praag.co.za

Tag: Litnet

  • Brief: Afrikaans: Om ‘n ystervark te streel

    Brief: Afrikaans: Om ‘n ystervark te streel

    In twee briewe redeneer Johannes Comestor dat Afrikaans nie na behore deur Afrikaansinstansies bevorder word nie. Die Europese wortels van Afrikaans word verswyg, die klem val op meertaligheid pleks van Afrikaans en taalsuiwerheid word skromelik verwaarloos.

    Op 17 Maart het ek die volgende teks na LitNet gestuur. Dit is op 19 Maart gepubliseer.

    Afrikaans: Drie werklikhede

    Johannes Comestor

    Etienne van Heerden het gesê: “As redakteur moet ek LitNet nooit sien as ‘n spreekbuis vir wie ook al nie. Ek moet dit nooit gebruik as ‘n manier om bepaalde idees te verkondig nie” (Fred de Vries, Rigtingbedonnerd, Kaapstad: Tafelberg, 2012, p 295). LitNet is ‘n kulturele webwerf (294), ‘n “kuber-Nkandla”, waar almal welkom is (293). Slegs menings wat rassisties of lasterlik is, word uitgesluit (295).

    Sedert 1994 het Afrikaans baie aan status ingeboet. Pleks van een van twee amptelike tale te wees, is Afrikaans een van elf amptelike tale. Pleks daarvan dat Afrikaans in dieselfde mate as Engels amptelik en in die openbaar gebruik word, is Engels feitlik die enigste de facto amptelike taal wat van owerheidsweë bevorder word. Wat opval, is dat Afrikaans deesdae nie net baie minder as voorheen in die openbaar gebruik word nie, maar ook dat dit al hoe meer in onsuiwerheid verval; dat ‘n mengsel van Afrikaans en Engels geskryf en veral gepraat word. Dit lyk asof daar by baie Afrikaanssprekendes nie meer taaltrots is nie. Daar word gestreef na die korrekte gebruik van Engels maar met Afrikaans kan daar maar gemors word.

    Daar is skynbaar nêrens ‘n geskikter platform as LitNet om besorgdheid oor die stand van Afrikaans uit te spreek nie. Daarom is Etienne van Heerden se versekering dat menings soos myne publiseerbaar is, ‘n riem onder die hart. In hierdie artikel lug ek my standpunt oor drie aktuele werklikhede van Afrikaans. Die norm waaraan al drie voldoen, is dat hulle eerlike (hopelik selfs geldige) menings is.

    Afrika-tale

    Ten einde Afrikaans in die huidige plaaslike politieke klimaat meer aanvaarbaar te probeer maak, word dikwels sonder meer (opportunities) beweer dat Afrikaans ‘n Afrika-taal is. Maar Afrikaans is nie in dieselfde mate as die tale vir swartes, bv Xhosa of Tswana, ‘n Afrika-taal nie. Afrikaans is ‘n Euro-Germaanse taal wat deels in Europa en deels in Afrika ontstaan het. Die oorsprong van Afrikaans is Hollands, ‘n Europese taal. Die wortels van Afrikaans is dus veral in wat tans Nederlands en Duits genoem word, tesame met (geringe) beïnvloeding deur bv Oosterse tale soos Maleis. Met hierdie tale as grondslag is Afrikaans plaaslik, dus in Afrika, ontwikkel. Anders as egte Afrika-tale kan daar vir Afrikaans dus nie op meer aanspraak gemaak word nie as dat dit deels ‘n Afrika-taal is. “Afrikaans: taal met Nederlands as basis, maar wat onder invloed van veranderde omstandighede en verskillende uit- en inheemse tale tot ‘n onafhanklike taal in Suid-Afrika ontwikkel het” (HAT). Dit sluit onafhanklikheid van Engels in.

    Die voortbestaan van Afrikaans word deur ‘n enkele taal, Engels, bedreig. Erkenning dat Afrikaans deels ‘n Afrika-taal is, verswak dus nie sy posisie in vergelyking met Engels wat ‘n nie-Afrika- en Euro-Germaanse taal en boonop dié koloniale taal is nie.

    Wanneer daar in uitsonderlike gevalle van owerheidsweë toegewings vir Afrika-tale gemaak word, bv by die toekenning van onderwysstudiebeurse, moet daar nie sonder meer aanvaar word dat Afrikaans by hierdie bevoordeling ingesluit is nie, want – só word verkeerdelik geredeneer – Afrikaans is mos ‘n Afrika-taal. Diegene wat oor die voortbestaan van Afrikaans besorg is, behoort iedere keer wanneer daar oor Afrika-tale gepraat word, vas te stel of Afrikaans, as deels ‘n Afrika-taal, in- of uitgesluit word.

    Meertaligheid

    Afrikaans word dus nie noodwendig ingesluit wanneer na Afrika-tale verwys word nie. Dieselfde geld wanneer meertaligheid ter sprake is; Afrikaans kan uitgesluit word.

    Neville Alexander skryf: “I have no doubt that the generations born in the 2020s and after will be completely trilingual, in that all children, besides being fluent in their home language, will – if this language is not English – also learn English and another important South African language, usually from the Nguni or the Sotho cluster” (Thoughts on the new South Africa, Auckland Park: Jacana, 2013, p 163). By Afrikaansinstansies het dit die gebruik geword om Alexander te loof omdat hy meertaligheid bepleit het. Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) vereer Alexander deur sy jaarlikse openbare voorlesing oor Afrikaans na hom te vernoem. Maar Alexander het Engels (en Duits) bo Afrikaans verkies en – soos aangetoon – nie noodwendig Afrikaans by sy pleidooi vir meertaligheid ingesluit nie.

    Adam Habib verwys na die Universiteit van die Witwatersrand (Wits) se beleid van “competencies to be developed in indigenous languages among staff and students” (Rebels and rage, Jeppestown: Jonathan Ball, 2019, Amazon Kindle 1932). ‘n Nuwe taalbeleid is onlangs deur Wits aanvaar. “Given the limited institutional resources available, the first step in this plan was to change all letterheads, business cards and signage to reflect three languages: English, isiZulu and Sesotho. Language courses specialising in conversational isiZulu and Sesotho have also been established” (2070). Aan Wits word Afrikaans dus uitgesluit nie net wanneer na inheemse tale verwys word nie, maar ook by meertaligheid. Die Afrikaansdepartement aan Wits, waarvan NP van Wyk Louw eens die hoof was (1958-1970), is reeds jare gelede afgeskaf.

    Daar is Afrikaansinstansies wat soms die indruk wek dat hulle meer en sterker pleidooie vir meertaligheid as vir Afrikaans lewer. Die klem moet klaarblyklik eerder na die bevordering van Afrikaans verskuif word omdat meertaligheid Afrikaans kan uitsluit. Dus, ‘n toekomstige meertalige Suid-Afrika sonder Afrikaans is iets wat Afrikaansinstansies geensins behoort te bevorder nie. “As Afrikaans in Suid-Afrika sterf, is dit weg, anders as die geval met Engels” ( Hermann Giliomee, Die Burger, 14.03.2019, p 4).

    Taalsuiwerheid

    Sedert 1994 word (feitlik) geen poging aangewend om taalsuiwerheid by Afrikaanssprekendes te bevorder nie. As daar in hoogs uitsonderlike gevalle op taalsuiwerheid aangedring word, word dikwels teëgewerp dat geen taal suiwer is nie. In iedere taal is daar bv leenwoorde wat as deel van die standaardtaal erken word. Maar as daar taaltrots is, is die gebruik van nie-erkende woorde uit ‘n ander taal onaanvaarbaar. Byvoorbeeld, dit is onnodig om die Engelse woord “issue” in Afrikaans te gebruik omdat ons die Afrikaanse woord “kwessie” het. In die geval van Afrikaans is daar woorde waarmee (feitlik) enigiets wat in bv Engels uitgedruk kan word, gesê kan word; of daar kan, soos voorheen gebruiklik was, woorde geskep word wat met idiomatiese Afrikaans versoenbaar is. Dit is die rede waarom Afrikaans ‘n taal uit eie reg wás; geskrewe en gesproke Afrikaans kon sonder kennis van ‘n ander taal, veral Engels, verstaan word. Geradbraakte loslit-Afrikaans behoort nie ‘n opsie te wees nie omdat dit nie ‘n volwaardige taal is nie; in dié sin dat dit nie sonder kennis van ‘n ander taal, in die praktyk veral Engels, verstaan kan word nie.

    Wanneer die geskiedenis van Afrikaans in die toekoms geskryf word, sal die (doelbewuste) versuim van Afrikaansinstansies om taalsuiwerheid te bevorder, heel moontlik geïdentifiseer word as een van die vernaamste redes waarom Afrikaans ondergegaan het. Sedert 1994 het die owerheid – soos sommige van sy voorgangers, bv Charles Somerset en Alfred Milner – Engels tot die primêre taal in Suid-Afrika verhef. Terselfdertyd het Afrikaansinstansies oogluikend toegelaat dat Afrikaans al hoe meer verengels; dermate dat daar later nie meer sin in was (of sal wees) om dit as wesenlik ‘n ander taal as Engels te beskou nie.

    Die rede waarom taalsuiwerheid uit die agenda van Afrikaansinstansie gelaat word, is klaarblyklik die sug na politieke korrektheid, maw politieke oorwegings weeg vir hulle swaarder as taaloorwegings. Byvoorbeeld, taalsuiwerheid word opgeoffer ten gunste van versoening. Daar word gesê dat die meeste sprekers van Afrikaans bruin is. Op grond hiervan word geredeneer dat die toekoms van Afrikaans deur bruin mense bepaal gaan word. Kaaps word as ‘n variëteit van Afrikaans beskou en daar word van die veronderstelling uitgegaan dat (die meeste van) hulle Kaapssprekers is. Dit is nie noodwendig die geval nie, of baie (dalk die meeste) is (goed) bekend met en dalk ook in groot mate in staat tot Standaardafrikaans. Wat nodig vir die bevordering van Afrikaans is, is dat Afrikaansinstansies alle Afrikaanssprekers tot taalsuiwerheid aanmoedig; nie polities inkorrek net Kaapssprekers nie, maar alle Afrikaanssprekendes. Geradbraakte Afrikaans kom immers deesdae in toenemende mate voor nie net by bruin mense nie maar ook by blankes.

    Die visie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is onder meer “die bevordering van die gebruik en die gehalte van Afrikaans” (LitNet 23.01.2019). Dekades het verloop sedert daar laas deur hierdie instansie ‘n pleidooi vir taalsuiwerheid gelewer is. In uitsonderlike gevalle het taalkundiges soos Willem Botha, die hoofredakteur van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal, en Tom McLachlan, voorheen ‘n prominente lid van die Taalkommissie, hulle in die onlangse verlede ten gunste van taalsuiwerheid uitgespreek, maar sonder om Kaaps as geradbraakte Afrikaans te identifiseer en, in soverre dit Engels is, te veroordeel.

    Ek het ‘n nuttige meningswisseling met ‘n huidige lid van die Taalkommissie gehad: Phillip Louw, “Afrikaans se gideonsbende” (LitNet 11.08.2017, plus meningswisseling van 21 Augustus tot 4 September), maar hy wou nie die rubikon na die veroordeling van die groot Engelse komponent in Kaaps oorsteek nie. Dit sou glo op verpolitisering van ons gesprek neerkom, asof daar oor die behoud van Afrikaans in die nuwe Suid-Afrika vry van die politieke opset besin kon word. Louw spreek hom eerder teen verengelsing in die algemeen en dus ten gunste van meertaligheid uit, terwyl my bekommernis Afrikaansgesentreerd is. Ek is beswaard oor die verengelsing van Afrikaans, onder meer, dalk veral, weens die koestering, om politieke redes, van Kaaps deur bv Afrikaanstaalkundiges en -letterkundiges. Ek beveel aan dat LitNet-lesers die genoemde Louw/Comestor-meningswisseling (her)lees, want daarin kom inligting voor wat ek nie hier herhaal nie.

    Die punt is: Afrikaans het ‘n eerbare toekoms as ‘n taal uit eie reg slegs as Afrikaansinstansies en alle Afrikaanssprekendes wat taaltrots het, sonder versuim pleidooie lewer vir en daadwerklike pogings aanwend om suiwer(der) Afrikaans te praat en te skryf.

    *********

     

    Afrikaansinstansies wat voorgee om Afrikaans te bevorder, het waarskynlik kennis van my skrywe geneem maar nie ‘n enkele een het daarop gereageer nie. Ek het gevolglik op 28 Maart ‘n verdere skrywe na LitNet gestuur. Dit is nie gepubliseer nie. Soos gebruiklik het LitNet nie die beleefdheid om te sê dat my teks in sy geheel gesensor is nie; nog minder wat die redes vir hierdie aantasting van my vryheid van uitdrukking is.

    Afrikaans wankel na die slagbank

    Johannes Comestor

    Afrikaans laat my aan die volgende teksvers dink: “Red dié wat na hulle dood toe gesleep word, dié wat val-val op pad is om doodgemaak te word as jy nie keer nie” (Spreuke 24:11). ‘n Vorige vertaling het meer dramaties verwys na “dié wat na die slagbank wankel.”

    Die Universiteit Stellenbosch (US) het onlangs die pos van Dekaan, Fakulteit Opvoedkunde, geadverteer. Die vereistes wat aan kandidate gestel word, is onder meer: “Bewese ervaring van doeltreffende funksionering binne ‘n veeltalige en multikulturele omgewing. Uitstekende mondelinge en geskrewe vlotheid in minstens Engels” (Sake-Rapport, 10.03.2019, bl 07). Die verlangde veeltaligheid sluit Engels in maar nie noodwendig Afrikaans nie. Die US is voorheen dikwels as die bakermat van Afrikaans beskou. In die akademiese konteks kon daardie etiket met heelwat geldigheid aan die US geheg word. Toe Engelssprekende studente, asook studente wat onderrig in Engels verkies, nog die minderheid was, het die US egter besluit om voorkeur aan Engels as onderrigtaal te gee. Aan die US word die gebruik van Afrikaans reeds jare lank deurlopend afgeskaal.

    Die nuwe rektor van die Universiteit Pretoria, Tawana Kupe, ‘n gebore Zimbabwiër, se ideaal is om daardie inrigting ‘n “Pan-African university” te maak. Hy het hom ten gunste van die onlangse afskaffing van Afrikaans as onderrigmedium uitgespreek. Kupe is heel moontlik nie eens Afrikaans magtig nie. Wat hy beoog, is “to develop an African language to challenge the currency of English” (Daily Maverick, 27.03.2019). Vir Kupe gaan dit om die gebruik van Engels en die verdere ontwikkeling van ‘n swart Afrika-taal; nie om die benutting van Afrikaans as ‘n reeds ontwikkelde akademies-wetenskaplike taal nie. Kupe se meertaligheid sluit Afrikaans uit.

    Ook aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) en die Universiteit Vrystaat is Afrikaans as onderrigmedium onlangs afgeskaf. Die Universiteit Johannesburg, voorheen die Randse Afrikaanse Universiteit, word glad nie meer as ‘n Afrikaanse universiteit beskou nie. Daar is diegene wat die hoop bly koester dat Afrikaans op ‘n enkele kampus, Potchefstroom, behoue sal bly, al is Afrikaans op die twee ander kampusse van die Noordwes-Universiteit (NWU) deur Engels verswelg. Die aanvaarde beleid van die NWU is egter dat blanke studente so spoedig moontlik ‘n minderheid op die Potchefstroom-kampus moet word, sodat Afrikaans ook daar in die slag kan bly.

    Dit lyk asof Afrikaans as akademiese taal aan universiteite gedoem is. ‘n Skandalige waarheid is dat Afrikaanssprekendes in baie gevalle die leidende rol in hierdie afskaling en afskaffing van Afrikaans gespeel het. Deels as kettingreaksie hierop word Afrikaansmediumskole al hoe minder en kan hulle mettertyd verdwyn.

    Buite skool- en universiteitsverband word daar ook glad te min Afrikaanstrots geopenbaar. Soos tatoeëring, wat tradisioneel met matrose en kwaaddoeners geassosieer is, het geradbraakte Afrikaans, wat voorheen verwerplik geag is, hoog mode geword. In sy distopiese roman oor die Suid-Afrika in wording, skryf Eben Venter: “Die Afrikaners het soos die Jode hulleself aan ‘n magtige diaspora uitgelewer en die bloedrivier vir goed verlaat, maar anders as die Jode het hulle selfs hulle taal soos mufbrood op die water weggegooi, snel drywend en stroomaf sodat van die woorde binne die taal, woorde wat almal eens op ‘n tyd onthou het, al vinniger wegvloei en onderwater begin verdwyn. Dan onder dan bo die water soos vingervissies, soms kon jy hulle spatgeluid net nog onderskei, maar soos die geringste waterlewe het hulle ook verdwyn om nooit meer gesien of gehoor te word nie, vinniger en in groter getalle, sodat hulle teenwoordigheid altyd geringer geword het, altyd maar vaer totdat daar g’n enkele taal of tyding meer van hierdie woorde se bestaan oorgebly het nie” (Horrelpoot, Kaapstad: Tafelberg, 2006, bl 219).

    Ek het onlangs die aandag op drie werklikhede van Afrikaans gevestig (LitNet 19 Maart): (1) Afrikaans is nie ‘n inheemse of Afrika-taal in dieselfde sin of mate as die moedertale van swart mense nie. (2) Pleidooie vir meertaligheid sluit nie noodwendig Afrikaans in nie. (3) Vir die voortbestaan van Afrikaans as ‘n taal uit eie reg naas Engels is veldtogte ter bevordering van taalsuiwerheid noodsaaklik.

    Dus, dit is fundamenteel verkeerd om (1) die herkoms van Afrikaans, in soverre dit Europees is, te probeer wegsteek; (2) pleidooie vir veeltaligheid te lewer pleks van die heil van Afrikaans voorop te stel; en (3) alle variëteite van Afrikaans, ook dié wat erg Engelsbesoedel is, sonder meer as heilsaam te propageer. Dit is as ‘t ware soos om ‘n ystervark te probeer streel. ‘n Misplaaste sug na politieke korrektheid, wat teen die belange van Afrikaans indruis, is onderliggend aan al drie hierdie euwels. Afrikaans is ‘n voortreflike bate waarop Afrikaanssprekendes ongekwalifiseerd trots behoort te wees.

    Instansies wat as missie die bevordering van Afrikaans het, moet myns insiens in hierdie drie opsigte hulle strategie aanpas sodat hulle aksies openlik en onmiskenbaar die heil van Afrikaans bevorder. Dit is nie in al drie opsigte die geval by enige van die leidende Afrikaansinstansies nie, bv die ATKV, ATM, ATR, FAK en die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.

    Die reaksie op my vorige skrywe was teleurstellend. Nie ‘n enkele van hierdie instansies het hom verwerdig om te reageer nie; ook nie ‘n enkele lid van die Taalkommissie nie. Dit gaan hier uitsluitlik om die bevordering van Afrikaans. Dít behoort van die uiterste belang vir hierdie instansies en persone te wees.

    Ek het hierdie artikel met ‘n teksvers begin. Ek sluit met twee teksverse af: “Maar ek hou my doof, ek hoor niks, ek hou my stom, ek maak my mond nie oop nie. Ek het geword soos ‘n man wat niks hoor nie en wat niks het om te antwoord nie” (Psalm 38: 14-15).

    ********

    Kommentaar

    As ‘n pleidooi soos die bostaande, wat suiwer op die heil van Afrikaans ingestel is, publikasie deur ‘n webblad soos LitNet geweier word, kan dit op ‘n hoogs ontstellende verskynsel dui: dat Afrikaansinstansies dermate deur politieke korrektheid gekaap is, dat die agteruitgang – pleks van die vooruitgang – van Afrikaans deur hulle bevorder word. LitNet kan inderdaad as die hoofpleitsbesorger van Kaaps beskou word; daardie “variant van Afrikaans” wat so oordadig met Engels besoedel is dat dit nie sonder kennis van Engels verstaan kan word nie.

    Maar dít is die soort Afrikaans wat guns by LitNet vind. Pleks van my skrywe te publiseer, het LitNet eerder gunstige publisiteit aan die DAK-byeenkoms verleen. Ek verwys na Izak de Vries se artikel, “Afrikaans: Waarheid en versoening onder een DAK” ( LitNet 3 April). Hierdie byeenkoms het op 30 en 31 Maart plaasgevind. DAK gee voor om inklusief te wees, maar is na “drie Khoisan-ikone” vernoem: Doman, Autshomao en Krotoa. Afrikaans is glo deur die blankes/Afrikaners gekaap, wat impliseer dat nie-blankes die eintlike skeppers van Afrikaans is. Ek het nie hierdie byeenkoms bygewoon nie. Wat volg, is gebaseer op wat De Vries berig.

    Die ANC-aktivis, Hein Willemse. was een van die sprekers. Hy gee graag voor dat Afrikaners Afrikaans gesteel het op ‘n manier soortgelyk aan hoe Afrikaners glo grond van die swartes gesteel het. Willemse is ‘n Afrikaansdosent wat die feitlik onmoontlike vermag het deur die Tydskrif vir Letterkunde in ‘n oorwegend eentalige Engelse vaktydskrif te transformeer. Maar hy is nie hieroor gekritiseer by hierdie byeenkoms wat veronderstel is om Afrikaans te bevorder nie. Hy word ook nie hieroor deur die polities korrekte Afrikaansinstansies, asook Afrikaanstaalkundiges en -letterkundiges, tot orde geroep nie. Willemse se Afrikaansontrouheid, sy dislojaliteit teenoor Afrikaans, asook sy vooropstelling van sy politieke dogmas, word oorgesien. Daarmee word die agteruitgang en moontlike ondergang van Afrikaans bevorder.

    In dieselfde polities korrekte Afrikaansgeledere word die uitgesproke marxis, Neville Alexander, wat as veroordeelde misdadiger tronkstraf op Robbeneiland uitgedien het, hemelhoog geprys, onder meer omdat hy meertaligheid bepleit het. Alexander het nie voorkeur aan Afrikaans gegee nie en hom eerder as Engelssprekend voorgedoen. Adam Small word polities korrek as ‘n Afrikaans-ikoon voorgehou, maar sy doelbewus gekose huistaal was Engels en nie sy moedertaal, Afrikaans, nie. Dieselfde geld Jonathan Jansen, wat graag oor Afrikaans uitsprake lewer, maar hy word geensins afdoende verkwalik vir die afskaffing van Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit Vrystaat nie. Danny Titus het tydens sy studie in Nederland sy werkstukke in Engels gelewer, nie in sy moedertaal, Afrikaans, nie. Hy verkies Engels as sy huistaal maar dan word hy toegelaat om ampshalwe die mees uitgesproke ATKV-woordvoerder oor Afrikaans te wees. Enigeen wat die heil van Afrikaans op die hart dra, behoort ander Afrikaans-ikone as Willemse, Alexander, Small, Jansen en Titus (asook Michael le Cordeur – kyk hier onder) te soek. Hulle dank hulle vermeende en skynbaar onaantasbare ikoniese status nie aan hulle Afrikaansgetrouheid nie, maar aan ‘n nie-taaloorweging, naamlik dat hulle almal bruin is.

    Willemse etiketteer Afrikanernasionaliste se Afrikaans as ‘n koloniale taal. Daar is ‘n teenstrydigheid hierin. Daardie nasionaliste wou juis van die Engelse koloniale juk ontslae raak. Die Kaap was in elk geval slegs van 1803 tot 1806, tydens die Bataafse bewind, ‘n kolonie van Holland. Van 1652 tot 1795 was dit ‘n besitting van ‘n maatskappy, die VOC. Suid-Afrika was by uitstek ‘n Engelse kolonie (1795-1803, 1806-1910). Engels is dié koloniale taal in Suid-Afrika. Engels eerder as Afrikaans is die taal waaraan baie van die bruin elite voorkeur gee. Maar dan is dit sommige van hulle wat tydens byeenkomste, soos dié van DAK, probeer voorskryf wat Afrikaans is en behoort te wees.

    Die olifant in die huidige Afrikaansruimte, naamlik geradbraakte taal, word doelbewus misgekyk. Die naaste wat in De Vries se berig hieraan gekom word, is ‘n verwysing na “die jag op sogenaamde anglisismes,” dus ‘n geringskatting van die bedreiging wat Engels vir Afrikaans se voortbestaan inhou. Engels is sedert 1994 de facto die enigste amptelike taal en die ANC-regering sou die land graag wou transformeer sodat Engels die enigste nasionale taal is. Dit is onderliggende ANC-gedienstigheid wat veroorsaak dat daar skynbaar geen kritiek hierop tydens die byeenkoms uitgespreek is nie.

    Tot vervelens toe word voorgegee dat bv die Khoi-Khoin- en slawe-invloed op Afrikaans deur die blankes/Afrikaners ontken word. Die beperkte invloed uit daardie oorde is egter selfs tydens die hoogbloei van apartheid erken, soos sedert 1975 in klip en beton in die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl vergestalt word. Waarteen Afrikaners tereg beswaar opper, is die huidige manie om Afrikaans tot ‘n nie-blanke uitvinding te verklaar wat daarna deur blankes gekaap/gesteel is. Die historiese waarheid dat blankes die leeue-aandeel in die daarstelling, ontwikkeling en amptelike erkenning van Afrikaans gespeel het, kan nie met reg ontken word nie.

    Een van die nuwe vorme wat die verkleinering en afkraking van die rol van blankes in die uitbouing van Afrikaans aanneem, is om die ontstaan van Afrikaans tot lank voor 1652 te dateer. Hans du Plessis het in aansluiting by Christo van Rensburg hieroor by die DAK-konferensie gepraat. Volgens Van Rensburg het Afrikaans in 1595 ontstaan. Hoekom? Omdat die eerste Nederlandse skip onder die bevel van Cornelis de Houtman toe om die Kaap gevaar en die bemanning in Mosselbaai aan land gegaan het. Of daar kontak met die Khoi-Khoin gemaak is en hoedanig die kontak was, word nie in WAM Carstens en EH Raidt se 2019-boek gesê nie. Ook nie hoe die destydse (taal)gebeure in Mosselbaai taal in die omgewing van Tafelbaai kon beïnvloed nie. Dit is werklik ‘n verregaande en lagwekkende poging om na strooihalms te tas ten einde blankes se inisiatief met Afrikaans verdag te maak. Seker by geen ander taal word daarop aanspraak gemaak dat dit op so ‘n absurde manier ontstaan het nie.

    Deesdae is die gewoonte dat as ‘n mens nie van iets hou nie, dit ‘n konstruk genoem word. Standaardafrikaans is volgens Du Plessis nie net ‘n konstruk nie maar die somtotaal van al die variëteite van Afrikaans. In werklikheid is Standaardafrikaans egter ‘n konstruk omdat ‘n keuse uit daardie variëteite gemaak is en steeds gemaak word. In hierdie konteks kon Du Plessis sy afkeuring van Kaaps in soverre dit Engels is, uitgespreek het, maar hy het dit klaarblyklik nie gedoen nie. In plaas daarvan het hy polities korrek die volgende stommiteit kwytgeraak: Afrikanernasionalisme het die Afrika-hart uit Afrikaans geruk. Die vernederlandsing van Afrikaans het glo Afrikaans verarm. Ek sou eerder die teenoorgestelde beweer: Hollands/Nederlands het Afrikaans verryk. Afrikaans kan hom nie van sy Nederlandse grondslag losmaak nie. In talle opsigte kwalifiseer Afrikaans steeds as ‘n dialek van Nederlands.

    Braam Hanekom het gekom met die eienaardig gedagte dat die NG Kerk in die Wes-Kaap op grond van taal en ingevolge die Belhar-belydenis met die VGK kan verenig. Hierdie naïewe mens besef nie in watter mate die VGK verengels het en Afrikaansdislojaal is nie. Die vereniging van die NGK met die VGK sal die gatslag vir Afrikaans as kerktaal wees. Kan Hanekom hom voorstel dat ‘n sinode van ‘n verenigde NGK/VGK Afrikaans as voertaal sal duld?

    Michael le Cordeur, in ‘n Afrika-hempie getooi, het beweer dat Afrikaans swaar dra aan die Nasionale Party se bewind, terwyl dit in werklikheid die bloeitydperk van Afrikaans was. Om Afrikaans ‘n witmanstaal te noem, is glo om dit te stigmatiseer. Dus, wat met blankes geassosieer word, is sleg. Hoekom? Seker omdat blankes in Le Cordeur se oë verwerplik is. ‘n Moskee in die Bo-Kaap is volgens Le Cordeur dalk ‘n groter hoeksteen vir Afrikaans as die Taalmonument. Het iemand Le Cordeur gekonfronteer oor sy openlike ondersteuning van die verengelsing van die Universiteit Stellenbosch? Klaarblyklik nie, maar dan word wat hy oor Afrikaans te sê het, steeds ernstig bejeen en onkrities aangehoor.

    Anton van Niekerk het die skuld vir die verengelsing van die Universiteit Stellenbosch (US) aan die studente probeer toeskryf; dat hulle nie sterk genoeg oor Afrikaans as onderrigtaal voel nie. Daarmee verdoelsel hy sy eie skandalige aandeel, soos gedokumenteer deur Pieter Kapp, in die bevordering van die verengelsing en die afskaling van Afrikaans aan die US. Hiervoor is hy nie voor stok gekry by hierdie byeenkoms nie, wat skynbaar in eensydigheid en valsheid uitgemunt het.

    Afrikanernasionalisme is tydens hierdie byeenkoms verdoem, maar geen woord van kritiek is teen swart nasionalisme geuiter nie. Apartheid, wat wesenlik op blanke selfbehoud ingestel was, word sonder meer verwerp, maar die terrorisme en ander dade van geweld wat deur die terreurbendes van die ANC/UDF en PAC gepleeg is ten einde die politieke mag te bekom, word veronderstel om voortreflik te wees.

    Aan Afrikaans word die negatiewe etiket van verdrukking geheg. Terreurdade wat deur ANC-kamerade in Afrikaans gepleeg is, word egter getakseer asof aan sulke onbeskaafdheid ‘n positiewe etiket geheg moet word. Die ANC-terroris, Basil Kivedo, het bv voorheen vertel hoe hy “sabotasie in Afrikaans gepleeg het, hoe ek in Afrikaans die kleefmyn gemonteer en gedetoneer het.” Jacques van der Elst, as uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, het goedkeurend na Kivedo se Afrikaanse terrorisme verwys. Die talle opsigte waarin die stryd om die behoud van Afrikaans ontaard het, is ontstellend en saai vertwyfeling oor die oorlewingsmoontlikhede van Afrikaans. Ander instansies en mense as dié wat deesdae luidrugtig menings oor Afrikaans uiter, moet liefs op die voorgrond tree en ‘n stryd ten bate van eerbare, suiwer Afrikaans voer.

    Die teks van Hein Willemse se voordrag is op 4 April op LitNet gepubliseer. Ek het dit nie nodig gevind om enigiets te verander aan wat ek hierbo na aanleiding van De Vries se weergawe geskryf het nie. Wat Willemse en diesulkes skryf, word deur LitNet as publiseerbaar geag. Wat ek skryf, word egter van LitNet-lesers weerhou. Behoort dit ‘n bron van trots vir LitNet te wees? Word Afrikaans op hierdie manier ten beste gedien?

    —Johannes Comestor

     

  • Johannes Comestor: Twee Afrikaansinstansies ondermyn Afrikaans

    Johannes Comestor: Twee Afrikaansinstansies ondermyn Afrikaans

    Conrad Steenkamp, die voltydse besturende direkteur van die Afrikaanse Taalraad (ATR), het my destyds op LitNet (1.11.2016) uitgedaag om my “uiteenlopende opinies en opvattings” oor die ATR op skrif te stel. Ek het moeite gedoen en met ‘n teks van tien getikte bladsye gereageer. LitNet het verkies om my teks nie te publiseer nie. Op my versoek is die artikel, “Waarom die Afrikaanse Taalraad nie ‘n Afrikaanse taalraad is nie,” op Praag (13.11.2016) gepubliseer. Dan Roodt het Steenkamp destyds gevra om op Praag te reageer maar hy het versuim om dit te doen.

    Op LitNet (16 07 2018) het Marnus Kok, ‘n Netwerk24-joernalis van Bloemfontein, geskryf oor ‘n gesprek oor die toekoms van Afrikaans wat hy by die Vrystaatse Kunstefees bygewoon het. Sprekers soos Theuns Eloff en Dever Breda het opgetree, maar Kok het tot die oortuiging gekom dat hierdie gepraat nie Afrikaans se toekoms sou verbeter nie. Hy dink aksie is nodig.

    Ek het soos volg gereageer (LitNet 18.07.2018): “Marnus, dit is ironies om te spesifiseer waar begin moet word om mense ten bate van Afrikaans te aktiveer. Eerstens, Afrikaansinstansies soos die ATKV, ATM, ATR, FAK, LitNet en die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns behoort byeen te kom en gesamentlik op ‘n plan van aksie te besluit en dit toe te pas. Tweedens, Afrikaansdosente moet as deel van hierdie plan individueel genader word en versoek word om aktief aan die stryd om die behoud van Afrikaans, insluitende hierdie gesamentlike aksie, deel te neem. Wanneer ek op LitNet en elders ‘n beroep op die genoemde instansies en persone doen om hulle vir Afrikaans en daarby suiwer(der) Afrikaans te beywer, is daar geen reaksie nie. Erger, daar is Afrikaansdosente wat openlik daarop roem dat hulle nie deel van die taalstryd wil wees nie. Met so ‘n gesindheid word Afrikaans kwalik redbaar. Wanneer ek pro-Afrikaans op Netwerk24 reageer, val dit op dat daar meesal geen ondersteunende reaksie is nie. Die apatie/onverskilligheid by Afrikaansinstansies en -dosente het na die Afrikaanssprekende publiek deurgesuur. Eens Afrikaanse universiteite moet geteiken word om tot inkeer te kom wat Afrikaans betref eerder as om hoop op private universiteite met beperkte finansiële middele te vestig.”

    Conrad [Steenkamp] het soos volg gereageer (LitNet 29.07.2018): “Johannes, jy noem: “Eerstens, Afrikaansinstansies soos die ATKV, ATM, ATR, FAK, LitNet en die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns behoort byeen te kom en gesamentlik op ‘n plan van aksie te besluit en dit toe te pas.’ Het jy één voorstel vir hierdie ‘plan van aksie’ en hoe dit toegepas kan word?” Steenkamp se reaksie kan as ‘n (neerbuigende) uitdaging vertolk word. Ek het juis op 18 Julie probeer om nie verdere gemeenplasighede kwyt te raak nie en eerder ‘n plan van aksie uit te stippel. Maar soos CJ Langenhoven gesê het: “‘n Halwe begryper het ‘n goeie woord nodig.”

    Ek het toe ‘n artikel van vier bladsye onder die opskrif, “‘n Manifes vir Afrikaans,” geskryf en op 1 Augustus na LitNet vir publikasie gestuur. Omdat ek reeds jare lank eerstehandse ervaring van LitNet se voorliefde vir sensuur het (enigiets wat nie polities korrek genoeg is nie, word sonder verduideliking geïgnoreer), het ek op dieselfde dag hierdie artikel ook direk aan Steenkamp gestuur. Voorspelbaar het LitNet nie my artikel gepubliseer nie en soos gebruiklik geen verduideliking verskaf nie. Seker net so voorspelbaar is dat daar geen reaksie van Steenkamp was nie; nie eens die beleefdheid van ontvangserkenning nie.

    Die geskiedenis van 2016 het hom pas herhaal: (1) Steenkamp daag my op LitNet uit om my standpunt te stel. (2) Ek doen dit. (3) LitNet weier om my teks te publiseer. (4) Steenkamp word ‘n ander kanaal vir reaksie gebied maar hy versuim om daarvan gebruik te maak. Wat skandalig is, is dat die indruk op LitNet gewek word dat ek nie in staat is om op Steenkamp se uitdagings te reageer nie, terwyl die teenoorgestelde die geval is: dat Steenkamp nie op my omvattende reaksies kan of wil reageer nie. Ek dink dit is gewoon ‘n skande dat twee Afrikaansinstansies, LitNet en die ATR, saamspan om Afrikaans te ondermyn.

    LitNet is die hoofplatform vir die propagering van die brouseltaal Kaaps en duld gevolglik geen pleidooi vir suiwer(der) Afrikaans op sy webwerf nie. Ton Vosloo het dit reeds in die aanloop tot die stigting van die ATR in 2008 duidelik gemaak dat dit vir die ATR in die eerste plek nie om die bevordering van Afrikaans gaan nie, maar om ‘n politieke doel, naamlik versoening. Soos in die geval van LitNet word Kaaps eerder as Standaardafrikaans bevorder. Wat bygevoeg moet word, is dat sowel LitNet as die ATR vir hulle voortbestaan van die finansiële ondersteuning van Naspers/Media24 afhanklik is. Die tragedie is dat suiwer(der) Afrikaans gevolglik nie deur hierdie twee Afrikaansinstansies (daadwerklik) ondersteun word nie. Geldsug bestendig sodoende die ondergang van ordentlike Afrikaans. Afrikaans as ‘n taal wat duidelik van Engels onderskeibaar is, is besig om in sy swernoot te gaan.

    Met die uitsondering van ‘n enkele sin (wat te make het met die vertraging van my reaksie en wat dus nie meer ter sake is nie) bestaan die res van hierdie artikel uit ‘n woordelikse aanhaling van my artikel wat op 1 Augustus aan LitNet gestuur is.

    ‘n Manifes vir Afrikaans

    Johannes Comestor

    Johan van Wyk het in sy rubriek, Van alle kante (Die Burger, 2.12.2017, p 10), geskryf dat Afrikaans se posisie sedert 1994 “dramaties verswak” het. “Die ironie is dat dit met die hulp en ondersteuning uit Afrikaanse geledere bewerkstellig is. ‘n Nog groter ironie is dat dít wat veronderstel was om Afrikaans lewend te hou, naamlik om dit te praat, nog nooit so morsig soos in die afgelope 23 jaar gedoen is nie … wanneer het ons dan so loslit en so slapgat geword?”

    Afrikaans verkeer in ‘n stryd om oorlewing. Diegene vir wie Afrikaans belangrik en erns is, behoort iets daaromtrent te doen. As individu kan ek nie veel vermag nie, al spreek ek my ernstige kommer al meer as twee dekades lank uit … Daarbenewens sukkel ek dikwels om my standpunt gepubliseer te kry. As ek op bv Netwerk24 ‘n pro-Afrikaansbetoog lewer, word dit nie gepubliseer nie of daar is feitlik geen reaksie of ondersteuning nie. Die heil van Afrikaans is nie meer ‘n saak wat voorrang by baie Afrikaanssprekendes geniet nie. My taalgenote is skynbaar siek en sat vir “taalbulle” soos ek.

    Daar word verkeerdelik veronderstel dat wat ek skryf nie polities korrek is nie, terwyl ek bloot die belange van Afrikaans hoër as ander oorwegings stel. Iemand soos Denver Breda skryf enkele kere op LitNet oor bv Khoisan-taal en word dan spoedig uitgenooi om sy standpunt by byeenkomste te stel. Die Afrikaans Taalmuseum en -monument (ATM) hou die een byeenkoms na die ander oor bv die invloed van die destydse slawe op Afrikaans omdat die ATM se fokus “tans op die miskende variëteite en geskiedenisse van Afrikaans” is (Michael Jonas, Rapport, Weekliks, 28.01.2018, p 10). Inligting oor Khoisan- en slawe-invloed kan interessant wees, maar hulle invloed op Afrikaans was minimaal en lewer nie ‘n bydrae tot die oorlewingstryd waarin Afrikaans verkeer nie.

    As ons werklik begeer dat Afrikaans moet oorleef, is dit noodsaaklik dat die klem op Afrikaans geplaas word en nie op bv versoening, meertaligheid, die voortreflikheid van die koloniale taal Engels as wêreldtaal, die variëteite van Afrikaans, ens, nie. Eerstens behoort daar ‘n onmiskenbare verbintenis tot die bevordering van Afrikaans te wees. Tweedens moet daar ondubbelsinnig duidelikheid verkry word oor watter soort Afrikaans bevorder behoort te word. Dit moet tog sekerlik ‘n Afrikaans wees wat die moeite werd is om voor te stry, ‘n Afrikaans waarop ons trots kan wees, ‘n Afrikaans wat ‘n taal uit eie reg is, dus nie geradbraakte Afrikaans waarin onnodige Engelse woorde in oorvloed aanwesig is nie.

    Op LitNet is daar talle voorbeelde van gesprekke wat ek oor die jare met bv Afrikaanstaalkundiges gevoer het. Iedere keer het die gesprek gestuit by dieselfde rubikon, wat my gesprekgenote nie wou oorsteek nie: Dat ‘n veldtog vir taalsuiwerheid gevoer moet word, dat ons die moed van oortuiging moet hê om te sê dat Engelsbesoedelde Afrikaans nie aanvaarbaar is nie. Watter Afrikaansvariant is die geskikste vir bevordering? Daar is klaarblyklik net een, naamlik Standaardafrikaans, wat deurlopend aangepas word en nie uit die lug gegryp is nie maar uit die Afrikaansvariëteite gedistilleer is. Afrikaanstaalkundiges soos Tom McLachlan, jare lank lid van die Taalkommisie, en Willem Botha, die hoofredakteur van die WAT, het hulle al ten gunste van taalsuiwerheid uitgespreek maar hulle van kritiek op Kaaps weerhou.

    Die kernprobleem is dat Kaaps ‘n mengsel van Afrikaans en Engels is. Daar word veronderstel dat die meeste bruin mense Kaapssprekers is, dat Kaaps ‘n variant van Afrikaans (eerder as van Engels) is, dat die meeste Afrikaanssprekendes dus bruin is en dat dit vorentoe in toenemende mate die geval gaan wees, gevolglik is die toekoms van Afrikaans deurslaggewend van bruin mense afhanklik en nie van blanke Afrikaanssprekendes nie. Die rede waarom Afrikaanstaalkundiges wegskram van pleidooie vir taalsuiwerheid is klaarblyklik omdat hulle Kaapssprekers nie aanstoot wil gee nie. Daarmee ignoreer hulle die feit dat talle bruin mense naas Kaaps ook uitstekende Standaardafrikaans magtig is. Daar kan ‘n diepgevoelde behoefte by sommige/baie Kaapssprekers wees om suiwer(der) Afrikaans te praat. Dmitri Jegels het tydens navorsing in Manenberg vasgestel dat bruin ouers verlang dat hulle kinders suiwer oftewel Standaardafrikaans en -engels moet praat (Frank Hendricks en Charlyn Dyers, redakteurs, Kaaps in fokus, Stellenbosch: Sun Media, 2016, p 106-107).

    Deur op suiwer(der) Afrikaans aan te dring, word sowel blanke as bruin Afrikaanssprekendes oor hulle taalgebruik aangespreek. Kaaps word nie in sy geheel ongewens verklaar nie, maar slegs in soverre dit Engels is en wanneer dit gaan om die soort Afrikaans wat vir eerbare oorlewing wenslik is. Kaapssprekers kan en sal ongetwyfeld voortgaan om hulle mengeltaal ongestoord te praat. As bv Afrikaanstaalkundiges die moed het om taalsuiwerheid te bepleit, sal dit taalhigiëne bevorder. Sowel blanke as bruin Afrikaanssprekendes sal dan hopelik in groter mate poog om Standaardafrikaans te praat, soortgelyk aan die manier waarop hulle sedert 1994 onverminderd Standaardengels probeer praat.

    In Nederland is in 2015 ‘n taalmanifes gepubliseer om wal teen verengelsing te gooi (WAM Carstens en EH Raidt, Die storie van Afrikaans, Deel 1: Uit Europa en van Afrika, Pretoria: Pretoria Boekhuis, 2017, p 399, 516). In Suid-Afrika bestaan daar ‘n veel groter gevaar van verengelsing as in Nederland. ‘n Andersoortige manifes vir Afrikaans is nodig, sodat ooreengekom kan word oor wat onder Afrikaans verstaan word en wat gedoen moet word om die voortbestaan van daardie Afrikaans te bevorder. Teen die einde van verlede jaar is so ‘n manifes gepubliseer (Leon Lemmer, ‘n Manifes vir Afrikaans, Praag 8.12.2017), maar dit het min kommentaar ontlok en geen konkrete resultate opgelewer nie.

    Omdat die Afrikaansmanifes as ‘n werks- of gespreksdokument gepubliseer is, het ek die vrymoedigheid om dit soos volg aan te pas.

    Afrikaansmanifes

    Ons as Afrikaanssprekendes verklaar hiermee dat

    ● ons trots op Afrikaans is

    ● ons groot waarde aan Afrikaans as volwaardige taal heg

    ● ons eis dat Afrikaans as amptelike taal tot sy reg kom

    ● ons Afrikaans oral en altyd gebruik waar en wanneer dit enigsins sinvol is

    ● ons bereid is om telkens vir Afrikaans in die bres te tree

    ● ons daarop aandring dat afdoende skool- en naskoolse onderrig in Afrikaans beskikbaar moet wees

    ● ons Afrikaans so suiwer moontlik hou en gebruik

    ● ons veral teen die verengelsing van Afrikaans waak

    ● ons Standaardafrikaans as rigsnoer koester

    ● ons volhard met die Europees-vastelandse grondslae van Afrikaans

    ● ons Kaaps, in soverre dit Engels is, nie as ‘n geskikte oorlewingsvorm van Afrikaans beskou nie.

    Oor elkeen van hierdie elf items kan daar gedebatteer word. Oor die toepassing van elk kan verduidelikings gegee word. Byvoorbeeld, oor die vierde item kan genoem word dat Afrikaanssprekendes geneig is om hoflikheidshalwe in Engels te antwoord as hulle in Engels aangespreek word, of erger dat baie Afrikaanssprekendes geneig is om vreemdelinge eerder in Engels as in Afrikaans aan te spreek. Myns insiens behoort Afrikaanssprekendes vreemdelinge in Afrikaans aan te spreek en in Afrikaans te antwoord wanneer hulle in Engels aangespreek word en met Afrikaans vol te hou totdat dit duidelik is dat die ander persoon nie Afrikaans verstaan nie. Deur anders op te tree, word by implikasie te kenne gegee dat Engels meerderwaardig is, terwyl daar geen grondige rede is waarom Afrikaans as minderwaardig beskou behoort te word nie.

    My plan van aksie, my reddingsboei, vir Afrikaans is dat ‘n Afrikaansinstansie, soos die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, wat seker die omvattendste Afrikaansinstansie is, ‘n Afrikaansmanifes soos die bostaande aan ander Afrikaansinstansies en aan al die Afrikaansdosente of hulle departemente sirkuleer vir aanpassings en kommentaar en hulle dan pols oor die wenslikheid/noodsaaklikheid van ‘n gesamentlike byeenkoms oor die toekoms van Afrikaans, met ‘n veldtog ter bevordering van (groter) taalsuiwerheid as een van die oogmerke. Die ander Afrikaansinstansies hoef nie op die Akademie te wag om die eerste skuif te maak nie. Byvoorbeeld, Conrad Steenkamp van die ATR, of enige van die ander Afrikaansinstansies, kan die bal aan die rol sit deur die (aanvanklike) leiding te neem en daarmee aan te toon dat Afrikaans vir hom erns is.

    Na dese behoort die ideaal van inklusiwiteit ten alle koste, bv “Dit maak nie saak hoe jou Afrikaans klink nie,” deur ‘n normgewende beginsel vervang te word, bv “Afrikaans as wesenlik ‘n nie-Engelse taal,” ‘n Afrikaans wat uit eie reg naas Engels kan voortbestaan, dus ‘n Afrikaans wat nie soos Kaaps kennis van Engels veronderstel voordat dit verstaan kan word nie. ‘n Voorspelbare argument waarmee asseblief nie vorendag gekom moet word nie, is dat geen taal suiwer is nie. Dit is duidelik dat ‘n suiwerder Afrikaans moontlik en wensliker is as die geradbraakte Afrikaans waarmee ons daagliks gekonfronteer word. Die status van Afrikaans as ‘n taal uit eie reg, dus as ‘n taal wat duidelik van Engels onderskeibaar is, moet herstel word. Dit is die soort Afrikaans wat Afrikaanssprekendes opnuut trots op hulle taal kan maak en hulle kan aanmoedig om Afrikaans tot in die verre toekoms te handhaaf.

  • Brief: Het Afrikaans ‘n kat se kans op oorlewing?

    Brief: Het Afrikaans ‘n kat se kans op oorlewing?

    Ek wil die soeklig laat val op persone en instansies wat veronderstel is om hulle vir die bevordering en oorlewing van Afrikaans te beywer maar skromelik versuim om dit te doen.

    Op 13 November is ‘n brief van my onder die opskrif, “Waarom die Afrikaanse Taalraad nie ‘n Afrikaanse taalraad is nie,” op Praag (Menings/Briewe) gepubliseer. Dit was nadat Conrad Steenkamp, die uitvoerende hoof van die Afrikaanse Taalraad (ATR), my op 1 November op LitNet uitgedaag het om my kritiek op die ATR op skrif te stel. Ek het daardie brief op 8 November en weer op die 10de na LitNet gestuur, maar dit is nie gepubliseer nie; vandaar die publikasie daarvan op Praag op die 13de. Die nie-publikasie van my standpunt op LitNet het aan Steenkamp die agterdeur gebied om glad nie op my verdoemende ATR-kritiek te reageer nie. Daar is ook geen aanduiding dat die ATR my besware in ag geneem en sedertdien verander het deur hom beter vir die bevordering van Afrikaans te posisioneer en toe te rus nie.

    LitNet wat soos die ATR seker veronderstel is om Afrikaans te bevorder, het ook nie hervorm nie. Op 23 Mei het Andries Visagie ‘n artikel onder die opskrif, “‘n Visie vir Afrikaans,” op LitNet gepubliseer. ‘n Engelse weergawe met die opskrif, “A vision for Afrikaans,” is op 1 Junie op dieselfde webwerf gepubliseer. Dit impliseer seker dat LitNet hou van wat Visagie geskryf het of dat daar geen wesenlike beswaar daarteen is nie.

    Visagie is ‘n Afrikaansdosent aan die Universiteit Stellenbosch (US). Sy doktorale proefskrif handel oor manlike subjektiwiteit in die Afrikaanse prosa van 1980 tot 2000. Sy navorsing is gerig op gender en seksualiteit. Hierdie inligting word op LitNet verskaf. Visagie het bv Helena Gunter se bundel, Op ‘n plaas in Afrika (2007), bespreek; veral die “gekwelde seksualiteit” daarin (12.03.2008). Gunter se taalgebruik is volgens Visagie “verfrissend” en dan verskaf hy voorbeelde van haar vermenging van Afrikaans en Engels. Hy het ook Dot Serfontein se boek, Vrypas (2009), bespreek en dink dat Afrikanerkultuur in hierdie eeu nie agteruit hoef te staan vir dié in die vorige eeu nie (13.08.2009). Antjie Krog se skryfwerk vind klaarblyklik meer guns in sy oë as dié van haar ma, Dot Serfontein. Dit lyk asof Visagie sorg dat hy ‘n polities byderwetse indruk wek. Dalk spreek dit eerder van ‘n voorliefde vir randeiers. Hy het bv vroeër vanjaar (11-12 April) die leiding met ‘n simposium oor honde in die Suider-Afrikaanse literatuur (dus nie net in Afrikaans nie) geneem eerder as om oor ‘n meer aktuele saak soos Afrikaans aan die US te besin.

    Ek het op 24 Mei kommentaar op Visagie se visie gelewer. Oor die wenslikheid om my reaksie te publiseer, het LitNet klaarblyklik ernstige bedenkinge gehad. Ek het later druk uitgeoefen deur te noem dat dit ingeligte, billike kommentaar is. My 24 Mei-kommentaar is toe op 30 Mei onveranderd gepubliseer. Daarna het ek beswaar gemaak dat min lesers weens die vertraging my kommentaar sou lees, maar daardie reaksie van my is nie gepubliseer nie. Ek en seker baie ander LitNet-lesers neem daagliks op weeksdae kennis van die jongste kommentaar. Kommentaar wat soos myne dae lank vertraag word, kom egter nie só onder die aandag van sulke lesers nie omdat dit verskyn asof dit op die oorspronklike datum gepubliseer is. My afleiding is dat LitNet verkies dat so min moontlik lesers kennis neem van wat ek oor die Visagie-visie geskryf het. Byvoorbeeld, weens die vertraging het my kommentaar nie in die weeklikse LitNet-nuusbrief verskyn nie. In die volgende drie paragrawe haal ek my gewraakte kommentaar volledig aan.

    “Vir my was die verstommendste aspek van die US-taalstryd seker die skynbare onbetrokkenheid van die Afrikaansdosente. Ek herinner my ‘n enkele brief in Die Burger waarin Visagie vir Afrikaans in die bres getree het en toe was dit eintlik reeds te laat. Onlangs het die departementshoof tydens ‘n openbare byeenkoms eerder voorbrand vir meertaligheid (dus ook vir Engels) as vir Afrikaans gemaak. Ek vra my af: Waarom bevorder Afrikaansdosente en ander Afrikaanssprekendes ander tale terwyl nie-Afrikaanssprekendes (feitlik) nooit die saak van Afrikaans bepleit nie? ‘n Hoogleraar in Afrikaans het jare lank (tydens die rektorskap van Chris Brink en Russel Botman en tot in Wim de Villiers se termyn) uit die Taalsentrum en talle taalkomitees vertel hoe fantasties goed taal aan die US bestuur word, gevolglik was dit glo onnodig om oor Afrikaans bekommerd te wees. Pieter Kapp het gesaghebbend oor hierdie gebeure in sy boek, Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013), geskryf. Het daar al ooit ‘n teregwysing hieroor uit die Departement Afrikaans opgeklink? Was die rol wat die dosente in hierdie departement in die US-taalstryd gespeel het enigsins vergelykbaar met die positiewe invloed wat daar van ‘n enkele persoon, die historikus Hermann Giliomee, uitgegaan het? Wanneer die rektor in sy intreerede sê “Stellenbosch is nie ‘n Afrikaanse universiteit nie” en hierdie stelling in daaropvolgende toesprake herhaal en dit kort daarna letterlik die waarheid probeer maak, het daar telkens luide beswaar uit die US se Departement Afrikaans opgeklink of was daar dawerende stilte? Almal wat erns met Afrikaans maak, kan volgens Visagie ‘n bydrae lewer. Het die US se Departement Afrikaans rede om trots op sy bydrae tot die US-taalstryd te wees of behoort daar veel eerder verootmoediging en skaamte te wees?

    “Visagie se rede word gekenmerk deur politieke byderwetsheid. Hy prys die pro-Afrikaanse rol van instansies soos die ATKV, ATR, VVA en SBA. Hulle almal gee myns insiens voorkeur aan Afrikaansvariëteite, meertaligheid en ‘n politieke ideaal, versoening, bo die heil van Standaardafrikaans. Soos hulle wil Visagie van Afrikaans ‘n versoeningstaal maak. Soos hierdie instansies vind hy Kaaps opwindend en as iets wat bevorder moet word. Soos die genoemde vier instansies rep hy polities byderwets nie ‘n woord oor taalsuiwerheid nie. Terselfdertyd verskaf hy egter (en tereg) hierdie riglyn: “Streef daarna om op alle gebiede gehalte in Afrikaans na te streef;” ook “uitnemendheid” en “‘n nuwe vasberadenheid om kwaliteit in Afrikaans te lewer.” Hy bepleit ook groter erkenning van variëteite soos Kaaps in Standaardafrikaans. Ek het nie beswaar as die drie Kaapswoorde wat hy as voorbeelde noem as Standaardafrikaans erken word nie [kwaailappies, dala (redeneer of doen) en haraam (verbode)]. Maar dit kan gerus onomwonde gestel word dat Kaaps in soverre dit met onnodige Engelse woorde besoedel is, absoluut onaanvaarbaar is; dat Kaaps in daardie opsig nie aan Visagie se gehalteriglyn voldoen nie; dat Kaaps ‘n wesenlike bedreiging inhou vir die voortbestaan van Afrikaans as ‘n taal wat duidelik van Engels onderskeibaar is. Visagie noem ook die SA Akademie en die FAK. Hierdie twee instansies het myns insiens ‘n meer sinvolle benadering tot Afrikaans as die vier waarna ek hier bo verwys het.

    “Daar is ‘n lakmoestoets wat ons gerus in hierdie konteks kan toepas, deur Engels met Afrikaans te vergelyk. Word geradbraakte Engels aangemoedig of word korrekte Engels nagestreef? Waarom geld laasgenoemde nie deurgaans vir Afrikaans nie? Word die bestaan van Engelsvariëteite voortdurend beklemtoon en bevorder of word daar eerder in Standaardengels berus? Waarom dan nie eerder ‘n enkele evolueerende Standaardafrikaans ondersteun wat die doeltreffendste skans teen verswelging deur Engels bied nie? Waarom word daar grootliks sonder beswaar doelbewus met Afrikaans gemors maar nie met Engels nie? Myns insiens enersyds om Afrikaanssprekende blankes te tart. Andersyds doen sommige Afrikaanssprekende blankes lustig hieraan mee omdat hulle hulle selfrespek verloor het. Daar is in werklikheid baie dinge waarop Afrikaanssprekende blankes trots kan wees en Standaardafrikaans is ongetwyfeld een hiervan. Visagie noem dat skoolkinders nie die vrymoedigheid het om Kaaps te praat nie en daarom voorkeur aan Engels gee. Die oplossing is nie om Kaaps in sy geradbraakte vorm holus-bolus in Standaardafrikaans te inkorporeer nie maar om Kaaps van onnodige Engels te suiwer, dus dat tussen Standaardafrikaans en Standaardengels gekies moet word.”

    Oor baie jare het ek LitNet ervaar as ‘n instansie wat langtand byt aan wat ek skryf. Om die moontlikheid van publikasie te bevorder, het ek doelbewus twee name uit my kommentaar gelaat. Die departementshoof waarna ek hier bo verwys, is Rufus Gouws. Hy is sedert 1980 aan die US verbonde maar geniet die twyfelagtige onderskeiding dat sy naam glad nie in Kapp se boek oor die US-taalstryd genoem word nie. Dus dat hy hom in daardie konteks nie positief of negatief oor Afrikaans uitgelaat het nie. Dit bevestig sy onaktiwiteit in ‘n taalstryd wat van deurslaggewende belang vir Afrikaans is.

    Leon de Stadler is die hoogleraar in Afrikaans wat hoof van die US se Taalsentrum was en jare lank in taalkomitees gedien het en ‘n groot rol in die afskaling van Afrikaans en die huidige dominansie van Engels as onderrigmedium gespeel het. In 2002 het De Stadler “die versekering gegee dat Afrikaans die uitgangspunt van die US is, maar dat dit nie diversiteit en meertaligheid uitsluit nie” (Kapp, p 79). In ‘n berig in Die Burger (28.09.2002) het De Stadler “die versekering gegee … dat die Konsepplan US tot die bevordering van akademiese Afrikaans verbind. Afrikaans sal die primêre taal voorgraads wees en Engels nagraads” (86). Kapp verwys soos volg na ‘n berig in Die Burger (14.11.2002): “Die Rektor [Chris Brink] was die spreker [op ‘n vergadering van die US-Konvokasie] en daar is algemeen verwag dat hy sy Taalvisie van Junie sou stel. As voorspel het Leon de Stadler opdrag gehad om in ‘n personderhoud wat daardie oggend gepubliseer is, voorbrand te maak vir die US as ‘n Afrikaanse universiteit wat meertaligheid bevorder sonder om die kritiese vrae te hanteer” (88), bv “Waarom word Afrikaans nie ook die verstektaal op nagraadse vlak nie?” (87). In sy toespraak het Brink die versekering gegee “dat die US nie op ‘n glybaan na verengelsing is nie en dat hy altyd sy verbintenis met Afrikaans sal behou” (88). Dit toon hoe De Stadler hartlik met Brink se ondermyning van Afrikaans saamgewerk het.

    De Stadler het sy samewerking ook verleen aan Russel Botman en Wim de Villiers se veldtogte teen Afrikaans ter bevordering van Engels. Dit is algemeen bekend dat die US-Konvokasie met Kapp as voorsitter sterk pro-Afrikaans gesind was. Dit is klaarblyklik om hierdie rede dat De Stadler, wat in ‘n leidende hoedanigheid by die afskaling van Afrikaans betrokke was, kontak met die Konvokasie vermy het. Oor die gebeure in 2007, toe Botman die rektor was, skryf Kapp: “De Stadler het vir die eerste keer onderneem dat die Taalhersieningsgroep met die Konvokasie in gesprek sal tree – die eerste en enigste gesprek het op 8 Februarie plaasgevind” (156). Kapp sê van die ANC-aktivis Botman: “Botman het gekonsentreer op die niewit ervaring van Afrikaans as onderdrukkerstaal” (156). Met so ‘n mens het De Stadler myns insiens gemene saak ten koste van Afrikaans gemaak. “In ‘n poging om steun vir die voorgestelde beleid te wen, het Botman op 16 Oktober 2007 ‘n ‘raadplegingsessie’ met die vyf statutêre liggame belê waarin hy en Leon de Stadler van die Taalsentrum probeer verduidelik het dat die beleid nie veel verskil van die 2002-beleid nie, behalwe vir die desentralisasie na fakulteite” (160). Desentralisasie was presies waarteen die Konvokasiebestuur dit gehad het. Die Konvokasie het “nog deurgaans daarop aangedring dat die beleid eerlik en konsekwent moet wees en geen ruimte moet laat om deur dosente en Bestuurslede gemanipuleer te word nie” (160).

    In 2009 het De Stadler “selfs die openhartige en eerlike debat [oor Afrikaans aan die US] as ‘n gevaar vir Afrikaans beskryf en gespog dat die US se taalbeleid ‘die leiding neem onder Suid-Afrikaanse universiteite’ want dit is ‘n ‘unieke, innoverende taalbeplaningsprogram’” (180). “Christo van der Rheede wil dan, soos Leon de Stadler, ‘n onderskeid maak tussen taal en mense. Hy veg vir mense, nie vir ‘n taal nie” (Kapp, p 185; Rapport 7.02.2010). Sedertdien het die mense (“the people”) aan die US gewen en Afrikaans het die taalstryd verloor. Is dit moontlik vir enige egte Afrikaner en veral vir ‘n Afrikaansdosent om hiermee vir lief te neem?

    In 2010 was daar die Vredenheim-beraad oor die US se taalbeleid. “Proff Magda Fourie [toe ‘n viserektor wat haarself daarna gediskwaliseer en die pos ontruim het] en Leon de Stadler se optredes namens die US-rektor [Botman] was nie oortuigend nie” (201). De Stadler het “dit veral gehad teen wat genoem word taalgesentreerde onderrig, omdat onderrig binne ‘n sosiale, politieke, godsdienstige, demografiese, opvoedkundige en kulturele omgewing ontwikkel moet word … Vir hom was Stellenbosch se swak diversiteitsprofiel ‘n bepalende faktor” (220); dus weer eens De Stadler se beklemtoning van “die mense” eerder as Afrikaans. De Stadler “erken dat die minderheidstaal in die proses kan seerkry, maar die US volg ‘n goed bestuurde model wat sal verseker dat probleme billik hanteer word” (220). Van een ding kan De Stadler nie beskuldig word nie: dat hy partydig vir Afrikaans was. Myns insiens het hy oor baie jare die posisie van Afrikaans aan die US deurlopend ondermyn. Daarin was hy ‘n lojale ondersteuner van die drie anti-Afrikaanse rektore wat die US in onlangse jare agtereenvolgens aangestel het: Chris Brink, Russel Botman en Wim de Villiers.

    Hoe kry ‘n Afrikaansdosent dit reg om met ‘n anti-Afrikaanse erflating saam te leef? My reaksie van 24 Mei (wat ek hierbo aangehaal het) het geen reaksie van Visagie ontlok nie. Op 8 Junie het ek die saak op LitNet, onder die Engelse weergawe van Visagie se teks, soos volg aangepor: “Oor twee verdere sake sou ek graag inligting wou ontvang. Wat het die Departement Afrikaans aan die US alles in 2015 gedoen ter herdenking van die dood van Jan Marais ‘n eeu tevore? Wat beoog hierdie departement om te doen ter bevordering van Afrikaans en die nagedagtenis van Jan Marais wanneer die US volgende jaar sy eeufees vier?” Nogeens geen reaksie uit die US se Departement Afrikaans nie. Sover bekend het daardie departement in 2015 niks (noemenswaardig) in hierdie verband gedoen nie. ‘n Mens kan redeneer dit is water wat reeds onder die brug gevloei het. Maar 2018 lê nog voor en daar is in hierdie opsig insgelyks blykbaar geen aktiwiteit deur die Afrikaansdosente in die vooruitsig nie. ‘n Oud-dosent van daardie departement, die digteres Lina Spies, was en is steeds bereid om saam met Hermann Giliomee vir Afrikaans aan die US te stry. Maar die huidige dosente verkies blykbaar almal om in hierdie opsig in onaktiwiteit uit te munt.

    Jan Marais het met sy skenking die stigting van die US moontlik gemaak. Hy het die uiters redelike voorwaarde gestel dat Hollands/Afrikaans nie ‘n mindere plek as Engels aan daardie inrigting mag beklee nie. Dit is hierdie voorwaarde wat deesdae goedsmoeds geïgnoreer word sonder om die elementêre integriteit te hê om dit ruiterlik te erken en ‘n poging aan te wend om hierdie doelbewuste versuim moreel te regverdig. Die etiekkolos Anton van Niekerk, wat oor allerhande sake gesaghebbende etiese uitsprake probeer lewer, is oor hierdie kardinale saak tjoepstil terwyl hy myns insiens skuldig is aan ‘n reuse aandeel in die verengelsing van die US.

    Willie Esterhuyse, ‘n Thabo Mbeki-agterryer, het sy net selfs wyer gespan toe hy in 1995 heftig beswaar teen die bestaan van vyf Afrikaanse universiteite gemaak het (Kapp, p 63). Ek wag steeds dat Esterhuyse sy tevredenheid uitspreek oor wat hy bereik het. Ek sou veral graag wou weet hoe die twee filosowe, Anton van Niekerk en Willie Esterhuyse, die skade wat hulle Afrikaans en die Afrikanerdom aangedoen het met hulle gewetes versoen. Of soek ek gewetes waar daar net gewetenloosheid is?

    Deesdae word dikwels beweer dat daar nog net een universiteitskampus is (dus nie ‘n universiteit in sy geheel nie) wat oorwegend Afrikaans is en dit is die Potchefstroom-kampus van die Noordwes Universiteit. Maar dit val op dat poste op daardie kampus al hoe meer slegs in Engels in Afrikaanse koerante geadverteer word. Die waarheid is dat daar in die ganse wêreld nie meer ‘n enkele universiteit oor is wat oorwegend Afrikaans is nie. Is dit ‘n nalatenskap waarmee ‘n mens soos Willie Esterhuyse (gemaklik) kan saamleef?

    Tydens die herdenking in 2015 van Jan Marais se afsterwe ‘n eeu tevore was nie net die US se Departement Afrikaans onaktief nie maar die US in sy geheel; klaarblyklik veral weens die rektor, Wim de Villiers, se afkeer van Afrikaans as onderrigmedium. Teen die einde van die Woordfees in 2015 het Ton Vosloo oor die middaguur ‘n lesing oor Jan Marais gelewer maar grootliks uit die oogpunt van die stigting van Nasionale Pers; dus nie soseer oor die US nie. Die direksie van Het Jan Marais Nationale Fonds (HJMNF) het ‘n kranslegging by Marais se graf gereël asook ‘n huldigingsbyeenkoms in Marais se eertydse Coetzenburg-woning. Op die US-kampus was daar geen (amptelike) byeenkoms of kranslegging by die Marais-standbeeld op die Marais-plein nie. Selfs hierdie plein word eerder die Rooiplein genoem.

    Dit is heeltemal moontlik dat die US dit volgende jaar gaan beWIMpel dat daar amptelik weer oor Jan Marais geswyg word. Daar is immers geen manier hoe die huidige verengelsingsbeleid met Marais se stigtingsvoorwaarde versoen kan word nie. HJMNF-trustees sal seker maar weer die leiding ter huldiging van Marais moet neem. Waarvoor ek HJMNF verkwalik is dat ter wille van multikulturaliteit toegelaat is dat ‘n trustee in die direksie dien wat glad nie Jan Marais se wense eerbiedig nie. Michael le Cordeur het hom openlik ten gunste van Wim de Villiers se verengelsingsbeleid uitgespreek. Dit is voor die hand liggend dat geen mens ‘n HJMNF-trustee kan wees en terselfdertyd verkondig dat Engels maar prominenter as Afrikaans aan die US mag wees nie. HJMNF-trustees is dit aan Jan Marais se nagedagtenis verskuldig om voor 2018 permanent van Le Cordeur as trustee ontslae te raak.

    Die ATKV is van huis uit en ook ingevolge sy naam veronderstel om Afrikaans en Afrikanerkultuur te bevorder. Onlangs het Japie Gouws, die uittredende uitvoerende hoof van die ATKV gesê: “Ons moenie veg vir Afrikaans nie” (Die Burger, By, 25 Mei, p 2). Die polities byderwetse Gerhard van Huyssteen, ‘n Afrikaansdosent op Potchefstroom en die voorsitter van die SA Akademie se Taalkommisie (hy dien op daardie kommissie – nie in dit nie) – ‘n hondeliefhebber soos Visagie en met selferkende “eienaardighede” – het in sy Beeld-rubriek dit onomwonde gestel dat hy, soos Japie Gouws, nie bereid is om vir Afrikaans te veg nie. Dit is blykbaar in orde as ‘n mens danksy Afrikaans jou brood verdien, maar moet tog nie verwag dat so iemand sy politieke byderwetsheid moet versaak om vir Afrikaans te veg nie. Verknogtheid aan linkse politiek is vir sulke mense belangriker as die heil van Afrikaans. ‘n Ander Afrikaansdosent op Potchefstroom, Wannie Carstens, het as raadslid darem vir Afrikaans aan die US geveg, maar hy het self sy hande agter sy rug vasgebind met sy vooropstelling van meertaligheid, Afrikaansvariëteite, geradbraakte “Afrikaans” in die vorm van Kaaps en politieke versoening. By kernsake soos taalsuiwerheid en onderrig in Afrikaans as die onvervreembare reg van blankes kom hy nie uit nie. Paternalisties pleit hy vir onderrig in Afrikaans vir bruin mense.

    Die punt waarby ek wou uitkom, is: As die nat hout (bv dosente wat loopbaangewys, ampshalwe, om den brode met Afrikaans te make het) nie genoeg vir Afrikaans omgee sodat hulle bereid is om daarvoor te veg nie, watter hoop is daar dat die droë hout (diegene wat nie so direk met Afrikaans gemoeid is nie) ten behoewe van Afrikaans gaan vlamvat? Is dit nie hoogswaarskynlik dat Afrikaans weens politieke byderwetsheid en doodgewone slapgattigheid onder sal gaan nie? Dit is sekerlik nie te laat om sonder omhaal van woorde teen hierdie elemente te velde te trek nie.

    — Johannes Comestor

  • Leon Lemmer: Die polities byderwetse bevordering van die mengeltaal Kaaps

    Leon Lemmer: Die polities byderwetse bevordering van die mengeltaal Kaaps

    LitNet is redaksioneel en administratief in Stellenbosch gesetel. Soos deesdae aan die Universiteit Stellenbosch (US) is niemand en niks vir LitNet te links nie. Sodra iemand of ‘n teks nie links genoeg is nie, ontstaan daar bedenkinge in LitNet-geledere. Sensuur word dan dikwels toegepas deur sulke tekste (artikels en kommentaar) sonder verduideliking of verskoning gewoon nie te publiseer nie. Dit is soortgelyk aan die beleid van Naspers, dus Media24, Netwerk24 en koerante soos Die Burger, Beeld, Volksblad en Rapport. Soos aan die US en by Naspers is daar by LitNet die neiging om alles wat nie duidelik genoeg links is nie as verregs te beskou. By hierdie drie instansies is daar die versugting om te alle tye polities “korrek”, dus byderwets, te wees. Hulle betoon lippediens aan gonswoorde soos vryheid, diversiteit en inklusiwiteit, op voorwaarde dat volgens hulle patroon gedink word. Byvoorbeeld, die huidige US, insluitende die Woordfees, laat nie regse sprekers toe nie en die De Villiers-US sal sekerlik nooit ‘n ere-doktorsgraad toeken aan enigeen wat naasteby regs is nie.

    Een van die gevolge van hierdie houding is dat katvoet met Standaardafrikaans omgegaan word. Standaardafrikaans het immers danksy hoofsaaklik Afrikaanssprekende blankes tot stand gekom. In die nuwe Suid-Afrika is dit byderwets om enigiets afkomstig uit Afrikanergeledere met agterdog te bejeen. Die keersy is dat enigeen en enigiets uit nie-wit geledere met graagte omarm word. Nog ‘n gevolg is dus dat die mengeltaal Kaaps feitlik ten alle koste en kritiekloos opgehemel word. Kaaps word deesdae deur taalkundiges selfs op ‘n vergesogte manier as die oorspronklike en kerndialek van Afrikaans voorgehou, soos ek onlangs aangetoon het (Praag 11 Februarie).

    Kaaps word in die plaaslike taalkundige geledere eerder as ‘n variant van Afrikaans as ‘n variant van Engels beskou, al word Kaaps uitermate met Engelse woorde besoedel en al is die sinskonstruksie soms eerder Engels of Arabies as Afrikaans. Die waarheid is dat Kaaps ‘n mengeltaal is wat êrens tussen Afrikaans en Engels geposisioneer is. Kaaps word hoofsaaklik in die Kaapstadse metropool aangetref. Die sprekers van Kaaps is feitlik uitsluitlik bruin. Polities verligtes vind dit gevolglik nodig om Kaaps so gunstig moontlik voor te stel. Dit gaan hier om lippediens aan wat by die massa in die mode is. Die massa is egter glad te dikwels nie die bakermat van wat korrek of waar of geldig is nie.

    Die Afrikaanse Taalraad (ATR) openbaar ‘n oorverligte mentaliteit soortgelyk aan LitNet, die US en Naspers. Daar word openlik erken dat die ATR se agenda eerder polities as taalkundig is, naamlik om eerder versoening te probeer bewerkstellig as om bv Standaardafrikaans en taalsuiwerheid te bevorder. Die besturende direkteur van die ATR, Conrad Steenkamp, het Johannes Comestor op 1 November op LitNet uitgedaag om sy besware teen die ATR op skrif te stel. Hoewel Comestor se deeglik nagevorste teks aan LitNet besorg is, was hy weens gebrek aan enige reaksie van LitNet se kant verplig om sy antwoord op Steenkamp se uitdaging op Praag (Menings, Briewe, 13 November) te publiseer. Dit het aan Steenkamp en die ATR ‘n agterdeur gebied om glad nie te reageer nie. ‘n Mens hoef jou mos nie te steur aan wat op ‘n regse webwerf gepubliseer word nie; veral nie as jy hard probeer om nie-wittes ter wille te wees nie. Die ATR kan homself dus op die skouer klop dat hy in geen opsig pogings hoef aan te wend om in die belang van Afrikaans te verbeter nie.

    Die punt wat daarmee bewys is, is dat LitNet weens politieke byderwetsheid en deur die toepassing van sensuur nie ‘n forum bied vir gesonde meningswisseling oor bv Standaardafrikaans in vergelyking met Kaaps nie. Daarenteen is my ondervinding dat Praag wel bereid is om sinvolle debatte en meningsverskille oor enige onderwerp toe te laat. In hierdie rubriek toon ek aan hoe LitNet, anders as in die geval van die pro-Standaardafrikaans- en anti-Kaapsskrywe van Comestor, bereid is om tot hoogs eensydige uiterstes te gaan ter bevordering van Kaaps en die belange van bruines. Waarop dit by implikasie neerkom, is dat LitNet polities byderwets Standaardafrikaans en die bevordering en toekoms van ordentlike of agbare Afrikaans benadeel. Dieselfde geld Afrikanerbelange. Dit is seker nie die doel wat aanvanklik met LitNet nagestreef is nie.

    Dit gaan in hierdie rubriek om twee onlangse boeke. Die eerste een is Kaaps in fokus (Stellenbosch: Sun Media, 2016, xiii + 145p, R225), met Frank Hendricks en Charlyn Dyers as redakteurs. Hulle het onderskeidelik ook hoofstuk 1 en 4 in die bundel geskryf. Michael le Cordeur is die outeur van hoofstruk 6. Hierdie boek is sedert Desember in boekwinkels beskikbaar. Ek het dit onder die opskrif, “Die oorsprong van Afrikaans: Kaaps of Nederlands?” bespreek (Praag 11 Februarie).

    Die ander boek is Ons kom van vêr: Bydraes oor bruin Afrikaanssprekendes se rol in die ontwikkeling van Afrikaans (Tygervallei: Naledi, 2016, xxi + 601p, R250), met WAM Carstens en Michael le Cordeur as redakteurs. Carstens het slegs die voorwoord geskryf, terwyl Le Cordeur die inleiding en vier van die 36 hoofstukke (14, 16, 19 en 23) geskryf het. Hoewel hierdie boek op Versoeningsdag, 16 Desember, bekend gestel is, is dit eers sedert die middel van Februarie in boekwinkels beskikbaar. In ‘n latere rubriek hoop ek om hierdie boek inhoudelik te bespreek. Ek het dit reeds van voor tot agter gelees. In hierdie rubriek beperk ek my aandag by wat op LitNet gepubliseer is en by algemene kwessies aangaande hierdie twee boeke. Ek begin met algemene opmerkings.

    Ons kom van vêr is maande laat beskikbaar gestel. Dit is dalk nie so vreemd nie. Carstens se boek, Die storie van Afrikaans, is reeds jare laat.

    Ons kom van vêr is op Versoeningsdag bekend gestel. Dit is hoogs onvanpas. Onder die dekmantel van kritiek op apartheid word blankes, veral Afrikaners, deur sommige van die bruin outeurs met oorgawe sleggesê; dermate dat ek net enkele hoofstukke per dag kon lees voordat ek oorgenoeg van hierdie soort retoriek gehad het. Van die kant van die bruin outeurs is daar geen sprake van versoening nie; ook nie van enige erkentlikheid vir wat blankes oor eeue ten bate van bruines gedoen het nie. Klaarblyklik is die standpunt waarvan uitgegaan word dat blankes skuldige misdadigers en bruines onskuldige slagoffers is; dat bruines as neo-swartes in elk geval tot daardie deel van die demografiese spektrum behoort waarin daar deur hulle vir niks om verskoning gevra hoef te word nie. Blykbaar is dit evangelie dat blankes, en net blankes, om verskoning moet vra; selfs dat ‘n bruin mens as opgeleide terroris onbevlekte ikoniese status kan verwerf omdat hy beweer dat hy sy “vryheidsvegtery” in Afrikaans gedoen het (hoofstuk 30). Le Cordeur is so ingenome met Basil Kivedo se gewelddadigheid dat hy voorspel dat hierdie hoofstuk, waarvan hy die titel foutief weergee, nog “kultusstatus” gaan bereik (p xx).

    Dit is onwaarskynlik dat LitNet al ooit aan boeke groter publisiteit as aan hierdie twee verleen het. Uit wat hier onder volg, blyk die omvang van die veldtog. Die hoofonderwerpe is Adam Small, bruin mense en Kaaps. Sou LitNet bereid wees om ‘n veldtog van soortgelyke omvang ten behoewe van Afrikaners en Standaardafrikaans te loods? Myns insiens is dit hoogs onwaarskynlik.

    As daar iets is wat die twee boeke duidelik maak, is dit dat dit ‘n mite is dat Afrikaners en Afrikaanssprekende bruines dieselfde kultuur het. Daar is ‘n mate van oorveueling maar daar is ook groot verskille, bv bruines se buitensporige voorliefde vir foto’s van hulleself.

    LitNet 19 Desember

    LitNet (afdeling Boeke en skrywers) se veldtog het op 19 Desember begin met ‘n bekendstelling van Ons kom van vêr. Blykbaar is Le Cordeur die outeur van die teks, wat op 21 Desember ook in Die Burger (p 11) en die volgende dag op Netwerk24 gepubliseer is. Dit is eintlik standaardpraktyk by Le Cordeur dat hy die waarde van sy tekste so hoog aanslaan dat hy hulle graag op meer as een plek publiseer. Sy eerste sin is ‘n verwyt: “Die storie van Afrikaans het in die verlede meestal gefokus op die taal se wit geskiedenis, terwyl die taal se bruin en swart geskiedenis misken is.” Hy en Carstens het besluit om ‘n gedenkboek, opgedra aan Adam Small, saam te stel om hierdie beweerde miskenning van die bydraes van nie-wittes hok te slaan.

    Hoofsaaklik bruines is deur Le Cordeur om bydraes genader. Dit herinner aan wat Samuel Johnson in 1784 gesê het: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The life of Samuel Johnson, London: Everyman, 1992, vol 2, p 527). In die geval van Kaaps in fokus is die outeurs ook oorwegend bruin. Hierdie mense mag hulleself blykbaar op grond van ras of etnisiteit onderskei (soos ook in die geval van die Swart Afrikaanse Skrywersvereniging, hoofstuk 33). Dit is ook in orde as die ANC-regering hulle om dieselfde rede bevoordeel. Slegs die blankes mag eintlik nie rasse-onderskeide tref nie.

    Le Cordeur beweer “ons moes streng keuring toepas om die boek tot 35 [eintlik 36] hoofstukke te beperk.” Dit lyk asof daardie keuring hoofsaaklik deur Le Cordeur as “inhoudsredakteur” gedoen is. Vir hom as outeur was daar ruimte vir nie minder nie as vier hoofstukke. Soos in die geval van sy hoofstuk in Kaaps in fokus is daar ook hier ‘n groot mate van herpublisering (bv sy hoofstuk 23). Dieselfde geld Conrad Sidego se hoofstuk 24 en Johan Coetser se hoofstuk 36. Daar is ook ‘n hinderlike element van narsisme (“sieklike liefde vir die self” – HAT). Le Cordeur se wiskunde-onderwyser het hoofstuk 9 geskryf en sy suster, ‘n oud-skoonheidskoningin, hoofstuk 13, opgeluister met bladsye foto’s van haar in haar eertydse glorie. Hoofstuk 19 handel oor ‘n gewigtige onderwerp, Wellington se krisantevereniging, met groot prominensie wat aan Le Cordeur en sy ouers verleen word, insluitende foto’s in swart-en-wit en kleur. Op teenoorstaande bladsye (308 en 309) word sy ma, Sylvia, vyf keer by die naam genoem, plus ‘n foto van haar. Ook sy pa se name word daar vermeld en meerdere kere word hulle seun, Michael, genoem en daar is ‘n verwysing na ‘n kleurfoto van die drietal wat elders in die boek verskyn. Selfadvertering neem hier sulke buitensporige afmetings aan dat dit te dik vir ‘n daalder word. Verder: Omtrent al die gebruiklike verdagtes (in hierdie konteks) het ‘n hoofstuk geskryf, bv Christo van der Rheede, Danny Titus, Llewellyn MacMaster, Henry Jeffreys, Danie van Wyk en Nico Koopman. Franklin Sonn het nie, of kon nie, ‘n hoofstuk lewer nie, maar sy aanbeveling en foto is prominent op die flapteks.

    Die Afrikaanse taalkundige Wannie Carstens se naam word eerste as redakteur genoem. Hy het as teks- of taalredakteur opgetree. Dit is moontlik dat die tekste in hierdie oorambisieuse, lywige boek baie taalkundige redigering geverg het. Byvoorbeeld, Cornelius Thomas het twee hoofstukke (10 en 31) bygedra. Van sy boek oor die 1976-onluste, wat in 1997 deur die Universiteit van Wes-Kaapland gepubliseer is, het ek geskryf: “Geen eerbare akademiese inrigting sal so ‘n slordige teks publiseer nie. Dit lyk asof (feitlik) geen redigering of proefleeswerk gedoen is nie” (Praag 21.12.2014). Ons kom van vêr kan kwalik Carstens se aansien as taalkundige verhoog. Daar is so baie taalfoute dat ek vermoed dat al die kopie nie aan hom voorgelê is nie, of dat hy nie al die honderde bladsye gelees het nie, of dat sy taalkennis tekortkominge het. Ek vestig die aandag op net enkele van die taalfoute.

    Die samevatting aan die begin van elke hoofstuk word verkeerdelik ‘n “abstrak” pleks van ‘n “ekserp” genoem. Hierdie fout is onverskoonbaar. Kaaps in fokus vaar beter deur die woord “opsomming” te gebruik.

    “Onder andere word eerder vir mense gebruik en onder meer vir dinge” (Dalene Müller, Skryf Afrikaans van A tot Z, Kaapstad: Pharos, 2007, p 158). Die meeste outeurs is salig onbewus van hierdie onderskeid (bv xx, 18, 30).

    ‘n Mens dien in pleks van op ‘n direksie, raad, komitee, ens (bv 18, 57, 77). Eerder deurslaggewende as kritieke belang (33) of rol (411). Stappe word gedoen en nie geneem nie (32). Afkeer aan moet afkeer van wees (101, 109). Onbewus oor moet onbewus van wees (123). Eerder soos volg as as volg (bv 132, 149, 206). Eerder as sodanig as as sulks (150, 491). Lojaliteit tot — eerder teenoor (151). Soomlose moet naatlose wees (158). Uit huis uit moet van huis uit wees (171). Liewer klaar wees eerder as beter klaar wees (207). Ten alle tye moet eerder te alle tye wees (213). Erkenning gee eerder as krediet kry (330) of gee (423). Uit eie reg; nie in eie reg nie (343, 481). Mindere of meerdere mate moet wees meerdere of mindere mate (385). In respek moet met respek wees (429). In gemeen moet bloot gemeen wees (432, 433). Uitstaande gedig moet uitmuntende gedig wees (435). Staan uit moet eerder val op wees (464), ens.

    Een van bruin mense se sjibbolets is die gebruik van was (soos in Engels) pleks van is (bv 63, 96, 101). Ook het in plaas van hê. Sjibbolet: “Uiting of handeling wat aandui of iemand tot ‘n bepaalde klas, groep of party behoort of nie” (HAT). Vernalatig is ‘n kostelike bruin sjibbolet (185, 186, 415). Richard van der Ross praat gewoonlik uitstekende Engels en Afrikaans. Op ‘n dag het hy as rektor daardie gewraakte woord in die UWK-senaat gebruik. Niël du Plessis het opgespring en gesê: “Nie vernalatig nie. Die korrekte woord is verwaarloos.”

    Van my grootste stylbesware teen die boek is die ongeërgde gebruik van bronverwysings en bibliografiese besonderhede. ‘n Dosent is veronderstel om deeglike kennis van sistematiese bibliografie te hê en sorg te dra dat die inligtingsbronne in bv vakkundige artikels, verhandelings en proefskrifte ondubbelsinnig geïdentifiseer kan word. Dit moet konsekwent (bv wat die gebruik van hoofletters betref) en so bondig moontlik gedoen word. In Ons kom van vêr is daar algehele bibliografiese chaos. ‘n Elementêre reël is dat die bibliografiese inskrywing in die taal van die bron moet wees, bv Londen as plek van publikasie vir ‘n Afrikaanse maar London vir ‘n Engelse boek. “Juta & Co Ltd” (36) moet net Juta wees. Owerheidspublikasies kom onder die naam van die land (298) en nie anders nie (bv 378, 442, 475). In Danny Titus se hoofstuk is die bronverwysings ongelooflik lomp: “February skryf (February 1994:1)” (184) en “Willemse (Willemse 2016:8)” (185), maar soms korrek: “Giliomee (2016:5)” (186). Die bibliografieë van bv Le Cordeur se artikels munt uit in die onnodige herhaling van die jaartal, wat dikwels na die outeur se naam sowel as by die bron verskaf word. Barnard (252) en Naidoo (253) se artikels is in ‘n Hofmeyer- (Hofmeyr?) bundel en Loff (253) se artikel in ‘n Coertzen-bundel gepubliseer, maar bibliografiese inligting oor hierdie twee bundels ontbreek. Ook oor Price (254) is daar nie bibliografiese besonderhede nie. Inligting wat in die bibliografie verskaf is (376-378) word onnodig in die eindnotas oor Beeld, Die Burger, Le Cordeur en Pelser (379) herhaal. Kyk hoe verskil die bibliografiese besonderhede oor dieselfde bron by Jongbloed en Rabe op dieselfde bladsy (392). Dit is slordige werk. Is Kotzé 2012a en 2012c (567) nie dieselfde teks nie?

    Kortom, uit ‘n taalkundige oogpunt lyk dit vir my asof Carstens nie verdien om hierdie boek in sy CV te noem nie. En dan stel hy ‘n opvolgboek in die vooruitsig (xiv). In die openbare belang behoort sowel Carstens as Le Cordeur nie toegelaat te word om weer as redakteurs van ‘n bundel op te tree alvorens hulle elementêre bibliografiese kennis en vaardigheid onder die knie het nie.

    LitNet 20 Desember

    Frank Hendricks se bekendstellingstoespraak op 8 Desember vir Kaaps in fokus is op 20 Desember op LitNet (afdeling Menings) gepubliseer. Soos te wagte, kom hy met hierdie aanvegbare stelling: “Kaaps nie mindere Afrikaans nie, maar volwaardige Afrikaans is.” Kaaps is glo “progressief modern.” Voorspelbaar kla hy oor die verwonding, marginalisering en stigmatisering van Kaaps. Hiervoor en vir die “neerbuigende minagting” waarmee dit gepaard gegaan het, gee hy politiek die skuld terwyl die mengeltaalaard van Kaaps ten minste deels te blameer is. Desnieteenstaande maak Hendricks aanspraak op die “waardigheid oftewel soppangheid van Kaaps én sy sprekers.” Hy haal die oorverligte Gerhard van Huyssteen aan waarvolgens daar net lof vir die boek is. Kaaps in fokus is inderdaad in talle opsigte ‘n beter boek as Ons kom van vêr. Ek brei hier nie hierop uit nie omdat ek eersgenoemde boek reeds bespreek het (kyk die verwysing hier bo) en ek hoop om die ander boek in ‘n latere rubriek inhoudelik omvattend te behandel.

    LitNet 12 Januarie

    Asof daar nog nie genoeg publisiteit aan die twee boeke gegee is nie, is daar op 12 Januarie met ‘n “kettinggesprek” in vier aflewerings op LitNet (afdeling Skrywersonderhoude) begin. Frank Hendricks het met Michael le Cordeur ‘n onderhoud gevoer (12 Januarie), Michael le Cordeur met Charlyn Dyers (17 Januarie), Charlyn Dyers met Wannie Carstens (23 Januarie) en Wannie Carstens met Frank Hendricks (30 Januarie). Dit lyk asof daar ‘n broederlike, susterlike of tjommistiese verhouding tussen hierdie outeurs ontstaan het, seker veral weens hulle polities byderwetse en onkritiese aanhang van die mengeltaal Kaaps. Oor die implikasies daarvan vir die heil van Afrikaans, vir die voortbestaan van Afrikaans naas Engels, bekommer hulle hulle skynbaar glad nie.

    Le Cordeur plaas die klem op politiek. Volgens hom handel Ons kom van vêr oor bruines se “betrokkenheid by die struggle teen apartheid en hoe hierdie stryd in hulle moedertaal, Afrikaans [dikwels seker eerder Kaaps], geskied het. In die proses het hulle nie net ‘n bydrae gelewer tot die bevryding van hulle mense nie, maar ook ‘n groot bydrae gelewer tot die ontwikkeling van Afrikaans, omdat hierdie stryd hoofsaaklik in Afrikaans geskied het.” ‘n Mens sou nogal graag besonderhede wou hê van hoe bv boikotte, optogte, oproer, vandalisme, sabotasie en terrorisme tot die ontwikkeling van Afrikaans as algemeen-beskaafde taal bygedra het.

    Soos dikwels in die boek herhaal Le Cordeur die valse stelling dat bruines tydens apartheid stemloos was. Die waarheid is dat hulle stemreg gehad het maar hulle het boikotbedrewe in baie gevalle verkies om nie te stem nie. Adam Small word beskryf as “‘n ikoon wat nie eens vir die Hertzogprys sy beginsels prysgegee het nie.” Maar as ek reg onthou, het Small die Hertzogprys aanvaar. Of Small die Hertzogprys ontvang het of nie, die gekerm uit bruin geledere duur in elk geval voort.

    Toe Le Cordeur in die jare sewentig aan die Universiteit van Wes-Kaapland studeer het, was die meeste dosente blank en die oorwig van hulle was myns insiens (en ek praat van eerstehandse waarneming) akademies-wetenskaplik beter dosente as die enkele bruin dosente. Le Cordeur verwys egter suiwer rasgebaseerd (soos by talle ander geleenthede), slegs na “wonderlike dosente soos Jakes Gerwel, Tony Links en ‘n bloedjong Frank Hendricks.” Elders noem hy ook uitsluitlik sy bruin dosente: Adam Small, Gerwel, Tony Links en Hendricks (Ons kom van vêr, p 225).

    Le Cordeur kla oor die gebrek aan finansiële ondersteuning van die blanke owerheid vir die Wellingtonse klopse en krisantevereniging. Dit is egter die soort kultuurverenigings wat blankes deurgaans sonder owerheidsteun bedryf. Le Cordeur verwyt selektief (dus net van wittes te kant) benadeling waar daar geen benadeling was nie. Word bruin kultuur tans beter deur die ANC-regering ondersteun? As Afrikaans vir Le Cordeur van belang is, het hy beswaar geopper teen die drastiese inkorting sedert 1994 van die staatsubsidie vir bv die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT)? Het hy teen die toenemende verengelsing van die Universiteit Stellenbosch, sy huidige werkgewer, beswaar gemaak, of het hy, soos sy held Adam Small, eerder die verengelsingsbeleid van Wim de Villiers openlik ondersteun? Le Cordeur “pleit dat die Afrikaanse media … hul beheptheid met ‘suiwer’ Afrikaans …laat vaar ten einde nasiebou te bevorder.” Wat myns insiens absoluut duidelik is, is dat Le Cordeur ‘n ANC-aktivis asook onmiskenbaar ‘n valse profeet van Afrikaans is.

    ‘n Kenmerk van Le Cordeur se skrywes is dat hy homself graag tussen sy onderwerp en sy lesers opdring. Le Cordeur antwoord soos volg op die vraag, “Voorsien jy en Wannie ‘n opvolg vir hierdie boek?”: “My eerste impulsiewe antwoord (en ook die antwoord van my vrou) sal wees: Nee, asseblief nie weer so ‘n jaar waar ek dag en nag moes werk om die boek betyds klaar te kry nie. In die proses is heelwat van my ander werk en projekte afgeskeep, wat ek hierdie jaar sal moet inhaal. Hou ook in gedagte dat ‘n omvattende boek soos hierdie (600 bladsye en 36 skrywers) [en Le Cordeur is vier van daardie 36] baie, baie tyd verg en baie duur is. Ek moes self al die fondse werf.* Fondse sou dus ‘n oorweging wees. Vir eers sal ek dus moet fokus op die ander werk op hande, maar ek sluit die moontlikheid van ‘n deel 2 nie uit nie.” Kortom, Le Cordeur is ‘n hoë en baie besige boom.

    [* Op LitNet (19 Desember) word genoem dat “die SA Akademie, die Jan Marais Nasionale Fonds [Het Jan Marais Nationale Fonds], die Hiemstra Trust, die SBA [Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans] en die ATKV” hierdie projek (finansieel) ondersteun het. Dit is die enigste plek wat ek kon opspoor waar borge genoem word en wat R250 vir ‘n boek van 600 bladsye skynbaar ‘n billike prys maak. Dit is onverskoonbare redaksionele versuim dat geen erkenning, soos gebruiklik, aan die borge in die boek gegee word nie. Relevante gedagtes is of die borge enigsins tevrede met die hoogs onvolmaakte resultaat kan wees en of hulle ‘n opvolgboek sou ondersteun.]

    LitNet 17 Januarie

    Michael le Cordeur gesels met Charlyn Dyers oor Kaaps in fokus. Kaaps word bestempel as “die oudste variëteit van Afrikaans.” Volgens Christo van Rensburg is Khoi-Afrikaans en Kaapse Moslemafrikaans die belangrikste subvariëteite van Kaaps. As dosent in linguistiek aan die Universiteit van Wes-Kaapland sê Dyers: “Ek vertaal … van my [Engelse] lesings in beide Kaaps en Standaardafrikaans en my studente reageer baie positief op hierdie vorm van akademiese ondersteuning.” Sy is ten gunste van Kaaps as skoolonderrigmedium. In bruin geledere is daar klaarblyklik niemand wat sterk genoeg oor Afrikaans voel, dus in so ‘n mate moedertaalgetrou is, dat daarop aangedring word dat die UWK weer ‘n Afrikaanstalige universiteit moet word nie; selfs openlike ondersteuning vir ‘n Afrikaanse Universiteit Stellenbosch is by bruines hoogs uitsonderlik.

    LitNet 23 Januarie

    Charlyn Dyers gesels met Wannie Carstens oor Ons kom van vêr. Volgens Carstens is dit by uitstek ‘n boek “oor [bruin] identiteit en die uitlig van [blankes se] foute van die verlede;” sekerlik nie van die foute van die huidige swart regime nie. Hy noem dit “‘n kragtige boek!” Myns insiens dalk ook, of eerder, ‘n giftige boek. Carstens: “Diegene wat my ken, weet dat ek baie hard werk aan die regstel van die foute van die verlede.” Hy hoop dat sy betrokkenheid by die boek, in die woorde van Nico Koopman, as “herstellende geregtigheid” beskryf kan word.

    “My werk was grootliks die regskaaf van die teks” (!). Later verwys hy na sy/hulle (die Carstens/Le Cordeur-span] se “puntenerige skaafwerk.” Carstens het glo “‘n redelik vitterige ingesteldheid oor taal” (!). “Michael het volle vertroue in my gehad om my kundigheid [in] en ervaring oor [van] die redigering van hoofstukke in die boek toe te pas en daardie afdeling is toe aan my oorgelaat.” Daar is besluit “om die hoofstukke wel so te versorg en aan te bied dat dit gehalte verteenwoordig. As span wou ons ‘n goeie produk lewer waarop ons trots is en wat ons weet nie afskeepwerk is nie. Die bydrae wat ons wou lewer, verg respek vir die onderwerp en daarom die eis op [van] gehalte. En daarmee was ek as teksredakteur in my element! En kon ek my rol uitleef.”

    Carstens dink sommige van die hoofstukke lewer “stewige” akademiese bydraes “soos ook blyk uit die verskaf van bronne ter stawing van stellings.” Hy is blykbaar heeltemal tevrede met die chaotiese bronverwysings en bibliografiese inskrywings. “Daar was begrip vir die hoek waaruit ek ‘n bydrae gelewer het. En agterna was daar ook dankbaarheid vir my ‘gekarring’ om ‘n goeie produk te lewer. Dus: ek is ongelooflik tevrede met my bydrae tot die totstandkoming van die boek en natuurlik besonder trots op die eindproduk!” Dit lyk asof dit onmoontlik is om ‘n duik in sy ego te maak.

    LitNet 30 Januarie

    Die vierde en laaste “kettinggesprek” is deur Wannie Carstens met Frank Hendricks oor Kaaps in fokus gevoer. Die 2012-simposium oor Kaaps waaruit die boek voortgekom het, het beoog om “die waardigheid van Kaaps en sy sprekers” te beklemtoon. In die politiek is die gelykheidsmanie, wat mense betref, veral sedert 1990/94 aan die orde van die dag. Op soortgelyke wyse word deesdae dikwels, selfs by voorkeur, beweer dat alle variëteite van Afrikaans gelyk, oftewel ewegoed, is. Vandaar Hendricks se stelling: “Standaardafrikaans is volwaardige Afrikaans en so ook Kaaps.” “Alle vorme van Afrikaans is vir my ewe reg, ewe mooi.” Dat Kaaps ‘n mengeltaal is wat erg met onnodige Engelse woorde besoedel is en dat daar in die geval van Standaardafrikaans, daarenteen, gepoog word om hom duidelik van Engels te onderskei, word glad nie deur Hendricks in berekening gebring nie. Uit die wesenlike aard van Kaaps as Engelsbesoedelde en Standaardafrikaans as nie-Engelse taal volg dit dat Kaaps en Standaardafrikaans vir sommige doeleindes onmoontlik gelyk, gelykwaardig of ewegoed kan wees, bv as verskansing teen verswelging deur Engels. Dít is die suiwer taalkundige rede waarom dit gewoon dwaas is om die toekoms van Afrikaans aan bruin mense toe te vertrou en Afrikaans op die altaar van Kaaps te plaas. Die toekoms van Afrikaans hang van moedertaalgetroues af; nie van diegene wat hulle etniese hibriditeit as model vir taalhibriditeit voorhou nie.

    Hendricks is lid van die SA Akademie se Taalkommissie. Later vanjaar word die 11de uitgawe van die Afrikaanse woordelys en spelreëls (AWS) gepubliseer. Daarin word weens “regstelling” meer woorde uit die variante van Afrikaans opgeneem. Hendricks klop homself soos volg op die skouer: “Dat die Taalkommissie Kaaps as geldige voedingsbron vir Standaardafrikaans begin erken het, het dalk tog iets met my daarwees te make, maar die Taalkommissielede van die afgelope klompie jare moet as kollektief vir hierdie regstellingsinisiatief geloof word.” Hiermee word die histories onderskeid tussen die AWS as normgewend en die WAT as dokumentering van alle soorte Afrikaans egter verwater.

    LitNet 8 Maart

    Naas die bekendstelling van Ons kom van vêr in Kaapstad verlede jaar is dit nodig geag om iets soortgelyks ook in Pretoria te doen. Jacques van der Elst het die woord gevoer en LitNet (afdeling Boeke en skrywers) het sy teks op 8 Maart gepubliseer. Van der Elst het hom na sy aftrede as dosent op Potchefstroom in administratiewe hoedanighede by die SA Akademie en die Afrikaanse Taalraad bevind. Hy sing dus nootvas in dieselfde koortjie as bv Wannie Carstens en Michael le Cordeur. “Daar is opgekropte woede oor en soms stille aanvaarding van wat ‘n swart kol in die geskiedenis van die land is – ‘n swart kol wat nog steeds nie uitgewis is nie en wat dalk onuitwisbaar is?” Daar is glo “talle manifestasies van die swart kol.” Slawerny word steeds in bv Amerika en Suid-Afrika misbruik om blankes te veroordeel. Ek vra myself af: Waarom sou verwyte oor rasse-segregasie en apartheid ooit laat vaar word so lank daar mense soos Van der Elst is wat blankes met oorgawe diskrediteer?

    Van der Elst praat van “verhale van revolusie, moord, teregstellings, polisiebrutaliteite,” maar hy uiter nie ‘n woord oor bv sabotasie en terrorisme nie. Van der Elst sonder die opgeleide terroris Basil Kivedo vir lof uit, bv “Hy het in Afrikaans ‘n kleefmyn gemonteer en gedetoneer” (485). Sou Van der Elst daardie loflied gesing het as sy vrou en kinders deur daardie einste kleefmyn uitmekaar geskiet is? Sou die skade en seerkry minder gewees het omdat kameraad Kivedo dit in Afrikaans gedoen het? Van der Elst klink soos Gert van der Westhuizen, wat polities byderwets wanpraktyke, bv sportkwotas en inkommers, ten alle koste probeer goedpraat.

    Van der Elst glo sonder meer Mary-Anne Plaatjies-Van Huffel se bewering dat die NG Sendingkerk Afrikaans “gepreserveer” het. As haar hoofstuk (6) krities gelees word, is dit baie duidelik dat die NG Sendingkerk, in sy huidige gedaante as die Verenigende Gereformeerde Kerk, Afrikaans as amptelike kerktaal vir Engels verruil het. Die Ligdraer, sy lyfblad, is in 2001 gestaak. Sedert 2004 verskyn die URCSA News in die plek daarvan. Die Algemene Sinode het “in 2008 besluit dat alle amptelike berigte, hoofartikels, aktuele sake en redaksionele kommentaar voortaan in Engels in die URCSA News gepubliseer behoort te word” (80). “Met inagneming van die multikulturele en multitalige agtergrond van die VGKSA het die Algemene Sinode van die VGKSA [in] 1997 besluit dat die voertaal en skryftaal van die VGKSA op Algemene Sinode-vlak voortaan Engels sou wees … Daarna word Afrikaans slegs gebruik op streeksinodes waar Afrikaans een van die dominante spreektale is … dit wil sê, vier uit die sewe streeksinodes” (89). Kyk hoe die VGK se amptelike dokumente in hierdie eeu van Afrikaans na Engels getransformeer het (91).

    By verskeie geleenthede het ek al daarop gewys dat die beoogde samesmelting van die NG Kerk en die VGK tot die einde van Afrikaans as kerktaal kan of sal lei. Met een uitsondering het ek nog nêrens gelees dat die behoud van Afrikaans as ‘n argument teen kerkvereniging gebruik is nie. Onbesonne uitlatings soos dié van Van der Elst bevorder nie die heil van Afrikaans nie. Hoe gouer alle Afrikaners ernstig en eerlik oor hulle situasie en die toekoms van Afrikaans begin besin, hoe beter. Anders word daar in die hande gespeel van iemand soos Nico Koopman. Hy is in sy noppies met die bedenklike situasie waarin Afrikaans hom in die VGK bevind; waar, volgens hom, “ander tale spontane gasvryheid geniet” (Ons kom van vêr, p 548).

    LitNet 23 Maart

    Wannie Carstens… te loslit om skoene te dra, dus eerder sandale

    Op 18 Maart is die boek, Ons kom van vêr, nogmaals bekend gestel, hierdie keer op Wellington, met die Afrikaanse Taalmuseum en -monument as een van die borge. Een van die doelwitte was om Menseregtedag (21 Maart) te vier. Die twee redakteurs, Wannie Carstens en Michael le Cordeur, was daar, asook agt van die outeurs – almal skynbaar hoogs in hulle skik met die boek. Le Cordeur het ‘n Afrika-hempie (soos die gewoonte by bv Henry Jeffreys is) aangehad om ‘n saak daarvoor te probeer uitmaak dat hy swart is en nie bruin nie. Carstens het ewe loslit in sandale opgedaag; nie velskoene nie, want hy wil nie die indruk wek dat hy ‘n Boer is nie. ‘n Verslag oor die verrigtinge deur Willem de Vries plus talle foto’s van die byeenkoms is op LitNet (Menings, 23 Maart) gepubliseer. Dit was glo ‘n geleentheid om “mekaar [wit en bruin] te help anders maak.” In werklikheid is apartheid en by implikasie blankes, veral Afrikaners, belaglik gemaak. Daar was klaarblyklik geen erkenning vir die positiewe rol wat blankes in Suid-Afrika gespeel het en steeds speel nie.

    As gespreksleier het Braam de Vries tereg gesê dat “taal een van die sterkste en blywendste merkers is van identiteit. Ons taal is ‘n manier van wees, van hoe en wat ons is.” Daarna het hy polities byderwets voortgegaan deur te praat van die “soms tragiese, pynlike, hartseer verhaal van die rol van Afrikaans van ver af tot hede.” Oor Jan Rabie het De Vries gesê: “Jan was een van ons grootste taalpatriotte en, daarom [!], een van die kwaaiste teenstanders van apartheid.” Die waarheid is egter dat Afrikaansgetroues voorheen oorwegend in konserwatiewe geledere aangetref is en dit is steeds die geval.

    Mary-Anne Plaatjies-Van Huffel het tereg gesê jou moedertaal “is onlosmaaklik verbonde aan jou identiteitsvorming”. Sy het verwys na die NG Sendingkerk wat in 1924 op hulle sinode gesê het van nou af wil ons graag Afrikaans hê. Sy impliseer dat daardie kerkgenootskap en by implikasie bruines pioniers van Afrikaans was. Wat sy blykbaar doelbewus verswyg het, is dat die opvolger van die NG Sendingkerk, die Verenigende Gereformeerde Kerk, veral sedert 1994 sy rug op Afrikaans gekeer en Engels as amptelike kerktaal omarm het (besonderhede hier bo).

    Patrick Mettler het tereg daarop gewys dat bruin mense nie as Afrikaners of as Afrikane aanvaar word nie. Die aangewese uitweg is myns insiens om jou groep se onderskeidende identiteit en dus jou eiesoortige kultuur te aanvaar en uit te bou. Pleks daarvan is Mettler se hoop, hoewel nie sonder vertwyfeling nie, dat al die inwoners bloot mens en Suid-Afrikaner moet wees.

    Volgens die oud-skoonheidskoningin (1980), Edwena Goff (voorheen Edwinah le Cordeur), vind ons ons identiteit in taal, maar “wanneer dit kom by my taal, is ek deel van ‘n nie-rassige volk.”

    Marlene le Roux beweer “die seer [wat die blankes veroorsaak het] is diep … Ons kan ook nie identiteit en rassisme skei nie … Ons moet begin dink aan ‘n gedeelde identiteit”. Maar identiteit wat die moeite werd is, is myns insiens wesenlik ‘n vorm van ononderhandelbare behoort, dus iets wat nie goedsmoeds verdun kan word om ander te behaag nie.

    Herman Bailey het staaltjies ten koste van apartheid en blankes vertel. Hy sê dat daar destyds nie “geld vir studies” vir hom was nie. Tog dank hy die begin van sy loopbaan aan sy opleiding as gesondheidsinspekteur aan die Skiereilandse Technikon. Wie het vir daardie studiegeleentheid betaal? Dalk die “apartheidsregime,” wat in elk geval hierdie technikon opgerig en gesubsidieer het. In sy hoofstuk in die boek kamoefleer Bailey die feit dat sy ANC-gedienstigheid sy hoogs lonende politieke loopbaan moontlik gemaak het; só lonend dat hy op ouderdom 55 kon aftree.

    LitNet 23 Maart

    Die gerekende akademikus, Gunther Pakendorf, het die eerste volwaardige resensie oor Ons kom van vêr op 23 Maart op LitNet (afdeling Resensies) gepubliseer. Daarmee word die ballon van selftevredenheid oor hierdie bundel die eerste keer geprik. Maar die teks word met dieselfde foto’s van dieselfde oorbeligtes en oorverligtes opgeluister.

    Pakendorf begin sy resensie met verwysing na die driedelige boek, Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner, met CM van den Heever en P de V Pienaar as redakteurs, wat in 1945, 1947 en 1950 gepubliseer is. Pakendorf skryf: “Daar is darem ‘n hoekie elk vir ‘die bydrae van die Kaapse Maleier’ en ‘die inboorling en die ontwikkeling van die Afrikaanse kultuur,’ maar bruin en swart mense word andersins heeltemal geïnoreer.” Pakendorf verwys ook na Sarah Gertrude Millin se valse stelling dat nie-wittes in die apartheidsera “heeltemal oor die hoof gesien is”. Dit is myns insiens verstaanbaar waarom daar in die Van den Heever/Pienaar-boek min oor nie-wittes ingesluit is. Die boek handel oor die Afrikaner en sy kultuur, die “Boere-volkslewe in al sy vertakkinge”, daardie volk en nasie wat ‘n eie taal en lewensbeskouing het, soos in die voorwoord duidelik gemaak word.

    Die rede waarom Pakendorf na Van den Heever en Pienaar se boek verwys, is omdat Ons kom van vêr, volgens hom, as ‘n “soort regstellende eggo” beskou kan word. Daarin “verkry die enigsins selfvoldane voorstelling van ‘die Afrikaner’ se prestasies by Van den Heever en Pienaar van destyds ‘n spieëlbeeld”. Myns insiens is ‘n groot verskil tussen die twee bundels egter dat die oorwegend bruin outeurs, anders as wat die destydse blanke outeurs met nie-wittes gedoen het, blankes glad nie “ignoreer” (Pakendorf se woord) nie. In Ons kom van vêr word blankes feitlik deurgaans teen bruines opgestel en openlik of by implikasie afgekam. Die beeld wat Van den Heever en Pienaar van die Afrikaner gepubliseer het, geskied nie ten koste van ander ras- en kultuurgroepe nie. Dít kan glad nie van die Carstens/Le Cordeur-bundel beweer word nie. Daar is deurgaans die opstelling van ek (bruin) en jy (blank, veral Afrikaner), soos Pakendorf duidelik maak met verwysing na Dirk Opperman se gedig oor ‘n gespanne huwelik.

    Pakendorf dink Carstens en Le Cordeur het met hierdie boek (glo byna ‘n “lekkerleesboek”) “‘n ryk aar raakgeboor”, maar hy sê nie of dit goud of brak water is nie. Seker eerder laasgenoemde, want hy skryf: “Inderdaad is die bundel egter in sy geheel in sy benadering tot die onderhawige tema [die newetitel van die boek is: ‘Bydraes oor bruin Afrikaanssprekendes se rol in die ontwikkeling van Afrikaans’], net soos die groot gros van sy onderdele, heel eensydig, om nie te sê eendimensioneel nie.” Pakendorf verwag tereg dat “meer genuanseerd” met die onderwerp omgegaan behoort te word omdat ‘n “verteenwoordigende beeld” van die tema nie gebied word nie.

    Die “UWK-faktor” is deels vir die eensydigheid in die bundel verantwoordelik. Le Cordeur het studentemaats, mede-UWK-agitators uit die jare sewentig en tagtig, veral teologie- en Afrikaansstudente, om bydraes genader. Die gevolge is “beperkte visie” of “tonnelvisie” en polities linkse “ideologiese homogeniteit.” Die deurlopende verwysings na mense soos Allan Boesak, Jakes Gerwel en Adam Small neig om ‘n soort “ritueel” te word. Byvoorbeeld, “dit gaan hier daaroor dat Small deur hierdie eensydige en dus skewe uitbeelding getipeer word as ‘n ‘bruin’ digter wat uitsluitlik versetpoësie geskryf het”. ‘n Ander ingeboude eensydigheid wat Pakendorf waarneem, is die “streeksgebondenheid” van die bundel. Die teks het by uitstek met die Wes-Kaap te make.

    In die nuwe Suid-Afrika is daar allerhande nuwe aansprake op “eienaarskap”, selfs van plase wat eeue gelede nie bestaan het nie en sedertdien in baie gevalle reeds geslagte lank in blankes se besit is. ‘n Onderdeel van hierdie opportunisme is bruines se aanspraak op die uitvinding en eienaarskap van Afrikaans. Met hierdie boek wil bruines “hulle eie kleim op die taalakker afsteek en hulle deel van die eienaarskap opeis”. Vandaar die “oorbeklemtoning van Oosterse, slawe-, Maleise, Khoi-San- en Griekwa-invloede by die ontstaan van die taal en ‘n vernalatiging [! verwaarlosing] van Europese, of van wit, invloede, net soos daar in die bundel in sy geheel eerder eensydig, indien nie eksklusief nie, op ras gefokus word”.

    “Dit sou egter die opset én waarde van die boek enorm [!] bestendig en verstewig het indien die perspektief breër en die visie nie so kortsigtig was nie. Sodoende sou die kerngedagtes soos in die ondertitel vervat, heel anders daar uitgesien het, meer genuanseerd en inderdaad inklusief, weg van simpel rasse-etikette en ‘n onverkwiklike wedywering oor wie nou eintlik baas is.” Wat in die bundel gedoen word, is om blankes met beheptheid oor Afrikaanssuiwerheid te etiketteer, terwyl bruines hibriditeit, taalverbastering, ‘n Afrikaans/Engels-mengeltaal, voorstaan. Pakendorf skryf: “Suiwerheid en hibriditeit … is steeds wapens in die stryd om die eienaarskap van Afrikaans.”

    Hoe effentjies bruines se historiese houvas op Afrikaans is (in teenstelling met dié van Afrikaners), blyk uit Jerzy Koch (Praag 19.09.2015) se mening dat “indien die Morawiese sendelinge nie Nederlands, later Kaaps-Hollands en Afrikaans, in weerwil van die Britse koloniale beleid van verengelsing, deurgaans as voertaal op die sendingveld aangewend het nie, bruin Suid-Afrikaners vandag almal Engelssprekend sou wees.” “Die spreekwoordelike olifant in die vertrek, by name die Engelse taal en sy invloed, kan haas nie meer misgekyk word nie.” Desnieteenstaande is daar geen woord van kritiek op Engels in die hele bundel nie. Oor die ernstige bedreiging wat Engels, met die ondersteuning van die ANC-regering, vir die toekoms van Afrikaans inhou, word geen kommer uitgespreek nie.

    Dit ondersteun die vermoede dat daar by die bruin elite min werklike, diepgaande lojaliteit jeens Afrikaans is. “Die ten dele werklik inspirerende narratief van die bruin gemeenskap se rol op die terrein van die Afrikaanse kultuur en taal wat in hierdie boek ontvou, word erg [!] gerelativeer deur die toenemende rol wat Engels deesdae in die akademie – by uitstek by die UWK! – die kerk, skole en in die werksplek en elders speel … Die bruin middelklas, so trots Afrikaans, stuur sy kinders meesal na Engelse skole.” Met ander woorde, hier is daar ongetwyfeld heelwat meer as net ‘n tikkie valsheid.

  • Uitlatings oor Dookoom se Larney-liedjie herbesoek

    Oor Herman Wasserman se artikel oor die Larney-liedjie van Dookoom het ek geskryf: “Dit is myns insiens een van die onbetaamlikste stukkies joernalistiek wat ooit in Die Burger gepubliseer is” (Praag 26 Oktober). Ek vind Wasserman se teks, asook die onverdunde anti-Afrikanergesindheid onderliggend daaraan, dermate onverteerbaar dat ek vandag die aandag op drie reaksies wil vestig.

    Twee van hierdie reaksies is eintlik die enigste beduidende kommentaar oor hierdie onderwerp wat in die gedrukte uitgawe van Die Burger toegelaat is. Daar was egter ook ‘n briefie oor “Slegsê en afkraak versoen niemand” nie (6 deser, p 16), waarop kommentaar myns insiens oorbodig is. Lees gerus die LitNet-onderhoud (5 deser) wat met Wasserman gevoer is en waarin hy met sy kenmerkende eenogigheid verwys na die “etiese moerasse van die verlede.” Doelbewus verkies hy om die etiese moerasse van die hede mis te kyk. Anders as met die verlede is dit moontlik om pogings aan te wend om hedendaagse vergrype reg te stel.

    Die eerste reaksie is krities oor Wasserman se uitlatings. Dié mening kom nogal uit ‘n onverwagte oord, naamlik van Dave Steward, die uitvoerende direkteur van die FW de Klerk-stigting. Afgesien van die eerste twee paragrawe, wat nie tersaaklik is nie, word sy brief (Die Burger, 30 Oktober, p 18) volledig aangehaal omdat baie Praaglesers die teks waarskynlik nog nie onder oë gehad het nie. Die opskrif lui: “Haatspraak is verbode, ongeag deur wie.”

    “Die liedjie is ‘n beledigende, kru en rassistiese aanval op wit boere en sweep mense in ons plofbare landbousektor op om plase af te brand. Prof Wasserman se onmiddellike reaksie is om verskoning te vra omdat, volgens Dookoom, plaaswerkers erger as diere behandel word. Prof Wasserman bevraagteken nie Dookoom se hoogs beledigende en eensydige weergawe van die situasie op ons plase nie en voel dat die gepaste reaksie sou wees ‘om te probeer luister na daardie emosies en te probeer vasstel wat die oorsake daarvan is’.

    “Die werklike oorsaak van die liedjie is heel waarskynlik om opspraakwekkende reklame vir Dookoom te genereer en om geld te maak.

    ” Die ironie is dat Dookoom hoofsaaklik ‘n wit groep is – wat besef dat niemand ooit bankrot geraak het deur ‘apartheid’ opnuut uit die sloot te grawe of om wit Suid-Afrikaners so erg moontlik te beledig nie – wetende dat hul reaksie in die meeste gevalle sal wees om weer eens heftig verskoning te vra.

    “Een van die leidende figure in die groep is ‘n talentvolle jong Brit, en ‘n ander lid beskou homself klaarblyklik as ‘n musikale Quentin Tarantino – wat hom glo ‘n lisensie gee om, soos in Django Unchained, swart woede teen medewittes so bitsig moontlik uit te spreek.

    ” Ons probleem is dat in ons uiters sensitiewe veelrassige gemeenskap – waar plase wel afgebrand word, waar boere gereeld wreed vermoor word en waar vreedsame swart vroue in ons ‘wit’ woonbuurte aangeval word – ons nie haatspraak van enige aard en vanuit enige bron kan bekostig nie. Daarom word dit tereg in ons liberale Grondwet verbied.”

    Opsommend kan ‘n mens seker sê dat Steward sterk kapsie maak, enersyds teen die haatspraak van Dookoom en andersyds teen die skandalige anti-blanke (en veral anti-Afrikaner-) gesindheid van Wasserman. As ‘n mens na ‘n maatstaf vir die plaaslike agteruitgang van Europese beskawing sedert 1990 soek, gee die lof vir die Larney-liedjie, in vergelyking met die verdoeming van Die Stem, ‘n betroubare en ontstellende aanduiding van die etiese, politieke en kulturele moeras waarin ons ons deesdae bevind.

    Die tweede reaksie is minder krities as Steward teenoor Dookoom en neig om Wasserman eerder sterk te ondersteun, pleks van sy uitlatings te verdoem. Ek verwys na ‘n artikel deur Danie Marais onder die opskrif, “Wees bang, wees baie bang” (Die Burger, By & Naweek+, 1 deser, p 10). Marais word beskryf as “‘n skrywer, digter en ‘n radio-omroeper.” Uit sy geskrifte blyk dat allerhande vrese deel van sy menswees is. Op die internet word Marais gekarakteriseer as behorende tot die middelklas en as ‘n buitestander. Hy wil klaarblyklik nie lid van die Boere-adel wees nie.

    “Die wit 19-jarige Dane Dodds se musiekvideo vir ‘Larney’ het my die volle 4 minute 14 sekondes lank na die skerm laat staar. Dit het gevoel of iemand ‘n nagmerrie wat my sedert my kinderdae teister, op my rekenaar geplant en ek dit per ongeluk oopgemaak het.”

    Ek het as kind 15 jaar lank in die Hexvallei gewoon en die boere as ordentlike, beskaafde, eerbare mense leer ken en sedertdien graag kontak met sommige van hulle behou. In die nuwe Suid-Afrika het dit egter ‘n gewilde tydverdryf geword om hulle almal as boos voor te stel. Hoe ervaar Marais hierdie plaasmense?

    “My oom het jare lank by De Doorns in die Hexriviervallei met uitvoerdruiwe geboer. Die verweerde bruin en swart gesigte wat jy in die Dookom-video sien, spook al dekades by my. As jy in hierdie land grootgeword het, weet jy van die papsak wat in daardie video rondgestuur word; het jy reeds al die woede en armoede wat Dodds wys herhaaldelik op die sewe-uur-nuus of langs die pad in protesoptogte gesien.”

    As Marais van beter geweet het, sou hy van die Hexvallei gepraat het. Al skryf Marais, “as jy in hierdie land grootgeword het,” sou hy, as sy kennis verder terug gestrek het, geweet het dat swartes in daardie vallei ‘n onlangse verskynsel is. Voorheen was die plaaswerkers uitsluitlik bruin (met wit voormanne). Hierdie bruines is deesdae bitter omdat hulle deur swartes uit die Oos-Kaap en buurlande uit hulle plaaswerk verdring word. Saam met die ontbanning van die ANC en die instroming van swartes het arbeidsonrus sy verskyning gemaak. Die papsak is ook ‘n redelik onlangse verskynsel. Voor dit is drank in groot maat in ‘n harde plastiekhouer, bekend as die swart varkie, verkoop. Die woede en protesoptogte waarvan Marais skryf, is die uitdrukking van toorn wat in die nuwe Suid-Afrika by plaaswerkers gestook word, met die hartlike en deurlopende medewerking van die ANC. Hierin speel aktiviste soos Marius Fransman, Tony Ehrenreich en Nosey Pieterse ‘n leidende rol.

    “Maar jy’t waarskynlik nog nie gesien hoe ‘n tandelose plaaswerker effe onbeholpe ‘n geweer optel terwyl Isaac Mutant (voorheen van Prophets of Da City) se rymwoorde in jou ore tuit nie: ‘Ek sê: “Voetsek! Brand jou plaas plat, nou kan jy soos ek werk!” […] Koes-koes, daar hol hulle. Koes-koes, daai’s my formula.’ En dan kom die refrein, oor en oor: ‘Jou p**s, my larney! / Jy kan my nie vertel nie!’ – kort nadat jy gesien het hoe ‘n werker ‘n gholfbal heel skeef iewers die veld inbliksem, vermoedelik met ‘die baas’ se gholfstok.”

    Plaaswerkers word dus uitgebeeld as woedend, arm en tandeloos, met verweerde gesigte. Hulle doen die werk. Die boere werk nie. As die werkers staak, sal die boere moet begin om te werk. Marais spreek geen kritiek uit teen hierdie eensydige wanvoorstellings of die kru taal en openlike opsweping tot brandstigting nie. Die Larney-liedjie is glo “in pas … met ‘n deel van ons bevolking se woede.” Maar Marais beskou dit klaarblyklik as geregverdigde woede waarvoor die slegte wittes (die “weeskinders van die Weste in Suid-Afrika”) verantwoordelikheid moet aanvaar. Dit is dus glo nie gemene en doelbewus-opgestookte toorn nie.

    “Isaac Mutant sê hy het ‘Larney’ woedend geskryf ná die De Doorns-opstande van wynplaaswerkers in 2012. … ‘Larney’ beteken enige kapitalistiese baas … Die blote bestaan van Dookoom se liedjie of video bekommer my egter nie. Gaan kyk na die mees opspraakwekkende voorbeelde van omstrede protesliedjies en jy kom vinnig tot die slotsom dat liedjies net so min revolusies veroorsaak as wat dit oorloë of verdrukking beëindig.”

    Hierna stal Marais sy kennis van liedjies uit om sy stelling oor hulle beweerde onskadelikheid te probeer bewys. Maar waarom dan die hedendaagse bohaai as liedjies soos Die Stem en De la Rey in die openbaar gesing word? Uiteraard breek Marais geen lansie vir hulle nie. Wat ons hier mee te make het, is ‘n radio-omroeper en skrywer wat myns insiens ter wille van aanvaarbaarheid by die massa, of selfs gewildheid, politieke korrektheid verafgod. Die swart massa handel in vermeende eie belang en word in hulle kwaad gesterk deur ruggraatlose blankes wat sê en skryf wat polities korrek is, dus wat van hulle verwag word, pleks van met ‘n eerlike mening vorendag te kom.

    Marais verwys bv na 1992 toe “die strate van L[os] A[ngeles] ontplof [het] nadat die polisiemanne wat Rodney King die vorige jaar brutaal aangerand het, vrygespreek is.” Net soos Marais kant kies vir die nie-wittes teen die boere van die Hexvallei, skaar hy hom sonder meer by die swart Amerikaners teen die (wit) polisiemanne wat ‘n swarte “brutaal aangerand” het. As swarte is Rodney King blykbaar per definisie onskuldig, asook al die swart oproeriges. Ons het hier met maklike kontraste te make: wit/swart, sleg/goed. Maar die werklikheid en die waarheid is meer genuanseerd en vloek teen sulke flagrante veralgemenings.

    Dan kom Marais by sy gevolgtrekking of toepassing: die formulering van een van die vorms wat sy kroniese bangheid aanneem. “Ek is dus nie bang vir Dookoom se woorde of video nie. Ek is bang vir die kruitvat wat hulle uitbeeld en waaroor hulle rap. Al wat nodig is, is ‘n Larry [Rodney?] King-voorval iewers op ‘n plaas en dan brand die land weer.” Net soos die boere ongekwalifiseerd die skuld vir plaaswerkers se dranksugtigheid en beweerde armoede kry, reken Marais dat apartheid, dus die wittes (en nie die swartes en die ANC nie), die skuld vir toekomstige geweld gaan/moet kry. Dat swart “bevrydingsbewegings”, soos die ANC en PAC (en deesdae ook die Economic Freedom Fighters), wesenlik en onboetvaardig ‘n gewelddadige DNS het, gaan by Marais verby.

    “Wat my angstig maak, is dat die groeiende nagmerrie van ellende langs die N2 tussen Somerset-Wes en Kaapstad ons nie hewiger ontstel nie. Net hierdie week sit ek op daardie hartseerpad agter ‘n klein silwer BMW Z3-sportmotor. Die nommerplaat sê: ‘TYCOON – WP’. Ironies of obseen? Dalk albei, maar as ek in ‘n blikhuisie langs die snelweg, iewers tussen die seile van Cape Town Film Studios se kamma-seerowerskepe en die fabelagtige strandhuise in Clifton gekrepeer het, sou ek waarskynlik daardie nommerplaat gelees het as: ‘Arm man, jou p**s!’”

    Marais noem nie dat ellende kenmerkend van Afrikalande is nie. Sedert 1990/1994 het Suid-Afrika onmiskenbaar ‘n volwaardige Afrikaland geword. Marais verwys na ‘n “hartseerpad” omdat krotbuurte daaraan grens. Myns insiens is dit ‘n hartseerpad omdat dit (feitlik) daagliks die toneel van ekonomiese sabotasie is. Dit is altyd gevaarlik om daar te ry weens klipgooiery, optogte, aanvalle op motoriste, vee wat steelweiding op die padskouers benut, ens. Waarom lewer Marais nie eerder ‘n pleidooi dat wet en orde herstel moet word nie? Waarom teen die filmateljees, sportmotors en strandhuise, dus kapitalisme, gekant gewees as die (wit) eienaars eerlik daarvoor gewerk het? Moet Marais nie eerder swartes vir kritiek uitsonder as hulle sonder (veel) inspanning weens transformasie, regstelling, swart ekonomiese bemagtiging, korrupsie, misdaad, ens, feitlik oornag stinkryk geword het nie?

    Waarom is daar so baie en sulke vinnig groeiende krotbuurte in die Kaapstadse Metropool? Omdat baie swartes uit veral die Oos-Kaap ongebreideld hierheen stroom omdat hulle mede-swartes veroorsaak dat die Oos-Kaap deesdae baie slegter as die Wes-Kaap geregeer word. Helen Zille het hulle tereg “vlugtelinge” genoem en daarmee ‘n groot maar valse bohaai veroorsaak. Die ANC-regering laat ook toe dat onwettige immigrante, veral uit Afrika, Suid-Afrika makliker binnekom as seker enige (ontwikkelde/beskaafde) land in die wêreld. In Suid-Afrika het blankes oor eeue baie opgebou wat deur inheemses en vreemdelinge afgebreek kan word. Daar is nog baie waarop onwettig geteer kan word. Op hierdie manier kan die wittes ook vir hierdie instroming van swartes die skuld kry: omdat blankes so baie tot stand gebring het. Wat nodig is, is minder aandrang op menseregte en groter besef van verpligtinge/verantwoordelikhede; meer werk en minder bakhandstaan; meer inisiatief en toewyding en minder ledigheid en traak-my-nieagtigheid; meer wetsgehoorsaamheid en minder misdaad en geweld.

    Marais se laaste paragraaf lui soos volg:

    “Wat my diep verontrus wanneer ek al die giftige kommentaar op die Dookoom-video sien, is hoe ons harte teenoor mekaar verhard het; hoe blind ons vir medemenslikheid geword het. Die antwoord wat ek van albei kante op Dookoom hoor, is: ‘Versoening, jou p**s!’”

    Marais begin hierdie paragraaf eweneens eensydig. Net die giftige kommentaar op Dookoom hinder hom; nie diegene, soos hy en Wasserman, wat wil hê dat ons kritiekloos na die Larney-liedjie moet luister nie. Die verharding van harte “teenoor mekaar”, die gebrek aan medemenslikheid, verwys in die konteks van Marais se artikel (in sy geheel beskou) nie in die eerste plek na die geweld, sabotasie (soos brandstigting) en ander misdaad (soos plaasmoorde) en onwettige immigrasie nie, maar veel eerder na die beweerde harteloosheid van blankes, al kom daar in sy heel laaste sin onverwags (heel moontlik geforseerd/onopreg) die frase “van albei kante” voor. Dit is hoogmode om dinge só te plooi. Onder meer verseker dit dat so ‘n artikel deur Die Burger gepubliseer word.

    Die derde reaksie op Dookoom waarna ek verwys, is Jason Lloyd se skrywe op LitNet (4 deser). Lloyd is ‘n bruin rubriekskrywer wat soms besef dat dit nie altyd vir bruines maklik is om deur swartes as egte swartes aanvaar te word nie. Maar dit is altyd vir hom maklik om hom by die bruines te skaar. Meesal is dit vir hom makliker om hom met die swartes as met die wittes te vereenselwig – soos ook in hierdie geval.

    “Met die gebruik van woorde soos ‘brand die plaas en f** die baas’ blyk dit ‘n ernstige noodroep te wees op die owerhede om in te gryp om iets omtrent die oorwegend ongunstige werkslewe van ons plaaswerkers te doen.”

    Hierop het Dirk Rigter (6 deser), wat goed bekend met toestande in die Hexvallei is, die volgende kommentaar gelewer:

    “Dis net so ‘n veralgemening soos dié van Busani Ngcaweni in die Sunday Independent onlangs wat alle wit Afrikanermans gelyk stel aan Oscar Pretorius se kroegmanewales en skietlustigheid. Wanneer laas was jy op ‘n plaas in De Doorns? Of for that matter op enige ander ordentlike boerdery in SA wat op sake-beginsels bedryf word? Plaaswerkers word ekonomies-lewensvatbare lone betaal, daar is chreches en versorgingsfasiliteite vir kinders, gratis vervoer na klinieke en dokters, gratis huise met elektrisiteit, warm en koue water en in baie gevalle rantsoene soos melk en vleis waar die boerdery dit toelaat.”

    Lloyd: “‘Larney jou p**s’ is ‘n lied wat ou herinneringe terugbring en boonop diep sny; tot op die been.” Dan vertel hy van hoe hy gesien het dat (nie-wit) werkers in oorpakke op ‘n Sondag in die reën agterop ‘n wit bakkie vervoer word, terwyl die (wit) boer en sy hond lekker droog voor in die kajuit sit. Hierop is Rigter se reaksie:

    “Natuurlik moet ongelykhede en slegte behandeling van werksmense uitgewys word, maar om op jou seepkis te spring en ‘n klomp emosionele onwaarhede uit te basuin, gaan hierdie tans droewe land van ons niks verbeter nie. Wie sê vir jou daai wit man in die flentergat Toyota bakkie met die hond langs hom en die bruin/swart manne agterop in die reën was ‘n boer? Dalk was hy ‘n bouer of loodgieter of smous of verwer?”

    Eintlik erken Lloyd waar sy vooroordele teen blankes vandaan kom: van die kampus van die Universiteit van Wes-Kaapland. Hy vertel hoe Adam Small geskryf het van sy ma wat by die agterdeur van die plaashuis meel moes gaan haal. Ook van Jakes Gerwel wat met kenmerkende militantheid geskryf het: “Woorde kan spraakdade wees.” Sonder enige kritiek of veroordeling van Dookoom kom Lloyd tot hierdie gevolgtrekking:

    “Miskien bied die Dookoom-lied en die plaaswerkersvakbond Bawusa [van Nosey Pieterse] se dreigende stakings op plase die regering, boere, plaaswerkers en alle belanghebbendes die geleentheid om dié probleme in die landbousektor suksesvol aan te pak en op te los.”

    Te midde van al die propaganda in die nuwe Suid-Afrika het die waarheid ‘n skaars hulpbron geword. Om elke hoek en draai moet die waarheid met moeite verwerf word.

    Volgende keer hoop ek om verder oor Danie Marais, ‘n voorstander van die hibridisering van Afrikaans, te skryf.

  • Wat van ‘n volkstaat in Noordoos-Duitsland?

    In 2009 het ek die onderstaande stuk op LitNet geskryf om, soos ek dit gestel het, “mense aan die dink te sit”. Toevallig doen ek tans weer navorsing oor die herkoms van Afrikaans en dit blyk al hoe meer dat ons taal nie net uit Nederlandse en Vlaamse dialekte ontwikkel het nie, maar ook uit Platduits, ‘n taal wat tussen 1300 en 1600 die grootste taal en lingua franca van die hele Noord-Europa was. Trouens, in  die 1300s is Platduits of oud-Afrikaans, om dit so te noem, deur die Deense konings as regstaal gebruik. Dis vir my toenemend duidelik dat Afrikaans nooit ‘n sogenaamde “kombuistaal” was nie; dit was nog altyd ‘n alternatief vir Nederlands en Hoogduits of Standaardduits, maar wat eers in Suid-Afrika deur ons Afrikaners gestandaardiseer is!

    roodt_fbfotoEk luister tans radioprogramme in Platduits (waarbinne daar ook verskeie variante bestaan), maar hoe verder oos ‘n mens beweeg, hoe beter kan mens dit verstaan en hoe meer klink dit soos Afrikaans, met dié verskil dat hulle woordeskat en ons s’n taamlik verskil omdat hulle soveel woorde uit Standaard- of Hoogduits gebruik terwyl Afrikaans weer nader aan Nederlands gebly het. Maar die klanke van Platduits en Afrikaans is baie nader aan mekaar as aan Nederlands of Hoogduits. In vorige eeue het ons dus almal dieselfde taal gepraat!

    Hier volg nou die stuk wat ek in 2009 geskryf het:

    Ek wil nog vir Dirk D en ander antwoord op hul punte van kritiek teen ‘n volkstaat. Maar noudat ek mense aan die dink gesit het, hier is nog ‘n idee: Wat van ‘n volkstaat in Oos-Duitsland, meer presies die deelstaat van Mecklenburg-Voorpommere?

    Toevallig het ek vandag besoek gehad van ‘n Duitse skrywer wat ‘n boek wil skryf oor diskriminasie teen blankes in Suid-Afrika, betyds vir die sokker-wêreldbeker in 2010. Hy het reeds verlede jaar ‘n boek oor Zimbabwe gepubliseer.

    Volgens hom is die voormalige Oos-Duitsland besig om te ontvolk en sou ons geredelik ‘n volkstaat daar kon vestig. In die deelstaat Mecklenburg-Voorpommere waarvan die skilderagtige hoofstad Schwerin slegs 95 855 inwoners het, is daar allerlei finansiële aansporings van sowel Duitsland as die Europese Unie om nuwe ondernemings te begin.

    Die ligging van Mecklenburg-Voorpommere in Duitsland
    Die ligging van Mecklenburg-Voorpommere in Duitsland

    Nie net is daar geen diskriminasie teen witmense nie, hulle gaan ons honderde duisende euro’s betaal om werk vir voormalige Oos-Duitsers te skep wat deur veertig jaar van kommunisme tot psigiese en ekonomiese invalides gereduseer is. Iets soos dít waarmee die ANC hier besig is.

    Afrikanerverteenwoordigers kan ‘n spesiale pakket van immigrasiemaatreëls met Duitsland beding en ons kan ‘n soort vlugtelingstatus daar bekom, gegewe die feit dat ons die slagoffers van etniese suiwering in ons geboorteland is. Terselfdertyd sal ons onderneem om geen las op die Duitse welvaartstaat te wees nie.

    Binne ‘n baie kort tyd kan twee tot drie miljoen Afrikaners in ‘n eksodus vanuit Mzansi in Mecklenburg-Voorpommere aankom. Elke persoon kan ‘n houervrag of twee van persoonlike besittings op ‘n skip laat laai. Om ‘n houer Europa toe te stuur, kos seker so R10-15 000, baie minder as wat die gemiddelde persoon jaarliks aan veiligheidsdienste, hospitaalkostes en begrafnisdienste bestee, gegewe die lae-intensiteit-oorlog wat ons sogenaamde medeburgers teen ons voer en wat ten doel het om ons uit die land te verdryf, net soos wat hul broers in Zimbabwe met daardie land se Westerse bevolking gedoen het.

    Ons sal al ons boeke, klere en persoonlike items saamneem, eiendomme en motors verkoop teen die prys wat ons kan kry en die res agterlaat. Immers het ons ‘n oorlog verloor soos wat die ANC-leierskap ons al oor en oor verseker het (selfs Sam Nujoma het gesê: “We conquered the Boers.”) en sal die oorwinnaars die buit tussen hulle verdeel. Natuurlik is die oorwinnaars reeds besig om die buit te verdeel, maar sodoende kan die proses verhaas word.

    Die oustad van Rostock, die grootste stad in Mecklenburg-Voorpommere. Let op die ooreenkoms tussen die argitektuur en Nederland s'n of selfs ons Kaaps-Hollandse gewelstyl...
    Die oustad van Rostock, die grootste stad in Mecklenburg-Voorpommere. Let op die ooreenkoms tussen die argitektuur en Nederland s’n of selfs ons Kaaps-Hollandse gewelstyl…

    Die gevolge vir Mzansi sal onmiddellik voelbaar wees: landbou wat in duie stort soos wat ons boere hul plase oplaas sonder om te kibbel aan die GEKKE (Grondeisekommissarisse) verkoop, die eiendoms- en motormark wat oorlaai word, die rand wat onder die uitvloei van buitelandse valuta tot R20 per dollar en swakker verhandel, universiteite wat nie meer dosente het nie en ‘n groot deel van die land se rekenmeesters, dokters, tandartse en aptekers wat nie meer daar gaan wees nie. Gelukkig staan minister Barbara Hogan reg om gesondheidspersoneel vanuit Indië, Kuba en elders in te voer en sal ons nie gemis word nie.

    Die Schwerin-kasteel, waarin die Landtag (provinsiale parlement) van Mecklenburg-Voorpommere geleë is
    Die Schwerin-kasteel, waarin die Landtag (deelstaatparlement) van Mecklenburg-Voorpommere geleë is

    Ons sal en masse in Mecklenburg-Voorpommere aankom en binnekort die meerderheid van die deelstaat se bevolking wees. Mettertyd kan ons met Duitsland oor selfbeskikking onderhandel en binne die land se federale stelsel dieselfde soort status as Vlaandere in België bekom. Afrikaans kan dalk as amptelike taal van die Europese Unie erken word. Schwerin, pleks van Pretoria, sal voortaan ons hoofstad wees. Ons kinders sal Hoog-Duits aanleer, maar terselfdertyd sal daar steeds Afrikaanse skole en universiteite wees. Die misdaad in Duitsland is van die laagste ter wêreld en ons sal feitlik nooit weer ons deure hoef te sluit nie.

    Ons sal boer, hospitale en klinieke bedryf, vir ons kinders skoolhou, hotelle en gastehuise bedryf en hoëtegnologiebedrywe vestig. Vanweë ons kennis van Engels en die nabyheid van Pole en Rusland, sal ons ‘n belangrike skakel tussen die VSA, Groot-Brittanje en Oos-Europa word. Ons kan allerlei invoer-uitvoerbedrywe ook oprig. Die boubedryf sal ‘n geweldige opbloei beleef soos wat ons tydens die aanvanklike fase vir ons huise, kantore, skole, klinieke, ens bou. Die 1,7 miljoen Duitsers in die deelstaat sal vir ons Duits leer en ons kan aan hulle ons Nederfrankiese dialek, wat ná 350 jaar in Afrika bietjie anders klink, oordra.

    Trouens, die dialek in Mecklenburg-Voorpommere is Nederduits, wat taamlik naby aan Afrikaans is. Bismarck en Paul Kruger kon mekaar destyds verstaan as Kruger sy Afrikaanse Hollands en Bismarck Nederduits gepraat het.

    Ons sal gelukkig en vry wees en die enigste ding waaroor ons sal kla, sal die Duitse burokrasie wees.

    Náskrif 2014: Hoewel ek glo dat ons met die regte leierskap weer grondgebied en ‘n byna oorheersende posisie in Suider-Afrika soos onder Verwoerd in die sestigjare kan bekom, is Afrika steeds besig om ‘n bevolkingsontploffing te beleef, met die vasteland se bevolking wat oor dertig jaar op 2 500 000 000 mense te staan gaan kom. Suid-Afrika se bevolking gaan beslis tot 100 miljoen styg en kan met immigrasie selfs 200 miljoen haal. Die bevolkingsdruk, ellende, misdaad en geweld wat met so ‘n groot bevolking gepaard sal gaan, sal die huidige toestand seker na ‘n piekniek laat lyk. Mettertyd sal ons óf vermoor óf uit die land verdryf word. Dus moet ons nie die strategiese opsie van ‘n ordelike massa-emigrasie buite rekening laat nie.

     

  • Theuns Eloff hoof van Verwoerd se trust met R2 miljard

    Dr. Theuns Eloff, wat onlangs die tuig as rektor van die Noordwes-universiteit neergelê het, is tot voorsitter van Dagbreektrust verkies. Dit blyk uit onlangse berigte in die media. Daar word konserwatief geskat dat die Trust oor R2 miljard se likiede fondse in die vorm van kontant en aandele beskik.

    Die kanse dat dié fondse egter in die belang van die Afrikaner aangewend sal word, is skraal. Oor die afgelope jare het Dagbreek konsekwent die Nasionale Party se beleid van versoening met die ANC, asook die “versmelting” van Afrikaners met kleurlinge om “Afrikaanses” te word, nagejaag.

    Die aanwysing van Eloff versterk die beheer wat Potchefstroom, of dan trustees wat bande met die Potchefstroomkampus het, oor Dagbreektrust uitoefen. Mnr. Flip Buys van Solidariteit, ‘n ander trustee van Dagbreek, het insgelyks aan die Potchefstroomse Universiteit gestudeer en dien ook op die raad daarvan (tans NWU).

    Die vorige voorsitter van Dagbreek, mnr. Danie Cronjé, was eers voorsitter van ABSA-bank. Maar ook hy was op ‘n stadium lektor in Monetêre en bankwese aan die Potchefstroomse Universiteit. Nog ‘n vorige trustee was prof. Carools Reinecke, wat ook op sy dag rektor van die PUK was. Dis onbekend of Reinecke steeds op die Trust dien.

    Die oorsprong van Dagbreektrust word tans nie aan die groot klok gehang nie, maar die trust is waarskynlik dieselfde vereniging as dié wat dr. HF Verwoerd in die dertigerjare gestig het om die Johannesburgse dagblad, Die Transvaler, mee te begin. Ná verskeie samesmeltings, het Perskor tot stand gekom, met Dagbreektrust as Perskor se vernaamste aandeelhouer.

    Uiteindelik is Perskor deur mnr. Terry Moolman van die Caxton-drukkery oorgeneem en tot vandag toe behoort sekere Perskor-titels soos The Citizen, Rooi Rose en ander aan Caxton.

    Die bates waaroor Dagbreek tans beskik, is hoofsaaklik aandele in Naspers wat voortspruit uit ‘n ontbondelingstransaksie toe M-Net, waarin Perskor ‘n mede-aandeel gehad het, se aandele in Naspersaandele omskep is.

    Toe Naspers se aandele minder as R500 werd was, het Dagbreek se aandeelhouding in Naspers reeds tot een miljard rand gestyg. Tans verhandel Naspers teen R1290 per aandeel, dus kan mens met redelike sekerheid sê dat Dagbreek se bates tot oor die twee miljard rand gestyg het.

    Volgens Bloomberg is die dividendopbrengs op Naspersaandele tans 0,33% per jaar. Dit beteken dat Dagbreek se inkomste net uit dividende jaarliks R6,6 miljoen beloop, ongeag ander beleggings of deposito’s.

    Die tolkprogram aan die Universiteit van Potchefstroom wat dit vir swart studente moontlik maak om ingenieurswese in Engels te studeer, is deur Dagbreektrust gefinansier. Dit mag strydig met die trustakte wees, aangesien die trust veronderstel is om Afrikaans te bevorder. Die trust argumenteer egter dat Engelse tolkwerk “help om die universiteit op die duur Afrikaans te hou”. Ná Adriaan Basson van Beeld se veldtog teen die Noordwes-universiteit en die aandag wat dit van die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, ontvang het, is dit egter te betwyfel of die universiteit veel langer Afrikaans as voertaal sal kan behou.

    Dagbreektrust ondersteun onder andere ook die webblad LitNet, wat deur prof. Etienne van Heerden van die Universiteit van Kaapstad, bedryf word. Die blad is bekend vir sy dikwels linkse en marxistiese standpunte. Verskeie aansoeke deur PRAAG vir projekte om Afrikaans te bevorder, is reeds deur Dagbreek afgekeur, onder meer omdat daar nie ‘n regstellende-aksie-komponent by sulke projekte betrokke was nie en dit daarom as “eksklusief” en nie “inklusief” nie geag is.

    Ironies genoeg word die fonds wat dr. Verwoerd in die 1930s opgerig het, dus vandag gebruik om marxistiese denke in Suid-Afrika te bevorder.

  • ‘n Tata, nie ‘n Mercedes nie

    ‘n Tata, nie ‘n Mercedes nie

    nelson_mandela_733835deur Leon Lemmer

    Uit die buiteland word ek oorval met boodskappe deur mense wat dink almal in Madibië rou. Ek wens dat almal nou van die Mandela-wa afklim en besef dat dit nie ‘n Mercedes is nie maar ‘n Tata. Tog voel ek verplig om, hopelik vir oulaas, ‘n herbesoek aan twee neo-swartes, eintlik bruines, te bring wat geen geleentheid laat verbygaan om hulle ANC-aktivisme ten toon te stel nie. Tydens die jongste Nelson Mandela-harlaboerla het sowel Michael le Cordeur as Russel Botman minstens drievoudig uitdrukking aan hulle naïewe verslaafdheid gegee.

    Michael le Cordeur is ‘n dosent in opvoedkunde aan die Universiteit Stellenbosch en tans ook die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad (ATR). Dit is in laasgenoemde hoedanigheid dat hy dit verlede jaar nodig geag het om Mandela op LitNet met sy verjaardag geluk te wens. Dít terwyl Mandela niks daadwerkliks gedoen het om Afrikaans te bevorder nie. Mandela het, heel waarskynlik op aanbeveling van Jakes Gerwel, Ingrid Jonker se gedig “Die kind” misbruik om die destydse veiligheidsmagte te diskrediteer. Dit is die soort ding wat as ‘n strooihalm aangegryp is om te beweer dat Mandela erkenning aan Afrikaans gegee het.

    Die dag na Mandela se dood het Le Cordeur teks oor hierdie onderwerp gereed gehad. Heel onbeskeie het Le Cordeur die gewoonte om woordeliks dieselfde teks gelyktydig op meer as een plek te publiseer, bv in die koerant en ook op LitNet. Daarmee gee hy te kenne dat wat hy skryf nie net eenmalig gepubliseer behoort te word nie, maar dadelik in meerdere inligtingsbronne moet verskyn sodat die kanse skraler is dat iemand sy waardevolle uitinge misloop.

    Le Cordeur se mymeringe oor Mandela is in Rapport, op LitNet, asook op die ATR-webwerf, gepubliseer. Ek gebruik die LitNet-teks (6 Des). Le Cordeur was in standerd 9 (graad 11) toe hy “met die grootsheid van Nelson Mandela kennis gemaak het.” Hy is as Boy Scout in Oslo, Noorweë, tydens ‘n mediakonferensie oor Mandela se welstand uitgevra. In die lig van sy politieke gesindheid wonder ‘n mens of Le Cordeur al ooit gedink het hoe bevoorreg hy was om reeds op so ‘n jong ouderdom in die buiteland te kon reis. Ek was minstens tien jaar ouer voordat ek op eie koste die eerste keer oorsee gegaan het. Daarna was ek nog drie keer oorsee, elke keer uitsluitlik op my eie koste. Le Cordeur gaan (soms) meerdere kere per jaar oorsee, terwyl die koste deur instansies pleks van homself gedra word. “In die onlangse verlede het ek dikwels oorsee gereis.” Die vraag is: Beskou Le Cordeur hom tereg as ‘n bevoordeelde, of verseg hy, om politieke redes, om homself as iets anders as ‘n (voorheen) benadeelde te beskou; dus as ‘n slagoffer wat op vergoeding kan aandring?

    Terug in Suid-Afrika, na sy besoek aan Noorweë, het Le Cordeur oor Mandela begin lees. Hy is gefassineer deur Mandela se “opofferings”. Daardie gif het hom deurdrenk: “Dit sou my denke vir ewig hervorm.” “Dat daar sterk ooreenkomste tussen die lewe van Madiba en dié van Christus is, kan niemand ontken nie … Albei het ‘n onwrikbare geloof in, en liefde vir, hul mense gehad. Dermate dat albei bereid was om hul lewe te gee vir dit waarin hulle geglo het: ware vryheid.” Le Cordeur noem nie dat een van die twee so lief vir mense was dat hy bereid was om wittes te dood/vermoor nie. Ook nie dat die “opofferinge” tydens sy gevangenisskap minder sou gewees het as Mandela bereid was om geweld af te sweer nie. Le Cordeur erken ook nie dat “ware vryheid” in die nuwe Suid-Afrika ‘n illusie is nie. In baie opsigte kan ek dit deesdae nie waag om ‘n gewone, natuurlike lewe te lei nie. Die tirannie van die meerderheid doen hom orals voor.

    “Die vorige regering” het Mandela se “vryheidstryd tot misdaad verdoem.” Le Cordeur is blykbaar van mening dat Mandela toegelaat moes gewees het om ongesteurd met sy terreurveldtog, wat sabotasie met bomplantings ingesluit het, voort te gaan. Mandela is in 1990 vrygelaat; steeds sonder om geweld af te sweer. “Soos ‘n Jesus van ouds het hy versoening en naasteliefde gepredik; soos ‘n Jesus het hy sy vyande vergewe omdat hy wys genoeg was om te besef dat hulle slagoffers van hul tyd en omstandighede was en nie geweet het wat hulle doen nie. Mandela was bestem om sy volk te lei uit die woestyn van apartheid na die Beloofde Land van demokrasie.” Vervolgens gebruik Le Cordeur ‘n gedig van Adam Small om Mandela ‘n Moses te noem: “Hy wys vir julle die weg na Kanaan aan.”

    Let op al Le Cordeur se religieuse toespelinge in die idioom van die heillose bevrydingsteoloë. Verder, Mandela het “versoening en naasteliefde gepredik” eers nadat hy seker was dat hy in sy doel geslaag het, naamlik dat swartes politieke beheer van die land oorneem. Mandela het versoening en liefde gepredik om die wittes op sy sluwe manier te paai. Dit is nie die blanke bewind wat “nie geweet het wat hulle doen nie.” Voor 1990 is die land doeltreffend bestuur, misdaad is suksesvol bekamp en beskaafde Westerse waardes is gekoester. Dit is die ANC-regering wat nie weet wat hy doen nie, of nie in staat is om reg te doen nie. Die land word hoogs ondoeltreffend bestuur. Misdaad het handuit geruk. Afrikanisering, insluitende die vertraagdheid of agterlikheid en ellende wat dit impliseer, het beskaafde Westerse waardes vervang.

    “En nou het die Liewe Vader hom kom haal … Hy het sy lewe vir ons gegee … Vanaand sal Madiba in die Paradys wees, aan Jesus se sy.” Vir nie een van hierdie laaste drie sinne het Le Cordeur enige gronde nie. Hulle gee bloot uitdrukking aan Le Cordeur se eie verdorwe politieke oortuigings.

    Le Cordeur beperk sy linkse propaganda nie tot Mandela nie. Hy beskou homself as ‘n kenner van Kaaps en die klopse. Pas het hy vir die hoeveelste keer hieroor ‘n artikel in Die Burger (2 Jan, p 13) gepubliseer. Hy skryf oor die klopse se “hartseer geskiedenis.” Hy begin met die stelling dat die meeste bruines van die slawe afstam. ‘n Vuil spel word hier gespeel. Wanneer bruines met die verwyt van benadeling en die aandrang op bevoordeling kom, beweer hulle dat hulle die afstammelinge van slawe en dus uitheems is. Wanneer dit gaan om wie se land dit is, dus wie eerste hier was, eintlik altyd hier gewees het, dan beweer die bruines dat hulle inheems is en van die Khoi-San afstam. Jan van Riebeeck het al hieroor ‘n kramp gehad. Hy het geskryf dat die Khoi “pretenderen” dat hulle “dit Caepse lant van allen eeuwen” besit (Christo van Rensburg, So kry ons Afrikaans, Pretoria: Lapa, 2012, p 151).

    Le Cordeur skryf oor die “uiterste wreedheid van slawerny – die daaglikse slae met swepe, die marteling en teregstellings, die minagting en verontmensliking.” Hy gee klaarblyklik uitdrukking aan sy anti-blanke sentiment. Daar is geen poging tot ewewig nie. Hy sê bv nie hoeveel teregstellings daar was nie en dat hedendaagse blankes nie daarvoor verantwoordelik gehou kan word nie. Ook nie dat verskeie historici beweer dat slawe aan die Kaap beter as elders in die wêreld behandel is nie. Nog minder sal Le Cordeur die getal slawe wat teen 1834 deur wittes gedood is vergelyk met bv die getal hedendaagse plaasmoorde, waarvoor hedendaagse mense wél verantwoordelik gehou kan word.

    Dan herhaal Le Cordeur sy bekende leuen: “dat die slawe een dag in die jaar af gehad het.” Ek het by ‘n vorige geleentheid by historici en argivarisse hieroor navraag gedoen en hulle het my verseker dat wat Le Cordeur as die waarheid verkondig nie algemene praktyk was nie en sekerlik nie by alle of die meeste slawe-eienaars gedurende die meeste van die tyd van slawerny gegeld het nie. Byvoorbeeld, elke liewe Sondag is daar destyds min werk gedoen en dit geld ook die slawe. Maar Le Cordeur verkies om “die onderdruktes” (bruines) te kontrasteer met “hul onderdrukkers”, bedoelende wittes, terwyl dit algemeen bekend is dat daar ook nie-wit slawe-eienaars aan die Kaap was.

    Vervolgens skryf Le Cordeur, die huidige voorsitter van die Afrikaanse Taalraad (ATR), oor Afrikaans. “Die Moesliems [het] ‘n groot rol gespeel om die Afrikaanse en Nederlandse liedere in Kaapstad lewend te hou in ‘n tyd toe talle Afrikaners in Kaapstad verengels het. Tog het hierdie kultuurbydrae weinig erkenning gekry van die Afrikaanse organisasies.” Dit gaan dus vir Le Cordeur hier om die oorbekende verwyt van die nie-erkenning deur wittes van bruines se bydrae tot Afrikaans. Maar selfs as ATR-voorsitter het Le Cordeur hom nog nooit (sover bekend) verwerdig om erkenning te gee aan die leeue-aandeel wat Afrikaners in die daarstelling van Standaardafrikaans gehad het nie.

    Op versoek van die ATR het Christo van Rensburg sy bogenoemde boek geskryf, nogal met ‘n voorwoord deur Le Cordeur. Daarin noem Van Rensburg dat nadat die Kaap ‘n Engelse kolonie geword het, die sprekers van Kaaps, dus die bruines, verengels het. “Kaaps het nou ook ‘n duidelike invloed getoon van die Engels wat die hooftaal van Kaapstad geword het” (p 88). “Engelse invloed [was] al van vroeg af deel van Kaaps” (p 115-116). Op ‘n moedswillige manier draai Le Cordeur die feite om. Ons weet dat seker die meeste Afrikaners die Engelse verpes het, maar Le Cordeur maak asof dit eerder die Afrikaners is wat verengels het en dat die bruines aan Afrikaans getrou gebly het.

    Maar pleks van te stry oor die verlede, kom ons besin liewer oor die hede. Vir wie is die behoud van Afrikaans erns, die wittes of die bruines? Net meer as ‘n jaar gelede was Le Cordeur saam met Henry Jeffreys in Nederland om Afrikaans se saak aan die plaaslike politici te stel. Jeffreys het toe in minstens een opsig die waarheid gepraat: “Bruin Afrikaanssprekendes [het] nie dieselfde emosie en verknogtheid aan die taal as die wit Afrikaners nie” (Die Burger, 5.12.2012, p 9; ook Praag 18.12.2012). Le Cordeur maak hom klaarblyklik skuldig aan doelbewuste misleiding.

    Voorheen het Le Cordeur hoog opgegee oor hoe lief die klopse vir Afrikaans is. Ek het toe gevra, “Hoeveel klopsegroepe het Afrikaanse name?” en geen antwoord gekry nie, want (feitlik) almal het Engelse name. Kom ons gooi die net wyer: Watter kinders het eerder Engelse as Afrikaanse name, die bruines of Afrikaners? Wie plaas dikwels Engelse doodsberigte in Die Burger, die bruines of die wittes? Wie probeer in woord en daad die hardste om Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit Stellenbosch te vernietig, die bruines of die wittes? Elke keer blyk dit dat wit Afrikaanssprekendes meer Afrikaans-getrou as bruines is. Veral die stedelike en ontwikkelde bruines munt uit in hulle dislojaliteit teenoor Afrikaans.

    Le Cordeur: “Die lirieke van die klopse-liedjies in die eg Kaapse Afrikaanse idioom is vanuit ‘n sosiaal-kulturele perspektief ‘n klassieke voorbeeld van hoe kulturele warmte deur taal uitgestraal word … ‘n effektiewe taal teen politieke onreg, ‘n taal waarin Moeslien én Christen aanbid.” Teen vindingryke, eiesoortige Bo-Kaapse Afrikaanse taalgebruik behoort daar nie beswaar te wees nie. Dit is die Engels-besoedelde soort Kaaps wat moontlik “kulturele warmte” kan hê, maar glad nie die voortbestaan van Afrikaans bevorder nie. In werklikheid hou hierdie soort Kaaps ‘n wesenlike bedreiging vir Afrikaans in. As pleitsbesorger vir Kaaps en ook weens sy anti-Afrikaner-gesindheid en die misleidende inligting wat hy versprei, is Le Cordeur myns insiens uitnemend ongeskik om as ATR-voorsitter te funksioneer.

    ‘n Ander neo-swarte wat ‘n onblusbare entoesiasme vir Mandela het, is Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US). Heeltemal teen die grein in van die tradisionele US van weleer, het hierdie universiteit in 1996 ‘n eredoktorsgraad aan Mandela toegeken, al het Mandela self erken dat hy ‘n vrot student was; bv: “My performance as a law student was dismal” (Long walk to freedom, p 104).

    Asof dit nie erg genoeg is nie, is ‘n US-eredoktorsgraad in 2008 ook aan Graça Machel, Mandela se derde vrou, toegeken. Die Portugese het destyds aan haar die geleentheid gebied om in Lissabon te studeer. Sy het hierdie welwillendheid misbruik deur daar op die Portugese regering te spioeneer.

    Hoe erg die voorkeur vir die ANC en die akademiese verrotting in hierdie land is, blyk uit die feit dat die Universiteit van Port Elizabeth hernoem is sodat dit deesdae die Mandela-naam dra. Die Universiteit van Transkei is hernoem na ‘n ander ANC-kameraad, Walter Sisulu, wat akademies ‘n ronde nul was. Sisulu het nooit verder as standerd 6 (graad 8) gevorder nie (Long walk to freedom, p 80).

    Soos Le Cordeur het Botman minstens drieledig op Mandela se dood gereageer. Hy het eerstens gesorg dat ‘n huldigingsbyeenkoms op die US-kampus gehou is, tweedens ‘n artikel in Die Burger gepubliseer en derdens ‘n ander artikel op die US se Bonfiire-webwerf laat plaas. Oor eersgenoemde twee het ek reeds geskryf (Praag 22 Des). Die Bonfiire-artikel is op 6 Desember gepubliseer. Soos Le Cordeur het Botman na die 5de dadelik geroepe gevoel om met ‘n ophemeling van Mandela voor ‘n dag te kom. Soos verwag kon word, is Botman se artikel in Engels, sy taal van voorkeur vir die US, gepubliseer: “Tribute to Madiba.”

    Vir Botman het dit egter in die eerste week van die Mandela-harlaboerla om baie meer as net sy pas genoemde drie reaksies gegaan. Die huldigingsbyeenkoms op die US-kampus is feitlik onvermydelik deur sowel Botman as Nico Koopman (Praag 1 Des) toegespreek. Dit is op die 11de opgevolg met ‘n openbare vertoon van pro-Mandela-solidariteit deur Botman en die DA-burgemeester, Conrad Sidego. Enkele jare gelede het hierdie ANC-DA-samewerking ‘n “slawefees” op Stellenbosch tot gevolg gehad. Hierdie keer het Botman en Sidego ‘n krans by die Mandela-standbeeld in die middedorp gelê. Hierdie standbeeld is deur hierdie einste DA-munisipaliteit opgerig. Botman het ook met vertoon die Mandela-huldigingsboek in die stadsaal geteken (Eikestadnuus, 12 Des, p 2).

    Maar ook dít was nog nie genoeg nie. Op die 13de is ‘n tussenkerklike Mandela-byeenkoms deur die plaaslike munisipaliteit in die Kruiskerk, voorheen die Studentekerk, op Stellenbosch gehou. Sedigo en Koopman het die kerkgangers toegespreek. Die kersie op die koek was Alan Boesak wat met sy tweede vrou, Elna, uit Amerika daar opgedaag het. Boesak het, soos verwag kon word, ‘n opruiende rede gelewer en uiteraard uitsluitlik pro-Mandela-propaganda versprei (Eikestadnuus, 19 Des, p 2, en Riviernuus, 23 Des, p 11).

    In die res van my skrywe bepaal ek die aandag by Botman se Bonfiire-artikel.”The victory over apartheid belongs to all who helped to end that system, but the greatest, most inspiring figure of the anti-apartheid struggle undoubtedly was former president Nelson Mandela. His example and the deprivations he endured gave people courage in the darkest hours. He stood for democracy and justice, even when it was to his own detriment. His life was characterised by respect and tolerance for the viewpoints, language, culture and religion of others.”

    Dit is duidelik dat ‘n bedrewe ANC-aktivis hier aan die woord is. Botman beskou homself as een van diegene wat teen apartheid gestry het. Sy opruiende, opsluitbare gedrag op die kampus van die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) en elders het hom egter nie, soos dit hoort, gediskwalifiseer vir die amp van rektor aan ‘n ander (en eens akademies beter) universiteit nie.

    Botman loof die grondwet (waarin almal gelyk verklaar word), demokrasie, die “free South Africa” en menseregte. Hy wil hê dat meer ivm bv “housing, employment and food” gedoen word (wat in die praktyk grootliks op toe-eiening sonder teenprestasie neerkom) “to restore our broken humanity in South Africa”. Onder die blanke bewind was daar myns insiens sekerlik die uitlewing van baie menslikheid. Die gewelddadige politiek van die ANC, met Mandela as die hoofinisieerder, het daardie menslikheid groot skade berokken. Maar ek dink Botman probeer sy lesers wysmaak dat dit apartheid (dus die wittes, veral die Afrikaners) is wat menslikheid afgetakel het. Volgens Botman is dit Mandela wat die waardes “that make for a just and human society” gerespekteer het.

    Dan kom Botman met dieselfde twak wat hy al vele kere opgedis het: Mandela se “commitment to education makes him a role model for all lecturers and students, teachers and learners. It is this conviction that made him say on occasion, ‘Education is the most powerful weapon which you can use to change the world.’” Dit is egter heeltemal strydig met wat die UDF/ANC, insluitende Botman en sy meelopers op die UWK-kampus, gepredik het: “Liberation before education.”

    “In times when young people are searching for good leadership, they only have to look at his example for inspiration and an inclusive vision of the future, which our country needs so desperately. In this time of mourning our message to the youth must be to pursue the values, approach and leadership stature that Mandela has shown. In this way, we shall make a valuable investment in a future of peaceful coexistence in a just society.”

    Mandela se leierskap was eenogig gerig op die verkryging van swart mag via geweld, maar hy word desnieteenstaande akademies en andersins deur Botman, in sy hoedanigheid as rektor, as ‘n rolmodel aanbeveel. Maar hoedanig is Botman se leierskap op die US-kampus? In verskeie opsigte soos dié van Mandela, bv met ‘n duidelike voorkeur vir nie-wittes en vir Engels pleks van Afrikaans. Botman se beleid is soos dié van Mandela en die ANC ras- en geslagsgebaseer. ANC-politiek geniet die hoogste voorkeur bo akademiese oorwegings. Daarom word die akademies beste studente nie kleurblind tot leergange toegelaat en studiebeurse kleurblind op grond van akademiese prestasie en finansiële omstandighede toegeken nie. Die ANC se beleid van rasse- en geslagsdiskriminasie word ook so stiptelik moontlik by die aanstelling en bevordering van dosente en ander personeel gevolg.

    Aan die US word indiwiduele akademiese meriete deesdae op die agtergrond geskuif. Groepsverwantskap, dus wat jy toevallig (dus moeiteloos) is, hetsy etnies of geslagtelik, is aan die Botman-US die hoofoorweging by bevoordeling of benadeling. Sodanige blatante anti-akademiese gedrag word deurlopend onder verskeie vaandels deur Botman gepropageer: transformasie, inklusiwiteit, diversiteit, multikulturaliteit, ens. Daar is nooit sprake dat hy hom uitspreek teen die rassediskriminasie wat ooglopend teen blankes gepleeg word nie; ook nie teen die geslagsdiskriminasie wat teen blanke mans gepleeg word nie; ook nie teen die agteruitgang van Afrikaans as onderrigtaal en akademiese standaarde wat sienderoë plaasvind nie. Die teenoorgestelde gebeur wél. Byvoorbeeld, Botman het dit openlik betreur dat die US verplig was om twee blanke mans as vise-rektore aan te stel.

    ‘n Mens kan tereg vra: Hoeveel tyd het Botman in die eerste week of meer na Mandela se dood aan akademiese sake bestee? Is dit volgens die US-raad in orde as sy rektor so ooglopend en blykbaar by voorkeur steeds ‘n ANC-aktivis is? Vir ‘n objektiewe waarnemer, bv ‘n Marsmens wat nie met die verdorwenheid van die nuwe Suid-Afrika se waardes, insluitend die verwording van die akademie, bekend is nie, sou dit veral die afgelope tyd gelyk het asof Botman voltyds in diens van die ANC pleks van die US is.

    Is daar al ooit iets gedoen om Botman kort te vat en sy aandag te vestig op wat ‘n rektor veronderstel is om te doen? Dit kan kwalik beweer word dat Botman met sy gedrag die akademiese beeld van die US bevorder. Wat die afgelope tyd op Stellenbosch waargeneem is, dus die eensydige manier waarop Mandela opgehemel is, is heeltemal onversoenbaar met ‘n objektiewe beeld van Mandela, soos gevind word in bv Pieter Möller se publikasie (in Afrikaans en Engels, met foto’s) oor die Mandela-legende (verkrygbaar by pieterwillemmoller[by]gmail.com). Red nou ‘n universiteit as akademiese inrigting met ‘n mens soos Botman aan die stuur van sake.

  • ET se moord en die verplasing van blaam

    Ek is vanoggend omstreeks 04h00 wakkergemaak deur ons kat wat ‘n muis gevang het en die ding toe in die huis laat wegkom het. Ek het toe maar die nuus begin lees op die internet en was geskok om te verneem van die moord op Eugene Terre’Blanche.

    Hy was weliswaar ‘n omstrede figuur, en ek het persoonlik nie juis met alles wat hy gesê het saamgestem nie, maar niemand verdien om op so ‘n wrede wyse te sterf nie, selfs nie eens Julius Malema nie. Malema en sy trawante binne die ANC is terloops myns insiens net so aandadig, met hul singery van “Kill the Boer”, aan die moord as wat die twee verdagtes wat vir die moord in hegtenis geneem is.

    Wat ek nog selfs meer steurend vind as Terre’Blanche se wrede dood, indien so iets moontlik is, is die onmiddellike verplasing van blaam op die slagoffer. Gaan lees gerus die skokkende reaksies op CNN se werf onder dié se berig oor die moord. Dit is dadelik vir die Westerse liberaal Terre’Blanche se eie skuld, en onmiddelilk word die slagoffer die skuldige. Die gevoel van baie van die reaksies is dat hy sy verdiende loon gekry het.

    Kom ons sien die ding egter in perspektief: geskille oor betalings en salarisse is ‘n alledaagse verskynsel. Baie van ons het al in soortgelyke dispute met ons werkgewers betrokke geraak. Die oorweldigende meerderheid mense gaan gryp egter nie gevolglik na sy panga en knopkierie en gaan kap sy baas dood nie. Nee, laasgenoemde is slegs tipiese gedrag van die Untermensch; die laeintelligensie-, hoëtestosteroonbarbaar wat geen selfbeheersing het nie.

    Om Terre’Blanche en ander slagoffers van plaasmoorde se behandeling van hul plaaswerkers te wil blameer, is dus verregaande, en sou neerkom daarop dat ek ook my baas kan gaan kap met ‘n panga, sou my salaris te laat oorbetaal word. Dit is nie slegs buitelanders wat hulself aan hierdie soort blaamverplasing skuldig maak nie. Ene Afrikaan, ‘n gereelde briefskrywer aan Litnet se brieweblad (en ek is kennelik huiwerig om daardie idiwidu ‘n Afrikaner te noem, maar hy is sekerlik een van ons, tot ons ewige skaamte) skryf op 27 September 2007 hierdie juweel van ‘n brief, nadat ‘n ander gesin ook in ‘n plaasmoord gesterf het. In hierdie skrywe maak hy presies soos die CNN-reaksies maak, en verplaas die blaam op die slagoffer.

    Vermoedelik sou hetsy Afrikaan, hetsy die kommentators op CNN hoog opgee oor hoe geskok hulle kwansuis sou wees as iemand sou sê dat ‘n vrou wat ‘n kort rokkie gedra het, verdien het om verkrag te word, maar dit is presies wat hulle maak: die slagoffer word die skuldige, en die skuldige word sodoende van blaam onthef. Vir my is dit opmerklik (en ek weet van Afrikaan se vriende lees hierdie rubriek) dat hy en andere meestal te papbroekig is om eens hulle eie naam te gebruik wanneer hulle sulke absoluut verregaande bog, twak en snert kwytraak, wat boekdele spreek oor ‘n bepaalde afstootlike en slapgattige mentaliteit. Ek het Afrikaan al herhaaldelik uitgedaag om sy sienings te kom lug voor ‘n groep boere, maar nodeloos om te sê is hy heeltemal te veel van ‘n lafaard om so te maak, of om eens sy eie naam te teken onder sy walgskrywes. Duidelik glo hy nie in sy eie uitlatings nie, en wil hy nie sy eie naam daaraan koppel nie.

    Wat hieragter sit, is ook nie moeilik om te raai nie. In die verwronge denkraamwerk van die linkse en die liberaal, is swartes nie toerekeningsvatbaar nie. Hulle kan nie geblameer word vir hul optrede nie, selfs nie eens die twee wat Terre’Blanche vermoor het nie. Daar is altyd ‘n blanke wat die beweegrede was vir hul optrede – blanke rassisme of blanke rassiste. Op bisarre wyse word Terre’Blanche dus die skuldige in sy eie moord. Hy het homself as’t ware, volgens die linkse, met ‘n panga en ‘n knopkierie doodgekap. Die ware skuldiges, die barbare sonder enige selfbeheersing, intelligensie of rasionaliteit, verdwyn in die proses deur die krake. Meer as dit; die booswig, mits hy natuurlik swart is, word selfs vir die wit, Westerse liberaal die eintlike slagoffer, soos ons gesien het met die sieklike spektakel van Amy Biehl se ouers wat die sub-menslike gemors wat hul dogter vermoor het, vergewe het.

    Dit is ook duidelik uit die skokreaksies op CNN se berig dat, sou hierdie situasie eskaleer na ‘n rasse-oorlog, iets wat nie uitgesluit kan word nie, dat Eugene Terre’Blanche se mede-blankes, jy, ek en ja, ook Afrikaan, hoegenaamd geen simpatie te wagte kan wees vanuit die oord van die meeste van ons mede-blankes in die Weste nie. Hulle sal, nes diegene wat op CNN kommentaar gelewer het, gevoelloos toekyk terwyl ons ook met pangas van die gras af gemaak word soos in Rwanda, en dan skouerophalend vir mekaar sê: “They had it coming.”

    online slots noФильчаков прокурор

  • Die gees van Leni Riefenstahl

    Die pessimiste het meer gedoen om die wêreldvrede te bewaar as die optimiste – Aleksandr Solsjenitsin.

    As ek sommige skrywes op LitNet lees – ‘n webwerf waar ek deesdae persona non grata is, selfs met die gebruik van skuilname – val dit my op dat ná soveel jare se oer-korrupte ANC-bestuur, die sentimente onder sekere mede-Afrikaners nog oorwegend anti-Afrikaner is. Die gevoelens wat genoem word, is dat Afrikaners (soos gewoonlik) rassisties is, maar ook onbetroubaar, krygslustig, moorddadig, gewelddadig, dom en blykbaar ondankbaar oor die “vryhede” wat Suid-Afrika vandag het. ‘n Skrywer mag selfs stel dat wittes wat ontevrede is doodgemaak moet word, en hierdie persoon kry geen vorm van sanksie opgelê nie, en word juis met ‘n woernaal beloon. Vanweë die totale wêreldvreemdheid van hierdie situasie kan ons slegs konkludeer dat ons hier te make het met ‘n vorm van geloofsoortuiging. Waarskynlik het ons te make met ‘n ideologiese botsing tussen die prakties denkendes en die idealiste. Die idealiste is dikwels geneig om die prakties denkendes te beskuldig van vals idealisme, sonder om kennelik in te sien dat die praktiese denkers geen boodskap het aan politieke lugkastele nie, maar bloot ‘n weg soek wat oorlewing ten beste sou verseker.

    ‘n Ander kenmerk van die idealiste – en ek verwag ‘n moontlike storm van verontwaardiging vanuit die idealistiese hoek – is dat hulle onbewustelik op soek is na ‘n soort leiersfiguur wat eerder op die gevoelens speel as op die rasionele denke. In Afrika het hierdie leiers meer onlangs hul manifestasie in Robert Mugabe gevind, wat in ‘n golf van infantiele vreugde sy hele land in ‘n staat van ernstige mislukking gedompel het.

    Die genoemde skrywer op LitNet plaas hierdie fragment oor François Pienaar se oorweldigende bewondering vir ons swart Engelse heiland, wat nou al twintig jaar gelede die gevangenis verlaat het (en sodoende die hele land in een groot gevangenis omgetower het, wil ‘n mens sommer toevoeg). Daar word egter hoegenaamd geen enkele ag geslaan op die geweld, ellende, stamkonflikte, moord, roof en verkragtings wat hieruit ontstaan het nie. Suid-Afrika en die Westerse wêreld se elite was so verblind dat hulle die nuwe tydsgees wat nou aangebreek het glad nie eens raaksien nie. Enigiemand wat hieroor kla, word summier afgemaak as synde geestelik gesteurd, wat weereens bewys dat die idealistiese naskokke van die moderniteit nog steeds nie uitgedien is nie, aangesien dieselfde verkettering mense te beurt geval het wat in die vorige eeu sekere barbaarse vergrype aan die kaak wou stel.

    ‘n Filmfragment wat ek in reaksie op LitNet op bostaande wou plaas was egter nie opgesit nie. Dit is ‘n onderhoud met die bekende Duitse propagandafilmmaker Leni Riefenstahl oor haar lewe tydens die Derde Duitse Ryk. Van naderbay betrag, word dit duidelik hoe verskriklik baie ooreenkomste daar tussen die fragment van Pienaar en haar eie gevoelens tydens die opkoms van die Nazi-party bestaan. In al twee is daar ‘n vorm van oorwinning ter sprake. Suid-Afrika het sy apartheidtyd- pariastatus verloor en ‘n optimistiese tyd het aangebreek. Een leier het die eer daarvoor ontvang. Duitsland se skade ná die Eerste Wêreldoorlog was agter die rug, die ekonomie het weer gesond gefunksioneer, eweneens met een leier wat die eer daarvoor toegekom het. Riefenstahl beskryf hoe oorweldigend Hitler se magnetisme op sy honderde duisende volgelinge was. Uiteraard is dit agteraf gesien gevaarlik om dit te sê, maar dit was nou eenmaal so. Die hoë werkloosheid se einde was in sig en die optimisme het enige teenargumente, enige negatiewe waarnemings of gebeurtenisse totaal oorskadu. Die Wehrmacht was ‘n klein weermaggie, en die Hitlerjugend was net so niksseggend, maar die onstuitbare golf van optimisme het ‘n aansteeklike effek op hierdie instellings gehad.

    Dit was volgens haar die optimistiese tydsgees wat die militante sy van Nazi-Duitsland gevoed het. Die meeste het egter nie die gevare sien aankom nie, want almal het gedink dat daar nou ‘n tydperk van eindelose vrede aangebreek het. Toe sy die bekende Nazi-propagandarolprent “Triumph des Willens” gemaak het, kon sy nie indink dat dit propaganda was nie, omdat dit so deel van die tydsgees was. Dit was eers agteraf, nadat die volle feite bekend geword het, dat die propagandakwaliteit na vore begin tree het.

    Met hierdie wete in gedagte, wonder ‘n mens wat die Afrikanerjeug oor ‘n paar dekades gaan dink as hulle terugkyk na daardie groot oorwinning waar Madiba vir François Pienaar persoonlik gelukgewens het ná die groot Wêreldbekeroorwinning van 1995. Kon hulle nie insien dat dit die begin van die einde was nie?

    In die dertigerjare het Joodse intellektuele ook gewaarsku oor die gevare van die opkoms van Nazisme, maar die heersende stemming ná die Eerste Wêreldoorlog het nog te veel invloed op die denke van die Europeërs uitgeoefen. Dit was ondenkbaar om enigsins die wapen op te neem vir wie ook al. Die gevolglike weerloosheid het vir die “ongewenste” minderheidsgroepe ‘n gewisse einde beteken. Dit moet ook genoem word, volgens Hannah Arendt se ontledings, dat die Jode in Duitsland alreeds besig was om die mag in die dertigerjare te verloor. Die belangrikste Joodse instellings – die banke – is in 1933 met Hitler se toetrede al Judenrein verklaar. Dit lyk asof volksmoord juis voltrek word wanneer ‘n groep duidelik magteloos raak, gekombineer met ‘n eindelose optimisme. Dit is asof die gees van optimisme die nodige energie verskaf om af te reken met wie as vyand bestempel word.

    Die werkloosheid en algemene afname in basiese gesondheid wat Suid-Afrika ná die ANC-oorname getref het, was miskien juis ‘n stille redmiddel gewees teen dieselfde gevare, en is moontlik die rede waarom geweld in Suid-Afrika eerder as misdaad, pleks van politieke geweld, getipeer word. Die verloop was anders as dié van Nazi-Duitsland, maar met die aanhitsing in swart geledere sal dit baie dom wees om nie die gevare te sien wat daarin opgesluit lê nie. Waarskynlik is dit die groot verskil tussen Europa en Afrika. Europa se moordmasjien was die newe-effek van oorwonne ellende, van optimisme. Afrika se moordmasjien is die produk van wanhoop en afguns. Vandaar dat die konflikte in Afrika voortdurend sluimer waar dit in Europa gepiek het en daarna skielik weer afgeneem het. Die tyd sal leer watter variant gevaarliker is.

    Waar Riefenstahl en Arendt gebruik kan word om Europa se patos te ontleed, kan ons waarskynlik die oorlede Jamaikaan Bob Marley se teks gebruik om Afrika se patos te verstaan, naamlik: “A hungry man is an angry man”.

    подоконникtopcargo отзывы

  • Dissidente moet ‘uitgeroei’ word

    Moontlik is dit toevallig, moontlik nie dat Uhuru Guru, die webmeester van South Africa Sucks, eergister deur ‘n polisietaakmag van 28 mense in hegtenis geneem is, so kort ná anonieme en minder anonieme briefskrywers op LitNet hulself skerp teen sy webwerf uitgelaat het en sommige selfs gesuggereer het dat dissidente in Suid-Afrika “uitgeroei” behoort te word:

    “Maar een ding is seker, hierdie mense wat SA so afbreek moet van ‘n kant af uitgeroei word, dit kan nie so moeilik wees om hulle op te spoor nie, kry Mosad indien nodig, kry Bin Laden, maar boet moet hulle boet.

    Hulle is direk verantwoordelik dat kos uit honger kinders se monde gesteel word terwyl hulself blink en vetgevoer rondwriemel soos witwurms te midde van die stront en die opkotsels van hul eie lewens … en sulke gediertes verdien geen respek, genade, of konsiderasie nie, anything goes, want hulle is sub-mense met absoluut geen respek vir hul medemens nie en die geskiedenis het al dikwels getoon hulle moet STOP gesit word ten alle koste. En daar is net een manier …”

    Rondom middagete eergister het ek ‘n telefoonoproep van Uhuru Guru se regsverteenwoordiger gekry, want blykbaar het die blanke Afrikanerpolisiemanne wat soos Veiligheidspolisie uit die “ou skool” van die tagtigerjare gelyk en opgetree het, ook allerlei vrae oor my en praag.co.za gevra. Uhuru Guru het egter geweier om verdere vrae te beantwoord en so waarskynlik veroorsaak dat hy terstond in die selle gesmyt is en agterna letterlik 24 uur in die geselskap van swart moordenaars en rowers moes verkeer. Toe ek gister met hom gepraat het, het hy dit as ‘n “minder aangename ervaring” beskry.

    PRAAG het gisteroggend ‘n redelik volledige berig, Ystervuis teen webwerwe, oor die insident gepubliseer, gegrond op die inligting wat ons op daardie stadium tot ons beskikking het en dis nie nodig om dit hier te herhaal nie. Hoewel Uhuru Guru uit aanhouding vrygelaat is, is ‘n volskaalse ondersoek egter nog steeds teen hom aan die gang. Hulle het selfs foto’s van die boeke op sy rak geneem, onder andere foto’s van boeke wat deur die uwe geskryf is. Waarmee is die polisie besig?

    Ongeag wat nou verder gebeur, het hierdie voorval ‘n paar dinge gedemonstreer:

    • Dieselfde Veiligheidspolisietipes wat tydens die sogenaamde “apartheidtyd” die Afrikaner se naam deur die modder gesleep het met hul ondeurdagte hardhandige en soms moorddadige optrede, is steeds aktief. Al verskil is nou werk hulle vir die ANC, pleks van die NP. O ja, die NP onder Marthinus het mos met die ANC saamgesmelt; skielik maak alles sin.
    • Suid-Afrika is kwalik ‘n liberale demokrasie met vryheid van spraak. Nie net beskik die regerende party feitlik oor ‘n mediamonopolie nie, met ANC-gesindes wat op die rade en in die bestuur van al die groot mediagroepe, asook natuurlik die SAUK, dien nie, maar op die vooraand van die Sokkerwêreldbeker wil die staat, en natuurlik Fifa, alle dissidensie en kritiek oor misdaad en minderheidsverdrukking in die kiem smoor.
    • Die staat en sy skaduagtige handlangers wat alles lees wat ons skryf, ons telefone afluister, ons e-posse onderskep, ens., is besig om – soos in die ou Sowjetunie en ander kommunistiese lande – te probeer om alle inligting te beheer en sal ook teen dissidente optree, hulle verdag maak, hulle webwerwe probeer kraak, ens. (Vroeër vanjaar het krakers knaend virusse op PRAAG se webwerwe geplant en het die virusse veroorsaak dat ons tydelik deur Google as ‘n “aanvalswebwerf” geklassifiseer is en ons posisies op die soekenjin se ranglyste verloor het. Gelukkig beskik ons oor die tegniese kennnis om die probleem vinnig te kon oplos.)

    Die groot ironie is dat van die anonieme en minder anonieme briefskrywers op ander webwerwe in die waan verkeer dat “die Nuwe Suid-Afrika” soveel anders is as die Oue. (Wel, natuurlik het ons nog water en ligte in die Ou Suid-Afrika gehad, anders as Witbank wat van naam verander het en nou reeds drie dae sonder water verkeer, dus is daar reële verskille.) Dieselfde “liberale” mense wat hierdie korrupte, misdadige stelsel wat deur ‘n plunderende mafia beheer word, in die naam van “demokrasie” ophemel, pleit sommer in dieselfde asem dat mense soos Uhuru Guru of ek “stilgemaak” – doodgeswyg of erger – moet word. Verstaan sulke mense enigiets van, hetsy demokrasie, hetsy liberalisme? Die idee van “meer as een waarheid” of Voltaire se: “Ek stem nie saam met u nie, maar ek sal u reg om dit te sê tot die dood toe verdedig.”

    Ek glo nie eintlik al die praatjies oor die sogenaamde ANC-“struggle” wat die ander media vir ons opdis nie, want dis alles met Britse en Sweedse geld, asook opleiding en manipulasie deur vreemde moondhede van buite, gedoen. Soos die Sweedse ambassadeur op 27 April 2004 op RSG gesê het: “Sonder Swede, sou die ANC nooit aan bewind gekom het nie.”

    Daarteenoor is die stryd wat ons nou voer, geen “Made in England”- of “Made in Sweden”-struggle nie, maar ‘n regte egte, inheemse, spontane beweging teen ‘n kleptokrasie wat ons kultuur onderdruk en anderpad kyk terwyl ou tannies se vingers met snoeiskêre afgesny word, ons vroue verkrag en ons elke dag afgeslag word.

     

    best freetopcargo