlik, sifilis opdoen. Jy hoef net genoeg kere die woord “progressief” te herhaal. Richard Dawkins se oorspronklike begrip van die “meem” het iets daarvan gehad, as die verspreiding van ‘n gedragsvorm deur herhaling en nabootsing.

Eerder: na-apery. Want geen van die breinverrotte, erbarmlike, “linkse”, sifilitiese, swaksinnige, onbeholpe, vulgêre kritici van Rapport se besluit om ‘n artikel oor Zuma deur Steve Hofmeyr te publiseer, kan eintlik van menslike redenasievermoë verdink word nie. Hulle is reeds te ver heen. Hulle beskik oor die IK’s van bobbejane. Hoewel, soos Eugène Marais in sy Siel van die aap opgemerk het, is die bobbejaan ‘n slim dier en nie ver van die mens verwyder nie. Dus, indien ek Mia Swart of Elmien du Plessis of enige van die kultuurmarxistiese aapwyfies (wat lyk my in ‘n trop binne hul dieretuinhok amok wil maak) met bobbejane vergelyk, is dit nog veels te vriendelik en intellektueel vleiend. Want ‘n bobbejaan of sjimpansee wat ‘n mens na-aap is nog in ‘n mate oulik, terwyl daar niks ouliks of amusants aan dié soort biologiese masjiene is wat geprogrammeer is om oor en oor dieselfde sinnelose snert kwyt te raak nie.

‘n Mens kan daarvoor lag, maar dan net as jy in ‘n ietwat hovaardige of snobistiese bui is. Daar is iets erger as ‘n na-aper en dit is ‘n na-aper van ‘n na-aper. Toe ek destyds aan Wits gestudeer het, was ek reeds tot kotsens toe naar vir die na-apers van Engeland en veral natuurlik die Britse marxiste. Nooit kon ek destyds vemoed dat daar eendag, post-Mandela en die ramp van 1994, na-apers van na-apers van die Britse marxisme aan die Universiteite van Potchefstroom en die (voormalige) RAU sou wees nie. Destyds sou dit wetenskapfiksie gewees het, ‘n wrang grap uit ‘n Kurt Vonnegut-roman.

Professor Elmien du Plessis, asook ene Mia Swart wat haar voorstel as ‘n “visiting fellow at the Brookings Doha Centre and a research director at the HSRC” vaar teen Hofmeyr uit soos Nigeriese straatpredikers wat oor ‘n oop kanaal na die Allerhoogste toe beskik.

Elmien du Plessis van Potchefstroom het darem aan die Universiteit van Stellenbosch gestudeer, daar waar breinverrotting kennelik die graad van ‘n zombie-apokalips bereik het. Wat my vir ‘n sekond of twee geamuseer het aangaande haar tipe graad-agt-opstelletjie in The Citizen, wat blykbaar vanaf ‘n hele linkse eggokamer genaamd The Conversation afkomstig is, is dat haar angsvallige, kinderlike histerie oor Hofmeyr in die naam van “onverdraagsaamheid teenoor die onverdraagsames” nêrens enige verwysing na Marcuse bevat nie. Wat natuurlik in die dwelmbenewelde sestigerjare dié “begrip” – indien mens dit so kan noem – in sy stuk “A critique of pure tolerance” – gemunt het. Karl Marx of Sartre of wie ook al, het mos gesê dat die eerste wêreld hom as klug in die derde herhaal. Wel, hier het ons die derdewêreldse pseudoprofessor wat ‘n gek van haar maak in die “perdekoerant”, soos oorle Chris Louw na The Citizen verwys het.

Ek dink Grace Mugabe met haar twee-maande-Ph.D. van die Universiteit van Zimbabwe is veel slimmer en belesener as Elmien du Plessis, met haar tipe Raka-agtige paringsdans daar vanuit haar beige-en-bruin sitkamer in een van daardie siersteenhuise uit die dae nog voor argitektoniese standaarde gegeld het.

Al slaan Grace Mugabe nou hoeveel gekleurde skoonhede met elektriese kabels, en verteenwoordig dié voormalige “eerste dame” ‘n lagwekkende vlak van vulgariteit en swak smaak, beskik Grace naas ‘n skepsel soos Elmien du Plessis oor die verfyndheid en keurige smaak van ‘n agtiende-eeuse Franse adellike dame, iemand met ‘n salon vol skrywers en kunstenaars waar die gamba-viole weerklink.

Elmien du Plessis is net ‘n soort gatkruiper. Sy het iewers ‘n klok gehoor lui, en weet nie waar die bel hang nie, om nou my oorlede vader se gunstelingspreekwoord aan te haal. Sy is ‘n Marcusiaanse hippie wat nie haar rekenaar behoorlik aangeskakel kon kry nie, omdat sy nooit Rekenaartoepassingstegnologie op skool kon slaag nie. Haar muis kon nie verder as die tien gebooie van politieke korrektheid klik nie, wat sy op so ‘n onbeholpe, vulgêre wyse napraat.

Van Wyk Louw het mos ‘n gedig oor die Spaanse Inkwisisie geskryf met die titel “Die hond van God” waarin hy met fyn nuanse die geestestoestand van so ‘n vervolger beskryf. Ek weet nie wat om Mia Swart te noem nie, en niemand gaan ‘n gedig oor haar skryf nie. Maar moontlik “tender” sy om die titel “Teef van die PK godsdiens”, want sy skryf, verwysende na Steve Hofmeyr:

Whereas apartheid denial has not been criminalised in South Africa, there have been calls from different quarters that actions and statements denying Apartheid should be a matter for the criminal courts. The wisdom of this proposal can be debated but the fact that Holocaust denial is a crime in several countries further indicates that previous public statements made by Hofmeyr (for example that the Sharpeville massacre was not a human rights transgression) could have serious legal repercussions.

Met ander woorde, Steve moet nou vir sy spraakoortredings aangaande die heilige Apartheid (met ‘n hoofletter, let wel) tronk toe gestuur word.

Miskien moet alle Afrikaners sommer net weer in konsentrasiekampe ingebondel word deur al dié vurige “Engelse” (waarvan sommige Afrikaanse vanne het) sodat die Sowjetunie oplaas weer kan herrys, dog dié keer sonder die USSR-simfonieorkes of die Bolsjoi-ballet of ‘n ruimteprogram, en meer soos Mugaap se Zimbabwe.

Dis nogal absurd, maar by implikasie meen Mia Swart dat alle vorme van “konserwatisme” verbied behoort te word. Sy sê, betreffende Steve se artikel:

“Although the content of his article was not explicitly racist, it was certainly conservative to the bone.”

In haar heelal, sal besoekende parlementariërs van die Brise Konserwatiewe Party seker summier by die lughawe in hegtenis geneem word, want “konserwatisme” is taboe.

Ek is al amper so moeg vir links-totalitêre magsfantasieë soos dié van Mia Swart en Elmien du Plessis soos vir TV. Moontlik moet die universiteite in ateljees vir realiteitstelevisie omskep word, ‘n soort dieretuin vir verstandelik vertraagde aapmense. ‘n Paar rekwisiete uit die Sterkfonteingrotte sal seker vanpas wees.

Ook in Rapport het Antjie Krog, alias mevrou Samuel soos ek haar noem, in dieselfde uitgawe as Steve Hofmeyr, een en ander teen witmense kwytgeraak. Dis die hoogtepunt van “progressiwiteit”, as jy soos Julius Malema of Andile Mngxitama die wit ras kwets of dreig. Mevrou Samuel is natuurlik ‘n ekshibisionis wat enigiets sal sê of doen om aandag te trek.

Sy bepleit insgelyks ‘n Sowjetunie wat sy op haar kinderlike manier tipeer as ‘n land waar “witmense baie gee”. Sy kon dit net sowel Zimbabwe 2.0 genoem het, waar politieke korrektheid en linkse gemeenplase in die Engelse taal die omgewing sal definieer.

Solank Steve gesensureer word, glo die “progressiewe dames” dat die werklikheid gemaklik ontken mag word. Al gaan daar binnekort baie nulle op die randnote pryk.

Brief: Het Afrikaans ‘n kat se kans op oorlewing?

Ek wil die soeklig laat val op persone en instansies wat veronderstel is om hulle vir die bevordering en oorlewing van Afrikaans te beywer maar skromelik versuim om dit te doen.

Op 13 November is ‘n brief van my onder die opskrif, “Waarom die Afrikaanse Taalraad nie ‘n Afrikaanse taalraad is nie,” op Praag (Menings/Briewe) gepubliseer. Dit was nadat Conrad Steenkamp, die uitvoerende hoof van die Afrikaanse Taalraad (ATR), my op 1 November op LitNet uitgedaag het om my kritiek op die ATR op skrif te stel. Ek het daardie brief op 8 November en weer op die 10de na LitNet gestuur, maar dit is nie gepubliseer nie; vandaar die publikasie daarvan op Praag op die 13de. Die nie-publikasie van my standpunt op LitNet het aan Steenkamp die agterdeur gebied om glad nie op my verdoemende ATR-kritiek te reageer nie. Daar is ook geen aanduiding dat die ATR my besware in ag geneem en sedertdien verander het deur hom beter vir die bevordering van Afrikaans te posisioneer en toe te rus nie.

LitNet wat soos die ATR seker veronderstel is om Afrikaans te bevorder, het ook nie hervorm nie. Op 23 Mei het Andries Visagie ‘n artikel onder die opskrif, “‘n Visie vir Afrikaans,” op LitNet gepubliseer. ‘n Engelse weergawe met die opskrif, “A vision for Afrikaans,” is op 1 Junie op dieselfde webwerf gepubliseer. Dit impliseer seker dat LitNet hou van wat Visagie geskryf het of dat daar geen wesenlike beswaar daarteen is nie.

Visagie is ‘n Afrikaansdosent aan die Universiteit Stellenbosch (US). Sy doktorale proefskrif handel oor manlike subjektiwiteit in die Afrikaanse prosa van 1980 tot 2000. Sy navorsing is gerig op gender en seksualiteit. Hierdie inligting word op LitNet verskaf. Visagie het bv Helena Gunter se bundel, Op ‘n plaas in Afrika (2007), bespreek; veral die “gekwelde seksualiteit” daarin (12.03.2008). Gunter se taalgebruik is volgens Visagie “verfrissend” en dan verskaf hy voorbeelde van haar vermenging van Afrikaans en Engels. Hy het ook Dot Serfontein se boek, Vrypas (2009), bespreek en dink dat Afrikanerkultuur in hierdie eeu nie agteruit hoef te staan vir dié in die vorige eeu nie (13.08.2009). Antjie Krog se skryfwerk vind klaarblyklik meer guns in sy oë as dié van haar ma, Dot Serfontein. Dit lyk asof Visagie sorg dat hy ‘n polities byderwetse indruk wek. Dalk spreek dit eerder van ‘n voorliefde vir randeiers. Hy het bv vroeër vanjaar (11-12 April) die leiding met ‘n simposium oor honde in die Suider-Afrikaanse literatuur (dus nie net in Afrikaans nie) geneem eerder as om oor ‘n meer aktuele saak soos Afrikaans aan die US te besin.

Ek het op 24 Mei kommentaar op Visagie se visie gelewer. Oor die wenslikheid om my reaksie te publiseer, het LitNet klaarblyklik ernstige bedenkinge gehad. Ek het later druk uitgeoefen deur te noem dat dit ingeligte, billike kommentaar is. My 24 Mei-kommentaar is toe op 30 Mei onveranderd gepubliseer. Daarna het ek beswaar gemaak dat min lesers weens die vertraging my kommentaar sou lees, maar daardie reaksie van my is nie gepubliseer nie. Ek en seker baie ander LitNet-lesers neem daagliks op weeksdae kennis van die jongste kommentaar. Kommentaar wat soos myne dae lank vertraag word, kom egter nie só onder die aandag van sulke lesers nie omdat dit verskyn asof dit op die oorspronklike datum gepubliseer is. My afleiding is dat LitNet verkies dat so min moontlik lesers kennis neem van wat ek oor die Visagie-visie geskryf het. Byvoorbeeld, weens die vertraging het my kommentaar nie in die weeklikse LitNet-nuusbrief verskyn nie. In die volgende drie paragrawe haal ek my gewraakte kommentaar volledig aan.

“Vir my was die verstommendste aspek van die US-taalstryd seker die skynbare onbetrokkenheid van die Afrikaansdosente. Ek herinner my ‘n enkele brief in Die Burger waarin Visagie vir Afrikaans in die bres getree het en toe was dit eintlik reeds te laat. Onlangs het die departementshoof tydens ‘n openbare byeenkoms eerder voorbrand vir meertaligheid (dus ook vir Engels) as vir Afrikaans gemaak. Ek vra my af: Waarom bevorder Afrikaansdosente en ander Afrikaanssprekendes ander tale terwyl nie-Afrikaanssprekendes (feitlik) nooit die saak van Afrikaans bepleit nie? ‘n Hoogleraar in Afrikaans het jare lank (tydens die rektorskap van Chris Brink en Russel Botman en tot in Wim de Villiers se termyn) uit die Taalsentrum en talle taalkomitees vertel hoe fantasties goed taal aan die US bestuur word, gevolglik was dit glo onnodig om oor Afrikaans bekommerd te wees. Pieter Kapp het gesaghebbend oor hierdie gebeure in sy boek, Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013), geskryf. Het daar al ooit ‘n teregwysing hieroor uit die Departement Afrikaans opgeklink? Was die rol wat die dosente in hierdie departement in die US-taalstryd gespeel het enigsins vergelykbaar met die positiewe invloed wat daar van ‘n enkele persoon, die historikus Hermann Giliomee, uitgegaan het? Wanneer die rektor in sy intreerede sê “Stellenbosch is nie ‘n Afrikaanse universiteit nie” en hierdie stelling in daaropvolgende toesprake herhaal en dit kort daarna letterlik die waarheid probeer maak, het daar telkens luide beswaar uit die US se Departement Afrikaans opgeklink of was daar dawerende stilte? Almal wat erns met Afrikaans maak, kan volgens Visagie ‘n bydrae lewer. Het die US se Departement Afrikaans rede om trots op sy bydrae tot die US-taalstryd te wees of behoort daar veel eerder verootmoediging en skaamte te wees?

“Visagie se rede word gekenmerk deur politieke byderwetsheid. Hy prys die pro-Afrikaanse rol van instansies soos die ATKV, ATR, VVA en SBA. Hulle almal gee myns insiens voorkeur aan Afrikaansvariëteite, meertaligheid en ‘n politieke ideaal, versoening, bo die heil van Standaardafrikaans. Soos hulle wil Visagie van Afrikaans ‘n versoeningstaal maak. Soos hierdie instansies vind hy Kaaps opwindend en as iets wat bevorder moet word. Soos die genoemde vier instansies rep hy polities byderwets nie ‘n woord oor taalsuiwerheid nie. Terselfdertyd verskaf hy egter (en tereg) hierdie riglyn: “Streef daarna om op alle gebiede gehalte in Afrikaans na te streef;” ook “uitnemendheid” en “‘n nuwe vasberadenheid om kwaliteit in Afrikaans te lewer.” Hy bepleit ook groter erkenning van variëteite soos Kaaps in Standaardafrikaans. Ek het nie beswaar as die drie Kaapswoorde wat hy as voorbeelde noem as Standaardafrikaans erken word nie [kwaailappies, dala (redeneer of doen) en haraam (verbode)]. Maar dit kan gerus onomwonde gestel word dat Kaaps in soverre dit met onnodige Engelse woorde besoedel is, absoluut onaanvaarbaar is; dat Kaaps in daardie opsig nie aan Visagie se gehalteriglyn voldoen nie; dat Kaaps ‘n wesenlike bedreiging inhou vir die voortbestaan van Afrikaans as ‘n taal wat duidelik van Engels onderskeibaar is. Visagie noem ook die SA Akademie en die FAK. Hierdie twee instansies het myns insiens ‘n meer sinvolle benadering tot Afrikaans as die vier waarna ek hier bo verwys het.

“Daar is ‘n lakmoestoets wat ons gerus in hierdie konteks kan toepas, deur Engels met Afrikaans te vergelyk. Word geradbraakte Engels aangemoedig of word korrekte Engels nagestreef? Waarom geld laasgenoemde nie deurgaans vir Afrikaans nie? Word die bestaan van Engelsvariëteite voortdurend beklemtoon en bevorder of word daar eerder in Standaardengels berus? Waarom dan nie eerder ‘n enkele evolueerende Standaardafrikaans ondersteun wat die doeltreffendste skans teen verswelging deur Engels bied nie? Waarom word daar grootliks sonder beswaar doelbewus met Afrikaans gemors maar nie met Engels nie? Myns insiens enersyds om Afrikaanssprekende blankes te tart. Andersyds doen sommige Afrikaanssprekende blankes lustig hieraan mee omdat hulle hulle selfrespek verloor het. Daar is in werklikheid baie dinge waarop Afrikaanssprekende blankes trots kan wees en Standaardafrikaans is ongetwyfeld een hiervan. Visagie noem dat skoolkinders nie die vrymoedigheid het om Kaaps te praat nie en daarom voorkeur aan Engels gee. Die oplossing is nie om Kaaps in sy geradbraakte vorm holus-bolus in Standaardafrikaans te inkorporeer nie maar om Kaaps van onnodige Engels te suiwer, dus dat tussen Standaardafrikaans en Standaardengels gekies moet word.”

Oor baie jare het ek LitNet ervaar as ‘n instansie wat langtand byt aan wat ek skryf. Om die moontlikheid van publikasie te bevorder, het ek doelbewus twee name uit my kommentaar gelaat. Die departementshoof waarna ek hier bo verwys, is Rufus Gouws. Hy is sedert 1980 aan die US verbonde maar geniet die twyfelagtige onderskeiding dat sy naam glad nie in Kapp se boek oor die US-taalstryd genoem word nie. Dus dat hy hom in daardie konteks nie positief of negatief oor Afrikaans uitgelaat het nie. Dit bevestig sy onaktiwiteit in ‘n taalstryd wat van deurslaggewende belang vir Afrikaans is.

Leon de Stadler is die hoogleraar in Afrikaans wat hoof van die US se Taalsentrum was en jare lank in taalkomitees gedien het en ‘n groot rol in die afskaling van Afrikaans en die huidige dominansie van Engels as onderrigmedium gespeel het. In 2002 het De Stadler “die versekering gegee dat Afrikaans die uitgangspunt van die US is, maar dat dit nie diversiteit en meertaligheid uitsluit nie” (Kapp, p 79). In ‘n berig in Die Burger (28.09.2002) het De Stadler “die versekering gegee … dat die Konsepplan US tot die bevordering van akademiese Afrikaans verbind. Afrikaans sal die primêre taal voorgraads wees en Engels nagraads” (86). Kapp verwys soos volg na ‘n berig in Die Burger (14.11.2002): “Die Rektor [Chris Brink] was die spreker [op ‘n vergadering van die US-Konvokasie] en daar is algemeen verwag dat hy sy Taalvisie van Junie sou stel. As voorspel het Leon de Stadler opdrag gehad om in ‘n personderhoud wat daardie oggend gepubliseer is, voorbrand te maak vir die US as ‘n Afrikaanse universiteit wat meertaligheid bevorder sonder om die kritiese vrae te hanteer” (88), bv “Waarom word Afrikaans nie ook die verstektaal op nagraadse vlak nie?” (87). In sy toespraak het Brink die versekering gegee “dat die US nie op ‘n glybaan na verengelsing is nie en dat hy altyd sy verbintenis met Afrikaans sal behou” (88). Dit toon hoe De Stadler hartlik met Brink se ondermyning van Afrikaans saamgewerk het.

De Stadler het sy samewerking ook verleen aan Russel Botman en Wim de Villiers se veldtogte teen Afrikaans ter bevordering van Engels. Dit is algemeen bekend dat die US-Konvokasie met Kapp as voorsitter sterk pro-Afrikaans gesind was. Dit is klaarblyklik om hierdie rede dat De Stadler, wat in ‘n leidende hoedanigheid by die afskaling van Afrikaans betrokke was, kontak met die Konvokasie vermy het. Oor die gebeure in 2007, toe Botman die rektor was, skryf Kapp: “De Stadler het vir die eerste keer onderneem dat die Taalhersieningsgroep met die Konvokasie in gesprek sal tree – die eerste en enigste gesprek het op 8 Februarie plaasgevind” (156). Kapp sê van die ANC-aktivis Botman: “Botman het gekonsentreer op die niewit ervaring van Afrikaans as onderdrukkerstaal” (156). Met so ‘n mens het De Stadler myns insiens gemene saak ten koste van Afrikaans gemaak. “In ‘n poging om steun vir die voorgestelde beleid te wen, het Botman op 16 Oktober 2007 ‘n ‘raadplegingsessie’ met die vyf statutêre liggame belê waarin hy en Leon de Stadler van die Taalsentrum probeer verduidelik het dat die beleid nie veel verskil van die 2002-beleid nie, behalwe vir die desentralisasie na fakulteite” (160). Desentralisasie was presies waarteen die Konvokasiebestuur dit gehad het. Die Konvokasie het “nog deurgaans daarop aangedring dat die beleid eerlik en konsekwent moet wees en geen ruimte moet laat om deur dosente en Bestuurslede gemanipuleer te word nie” (160).

In 2009 het De Stadler “selfs die openhartige en eerlike debat [oor Afrikaans aan die US] as ‘n gevaar vir Afrikaans beskryf en gespog dat die US se taalbeleid ‘die leiding neem onder Suid-Afrikaanse universiteite’ want dit is ‘n ‘unieke, innoverende taalbeplaningsprogram'” (180). “Christo van der Rheede wil dan, soos Leon de Stadler, ‘n onderskeid maak tussen taal en mense. Hy veg vir mense, nie vir ‘n taal nie” (Kapp, p 185; Rapport 7.02.2010). Sedertdien het die mense (“the people”) aan die US gewen en Afrikaans het die taalstryd verloor. Is dit moontlik vir enige egte Afrikaner en veral vir ‘n Afrikaansdosent om hiermee vir lief te neem?

In 2010 was daar die Vredenheim-beraad oor die US se taalbeleid. “Proff Magda Fourie [toe ‘n viserektor wat haarself daarna gediskwaliseer en die pos ontruim het] en Leon de Stadler se optredes namens die US-rektor [Botman] was nie oortuigend nie” (201). De Stadler het “dit veral gehad teen wat genoem word taalgesentreerde onderrig, omdat onderrig binne ‘n sosiale, politieke, godsdienstige, demografiese, opvoedkundige en kulturele omgewing ontwikkel moet word … Vir hom was Stellenbosch se swak diversiteitsprofiel ‘n bepalende faktor” (220); dus weer eens De Stadler se beklemtoning van “die mense” eerder as Afrikaans. De Stadler “erken dat die minderheidstaal in die proses kan seerkry, maar die US volg ‘n goed bestuurde model wat sal verseker dat probleme billik hanteer word” (220). Van een ding kan De Stadler nie beskuldig word nie: dat hy partydig vir Afrikaans was. Myns insiens het hy oor baie jare die posisie van Afrikaans aan die US deurlopend ondermyn. Daarin was hy ‘n lojale ondersteuner van die drie anti-Afrikaanse rektore wat die US in onlangse jare agtereenvolgens aangestel het: Chris Brink, Russel Botman en Wim de Villiers.

Hoe kry ‘n Afrikaansdosent dit reg om met ‘n anti-Afrikaanse erflating saam te leef? My reaksie van 24 Mei (wat ek hierbo aangehaal het) het geen reaksie van Visagie ontlok nie. Op 8 Junie het ek die saak op LitNet, onder die Engelse weergawe van Visagie se teks, soos volg aangepor: “Oor twee verdere sake sou ek graag inligting wou ontvang. Wat het die Departement Afrikaans aan die US alles in 2015 gedoen ter herdenking van die dood van Jan Marais ‘n eeu tevore? Wat beoog hierdie departement om te doen ter bevordering van Afrikaans en die nagedagtenis van Jan Marais wanneer die US volgende jaar sy eeufees vier?” Nogeens geen reaksie uit die US se Departement Afrikaans nie. Sover bekend het daardie departement in 2015 niks (noemenswaardig) in hierdie verband gedoen nie. ‘n Mens kan redeneer dit is water wat reeds onder die brug gevloei het. Maar 2018 lê nog voor en daar is in hierdie opsig insgelyks blykbaar geen aktiwiteit deur die Afrikaansdosente in die vooruitsig nie. ‘n Oud-dosent van daardie departement, die digteres Lina Spies, was en is steeds bereid om saam met Hermann Giliomee vir Afrikaans aan die US te stry. Maar die huidige dosente verkies blykbaar almal om in hierdie opsig in onaktiwiteit uit te munt.

Jan Marais het met sy skenking die stigting van die US moontlik gemaak. Hy het die uiters redelike voorwaarde gestel dat Hollands/Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels aan daardie inrigting mag beklee nie. Dit is hierdie voorwaarde wat deesdae goedsmoeds geïgnoreer word sonder om die elementêre integriteit te hê om dit ruiterlik te erken en ‘n poging aan te wend om hierdie doelbewuste versuim moreel te regverdig. Die etiekkolos Anton van Niekerk, wat oor allerhande sake gesaghebbende etiese uitsprake probeer lewer, is oor hierdie kardinale saak tjoepstil terwyl hy myns insiens skuldig is aan ‘n reuse aandeel in die verengelsing van die US.

Willie Esterhuyse, ‘n Thabo Mbeki-agterryer, het sy net selfs wyer gespan toe hy in 1995 heftig beswaar teen die bestaan van vyf Afrikaanse universiteite gemaak het (Kapp, p 63). Ek wag steeds dat Esterhuyse sy tevredenheid uitspreek oor wat hy bereik het. Ek sou veral graag wou weet hoe die twee filosowe, Anton van Niekerk en Willie Esterhuyse, die skade wat hulle Afrikaans en die Afrikanerdom aangedoen het met hulle gewetes versoen. Of soek ek gewetes waar daar net gewetenloosheid is?

Deesdae word dikwels beweer dat daar nog net een universiteitskampus is (dus nie ‘n universiteit in sy geheel nie) wat oorwegend Afrikaans is en dit is die Potchefstroom-kampus van die Noordwes Universiteit. Maar dit val op dat poste op daardie kampus al hoe meer slegs in Engels in Afrikaanse koerante geadverteer word. Die waarheid is dat daar in die ganse wêreld nie meer ‘n enkele universiteit oor is wat oorwegend Afrikaans is nie. Is dit ‘n nalatenskap waarmee ‘n mens soos Willie Esterhuyse (gemaklik) kan saamleef?

Tydens die herdenking in 2015 van Jan Marais se afsterwe ‘n eeu tevore was nie net die US se Departement Afrikaans onaktief nie maar die US in sy geheel; klaarblyklik veral weens die rektor, Wim de Villiers, se afkeer van Afrikaans as onderrigmedium. Teen die einde van die Woordfees in 2015 het Ton Vosloo oor die middaguur ‘n lesing oor Jan Marais gelewer maar grootliks uit die oogpunt van die stigting van Nasionale Pers; dus nie soseer oor die US nie. Die direksie van Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF) het ‘n kranslegging by Marais se graf gereël asook ‘n huldigingsbyeenkoms in Marais se eertydse Coetzenburg-woning. Op die US-kampus was daar geen (amptelike) byeenkoms of kranslegging by die Marais-standbeeld op die Marais-plein nie. Selfs hierdie plein word eerder die Rooiplein genoem.

Dit is heeltemal moontlik dat die US dit volgende jaar gaan beWIMpel dat daar amptelik weer oor Jan Marais geswyg word. Daar is immers geen manier hoe die huidige verengelsingsbeleid met Marais se stigtingsvoorwaarde versoen kan word nie. HJMNF-trustees sal seker maar weer die leiding ter huldiging van Marais moet neem. Waarvoor ek HJMNF verkwalik is dat ter wille van multikulturaliteit toegelaat is dat ‘n trustee in die direksie dien wat glad nie Jan Marais se wense eerbiedig nie. Michael le Cordeur het hom openlik ten gunste van Wim de Villiers se verengelsingsbeleid uitgespreek. Dit is voor die hand liggend dat geen mens ‘n HJMNF-trustee kan wees en terselfdertyd verkondig dat Engels maar prominenter as Afrikaans aan die US mag wees nie. HJMNF-trustees is dit aan Jan Marais se nagedagtenis verskuldig om voor 2018 permanent van Le Cordeur as trustee ontslae te raak.

Die ATKV is van huis uit en ook ingevolge sy naam veronderstel om Afrikaans en Afrikanerkultuur te bevorder. Onlangs het Japie Gouws, die uittredende uitvoerende hoof van die ATKV gesê: “Ons moenie veg vir Afrikaans nie” (Die Burger, By, 25 Mei, p 2). Die polities byderwetse Gerhard van Huyssteen, ‘n Afrikaansdosent op Potchefstroom en die voorsitter van die SA Akademie se Taalkommisie (hy dien op daardie kommissie – nie in dit nie) – ‘n hondeliefhebber soos Visagie en met selferkende “eienaardighede” – het in sy Beeld-rubriek dit onomwonde gestel dat hy, soos Japie Gouws, nie bereid is om vir Afrikaans te veg nie. Dit is blykbaar in orde as ‘n mens danksy Afrikaans jou brood verdien, maar moet tog nie verwag dat so iemand sy politieke byderwetsheid moet versaak om vir Afrikaans te veg nie. Verknogtheid aan linkse politiek is vir sulke mense belangriker as die heil van Afrikaans. ‘n Ander Afrikaansdosent op Potchefstroom, Wannie Carstens, het as raadslid darem vir Afrikaans aan die US geveg, maar hy het self sy hande agter sy rug vasgebind met sy vooropstelling van meertaligheid, Afrikaansvariëteite, geradbraakte “Afrikaans” in die vorm van Kaaps en politieke versoening. By kernsake soos taalsuiwerheid en onderrig in Afrikaans as die onvervreembare reg van blankes kom hy nie uit nie. Paternalisties pleit hy vir onderrig in Afrikaans vir bruin mense.

Die punt waarby ek wou uitkom, is: As die nat hout (bv dosente wat loopbaangewys, ampshalwe, om den brode met Afrikaans te make het) nie genoeg vir Afrikaans omgee sodat hulle bereid is om daarvoor te veg nie, watter hoop is daar dat die droë hout (diegene wat nie so direk met Afrikaans gemoeid is nie) ten behoewe van Afrikaans gaan vlamvat? Is dit nie hoogswaarskynlik dat Afrikaans weens politieke byderwetsheid en doodgewone slapgattigheid onder sal gaan nie? Dit is sekerlik nie te laat om sonder omhaal van woorde teen hierdie elemente te velde te trek nie.

— Johannes Comestor

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch: Wim de Villiers se dilemma

‘Die vraag is of die departement van hoër onderwys nie reeds ‘n rol in die opstoking van onrus speel en dit selfs befonds nie. Wat in elk geval duidelik is, is dat die departement enige sweem van universitêre outonomie minag.’

Wim de Villiers, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), het op 1 April sy ampstermyn op die agtervoet begin. As blanke is hy in die plek van sy bruin voorganger, Russel Botman, aangestel. Daarby is hy ‘n man. As hy ‘n blanke vrou was, sou dit die kritiese, selfs vyandige, ingesteldheid jeens hom seker ietwat getemper het. In die sogenaamde nie-rassistiese en nie-seksistiese nuwe Suid-Afrika word dinge, wanneer dit blankes aangaan, in die eerste plek rassisties en dikwels ook seksisties benader. Wanneer ‘n swarte in ‘n pos aangestel word, is die mode-ingesteldheid dat dit transformatories of regstellend en dus in orde is. As dit daarby ‘n vrou is, is euforie aan die orde van die dag.

Die punt is dat die populêre houding is dat ‘n blanke en veral ‘n man nie in ‘n pos aangestel mag word wat voorheen deur ‘n swarte (insluitende ‘n bruin swarte) beklee is nie, want daarmee word ‘n doodsonde gepleeg. Dit veroorsaak immers dat terrein wat deur swartes ingeneem is deur wittes herwin is. Dit druis in teen een van die allerheiligste heilige koeie in die nuwe Suid-Afrika, te wete transformasie. In die praktyk neem transformasie of regstelling dikwels die vorm van blatante en onregverdigbare bevoordeling van swartes ten koste van blankes aan. Dit word suiwer op grond van ras- en geslag gedoen en as geregtigheid geparadeer.

Wat kon De Villiers doen om uit hierdie haglike situasie te ontsnap? Breedweg was daar twee moontlikhede. Op 1 April was hy by die vurk in sy pad. Yogi Berra, ‘n oud-bofbalspeler, het gesê: “When you come to a fork in the road, take it.” Dit is wat De Villiers gedoen het. Daarmee het hy sy lot verseël, want hy moes koers inslaan, hetsy na links of regs. Hy kon links gaan en die weg van sy voorganger, ‘n militante ANC-aktivis, bewandel. Dit is die pad van mode-politiek en druis direk in teen wat ‘n rektor veronderstel is om te wees, naamlik iemand wat so ideologies neutraal as moontlik die akademiese heil van die universiteit najaag. De Villiers moes bedag daarop gewees het dat swartes deesdae kritiekloos met haas enige wanprestasie of misbruik van hulle posisie kan wegkom, maar dat dit nie vir blankes geld nie. Sodanige dubbele standaarde is immers een van die wesenskenmerke van die nuwe Suid-Afrika.

De Villiers was vry om regs te gaan en eer aan sy rektorskap te bring deur, soos dit hoort, die akademies beste belange van sy universiteit na te jaag. Dit is om akademiese redes dat ‘n universiteit bestaan. Aan ‘n universiteit behoort die beste moontlike onderrig aan die akademies beste studente gegee te word, wat noodwendig die aanstelling en bevordering van die akademies beste dosente en navorsers impliseer. In hierdie opsig het die US in die vorige eeu ‘n trotse tradisie gevestig. Tydens die rektorskap van Chris Brink en veral Russel Botman is egter fanaties gepoog om alles wat aan die tradisionele US herinner so gou en volledig moontlik af te breek. Twee kenmerke van die US van weleer is vir verguising en vernietiging uitgesonder: dat dit ‘n inrigting vir blankes was en dat die onderrigtaal Afrikaans was. Die gesonde akademiese lewe, die uitnemende akademiese prestasies en die harmonie, wet en orde wat voorheen op die kampus geheers het, is doelbewus misgekyk. Die US van weleer was ‘n aangename en ordentlike ruimte. In die plek van akademiese uitnemendheid het Brink en daarna Botman voorkeur aan die politiek van transformasie gegee, waaruit uiters destruktiewe gevolge gespruit het wat deesdae oral op die kampus sigbaar is.

As De Villiers gekies het om die enigste eerbare weg te volg, naamlik dié van die akademie, sou dit ruggraat van hom geverg het. Dit sou van hom vereis het dat hy in murg en been ‘n akademikus moet wees; iemand wat deur voorbeeldstelling en aktiewe leiding akademiese luister aan die US kon verskaf. As hy die situasie wat hy van Botman geërf het eerlik uit die akademiese oogpunt ontleed het, sou dit vir hom duidelik gewees het dat daar taalgewys net een sinvolle oplossing vir die US se taalprobleem is: Die Afrikaanse eentaligheid van die US moet herstel word. Dit beteken dat Engels as onderrigmedium uitgefaseer moet word; iets wat heeltemal moontlik is, want dit is reeds suksesvol in die vroeë US-geskiedenis gedoen. Moreel sou ‘n uitsluitlik Afrikaanse US ook die beste wees, want dit sou die US weer in ooreenstemming bring met sy stigtingsvoorwaarde soos gestel deur sy stigtingsdonateur, Jan Marais: “De Hollandsche Taal in zijn beide vormen – dwz Afrikaans zoowel als Nederlandsch – geen minder plaats dan het Engelsch innemen zal” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 183). Prakties sou ‘n enkele onderrigmedium ook sinvol wees, want die ekstra werk wat twee onderrigmediums meebring (bv duplisering van lesings, vertaalwerk en tolking) kon uitgeskakel word.

Daar kan teëgewerp word dat die uitfasering van Engels aan die US teen die politieke werklikheid van die nuwe Suid-Afrika indruis. Dit is immers ‘n feit dat die land in sy geheel grootliks onverdiend in die skoot van die ANC geval het. Die ANC se verlede en hede is van so ‘n aard dat die kamerade nie besef dat die begrip “ikoniese misdadiger” selfteenstrydig is nie. In die ANC is daar ‘n groot skeut kommunisme. Hoewel dit (feitlik) nooit openlik gesê word nie, is die kommunisme sterk in die ANC se departement hoër onderwys gevestig. ‘n Mens sou dink dit behoort dié plek te wees waar kommunisme nie geduld word nie. Wat daardie departement begeer, is gedwonge rasse-integrasie op al die kampusse van universiteite wat eens blank was. (Soos die nasionale sokkerspan mag die tradisioneel swart universiteite maar swart bly.) Die eens Afrikaanse universiteite word vir spesiale aandag uitgesonder. Die ANC se ideaal is dat hulle progressief verswart moet word, dus minstens totdat die studentekorps (en personeel) die demografie weerspieël. Wat die studente betref, moet aan twee eise voldoen word.

Eerstens moet die toelatingsvereistes verlaag word sodat “benadeeldes” die kampusse kan verswelg. Hieraan word stukrag by die toekenning van studiebeurse gegee deur swartes suiwer op grond van ras te bevoordeel. Ook word ras- en geslagsteikens of -kwotas by studierigtings ingestel sodat die getal en persentasie swart studente progressief meer en die blankes minder word. Die bevrydingsteoloog Nico Koopman, ‘n US-viserektor, het met die verregaande uitlating gekom dat dit “gelyke geleenthede vir almal” bied (US-webwerf 7 deser). Vir die ernstige en toenemende mate waarin hierdie beleid doelbewus en blatant studiegeleenthede van blankes ontneem, is daar geen simpatie nie. Dit is ‘n gedagte wat blykbaar nooit by die transformeerders opkom nie.

Iets wat nooit openlik erken word nie, is dat akademiese standaarde terselfdertyd noodwendig verlaag word. Dit word des te meer die geval omdat die owerheidsubsidie nie net bepaal word deur die getal studente wat tot studie toegelaat word nie, maar ook deur die getal studente wat afstudeer, dus die leergang vir ‘n kwalifikasie suksesvol voltooi. Daar is ongetwyfeld ook die neiging om sag met benadeelde of agtergeblewe studente te werk, want hulle akademiese toestand word nie aan hulleself toegeskryf nie maar aan die nalatenskap van apartheid. Dus, swartes word hier, soos elders, as die onskuldige slagoffers van blanke boosheid beskou.

Tweedens word vereis dat die onderrigtaal niemand mag uitsluit nie. Hier word selektief op Afrikaans gefokus. Net Afrikaans (en nie Engels nie) word geïdentifiseer as ‘n uitsluitingsmeganisme. Al die eens Afrikaanse universiteite moet dus nie net verswart nie maar ook verengels. Hierdie proses word “regstellende geregtigheid” genoem. Geregtigheid vir wie? Nie vir blankes en veral nie vir Afrikaners en Afrikaans nie, maar vir swartes wat die koloniale taal Engels verkies.

Hoe kan die US uit hierdie situasie ontsnap? Deur hom op universitêre outonomie te beroep. Dus deur te ontken dat die ANC hom die reg mag toe-eien om in akademiese sake in te meng. Maar die ANC-regering kan nie gemeet word aan dieselfde standaarde as beskaafde Westerse regerings nie. Die ANC aanvaar nie eens heelhartig die outonomie van die regbank nie. Blade Nzimande, die kommunistiese minister van hoër onderwys, het dit al uitdruklik gestel dat universiteite aan die ANC se wense moet voldoen anders sal hulle owerheidsubsidies in die gedrang kom.

Vir die US om ‘n akademiese inrigting te bly en ‘n outonome universiteit in die ware sin van die woord te wees, is die enigste uitweg om hom van die ANC-regering los te maak. Hy behoort geprivatiseer te word. In (tradisioneel) beskaafde lande, soos die VSA, ontvang private universiteite steeds finansiële ondersteuning van die staat, hoewel in mindere mate as staatsuniversiteite. Wat die private universiteite aan geld inboet, word meer as vergoed omdat hulle outonoom funksioneer. Hulle kan dus strenger toelatingsvereistes vir studente stel en die resultaat hiervan is hoër akademiese standaarde. Wanneer studente om werk aansoek doen, word meesal voorkeur gegee aan die kandidate wat aan private universiteite gestudeer het. Dit is ook die weg wat die US behoort te volg. Hy kan sy akademiese siel behou deur dit nie, soos tans, vir staatsubsidies te verkwansel nie.

Sodanige breuk met die regering word jaarliks makliker omdat die owerheidsubsidie ‘n al hoe kleiner persentasie van die begroting uitmaak. Die US behoort aan homself die ideaal van ‘n suiwer akademies-gedrewe private Afrikaanse universiteit te stel. Die universiteit hoef nie progressief al hoe groter te word soos die ANC begeer nie. In sigself is ‘n al hoe groter universiteit ‘n onding en des te meer in ‘n dorp soos Stellenbosch. Eksklusiwiteit gegrond op akademiese gehalte en onderrig in Afrikaans behoort die ideale te wees.

In teenstelling met hierdie akademies gesonde idealisme moet hierdie vraag egter gestel word: Hoe lyk die US deesdae? Die harde werklikheid is dat De Villiers nie die smal akademiese weg gekies het nie. Hy gee voorkeur aan die skynbaar makliker politieke pad. Hierdie breë weg is deurspek met ANC-gedienstigheid. Pleks van voorkeur aan ‘n sterk akademiese oriëntasie te gee, het hy sy seën oor Botman se politieke manewales uitgespreek. Daarby kon dit nie bly nie. De Villiers het van die begin af besef dat hy nie bloot in dieselfde mate as Botman die pad van ANC-gedienstigheid kan loop nie; dat hy Botman moet oortref as hy as blanke enigsins polities aanvaarbaar wou wees. Dít is ‘n verloorpad. Nie net druis dit lynreg teen gesonde akademiese oorwegings in nie; dit maak beheer oor die politieke situasie onmoontlik. Daar bly geen ruimte vir universitêre outonomie oor nie.

‘n Kortbegrip van waar die US hom binne 6 maande na De Villiers se diensaanvaarding bevind, is op die US-webwerf (22 deser) beskikbaar. Die aanleiding was die Luister-video, wat herinner aan die Reitz-video wat tot die rektorskap van Jonathan Jansen aan die Universiteit Vrystaat UV) gelei het. (Daarmee het die UV, soos die US, van die akademiese pad afgewyk en die politieke pad betree. Die aanduidings is dat dit binnekort tot die afskaffing van onderrig in Afrikaans aan die UV gaan lei. Die vooruitsigte van Afrikaans aan die US is nie noodwendig beter nie.)

Die Luister-video word nie deur die US-bestuur as ‘n propagandadokument beoordeel nie. Daar word sonder meer aanvaar dat “ons [swart] studente steeds uitgelewer is aan onmenslike ervarings van rassisme en ander vorms van diskriminasie.” Hierdie reaksie is soortgelyk aan die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (Saru) se reaksie op Cosatu se valse bewering dat 5 swart en 2 wit Springbokrugbyspelers by hom oor die stadige pas van transformasie gekla het. Die bestuur van die US en Saru verstaan nie ideologie en propaganda nie en reageer met die uiterste naïwiteit daarop. Hermann Giliomee het onlangs in ‘n onderhoud van US-dosente gesê: “Dis mense wat geen begrip van die politieke werklikhede het nie” (Die Burger, 7 deser, p 13). Ek beskou hierdie opmerking as van toepassing op veral die US-bestuur. By die video-dialoog was daar glo 22 studente en ‘n dosent betrokke. Daar is geen sprake van optrede teen hierdie 23 mense wat die naam van die US beswadder het nie. Pleks daarvan soek De Villiers guns by hierdie elemente met sy verwysing na “die beëindiging van die diensverhouding van ‘n [blanke] dosent [Anton Stander] wat ‘n rassistiese SMS gestuur het”.

De Villiers lys dan die transformasie-aksies wat hy geloods het. Hulle is in sommige gevalle eerder van ‘n politieke as akademiese aard, soos die menswaardigheidsoptog, die verwydering van die Verwoerd-plaket, die instelling van ‘n Kantoor vir Transformasie en ‘n Transformasiekomitee, asook die daarstelling van ‘n Navorsingsleerstoel in Versoening en Transformasie. ‘n Bruin viserektor en ‘n bruin rektorsassistent is ook aangestel. De Villiers noem hulle “strategiese aanstellings in die US se topbestuur.” Ander aksies diskrimineer openlik teen blankes, soos die beursfonds vir die bruin nasate van Die Vlakte se eertydse inwoners, R70 miljoen vir die transformasie van die personeelkorps en die teiken van ‘n meerderheid swart studente teen 2018. [Volgens ‘n berig op die US-webwerf (7 deser) is die teiken 53% swart studente en 60% vrouepersoneel in 2020. In die Tuin van Eden was daar ‘n gelyke getal mans en vroue. De Villiers wil op hierdie paradyslike toestand verbeter met ‘n oorwig van vroue. Polities korrek bestaan daar aan die US nie so iets soos minimum teikens vir mans, blankes of Afrikaanssprekendes nie.] Daar word ook verwys na die “progressiewe koshuisplasingsbeleid”. [In sy toespraak op 26 deser het De Villiers erken dat die oogmerk hiermee (gedwonge) rasse-integrasie is.] Vir ‘n akademies geöriënteerde mens soos ek is dit moeilik om te aanvaar dat die rektor van ‘n universiteit behae kan hê in anti-akademiese politieke aksies en blatante rasse- en kulturele diskriminasie teen sy eie mense, dus teen blankes wat die US beskou het as ‘n plek waar hulle tradisioneel hoort en waar hulle kultureel (bv in Afrikaans) geborge kon voel.

Die eerste persberig oor die Luister-video het op 22 deser in Die Burger (p 4) verskyn. Daarvolgens is dit anonieme US-studente en ‘n -dosent en 5 studente van die naby geleë Landboukollege Elsenburg wat op die video praat. Die video is deur Markus Hegewisch van Contraband vervaardig. In Die Burger van 24 deser (p 4) is oor die bogenoemde verklaring van De Villiers berig. Sy ontkenning dat tugstappe teen Open Stellenbosch (OS) se protesoptredes gedoen gaan word, word genoem. Tog het OS-lede sy gesag openlik uitgetart en blykbaar nog nooit volgens die US-voorskrif vooraf om verlof vir hulle ontwrigtende optrede aansoek gedoen nie. De Villiers het self sy mag tot optrede teen OS gesaboteer deur in die genoemde US-webwerfberig van 22 deser sy “afkeur van magsvertoon” te dokumenteer. Dit sal OS-lede ongetwyfeld in hulle kwaad sterk.

Daarna het die moontlikheid om die video vir politieke doeleindes uit te buit by politici inslag gevind. Op 26 deser berig Die Burger (p 5) dat die ANC wil ingryp om die pas van US-transformasie (dus veral verswarting en verengelsing) te versnel. Die US-bestuur moet glo so gou moontlik (reeds op 1 September) voor die parlement se portefeuljekomitee oor hoër onderwys verskyn. Dit is duidelik dat veral Afrikaans as onderrigmedium in die spervuur is. Daar word nou gesê dat almal wat hulle menings op die video gelug het OS-lede is. Die departement van hoër onderwys het erken dat hy reeds geruime tyd die moontlikheid ondersoek “om komitees wat ‘rassisme bestry’ op universiteitskampusse te vestig”. OS is dus die soort opruiende organisasie wat op die steun van daardie departement kan reken. Die vraag is of hierdie departement nie reeds ‘n rol in die opstoking van onrus speel en dit selfs befonds nie. Wat in elk geval duidelik is, is dat die departement enige sweem van universitêre outonomie minag. Die portefeuljekomitee vergader op 28 deser met OS-lede sodat hulle op 1 September beter met skietgoed teen die US-bestuur toegerus is.

Die kantoor van die ANC se hoofsweep het te kenne gegee dat hy gewalg is deur die “apartheidskultuur” en dat hy nie sal rus voor dit uitgeroei is nie. Daar word gewag op die portefeuljekomitee se verslag en dan sal besluit word of ‘n klagte by die Menseregtekommissie (MRK) ingedien gaan word. Daar word gehoop dat die MKR hom reeds met hierdie saak bemoei. Wat ondersoek moet word, is “al die voormalige wit onderriginstellings waar rassisme steeds hoogty vier.” Daar word klaarblyklik aangeneem dat swart geledere vry van rassisme is. Die DA, dus die ANC Lite, het gesê dat ondersoek na die feite van die saak ingestel moet word. Geen heil vir blankes en Afrikaans moet uit hierdie oord verwag word nie, want die DA wil in al hoe groter mate die land regeer en daarvoor het hy toenemend die steun van swartes eerder as dié van wittes nodig.

De Villiers se kommentaar is dat hy die geleentheid verwelkom om voor die portefeuljekomitee te verskyn sodat hy oor die US se vordering met transformasie verslag kan doen en “sy omvattende transformasieplanne” met hulle kan deel. Hierdie planne sluit versnelde transformasie in. Daar is geen sprake van dat hy die departement hoër onderwys se minister en amptenare of sy protefeuljekomitee se reg van inmenging in die US se sake bevraagteken nie. Omdat De Villiers as rektor nog deurgaans polities ingestel was, het hy nie die verweer dat sy preokkupasies akademies is en dat die ANC-kamerade en hulle DA-meelopers hulle neuse uit die US se sake moet hou nie.

Uit die berig van 27 deser (Die Burger, p 6) blyk ‘n verdere verslegting van die situasie. Nou word daar gepraat van ‘n “krisis met rassisme” aan die US wat ernstige aandag verg. “Indien die bewerings wat in die video gemaak word waar is, dink ek dit is gronde vir ‘n algehele bestuursverandering,” het Frans Cronjé, die uitvoerende hoof van die Instituut vir Rasseverhoudinge, gesê. “Die US moet besluit of hy Afrikaans of Engels is, want hy kan nie tweetalig wees met al hoe meer swart studente wat onderrig in Engels verwag nie. Dit is wat die wrywing veroorsaak.” ‘n Mens kan kwalik glo dat Cronjé tot sulke dwase uitlatings in staat is. Dit bevestig weereens dat die grootste vyande van Afrikaans uit eie geledere kom. Hy maak dit per slot van sake duidelik dat nie net die US nie maar al die plaaslike universiteite eentalig Engels moet word. Weens sy verregaade uitlatings het McBrolloks in 2011 vir Nico Koopman tot “Poepol of the Week” verklaar. As McBrolloks steeds hierdie toekenning doen, kan hy dit gerus ernstig oorweeg om vir Cronjé op dieselfde manier te vereer.

Die berig sluit soos volg af: “OS het gister in ‘n ope brief [sekerlik om die maksimum publisiteit uit die situasie te tap] aan die minister van [hoër] onderwys, dr Blade Nzimande, gesê hy verwelkom die optrede deur die portefeuljekomitee en gevra dat die minister OS in die openbaar ondersteun. Nzimande het daarop gesê hy het aan die US-raadsvoorsitter geskryf en gevra hoe die universiteit die kwessies gaan oplos.”

Vanjaar word Jan Marais se afsterwe en sy ruim skenking aan die US na ‘n eeu herdenk. Die Burger is vanjaar ook ‘n eeu oud en sy stigting, wat deur Marais se vrygewigheid moontlik gemaak is, word ook herdenk. Maar ek vind dit weersinwekkend dat die De Villiers-US verseg het om ‘n plegtigheid ter ere van Marais op die kampus te hou. In sy intreerede het Jonsathan Jansen belowe dat terwyl hy die rektor is die UV Afrikaans sal wees. Die aanduidings is dat daardie onderneming vergete is en in elk geval geïgnoreer word. Aan die US is die situasie selfs slegter. De Villiers het in hierdie gedenkjaar dit by meer as een geleentheid beklemtoon dat die US nie ‘n Afrikaanse universiteit is nie. Hy het, sover bekend, nog nooit openlik na Marais se stigtingsvoorwaarde vir die US verwys nie, om van die eerbiediging daarvan nie te praat nie. Hy word ook nie tot verantwoording geroep nie. Sy transformasiemanie druis teen Afrikaanslojaliteit in.

Dit sal teen De Villiers se polities korrekte grein gaan om die Marais-stigtingvoorwaarde as ‘n verweer aan die ANC-kamerade te noem. Hy sal daarom ook nie aan hulle sê dat hulle maar van die afskakeling van Afrikaans tot die mindere US-onderrigtaal kan vergeet nie. De Villiers se wesenlike probleem is dat sy gedrag sedert 1 April sodanig is dat hy gesorg het dat hy nie ‘n akademiese voet het om op te staan teen die aanslag van die bose politici nie. Hy sal ongetwyfeld nog groter versnelling van transformasie belowe en seker op alles uit ANC-geledere ja en amen sê, onder meer omdat Frans Cronjé ‘n algehele bestuursverandering in die vooruitsig gestel het. Niks motiveer iemand meer tot hartlike samewerking en algehele onderdanigheid as die bedreiging van jou betrekking en vergoeding nie.

Maar daar is ‘n hipotese wat telkens in my gemoed opduik: Dalk is die ANC se bemoeiing met die US se sake vir De Villiers glad nie problematies nie. Hou in gedagte dat hy volgens eie erkenning tydens sy lang buitelandse verblyf veramerikaans het. As rektor beroep hy hom nooit op sy Afrikanerskap nie. Hy het nog nooit ‘n aanduiding gegee dat hy die belange van blankes en Afrikaanssprekendes ernstig opneem nie. Hy het ook nog geen versekering oor die toekoms van Afrikaans aan die US gegee nie. Wanneer hy ‘n toespraak hou, soos dié op 26 deser, praat hy hoofsaaklik Engels. Daar is ook die waarneming dat politieke oorverligtheid dislojaliteit jeens Afrikaans meebring. Dink maar aan gevalle soos Willie Esterhuyse, Leon Wessels en Antjie Krog.

Dalk verwelkom De Villiers ANC-inmenging regtig omdat dit aan hom die verskoning bied om die US te transformeer soos hy dit sedert sy diensaanvaarding in elk geval wou hê, naamlik ‘n eentalig Engelse universiteit. Hierin sal hy waarskynlik sterk deur Nico Koopman, sy “strategiese” viserektor belas met transformasie, gesteun word. Net soos by Russel Botman is Koopman se model vir die US myns insiens die Universiteit van Wes-Kaapland, wat van ‘n oorwegend Afrikaanse universiteit in ‘n eentalig Engelse universiteit getransformeer is. Hiervolgens veroorsaak die ANC se bemoeiing geen dilemma vir De Villiers nie. Dalk bied dit veel eerder aan hom ‘n gulde geleentheid. In sy toespraak op 26 deser (US-webwerf 27 deser) het De Villiers gesê: “We need to open Stellenbosch University even more.” Let op sy doelbewuste OS-sinspeling. De Villiers, Koopman, OS en die ANC is myns insiens tjommies; almal eendragtig teen Afrikaans.

En Die Burger? Bitter min is vanjaar oor Jan Marais gepubliseer; selfs nie ‘n enkele hoofartikel of redaksionele rubriek nie. Sover ek weet, is daar vanjaar nooit in Die Burger na Marais se US-stigtingsvoorwaarde verwys nie; selfs nie in die resensie van Pieter Kapp se boek oor Marais nie. Oor die huidige ernstige bedreiging van die voortbestaan van Afrikaans aan die US het Die Burger nog nie sy standpunt gepubliseer nie. Die heil van Afrikaans word deur hierdie joernaliste klaarblyklik as van mindere belang beskou. Dit is ‘n makroskande.

Leon Lemmer: Antjie Krog en Max du Preez: Uit die beek of modderpoel?

Antjie Krog, die digteres, en Max du Preez, die joernalis, is al lank geesgenote. Hulle kon nie wag dat die ANC uit ballingskap na Suid-Afrika terugkeer nie. Daarom het hulle hierdie terreurorganisasie in die buiteland gaan opsoek. Daar word vertel dat Krog in snot en trane was toe sy van hierdie vryheidstryders afskeid geneem het omdat sy bevrees was dat die ANC-kamerade deur die apartheidsregime se bomme en koeëls afgemaai sou word. Inskrywings op die internet toon dat trane net so sinoniem met Krog as met Kenneth Kaunda is. Daar is nie sprake van emosionele stabiliteit nie. Tydens die Waarheids- en Versoeningskommissie (WVK) se sittings het Krog en Du Preez dag na dag oor die radio en televisie gal teen die blankes gebraak en oordrewe simpatie vir die swartes probeer wek. Geen poging is aangewend om die publiek gebalanseerd in te lig nie.

Ek het redelik onlangs oor Du Preez geskryf (Praag 21 Maart). Die beste insig in Krog is myns insiens te vinde in Daniel Hugo se gesprek met haar (LitNet 28.11.2000). Haar hoofkramp is in Afrikaners en Afrikaans. Ten einde Standaardafrikaans te ondermyn, gebruik sy doelbewus onnodige Engelse woorde in haar gesproke en geskrewe Afrikaans. Hugo noem dit “Strugglekaans”. Geen rasionele sterfling behoort Krog se onverantwoordelike uitlatings ernstig op te neem nie. Sy het egter ‘n mate van bekendheid en selfs aansien in literêre kringe verwerf. Die gevolg is dat haar periodieke emosionele uitbarstings sensasionele publisiteitswaarde het, des te meer omdat sy met buitensporig oordrewe stellings vorendag kom. Iemand wat by sy sinne is, sal nie in so ‘n mate oorboord gaan nie.

Orakel Krog het onlangs met hierdie voorstel vorendag gekom: “Almal wat klaar gestudeer het of pas afgetree het, moet sonder vergoeding ‘n jaar gemeenskapsdiens in hul geboortedorp of -stad doen” (Die Burger, 29 Junie, p 8). Hoekom? Omdat Krog die benadeelde swartes wil help. As haar oproep ook op haar van toepassing is, sal sy haar welsynswerk 365 dae lank gratis in Kroonstad moet gaan verrig. Is sy en haar kinders bereid om so iets te doen? Nee, die verpligting word aan ander mense opgelê. Is dit prakties uitvoerbaar? Nee, want mense funksioneer nie sonder kos, water, klere en skuiling nie. Waarom dan die voorstel doen? Omdat daar Krogsgewys nie gedink is nie, so ‘n uitlating publisiteits- en sensasionele waarde het, haar beeld as morele hoëpriesteres daarmee opgebou word, ens. Die naaste wat Krog kom aan prakties dink, is om te pontifiseer: “Die dorp moet kos en slaapplek verskaf.” Sy weet waarskynlik nie dat die gedwonge gemeenskapsdiens wat die ANC aan al hoe meer graduandi opdring ‘n kommunistiese idee is nie; uit hoofde van die veronderstelling dat burgers in lyf en eiendom aan die staat behoort.

Hierdie voorgestelde jaar van gemeenskapsdiens is deel van ‘n groter Krog-projek: “‘n Twee jaar lange ‘radikale heropbou-periode’ om grootskaalse strukturele veranderings in die land te bewerkstellig.” Krog kan tog so pragtig en idealities dig. Reeds in haar prille jeug was haar versugting: “Gee vir my ‘n land waar swart en wit hand aan hand / vrede en liefde kan bring in my mooi land.” Daardie utopie het in 1994 werklikheid geword. Krog noem dit “die wonderlike politieke transformasie.” Hoe kan daar dan na skaars twee dekades sprake van heropbou wees? Dit impliseer tog dat daar intussen afgebreek is, anders sou heropbou mos onnodig gewees het. Krog swyg oor wie die brekers is. Met haar lank al begraafde Boere-agtergrond weet sy egter wie kan regmaak wat verbrou is.

“Krog het ook gesê elke voorstedelike huis moet gekonfronteer word met wat dit beteken om in ‘n township te woon. Elke park moet gevul word met plakkers en elke straat moet straatverkopers hê … Krog het die moontlikheid geopper dat [in] alle voorstede en [op] plase vrye teuels gegee word om hulself te vermeng. Elke huis- en grondeienaar, elke voorstad en plaas moet vry wees om te onderhandel oor ‘n lewensruimte vir enigiemand wat daar woon.” Sou haar man, wat ‘n argitek is, bv esteties genoeë daarmee neem dat elke woonbuurt in ‘n landskap van plakkers en straatsmouse getransformeer word? Is dit die aangewese manier om die land weer op te bou? Moet krotbuurte nie veel eerder opgeruim word nie? Moet onontwikkeldheid, onbeskaafdheid, misdaad, armoede, ellende, ens, uitgebrei of eerder bekamp word? Moet die plakkers na die gevestigde woonbuurte kom of moet Krog eerder probeer om eerstehandse leefervaring op te doen deur met voorbeeldstelling haar in ‘n krotbuurt te vestig? Meelewing in ‘n plakkerskamp kan ‘n doeltreffende toetsterrein vir haar oortuigings wees.

“Het wit mense werklik gedink dat die verlede reggemaak gaan word deur liefdadigheid, filantropie, beter betaling vir huiswerkers en om toe te laat dat ‘n middelklas groei?” Dit klink nogal asof Krog besef dat daar blankes is wat hartgrondige goeie dinge doen, maar vir haar is wat van wittes afkomstig is nooit goed genoeg nie. Daarom is “ware radikale transformasie” nodig, wat seker eintlik daarop neerkom dat blankes heeltemal boedel moet oorgee; alles wat hulle het op ‘n skinkbord aan die benadeeldes moet oorhandig. Sal dit die probleme oplos? Kortstondig sal daar jolifikasie gehou word. Op langer termyn sal die ellende eksponensieel toeneem. Krog, daarenteen, voorsien “‘n behoorlike, regverdiger mengsel.”

Max du Preez

Hoe reageer die orakel van Riebeeck-Kasteel (ja, nie Khayelitsha nie) hierop? In ‘n onlangse skrywe gaan dit vir Max du Preez grootliks om ‘n bladsy- of eintlik rubriekvuller. Hy stel strooipoppe aan die politieke linker- en regterkant op en probeer die armes van gees wysmaak dat hy die salige middeweg bewandel. “Hoe meer negatief Suid-Afrikaners oor die toekoms word, hoe laer word die vlak van openbare gesprekke oor wat verkeerd loop en wat gedoen behoort te word … Ons Grondwet belowe menswaardigheid, gelyke regte en moonlikhede en sekuriteit aan alle burgers. Ons moet besorgd wees dat dit nie gebeur het nie en onsself afvra hoe ons nóú inhoud daaraan kan gee – hoe ons radikale ekonomiese transformasie teweeg kan bring wat ons almal veiliger gaan maak” (Die Burger, 11 deser, p 11). Die frase “radikale ekonomiese transformasie” dui daarop dat Du Preez onder meer aan ubuntu (medemenslikheid, hulpvaardigheid, barmhartigheid) dink, wat in die praktyk (gewoonlik) beteken dat blankes die gewers en swartes die ontvangers is en dat daar geen dankbaarheid of erkentlikheid is nie omdat sulke gawes/aalmoese nooit genoeg is nie; die bodemlose-put-sindroom.

Du Preez erken dat daar tans nie menswaardigheid, gelyke regte, moontlikhede en sekuriteit of veiligheid vir almal in Suid-Afrika is nie. As tweedeklasburgers is blankes seker aangenaam verras dat hierdie belowende erkenning uit so ‘n onwaarskynlike oord kom. Hulle hoop word egter dadelik beskaam, want die manier waarop Du Preez die vlak van openbare gesprek wil verhoog, is deur aansluiting by sy geesgenoot Krog te soek: “Dit is presies wat die digter Antjie Krog onlangs in ‘n belangwekkende [!] toespraak gevra het … Krog het die brandalarm geaktiveer. Suid-Afrika is in ‘n krisis, en net ingrypende verandering kan ‘n ontploffing keer, sê sy, en stel ‘n radikale rekonstruksieperiode van twee jaar voor.” Kan wat oor meer as twee dekades verbrou is in twee jaar reggestel word? Watter bevolkingsgroepe het hulle by uitnemendheid reeds as bekwame bouers en ontwikkelaars bewys? Sal hulle in landsbelang toegelaat word om (permanent) tot hulle reg te kom en onbelemmerd hulle bydrae tot op die hoogste vlak te lewer?

“Wit Schadenfreude [leedvermaak] oor die ANC se mislukkings is onvanpas en teenproduktief. Ons wit burgers sal uit ons [!] gemaksone moet uit. Ons sal ons wit hande moet vuilmaak ‘met die taktieke van die soort kommunaliteit [kommunisme?] wat nodig is om openings te maak waardeur nuwe ritmes, nuwe taal en nuwe maniere van menswees geskink kan word’, soos Krog vra.” Nóg Krog nóg Du Preez kan hierdie beeldspraak tot ‘n sinvolle, praktiese program konkretiseer. Waarom die verbod op kritiek op die ANC? Moet daar nie juis kompromisloos uitgewys word waar die kamerade drooggemaak het nie? Is daar steeds werklik ‘n blanke gemaksone waar hulle veilig voel en nie die slagoffers van rassediskriminasie is nie? Blankes word nie eens die geleentheid gegun om hulle wit hande vuil te maak nie omdat hande-arbeid, soos iedere ander werk, by voorkeur vir swartes gereserveer word. Is die “nuwe ritmes” en “nuwe maniere van menswees” wat deur die “openings” kom die woongebiedwye verspreiding van krotbuurte en straatsmouse? Moet hierdie openinge nie liewer toegehou of toegemaak word nie? Watter soort nuwe taal gaan Krog “skink”? Myns insiens ongetwyfeld ‘n mengeltaal.

Uit die Beek is ‘n Afrikaanse Bybeldagboek wat sedert 1929 gepubliseer word. Daar het reeds 89 uitgawes verskyn. ‘n Beek is ‘n stroompie of riviertjie. Jaarliks word 365 oordenkings, een vir elke dag, aangebied; dus ‘n stroompie. Die bedoeling is dat hulle ter religieuse stigting moet dien. Krog kom soos ‘n vulkaan periodiek met emosionele politieke uitbarstings vorendag. Du Preez skryf om den brode, gevolglik lewer hy weekliks meerdere bydraes, veral van ‘n linkse politieke aard; hoogstens ‘n vlak riviertjie wat lesers se dors na kennis en die waarheid nie les nie. Die geskrifte van sowel Krog as Du Preez dien nie ter stigting nie; veel eerder ter moedswillige bemoering van Afrikaners. Linkse uitgewers, waaraan daar geen tekort is nie, kan dit oorweeg om jaarliks ‘n bundel van die jongste Krog- en Du Preez-tekste te publiseer; nie dat die verwagte aanvraag groot sal wees nie. Na analogie van Uit die Beek stel ek hierdie titel voor: Uit die Modderpoel.

Rooi Antjie Krog sê blankes ‘moet toilette in lokasies gaan skrop’

Die digteres Antjie Krog, wat in Engels skryf al is haar Engels baie vrot, het Saterdagaand in ‘n tirade teen Suid-Afrikaanse blankes uitgebars toe sy die Sunday Times-prys vir Engelse poësie ontvang het. Soos ‘n wafferse Rosa Luxemburg, die beroemde Duits-Joodse vrouekommunis van ‘n eeu gelede, het Krog voorgestel dat “blankes toilette in die lokasies moet gaan skrop, geboue moet oppas, onderwys gee en vraestelle merk”, alles sonder betaling as straf vir “apartheid en kolonialisme”.

Sy meen verder dat alle middelklaswoonbuurte vrylik deur plakkers beset behoort te word om van Suid-Afrika ‘n “roereier” te maak en sodoende die gevolge van “apartheid en kolonialisme” ongedaan te maak. “Bevryding bly onvoltooid as die apartheids- en koloniale stad nie geherorganiseer word nie…” het Krog gesê.

Vir ‘n tydperk van twee jaar moet eiendomswette opgeskort word sodat plakkers vrylik plase, voorstede en selfs parke kan beset  en oor die ruimtes met eienaars kan “onderhandel”. Dit sal Krog se droom van ‘n “roereier”-Suid-Afrika bespoedig. Die twee jaar van revolusie wat aan Pol Pot se Kambodja of Mao se “kulturele revolusie” in Rooi China herinner, noem Krog die “Tydvak van Radikale Heropbou”. Tydens “Radikale Heropbou” moet “alle energie, hulpbronne, asook elke Suid-Afrikaner, gebruik word om massiewe strukturele verandering te bewerkstellig”. In die praktyk sou dit beteken dat inwoners op die klassieke kommunistiese manier van die twintigste eeu as “slawe van die revolusie” gratis dienste aan die staat en sy revolusionêre leierskap moet lewer.

Volgens Krog het blankes “drie eeue lank skade aan die land aangerig” waarvoor “niks ooit sal vergoed nie”. Sy meen dat dit nou “die tyd vir woede is” en dat swartes rede het om blankes te wil doodmaak. Daar moet meer begrip wees vir waarom swartes blankes doodmaak, verklaar sy. “Ek respekteer woede,” sê Krog. “Woede is dikwels waar belangrike verandering begin. Nie die woede van blinde vernietiging nie, maar die woede wat helderheid van rigting en deurdagte doelwitte bring. As iemand kwaad is en sê: ‘Ons moet die blankes doodmaak sodat…’ dan is dit tyd vir reële reaksies, soos: ‘hoe? of op grond van watter beginsel? of belangriker: en wat dan?’.”

Studente wat afstudeer of mense wat afgetree is, moet ook gratis “in hul geboortedorp of -stad gaan werk om tekorte of agterstande in die howe, hospitale, skole, administratiewe kantore, korrupsie-ondersoeke, kindersorg werk… Sonder salaris. Die dorp sal kos en slaapplek verskaf.”

In kommentaar op sosiale media, het dr. Dan Roodt van PRAAG gesê:

Dit wys jou net hoe die mees idiotiese verloopte Afrikaners deur “die media” tot openbare figure opgebou word, net om agterna in dié kwasi-kommunistiese retoriek te verval.

Weet sy ooit wat sy sê? Sy het nie ‘n benul van ekonomie, politiek, filosofie of enige ander ingewikkelde onderwerp nie. Sy skryf rympies oor “wit Afrikanermans met boepense” waaroor die linkse Engelse (en Beeld) gaande is.

Sy behoort ‘n voorbeeld te stel en al haar besittings en sommer die kopiereg op haar derderangse “digkuns” op te skort sodat die werkersklas dit gratis kan lees.

Kom nou, Antjie, wys vir ons hoe Rooi jy regtig is!

Die Rosa Luxemburg van Kroonstad.

Terug na die volk: ‘n literêre slagspreuk?

Geruime tyd reeds dink ek daaraan om iets oor die Afrikaanse letterkunde te skryf, daardie letterkunde wat dreig om saam met ons taal uit te sterf soos wat Engels en politieke korrektheid tsoenami-gewys oor ons spoel. Miskien bied die dood van André P. Brink eergisteraand ‘n gepaste oomblik vir nabetragting oor die rol van letterkunde in die lewe van elke volk.

roodt_dan_wikiHoe minder daar egter oor André P. Brink gesê word, hoe beter. Vir my verteenwoordig hy die FW de Klerk van die letterkunde. Lank voordat FW hom met gelatenheid tot politieke korrektheid en ‘n slaafse navolging van Britse idees gewend het, het Brink dit gedoen. Toevalllig kom albei ook uit Dopperhuise en het aan die PUK gestudeer; moet ons iets daarin lees? Hoewel Brink met Frankryk gedweep het en allerlei toeristiese gemeenplase oor Parys kwytgeraak het – onder meer dat hy “op ‘n bankie in die Luxemburgtuin gebore is” – het hy daardie land, asook sy skrywers en denkers nooit behoorlik verstaan nie. Ek het dit destyds as twintigjarige student agtergekom en hom so bietjie in die destydse Rapport daaroor probeer uitvra, waarop hy met kenmerkende bitsigheid geantwoord het. Doer in die sewentigerjare kon ‘n mens nog in Rapport ‘n literêre polemiek voer, terwyl dié koerant met sy dalende sirkulasie ons deesdae net met polities korrekte propaganda oor die kop knuppel. In ‘n hoë mate is die Afrikaanse kultuur en gesprekke daaroor besig om na die internet te migreer, terwyl die meer tradisionele instellings streng onder ANC-beheer verkeer.

Die ANC en sy meelopers – soos die hand vol Afrikaanse skrywers wat dié party en sy geskiedenis van propaganda en terreur aanbid – poog om te bepaal wat ons mag lees en wat ons behoort te dink. In die plek van die Afrikaanse letterkunde het hulle hul ‘n “Suid-Afrikaanse letterkunde” verbeel wat uit figure soos die Boerehater Nadine Gordimer, Brink, Antjie Krog en ‘n horde middelmatige swart skrywers bestaan. Die “Suid-Afrikaanse letterkunde” is Engels, met ‘n paar vertalings uit Afrikaans of “tweetalige werke” soos Brink s’n, wat daarby aangelas word. En iewers prewel iemand die reël uit Rusty Bernstein se “Freedom Charter”: “that South Africa belongs to all who live in it, black and white”… Behalwe dat die boere kwansuis die swartes se plase “gesteel het”.

Ek het dit al iewers voorheen gesê: Ons beleef iets soos ‘n besetting, die Derde Britse besetting, of dalk is dit dié keer ‘n Engelse Nguni-besetting, maar ‘n mens is baie bewus daarvan dat jy deur vreemdes regeer word wat ook hul taal op jou afdwing, soos wat die Britte al meermale in ons geskiedenis gedoen het.

Vandaar dan ook die pogings om Steve Hofmeyr by kunstefeeste te verbied. Om Afrikaanse liedjies – veral met heelwat Engelse woorde – te sing, is steeds toelaatbaar, mits dit ter ere van die vreemde bewind gedoen word. Sangers moet egter op plekke optree en moet glo “genooi” word. Daarom word die Afrikaanse musiekbedryf, wat ná 1994 ‘n onverwagse opbloei beleef het, toenemend beheer en gesensureer. Jy mag nie “Die Stem” of “Die lied van jong Suid-Afrika” of “De la Rey” sing nie. Of binnekort dalk ook nie meer die “Oukraalliedjie” nie. Dis “te polities”. Want sien, netnou word almal daaraan herinner dat daar nog Afrikaners – naas die “Suid-Afrikaners” wat almal skeef en krom die Rooitaal vir mekaar gooi – in die land bestaan.

Aan die ander kant is dit glad nie “polities” vir Karen Zoid om te sing van swartes wat “die skole afbrand” nie, want sy is mos ‘n anti-Afrikaner en ANC-meeloper. Dis nie soseer wát jy sing nie, dis wié dit sing. Maar ook: solank jy soos Karen Zoid multikultureel nihilisties is (“dit maak nie saak nie”), is alles dooddollies en mág jy maar.

Musiek is op ‘n sekere vlak vermaak. Daar is egter iets ondermynends aan ‘n boek. ‘n Maand gelede het daar ‘n boek in Frankryk verskyn, Onderwerping, uit die pen van Michel Houellebecq wat die bekering van sy hele land tot Islam in die vooruitsig stel. Dis sekerlik nie ‘n polities korrekte roman nie. In Suid-Afrika en in Afrikaans sou geen groot uitgewer selfs so ‘n boek publiseer nie, want dit verteenwoordig mos geen ophemeling van die multikulturele samelewing, gedwonge integrasie, “meng”, seks tussen rasse (Brink se obsessie) en alles wat daarmee saamhang nie. Dis eerder… “reaksionêr” en hoewel Houellebecq in sy jeug ook vir ‘n kort rukkie met die Franse Kommunistiese Party deurmekaar was, skram hy nie van die etiket “reaksionêr” weg nie. Hy het selfs al erken dat hy een van die “nuwe reaksionêre” is, ‘n losse versameling skrywers en denkers wat durf om begrippe soos “witskuld” en multikulturalisme te bevraagteken. Hulle vra ook belangrike vrae oor die toekoms van Frankryk en die Westerse beskawing in essays en romans wat wyd en syd gelees word, asook in die media aangehaal en bespreek word.

Suid-Afrika onder die ANC is egter nie Frankryk nie. Dis ‘n toenemend barbaarse, filistynse, agterlike land waar bier drink, vreet en fuif mode is – afgewissel met ‘n bietjie kwotarugby en geenkwotasokker. Kwalik ‘n omgewing waarin die kunste en veral letterkunde kan gedy! Ek staan eenvoudig verstom oor hoe die Europeërs en veral die Skandinawiërs met rojale staatsteun hul tale en letterkundes bevorder. Hier ondersteun die staat net Nkandla en nuwe BMW’s vir staatsamptenare.

Nou onlangs wissel ek ‘n epos of twee uit met ‘n jongerige letterkundige; anders as die polities korrekte literatore van Stalinbos het sy darem haar doktorsgraad klaargemaak. Sy het egter heeltemal haar geesdrif vir die Afrikaanse letterkunde en uitgewerswese verloor en gaan haar nou heeltemal in ‘n nuwe beroep begewe.

Soos die Afrikanerpolitiek, het die Afrikaanse letterkunde die nulpunt bereik, die degré zéro waarvan die Franse praat. Saam met die res, kwyn dit eenvoudig weg en word ons in gemors verswelg deur mense wat niks van denke, idees of ‘n skryfstyl verstaan nie.

Waarom is letterkunde belangrik? Iewers in die laat sestiger- of vroeë sewentigerjare het N.P. van Wyk Louw blykbaar tydens iemand anders se intreelesing aan die Universiteit van die Witwatersrand opgespring om te beklemtoon dat die opkoms van Afrikaans deel van die nasionalistiese oplewing van kleiner kulture aan die einde van die negentiende eeu in Europa was.

In vele opsigte word enige nasionale kultuur – meer as enigiets anders – deur letterkunde gevorm. In lande soos Frankryk of Rusland het meer mense al die begrafnisse van groot skrywers soos Victor Hugo of Leo Tolstoi bygewoon as die teraardebestellings van politici. Letterkunde word ook op skool saam met die taal gedoseer. Ek het al voorheen die Duitse filosoof Peter Sloterdijk aangehaal waar hy praat van boeke as “dik briewe wat vriende tradisioneel aan mekaar gestuur het”.

Selfs as Eskom die ligte afsit, kan jy nog ‘n papierboek lees, mits dit dag is of jy darem saans ‘n kers of flitsie byderhand het. Anders as musiek, teater, toesprake – die soort dinge wat by “kunstefeeste” bedryf word – het ‘n mens geen saal of uitgebreide organisasie nodig om ‘n boek te lees nie. Selfs om boeke uit te gee, is so maklik dat feitlik enigiemand dit kan doen. Jy kan selfs jou boek gratis op die internet publiseer. In Europa tref mens natuurlik ‘n hele fynproewery rondom boeke, papier, druk- en bindwerk aan wat veroorsaak dat mense hul neuse optrek vir boeke wat nie mooi en keurig uitgegee is nie. Voorheen was dit in Afrikaans ook so. Van die mooiste boeke in ons taal is in die sestigerjare in die tyd van dr. Verwoerd gepubliseer. Die punt is egter dat jy nie ‘n meestertipograaf of -proefleser hóéf te wees om ‘n boek uit te gee nie. Om ‘n film te maak, kos miljoene rand. Vergeleke daarmee is die koste van ‘n drukoplaag eintlik goedkoop.

‘n Baie klein groepie skrywers en min boeke kan ‘n reuse-invloed uitoefen. Eenkeer het ek die volledige Latynse letterkunde as geskenk ontvang en dis verstommend hoe min dit is; nie eens genoeg om ‘n baie klein boekerak vol te maak nie. Nietemin word sinsnedes uit daardie boeke al tweeduisend jaar in Europa/die Weste aangehaal. Wie het nog nie van die “Rubicon” gehoor nie? Of het nie Cicero se beroemde beskrywing van verraad gelees nie? Dus: die massa kan maar toitoi soos hy wil, maar sy kreet is eintlik verlore terwyl die stille boodskap op papier of selfs op jou skerm vir ewig duur.

Dis sekerlik nie toevallig dat sowel die Bybel as die Koran boeke is nie! In vele opsigte beskik ‘n boek oor ‘n groter vermoë om iemand te bekeer as enige ander medium. Jy kan jou gunstelingvers of -sinsnede oor en oor lees totdat dit by jou insink. Dis ook iets privaats, intiems wat net tussen jou en daardie stem op skrif gebeur.

Boeke het sekerlik al die wêreld verander. Dink maar aan die Franse revolusie. Of die Russiese. Die regte idee op die regte tyd kan soos ‘n veldbrand versprei. Sonder die boekdrukkuns van Gutenberg sou die Protestantse hervorming nooit plaasgevind het nie, want die reproduksie van handskrifte is tydens die Middeleeue streng deur die Katolieke Kerk in kloosters beheer.

Vir my persoonlik is daar iets van ‘n paradoksale en ironiese “huwelik van teenoorgesteldes” tussen boeke en die internet. Die boek as medium is al eeue oud, terwyl die internet baie nuut is. My kinders kan nie glo dat my geslag sonder die internet grootgeword het nie. Beide die boek en die internet is egter draers van nuwe en kritiese denke, terwyl die sogenaamde hoofstroommedia (HSM) slegs tot eenselwigheid en politieke korrektheid in staat is. ‘n Gedagte wat as ‘n aanlynwoernaalinskrywing (is dit nie ‘n mooi, lang Afrikaanse woord nie, terloops?) begin, eindig dalk in meer uitgebreide vorm as ‘n boek op. En danksy die internet, kan ons nou regstreeks aan mekaar boeke verkoop, sonder die tussenkoms van boekwinkels waar daar insgelyks sprake van sensuur en beheer van Grootbroer mag wees…

Op ‘n stadium, eer dit alles deur kultuurmarxisme en politieke gedienstigheid bederf is, was Afrikaans op pad om ‘n groot letterkunde te ontwikkel. Onlangs is ek verstom toe ek lees dat daar in ‘n klein landjie soos Denemarke jaarliks 30 miljoen boeke verkoop word, ses boeke per lid van die Deense bevolking! Stel jou voor dat daar dalk 15 miljoen boeke per jaar in Afrikaans verkoop kan word, ‘n potensiële mark van R3 miljard wat aan duisende van ons mense werk kan verskaf… Romans of essays waarin Afrikaners eenvoudig vertel van hoe hulle dinge sien, of van die soort wêreld waarvan hulle droom “terwyl ons op die barbare wag”. Nee, laasgenoemde is nie ‘n “rassistiese sinsnede” nie; dit verteenwoordig bloot ‘n boektitel van J.M. Coetzee, Waiting for the barbarians, in die oorspronklike Engels. Die boek is heelwat minder werd as die titel.

Iewers in Houellebecq se Onderwerping vertel hy hoedat die Franse volk “al meer na regs” beweeg het terwyl die politieke en media-elite hul eenvoudig nie hieraan gesteur het nie. Dis een van die redes waarom die Franse Sosialistiese Party uiteindelik verkies om ‘n ondemokratiese Moslem-oorname te steun, omdat die elite en die volk van mekaar vervreem geraak het. Is dit nie ook op ‘n effens ander manier deel van ons Afrikaanse dilemma nie? Die sogenaamde “verligtes” – wat helaas niks van die Europese Verligting verstaan het nie – het van gewone Afrikaners vervreem geraak en daarom gemeensaak met die ANC gemaak. Net so het ‘n Supersapskrywer soos André P. Brink toenemend Engelsgesind en polities korrek geraak, met ‘n soort renons of haat in sy eie mense. Tydens die Goue Dekade van Afrikaans, die 1960’s, was die volk Natte en die skrywers feitlik almal Sappe waarvan vele in die omhelsing van Joe Slovo en sy SAKP geëindig het, of hulle dit nou wil weet of nie. Geen letterkunde kan sónder die volk bestaan nie; uit politieke snobisme of afkeer van jou eie mense is geen literatuur te make nie. Dis wat so wonderlik aangaande Frankryk is: die lang Franse brood en die camembertkaas en die boer op sy plasie iewers ver op die platteland waar niemand ‘n woord Engels verstaan nie en die gesofistikeerde skrywer wat in ‘n Paryse kafee sit en filosofeer; dít alles maak deel uit van een groot geheel. (Smuts se holisme?) Die skrywer loof die boer en andersom.

Tans voel ek egter aan dat ons, danksy die internet en Grootbroer (sommige mense praat van “die Katedraal”, met al die eggo’s van ‘n Middeleeuse verlede) wat besig is om beheer te verloor, op die vooraand staan van ‘n grootskaalse opbloei in die Afrikaanse letterkunde.

En watter meer ondermynende slagspreuk is daar nie as “Terug na die volk” nie? Al hierdie sogenaamde “demokrate” vrees die gewone mense en hul menings, wat nie meer skroom om oor hul probleme met misdaad, korrupsie en verval te praat nie. Juis daarom moet Mevrou Letterkunde aanhou om die borstrok van politieke korrektheid te dra en veral van die man of vrou op straat weerhou word. Boeke is net goed genoeg om inflasionêr aangeprys en “bekroon” te word weens hul heilsame sosiopolitieke en veral sosiogeniërende invloed, nie om geléés te word nie.

Met die uitsondering van dele van die twintigste, was letterkunde deur die eeue nog altyd aan die kant van beskawing, verfyndheid, goeie taalgebruik en styl. Sowel Naspers as die ANC wil nie hê dat Afrikaners weer met hierdie soort verfynde, stylvolle Afrikaans moet identifiseer nie. Slegs as ons vloekend platvloers en polities korrek is, is ons aanvaarbaar. Die kultuur en taalgebruik van die Kaapse Vlakte is die nuwe ideaal wat die verengelste heersersklas van Suid-Afrika aan die Afrikaner voorhou. Reeds beskou die onderwysdepartement Kanna hy kô hystoe deur Adam Small as die enigste drama wat daar in Afrikaans geskryf is, in die nastrewenswaardige Engfrikaans.

Behoort ons nie almal saam in opstand teen die omringende barbarisme te kom nie?


Herman Wasserman oor die Larney-liedjie van Dookoom

‘n Mens kon dink dat Die Burger se anti-blanke gesindheid teen hierdie tyd ‘n versadigingspunt bereik het. Pleks daarvan het hierdie koerant hom egter die afgelope tyd op sy ingeslane weg oortref. Na die dood van Johannes Grosskopf, ‘n oud-Naspersjoernalis en -redakteur, was daar net lof vir hom. Geen melding is gemaak van hoe Johannes en sy vrou, Santie, die terrorisme van hulle seun, Hein, goedgepraat het nie. Daar is selfs ‘n foto van Hein, geneem tydens die begrafnisdiens, gepubliseer (21 deser, p 7), maar geen melding is gemaak van die motorbom wat hierdie MK-stryder en ANC-lid in 1987 geplant en 26 mense, veral burgerlikes, beseer het nie. As Hein hom aan “apartheidsvergrype” skuldig gemaak het (bv deur deesdae Die Stem te sing of die vorige landsvlag te laat wapper), sou Die Burger dit sekerlik genoem het. Wat ook verswyg word, is dat hierdie geweldenaar nie in die nuwe Suid-Afrika wil woon nie. Hein het hom knus in Engeland gevestig.

Maar die eintlike aanleiding vir my skrywe is Herman Wasserman se artikel oor die Dookoom-liedjie (Die Burger, 22 deser, p 11). Dit is myns insiens een van die onbetaamlikste stukkies joernalistiek wat ooit in Die Burger gepubliseer is. Dit kom van ‘n outeur wat hoog opgee oor joernalistieke etiek, waarvan die grondslag tog sekerlik die najaag van die waarheid behoort te wees. Wasserman was eens ‘n Naspersjoernalis wat daarop roem dat hy Die Burger se eertydse redakteur (toe dié koerant nog pro-blank en pro-Afrikaner was) se wense geïgnoreer het deur Nelson Mandela te gaan opsoek. Dit kon ook nie hoër of laer nie, Wasserman moes eenvoudig sy held se begrafnis in die Oos-Kaap bywoon, waar hy sekerlik as spreekwoordelike nuttige idioot baie welkom was.

Wasserman se insig is dat hy iemand soos Mandela, wat die land tot in die grond wou afbreek, wil vereer, eerder as om ‘n goeie woord te hê vir ordentlike, beskaafde, nie-misdadige Afrikaners wat die land oor eeue ontwikkel en opgebou het. Sy loopbaan as dosent in joernalistiek/mediastudie het van die Universiteit Stellenbosch via Rhodes tot by die Universiteit Kaapstad geloop. Nou is Wasserman die kollega van Afrikaanssprekende mede-verlooptes soos Pierre de Vos en Sonja Loots. Uit hierdie oord sal daar kwalik ooit iets goeds oor Afrikaners geuiter word. Wasserman het heel moontlik, soos Antjie Krog (maar anders as Hein Grosskopf), tradisionele Boere-Afrikaners as ouers gehad, wat die verdorwenheid en ontaarding van hulle kind nooit sou begryp nie. Sowel Wasserman as Krog het aanvanklik literêre werk in Afrikaans gepubliseer, maar albei verkies deesdae om Engels te probeer wees. Dit is ‘n algemene verskynsel dat radikaal-linkse politieke oortuiging Afrikaanssprekendes van hulle moedertaal vervreem.

Kom ons kyk in hoe ‘n mate Wasserman ‘n geharde kluitjiebakker is. Hou deurgaans in gedagte dat hy ‘n professor is; dus iemand wat betaal word om gesaghebbende inligting te versprei. Wasserman se siening van ons geskiedenis is identies met wat in ANC-propaganda versprei word. “Dookoom se liedjie val nie uit die lug nie. Dit is ingebed in meer as drie eeue van onreg, uitbuiting en verdrukking in die naam van ‘beskawing’ – vandaar die eksplisiete verwysing in die liedjie na 1652, toe die ‘setlaars met ‘n bemanning van misdadigers’ (settlers with a convict crew) aan die Kaap aangeland het.”

Wat het Jan van Riebeeck volgens hierdie radikale liberaal-humanistiese siening verkeerd gedoen? Van Riebeeck het as wit kolonis die vermetelheid gehad om sy bevoorregte posisie in Holland aan die Kaap voort te sit. In sy geboorteland het hy en sy “misdadige” bemanning in huise gewoon. Aan die Kaap het hulle uit selfsug vir hulleself woonplekke gebou pleks van eers gratis huise vir die Khoi-San te voorsien (verkieslik met gratis lopende water, elektrisiteit en spoeltoilette en dalk sommer televisie ook); onskuldige inheemses wat behuisingsgewys reeds eeue benadeel is omdat hulle geen behoorlike skuiling teen wind en weer gehad het nie. Volgens hierdie siening het die Khoi-San nie weens onvermoë agtergeraak nie; hulle is agtergestel deur die slegte wittes. Hulle is as benadeeldes magteloos in die agtergrond ingedwing.

Die Khoi-San het volgens hierdie siening vreedsaam en idillies gelewe. Die San het gejag en die Khoi het die omgewing van brandhout gestroop. Albei groepe het roofbou toegepas, dus op ‘n onvolhoubare manier ten koste van die land en natuur gelewe. Uit die noord-ooste het veglustige swartes inbeweeg met bestaansboerdery, wat geen land florerend kon maak nie. In hierdie situasie het Europeërs hoop gebring; waarna Wasserman smalend as “beskawing” verwys. Eeue lank was Europese beskawing die behoud van die land; die grondslag van ontwikkeling en voorspoed. Wasserman het klaarblyklik nog nooit besin oor hoe die land sonder die bydrae van blankes daar sou uitgesien het nie. Daarom het hy ook geen begrip vir die kolossale onreg wat wittes en veral Afrikaners aangedoen is deur hierdie kosbare erflating te verkwansel nie.

Wasserman opper geen beswaar teen die morsige mengsel van Afrikaans en Engels en die kru taal in die Dookoom-liedjie nie. Wat hom betref is dit bloot die uitdrukking van die frustrasie van plaaswerkers wat keelvol is vir boere wat op hulle skree en hulle die slagoffers van die dopstelsel maak. Hierdie twee negatiewe elemente word doelbewus uitgesonder terwyl al die positiewe dinge wat wit boere oor eeue gedoen het, geïgnoreer word. Selfs teen Dookoom se oproep dat die plase afgebrand moet word, maak Wasserman nie kapsie nie. Die raad wat hy uitdeel, is dat ons met begrip moet luister:”teenstanders [moet] mekaar beter verstaan.” Ons moet glo opnuut “besin oor hoe vlak die pyn en frustrasie onder swart en bruin werkers lê. Dit vra ons om te onthou dat onder die prentjiemooi wingerde en boorde in die Wes-Kaap, daar ‘n ‘flipside van die Fairest Cape’ is.” ANC-arbeidsonrusstokers soos Marius Fransman en Tony Ehrenreich sal ongetwyfeld hiervan hou.

Die humanis in Wasserman pleit vir “groter begrip en verdraagsaamheid,” maar hy rig sy pleidooi uitsluitlik op die wittes, wat volgens hom klaarblyklik die enigste skuldige party is. Daarom is dit vir Wasserman “problematies” dat AfriForum “met ‘n bepaalde etniese minderheid se belange vereenselwig word.” Hy is wrewelig oor die klag van haatspraak wat AfriForum by die Menseregtekommissie teen die sanggroep en sy liedjie ingedien het. “Die organisasie sal sekerlik by die groot publiek aan geloofwaardigheid wen as hy ook ‘n slag Afrikaners wat hulself aan rassisme skuldig maak, voor die konstitusionele hof bring.” Die frase “groot publiek” verwys sekerlik na die swart meerderheid, waarby Wasserman hom skaar.

Pleks van opstoking tot geweld af te keur, haal Wasserman Dookoom se reaksie met klaarblyklike goedkeuring aan: “Daar is ‘n verskil daartussen om woede uit te druk en om geweld op te stook… Om werkers erger as diere te behandel is sekerlik op sigself ‘n opstoking tot geweld?” Ons moet glo “die redes vir die woede” soek. ‘n Moontlike beginpunt, wat gerus deur Wasserman oorweeg kan word, is of die gruwelike aantyging en veralgemening dat “werkers erger as diere” behandel word, naasteby die waarheid is.

Wasserman se volgende skuif is om te maak asof Dookoom se Larney-liedjie in dieselfde kategorie as Bok van Blerk se “De la Rey” val: “slegs naïewe luisteraars sal nie die implikasie snap van woorde soos ”n handjie van ons teen ‘n hele groot mag’ en ”n nasie wat weer op sal staan’ nie.” Wasserman ontken by implikasie dat veel aanstootliker voorstelle en inderdaad opstoking tot misdadigheid in die Dookoom-teks voorkom. Dit is duidelik dat Wasserman ook nie daarvan hou dat blankes of Afrikaners na hulle minderheidstatus verwys nie. Ons moet ons seker eerder as een groot en gelukkige Suid-Afrikaanse nasie voordoen. Anti-Afrikaners verwys graag na wat “luid om braaivleisvure” gepraat word en Wasserman doen dit ook. Hy ontken dat die Afrikanernasie bestaansreg het.

Die Larney-liedjie, daarenteen, het volgens Wasserman wel bestaansreg. “Voorts kan Dookoom se liedjie nie gesien word in isolasie van voortgesette maatskaplike ongelykheid, trae grondhervorming en alledaagse wit rassisme nie. Dink maar aan die onlangse ‘blackface’-voorvalle aan die universiteite van Stellenbosch en Pretoria.” Hierdie twee gevalle word genoem as grondslag vir sy verregaande veralgemening dat rassisme onder blankes alledaags is. Later verwys hy na “die gesanik van wit rassiste.” Geen melding word gemaak van rassisme in nie-wit geledere nie.

Verder behoort dit vir Wasserman maklik te wees om vas te stel dat die maatskaplike ongelykheid van wittes en swartes wêreldwyd aangetref word. Wittes het in hierdie opsig nie noodwendig gesondig nie. Rasse-ongelykheid kan nie goedsmoeds aan bv rassesegregasie of apartheid toegeskryf word nie. Sodanige ongelykheid word in die praktyk onaanvaarbaar slegs as van die foutiewe standpunt uitgegaan word dat alle etniese groepe in alle opsigte al die tyd wesenlik eenders is; bv dat almal ten minste die potensiaal het om in dieselfde mate vindingryk, toegewyd, kundig, suksesvol en vooruitstrewend te wees. Dit is klaarblyklik nie die geval nie en hang onder meer saam met kultuurverskille. Binne etniese groepe kom daar ook groot ongelykhede voor.

Vervolgens haal Wasserman sy studeerkamerkennis van medialeer uit. Jürgen Habermas het gepleit vir joernalistieke objektiwiteit en balans, maar Wasserman voel beswaard hieroor. “Habermas het sy teorie gebaseer op ‘n bourgeois Europese omgewing, nie morsige, ongelyke, gewelddeurdrengte nuwe demokrasieë soos Suid-Afrika nie.” In Afrika kan dus maar ander norme as in Europa geld; bv (soos ons onlangs moes verneem) korrupsie is plaaslik iets anders en moet nie sonder meer veroordeel word nie; dit kan bloot die terugneem wees van wat al eeue lank geskuld is. Wasserman hou van Susan Bickford se standpunt “dat emosionele uitsprake in die openbare domein nie onvanpas is nie.” Hier dink Wasserman kennelik goedkeurend aan Dookoom se Larney en nie aan Van Blerk se De la Rey nie.

Volgens Wasserman moet ons na die emosies in Dookoom se liedjie luister en “probeer vasstel wat die oorsake daarvan is – dit verg ‘n oop ingesteldheid en die bereidheid om te bly luister, juis en veral wanneer dit moeilik word.” Nêrens is daar sprake dat Wasserman fout met Dookoom vind en hierdie groep kritiseer nie. Die wittes moet eerder die fout by hulleself soek. Hy kla oor “die hatige persoonlike aanvalle” wat in reaksies op Naspersberigte op die internet voorkom en “‘n oorvloed rassistiese propaganda” op Sunette Bridges se Facebook-bladsy. Nêrens is daar enige aanduiding dat Wasserman in hierdie gevalle sy eie raad volg en bereid is om sonder ophou “regse” bronne te lees en te bly luister nie. Dit is voor die hand liggend dat “wit rassiste” immers ook “pyn en frustrasie” kan hê wat vlak lê en waarvoor hulle begrip verlang; ook van orakel Wasserman.

Die Burger was nie tevrede met bloot die eensydige begrip wat Wasserman in sy onbetaamlike artikel vir Dookoom se Larney-liedjie probeer kweek het nie. Die koerant wou hierop voortborduur deur verdere publisiteit aan die liedjie te gee. Hierdie bedenklike kultuuruiting, wat Wasserman ‘n “musikale handgranaat” noem, moes verder misbruik word om meer en beter houe teen blankes en veral Afrikaners in te kry. Twee dae later (24 deser, p 15) is Murray la Vita se onderhoud met Dookoom onder die opskrif, “Wat mense nie wil hoor nie,” gepubliseer.

Soos die Larney-liedjie bestaan die teks van hierdie onderhoud uit ‘n bedenklike mengsel van Afrikaans en Engels. Toe Die Burger nog trots pro-Afrikaans was, is teks gesuiwer voordat dit gepubliseer is. Hier is daar egter geen poging aangewend om hierdie kultuuruiting taalkundig te ontsmet nie. Daar word selfs beweer dat die bruines Afrikaans “lewendig” hou. Ou Afrikaans (Standaardafrikaans?) word met nuwe Afrikaans (die mengeltaal Kaaps?) gekontrasteer. Onkiese woorde word aangebied as “p–s” en “k-k”. Die opskrif toon duidelik dat die Wasserman-idioom blatant voortgesit word. Die onderskrif verwys daarom weer na die pyn en woede waaraan hierdie sanggroep uitdrukking gee.

Die betekenis van die woord “larney” word verduidelik. Dit is ‘n sinoniem vir baas, maar hierdie baas is bevoorreg, het baie geld en hy mishandel sy werkers. Die woord “dookoom” “has supposed origins in pre-Islamic shamanism in the Indonesian archipelago” en is ‘n negatiewe ghetto-mite wat met towery te make het. Opsommend kan seker gesê word dat ‘n mens hier met ‘n onaptytlike groep en ‘n bedenklike komposisie gekonfronteer word. Dit is ‘n politieke en kulturele moeras waarin ek geen behae het nie.

Dit is vir my duidelik dat Wasserman so verknog aan linkse politiek is dat hy nie sy eie raad volg deur tradisionele en eietydse konserwatiewe Afrikanerpolitiek met voldoende openheid te benader nie. Die Burger verkeer in ‘n soortgelyke situasie. Dit is deesdae vir sy lesers maklik om hulle ‘n baie beter koerant voor te stel. Een manier waarop Die Burger sonder veel moeite sy rol as meningsvormer kan verbeter, is deur sy onverkwiklike dis van konstante, linkse, politieke propaganda af te wissel met oorwoë, behoudende, konserwatiewer standpunte. Dit sal aanklank by sy tradisionele Europees-geöriënteerde lesers vind en ook ‘n bydrae lewer tot groter en ewewigtiger insig by talle mense wat tans deur veral ANC-geïnspireerde propaganda mislei word.

Antjie Krog, die femelende filistyn in Frankryk

skoppensboer

deur Skoppensboer

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Dit word allerweë erken dat kommunisme nie bevorderlik vir letterkunde is nie, veral in voormalige kommunistiese lande soos die eertydse Oos-Duitsland en Sowjetunie. Skoppensboer wonder nog oor die Suid-Afrikaanse ekonomie, maar dis vir hom glashelder dat die Afrikaanse kultuur tans feitlik geheel en al in ‘n kommunistiese dwangbuis vasgeknel word.

Voor in die koor van die gedrogtelike vorme wat Afrikaanse uitdrukking op soveel gebiede inneem, sing diegene wat dr. Dan Roodt onlangs die “snode snotkoppe” by die Naarpers-koerante genoem het. Maar agter hulle kweel daar ook ‘n mindere koor van konformistiese Kruiperkaners, die sogenaamde “Afrikaanse skrywers”. Hoewel, aangesien soveel van hulle deesdae Afrikaans afgesweer het of geradbraak kwytraak, kan ‘n mens kwalik meer van “Afrikaanse” skrywers praat. Hulle is eerder “Engfrikaans” of kreools.

Antjie Krog is ‘n boorling van die Vrystaat, die distrik Kroonstad om presies te wees, dog wie se neiging tot skouspelagtige verraad en aangebore domheid haar verhoed om ‘n Afrikaanse skrywer te wees. Gelukkig is ons van haar ontslae.

Behalwe nou waar een van die Naarpers-organe die skielike behoefte opdoen om in hul ongeletterde boekbylaes een of ander berig oor die eksotiese te plaas, in dié geval ‘n relaas deur die aardige Antjie self. Enkele dae gelede berig die Drog-Beeld dus oor die “Louter bekorende plesier van ’n poëtiese skrywer” wat mev. Samuel blykbaar op staatsbesoek – of ‘n besoek wat deur Franse staatsamptenare gereël is – aan Frankryk oorgekom het. Samuel is haar getroude van, wat meer Engels klink, dus verwonder ‘n mens jou dat sy nie dié van gebruik nie? Of is Krog korter om te skryf en moeiliker om verkeerd te spel? Want Skoppensboer se indruk van Krog is dat dit ‘n “loutere” wonderwerk dat sy haar eie naam kan spel.

In die Drog-Beeld-artikel is daar ook eienaardige taalgebruik, maar meer daaroor later. Dit maak seker sin dat een of ander sosialistiese staatsamptenaar wat laas nog vir Francois Hollande, die mees ongewilde Franse president in die geskiedenis, gestem het, vir Antjie Krog Frankryk toe moes stuur. Nie om die Franse van letterkunde te vertel nie, want daarvan weet sy niks nie, maar om een of ander vorm van voorspelbare rassepolitiek te gaan bedryf. Soos sy dit stel:

Die land is duidelik bekommerd oor die toenemende rassisme (onlangs is hul minister van justisie, Christiane Taubira, ’n swart vrou, in die openbaar as ’n slim aap deur jong mense gehoon) en dus word Suid-Afrika se apartheid en transformasie dringend deel van baie streke se leerplanne.

Lesers van praag weet heelwat van die polemiek rondom Christiane Taubira, dus sal Skoppensboer nie verder oor dié onderwerp uitwei nie. Behalwe miskien om te sê dat analfabetiese Antjie, synde een van Naarpers se werfbobbejane, seker in die gesig gevat voel oor verwysings na ape, bobbejane en ander primate. Die mens synde insgelyks ‘n primaat, verstaan Skoppensboer moeilik die gevoeligheid rondom sulke metafore. Maar sedert Kameraad Nelson se hemelvaart is almal seker kreasioniste en glo dat die mens na die beeld van “Madiba” geskape is en die ape na die beeld van die Afrikaner, soos gefotografeer deur Roger Ballen en David Goldblatt.

Iewers dig Peter Blum mos in sy bekende “Nuus uit die binneland”:

Maar as die bergwind so rukkerig waai
en tussen ons rondkrap soos ‘n stok
in ‘n miershoop – in die palms blaai
nes ‘n barbaar in ‘n keurige boek –
dan is ons rillend buite alle mure
wat ons opstapel in redelike ure
met doel en plan –

Die beeld wat Skoppensboer veral hier tref, is dié van die “barbaar wat in ‘n keurige boek blaai” – wat anomiese Antjie se toeristiese omgang met die Franse letterkunde goed opsom. Want daar struikel die Naarpers-werfbobbejaan wat laas nog kerse vir Biskop Tutu aangesteek het in Country of my skuld oor die Franse skrywer Julien Gracq. Of liewer, die sosialistiese staatsamptenare ken vir haar “by Saint-Florent-de-Vieil… die pasgerestoureerde huis van die Franse skrywer Julien Gracq letterlik op die wal van ’n verbysterend vinnig vloeiende Loire” toe om vyf dae lank met haar filistynse teenwoordigheid te onteer.

Le comble de l’ironie, soos die Franse sê – as Skoppensboer nou sy hoërskool-Frans onthou – oftewel die toppunt van ironie, is dat Julien Gracq ‘n hoë premie op verfyndheid geplaas het. In dié opsig was hy ‘n geesgenoot van sowel Nietzsche as Van Wyk Louw se “aristokratiese ideaal”. Trouens, in die aanvanklike tonele van die boek wat hom beroemd gemaak het, Le rivage des Syrtes, is daar sprake van jong aristokrate wat hul lewens aan “verhewe verveling” wy. Vir dié boek het Gracq die belangrikste Franse boekprys, die Goncourt-prys, ontvang. En dit geweier, omdat hy allerlei beginselbesware daarteen had.

Hier by ons weier niemand natuurlik ‘n prys nie. Trouens, die Naarpers-werfbobbejane ken pryse aan mekaar toe! In die filistynse tydvak waarin ons leef, is dit genoeg om ‘n vetsugtige vriendin in die Afrikaanse departement van die Universiteit van Stalinbos te hê om as ‘n literêre genie “bekroon” te word. Nie dat Skoppensboer dié sake noukeurig volg nie, maar hy meen Antjie Krog, die kommunistiese koek uit Kaapstad, het al meer as een prys vir haar kreoolse digkuns of onbeholpe witskuldbelydenisse ontvang.

As dit alles nie so tragies was nie, sou dit nogal snaaks gewees het. Laas het Krog nog soos ‘n viswyf op die Kaapse vlakte in haar Engfrikaans aanklagte teen die rassistiese Afrikanerman – binne haar versteurde toestand is alle Afrikanermans per definisie rassisties – gekrys. Nou staan sy skielik in ‘n verfynde Franse skrywer se ouerhuis vol tradisie en herinneringe en bevuil die milieu met haar polities korrekte, platvloerse gedagtes. Terloops, dis “Saint-Florent-le-Vieil”, nie “de-Vieil” nie. Dus het die baar toeris Krog-Samuel of Madikizela-Mandela – of watse nieu-Suid-Afrikaanse naam sy ook al soos ‘n gekoopte ID van binnelandse sake dra – in haar anti-rassistiese roes… “sur-Loire”, nie mooi agtergekom hoe heet die skilderagtige dorpie waarin sy haar bevind nie. In sy roman oor die ondergang van die Westerse beskawing, wat in Afrikaans deur Naomi Morgan as Omsingel die laer van die heiliges vertaal is, praat Jean Raspail iewers van “vreemde, skurwe hakke wat oor ons lakens van fyn linne kom skuur” en ek stel my voor hoe die Naarpers-werfbobbejaan Saint-Florent-le-Vieil met haar dors na Engels, vaaljapie en toasted cheese moes binnegeval het.

Verbeel jou hoe sy soggens in die Franse bakkery met sy welriekende croissants, brioche en chaussons aux pommes na dít alles moes gestaar het, op soek na haar vetterige, Engelse spek-en-eier soos net die Zimbabwiese personeel van die Wimpy dit kan gaarmaak. Of hoe sy woedend op die plattelandse Franse, wat helaas nie haar geliefkoosde Rooitaal magtig sou wees nie, moes geskree het, in daardie aksent van iewers tussen Kroonstad en Mitchellsplein: “But where’s my friggin’ toasted cheese?!”

Soos sy in haar toeristiese vinjet in die Drog-Beeld kla: “Al vertaling wat ek in Parys te koop kon kry, was Château d’Argol.” En dan haal sy uit ‘n ander boek van Gracq op’t Ingels aan, ter illustrasie van wat sy sy “poëtiese styl” noem. Trouens, in ‘n enkele sin gebruik sy die woord “poëties” sommer twee keer, net om seker te maak haar klippies-en-Coke-lesers van die Drog-Beeld het die “groot woord” raakgesien:

“Sy poëtiese styl is sentraal, maar hy slaag daarin om sowel die karakters as die omgewing so aan te bied dat mens voel asof jy slegs deur die poëtiese werklik toegang tot hul essensie kan kry.”

Dis diep, hoor. Baie diep. Skoppensboer is seker ‘n paar van die Franse skoolkinders vir wie sy sedelesse oor rassisme en transformasie gaan leer het, sou haar met logika en ontleding kon reghelp, om van ‘n paar matriekleerlinge hier in die Transvaal nie te praat nie. Maar die punt omtrent ‘n anglofiele epigoon soos Krog-Samuel is dat alles maar net nabootsing, na-apery is. Sy wat met haar mimiek en pretensie en pseudo-intellektualisme besig is, is nie eens – soos Madame la ministre Taubira – ‘n “slim aap” nie. Sy is ‘n dom aap. ‘n Bobbejaan. ‘n Naarpers-werfbobbejaan wat in enige ander land onder enige ander bewind nie eens ‘n behoorlike hoërskoolonderwyser – soos Julien Gracq jare lank was – sou kon uitmaak nie.

Naarpers maak ‘n mens gewoonlik naar; dis so min of meer die raison d’être van hul publikasies en die mense wat daarin skryf. In die betrokke braaksel oor Julien Gracq is daar dan so ‘n hoogtepunt of laagtepunt, afhangend van hoe ‘n mens daarna kyk – naarpunt is dalk die gepaste woord – waar sy die woord “bootse” gebruik. Skoppensboer het eers gewonder of dit gaan oor ‘n boot of bote op die rivier, die “verbysterend vinnig vloeiende Loire” – dalk digterlike vryheid, bote, bootse – maar toe kom hy agter dis kreools vir “stewels”. Soos in die Engelse woord boots, die meervoud van boot.

Aan die einde van haar onbeholpe “Franse brief” wat toe Engels-kreools blyk te wees, praat sy oor Houellebecq en sê iets neerhalends oor “’n soort ossewa-letterkunde”. Weereens moet ‘n mens bekend wees met Engels-Suid-Afrikaanse stereotipes om iets daarvan te begryp. Enigiets wat met die Voortrekkers of die Boererepublieke te make het, is mos agterlik. Soos die “laager” of die ossewa.

Overgezet synde: Ek aspireer na Engels, dus is ek ‘n slim na-aper. En ek haal Franse boeke en titels in Engels aan. Waarvoor ek ‘n bekroning of ten minste ‘n kloppie op die skouer verdien.

As Skoppensboer enige raad aan Krog-Samuel en die marxistiese soustantes doer in die Kaap waar die wind so waai verskuldig is, sou dit wees: Vergeet liewer van die Franse, van Julien Gracq en Saint-Florent-le-Vieil. Ook van vorige geslagte Afrikanerskrywers wat vrylik vreemde tale gelees en daaruit vertaal het. Vervolg liewer ‘n paar andersdenkendes of lewer histeriese pleidooie vir sensuur, soos u gewoonte is. Verheerlik Bertolt Brecht, Pablo Neruda of ander kommunistiese skrywers. Of die compagnons de route (reisgeselle) van die Kommunistiese Party waarteen Gracq te velde getrek het. Polities korrekte skrywers wat so min of meer deur die staat of die universiteite onderhou word, is die “weg en die waarheid”.

Onderhou die chateau van illusies wat Naarpers aan ons bied en messel uself daarin toe sodat die nuus uit die binneland, dié van babaverkragtings en plaasmoorde, u veral nie bereik nie.

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Kastrate in die Nuwe Suid-Afrika-koor

Farinelli, 'n beroemde kastraat uit die agtiende eeu (Skildery deur Carlo Broschi)
Farinelli, ‘n beroemde kastraat uit die agtiende eeu (Skildery deur Carlo Broschi)

deur Leon Lemmer

Kastrate het tot die einde van die 19de eeu dikwels in kore en as soliste opgetree. Hulle het hulle voorpubertydse stemtoon behou en kon note sing wat nie vir vroue moontlik is nie. Danksy oefening kon kastrate groot longkrag ontwikkel en dus lank en hard sing. Omdat hulle nie testosteroon in hulle bloed gehad het nie, was hulle beenstruktuur nie sterk nie. Hulle kon en wou nie veg nie. Pleks van hulle te verset, was hulle hoogs aanpasbaar. Hierdie buigsaamheid het meer as net hulle stemme gegeld.

Die motivering vir kastrasie was dikwels om ‘n gewaande groter saak as eie belang te dien. Dit kom neer op eie verslawing, onderwerping en bestraffing. Ná kastrasie was dit steeds moontlik om met oorgawe in ‘n koor te sing en daarvoor komplimente te ontvang, maar dit was nie moontlik om ‘n nageslag te verwek en bv leiers op te lewer nie. Tog was daar kastrate wat ná so ‘n katastrofe steeds gedink het dat hulle hulle goed van hulle taak gekwyt het; dat mense aan hulle dank verskuldig is en eerder die onomkeerbare moet aanvaar.

Kastrasie ontneem ‘n man van sy seksuele vermoëns. Sodanige aksie klink na ‘n dwase stap. Dit is egter moontlik om ook in ‘n ander sin gekastreer te word, bv om willens en wetens jou politieke mag te verloor en dan weens ‘n gebrek aan politieke testosteroon net lof vir hierdie steriliteit te hê en selfs sover te gaan om met die vyand te heul. Sodanige kastrasie geld dan nie net mans nie en kan dus ook by vroue aangetref word.

Kastrasie kan dus letterlik of figuurlik vertolk word. Politieke kastrate is diegene wat aktief meegewerk het om die blankes en veral Afrikaners van hulle politieke mag te ontneem en/of juig omdat dit deesdae die geval is. Politieke ontmanning is vir hierdie kastrate heeltemal aanvaarbaar. Sodanige toestand word nie deur hulle afgekeur nie omdat gemeen word dat die land nou in beter hande is. Hierdie kastrate probeer om mense met propaganda sag te maak en om die deugde van politieke steriliteit te besing.

In die pers was daar onlangs ‘n klassieke voorbeeld van figuurlike kastrasie. Die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) was sedert sy ontstaan ‘n oorwegend Afrikaanse inrigting. Onder die leiding van Jakes Gerwel as rektor en Jaap Durand as viserektor is die UWK tot ‘n eentalige Engelse universiteit getransformeer.

Die huidige rektor, Brian O’Connell, het hom soos volg hieroor uitgelaat: “Daar kan mense wees wat sê dit is onregverdig teenoor Afrikaanssprekendes, maar daardie was ‘n groothartige gebaar soos min. ‘n Opoffering deur Afrikaanssprekende studente … Hulle het gesê aangesien ons broers en susters nie toegang het tot hierdie taal nie, gaan ons hulle help deur onderrig in Engels te ontvang. Dit was amper asof studente Afrikaans opgeoffer het ter wille van goeie lesings, want wanneer jy lesings in twee tale aanbied, neem dit jou twee keer so lank” (Die Burger, 28.06.2013, p 15).

‘n Beter manier van doen vir sowel die UWK as tradisioneel Afrikaanse universiteite sou wees om, soos in die res van die wêreld, van studente te verwag om die onderrigtaal van die universiteit aan te leer as hulle verkies om juis daar te studeer. O’Connell se redenasie dui op ‘n tipiese kastraatmentaliteit.

In die politiek van die nuwe Suid-Afrika is daar baie blanke Afrikaanse mans, insluitende Broeders van weleer, wat die kastrate se hoë C’s (of is dit A’s vir Afrika?) sing. FW de Klerk se refrein is dat hy ‘n onbewysbare groter ramp as die huidige ANC-bewind voorkom het. Pik Botha het in 1994 die deuntjie gesing dat die Nasionale Party (NP) die verkiesing met miljoene stemme sou wen. Willie Esterhuyse het luid vir die ANC gesing, maar sedert sy groot vriend Thabo Mbeki die trekpas gekry het, het sy stem nogal stil geword. Marthinus van Schalkwyk is seker die hoogs betaalde koorknaap in die wêreld omdat hy passievol daaroor was dat die NP deur die ANC verswelg moet word.

In die kastratekoor is daar talle ander wat met oorgawe die lof van die nuwe Suid-Afrika besing: Roelf Meyer, Leon Wessels, Dawie de Villiers, Sampie Terreblanche, Jaap Durand, Frits Gaum, Max du Preez, JP Landman, Pierre de Vos, Wannie Carstens, ens. Sedert Anton van Niekerk se politieke testosteroon onder sy lessenaar vergruis is, sing hy ekstra hard in hierdie koor. Vergoeding bly nie agterweë nie. Vandeesweek is berig dat ‘n minister hom in ‘n etiekkomitee aangestel het (Die Burger, 30 deser, p 5). As ‘n mens se ego dors is, word publisiteit om die geringste rede gesoek.

Piet Crowcamp is die baba in hierdie groep lofsangers. Hy word maklik uitgeken omdat hy weens onbeholpenheid sy doek verkeerd aan het. Oor wat hy ‘n egte akademikus ter wille van politieke gewin aangedoen het, het hy blykbaar geen gewete nie. Dit is verblydend dat haar kollegas in die departement aanvanklik Crowcamp se opdringerige inmenging teengestaan het. Die tragedie is egter dat (sover bekend) geen akademikus vir haar daadwerklik in die bres getree het nie. Dit is gewoon ‘n skande dat die universiteit dadelik en sonder meer haar bedanking aanvaar het. Hiervoor kan daar geen akademiese regverdiging wees nie. Die motivering is suiwer op politiek gegrondves. Wat hiermee tuisgebring word, is dat al die plaaslike universiteite en hulle akademici in die ban van die ANC en sy kommunistiese minister van hoër onderwys verkeer.

Behalwe diegene wat voluit in die Nuwe Suid-Afrika-koor sing, is daar darem ook diegene wat die haglike verval om hulle raaksien en deesdae ‘n bietjie sagter sing: Tim du Plessis, Theuns Eloff, André Brink, Breyten Breytenbach, ens.

Kastrasie kan onnatuurlik beslag kry of dit kan aangebore wees. Voorbeelde van gebore kastrate wat lustig die loflied “Nelson Mandela is die volmaakte ikoon” sing, is Helen Zille, Patricia de Lille, Ruda Landman en Antjie Krog.

Weens fundamentalisme, fanatisme, dogmatisme, opportunisme, ens, is die kern van die genoemde kastratekoor goed gevestig. Nogtans word verdere nominasies van verdienstelike kandidate ingewag.

Die Afrikaanse Taalraad en Trantraal-mengeltaal

Die Kaapse Klopse. Hulle praat ook 'n 'variëteit van Afrikaans'
Die Kaapse Klopse. Hulle praat ook ‘n ‘variëteit van Kaaps’.

deur Leon Lemmer

Daar word dikwels beweer dat die mens in Afrika ontstaan het. Daar is egter groot eenstemmigheid dat beskawing, dus gesofistikeerde of ontwikkelde kultuur, hetsy Westers of Oosters, op ander kontinente ontwikkel het. Daar is selfs diegene wat dink dat die beste mense wat oorspronklik in Afrika gewoon het, die insig gehad het om pad te gee en daarna elders ‘n beter heenkome gevind het. Hedendaagse afstammelinge van slawe het al ongekwalifiseerde dank uitgespreek dat hulle voorgeslag uit Afrika na bv Amerika vervoer is.

In die geskiedenis van Afrikaans is daar die kombuistaalteorie waarvolgens Nederlands aan die Kaap skeef en krom deur nie-wittes (bv in kombuise) gepraat is en dat die oorsprong van Afrikaans hiernatoe teruggevoer kan word. Maar net soos tussen die ontstaan van die mens en die uitbouing van beskawing onderskei word, moet tussen die ontstaan van Afrikaans as geradbraakte Nederlands en die uitbouing van Afrikaans as ‘n taal uit eie reg onderskei word.

Dit lei tot ‘n politieke probleem, want die ontstaan van proto-Afrikaans word (hoofsaaklik) aan bruines toegeskryf. Daarenteen is die standaardisering, uitbouing en voortbestaan van Afrikaans (hoofsaaklik) aan wittes te danke, bv die Genootskap van Regte Afrikaners, asook die woordeboeksamestellers en almal wat Afrikaans in sy algemeen-beskaafde gedaante gepraat en geskryf het. Standaardafrikaans word gevolglik veralgemenend as ‘n witmenstaal en bv Kaaps as ‘n bruinmenstaal beskou.

Tot in die vorige eeu was gepubliseerde Afrikaanse teks wat deur nie-wittes geskryf is, hoogs uitsonderlik. Die kombuistaal wat nie-wittes in die 17de of 18de eeu gepraat het, sou nie in die vorm van Afrikaans in die 21ste eeu oorleef het as dit nie vir die deurlopende taalkundige arbeid van blanke taalkundiges en blanke taalgebruikers was nie. Politiek korrek word daardie gestandaardiseerde taal nie meer algemeen-beskaafde Afrikaans genoem nie (al is dit steeds presies wat dit wesenlik is) maar Standaardafrikaans.

Prof. Wannie Carstens van die Potchefstroom-kampus
Prof. Wannie Carstens van die Potchefstroom-kampus

Die Afrikaanse Taalraad (ATR) gebruik die hedendaagse plaaslike politiek as toonbeeld vir hoe daar met taalsake omgegaan moet word. Die eerste voorsitter van die ATR, Wannie Carstens, het van die ATR ‘n versoenings- en meertaligheidsraad pleks van ‘n Afrikaanse taalraad gemaak (Praag 17 Maart). In sy boek Vereeniging (Kaapstad: Umuzi, 2010) stel Leon Wessels homself voor as ‘n soort Johannes die Doper wat as dié voorbereider van die nuwe Suid-Afrika gefunksioneer het. Wessels word dus deesdae as ‘n grondwet- en menseregtekenner gereken. In die konteks van die Carstens-ATR se meertaligheidsmanie skryf Wessels: “Afrikaners kan nie taalregte namens ander taalgemeenskappe opeis nie – hulle moet dit self doen” (p 331).

Ten spyte van Wessels se goeie raad gaan Carstens se opvolger as ATR-voorsitter, Michael le Cordeur, voort met hierdie paternalistiese meertaligheidspreokkupasie. Le Cordeur is tans as ‘n opvoedkundige aan die Universiteit Stellenbosch verbonde. Wat van hom nogal ‘n eienaardige opvoedkundige maak, is dat hy net die hoogste lof het vir sy vier klasmaats wat in 1976 die Hoërskool Bergrivier in Wellington afgebrand het. Le Cordeur voer tans om etniese en politieke redes ‘n veldtog ten gunste van Kaaps. Ná al die jare het die ATR egter nog geen poging aangewend om hom ondubbelsinning aan die kant van Standaardafrikaans te skaar nie.

Uit vrees dat die Kaapsgesindes aanstoot kon neem, het die ATR nog nie eens vir suiwer Afrikaans voorbrand gemaak nie. Die verengelsing van Afrikaans gaan ongebreideld voort sonder dat die ATR ‘n vinger verroer. Die Afrikaanse skryf- en veral omgangstaal neig gevolglik al hoe nader aan die mengeltaal Kaaps. Iemand soos Nico Koopman verheerlik hibriditeit. Wat hy blykbaar probeer sê, is dat die etniese hibriditeit van bruines as model vir nuwe Suid-Afrikaners moet dien. Ingelyks kan die hibriede Kaaps die modeltaal in die nuwe Suid-Afrika word. Die uiteinde sal ‘n daadwerklike hibriede nasie wees. Daarvolgens is om bruin te wees en Kaaps te praat in die mode en dui hierdie verskynsels op die toekoms. Insgelyks, om wit te wees en Standaardafrikaans te praat, is om uit die mode te wees en tot die verlede te behoort.

Dit kan gebruik word om te verduidelik waarom taalhibriditeit al hoe meer vastrapplek kry in wat eens Afrikaans was. Etnies gedrewe bruines is blykbaar geneig om hierdie bedenklike verskynsel te verwelkom. Dit is egter die dood in die pot vir Afrikaans. Net taaldislojale Afrikaanssprekendes sou so ‘n verwikkeling verwelkom. Ongelukkig is dit die onverkwiklike waarheid dat daar by baie bruines ‘n tradisie van taalontrouheid, dus dislojaliteit, teenoor Afrikaans is. Van moedertaal- en identiteitstrots is daar by diesulkes glad te dikwels nie sprake nie. Insgelyks ontbreek ‘n gesonde afkeur van Engels as leeftaal. Byvoorbeeld, Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, het Afrikaans as sy moedertaal vervang met Engels as sy “eerstetaal”. Deesdae is Engels dus onbeskaamd sy voorkeurtaal.

In die nuwe Suid-Afrika is die ANC se fanatieke voorkeur vir die koloniale taal Engels die oorheersende taalwerklikheid. Dit is voor die hand liggend dat Standaardafrikaans die enigste variëteit van Afrikaans is waarmee die bedreiging van Engels suksesvol die hoof gebied kan word. Hiervoor is ‘n verenigde front nodig; ook in die ATR. Die voorstanders en beoefenaars van Standaardafrikaans doen moeite om Afrikaans as ‘n taal te bevorder wat duidelik onderskeibaar van Engels is. Die beoefenaars van Kaaps, daarenteen, breek die onderskeid tussen Afrikaans en Engels af deur met oorgawe onnodige Engelse woorde in hulle taal toe te laat; dermate dat dit soms na opsetlike uittarting vir voorstanders van algemeen-beskaafde Afrikaans lyk. Hierdie gesindheid van bruines steun nie op geldige taalkundige gronde nie. Dit is veel eerder die uitdrukking van politieke beswaardheid teen wit Afrikaanssprekendes.

Le Cordeur beweer Standaardafrikaans is nie “‘n meer korrekte (‘suiwer’) vorm van Afrikaans … nie. Net so is Kaaps nie ‘swak Afrikaans’ nie, dis ‘n ander variëteit” (Die Burger, 8 deser, p 19). Hy is so onentoesiasties oor Standaardafrikaans dat hy hierdie woord met ‘n kleinletter skryf. Ek dink nie dit dui suiwer op onkunde by hierdie nie-taalkundige nie; dalk eerder op moedswilligheid. Op 31 Julie het Le Cordeur op LitNet geskryf: “Die Afrikaanse Taalraad bevorder nie net standaardafrikaans nie, maar Afrikaans met al sy varieteite, en standaardafrikaans is maar net een varieteit.” Let op die verkleinerende “maar net een”. In werklikheid is Standaardafrikaans ‘n grootse prestasie. Dit is “maar net een” van die Afrikaner-prestasies wat die land die onwikkeldste en suksesvolste in Afrika gemaak het.

Daar is politiek onderliggend aan Le Cordeur se standpunt. In die politiek is alle mense gelyk verklaar, al is daar ooglopende kwalitatiewe verskille. Na analogie daarvan beweer Le Cordeur dat Kaaps en Standaardafrikaans gelykwaardig is. Toegegee, net soos alle mense eenders of gelyk is in die sin dat hulle daar is, bv asemhaal, is Kaaps en Standaardafrikaans gelykwaardig as slegs die feit dat albei bestaan in ag geneem word. In die bestaanstryd teen Engels kan daar egter geen sprake wees dat Kaaps, wat deurspek met Engelse woorde is, suksesvol as skans gebruik kan word nie. Ten minste in hierdie opsig is Kaaps en Standaardafrikaans nie gelykwaardig nie.

Nathan Trantraal met sy digbundel 'Chokers en survivors'
Nathan Trantraal met sy digbundel ‘Chokers en survivors’

Dit is nie net ‘n geval dat Kaaps geen skans teen die oorheersing van Engels bied en dus nie met die toekoms van Afrikaans vertrou kan word nie. Kaaps funksioneer inderdaad as ‘n vermurwer van Standaardafrikaans. Ek volstaan deur na ‘n enkele deelnemer aan die huidige debat oor Kaaps te verwys. Op 3 Julie is Joan Hambidge se resensie van Nathan Trantraal se digbundel op LitNet gepubliseer. Onderaan het Annemarie van Niekerk geesdriftig soos volg gereageer: “DIE poësie event van die jaar”, “in your face poetry”, “suffering” en “‘n high five vir Nathan”. In ‘n onderhoud met Trantraal het Van Niekerk gepraat van “choke-poetry”, “community” en “free wyn” (Rapport, 4 deser). Sou sy sulke geradbraakte Afrikaans in haar reaksie op ‘n teks in Standaardafrikaans gebruik het?

Die titel van die Trantraal-bundel is Chokers en Survivors. “Vir Antjie Krog is dit ‘n bundel ‘om sidderend van regop te sit!’ … Krog beklemtoon dat ons nog nooit so iets in Afrikaans gelees het nie” (Joan Hambidge se resensie op LitNet, 3 Julie). Die eintlike vraag is: Is dit Afrikaans? Van die 18 letters in die titel word net twee (dus 11%) vir Afrikaans gebruik. Dit is die soort “Afrikaans”-variëteit wat Le Cordeur in sy hoedanigheid as voorsitter van die ATR met groter geesdrif as Standaardafrikaans bevorder. Die ironie is dat Trantraal tereg ontken dat sy Kaaps Afrikaans is: “Afrikaans en Kaaps issie dieselle taal ie … ek for instance het ‘n barely functioning Afrikaans vocabulary, maa ek is nogal eloquent in Kaaps” (Onderhoud met Annemarié van Niekerk, Rapport, 4 Augustus).

Dit is nie net nie-Afrikaanse, bv Engelse, woorde wat kwistig in Kaaps gebruik word nie. Selfs die sinsbou is dikwels nie-Afrikaans, bv Engels of Arabies. Le Cordeur erken self dat “Kaaps dikwels die Arabiese sinkonstruksie” volg (Onderhoud met Naomi Meyer, LitNet, 8 Augustus). ‘n Mens vra jou af: Op grond waarvan sou die ATR hom dan geroepe voel om by monde van Le Cordeur Kaaps, ‘n nie-Afrikaanse taal, dus ooglopend ‘n mengeltaal, te bevorder? Nie-Afrikaanse tale val streng gesproke buite die ATR se bevoegdheidsgebied. Die antwoord op laasgenoemde vraag kan eintlik net in etniese en politieke oorwegings gevind word.

Hoe diep die ATR in die politiek versink het, blyk uit sy politiek gekleurde missie, naamlik “om Afrikaans en Afrikaanssprekendes te bemagtig, te bevorder en te beskerm”. ‘n Baie beter en daarby taal-toegespitste leuse sou wees: “Om Afrikaans altyd, oral en suiwer te benut.” Omdat die ATR met ‘n politieke (en in die besonder ANC-) geur deurtrek is, het Le Cordeur, in sy hoedanigheid as voorsitter, Nelson Mandela amptelik namens die ATR met sy verjaardag op 18 Julie gelukgewens.

Vrouedag wat die optog van vroue, wat hardegat oor die paswette was, na die Uniegebou in 1956 gedenk, is op 9 deser deur die ATR op Wellington gevier. Dit is gedoen sonder om te noem dat paswette nie deur die “apartheidsregime” uitgedink is nie. Plaaslik is paswette ‘n nuutjie waarmee die eerste Britse goewerneur aan die Kaap, graaf George Macartney, in 1797 vorendag gekom het.

Pas het die ATR dit nodig gevind om inskrywings vir die Europese Unie se Sol Plaatje-poësiekompetisie te werf. Hierdie kompetisie het baie sydelings met Afrikaans te make. Die hoofmotivering vir die ATR se entoesiasme is waarskynlik omdat Plaatje as ‘n stigter van die ANC beskou kan word. Het die ATR al iets gedoen om te verseker dat die Universiteit Sol Plaatje in Kimberley ‘n Afrikaanse universiteit sal wees? Sekerlik nie.

Genoemde sake toon waarmee die ATR hom die afgelope tyd besig gehou het. Afrikaansdag, die herdenking van die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) in 1875 in die Paarl, word jaarliks op 14 Augustus in bv die boekhandel gedenk. Dit behoort elke jaar dié hoogtepunt op die kalender van die ATR te wees. Soos gebruiklik het die ATR vanjaar geen poging aangewend om Afrikaansdag te vier of selfs daarvan melding te maak nie. Daarvoor is daar minstens twee redes. Eerstens word die GRA deur die ATR as ‘n etnies eksklusiewe groep beskou. Gideon Malherbe het klaaglik versuim om sy kombuis- en tuinhulp by die GRA se stigtingsbyeenkoms te betrek. Tweedens bevestig die nie-erkenning van Afrikaansdag dat die ATR eerder ‘n politiek gedrewe liggaam as ‘n egte en eerbare Afrikaanse taalraad is.

Die nuwe Suid-Afrika funksioneer wesenlik kwantitatief. Kwalitatiewe verskille word dus by voorkeur geïgnoreer of selfs ontken. Omdat die meeste sprekers van Afrikaans deesdae bruin is, word sonder meer aangeneem dat die toekoms van Afrikaans in hulle hande moet wees. Dít terwyl Afrikaans en tewens die land in sy geheel uitstekend onder blanke (dus minderheids-) leiding ontwikkel het. Die skryfkuns, alfabet, manuskripte en gedrukte teks, bv boeke, is beskawingsprodukte. Hulle hoort in die domein van die ATR. ‘n Mens sou dus verwag dat die ATR 6 April jaarliks met oorgawe as Beskawingsdag sou vier. Politieke gestremdheid veroorsaak dat die ATR dit nooit doen nie. Beskawingsdag was voorheen as Van Riebeeck-dag bekend, maar in die nuwe Suid-Afrika word name mos graag verander.

In die naam van diversiteit dien daar ‘n verteenwoordigende getal bruines in die direksie van die ATR. In die praktyk verseker dit die steriliteit van die ATR. Drie van hierdie bruines het elk ‘n hoë politieke profiel, naamlik Le Cordeur, Danny Titus en Christo van der Rheede. Wat hierdie drie verder gemeen het, is dat hulle nie Afrikaanse taalkundiges is nie. In soverre hulle voorgraads met Afrikaans in formele studie kennis gemaak het, is hulle deur veral Jakes Gerwel aan die Universiteit van Wes-Kaapland beïnvloed. Dit beteken dat hulle siening van Afrikaans met UDF/ANC- en kommunistiese ideologie deurdrenk is (Praag 3.12.2012). Die steriliteit van die ATR is dus begryplik.

Wat nodig is, is dat al die ATR-direksielede aan minstens twee vereistes moet voldoen. Eerstens moet hulle gesindheid teenoor Afrikaans bo verdenking wees. Dit spreek dus eintlik vanself dat hulle verbintenis tot onderrig in Afrikaans vir hulle eie kinders ononderhandelbaar moet wees. Tans dien daar elemente in die ATR wat sienderoë verkies dat onderrig eerder in Engels as Afrikaans aan hulle kinders verskaf word. Tweedens moet ATR-direksielede se formele Afrikaanse taalkennis op peil wees. Hulle moet dus geskoolde taalkundiges wees. Sodanige raadslede moet verder op ‘n nie-etniese grondslag gekies word. Die huidige kwotastelsel is uit die bose. Pleks van, soos tans, Afrikaans polities te dien, sou die ATR Afrikaans dan na behore taalgewys kon dien.

Terugverwysend na die eerste paragraaf hierbo is daar in die VSA die manie onder swartes dat wittes eintlik nie oor swartes mag skryf nie. Swartes beweer dat net hulle waarheidsgetrou oor die ervaring van swartes kan skryf. In die debat oor Kaaps het hierdie fundamentalisme nou ook kop uitgesteek. Net outentieke, nie-wit sprekers van Kaaps mag glo in Kaaps skryf (dus nie Marlene van Niekerk nie) en die duidelike voorkeur is dat net hulle menings oor Kaaps mag uitspreek. Die wesenlike aard van hierdie sotterny is reeds in 1784 deur Samuel Johnson uitgewys toe hy opgemerk het: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The Life of Samuel Johnson, Londen: Everyman, 1992, deel 2, p 527).

Uit die huidige debat blyk dit duidelik dat daar talle variëteite of subsoorte van Kaaps bestaan, bv straat-, bende- en klopsetaal en onkiese of kru of onbetaamlike variasies, waarvan Trantraal ‘n meester blyk te wees. Dit bevestig ten minste dat ons hier nie met algemeen-beskaafde of Standaardafrikaans te make het nie. Die onpraktiese maar etnies en politiek gedrewe Le Cordeur reken dat skoolhandboeke in hierdie ongestandaardiseerde groep mengeltale, kollektief Kaaps genoem, beskikbaar gestel moet word sodat die sprekers van Kaaps nie (verder) benadeel word nie.

Waar gaan die streep getrek word? Moet skoolhandboeke in Tsotsitaal daarna volg? Waarom nie ook pleit vir handboeke in die soort geradbraakte Engels wat kenmerkend van sommige bruines is nie? Waarom ‘n saak probeer uitmaak vir nie-Standaardafrikaans, maar nie ook vir nie-standaard Engels nie? Die antwoord is: Omdat gestandaardiseerde Engels deur hierdie elemente geag en gestandaardiseerde Afrikaans deur hierdie selfde elemente geminag word. Daarmee is ons terug by wat ek hierbo, in die woorde van Jaap Steyn, taalontrouheid genoem het. Hierdie dislojaliteit teenoor Afrikaans is sekerlik politiek gemotiveerd. Kortom, die huidige voorsitter van die ATR, Le Cordeur, se veldtog ter bevordering van Kaaps is wesenlik opsetlike geringskatting van Standaardafrikaans en grondliggend minagting van Afrikaners.

Ek het die bostaande teks voltooi voordat Leopold Scholtz se jongste rubriek (Die Burger, 16 deser, p 12) ter hand gekom het. Scholtz verduidelik dat in die stryd teen veral Frans daar in België na Standaardnederlands gereik is pleks van die verskillende Vlaamse dialekte te koester. Dit stem ooreen met my pleidooi vir Standaardafrikaans hierbo. Scholtz: “Elke Europese taal … het naas streektale en dialekte ook ‘n standaardvorm. Die behoefte aan dié standaardvorms bestaan deurgaans.” Omdat die omstandighede in België en Suid-Afrika verskil, wil Scholtz egter nie die knoop deurhaak en die vraag in die opskrif, “Voldoen Kaaps aan vereistes?”, beantwoord nie. Hy wil hê dat “die bruin intellektuele self moet antwoord.” Hy raak die spoor dan al hoe meer byster met die volgende stelling: “Niemand by sy regte verstand sal in beginsel teen die ontwikkeling van Kaaps kan wees nie.”

Plakkaat van die Kaapse Son
Plakkaat van die Kaapse Son

Wat skuil agter Scholtz se terugdeinsing? Die antwoord is voor die hand liggend: Die Burger se dogma dat bruines nie vervreem mag word nie en dus dat die “bruin stem” gehoor moet word. Dit volg dat die sprekers van Kaaps oor Kaaps uitspraak moet lewer, net soos Samuel Johnson se vet osse net deur vetsakke aangeja mag word. Die Burger wil bruines feitlik ten alle koste ter wille wees; nie net omdat dit politiek korrek is nie, maar ook omdat die getal koerante wat verkoop word die allerheiligste heilige koei geword het. Dit is in selfs groter mate waar sedert sy Naspers-susterkoerant Son (in Kaaps wat oorvloediglik met Engelse woorde aangedik word) so ‘n groot aanhang onder veral bruin lesers ten koste van Die Burger opgebou het.

Ek is by my regte verstand en het hierbo ‘n duidelike saak uitgemaak waarom Kaaps nie die voertuig vir die behoud van Afrikaans teen die aanslag van Engels kan wees nie. Net Standaardafrikaans kan daardie funksie vervul. Die bevordering van die mengeltaal Kaaps deur die ATR druis lynreg in teen die heil van Afrikaans. Dit is politieke en nie-taalkundige oorwegings wat die ATR dryf. Die Afrikaanse en Afrikanerorganisasies wat die ATR tot dusver gesteun het, sal ernstig oor hulle voortgesette deelname moet besin. Die ATR sal óf grondig hervorm moet word óf met ‘n ander liggaam wat Afrikaans doeltreffend bevorder, vervang moet word; iets soos ‘n Herstigte Afrikaanse Taalraad.

Nou wie’s nou dom, hû?

Dit het onder my aandag gekom… wel eintlik kwetter en kraak die omgewing al vir jare met die onregse mense se selfvoldane stelling dat hulle, dank Vader (of Moeder, afhangende van hoe stuitig hulle aanbid) nie dom is soos die Afrikaner nie. Dit is een van die pilare van die Suid-Afrikaanse liberalis se politieke credo: Regses (Afrikaners) – dom. Linkses (Suid-Afrikaners, wat uitgesoekte Afrikaanssprekendes kan insluit) – slim.

Jy kan dit tot ‘n kripnota vir UJ-politiekewetenskapstudente reduseer: Regs dom. Links slim. Ek kan – en sal ‘n entjie verder – dié liberale aksioma nekomdraai, maar voor ek dit doen, laat ons net eers ooreenkom waarvan ons praat.

Volksverlate mense soos Antjie Krog, Max du Preez en, deesdae meer prominent, Piet Croucamp, het ‘n afsku en is verskrik deur mense, in hierdie geval Afrikaners, wat die heil van hulle eie mense bo dié van enige ander volk of nasie stel. Daar is ‘n uitdrukking wat sulke mense beskryf: Nasionaliste. Krog, Du Preez, Croucamp et al posisioneer hulleself aan die teenpool van nasionalisme. Hulle noem hulleself  “liberaliste” maar die ironie is vir my net te frank, want die regeringstelsel waaraan hulle verknog is – die kinderoppasserstaat wat op elke gebied eenvoudig moet tussenin – is juis nie bevrydend nie, maar knellend. Die politieke  begrippe “regs” en “links” is ook al so vervreem van die oorspronklike betekenis daarvan en so kwistig gebruik dat dit meer eienamig as polities definiërend geword het. Die anti-nasionaliste het wel ‘n hele leerstelling rondom die begrip “links” uitgewerk en dit tot ‘n selfstandige ideologie ontwikkel, in so ‘n mate dat die begrip “links” die agtervoegsel “is” verdien om dit as ‘n politieke rigting te bevestig. Krog, Du Preez, Croucamp en hulle ideologiese genote is derhalwe “linksiste”.

So die linksistiese opvatting is derhalwe: Nasionalisme – dom! Linksisme – slim!

Wel, ek het mos belowe om dié opvatting in die sloot van uitgediende politieke idees te gooi en daarop te trap. En vir my volgende toertjie gaan ek dit in twee sinne doen:

Nasionalisme het vir ons die Ou Suid-Afrika gegee.

Linksisme het vir ons die Nuwe Suid-Afrika gegee.

Dit wil sê: Nasionalisme – slim! Linksisme – dom!

Einde van die gesprek. Kom ons praat dan oor  iets veel interessanters.  Voorstelle? Wat van motors? Het ek genoem dat ek ‘n paar weke terug  vir my ‘n ouerige Nissan Patrol-stasiewa gekoop het? Land Cruisers draai hulle aangesigte weg as ek straat af kom. Jeeps probeer op die stoep skuiling vind. Land Rovers piepie olie…

Ag nou ja. Ek is egter nie die motorrubriekskrywer nie. So laat ek, mompelend en dikbek, tot die poltieke gesprek terugkeer.

Waar was ons? O ja – linkses dom!

Nasionalisme het vir die wêreld Detroit 1963 gegee.

Linksisme het vir die wêreld Detroit 2013 gegee.

Piet Croucamp loop te koop met sy "hoë linkse IK"
Piet Croucamp loop te koop met sy “hoë linkse IK”

Is nasionaliste dom, soos Piet Kopdoek postuleer? Ek sou nie so sê nie. Ek ken baie Afrikaner-nasionaliste en baie van hulle is heel skrander. Ek sien kans vir ‘n kroegvasvra teen Krog, Du Preez en Croucamp – as ek vir Dan Roodt en, sê nou maar, Friedel Hansen as spanmaats kan kry (hoewel dit erken moet word dat Krog en Croucamp met ‘n liederlike agterstand belas is met Max as spanlid). Dan Roodt weet alles van omtrent alles – hy’s net ‘n bietjie lig in die sportafdeling, maar met Hansen wat op vasvraevaskop sak, sal ons span nie ‘n sportvraag onbeantwoord laat nie. Ek sal as impakspeler aangewend word vir obskure vrae soos wie Hendrik die Tweede as Engelse koning in 1189 opgevolg het of hoeveel Amerikaanse deelstate se name met die letter “T” begin. Julle impakspeler is ‘n ware myn van nuttelose inligting.

En tog dink ek nie dit dat algemene kennis, of die gebrek daaraan, was wat Croucamp in gedagte gehad het toe hy die uitspraak dat “alle Afrikaners dom is” gemaak het nie. Dit gaan sekerlik vir hom oor die wysheid of onnoselheid van ‘n groep mense. Die linksistiese stelling moet dus aangepas word: Nasionaliste – onnosel! Linksiste – wys!

Maar is dit so? Weereens moet ons die wese van die twee opponerende groepe bekyk. Nasionalisme is veral bemoeid met een manjifieke obsessie: Die oorlewing van die volk. Linksisme begeer die teenoorgestelde: Die vernietiging van die volk. Besluit self: Is oorlewing vir jou belangrik? Dan is jy ‘n Nasionalis. Is dit nie? Ja, jou ou linksis.

Nasionalisme is die ingesteldheid van ‘n volk wat bou en beskerm. Nog geen volk of kultuur of beskawing het enige iets van blywende waarde voortgebring anders as gestu deur ‘n golf van nasionalisme nie. Gaan kyk na enige suksesvolle land, van antieke Griekeland en Rome deur tot die Engeland van die 19de eeu en Amerika van die 20ste, en jy sal sien hoe hulle tydens hulle hoogtepunte as’t ware gevibreer het van nasionalisme.Dit kan nie anders nie: Dis volksliefde wat mense aanspoor om bome te plant wat hulle nooit sal sien vrug dra nie, fondasies gooi van geboue wat hulle nooit sal betree nie, universiteite begin sonder om ooit die geleerdes te ken wat daaruit kom.

Linksisme, daarenteen, kan net verteer wat die Nasionalis gebou het. Hulle bestaan om die Nasionalis se rykdom te verdeel, om sy suksesse te misken en om allerhande booshede aan hom toe te skryf.

Die linksis se aanslag was nog altyd om die Nasionalis te laat glo dat hy dom is. Hulle het die karikatuur van die regse omie met die slaprandhoed, pyp in die bek en kam in die lang kous geskep en aan hom sekere onbesonne, hubristiese politieke menings toegeskryf. Wil jy weet hoekom Piet Croucamp so iesegrimming lyk? Omdat hy weet dat Oom Kam-in-die-Kous reg was oor wat die Nuwe Suid-Afrika sou wees. Oom Kam-in-die-Kous – slim!  Piet Croucamp – dom!

Arme Piet Croucamp. So ‘n paar jaar gelede was dit ‘n gier om vir Max du Preez op openbare forums af te ransel, en ek erken, ek het uitgelate meegemaak daaraan. Dit was net sóveel pret want Max se onbesonne sienings en verflenterde skryfstyl het van hom ‘n maklike teiken gemaak. Té maklik, eintlik, want om hom aan die strot van sy saai en verspotte politieke menings rond te ruk, was naderhand bra vervelig.

[followbutton username=’GustavSVenter’ count=’false’ lang=’en’ theme=’light’]

Lees ook Gustav se vorige rubriek.

Ons het ‘n nuwe slaansak gesoek.

Dankie tog vir Piet Croucamp – die Max du Preez van 2013.

Afrikanerlinkses en Afrikanerondergang

Twaalf jaar gelede het ek in ‘n bydrae op LitNet, geargumenteer dat die links-regsverdeling in Suid-Afrika en selfs elders ter wêreld nie meer van toepassing is nie. In 2003 het ek tydens ‘n praatjie, Is die globale ryk wenslik?, iets van ‘n kritiek gelewer op die neo-Marxistiese denke van Hardt en Negri se boek Empire wat in globalisering die verwesenliking van proletariese internasionalisme sien.

Suid-Afrika mag as anargiese, amorele samelewing jenseits von Gute und Böse wees, maar ons is nog lank nie jenseits von die Linke und die Rechte nie. Gereeld word daar deur akademici of in die Nasperskoerante teen “die regses” uitgevaar, dermate dat ‘n mens soms die indruk kry dat ons in ‘n soort Oos-Duitsland woon waar enige vorm van konserwatiewe, liberale of regse denke per se gestigmatiseer is. Slegs sosialisme, verkieslik Marxisme, is legitiem.

Ferdi Greyling van Beeld is byvoorbeeld ‘n volgeling van die voormalige sosialistiese Franse president, François Mitterand, wat op ‘n stadium gesê het: Le nationalisme, c’est la guerre. Volgens Greyling lei “regse denke” noodwendig tot geweld. Nietemin bestaan daar in vele demokratiese lande regse partye – selfs die Republikeinse Party in die VSA – wat dit regkry om aan verkiesings deel te neem sonder om hul opponente met koeëls of bomme te bestook.

Soos ek, tesame met Raymond Aron en Paul Johnson, al voorheen geargumenteer het, is daar veel eerder ‘n element van apokaliptiese geweld wat linkse denke onderlê. Die aangrypende sjarme van die revolusie is juis dat alle maatskaplike probleme – ja, selfs die  bestaan van maatskaplike klasse – meteens tydens ‘n staatsgreep van Links uitgewis kan word. Dink maar aan die kultus rondom Lenin, Ché Guevara, Fidel Castro en vele ander. Ook Mandela word as ‘n linkse revolusionêr beskou wat self baie versigtig was om nooit enige kritiek op die kommunisme uit te spreek nie. Terwyl die onlangse Russiese leiers hul telkens in die openbaar van Stalin se vergrype gedistansieer het, het Mandela nog nooit negatief na Stalin, Mao of selfs Pol Pot verwys nie.

Is daar egter iets soos ‘n Afrikanerlinkse of linkse Afrikaner wat oor spesifieke eienskappe of neigings beskik wat hom van ander linkses onderskei? Op die Engelse kampus waar ek gestudeer het, is daar destyds gepraat van “the Left” en almal had ‘n baie spesifieke idee oor die betekenis daarvan. In dié opsig was die Afrikanerlinkses, afgesien van “renegaat”-figure soos Bram Fischer en Beyers Naudé, afwesig van die Brits-geïnspireerde “Left” in Suid-Afrika. Die deelname van Afrikaners aan die mitiese “struggle”, wat vanuit Brittanje, Swede en Noorweë gefinansier is, was insgelyks beperk. Trouens, die sogenaamde “struggle” was juis ‘n etniese alliansie wat téén Afrikaners gemonster is.

As ‘n mens deesdae die uitsprake van Afrikaanse akademici en joernaliste lees, wil dit voorkom asof hulle eintlik part en deel van die ANC en SAKP se stryd en uiteindelike oorwinning oor die reaksionêre magte van apartheid was. Soms is daar ‘n bepaalde frustrasie by Afrikanerlinkses en veral die Nasperskommentators te bespeur dat hulle die laaste tien minute van die revolusie toe hulle vanuit ‘n voorheen “regse” standpunt daartoe bekeer is, misgeloop het.

Reeds baie gou ná 1994 het Afrikanerlinkses daarin geslaag om aan die universiteite en in die media ‘n hegemonie te bewerkstellig, waardeur die diskoers in Afrikaans feitlik van alle teengeluide gesuiwer is. Soortgelyk aan die situasie in vele ander lande waar suksesvolle linkse revolusies tydens die twintigste eeu plaasgevind het, is dissidente reeds vroeg ná 1994 en toenemend as “reaksionêr”, “fascisties”, “regs”, “verregs” en meer bepaald binne die Suid-Afrikaanse konteks, as “rassiste” getipeer en selfs gestigmatiseer.

Eintlik is dit ‘n fassinerende en histories onverwagse wending wat hier by ons ingetree het, waar die leidende Afrikanerintellektuele, -joernaliste en -politieke denkers hulle binne slegs enkele jare volledig vanaf ‘n soort volks- of nasionalistiese projek tot dié van linkse transformasie bekeer het. Skadu’s van Weimar toe soveel Duitsers tussen die “swart” en “rooi” pole geweifel het en van een dag tot die volgende vanaf die hamer en sekel tot die hakekruis, of andersom, oorgehaal kon word?

Sekerlik bestaan daar skakerings van linkse radikalisme, met Pol Pot en Mao tydens die Kulturele Revolusie wat ‘n soort ekstreme “transformasie” definieer waardeur miljoene menselewens verlore gegaan het. Die tergende vraag is: hoe radikaal is die Afrikanerlinkses?

In dié verband het ek met belangstelling geluister na prof. André Brink wat tydens die dokumentêre TV-program, André Brink, the African/l’Africain, verklaar het dat “my volk verdien om te verdwyn”. Die presiese sin waarin Afrikaners behoort te verdwyn, sal hy hopelik self kan beantwoord. Ook het dr. Leopold Scholtz reeds by verskeie geleenthede die assimilasie van Afrikaners bepleit. Die algemene gevoel is een van: Afrikaners as groep of die Afrikaneridentiteit as sodanig hoort nie meer in Suid-Afrika nie.

Dan is daar die hele debat rondom Standaardafrikaans wat reeds deur RSG as ‘n soort “apartheidsdialek” verklaar is en daarom “geherstandaardiseer” moet word. Soos ek reeds onlangs in Taalkundige Lisenkoïsme: Standaardafrikaans in die spervuur uitgewys het, was selfs Stalin nie so radikaal dat hy klassieke (Tsaristiese) Russies wou verander nie en het daarom sy teenkanting teen ‘n “marxistiese taalkunde” uitgespreek. Hier by ons lyk dit egter asof die revolusie ook nie die standaardtaal ontsien nie.

Die internasionale of globale kapitalisme, tesame met die oorheersing van die Amerikaanse kultuur, word dikwels deur minderheidskulture as ‘n vorm van “regse oorheersing” getipeer – anders as Hardt en Negri byvoorbeeld. Daarom definieer vele nasionalistiese bewegings onder minderheidsvolkere (dinke maar aan die Baske, Katalane en Noord-Iere) hulle insgelyks as “links” en anti-kapitalisties. Waar hulle van kapitalistiese metodes gebruik maak, word dit dikwels meer sosialisties gestruktureer, by wyse van koöperasies byvoorbeeld. In Baskeland bestaan die Mondragon-koöperasie wat aan 100 000 mense werk verskaf en tot die voordeel van die gemeenskap bedryf word.

Blykbaar word daar op Orania ook na die koöperatiewe model van ekonomiese ontwikkeling gekyk, soos in die volgende artikel: Koöperatiewe ekonomie: middeweg tussen kapitalisme en kommunisme. Waarskynlik sou ‘n hele horde Afrikanerlinkses egter die oprigting van Afrikanerkoöperasies as “regs-reaksionêr” beskryf, terwyl soortgelyke Baskiese inisiatiewe in Spanje weer as “links” gesien sou word.

Die vreemde verskynsel onder Afrikanerlinkses is juis dat hulle in Afrikanerondergang iets positiefs of voortrefliks gewaar. Waarskynlik is dit ‘n unieke eienskap van die linkse beweging hier by ons dat hulle die kulturele en selfs ekonomiese grond waaruit hulle put of in die verlede geput het, wil vernietig. Hoewel Naspers hom toenemend van die Afrikaanse mediamark losgemaak het en deesdae sy heil in China, Pole, Rusland en Indië sien, is die mediagroep oor jare aktief en lojaal deur Afrikaners ondersteun. Die woord “Afrikaner” het egter onder linkse “Afrikaanses” soos hulle verkieslik na hulself verwys, ‘n vloekwoord geword. Om Afrikaner te wees, is per se “regs”, selfs “verregs”, skyn die indruk te wees wat ‘n mens by Afrikanerlinkses kry.

My kennis van Europese tale is maar taamlik beroerd, want afgesien van Frans en ‘n leeskennis van Duits en natuurlik Nederlands, “kan” ek nie eintlik enige Europese tale nie, soos die Nederlanders sê. Italiaans, Russies en die Skandinawiese tale fassineer my egter reeds geruime tyd en met die internet deesdae is dit moontlik om nie net ‘n taal aanlyn aan te leer nie, maar ook blootstelling aan films, TV, koerante en tydskrifte te bekom. Dus: die hoop beskaam nie.

Darem het ek op skool en universiteit Latyn gehad, waarvan ek nie veel onthou nie, helaas. Nietemin word ek sedert my eerste kennismaking met Latyn in standerd ses geboei oor die vraag waarom mense dié eens hoogstaande kultuurtaal moes ophou praat het? En natuurlik die groot vraag: waarom het die Romeinse Ryk, wat eeue lank die hele Europa en die Midde-Ooste oorheers het, ondergegaan?

Arnold Toynbee, Oswald Spengler en ander skrywers het al breedvoerig oor Rome en ander groot beskawings geskryf waarvan daar intussen net ‘n paar ruïnes oorgbly het. Veral Toynbee beskryf dit as ‘n proses van “beskawingselfmoord”. Volgens hom gaan ‘n beskawing of kultuur byna nooit ten gronde weens eksterne militêre geweld of nadelige omstandighede, maar weens onderlinge verdeeldheid en ‘n soort lewensmoegheid.

Vele Afrikanerkonserwatiewes koester ‘n intense afkeer jeens mnr. FW de Klerk weens sy verraad jeens die Afrikaner. Feit is egter dat die graad van verraad jeens hul voorouers en hul vryheidsideaal wat Afrikaners aanhou pleeg, veel erger as FW s’n is. Hulle stuur vrywillig hul kinders na Engelse skole en werk saam om die huidige stelsel te onderhou, dank selfs ander Afrikaners op grond van hul ras en taal af om by die ANC se “gelykheidswette” te hou. Volgens Jan-Jan Joubert, “stem 96% van Afrikaners trots DA” en daarom vir ‘n Engelstalige party wat die multikulturele ideaal, regstellende aksie en selfs grondhervorming voorhou. Naas die heel linkse Helen Zille wat in die verlede die ANC onomwonde ondersteun het, is FW de Klerk eintlik ‘n “regse”.

Dis waarom dit myns insiens toenemend futiel is om Brittanje, Swede, Noorweë en die ANC vir Afrikanerondergang te blameer. Die afgang van Afrikaners is ‘n daaglikse proses wat deur ons mense gewíl word, of liewer: daar is blykbaar geen wil om dit te stuit nie.

Watter geheimsinnige proses het ons by hierdie punt van volkselfmoord gebring, net soos wat Rome in sy doodsnikke verkies het om geen weerstand teen Alarik die Wesgoot te bied nie?

‘n Mens kan seker antwoord dat die Afrikaner te vinnig opgebloei het, oor ‘n tydperk van 200 jaar of so, met ons taal wat maar bietjie meer as ‘n eeu gelede gestandaardiseer is. Weens ons vinnige opgang, beleef ons tans ‘n ewe snelle afgang.

Soos Toynbee, Nietzsche en vele ander egter argumenteer, is dit altyd “skeppende minderhede” wat die lotgevalle van nasies bepaal. Oor die algemeen val die meerderheid bloot by die huidige sosiopolitieke toestand in, tensy hulle deur ‘n minderheid opgeroep word om hul daarteen te verset.

Daarom meen ek dat die opkoms van ‘n sterk linkse beweging onder Afrikaners sedert die laat tagtigerjare bepalend vir ons onlangse verlede was en ook vir ons toekoms gaan wees. Die revolusie in Afrikaans was eintlik baie meer intens as in Suid-Afrika self. Binne ‘n baie kort tyd – ‘n paar jaar – het ‘n klein groepie linkse denkers ‘n hegemonie in die media en aan die universiteite bereik van waar hulle met ‘n suiweringsveldtog teen alle dissidente – die gehate “regses” – begin het.

Van die meer prominente woordvoerders van die linkse beweging onder Afrikaners – hoewel sommige nie van die etiket “links” hou nie – is die volgende:

Amanda Gouws

André P. Brink

Max du Preez

Pierre de Vos

Antjie Krog

Neels Jackson

Christi van der Westhuizen

Leopold Scholtz

Anton van Niekerk

Willie Esterhuyse

Tim du Plessis

In volgende rubrieke, of dalk ‘n kort e-boek, wil ek verder ingaan op die rol wat die genoemde figure speel om via hul magsposisies aan die universiteite en in die media enige opflikkeringe van ‘n Afrikanerwil tot oorlewing uit te doof. Ek het ook persoonlik aan elkeen van dié mense geskryf om hul idees oor ‘n aantal onderwerpe te toets, maar die meeste het soveel minagting vir enigeen wat hom of haar ‘n Afrikaner noem, dat hulle nie geantwoord het nie.

As daar egter een ding is wat my hoop gee, is dit ons oeroue Westerse kapasiteit vir skeppende en rasionele denke. Die “ideologiese stryd” waarvan die ANC in sy marxistiese retoriek praat, woed vandag feller as ooit in Afrikaans self waar ons moet poog om ons van die totalitêre denkbeelde van Afrikanerlinkses te bevry. Ons het iets soos die Franse “nuwe filosofie” van die 1970’s nodig, toe ‘n groep onverskrokke woordvoerders in Parys dit durf waag het om ná Solsjinitsin se boeke die heilige koeie van die Marxisme en die revolusie te slag.

Om te begryp wat op die spel is, sal ons ook die vraag moet vra: Wie en wat is ‘n Afrikaner? Anders as wat daardie ander pro-Engelse en linkse idioot, Van Zyl Slabbert, gedink het, gaan dit nie vir my daaroor om mense volgens ‘n “binnegroep” en “buitegroep” te definieer nie, maar om ‘n veel meer grondliggende vraag.

Ons moet verstaan dat die “totale aanslag” waarvan PW Botha gepraat het, juis nou in Afrikaans aan die gang is. As ek die radikaal-linkse denkers, die “Afrikaanses”, reg verstaan, gaan dit nie net om die vernietiging van Afrikanerskap as sodanig nie, maar ook om die verwerping van die waardes van die Europese Verligting wat ons reeds drie honderd jaar lank definieer.

Фильчаков прокурор отзывы

Letterkunde en die nasionale demokratiese revolusie

Die afgelope week of wat het daar ‘n soort onderonsie of relletjie hom tussen Afrikaanse skrywers afgespeel rondom die voortbestaan van die skrywersvereniging Pretoria-PEN. Tydens ‘n telefoongesprek tussen my en ‘n ander skrywer het hy die beswaar geopper dat ek “radikaal in die klassieke sin” sou wees.

Iewers in die sewentigerjare het ‘n sielkundige van Rhodes, ‘n Afrikaner, in die destydse lyfblad van die Progressiewe Party, Deurbraak, geskryf dat “die onvermoë om radikaal, of tot aan die wortel, te dink, een van die Afrikaner se swakhede is”. In dié opsig is die beswaarde skrywer ‘n tipiese Afrikaner, wat eerder die stroom volg en ‘n soort kleindorpse, kleinburgerlike vrees koester in die trant van: “Oee! Maar wat sal die mense sê?” Nie verniet nie het Flaubert sy grootse roman, Madame Bovary, van die ondertitel voorsien: “provinsialistiese sedes”.

‘n Tweede faktor wat my vandeesweek by hierdie onderwerp uitgebring het, is die nuwe Twitter-rekening wat ek geopen het, @afr_filosowe. Teken gerus daarop in. Sedert ek in die laat negentigerjare al hoe meer oor die stand van Afrikaans as taal en die Afrikaner se politieke posisie in die land – wat so nou daarmee verweef is – begin besin het, het ek daarvan bewus geraak dat omtrent alles oor Afrikaans en Afrikanerskap reeds iewers in die verlede gesê is. Die hele opkoms van Afrikaans as kultuurtaal is gekenmerk deur ‘n intense kollektiewe introspeksie, wat deur die groot geeste van die verlede soos JBM Hertzog, Van Wyk Louw, C.M. van den Heever, G.D. Scholtz en vele ander, gevoer is. Vanmôre val my oog op ‘n boek in my rak uit die vroeë sewentigerjare deur die geskiedkundige F.A. van Jaarsveld, Afrikaner quo vadis?, ‘n versameling kort essays wat aanvanklik as radiopraatjies bedoel was, maar waarvan slegs enkeles uitgesaai is. Terstond het ek drie aanhalings uit F.A. van Jaarsveld getwiet:

“Die Afrikaner staan voor die gevaar van selfvervreemding, verlies aan selfrespek, minderwaardigheid & vrywillige prysgawe. – FA vJaarsveld 1971”

“Kennis van die verlede kom nie meer deur oorlewering nie, maar deur te lees, wat geestelike inspanning vereis. – FA van Jaarsveld”

“Die Afrikaner het nie kultureel uitwaarts beweeg wat sy taalhandhawing, sy eiewaarde, selfvertroue & persoonlikheid betref nie. – FA vJaarsveld”

Hierdie drie sinne, wat ek vir die doeleindes van Twitter se 140 karakters effens moes verkort, is presies veertig jaar gelede geskryf, maar is vandag nog ewe geldig, ondanks al die veranderinge wat intussen plaasgevind het. Die “vrywillige prysgawe” waarvan hy praat, het hom die afgelope twee dekades herhaaldelik afgespeel, vanaf Roelf Meyer se aanvaarding van die sogenaamde “Pretoria-minuut” tot Agri-SA se instemming tot grondhervorming of die Afrikaanse universiteite se angsvallige transformasie tot multikulturele, hoofsaaklike Engelstalige instellings.

Dieselfde proses van kollektiewe introspeksie soos wat Afrikaanse skrywers en filosowe die afgelope eeu bedryf het, is waarskynlik in elke taal en kultuur ter wêreld gevoer, soos wat mense tot selfbewussyn gekom het en nie meer Latyn nie, maar hul eie tale begin skryf en lees het. In die twintigste eeu het ons die verbrokkeling van die groot ryke ervaar, waardeur ‘n hele swetterjoel politieke en kulturele nasionalismes vrygestel is. Letterkunde en nasionalisme gaan hand aan hand.

Iewers het ek seker al die volgende woorde van die Duitse filosoof Peter Sloterdijk aangehaal, uit die Nederlandse vertaling waaroor ek beskik: “In essentie was het burgerlijke humanisme niets anders dan de volmacht de jeugd de klassieken op te dringen en de universele geldigheid van nationale geschriften te postuleren. Daarmee zouden de burgerlijke naties zelf tot op zekere hoogte literaire en postale producten zijn – ficties van een door het lot bepaalde vriendschap met verre landgenoten en met lezers, verbonden in sympathie voor auteurs die tot gemeenschappelijk bezit worden gerekend.”

Sloterdijk verwys verder na militêre diensplig vir jong mans waaruit insgelyks ‘n nasie of volk gevorm word. Terwyl albei geslagte op skool die literêre kanon moet bestudeer, word seuns of jong mans verder verplig om in die weermag in patriotisme en ‘n nasionale bewussyn geskool te word. Dit kan beskou word as “die Romeinse model”, want uit klassieke Rome het hierdie manier van doen na die hele Westerse wêreld oorgespoel. Dié opmerkings van Sloterdijk verskyn in ‘n boek, Regels voor het mensenpark, wat oorspronklik ‘n hele herrie in Duitsland en heftige repliek van die neo-Marxistiese filosoof Jürgen Habermas, veroorsaak het. Onder meer het Sloterdijk die stelling gemaak dat die mens “getem” of tot orde gebring moet word, wat sekerlik indruis teen die linkse of Rousseauïstiese tradisie wat wil hê dat die mens “goed gebore” is, maar deur die beskawing bederf word.

Ek is geneig om met Sloterdijk saam te stem, want die “verwildering” van die mens onder toestande van anargie en wetteloosheid, is ‘n reële probleem. Golding se roman Lord of the flies wat in Afrikaans as Ryk van vlieë vertaal is, beeld verwildering in ‘n natuurstaat baie goed uit. Ons lees elke dag van gruweldade wat in ons eie land gepleeg word deur menslike fauna wat lank nie meer “getem” word nie.

Maar terug by radikalisme, die bête noire van ons beswaarde skrywer. Die Marxisme in al sy vorme is ‘n radikale leer wat nasionale revolusie – ook die nasionale demokratiese revolusie (NDR) van die ANC – en selfs wêreldrevolusie ten doel het. In 1989 het die Marxisme in Oos-Europa ‘n groot terugslag beleef, maar in enkele lande ter wêreld, soos Kuba, Noord-Korea, China en les bes, Suid-Afrika, is dit nog springlewendig. Die Amerikaanse universiteite, veral die fakulteite van geesteswetenskappe, verkeer insgelyks in die greep van een of ander “kulturele Marxisme” na die sogenaamde Frankfurtskool van Marcuse, Horkheimer, Adorno en hul dissipel, Habermas. Weens die invloed van Engels en die VSA op Suid-Afrika, kan ons met vrymoedigheid konstateer dat die meeste Suid-Afrikaanse universiteite ook lank reeds deur die heersende ideologie van kulturele Marxisme en revolusie verower is.

Marquez het ‘n nie-onaardige novelle met die titel Die liefde in ‘n tyd van cholera geskryf. In Suid-Afrika kan ons egter praat van “Letterkunde in ‘n tyd van revolusie”. Die radikalisme van die proses wat ons oorgekom het, veroorsaak dat alle veronderstellings, selfs ons kollektiewe en persoonlike identiteit daardeur bevraagteken word. Ons het gesien hoe die bestaan van die Afrikaanse letterkunde en van die meesal Afrikanerskrywers wat dit geskep het, deur sowel die staat as linkse of neo-Marxistiese akademici betwyfel word. Aan die Universiteit van New York byvoorbeeld, is daar ‘n professor van vergelykende letterkunde, Mark Sanders, wat in sy boek Complicities: The Intellectual and Apartheid (2002) ‘n berekende aanval op Van Wyk Louw as “apartheidsintellektueel” doen, waarin hy steun op prof. Gerrit Olivier van Wits se proefskrif oor Louw.

Sekere Afrikaanse skrywers, noem hulle maar die “verlooptes” (soos Antjie Krog?), wat ondersteuners van die nasionale demokratiese revolusie is, het ook reeds die begrip “Afrikaanse letterkunde” gerepudieer. Al wat nou oorbly, is die Engelstalige “South African literature” wat homself sedert die tagtigerjare as “anti-apartheidsletterkunde” gekonsipieer het en sy diachronie parallel met die ANC-geskiedenis afbaken, met as belangrike datums 1912 (stigting), 1955 (“Freedom Charter”), 1969 (Morogoro-konferensie) en 1994 (oorwinning).

Volgens die denke van die nasionale demokratiese revolusie, is alles wat Afrikaans is, selfs ons standaardtaal of die Akademie se Afrikaanse woordelys en spelreëls, ‘n blote “konstruksie” van regse en rassistiese Afrikanernasionaliste. Ek meen prof. Hein Willemse van die Afrikaanse departement aan die Universiteit van Pretoria en redakteur van die Tydskrif vir letterkunde, het reeds hierdie standpunt ingeneem, in sy bydrae tot Perspektief en profiel. Daarin vewerp hy die kanon van die Afrikaanse letterkunde as ‘n apartheidskanon. Die enigste letterkunde van waarde is op die oog af dié van die “voorheen benadeeldes” wat hulle op allerlei maniere teen apartheid uitgespreek en sodoende ‘n versetsletterkunde geskep het.

So spreek die hoogleraars uit die leerstoele aan die “voorheen Afrikaanse universiteite”! Onlangs het ek ook ‘n gesprek met prof. Adam Habib gehad. Hy is tans die viserektor van “Joe-djy”, die voormalige RAU. Volgens hom sal daar nooit weer ‘n Afrikaanse universiteit wees nie, maar sal Afrikaans “as taal” wel iewers aan sekere universiteite gedoseer mag word. Daarvoor moet ons seker ons hande in dankbaarheid saamslaan.

Die vraag wat my interesseer, is egter: Hoe reageer ons op die nasionale demokratiese revolusie wat ons op alle gebiede oorspoel en wat ook reeds die Afrikaanse letterkunde as “apartheidsmaaksel” tot “die asblik van die geskiedenis” – om Trotski se gevleuelde woorde te gebruik – verdoem het? Enersyds kan ons poog om, meesal sonder instellings of befondsing deur die staat, iets van die ou stelsel en die ou Afrikaanse kanon in stand te hou. Noem dit die konserwatiewe benadering, van “te red wat daar te redde is”.

Daar is egter ook ‘n ander benadering en dit is om self revolusie te begin voer. ‘n Tyd gelede het Carel Boshoff IV en ander so ‘n voorstel gedoen deur te beweer: “Een revolusie roep ‘n ander op.”

Indien alles wat ons in hiedie land opgebou het, hetsy stoflik, hetsy geestelik, “deur apartheid en kolonialisme besmet is”, dan kan ons ons mos ewe seer beroep op die nuwe, die revolusionêre? In dié sin kan byvoorbeeld alles wat tussen 1948 en 1994 gepubliseer is as die “apartheidskanon” beskou word, ook die werk van die Sestigers soos Brink, Breytenbach en ander. Want is Brink en Breytenbach nie ook gekanoniseer in Afrikaanse koerante wat apartheid of afsonderlike ontwikkeling geondersteun het, deur resensente en kritici wat insgelyks “aandadig” (complicit om saam met Sanders te praat) aan apartheid was nie? Was André Brink nie ook jare lank die boekresensent van Rapport, ‘n publikasie wat apartheid voorgestaan het nie? En soos ons weet, was apartheid ‘n misdaad teen die mensdom volgens die lede van die Afro-kommunistiese blok wat die Konvensie teen apartheid by die Verenigde Nasies ingestem het.

Ook om intellektuele en estetiese redes, behoort ons ‘n agterdog teen die bestaande Afrikaanse kanon te koester. Want lank voor 1994 is Afrikaanse boeke reeds in terme van ‘n soort ANC-logika of in die naam van die nasionale demokratiese revolusie opgehemel deur diegene wat hulself as die selfaangestelde “voorhoede van die revolusie” gesien het. Tot onlangs het daar ‘n universitêre snobisme geheers waardeur die dosente aan universiteite wat skrywers was, hulself bokant die gewone siele in ander beroepe gesien het. Kollegas het mekaar se boeke gekeur of aangeprys in ‘n bloedskandelike bedryf waaronder gehalte en goeie smaak gely het.

Die rol wat die Broederbond gespeel het om aanstellings by die Akademie en aan die Afrikaanse universiteite te beïnvloed, het ook gesorg dat “baantjies vir boeties” dikwels gegeld het. Die verraad wat soveel Afrikaners in die onlangse verlede gepleeg het, ook om die Afrikaanse universiteite holderstebolder onder die ANC-regering se beheer te plaas, veroorsaak dat daar heelwat oorvleueling tussen “revolusionêre” en “behoudendes” was wat ter wille van eie belang eintlik bereid was om alle beginsels en maatstawwe oorboord te gooi. Transformasie en regstellende aksie het vir die res gesorg sodat ons vandag kwalik meer kan peil trek op enige literêre uitsprake of oordele wat vanuit akademiese geledere gevel word.

Die feit dat ‘n skrywer in Brittanje of die VSA of Frankryk geag word omdat hy een of ander veldtog teen sy eie mense gevoer het en sodoende gesorg het dat die onverkwiklike stereotipes oor Afrikaners en Afrikaans nog verder versterk word, is in my boek ook nie veel werd nie.

Dis egter nie te sê dat ons saam met die NDR-sikofante die baba met die badwater moet uitsmyt nie. In vele van die debatte en polemieke wat daar oor die afgelope eeu of wat in Afrikaans rondom taal en letterkunde gevoer is, bestaan daar riglyne vir hoe ons met letterkunde behoort om te gaan. Daar is ook al die Europese teorieë rondom kuns en letterkunde wat ons gerus in groter diepte kan bestudeer en waaruit ons kan put om Afrikaanse skrywers na waarde te skat. Vele van die probleme wat ons tans ervaar, is reeds deur skrywers in ander lande meegemaak waar daar revolusies plaasgevind het of waar taaldiskriminasie deur die owerheid toegepas is.

Groot skrywers, soos die Rus Wladimir Nabokof byvoorbeeld, is dikwels oor ‘n lang tyd deur hul eie regerings, kritici en amptelike skrywersverenigings verwerp, maar het agterna kultusfigure onder ‘n jonger geslag geword.

Iewers het Van Wyk Louw ook gesê dat “polemiek… die lewensbloed van die literatuur is”. Oor sekere dinge, soos die Akademie se spelreëls byvoorbeeld, behoort daar konsensus te wees. Maar die soort gefabriseerde konsensus wat daar tans oor die Suid-Afrikaanse geskiedenis bestaan of oor die meer onlangse kanon van “anti-apartheidskrywers” behoort grondig gekritiseer te word.

Daarby behoort ‘n register van Afrikaanse publikasies iewers op die internet bygehou te word, wat nie net boeke van groot of erkende uitgewers insluit nie, maar ook van kleiner uitgewers, selfgepubliseerde werke, e-boeke en internetpublikasies. Die nasionale demokratiese revolusie wat ons getref het, val ook saam met ‘n tegnologiese revolusie wat insgelyks die boek soos ons hom ken radikaal gaan verander.

Ons kan in sak en as gaan sit oor Afrikanerdekadensie en die enorme kulturele verliese wat ons die afgelope tien, twintig jaar gely het. Of ons kan weer opstaan met die karige middele waaroor ons beskik en ‘n skeppende en literêre revolusie in Afrikaans laat plaasvind. Soos ons voorgangers al soveel kere onder ewe moeilike omstandighede reggekry het.

лобановский александр биография