Etiket: Sonja Loots

Leon Lemmer: ‘n Pleidooi vir Afrikaans op Afrikaansdag

Ek het in ‘n eentalige Afrikaanse huis grootgeword. Ek het in Afrikaans op skool en aan die universiteit, voor- en nagraads, studeer. Ek het meer as ‘n honderd artikels en resensies in vaktydskrifte gepubliseer; alles in Afrikaans. Op die internet het ek op twee webwerwe (Praag en LitNet) honderde artikels in Afrikaans gepubliseer. Ek het wesenlik en ongetransformeerd Afrikaans gebly en sal Afrikaans doodgaan. Jaap Steyn noem dit taalgetrouheid.

Op skool, aan die plaaslike universiteit en in die omgang is dit by my ingeprent dat Afrikaans so suiwer moontlik gebruik moet word. Ek was en is trots om ‘n Afrikaner en Afrikaans te wees. Sedert 1975 word Afrikaanssprekendes se trots op Afrikaans deur die Taalmonument in die Paarl gesimboliseer. Om lief vir Afrikaans te wees en hierdie taal as die aangewese middel te gebruik om so duidelik moontlik uitdrukking te gee aan wat ek dink en doen, het ‘n vanselfsprekendheid, ‘n lewenslange leefwyse, geword.

My Afrikaanse leefwyse is gesteun deur my onderwysers, dosente, kollegas, vriende, gesins- en familielede. Tradisioneel het Afrikaansinstansies soos die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns* en die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) Afrikaans daadwerklik bevorder en gebruikers aangemoedig om die taal so suiwer moontlik te gebruik. Die Afrikaanse koerante, populêre en vaktydskrifte, asook die Afrikaanse radiodiens, het inligting in suiwer Afrikaans versprei en sodanige taalgebruik aangemoedig.

[* In die Akademie se missie staan: “die bevordering van die gebruik en gehalte van Afrikaans.”]

Sedert 1994 het die situasie radikaal verander. “The past is a foreign country” (LP Hartley, David Lowenthal). Afrikaanse skole word al hoe minder. Afrikaanse universiteite bestaan feitlik nie meer nie; by uitstek omdat veral Afrikaanssprekende hanskakies weens kruipsug hulle vir die (algehele) verengelsing van hierdie inrigtings beywer. Afrikaansinstansies soos die SA Akademie, die ATKV en die Afrikaanse Taalraad (ATR) propageer nie meer suiwer Afrikaans nie; selfs nie die bevordering van Afrikaans as sodanig nie; veel eerder dat meertaligheid moet gedy; op die gevaar af dat Afrikaans uitgesluit word. Twee Afrikanerheiligdomme, die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM), het tot in hulle kern ontaard. “I wonder who will be the last, the very last, to seek this place for what it was” (Philip Larkin).

  • ‘n Afrikaanstaalkundige het die kernrol in die bestuur van Afrikaans aan ‘n tradisioneel Afrikaanse universiteit gespeel. Hy het deurgaans groot lof gehad vir die manier waarop Afrikaans agtereenvolgens deur drie rektore bestuur is (Leon de Stadler). Die verstekonderrigtaal het egter van Afrikaans na Engels verander.
  • Die hoof van ‘n Afrikaansdepartement aan ‘n eens Afrikaanse universiteit beveel aan dat daar nie vir Afrikaans nie maar vir meertaligheid geveg moet word *(Rufus H Gouws).

[* Die volgende redenasie het mode geword: Frans Nel van Hermanus skryf: Om “vir ons taal te ‘veg’ … maak net nog vyande van ons taal” (Die Burger, 9.08.2019, p 10). Dus, laat Afrikaans maar in sy swernoot gaan. Waaraan Afrikaners voorkeur moet gee, is nie die heil van ons moedertaal nie maar eerder ‘n groter nieblanke vriendekring.]

  • ‘n Akademikus wat sy brood daagliks danksy Afrikaans verdien en uit hoofde van sy pos toegelaat word om ‘n kernrol in die heil van Afrikaans te speel, bv as voorsitter van die Akademie se Taalkommissie,* verklaar openlik dat hy nie bereid is om vir Afrikaans te veg nie (Gerhard van Huyssteen).

[* Geen wonder dat township in die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls die nuwe Afrikaanse woord vir lokasie geword het nie. Volgens Jana Luther, Fred Pheiffer en Rufus H Gouws se Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (HAT) is betekenisryke Afrikaanse woorde soos lokasie en klonkie “rassisties”. Op hierdie manier word Afrikaans om linkse politieke redes doelbewus verarm. As ‘n mens sake suiwer taalkundig, bv nie-polities, benader, het die k-woord én die h-woord ongetwyfeld onvervangbare seggingskrag. Die woord kanker kan gevoelens onmeetlik seermaak, maar geen woord behoort op grond daarvan verbied te word nie.]

  • Die redakteur van ‘n Afrikaanse koerant het daarop geroem dat hy nie bereid is om Afrikaans te bevorder nie (Henry Jeffreys). Sedertdien het sy opvolgers sy voorbeeld nagevolg.
  • ‘n Afrikaanstaalkundige en die hoofouteur van ‘n boek oor Afrikaans wat 1 814 bladsye beslaan, versuim om daarin besorgheid oor die huidige gehalte, bv die graad van verengelsing, van Afrikaans uit te spreek.* Daarenteen word die mengeltaal Kaaps eerder geloof as veroordeel (Wannie Carstens).

[* In die hofsaak oor die huidige taalbeleid van die Universiteit Stellenbosch is genoem dat 62% van die bruin eerstejaarstudente in 2015 en 64% in 2016 Engels as onderrigtaal verkies het (Die Burger, 9.08.2019, p 3). In hulle latere studiejare neem daardie persentasies skerp toe. In die Noord-Kaap dring Afrikaanssprekende bruin ouers aan op Engels as skoolonderrigtaal, bv op Springbok. By bruin mense, veral die elite, is daar histories en sedert 1994 sprekende bewyse van taalontrouheid. Dit is ongetwyfeld dwaas om die toekoms van Afrikaans aan die bruin gemeenskap toe te vertrou, soos Carstens en diesulkes polities byderwets doen.]

  • ‘n Mederedakteur van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) skryf: “Die verbete najaag van Afrikaanse taalsuiwerheid – met ‘n sterk skeut nasionalisme en ‘n antagonisme jeens Engels – dateer uit ‘n vorige era. Dit was nouliks taalkundig gefundeer” (Netwerk24, 12.07.2019). Die wisselwerking van Afrikaans en Engels word ongekwalifiseerd taalontwikkeling genoem en lewer glo ‘n bydrae tot die oorlewing van Afrikaans. Deur die oorname van Engelse woorde aan te wakker, ontmoedig hy woordskepping en dus die ontwikkeling van eiesoortige Afrikaans. Wat hy in werklikheid nastreef, is om Afrikaans agteruit te reverse. Daar is geen aanduiding dat ‘n snars omgegee word vir die oorlewing van Afrikaans in ‘n agbare, nie-aanstootlike vorm nie. Die boodskap is: Afrikaanssprekendes moet ontslae raak van die bagasie wat veroorsaak dat hulle hulle teen anglisismes verset. Klaarblyklik moet geradbraakte Afrikaans ter wille van die taal se oorlewing verwelkom word (Fred Pheiffer). Dus, Afrikaans kan slegs in oneer voortbestaan en hy berus daarin.

Elkeen van hierdie halfdosyn gevalle is aan ‘n spesifieke individu gekoppel. Hierdie ses mense woon ongeskonde tussen ons asof hulle geen onreg jeens Afrikaans gepleeg het nie.

‘n Mens moet nie vra hoe is dit moontlik nie, want hierdie dinge gebeur werklik. Jy moet eerder vra: Waarom gebeur dit? Omdat dit as polities verkramp beskou word om vir Afrikaans in die bres te tree. Ook omdat blanke Afrikaanssprekendes deur propaganda geïntimideer en gekondisioneer word om skaam vir eerder as trots op hulle verlede, hulleself en hulle moedertaal te wees.

Waarom is daar nie meer ‘n passie vir Afrikaans nie? Waarom is Afrikaans nie meer heilig nie? Waarom kan daar maar sonder beperking met Afrikaans gemors word? Omdat toegelaat word dat die Afrikaner as ‘n ongewenste verskynsel voorgestel word. Die standaardstrategie is om apartheid as net sleg te verdoem terwyl die rassistiese uitgangspunt eintlik is om die Afrikaner as ongeneeslik siek voor te stel. En hieraan doen mense wat eens Afrikaners was met oorgawe mee want hulle soek glo heling, ontsmetting, transformasie, ‘n diepe kloof tussen die verlede en die hede, asof die verlede nie glansryker was as wat die onverkwiklike hede is nie.

“The leaf unable to predict the fall” (WH Auden). Wie sou vóór 1994 kon dink dat ons in ‘n situasie sou beland waarin daar nie ‘n enkele Afrikaansdosent aan die universiteite oor is wat daarvoor bekend is dat hy/sy hom/haar vir die voortbestaan van suiwer(der) Afrikaans beywer nie? Dit is ook waar van al die genoemde instansies wat hulle as pro-Afrikaans voordoen. Dít is gewoon ‘n skande. Dít is heeltemal onaanvaarbaar. Dít is werklik iets om oor skaam te wees.

Sonja Loots bied ‘n sprankie hoop. In haar rubriek (Rapport 28.07.2019) tree sy in die bres vir nie-anglisistiese Afrikaans. Dalk gee dit positiewe leiding aan haar mede-Afrikaansdosente. Maar sy is, in die mate wat dit geldig is, ‘n onlangse bekeerling tot enigiets wat pro-Afrikaner is. Gebruik gerus die Praag-soekfunksie vir bewyse.

Die Here sou Sodom nie verdelg as daar selfs maar net tien regverdiges was nie (Genesis 18:32). Onder Afrikaansdosente en Afrikaansinstansies is daar eintlik nie ‘n enkele een nie. Dit is ‘n verdoemende getuigskrif. Hoeveel van hulle gaan die geleentheid aangryp om vandag ‘n pleidooi vir Afrikaans te lewer? Heel moontlik nie ‘n enkele een nie. Watter Afrikaanse koerante sal vandag ‘n spesiale poging aanwend om Afrikaans te bevorder? Waarskynlik geeneen nie.

Eintlik is dit ongelooflik dat ek reeds jare lank ‘n pro-Afrikaanse stem roepende in die woestyn is. Soos oor Steve Hofmeyr kan die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) gerus sy stem duidelik oor Afrikaans laat hoor.

Ek is wél Jan van Riebeeck

Net toe ‘n mens dink dat die herrie rondom Jacob Zuma se kritiek op Jan van Riebeeck nou gaan lê het, vlam dit weer op. Ook het twee van die mees onnosele skepsels wat in die Naarperskoerante propaganda voer, hul gister en vandag oor Onse Jan uitgelaat. Ek praat nou van die skryfster manqué, Sonja Loots, en die Aartskruiperkaner, Adderjan Basson, soos hy in die volksmond bekendstaan.

danr2Sowel Loots as Basson is eintlik Boerehaters wat in Britse en Amerikaanse kolonialisme ons aardbol se redding sien. Nooit het ek enigeen van hulle nog ‘n woord van kritiek teen die VSA of Verenigde Koninkryk hoor uitspreek nie en dis verbasend dat hulle voortgaan om hul af en toe in Afrikaans uit te druk. Ek vermoed dis bloot omdat hulle deur hul dienskontrakte daartoe verplig word om soms ons taal te skryf, want Adderjan twiet deurgaans Engels terwyl Sonja eerder na die nat eiland noord van die Europese Vasteland verlang waar sy eens ‘n paar jaar gewoon het en tot ‘n byna ongeëwenaarde graad van anglofilie en gepaardgaande Boerehaat bekeer is.

Terwyl ons twee jingoïstiese Kruiperkaners of aspirant-Britte die huidige Anglo-Amerikaanse bomme op burgerlikes in die Midde-Ooste of Noord-Afrika sonder meer goedkeur, die miljoen sterftes in Irak, asook die Britse konsentrasiekampe van ‘n eeu gelede, praat hulle met minagting van Jan van Riebeeck, ons vader des volks. Adderjan Basson skryf:

“…Soos Van Riebeeck. Of apartheid. Kom ons kry ’n paar dinge dadelik uit die weg: kolonialisme in Suid-Afrika, net soos in die res van die wêreld, was ’n mensonterende skandvlek op ons geskiedenis.

Van Riebeeck en die Duitsers en Franse en Britte wat saam met hom hier kom plunder het, het die land oneindige skade aangedoen. Die Khoi- en San-gemeenskap – die ware éérste Suid-Afrikaners – is omtrent heeltemal uitgewis; slawerny het gedy en ons minerale is gestroop en na Europa gestuur.
En nee, dis nie waar dat géén ontwikkeling hier sou plaasvind sonder die aankoms van die wit man (en vrou) nie. Daai is apartheidsgeskiedenis en -retoriek.

Gaan lees maar ’n bietjie oor die koninkryk van Mapungubwe as jy nog glo dis net wit mense wat myne en brûe kon bou.”

Adderjan is nie in staat om te dink nie en nog minder weet hy iets van ons geskiedenis af. Van die Europese geskiedenis weet hy nóg minder; ek vermoed hy lees nie eens Nederlands nie, wat tog vir elke Afrikaner toeganklik is. Nee, Adderjan is ‘n verloopte “Afrikaanse” wat sy heil in Engels en soos die Engelse hoernaliste in ons land sy heil in Britse marxisme gevind het. In die laaste reëls van sy rubriek neem sy gebreinspoelde witskuld so toe dat hy hom vergeefs op sy gekleurde voorsate beroep of ten minste die versugting uitspreek dat hy oor “gekleurde bloed” beskik. My vraag aan Adderjan is: waarom gaan hy nie dan vir ‘n DNS-toets en publiseer die uitslag op Beeld se voorblad nie? Miskien is Adderjan waarlikwaar ‘n kleurling, waarvoor hy hoop, en nie net wat ‘n “slegte witmens” genoem word nie. Dít sommer net terloops, want Adderjan se rasse-identiteit of -versugtinge is kwalik meer as enkele sinne werd.

Sowel Adderjan as Sonjatjie spreek hul teen historiese Westerse kolonialisme uit, maar het geen beswaar teen huidige Amerikaanse en Chinese kolonialisme nie. Benewens die stereotipes oor Europese kolonialisme, was daar egter duisende goeie Europeërs in Afrika en Suid-Afrika wat die inboorlingbevolking bekendgestel het aan skrif, mediese behandeling, die Christelike geloof, Romeins-Hollandse reg en die beginsels van regverdigheid wat swartes vandag aanwend om blankes moreel aan te kla. Hermann Giliomee skryf in Die Afrikaners – ‘n biografie:

“Nederland, eerder as Duitsland of Frankryk, het die aard van die Kaapse nedersetting die meeste beïnvloed. In die Europa van die sewentiende eeu het die Nederlanders die meeste individuele mobiliteit en die grootste gelykheid voor die reg geniet. In die provinsie Holland, waar die Romeins-Hollandse reg gegeld het, is geen spesiale voorregte aan die adel toegeken nie. In die woorde van die groot juris Voet het dit ‘gelykheid bewaar en die burgers op gelyke vlak saamgebind’. In 1665 het ‘n Franse besoeker aan Nederland verbaas opgemerk dat diensknegte so baie regte geniet dat hul meester hulle nie eens ‘n klap kon gee nie. Dit was die Romeins-Hollandse reg wat in die Kaap toegepas sou word… Belangrik was dat ‘n ondernemende arm man kon uitstyg tot die middestand. Die burgers was vryer om hul eie belange na te streef as elders in Europa.” (bl. 6)

In baie opsigte was sewentiende-eeuse Nederland die mees beskaafde en vooruitstrewende land ter wêreld. Dit was die tyd van die Nederlandse en Vlaamse Barokskilderkuns, met Rubens, Rembrandt, Frans Hals, Judith Leyster, Vermeer en baie ander wat die toon aangegee het. Dit was ook die tyd van die “Rederykers” en ‘n ongekende opbloei in die Nederlandse letterkunde met Vondel, Bredero en Hooft. Die voortreflikheid van die Nederlanse Goue Eeu word wêreldwyd deur kunskenners, letterkundiges, ekonome en historici erken, dog Adderjan Basson beskou ons voorouers as  onbeskaafd in navolging van Beeld se nuwe Engelse rubriekskrywer, Allister Sparks. Volgens Hermann Giliomee beskryf Sparks, wat ook Helen Zille se mentor was, iewers in sy boek The mind of South Africa ons Nederlandse, Franse en Duitse voorouers as:

“…surely the simplest and most backward fragment of Western civilization in modern times”.

My vraag aan Sparks, Basson en Loots sou wees: Waarom was ons dan so agterlik? Omdat ons nie van Engeland af gekom het nie? Staan die erfenisse van die Lae Lande, van Frankryk, Duitsland, om van Italië, Rusland en die res nie eens te praat nie, dan noodwendig terug teenoor dié van Engeland en haar Britse kolonies, soos die VSA en Australië? Voor die eerste wêreldoorlog was 60% van alle ingenieurs ter wêreld Duitsers en feitlik alle Britse motormaatskappye het tot niet gegaan om deur Duitse maatskappye oorgeneem te word. Die Britse Romantiese digters het na Italië gereis om kultuur te ervaar. Wat is die kriteria wat jingo-joernaliste (en ‘n pseudo-akademikus soos Loots) aanwend om ons en ons voorouers as “agterlik” te sien?

Weereens omdat Basson en Loots so min kennis van die Europese beskawing het en geen Europese tale lees of praat nie, slegs Engels, is hulle kwalik by magte om hulle oor ontsaglike onderwerpe uit te laat waaroor hulle nie kennis dra nie en self nie hul eie “agterlikheid” besef nie. Maar vir politieke korrektheid is domheid en onkunde waarskynlik voorvereistes, want daarsonder kan mens nie die simplistiese aannames en wanvoorstellings van dié ideologie klakkeloos herhaal nie.

Loots speel ook polities korrek as sy in Rapport kwytraak:

“Daar is min in sy (Van Riebeeck se) lewe wat spreek tot die diepte, erns en onafwendbaarheid van Suid-Afrikaners se onderlinge verhoudings. Van ons geworteldheid in Afrika en ons verbintenis aan Suid-Afrika, sou hy geen snars verstaan nie. Dat ons nêrens anders heen het om te gaan nie, en nêrens anders heen wíl gaan nie, maak van hom ’n onvanpaste ikoon vir moderne wit Suid-Afrikaners.”

Let daarop dat Loots nêrens die term “Afrikaner” gebruik nie, want soos die Britse marxiste en hul plaaslike dissipels aan haar voorskryf, bestaan daar mos nie meer “Afrikaners” in Suid-Afrika nie. “Afrikaner” is net een van vele “sosiale konstrukte” wat nie meer in hierdie korrupte Afro-Saksiese ryk nodig is nie. Daarom is Jan van Riebeeck ‘n “onvanpaste ikoon vir moderne wit Suid-Afrikaners”. By implikasie wil Loots sê dat sy ‘n “moderne wit Suid-Afrikaner” is wat onderdanig teenoor die kultuurmarxiste en hul swart marionette ingestel is en daarom bereid is om ons hele verhaal van 360 jaar tot “die asblik van die geskiedenis te verdoem”, soos Leon Trotski gesê het.

Terwyl Adderjan hom op Mapungubwe as die setel van wêreldbeskawing in vorige eeue beroep, waar glo intense myn- en brugbou plaasgevind het, gooi Sonjatjie soos dit ‘n anti-huisvrou-feminazi betaam, vir ons Eva van die Kaap, alias Krotoa, voor die kop. Terwyl die Van Riebeecks haar heel goed behandel het, het sy later ‘n “losbandige lewe” gelei en haar aan drank vergryp. Is Eva van die Kaap dan vir ons “moderne wit Suid-Afrikaners” die model? Toegegee, Sonja Loots se twyfelagtige skryfsels is genoeg om enigiemand na drank te dryf, maar wat is haar argument presies? Of weet sy self nie?

Loots verkwalik insgelyks Van Riebeeck daarvoor dat hy slawe besit het. Maar slawerny was deel van die kultuur in die Ooste en Batavië waar hy voorheen deur die V.O.C. verplaas is. Trouens, ek lees nou die dag op ‘n Islamitiese webwerf oor die wette aangaande slawerny in die Koran. Die beloning wat elke Moslem toekom wat die heilige oorlog (djihad) ten gunste van die Profeet gaan voer, is om slawe in die geledere van die verowerde ongelowiges of kafir te bekom. (Die Arabiese woord vir “ongelowige” is natuurlik waar die Afrikaanse woord “kaffer” vandaan kom.) Slawerny was dus as’t ware deel van daardie nie-Westerse geloof. ‘n Man het ook die volste reg om by sy slavin te slaap, al is hy self met een of meer vroue getroud. Dis tyd dat wit feminazi’s hulle op hoogte van al hierdie fynere punte stel, alvorens hulle hul dalk tot Islam bekeer soos wat die Franse skrywer, Michel Houellebecq, in sy jongste roman Soumission (Onderwerping) in die vooruitsig stel!

Soos die stigters van die Amerikaanse kolonie wat ook deesdae deur polities korrektes vir hul rassisme en slawe-eienaarskap verkwalik word, moes Van Riebeeck seker meer weerstand teen Islam en die slawekultuur van Indoniesië gebied het. Nietemin figureer slawerny nie so sterk in ons geskiedenis soos byvoorbeeld dié van die VSA, daardie heimat van alle “moderne liberale wit Suid-Afrikaners” met sy politieke korrektheid en rasse-obsessies nie, daarom moet Van Riebeeck se erfenis op ander gebiede na waarde geskat word.

G.D. Sholtz het in sy stel van agt boeke, Die ontwikkeling van die politieke denke van die Afrikaner, taamlik breedvoerig oor die koms van Jan van Riebeeck na die Kaap geskryf, veral in deel I, 1652-1806. ‘n Interessante aspek wat die koms van Van Riebeeck na die Kaap voorafgaan, is die rol van die Franse Hugenote en veral Hendrik van Navarre, andersins bekend as Duplessis-Mornay, wat ook ‘n groot intellektuele en ideologiese rol in Nederland se opstand teen die Katolieke Spanje gespeel het. Dis nou die Nederlands-Franse intellektuele erfenis wat Allister Sparks, asook sy anglofiele dissipels Loots en Basson, as so “agterlik” beskou. Scholtz beskou Duplessis-Mornay se opvatting oor staatkundige vryheid as die riglyn wat Nederland in sy stryd teen Spaanse verdrukking gevolg het:

“‘n Tiran is volgens Duplessis-Mornay ‘n vors wat die wette verontagsaam, sy woord, verdrae, geregtigheid en die godsdiens verag. So ‘n vors is die vyand van God en mens. ‘Ons het hier dus nie te doen met ‘n vors wat nie heeltemal goed is nie, maar met een wat deur en deur sleg is, nie met een by dit aan wysheid skort nie, maar een wat volleerd is in die boosheid, nie met een wat die reg nie ken nie, maar met ‘n verraaier van die reg; nie met een wat in militêre opsig te kort skiet nie, maar met ‘n verraaier en verwoester van die vaderland’.”

Verraaiers en verwoesters van die vaderland… Hierdie sestiende-eeuse sinsnede uit die pen van Hendrik van Navarre kan ewe seer op die huidige Suid-Afrika toegepas word!

Ons sien dus dat Van Riebeeck, benewens Romeins-Hollandse reg, twee tradisies na die Kaap gebring het: godsdiensvryheid en politieke vryheid. Hoewel die V.O.C. die Vryburgers bloedweinig politieke vryhede veroorloof het, was daar tog ‘n mate van gee-en-neem tussen die Kompanjie en die burgery. Vir ongeveer honderd jaar of meer was Nederland die model van vryheid in Europa en het beroemde filosowe en denkers uit Engeland, Frankryk en ander lande gereeld in ballingskap in Nederland gaan woon weens die spraakvryheid daar en die moontlikheid om jou boeke te mag publiseer, teenoor die sensuur en onvryheid wat in soveel ander Europese state gegeld het.

Afrikaners het dieselfde verdraagsaamheid hier te lande voortgesit. Nooit was daar ‘n godsdiensoorlog op eie bodem nie. Oor die afgelope 360 jaar het sowel Moslems as Jode nog altyd godsdiensvryheid in Suid-Afrika geniet. Juis om daardie rede het ongeveer 40 000 Litouse Jode aan die einde van die negentiende eeu hierheen gevlug toe hulle in Litoue, Pole en veral Rusland vervolg is. Paul Kruger het hulle met ope arms in sy nuwe republiek aanvaar. Slegs enkele dekades later het daardie selfde Jode egter begin stemming maak teen Afrikanerregering en ook terreur teen ons gepleeg, in die vorm van Joe Slovo en Ronnie Kasrils se stedelike terrorisme.

Stank vir dank, is wat ons van soveel ander groepe in ons land ontvang het. Soos Giliomee egter in Die Afrikaners verklaar:

“Van al Suid-Afrika se gemeenskappe het die Afrikaners tot dusver die heel grootste impak, goed of sleg, op die land gemaak.”

Die koms van Jan van Riebeeck was die begin van daardie grootliks heilsame invloed wat tot onlangs van ons land die mees ontwikkelde in Afrika en in die wêreld gemaak het. Soos Nederland in die sewentiende eeu, is die vasteland en die wêreld deur ons letterkunde, musiek en kultuur verryk, al word ons vandag as tweederangse burgers in ons eie land beskou.

Interessant is dat die Nederlandse revolusie van die sestiende eeu deur twee groepe gelei is wat onderling in idees van mekaar verskil het: die Gereformeerdes en die sogenaamde “libertyne”. Die Gereformeerdes was meer begaan oor geloofsvryheid terwyl die libertyne meer in politieke vryheid belanggestel het. Franse en Nederlandse denke het in vrye wisselwerking verkeer en toe Nederland eers vry was, het sy haar drukperse aan die res van Europa, veral Frankryk, beskikbaar gestel en sodoende is een intellektuele en wetenskaplike revolusie na die ander op die Europese vasteland volvoer.

Sonja Loots stel haar onkunde oor die geskiedenis in Rapport ten toon as sy beweer:

“Van Riebeeck het geleef in ’n samelewing wat op die model van meester en slaaf geskoei was. Ons leef nie meer só met mekaar in hierdie land nie. Die plek waar Van Riebeeck sy fort gebou het, is dieselfde een waar duisende mense Nelson Mandela ná sy vrylating verwelkom het. Dit is navrant dat daardie groot staatsman se eertydse sekretaresse in ’n oomblik van woede teruggryp na ’n historiese figuur met bloedweinig waarde vir die vraagstukke waarmee ons hier en nou worstel.”

Ek wonder of Loots daarvan bewus is dat sy ‘n Franse leenwoord (“navrant”) hier bo gebruik in haar op-die-knieë-val voor die Xhosa van Qunu, pleks van haar gewone anglomanie en neigings tot Kaapse Engfrikaans.

Uit daardie ontmoeting van Nederlandse en Franse Protestante in die sestiende eeu is nie net die Nederlandse republiek nie, maar ook Suid-Afrika soos ons hom ken, gebore. Jan van Riebeeck was ‘n verteenwoordiger van daardie glorieryke tradisie wat inderdaad die wêreld sou verander.

Daarom kan ek vandag met trots sê: Ek is Jan! Laat ons die verraaiers, die jingo’s en ‘n half-Engelse, half-Zoeloe-tiran soos Zuma se filistynse aantygings met die minagting verwerp wat hulle verdien.

Naskrif: Aanstaande maand is PRAAG 15 jaar oud! Ons kan dit dan vier, of dalk sommer op 6 April ter ere van Jan van Riebeeck en ons hele tradisie bymekaar kom om ‘n heildronk te drink?


Hibridisering van Afrikaans

Trantraal het die ATKV-poësieprys vir sy bundel Chokers en Survivors ontvang. (Let daarop dat die kortste van die drie woorde in die titel darem Afrikaans is.)

In die akademie het dit my opgeval dat dosenteverenigings geneig was om amptelik meer linksgesind as die deursnee-dosent te wees. Skrywersverenigings ly blykbaar aan ‘n soortgelyke tekortkoming. Dit is waarom die leiding van PEN Afrikaans aan iemand soos Sonja Loots toevertrou is. Dit gaan ‘n mens se verstand te bowe dat iemand wat die spot met die Afrikaanse Taalmonument dryf (Praag 31 Augustus) tot so ‘n amp verkies kon word. Tans is Kerneels Breytenbach, gebore en getoë in die Naspersstal, die voorsitter.

Breytenbach het op LitNet (4 deser) aangekondig dat Danie Marais as die bestuurder van PEN Afrikaans aangestel is. Sy pos word deur Dagbreektrust befonds. Hierdie trust is destyds deur Afrikaners soos Hans Strijdom en Hendrik Verwoerd gestig om die belange van Afrikaans in die mediawêreld te bevorder. Sedertdien het dié trust egter ontaard en word die ANC-geïnspireerde inklusiwiteitsmanie openlik aangehang (Praag 25 Julie). As omroeper by Smile-radio pas hierdie pos Marais soos ‘n handskoen. Ek het reeds oor Marais se oorverligte reaksie op Dookoom se Larney-liedjie geskryf (Praag 9 deser). Breytenbach loof Marais vir sy “onverskrokke nuk om nuwe maniere van dinge doen te besproef.”

Hierna word Marais aan die woord gestel, maar dit is nie duidelik tot waar Marais se teks strek en waar Breytenbach oorneem nie. Die ATKV en Media24 word genoem as instansies wat Afrikaans op dieselfde manier as PEN Afrikaans bevorder. Maar soos verwag kon word, word die heil van Afrikaans, ooreenkomstig die siekte van ons tyd, uitsluitlik op ‘n polities korrekte manier gepromoveer. “PEN Afrikaans staan in diens van almal wat skryf in Afrikaans.” Daarna word dié stelling egter gekwalifiseer. Wat met “Afrikaans” bedoel word, bv die aard of gehalte daarvan, word ook nie gespesifiseer nie.

Oor die politiek-geïnspireerde muilband waarkragtens PEN Afrikaans funksioneer, is daar egter geen onduidelikheid nie. “Ons wil egter graag saamwerk met enige groep of instansie wat ‘n belang in die voortbestaan, bevordering en gebruik van Afrikaans as geskrewe taal het, mits daardie groep of instansie ook inklusiwiteit en nie-rassigheid as beginsels ondersteun. Ek sien dit dus as een van die primêre doelwitte van die bestuur om te werk daaraan dat wit, bruin en swart Afrikaanse skrywers ewe tuis voel by PEN Afrikaans.”

Opsommend kan seker gesê word dat wanneer Afrikaans as medium vir die verspreiding van behoudende, konserwatiewe of regse (politieke) inligting gebruik word, dit op geen steun van PEN Afrikaans kan reken nie; maak nie saak as dit suiwer, ordentlike Standaardafrikaans is soos oorvloediglik op bv die Praag-webwerf aangetref word nie. Daarenteen kan skrywers, soos Nathan Trantraal en Ronelda S Kamfer, wat onder die dekmantel van “Afrikaans” moedswillig en met oorgawe sub-demoties met ons moedertaal mors en dit tot ‘n mengeltaal transformeer om etniese en politieke redes reken op die ongekwalifiseerde steun van PEN Afrikaans. Die eksplisiete identiteitsloosheid van PEN Afrikaans word soos volg verwoord: “Om Afrikaans te bevorder, soos ons dit wil doen, is nie ‘n vasklou aan enige lewensbeskouing of verlede nie.”

Die aanstelling van Marais as bestuurder van PEN Afrikaans is deur Die Burger (6 deser, p 18) aan die groot klok gehang deur ‘n onderhoud te publiseer wat Willem de Vries met Marais gevoer het. Marais begin deur te beweer dit is “baie belangrik dat daar weer ‘n organisasie is wat in die eerste plek belangstel in die bevordering van Afrikaans.” Dit is, soos ek hierbo aangetoon het, ‘n leuen. Vir PEN Afrikaans gaan dit “in die eerste plek” om ‘n politieke oriëntasie wat met dié van die ANC versoenbaar is.

“By PEN Afrikaans hoef ons net te wonder of ‘n bepaalde projek of besluit tot die voordeel van Afrikaanse skrywers en lesers strek.” Wat op Praag se Afrikaanse webwerf gepubliseer word, is ongetwyfeld “tot die voordeel van Afrikaanse … lesers.” Sou hierdie Praag-skrywers dus op PEN Afrikaans se steun kon reken? Volgens PEN Afrikaans se uitgangspunt sal dit nie gedoen word nie. Marais stel dit baie duidelik: “In beginsel is PEN Afrikaans bereid om met enigiemand saam te werk wat graag Afrikaans of Afrikaanse skryfwerk bevorder of finansier, mits daardie organisasie erns het met nierassigheid en inklusiwiteit.” PEN Afrikaans se Afrikaansbevordering is dus ononderhandelbaar onderhewig aan sy linkse politieke inslag.

Afrikaans is volgens Marais deur apartheid geïsoleer, terwyl PEN Afrikaans se affiliasie met die internasionale PEN “daardie hele wye internasionale skrywerswêreld oopmaak … Ek dink dis baie belangrik om die groter gesprek te soek en terselfdertyd die rol van Afrikaans binne ‘n meertalige omgewing te bekyk.” Die identiteitsloosheidstrewe, waarna ek hierbo verwys het, vergemaklik hierdie soort wêreldburgerskap. Daardie gemoeidheid met meertaligheid verwater natuurlik die Afrikaansfokus. Om Trantraal en Kamfer se morsige mengeltaal, wat kosbare troetelkleinode vir PEN Afrikaans is, te verstaan, is kennis van Afrikaans glad nie voldoende nie. Meertaligheid, veral kennis van Afrikaans en Engels, maar ook van Kaaps, is noodsaaklik.

In die derde paragraaf hierbo is beweer: “PEN Afrikaans staan in diens van almal wat skryf in Afrikaans.” Maar die meerderheid Afrikaansskrywers was en is blank. Hoe kan dinge geplooi word sodat die heil van Afrikaans nie langer aan blankes toevertrou word nie; sodat wittes ook hier die miskendes en uitgeworpenes word? Marais verander doodeenvoudig sy deuntjie van skrywers na sprekers. “‘n Afrikaanse skrywersvereniging wat ‘n taal wil bevorder waar die meerderheid van die sprekers nie wit is nie, moet eenvoudig in gedagte hou hy het ‘n mandaat om Afrikaans in ál sy variante te bevorder, om hibriditeit [oftewel verbastering] dus te steun. Dit gaan daaroor om sekere ruimtes te probeer terugkry* of opnuut te skep waarbinne mense met Afrikaans kan doen wat hulle wil.”

[*Byvoorbeeld dat Afrikaans, volgens Magdaleen Kruger van RSG, aan die bruines teruggegee moet word, want die wittes het glo Afrikaans van hulle (die Khoi en die slawe) gesteel (Praag 10 Februarie 2013).]

Marais: “Mense met Afrikaans kan doen wat hulle wil.” ‘n Duideliker lisensie vir taalchaos kan nie aan dese en gene gegee word nie: Mors soveel soos julle wil met Afrikaans. Julle sal in elk geval altyd kan reken op die oorverligte steun van PEN Afrikaans. Moenie julle steur aan wat die eertydse volksvaders, met die grys skoene, as Standaardafrikaans voorgeskryf het nie. Kom ons sleep Afrikaans verder deur die modder. Besoedel Afrikaans met Engelse woorde, maar as jy Engels praat of skryf, maak dit ‘n saak van eer om dit korrek te probeer doen. Marais: “Dat mense goed met Afrikaans doen waarvan ander Afrikaanssprekers niks hou nie, is vir my juis ‘n teken van vitaliteit.” Vir my, daarenteen, is dit heiligskennis, want Afrikaans is die medium waarin uitdrukking aan die diepste wese (of siel) van die Afrikaner gegee word.

Wat kon Die Burger nog doen om ‘n mengeltaal soos Kaaps bo Standaardafrikaans te bevorder? Deur die volgende dag ‘n onderhoud van Murray la Vita met Nathan Trantraal te publiseer (7 deser, p 15). Trantraal het die ATKV-poësieprys vir sy bundel Chokers en Survivors ontvang. (Let daarop dat die kortste van die drie woorde in die titel darem Afrikaans is.) Antjie Krog het vanselfsprekend hoë lof vir die gedigte gehad. La Vita verwys na “‘n briljante kortverhaal” van Trantraal wat as grondteks vir ‘n drama, Delilah, gebruik is en op 13 deser op kykNET uitgesaai word. Trantraal se wye belesenheid en perfeksionisme word beklemtoon. Daar is egter geen aanduiding dat Trantraal al ooit iets in bv ‘n Afrikaanse woordeboek of die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls nageslaan het nie, wat ten minste in hierdie opsig van sy beweerde perfeksionisme ‘n klug maak.

Pleks van verdere aandag aan Trantraal se mengeltaal te gee, volstaan ek met ‘n enkele aanhaling om aan Praaglesers ‘n aanduiding te gee van die soort taal waarom dit hier gaan. Trantraal sê die volgende oor hom en sy broer: “Ek en André het ‘n baie close [hegte] verhouding, so [dus] dit help as iemand ouer as jou [jy] is wie [wat] klein bietjie vroeër as jou [jy] alles discover [ontdek] totdat jy by daai punt kom dat jy self nuwe goed uit [op] jou eie discover [ontdek].” Diegene wat behoefte aan nog hiervan het, kan Trantraal se rubriek in Rapport lees. Dáár is sy tekste ‘n nog erger vorm van koeterwaals (dus brabbel-, krom- of wartaal).

‘Die polities korrekte stert swaai die Afrikaanshond’

Die voorafgaande opmerkings oor Marais en Trantraal dui op ‘n kanker wat reeds wyd versprei het. Die stryd word teen Standaardafrikaans (en by implikasie teen Afrikaners) en ten gunste van die herstandaardisering, inklusiefmaking, hibridisering, kreolisering en verkaapsing/verbruining van Afrikaans gevoer. Hierdie refrein kom voor by die Afrikaanse Taalraad (ATR), Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument, die ATKV, RSG en daar is ook groot simpatie hiermee in Naspers-geledere, waarvan die rioolkoerant Son die toonbeeld is. Mense soos Wannie Carstens en Michael le Cordeur gee die toon aan in hierdie openlike onderbeklemtoning (selfs minagting) van Standaardafrikaans. Die noodsaaklikheid van ordentlike, suiwer Afrikaans as die enigste sinvolle skans teen verengelsing word nooit deur hierdie elemente gepropageer nie. Onlangs het Gerda Odendaal, wat ‘n voorstander van die herstandaardisering van Afrikaans is (Praag 2 Februarie; ook 22 Junie), by die werksaamhede van die ATR betrokke geraak. Sy verpersoonlik eintlik die ATR se skewe benadering van Afrikaans. Die polities korrekte stert swaai die Afrikaanshond.

Verloopte Afrikaners en ANC-kornuite in bv die ATR kan gerus by DF Malan gaan kersopsteek oor wat Afrikaans is. “Die taal is die omhulsel wat alles wat tot ‘n volk behoort, saambind en tot één maak. Dit is die skil om die vrug, die vel om die liggaam, die bas om die boom, dit is nie net daar om saam te bind en in te sluit nie, maar ook om af te sluit teen dit wat buite is en tegelyk om alle gesonde groei en uitbreiding moontlik te maak” (Lindie Koorts, DF Malan en die opkoms van Afrikaner-nasionalisme, Kaapstad: Tafelberg, 2014; Amazon Kindle 1586). “Vir Malan was nasionalisme ‘n lewende, groeiende organisme, met taal as die gom” (1590). “Malan se oortuiging [was] dat die sleutel tot sy volk se oorlewing in sy taal lê” (1098).

Wanneer die ANC en ander linkse elemente gevra word om plaasmoorde te veroordeel, is die geykte reaksie dat alle moorde veroordeel word. Wanneer die ATR en instansies met ‘n soortgelyke polities korrekte of self ANC-gesindheid gevra word om Standaardafrikaans te bevorder, is die geykte reaksie dat al die variëteite van Afrikaans bevorder word. Carstens het as voorsitter van die ATR openlik erken dat dit vir hom primêr om versoening gaan.* Hierdie politieke agenda is deur sy opvolger, Le Cordeur, voortgesit, maar met ‘n duidelike voorkeur vir bruin etnisiteit en die mengeltaal Kaaps. Hy hou van “byderwetse” Afrikaans (Netwerk24, 29 Oktober). Polities korrek is Dan Kgwadi Le Cordeur se jongste held. Le Cordeur glo Kgwadi gaan tot groot seën vir Afrikaans en die Noordwes-universiteit wees (Netwerk24, 3 en 11 deser).

[*Carstens sing steeds hierdie deuntjie. Hy kan nie besluit of politiek of Afrikaans voorkeur moet geniet nie. Wat beskou Carstens as die grootste vyand van Afrikaans? “Ons eie Afrikaanse mense wat begin moed verloor oor Afrikaans en begin oorgaan na Engels.” Maar hy ruk nie Le Cordeur en sy meelopers in die ATR in die bek oor hulle propagering van die mengeltaal Kaaps nie. Dink Carstens dat Steve Hofmeyr Afrikaans bevorder? Sy antwoord is eerder polities korrek as pro-Afrikaans: Hofmeyr “versinnebeeld ongelukkig daardie element wat ons nie meer met Afrikaans geassosieer durf hê nie” (Die Burger, By&Naweek, 15 deser, p 11).]

Le Cordeur sien darem in dat Kgwadi se ideaal dat die swart kind van Ikageng dieselfde geleenthede as die wit kind van Gimmies moet kry nie iets oorspronkliks is wat deur Kgwadi uitgedink is nie. Dit is bloot ‘n variasie op Russel Botman se tema: die bruin dogter van die plaaswerker moet dieselfde geleenthede as die wit seun van die plaaseienaar kry (Praag 20 Julie). Die vordering wat daar is, word nie deur Le Cordeur genoem nie: Botman se dogma is sowel ras- as geslagsgedrewe, terwyl Kgwadi darem seksisme vermy.

Genadiglik het Le Cordeur se ampstermyn as ATR-voorsitter pas tot ‘n einde gekom. Van die nuwe voorsitster kan ‘n verbetering, maar kwalik kitswonderwerke, verwag word. ‘n Radikale heröriëntasie en hersamestelling van die ATR (raadslede en personeel) is noodsaaklik. Anders as wat sy naam aandui, was die ATR nog nooit ‘n egte Afrikaanse taalraad nie. Helena Liebenberg se Taaloord is oneindig meer Afrikaansgetrou. Die Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans, as hy sy oogmerk gestand wil doen, lei skade omdat hy toelaat dat hy as ‘n medewerker van die ATR gelys word.

Wat tereg van die nuwe ATR-voorsitster, Anne-Marie Beukes, verwag kan word, is dat sy die Afrikaanse taal (en nie politieke korrektheid nie) vooropstel en veral Standaardafrikaans, wat die beste in die Afrikaansvariëteite verteenwoordig, kompromieloos bevorder. Daar is egter geen rede vir optimisme nie. Beukes wil nie ‘n taalbul wees nie (‘n duidelike teken van halfhartigheid) en eerder versoening bevorder. Afrikaans se voetspoor moet glo vergroot word. Pleks van die heil van ordentlike Afrikaans na te streef, bly groter inklusiwiteit die ATR-ideaal (Netwerk24, 12 deser), insluitende koeterwaals. Red nou ‘n taal met ‘n instansie soos die ATR en ‘n voorsitster soos Beukes. Hoe is dit moontlik dat Karel Prinsloo, ‘n ATR-direksielid en die skoonseun van Piet Meyer (eens die hoof van die Afrikaner Broederbond en die SAUK), hom die miskenning van Standaardafrikaans kan laat welgeval?

Onderliggend aan veral Le Cordeur se destruktiewe benadering van Standaardafrikaans is Nico Koopman se propagering van hibriditeit as die alles-saligmakende transformasiemiddel. Google gerus: nico koopman hibriditeit. Koopman praat selfs van ‘n pedagogie van hibriditeit. Hy stal onbeskaamd sy akademiese vlakheid uit. Vermenging/verbastering van kultuur en etnisiteit word deur hom aangeprys; ook taalverbastering. Koopman spreek hom ondubbelsinnig teen Standaardafrikaans uit. Om van pluraliteit, verskeidenheid, verskeurdheid, diversiteit ontslae te raak, word hibriditeit verheerlik as die wonderkuur om inklusiwiteit, eenvormigheid, gelykmaking, integrasie, assimilasie, kohesie daar te stel. Afrikaners word verwater tot Afrikaanses en verder tot Suid-Afrikaners, Afrikane en wêreldburgers; ‘n resep vir identiteitsloosheid.* Op ‘n soortgelyke manier word die NG Kerk meer inklusief gewens deur samesmelting met die Verenigende Gereformeerde Kerk,** asook verbondenheid met die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke en die Wêreldraad van Kerke.

[*Net soos van die erkenning van plaasmoorde en Standaardafrikaans weggeskram word deur ander variëteite te berde te bring, word deesdae graag beklemtoon dat elke mens ‘n verskeidenheid identiteite (of rolle) het. Multi-identiteit en multi-kulturaliteit word aan die orde gestel ten einde veral Afrikanerskap en Standaardafrikaans te verwater. Uit eie keuse is veral ontwikkelde bruines by uitstek identiteitsloos, gevolglik wil hulle deesdae, anders as voorheen, eerder swart as wit wees (dus nie die voor die hand liggende bruin wees nie) en eerder Engels- as Afrikaanssprekend wees. Bruines se identiteitsloosheid strek tot by hulle voorgeslagte deurdat hulle soms op inheemsheid en ander kere op uitheemsheid aanspraak maak. As die nasate van die Khoi-San beweer hulle dat hulle altyd hier gewees het. As die nageslag van die “benadeelde” ingevoerde slawe maak hulle deesdae op bevoordeling aanspraak. Maar dit is juis die medewerking van bruines wat die ATR noodsaaklik ag, gevolglik word enige moontlike pro-Standaardafrikaans- en pro-Afrikaner-aksie by voorbaat in die kiem gesaboteer.]

[**Die VGK eis dat samesmelting met die NGK op sy voorwaardes geskied, wat op liefdelose wyse ononderhandelaar is, bv die ongekwalifiseerde aanvaarding van die Belhar-belydenis. Die vereniging van die NGK en die VGK sal die gatslag vir Afrikaans as kerktaal wees, maar geen kerkampsdraer noem dit openlik as ‘n ernstige beswaar teen kerkeenheid nie. Die verengelste verre verlede van die NGK word blykbaar nie as ‘n euwel beskou nie en mag maar terugkeer. Net so eienaardig is dat die NGK nie eerder met die Gereformeerde Kerk en die Hervormde Kerk saamsmelt nie. Dit sou, wat Afrikaans betref, werklike kerklike eenheid wees. Sodanige amalgamasie behoort veel makliker as met die VGK moontlik te wees, terwyl dit finansieel en taalgewys en vir Afrikanerskap nie naasteby so rampspoedig sal wees nie.]

Die onderliggende toonbeeld van Koopman se hibriditeitsleer is bruin etnisiteit, met homself as die voortreflikste voorbeeld. Al word wittes as deurgaans sleg voorgestel, is die getal prominente nie-wit ANC-kornuite wat met hibridiese gevolge met wittes getrou het opvallend. Waar kom Koopman se hibriditeitsleer vandaan? Soos die meeste ANC-retoriek kom dit van Amerika. In Amerikaanse staatslaerskole is daar elke week ‘n verpligte les oor diversiteit, wat gelyk- of eendersmaking as ideaal het. Sentraal-uitgedinkte propaganda, afkomstig van wit liberaliste, word vir iedere kind ingegee. Byvoorbeeld: “Mama is chocolate … Daddy is vanilla … Me (sic) is better … It is a new color. It is a new flavor. For love. Sometimes blackness seems too black for me, and whiteness is too sickly* pale; and I wish every one were golden. Remember: long ago before people moved and migrated, and mixed and matched … there was one people: one color, one race” (Jared Taylor, Face to face with race, Oakton: New Century Foundation, 2014; Amazon Kindle 1138).

[* Daar sal nie gesê word swartes of goues/bruines is “sickly” nie, maar wittes mag maar op hierdie manier te na gekom word.]

In ‘n neutedop: hierdie hibriditeitsleer kan as die kern van Koopman se teologie (wat nie van ANC-politiek te skei is nie) beskou word. Dit is ook waarom Koopman so entoesiasties is oor die diversiteitsweek wat Russel Botman aan die Universiteit Stellenbosch ingestel het. Aan Koopman word deesdae die hoofskap toevertrou van wat ‘n skrale twee dekades gelede die Kweekskool van die NGK was. Die Basters van Rehoboth se benadering van identiteit is stukke beter as dié van Koopman. Hulle is trots daarop om Basters/basters en Afrikaans te wees, streef na staatkundige onafhanklikheid en probeer nie om skyn-Owambo’s te wees nie.

Daar kan geen twyfel meer bestaan oor die afgrond waarnatoe hibridiese taal, oftewel koeterwaals, met die komplimente van die betrokke instansies tans op pad is en watter moeite hierdie elemente doen om eerbare Afrikaans se ondergang te bewerkstellig nie.

Ek hoop om volgende keer in besonderhede oor Jared Taylor se bogenoemde nuwe boek te skryf.

Beeld wil ons soos Sonja Loots afbreek

Beeld is veronderstel om vir die mense te praat – al die mense – hoekom is daar so min oor die gewelddadige aanvalle en moorde op die blankes/ boere in julle koerant?

Media 24 waarvan julle deel is, vervreem sy mark met berigte soos dié van Sonja Loots wat op beroepsouers/ma’s afgaan en oor mense wat hulle belang op die hart dra soos Steve. As daar iemand was wat na hulle belange omgesien het, sou Steve nie ‘n inpak gehad het nie.

Nou egter is ons uitgelewer aan moord, roof, geweld, korrupsie en die forums wat in ons taal druk staan vir die ander party. Julle is so uit voeling in julle room-en-botterkantore dat julle geen benul het wat die man op straat se probleem is nie. Julle sal liewer verder afdruk en afbreek – soos Sonja Loots – as om op te staan vir dít wat reg is. Maar dit sal seker julle meerderheidvennote wie se sakke julle moet vol hou en aan wie julle bonusse betaal, ontstel.

Vir onreg om te seëvier moet goeie mense stil bly, “see no evil, hear no evil, speak no truth, genocide!”

– Elize Annandale

Herman Wasserman oor die Larney-liedjie van Dookoom

‘n Mens kon dink dat Die Burger se anti-blanke gesindheid teen hierdie tyd ‘n versadigingspunt bereik het. Pleks daarvan het hierdie koerant hom egter die afgelope tyd op sy ingeslane weg oortref. Na die dood van Johannes Grosskopf, ‘n oud-Naspersjoernalis en -redakteur, was daar net lof vir hom. Geen melding is gemaak van hoe Johannes en sy vrou, Santie, die terrorisme van hulle seun, Hein, goedgepraat het nie. Daar is selfs ‘n foto van Hein, geneem tydens die begrafnisdiens, gepubliseer (21 deser, p 7), maar geen melding is gemaak van die motorbom wat hierdie MK-stryder en ANC-lid in 1987 geplant en 26 mense, veral burgerlikes, beseer het nie. As Hein hom aan “apartheidsvergrype” skuldig gemaak het (bv deur deesdae Die Stem te sing of die vorige landsvlag te laat wapper), sou Die Burger dit sekerlik genoem het. Wat ook verswyg word, is dat hierdie geweldenaar nie in die nuwe Suid-Afrika wil woon nie. Hein het hom knus in Engeland gevestig.

Maar die eintlike aanleiding vir my skrywe is Herman Wasserman se artikel oor die Dookoom-liedjie (Die Burger, 22 deser, p 11). Dit is myns insiens een van die onbetaamlikste stukkies joernalistiek wat ooit in Die Burger gepubliseer is. Dit kom van ‘n outeur wat hoog opgee oor joernalistieke etiek, waarvan die grondslag tog sekerlik die najaag van die waarheid behoort te wees. Wasserman was eens ‘n Naspersjoernalis wat daarop roem dat hy Die Burger se eertydse redakteur (toe dié koerant nog pro-blank en pro-Afrikaner was) se wense geïgnoreer het deur Nelson Mandela te gaan opsoek. Dit kon ook nie hoër of laer nie, Wasserman moes eenvoudig sy held se begrafnis in die Oos-Kaap bywoon, waar hy sekerlik as spreekwoordelike nuttige idioot baie welkom was.

Wasserman se insig is dat hy iemand soos Mandela, wat die land tot in die grond wou afbreek, wil vereer, eerder as om ‘n goeie woord te hê vir ordentlike, beskaafde, nie-misdadige Afrikaners wat die land oor eeue ontwikkel en opgebou het. Sy loopbaan as dosent in joernalistiek/mediastudie het van die Universiteit Stellenbosch via Rhodes tot by die Universiteit Kaapstad geloop. Nou is Wasserman die kollega van Afrikaanssprekende mede-verlooptes soos Pierre de Vos en Sonja Loots. Uit hierdie oord sal daar kwalik ooit iets goeds oor Afrikaners geuiter word. Wasserman het heel moontlik, soos Antjie Krog (maar anders as Hein Grosskopf), tradisionele Boere-Afrikaners as ouers gehad, wat die verdorwenheid en ontaarding van hulle kind nooit sou begryp nie. Sowel Wasserman as Krog het aanvanklik literêre werk in Afrikaans gepubliseer, maar albei verkies deesdae om Engels te probeer wees. Dit is ‘n algemene verskynsel dat radikaal-linkse politieke oortuiging Afrikaanssprekendes van hulle moedertaal vervreem.

Kom ons kyk in hoe ‘n mate Wasserman ‘n geharde kluitjiebakker is. Hou deurgaans in gedagte dat hy ‘n professor is; dus iemand wat betaal word om gesaghebbende inligting te versprei. Wasserman se siening van ons geskiedenis is identies met wat in ANC-propaganda versprei word. “Dookoom se liedjie val nie uit die lug nie. Dit is ingebed in meer as drie eeue van onreg, uitbuiting en verdrukking in die naam van ‘beskawing’ – vandaar die eksplisiete verwysing in die liedjie na 1652, toe die ‘setlaars met ‘n bemanning van misdadigers’ (settlers with a convict crew) aan die Kaap aangeland het.”

Wat het Jan van Riebeeck volgens hierdie radikale liberaal-humanistiese siening verkeerd gedoen? Van Riebeeck het as wit kolonis die vermetelheid gehad om sy bevoorregte posisie in Holland aan die Kaap voort te sit. In sy geboorteland het hy en sy “misdadige” bemanning in huise gewoon. Aan die Kaap het hulle uit selfsug vir hulleself woonplekke gebou pleks van eers gratis huise vir die Khoi-San te voorsien (verkieslik met gratis lopende water, elektrisiteit en spoeltoilette en dalk sommer televisie ook); onskuldige inheemses wat behuisingsgewys reeds eeue benadeel is omdat hulle geen behoorlike skuiling teen wind en weer gehad het nie. Volgens hierdie siening het die Khoi-San nie weens onvermoë agtergeraak nie; hulle is agtergestel deur die slegte wittes. Hulle is as benadeeldes magteloos in die agtergrond ingedwing.

Die Khoi-San het volgens hierdie siening vreedsaam en idillies gelewe. Die San het gejag en die Khoi het die omgewing van brandhout gestroop. Albei groepe het roofbou toegepas, dus op ‘n onvolhoubare manier ten koste van die land en natuur gelewe. Uit die noord-ooste het veglustige swartes inbeweeg met bestaansboerdery, wat geen land florerend kon maak nie. In hierdie situasie het Europeërs hoop gebring; waarna Wasserman smalend as “beskawing” verwys. Eeue lank was Europese beskawing die behoud van die land; die grondslag van ontwikkeling en voorspoed. Wasserman het klaarblyklik nog nooit besin oor hoe die land sonder die bydrae van blankes daar sou uitgesien het nie. Daarom het hy ook geen begrip vir die kolossale onreg wat wittes en veral Afrikaners aangedoen is deur hierdie kosbare erflating te verkwansel nie.

Wasserman opper geen beswaar teen die morsige mengsel van Afrikaans en Engels en die kru taal in die Dookoom-liedjie nie. Wat hom betref is dit bloot die uitdrukking van die frustrasie van plaaswerkers wat keelvol is vir boere wat op hulle skree en hulle die slagoffers van die dopstelsel maak. Hierdie twee negatiewe elemente word doelbewus uitgesonder terwyl al die positiewe dinge wat wit boere oor eeue gedoen het, geïgnoreer word. Selfs teen Dookoom se oproep dat die plase afgebrand moet word, maak Wasserman nie kapsie nie. Die raad wat hy uitdeel, is dat ons met begrip moet luister:”teenstanders [moet] mekaar beter verstaan.” Ons moet glo opnuut “besin oor hoe vlak die pyn en frustrasie onder swart en bruin werkers lê. Dit vra ons om te onthou dat onder die prentjiemooi wingerde en boorde in die Wes-Kaap, daar ‘n ‘flipside van die Fairest Cape’ is.” ANC-arbeidsonrusstokers soos Marius Fransman en Tony Ehrenreich sal ongetwyfeld hiervan hou.

Die humanis in Wasserman pleit vir “groter begrip en verdraagsaamheid,” maar hy rig sy pleidooi uitsluitlik op die wittes, wat volgens hom klaarblyklik die enigste skuldige party is. Daarom is dit vir Wasserman “problematies” dat AfriForum “met ‘n bepaalde etniese minderheid se belange vereenselwig word.” Hy is wrewelig oor die klag van haatspraak wat AfriForum by die Menseregtekommissie teen die sanggroep en sy liedjie ingedien het. “Die organisasie sal sekerlik by die groot publiek aan geloofwaardigheid wen as hy ook ‘n slag Afrikaners wat hulself aan rassisme skuldig maak, voor die konstitusionele hof bring.” Die frase “groot publiek” verwys sekerlik na die swart meerderheid, waarby Wasserman hom skaar.

Pleks van opstoking tot geweld af te keur, haal Wasserman Dookoom se reaksie met klaarblyklike goedkeuring aan: “Daar is ‘n verskil daartussen om woede uit te druk en om geweld op te stook… Om werkers erger as diere te behandel is sekerlik op sigself ‘n opstoking tot geweld?” Ons moet glo “die redes vir die woede” soek. ‘n Moontlike beginpunt, wat gerus deur Wasserman oorweeg kan word, is of die gruwelike aantyging en veralgemening dat “werkers erger as diere” behandel word, naasteby die waarheid is.

Wasserman se volgende skuif is om te maak asof Dookoom se Larney-liedjie in dieselfde kategorie as Bok van Blerk se “De la Rey” val: “slegs naïewe luisteraars sal nie die implikasie snap van woorde soos ”n handjie van ons teen ‘n hele groot mag’ en ”n nasie wat weer op sal staan’ nie.” Wasserman ontken by implikasie dat veel aanstootliker voorstelle en inderdaad opstoking tot misdadigheid in die Dookoom-teks voorkom. Dit is duidelik dat Wasserman ook nie daarvan hou dat blankes of Afrikaners na hulle minderheidstatus verwys nie. Ons moet ons seker eerder as een groot en gelukkige Suid-Afrikaanse nasie voordoen. Anti-Afrikaners verwys graag na wat “luid om braaivleisvure” gepraat word en Wasserman doen dit ook. Hy ontken dat die Afrikanernasie bestaansreg het.

Die Larney-liedjie, daarenteen, het volgens Wasserman wel bestaansreg. “Voorts kan Dookoom se liedjie nie gesien word in isolasie van voortgesette maatskaplike ongelykheid, trae grondhervorming en alledaagse wit rassisme nie. Dink maar aan die onlangse ‘blackface’-voorvalle aan die universiteite van Stellenbosch en Pretoria.” Hierdie twee gevalle word genoem as grondslag vir sy verregaande veralgemening dat rassisme onder blankes alledaags is. Later verwys hy na “die gesanik van wit rassiste.” Geen melding word gemaak van rassisme in nie-wit geledere nie.

Verder behoort dit vir Wasserman maklik te wees om vas te stel dat die maatskaplike ongelykheid van wittes en swartes wêreldwyd aangetref word. Wittes het in hierdie opsig nie noodwendig gesondig nie. Rasse-ongelykheid kan nie goedsmoeds aan bv rassesegregasie of apartheid toegeskryf word nie. Sodanige ongelykheid word in die praktyk onaanvaarbaar slegs as van die foutiewe standpunt uitgegaan word dat alle etniese groepe in alle opsigte al die tyd wesenlik eenders is; bv dat almal ten minste die potensiaal het om in dieselfde mate vindingryk, toegewyd, kundig, suksesvol en vooruitstrewend te wees. Dit is klaarblyklik nie die geval nie en hang onder meer saam met kultuurverskille. Binne etniese groepe kom daar ook groot ongelykhede voor.

Vervolgens haal Wasserman sy studeerkamerkennis van medialeer uit. Jürgen Habermas het gepleit vir joernalistieke objektiwiteit en balans, maar Wasserman voel beswaard hieroor. “Habermas het sy teorie gebaseer op ‘n bourgeois Europese omgewing, nie morsige, ongelyke, gewelddeurdrengte nuwe demokrasieë soos Suid-Afrika nie.” In Afrika kan dus maar ander norme as in Europa geld; bv (soos ons onlangs moes verneem) korrupsie is plaaslik iets anders en moet nie sonder meer veroordeel word nie; dit kan bloot die terugneem wees van wat al eeue lank geskuld is. Wasserman hou van Susan Bickford se standpunt “dat emosionele uitsprake in die openbare domein nie onvanpas is nie.” Hier dink Wasserman kennelik goedkeurend aan Dookoom se Larney en nie aan Van Blerk se De la Rey nie.

Volgens Wasserman moet ons na die emosies in Dookoom se liedjie luister en “probeer vasstel wat die oorsake daarvan is – dit verg ‘n oop ingesteldheid en die bereidheid om te bly luister, juis en veral wanneer dit moeilik word.” Nêrens is daar sprake dat Wasserman fout met Dookoom vind en hierdie groep kritiseer nie. Die wittes moet eerder die fout by hulleself soek. Hy kla oor “die hatige persoonlike aanvalle” wat in reaksies op Naspersberigte op die internet voorkom en “‘n oorvloed rassistiese propaganda” op Sunette Bridges se Facebook-bladsy. Nêrens is daar enige aanduiding dat Wasserman in hierdie gevalle sy eie raad volg en bereid is om sonder ophou “regse” bronne te lees en te bly luister nie. Dit is voor die hand liggend dat “wit rassiste” immers ook “pyn en frustrasie” kan hê wat vlak lê en waarvoor hulle begrip verlang; ook van orakel Wasserman.

Die Burger was nie tevrede met bloot die eensydige begrip wat Wasserman in sy onbetaamlike artikel vir Dookoom se Larney-liedjie probeer kweek het nie. Die koerant wou hierop voortborduur deur verdere publisiteit aan die liedjie te gee. Hierdie bedenklike kultuuruiting, wat Wasserman ‘n “musikale handgranaat” noem, moes verder misbruik word om meer en beter houe teen blankes en veral Afrikaners in te kry. Twee dae later (24 deser, p 15) is Murray la Vita se onderhoud met Dookoom onder die opskrif, “Wat mense nie wil hoor nie,” gepubliseer.

Soos die Larney-liedjie bestaan die teks van hierdie onderhoud uit ‘n bedenklike mengsel van Afrikaans en Engels. Toe Die Burger nog trots pro-Afrikaans was, is teks gesuiwer voordat dit gepubliseer is. Hier is daar egter geen poging aangewend om hierdie kultuuruiting taalkundig te ontsmet nie. Daar word selfs beweer dat die bruines Afrikaans “lewendig” hou. Ou Afrikaans (Standaardafrikaans?) word met nuwe Afrikaans (die mengeltaal Kaaps?) gekontrasteer. Onkiese woorde word aangebied as “p–s” en “k-k”. Die opskrif toon duidelik dat die Wasserman-idioom blatant voortgesit word. Die onderskrif verwys daarom weer na die pyn en woede waaraan hierdie sanggroep uitdrukking gee.

Die betekenis van die woord “larney” word verduidelik. Dit is ‘n sinoniem vir baas, maar hierdie baas is bevoorreg, het baie geld en hy mishandel sy werkers. Die woord “dookoom” “has supposed origins in pre-Islamic shamanism in the Indonesian archipelago” en is ‘n negatiewe ghetto-mite wat met towery te make het. Opsommend kan seker gesê word dat ‘n mens hier met ‘n onaptytlike groep en ‘n bedenklike komposisie gekonfronteer word. Dit is ‘n politieke en kulturele moeras waarin ek geen behae het nie.

Dit is vir my duidelik dat Wasserman so verknog aan linkse politiek is dat hy nie sy eie raad volg deur tradisionele en eietydse konserwatiewe Afrikanerpolitiek met voldoende openheid te benader nie. Die Burger verkeer in ‘n soortgelyke situasie. Dit is deesdae vir sy lesers maklik om hulle ‘n baie beter koerant voor te stel. Een manier waarop Die Burger sonder veel moeite sy rol as meningsvormer kan verbeter, is deur sy onverkwiklike dis van konstante, linkse, politieke propaganda af te wissel met oorwoë, behoudende, konserwatiewer standpunte. Dit sal aanklank by sy tradisionele Europees-geöriënteerde lesers vind en ook ‘n bydrae lewer tot groter en ewewigtiger insig by talle mense wat tans deur veral ANC-geïnspireerde propaganda mislei word.

Skoppensboer: Ek is bliksems liberaal en radikaal

Dis nou hoog tyd dat ek wat Skoppensboer is uit die kas kom en bely: Ek is ôk liberaal. Van my beste vriende werk by Naarpers of die universiteite waar ons al die Afrikanerbloedjies met marxisme, feminisme en liberalisme indoktrineer. Ek en Herr Adriaan Basson en doktor Piet Croucamp en Sir Max du Preez en professor Peer de Vos en mee. Sonja Loots, Christi van der Westhuizen, Amanda Gouws, ens., ens. kuier gereeld in Melville saam. As ek nou nie myself besimpeld suip in Kaapse kroeë saam met my diverse vrinne van diverse seksuele en ander voorkeure nie.

Gepraat van seksuele voorkeur. Ek is al so progressief dat ek nie meer ‘n seksuele voorkeur hét nie. As die bui my pak, verkeer ek sommer met hond of skaap of kind onder twaalf van enige geslag. Watwou, immoreel? Vandat ek my van Afrikanerskap, Christenskap, burgerskap en al die ander vervelige -skappe bevry het, buitel ek van plesier met kind of dier.

Alle ma’s behoort hul kinders aan die bediendes en die libertyne oor te laat. My goeie vriendin Sonja Loots het juis in Sondag se Rapport geskryf: Huisvroue gee my krampe en naarheid. As daar een ding erger is as om kinders in ons land te wil grootmaak, is dit die gedagte om voltyds tuis na hulle te wil omsien, vir hulle skooltoebroodjies te wil maak, na musieklesse of dramaklas toe te wil aanry en sodoende net nog ‘n jong regse te wil produseer. Los hulle liewer dat hulle dagga rook of hulle liggame ontdek, solank hulle kondome gebruik.

Ek is so liberaal, meeste van die tyd is ek letterlik kaal. En ek het nie eens ‘n nudistestrand daarvoor nodig nie. Daar is net twee dinge in die lewe: seks en geld. Vandat ek so liberaal geword het, loop my lewe oor albei.

God is dood en dis goed so. Die regses en veral die boere word een vir een uitgemoor en as ek nou sê dat ek ‘n traan daaroor stort, sou ek lieg. Nie dat dit sleg is om ‘n leuen te vertel nie – niks is meer sleg nie – maar die grootste skande vir ‘n liberaal en veral ‘n Afrikanerliberaal sou wees om hom van simpatie vir boere of wit regses te verdink.

Daardie dag toe die Bop-polisieman die drie ooms van die AWB buite hul ou Mercedes soos honde doodgeskiet het, was vir my ‘n loutere vreugde. Ek het my vrek gelag! Dis net wat hulle verdien het, hulle en hulle hele gesinnetjies wat iewers op die platteland woon waar mense nog Afrikaans praat en nog huwelike met mense van dieselfde ras en die teenoorgestelde geslag aangaan.

Hoe gouer elke wit man en vrou in dié land óf uitgemoor word óf uitbaster tot iets mooiers as wit, Afrikaans of Europees, hoe beter vir ons almal.

Ek hoor daagliks hoe al die regses oor plaasmoorde kla. Man, soos my vriend Max gesê het, besef julle nie hoe gelukkig julle is dat julle nog lewe nie? As ek president was, het ek julle almal voor die voet laat doodskiet en begrawe. Of dalk julle lyke vir die hiënas en die aasvoëls in die Krugerwildtuin gevoer. Ons progressiewe, liberale, transformasiegedrewe, diverse, anti-rassistiese vrydenkers is al lankal moeg vir elkeen wat terughunker na die verlede of vasklou aan uitgediende sedelike waardes. My enigste klagte teen die term “blanke volksmoord” is dat dit nog nie heeltemal bewaarheid is nie.

Soos Charles Nqakula in die parlement gesê het: As jy nie van misdaad en geweld hou nie, vat jou goed en trek, Ferreira. Of liewer, los jou goed hier vir ons en voetsek met die klere aan jou lyf en jou reaksionêre, konserwatiewe idee’tjies oor die waarde van ‘n menselewe, tradisie, taal, kultuur, identiteit en al die ander twak waaroor julle alewig sanik!

Die mens is ‘n soewereine individu wat kan maak wat hy wil. Solank jy nie ‘n rassistiese woord gebruik nie, is daar niks onder die son wat verbode is nie. Kom by, man! Daar’s ‘n kroeg op die hoek en ‘n dwelmhandelaar by elke skool, dus gaan ons onsself geniet, of jy nou daarvan hou of nie.

Ons is bevry. Daar is geen taboe meer nie. Waarom die howe en die tronke nie al lankal afgeskaf is nie, weet nugter. Niemand moor sonder rede nie en in dié land het die hele bevolking rede om moord te wil pleeg, want daar was mos apartheid, nie waar nie?

Oral waar ek kom, probeer ek my vriende van kleur teen die oorblywende blankes en regses opsteek. Ek vertel hulle hoe rassisties julle is en dat julle julself steeds eenkant en apart wil hou. As die helder lig van haat in hul oë ontbrand, voel ek ek het my liberale plig gedoen.

Dis waar wat hulle sê: die revolusie het nog nie ver genoeg gevorder nie. Eers as elke Afrikaner vermoor, verkrag of ten minste verarm is, sal ek voel dat julle genoegsaam vir julle rassisme, seksisme en homofobie geboet het.

Elke dag as ek die liberale Beeld oopslaan en ek lees van al die moord en doodslag, die korrupsie en kaperjolle, dan giggel ek onophoudelik. Want ek dink aan al die ontstoke regses wat so pas nog ‘n nag agter hul mure en elektriese heinings en lemmetjiesdraad oorleef het en wat waarskynlik half-onstoke, half-bevrees in hul koffie en beskuit stik as hulle gister se dodetol verneem.

Jan van Riebeeck was ‘n afstootlike kolonialis wat nooit hierheen moes gekom het nie. Die hele Suid-Afrika is ‘n fout, maar ons is vinnig besig om dit reg te stel. In elke koerantrubriek, in elke artikel en proefskrif bring ek en my liberale vriende en kollegas hulde aan ons grootse revolusie wat die land nog lank in sy greep gaan hê.

Mag elke boer sterf. Mag elke blanke maagd onteer word. Mag al julle bankrekeninge en beleggings en wonings en karre deur die staat onteien word. Mag diegene wat oorleef in een geslag almal sorgvrye kleurlinge word wat nie meer oor enigiets omgee nie.

Hoe gouer daardie kragdadige swartman, Malema, aan bewind kom, hoe beter vir ons almal.

Ek gee lankal nie meer om nie. Soos my liefling- liberale sangeres, Karen Zoid, sing:

Die katte miaau
En die honde blaf
En die kinders
Brand hulle skole af

Dit maak nie,maak nie regtig saak nie

Hy’s gatvol vir sy boerebarok
Nou dra hy lipstick
En hy dra ‘n rok

En dit maak nie, maak nie regtig saak nie

Almal saam: Amandla!

Die Taalmonument: liefde vir Afrikaans dring my

Op 14 Augustus, Afrikaansdag, is daar ‘n artikel deur Dan Roodt ter huldiging van ons moedertaal op Praag gepubliseer. Op dieselfde dag het ek Jan van Wijk se boek, Taalmonument: simbool van Afrikaans (Tokai: Historical Media, 2014, 96p, R199 in die boekwinkel, maar R120 by die monument) gekoop. Ek het hierdie boek sonder meer aangeskaf, want liefde vir Afrikaans dring my. Weens die beperkte oplaag en afset verskyn gedrukte boeke oor Afrikaans deesdae meesal alleenlik danksy ‘n ruim subsidie van die LW Hiemstra-trust. Dit geld ook hierdie publikasie.

Die boek is in groot (byna A4-) formaat met baie illustrasies, wat die produksiekoste opgestoot het. Ek het egter groot probleme met die bibliografiese afwerking van hierdie publikasie. Die newetitel wat hierbo genoem word, is op die rugkant van die boek en as deurlooptitel aan die bokant van die recto-bladsye, maar nie op die titelbladsy nie. “Die Taalmonument” is as deurlooptitel bo-aan die verso-bladsye gedruk, maar stem nie ooreenstem met die boektitel op die titelbladsy en op die omslag (voor-, rug- en agterkant) nie.

Die Afrikaanse Taalmonument
Die Afrikaanse Taalmonument
Die teks begin met ‘n bedanking, maar daar word nie aangedui dat dit deur Van Wijk is nie. Die voorwoord is deur Leoni Schmidt geskryf. In Van Wijk se teks is daar verwysings na ‘n redakteur, wat egter nêrens geïdentifiseer word nie. Ek vermoed dat Schmidt die redakteur is. Die indeks is ook hoogs onvolmaak. Daar is bv ‘n inskrywing vir sowel Hannes as JDP van der Merwe terwyl dit na dieselfde persoon verwys.

Maar laat ek dadelik byvoeg dat hierdie werk (soos ander publikasies van Historical Media) ‘n waardevolle boek is wat sekerlik sy prys werd en terselfdertyd kits-Africana is. Die outeur, Johan Carel (Jan) van Wijk (1926-2005), is die argitek van die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl. Aan die einde van Van Wijk se teks, voor die bylaes, is daar die datum 2004 (p 69), wat blykbaar dui op wanneer die manuskrip voltooi is. In 2010 het Historical Media op sy webwerf ‘n artikel, “The Afrikaans language monument celebrates 35 years,” gebaseer op Van Wijk se teks gepubliseer. Maar die boek het eers vandeesmaand verskyn.

14 Augutus is Afrikaansdag omdat die Genootskap vir Regte Afrikaners (GRA) op daardie dag in 1875 aan huis van Gideon Malherbe in die Paarl gestig is om Afrikaans as bv skryf- en Bybeltaal te bevorder. Dit is ook waarom die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl staan en nie elders in Suid-Afrika nie. Van Wijk se as word in ‘n rots agter ‘n gedenkplaat naby die monument bewaar. Die Taalmonument is sekerlik sy trotsste en hopelik blywendste skepping. ‘n Newe-projek van die Taalmonument was die restourasie van Malherbe se huis onder die leiding van ‘n ander argitek, Gideon Fagan. Die Afrikaanse Taalmuseum word daar gehuisves. ‘n Amfiteater is naby die monument teen ‘n ander hang van Paarlberg gebou. Die monument is op 10 Oktober 1975 ingewy, dus ‘n eeu na die stigting van die GRA.

Leoni Schmidt skryf in die voorwoord oor Van Wijk se poëtiese visie waarvolgens “die groei van Afrikaans as pilare in ‘n snelstygende boog” (p 6) uitgebeeld word. Daardie visualisering van “hoe kan Afrikaans ‘gesien’ word” (p 8), is die argitek se hooftriomf. Maar hy het ook op ‘n praktiese manier vergestalting aan sy visie gegee deur ‘n struktuur na te laat wat min onderhoud verg. Die Taalmonument is terselfdertyd ‘n uitstekende kunswerk. Schmidt is ‘n dosent in skone kuns, maar sy woon deesdae, soos so baie Afrikaners, in Nieu-Seeland.

Hennie van Coller, ‘n Afrikaans-dosent aan die Universiteit Vrystaat, noem in sy biografiese oorsig dat Van Wijk op skool met die werk van Afrikaanse skrywers soos Eugène Marais, Louis Leipoldt, die Hobsons, Sangiro en NP van Wyk Louw kennis gemaak het. Van 1944 af het Van Wijk argitektuur aan die Universiteit Pretoria studeer. Hy het in 1949 die inwyding van die Voortrekkermonument bygewoon. Anders as hierdie vierkantige struktuur het Van Wijk agtergekom dat “hy meer aanklank vind by soepel, sagter vorms as by reguitlynige hoekiges” (13). Van Wijk het in sy professionele lewe saam met bekende argitekte soos Norman Eaton, At Meiring en Daan Kesting gewerk. Oor Van Wijk se argitektoniese skeppings skryf Van Coller: “Funksionaliteit is deurentyd gepaar met skoonheid en in die beste ontwerpe word iets sigbaar van ‘n kunstenaarscredo, [bv] dat ontwerp en ruimte in harmonie moet wees” (p 14).

Reeds in 1942 is ‘n komitee gestig om geld vir die oprigting van die Taalmonument in te samel. “Die maak van ‘n monument vir ‘n lewende taal!” (p 17). In 1964 is twaalf argiteke uitgenooi om ontwerpe vir die monument voor te lê aan ‘n keurkomitee bestaande uit die Afrikaanse letterkundige WJ du P Erlank (die skrywer Eitemal, 1901-1984) en die argitekte AL (At) Meiring (1904-1979) en JDP (Hannes) van der Merwe (1924-2012). Die wenner sou R1 000 en die ander mededingers R500 elk as prysgeld ontvang. Elf ontwerpe is van tien argitekte ontvang en Van Wijk s’n is eenparig as die weninskrywing aangewys.

Tydens die ontwerp van die monument het twee Afrikaanse skrywers Van Wijk deurslaggewend beïnvloed. In 1964 het hy CJ Langenhoven (1873-1932) se vriendin, Sarah Goldblatt (1889-1975), in Mowbray, Kaapstad, besoek. Sy het Van Wijk se aandag gevestig op wat in Deel 10 van Langenhoven se Versamelde Werke staan. Dit is die teks van ‘n voordrag wat Langenhoven in 1924 gelewer het en waarin hy die groei van Afrikaans met “‘n snel stygende boog” met ‘n “punt … in die bloue lug” vergelyk het (p 28). Hierdie beeld het aan Van Wijk die idee gegee van “‘n struktuur wat laag begin en teen die skuins terrein opgroei na bo in ‘n meetkundige kromme” (p 28).

In 1965 het Van Wijk ‘n besoek aan NP van Wyk Louw (1906-1970) in Linden, Johannesburg, gebring. Sy aandag is gevestig op Louw se essay, “Laat ons nie roem nie” (1959), in sy bundel, Vernuwing in die prosa (1963). Daarin staan: “Afrikaans is die taal wat vir Wes-Europa en Afrika verbind; dit suig sy krag uit dié twee bronne; dit vorm ‘n brug tussen die groot helder Weste en die magiese Afrika” (p 154).

Die bouwerk het in 1972 begin en het drie jaar geduur. Die gebou en plaveisel is afgewerk met gehamerde granietbeton wat soos die omringende rotse lyk. Die geometriese aard van die bouwerk het groot uitdagings aan die bourekenaars, CP de Leeuw en Vennote, gestel. Van Wijk verwys na “‘n byna onmeetbare struktuur” (p 52). Die bouwerk was van so ‘n buitengewone aard dat ‘n onderhandelde boukontrak met ‘n enkele konsortium, Murray en Stewart in samewerking met die Paarlse bouers Holtzhausen en Hugo, aangegaan is. Kyk gerus na die video (of virtuele toer) op die webwerf van die Afrikaanse Taalmonument om duidelikheid oor die aard van die monument te kry.

Die simboliek vervat in die Taalmonument is onoortreflik. Die terrein is aan die suidelike hang van Paarlberg. Die monument is sigbaar van Du Toitskloof en ‘n deel van die Paarl, asook uit die rigting van Franschhoek en Kaapstad. Die weste- of linkerkant van die monument simboliseer Europese of Westerse en die ooste- of regterkant Afrika- en Oosterse invloed. Aan die linkerkant van die ingang is daar drie kolomme van afnemende hoogte wat die invloed van Europese tale (Nederlands, Duits, Frans, Engels, Portugees) op Afrikaans simboliseer; kolomme “wat groot begin en afwaarts kwyn en [by die “brug”] weer begin groei in ‘n nuwe taal – Afrikaans” (p 39). Aan die regterkant van die ingang is daar drie ronde koepels (soos hutte) van toenemende grootte wat die invloed van Afrika- tale (Khoi, San, Bantoetale) op Afrikaans uitbeeld. Tussen hierdie kolomme en koepels is daar ‘n alleenstaande kolom wat dui op die invloed wat Oosterse tale (Maleis, Arabies) op Afrikaans gehad het. Hierdie drie strome van invloed (Europees, Afrika, Oosters) kom bymekaar by die “brug” waarna Van Wyk Louw verwys het. By die brug begin die snel opstygende boog, soos gevisualiseer deur Langenhoven, voorgestel deur die hoofsuil, Afrikaans, wat in die “bloue lug” eindig. “Die punt [is] gerond soos ‘n plantwortel om die gedurige groeikrag te versinnebeeld” (p 77).

Van Wijk beklemtoon dat die getal en grootte van die kolomme en koepels nie gekwantifiseer moet word in ‘n spesifieke getal tale of vertolk moet word as aanduidend van die mate van hulle invloed nie. Hy skryf dat hulle “nie noodwendig in volgorde van belangrikheid of persentasiegewys [is] nie” (p 76); dit gaan om aanduidende simboliese voorstelling. Ook dat geeneen van hierdie items aan ‘n bepaalde taal toegewys moet word nie, selfs al sou daar die neiging wees om die grootste kolom (13,5 meter hoog) as verteenwoordigend van Nederlandse invloed te beskou. In ons era van politieke korrektheid waag niemand om dit te sê nie, maar wat vir my buitengewoon treffend is, is “die liggewende openinge aan die westekant” (p 37). Die Afrikaans-suil is ‘n uitgeholde toring soos ‘n skoorsteen. Daardie openinge laat lig in na binne oor die hele lengte van die Afrikaans-suil, vanaf die weste- of Europese kant en nie aan die ooste- of Afrika-kant nie.

Die hoof- of Afrikaans-suil (57 meter hoog) word aangevul en gebalansseer met ‘n korter en dikker Republiek-suil (26 meter hoog). Albei hierdie suile staan in dieselfde waterpoel; dus “in dieselfde aarde, water en son” (p 40) omdat hulle in dieselfde land ontstaan het en op dieselfde grond tot lewe gevoed word. Maar dit val op dat die enigste fontein vir die waterpoel aan die basis van die Afrikaans-suil is: “Afrikaans wat sy krag put uit wat reeds bereik is” (p 77). Die Republiek-suil is “korter, breër en lywiger as simbool van die betreklike jeug en groot groeipotensiaal van die Republiek” (p 85). Die Afrikaans-suil eindig in ‘n stomp punt (“nie meer as 1½ meter in deursnee … nie,” p 87) en dit is oop aan die bopunt omdat dit die voortgesette groei van Afrikaans simboliseer: “Die monument … moet ‘n wortelpunt bo-aan hê, om steeds groei te verbeeld” (p 33).

Die Republiek-suil, daarenteen is oop aan die oostekant. Hierin lees ek simboliek wat in ons polities korrekte era nie ge-uiter word nie. Die Republiek van Suid-Afrika het in 1961 onder ‘n blanke regering begin en tereg met baie hoop ‘n aanvang geneem. Sedert die politieke ramp van 1990/1994 is die blanke bewind deur swart mag vervang en het hoop vir wanhoop en groei vir agteruitgang en verval plek gemaak. Wat die Republiek-suil simboliseer, is oopheid vir invloed van Afrika se kant af. Dit het teenproduktief geblyk te wees vir sowel Europese beskawing as vir Afrikaans. Deesdae kan gesê word dat die Republiek-suil die RSA as gebroke en in sy groei gestuit voorstel.

Die Taalmonument staan, wat my betref, op heilige grond. In die nuwe Suid-Afrika kan ‘n mens egter nie met Afrikaans en Afrikaners te make hê sonder dat negatiewe aspekte aan ‘n mens opgedring word nie. Myns insiens is die monument as sodanig volmaak, in dié sin dat ek hom nie beter kan voorstel nie. Teen die regmatige erkenning van die (eintlik geringe) positiewe rol wat nie-wittes in die ontstaan en verdere geskiedenis van Afrikaans gespeel het, het ek nie beswaar nie. Die monument gee binne verhouding erkenning daaraan. Let ook daarop dat dit gedoen is tydens die hoogbloei van apartheid. Dit toon dat apartheid nie so ‘n eensydige anti-nie-wit era was as wat dit deesdae dikwels voorgestel word nie.

Toe ek nog gesukkel het om Van Wijk se teks te dateer, omdat die drie inleidende afdelings in die boek (bedanking, voorwoord en biografiese agtergrond) geen lig daarop werp nie, het ek reeds besef dat die teks in die nuwe Suid-Afrika geskryf is, want daar word verwys na bv die rol wat nie-wittes tydens die konstruksiewerk gespeel het en dat nie-wittes ook die inwyding bygewoon het. Dit is ietwat aan die die hare en in die gees van ons tyd bygesleep. Daar word ook genoem dat Van Wijk polities verlig was. Van Coller beweer Van Wijk was “‘n liberale nasionalis met die ruimheid van denke wat so ‘n lewenshouding kenmerk” (p 15). Iedere mens het ideologiese voorkeure. Wat van deurslaggewende belang is, is die briljante en voorbeeldige manier waarop Van Wijk Afrikaans danksy hierdie pragtige monument konkreet voorstel.

‘n Besoekersentrum is later naby die monument gebou. Argitektonies pas hierdie gebou suksesvol, dus nie-steurend, op die terrein. In dié sentrum is daar egter ses panele waarop aspekte van Afrikaans (bv sy ontstaan) hinderlik, naamlik doelbewus misleidend, uitgebeeld word. Hierdie panele het na aanleiding van die eentalig-getransformeerde University of the Western Cape se “Roots”-konferensie (‘n Engelse naam vir ‘n konferensie oor Afrikaans) in 2009 en die oud-sendingstasie Genadendal tot stand gekom. Dié panele bevat eintlik die enigste inligting oor Afrikaans wat potensieel vir alle monumentbesoekers uitgestal word. Vir verder inligting is besoekers aangewese op biljette, pamflette en boeke wat gratis of teen betaling beskikbaar is.

Die punt wat ek wil stel, is dat die bestaan en voortgesette uitstalling van hierdie inligtingspanele ‘n onvergeefbare skande is. Hulle moet in ‘n museumkonteks, soos dié van die Afrikaanse Taalmuseum, beoordeel word. Die professionele museumkundige, bv historiese, hoofvereiste waaraan hulle behoort te voldoen, is die waarheid. In werklikheid word die inligting, soos ek hierbo genoem het, doelbewus misleidend aangebied. By enigeen wat die panele lees en die bygaande illustrasies sien, word die indruk gewek dat Afrikaans hoofsaaklik vanweë nie-wittes ontstaan het en danksy hulle meelewing voortbestaan. Daarom word die rol van bv sendingstasies oorbeklemtoon. Natuurlik ook die rol van nie-wit indiwidue. Jy sien die foto van Christo van der Rheede en die primêr Engelssprekende Neville Alexander, wat albei hoogstens marginaal tot Afrikaans bygedra het. (In ooreenstemming met die monumentbestuur se gewoonte om die bydrae van bruines tot Afrikaans skromelik oor te beklemtoon, is pas aangekondig dat daar voortaan jaarliks ‘n Neville Alexander-gedenklesing aangebied gaan word.) Bykans onvermydelik is daar ‘n foto van Nelson Mandela, asof hy die heil van Afrikaans bevorder het. Jy soek tevergeefs na foto’s van ons groot Afrikaanse skrywers, letter- en taalkundiges. Waarom? Omdat hulle wit is. Selfs die rol van die Genootskap van Regte Afrikaners en bv CJ Langenhoven en NP van Wyk Louw, wat hoogs tersaaklik is, word onderbeklemtoon. Hier werk die euwel van politieke korrektheid oortyd.

Die momument as sodanig, soos hierbo gesê, is volmaak, maar die bedryf daarvan laat veel te wense oor. Geld is die kernprobleem van die Taalmonument. Die administrasie van die monument is vir befondsing op die Departement van Kuns en Kultuur aangewese. Die raadslede word deur die ANC-regering aangestel. Die visie vir Afrikaans is dat dit “so inklusief moontlik” voorgestel moet word. Die “diverse herkoms” van Afrikaans, “ander inheemse tale” en “veeltaligheid” word op die webwerf en in die brosjures oorbeklemtoon. Mandela-dag word spesiaal gevier. Daar word nie ‘n gesonde onderskeid gemaak tussen wat werklik met Afrikaans te make het en wat vir baie blanke Afrikaanssprekendes afstootlik is nie. Weens die huidige politieke bedeling word, soos in die geval van so baie dinge, ook die wesenlike aard van Afrikaans doelbewus skeef voorgestel.

Wanneer Afrikaans en Afrikaners afgekraak word, kan ‘n mens altyd reken op die hartlike samewerking van sommige mense uit ons eie etniese en kulturele geledere. In Johann Nell se roman, Sondag op ‘n voëlplaas (Kaapstad: Tafelberg, 2013), is daar sprake van heelwat seksuele ambivalensie. By die aanskoue van die Taalmonument (“Penisse van klip. Grys, hard, maar koud”, Kindle 2826), kom wat sy pa gesê het by die verteller op: “Supersirkus” (2821). Destyds het die verteller ‘n entjie met “die brandende fakkel” geloop. [Volgens Van Wijk was daar in aanloop tot die inwyding van die monument landswyd agt fakkellope. Aan een hiervan het Van Wijk self deelgeneem (p 59).] “Hier gaan dit nou stop. Die vlam gaan geblus word” (2826). Die verteller lees die inskripsie, “Genootskap van Regte Afrikaners, 1875-1975”, en wonder: “Wat is ‘n regte Afrikaner?” (2826). “Dit impliseer dat daar ook verkeerde Afrikaners is” (2830). Inderdaad! Hier sien Nell die lig, maar eers nadat hy heiligskennis ten koste van Afrikaans en die Taalmonument gepleeg het. Die hele tyd word kernwaardes van tradisionele of konserwatiewe Afrikaners deur Nell verdag gemaak. Vir sulke boeke is daar kommersieel ‘n uitgewer. Vir Van Wijk se boek sou daar nie ‘n uitgewer gewees het as dit nie was vir finansiële ondersteuning van die LW Hiemstra-trust nie. Dit verklaar heel moontlik waarom daar so ‘n lang tydsverloop voor publikasie was.

Sonja Loots is een van Rapport se rubriekskrywers. Haar buitengewone vermoë om (baie) lesers hartgrondig te irriteer, verseker blykbaar dat sy maar met haar rubriek kan voortgaan. Loots begin haar jongste rubriek (Rapport 24 deser) deur te vertel hoe sy as Afrikaans-dosent en beterweter kinders en ‘n student oor hulle geradbraakte Afrikaans aangespreek en gekorrigeer het. Sy noem dat sy die Taalmonument aan haar kinders (7 en 8 jaar oud) (uit)gewys het; dus nie noodwendig die monument besoek het nie. Dan volg hierdie afgesaagde poging om van die Taalmonument ‘n bespotting te maak: “‘Die taal is dan nog nie dood nie,’ skater die agtjarige, ‘Hoekom is daar nóú al ‘n monument?”’ Vir Nelson Mandela is talle monumente voor sy dood opgerig. Het Loots en haar kinders daardie monumente so snaaks gevind dat hulle daaroor geskater het? Of is dit maar weer haar gunstelingonderwerpe, Afrikaners en Afrikaans, wat Loots se lagspiere prikkel? (Praag 3 deser).

Vervolgens gaan Loots daartoe oor om uit eie reg met Afrikaans te mors. “‘Hy’s net uitgepass,’ kraai die sewejarige wat al baie daardie song oor Johnny gehoor het. Uit die mond van die suigeling kom daar weird Afrikaans … én skrale troos. Dis moeilik, maar ek gaan probeer om nie te veel te worrie nie. Dis eweseer hulle taal as ons s’n. Kom ons hoop hulle sort dit uit. Kom ons hoop maar alles is fine. Nie dood nie (nog nie). Net uitgepass.” Daar is geen aanduiding dat Loots die dood van Afrikaans sal betreur nie; eerder die teendeel. Sy herbevestig hierdie waarheid: die laakbaarste gesindheid jeens Afrikaners en Afrikaans word in eie geledere aangetref.

Sonja Loots oor ‘n Afrikanermuseum

Daar is min mense wat my so irriteer soos ‘n militante feminis wat as’t ware in die kombuis sit en skryf omdat sy haar man as joernalis na die kroon wil steek; dus hom wil oortref. Sonja Loots is myns insiens so ‘n mens. Op Praag het ek al oor Loots berig met as opskrif: “Wenke aan ‘n volksmoeder” (Praag 10.03.2013). Kort voor dit het ek ook oor “Sonja Loots se anti-Afrikanervenyn” geskryf (Praag 18.02.2013). Dit was na aanleiding van haar boek, Sirkusboere (2011). Eintlik is alle Boere in haar oë sirkusboere. “As so ‘n spektakel van die vernedering van enige ander Suid-Afrikaanse bevolkingsgroep gemaak sou word, sou die boek nie ‘n uitgewer gevind het nie.” Dit is amper oorbodig om by te voeg dat Naspers se Tafelberg die uitgewer van Sirkusboere is.

Ek het ook verwys na Loots se opmerking dat sy “deernisvol die moer in vir ons Afrikaanse voorvaders” is. “Loots wek die indruk dat sy die arm vrou se Antjie Krog wil wees.” Sy hou van linkse elemente wat “onvoorspelbaar en dikwels ongenooid opdaag om Afrikaans se verroeste werfhekkies oop te gooi en ‘n paar wolwe onder die loom werflammers in te jaag.” Dít is klaarblyklik die waarneming van ‘n ANC-werfbobbejaan*. Sluimerende Afrikanerslapgatte, wat gekenmerk word deur “benepenheid, dweperigheid en agtelosigheid,” is glo geneig om hulle op ‘n “voosgesitte leunstoel” tuis te maak. [*Loots het ‘n magisterverhandeling (1996) oor Alexander Strachan se Die Werfbobbejaan (1994) geskryf.]

Oor die Afrikaanse taalstryd het Loots ook heeltemal uitgehaak. Sy het in 2000 “op die KKNK betoog dat dit nie die ANC is wat Afrikaans bedreig nie, maar die taalstryders en feeste soos die KKNK* en die idee van ‘n afsonderlike Afrikaanse TV-kanaal” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 74). “Mense soos Antjie Krog en Sonja Loots sê Afrikaans sal eers gered word as hy bevry is van dié wat hom wil red” (p 74-75). [*In haar jongste skrywe verwys Loots na die KKNK as “in-die-volstruisbol-gepikte kunstefeeste”. As sy dit amusant vind, is daar darem een persoon wat haar guitigheid geniet.]

Loots skryf steeds ‘n rubriek in Rapport. In haar jongste skrywe (27 Julie) stel sy die vraag: “Is ons gereed om anders na onsself te kyk?” Wat Loots eintlik bedoel, is dat ons so gemeen soos sy moet wees om moedswillig skeef na Afrikaners te kyk. Die teks handel oor Afrikanermuseums en sy noem dan as voorbeelde die Oorlogsmuseum, Voortrekkermonument, Taalmonument, Apartheidsmuseum en die NALN (Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum). Dan voeg sy by, skynbaar in ‘n ligte trant: “en die plaasmoordemuseum (van laasgenoemde se bestaan het ek juis onlangs tot my groot verbasing verneem)”. Plaasmoorde val klaarblyklik buite hierdie voortvarende dame se belangstellingsveld. Dit is maar net sirkusboere en hulle naasbestaandes wat koelbloedig uitgewis word. As Loots se ouers wreed op ‘n plaas vermoor is, bv met ‘n byl of pik, sou sy ‘n ander deuntjie gesing het.

Loots vertel dat sy hierdie lysie van museums “onentoesiasties” opgenoem het en dít het haar “by voorbaat uitgeput”. Sy hou ooglopend nie van Afrikaners as ‘n besprekingsonderwerp nie. In werklikheid het sy doelbewus vir die hoeveelste keer Afrikaners as tema van haar rubriek uitgesoek. Dit bied aan haar immers die geleentheid om weereens gal oor haar kultuurgroep te braak. Sy kom tot die gevolgtrekking dat daar nie ‘n enkele museum bestaan wat spesifiek en omvattend oor Afrikaners handel nie. Elk van die genoemde museums handel oor ‘n aspek van Afrikaners.

“Ek vind dit [‘n omvattende Afrikanermuseum] trouens ‘n onrusbarende idee. Ek kan my die bakleiery voorstel oor hoe Afrikaner-identiteit(e) verteenwoordig moet word. Dit sal soos ‘n laertrekkery lyk. En dit sal suggereer dat Afrikaners ‘n museumspesimen geword het, gedoem om uit te sterf, soos die dinosourus.” Let op die afgesaagde verwysings na uit die mode verskynsels soos laers en dinosourusse. Sy wens klaarblyklik dat Afrikaners tot die verlede moet behoort; dat hulle in hulle moer in moet gaan en hiertoe help plaas- en ander moorde natuurlik fluks.

Loots noem vervolgens die Joodse museum in Kaapstad: “uitstalkaste vol volstruisvere [nogeens ‘n KKNK-verwysing], ‘n ou smouswa en die nagemaakte sinkwinkeltjie van ‘n diamantverkoper-van- ouds”. Maar dit is werklike mense van weleer waarom dit hier gaan. Dit is mense waarvan minstens sommige die land help ontwikkel het. Hulle het gewerk en self ‘n bestaan gemaak; nie bakhand gestaan en afgebreek nie. Soos egte Afrikaners het die meerderheid Jode deernis met hulle etniese genote. Hoe durf Loots haar aanmatig om so oneerbiedig oor etniese groepe soos die Afrikaners en Jode te wees? Sy sou kwalik daarin kon slaag om haar uiterste liberalisme met ‘n sweem van humanisme te versoen.

Loots sluit haar rubriek soos volg af. “Hoe sou die Afrikaner-weergawe van so ‘n ‘instelling van die geheue’ daar uitsien? In moderne museumpraktyk behels innoverende kuratorskap die self-kritiese interpretasie van herinnerings, maar ook die bewaring van ‘n wye spektrum kultuur-inligting en kulturele praktyke. Sou dit gedoen kon word sonder dat dit simptomaties raak van verval, verlies en verwyt? Museumbesoekers is soos lesers. Hulle mag interpreteer en oordeel soos hulle wil. Wie gaan wat in die besoekersboek skryf? En veral: Is ons gereed* om deur ander se oë na onsself te kyk?” [*Die uitsaaimedia en gedrukte pers vertaal “prepared” deesdae meesal met “gereed” terwyl “bereid” veeleerder bedoel word. Op ‘n soortgelyke hinderlike manier word “this” as “hierdie” pleks van “dit” vertaal.]

Waarmee Loots besig is, is om haar te verlekker in hoe ‘n Afrikanermuseum daar sou uitsien. Waarom mag daar nie verwysings na “verval [bv in die nuwe Suid-Afrika], verlies [bv plaasmoorde] en verwyt” [bv FW se magsoorgawe] wees nie? Al drie is wesenlike aspekte van die Afrikaner se geskiedenis wat in ‘n omvattende Afrikanermuseum teenwoordig behoort te wees.

Loots voorsien dat Afrikaners sal stry oor wat in hulle museum opgeneem moet word en hoe dit uitgebeeld behoort te word. Maar as hulle twis oor wat ‘n billike resultaat sou wees, is dit aanbevelingswaardig. Museums is veronderstel om, soos historici, die waarheid na te jaag; om bv die goeie en die slegte ewewigtig uit te beeld. Museumbesoekers mag, soos Loots tereg noem, vertolk en oordeel soos hulle wil. Wat nie toelaatbaar is nie, is doelbewuste valse of eensydige museumvoorstellings.

Waarby Loots glad nie uitkom nie, is die mate waarin die ANC-regering doelbewus die geskiedenis vervals. Skoolgeskiedenisboeke is aangewese voorbeelde, maar ook museums.

  • Die bogenoemde Apartheidsmuseum wend geen poging aan om die positiewe aspekte van apartheid te belig nie.
  • Die Robbeneiland-museum stel nie daarin belang om waarheidsgetroue lyste aan besoekers te verskaf van bv die misdade wat die “vryheidsvegters” gepleeg het nie.
  • Die Slawemuseum erken nie positiewe aspekte van slawerny soos die ekonomiese bydrae wat slawe-arbeid gelewer het en die maatskaplike voordele wat sodanige ledigheidsbestryding gehad het nie. Martiens van Bart toon in sy boek, Kaap van slawe (2012), aan hoe die Hollanders/Afrikaners deur dié museum as die (wrede) slawe-eienaars en die Britte as die slawe-bevryders voorgestel word. [Kyk bv Johannes Comestor se boekbespreking, LitNet 12.12.2012.]
  • Die Distrik Ses-museum vertel graag hoe die destydse inwoners “benadeel” is, maar is vaag oor die oneindig beter huisvesting wat hulle destyds by hervestiging ontvang het. Nog minder word die publiek ingelig oor die oordrewe owerheidsvergoeding wat diegene ontvang wat tans toegelaat word om na Distrik Ses terug te keer.

Die vrae wat ek vir Loots in die midde wil lê, is:

  • As daar nie-eenstemmigheid by Afrikaners oor die wat en hoe van hulle museum is, volg dit nie dalk uit hulle tradisionele eerlikheid, hulle najaging van die waarheid, nie?
  • As daar maklik eenstemmigheid oor die aard van ANC-propaganda-inrigtings soos die Apartheidsmuseum, Robbeneiland-museum, Slawe-museum en Distrik Ses-museum bereik is, dui dit nie dalk onbetwisbaar op hulle ideologiese eensydigheid nie?
  • Waarom besoek Loots nie laasgenoemde drie museums, wat naby haar drumpel is, en doen in ‘n volgende rubriek meer objektief, dus wetenskaplik/waarheidsgetrou, verslag oor wat daar aangaan nie? [Wenk: lees gerus vooraf gesaghebbende werke oor museumteorie.]

Wenke aan ‘n volksmoeder

In Rapport (10.03.13) begin Sonja Loots haar rubriek deur na ID du Plessis se “sogenaamde” Maleierverhale te verwys. Hoewel Du Plessis werklik ‘n kenner van die Kaapse Maleiers was en sekerlik meer kontak as Loots met hulle gehad het, word sy skryfwerk verdag gemaak.

Loots vertel vervolgens hoe sy as goeie moeder haar kinders inlei in die wonderwêreld van die Moslems. Toe een van hulle beweer dat daar duiwelsheid skuilgaan, neem sy haar kinders na ‘n Moslem sodat hulle kan sien watter goeie mense Moslems is; dus, een swaeltjie maak ‘n somer.

By die Woordfees gaan Loots na ‘n gesprek luister waaraan Shaka Sisulu en Carel Boshoff deelneem. Heel voorspelbaar hou sy van wat Sisulu te sê het, maar Boshoff irriteer haar en sy wil nie na hom luister nie.

Dit lyk asof die fout nie soseer by Loots se kind lê nie, maar by haar as ouer. In opvoeding is ewewig noodsaaklik. Dit is waar dat daar goeie Moslems is, maar kinders behoort daarvan bewus gemaak te word dat daar ook slegte Moslems is, dat daar in die verlede en ook in die hede baie onheile deur sommige van hulle gepleeg is.

Wanneer ‘n ouer sy kinders oor bv Nelson Mandela inlig, moet daar nie vasgesteek word by die getal jare wat hy in die tronk deurgebring het en dat dit sogenaamde bose wittes is wat hom sy vryheid ontneem het nie. Daar moet ook vir hulle vertel word van bv die bomplantveldtog wat Mandela aangevoer het, dus hoekom hy in die tronk was, en dat hy baie korter in die tronk sou gewees het as hy bereid was om geweld af te sweer. Dan sal Loots se kinders besef dat Mandela nie sonder meer ‘n vredesikoon is nie, dat hy hierdie beeld verwerf het eers nadat hy in sy doel geslaag het om die politieke mag oor te neem en hy dit raadsaam geag het om die wittes oor hulle magsverlies te paai.

As Loots ‘n goeie ouer wil wees, sal sy haar kinders leer dat daar onder die spreekwoordelike wit omies met grys skoene uit die apartheidsera, soos ID du Plessis, ook goeie mense is. Sy sal haar kinders dan ter illustrasie na sommige van hierdie omies neem wat taalbulle genoem word omdat hulle veg vir die behoud van Afrikaans as voertaal aan die Universiteit Stellenbosch. Die kinders sal dan besef dat om vir jou moedertaal te veg, eerbaar is, dat nie net Engels ‘n reg op voortbestaan het nie.

Vir ‘n ewewigtige uitkyk op sake sal Loots haar kinders na bv Orania neem en uitwys dat dit oorwegend ordentlike mense is wat in ‘n grootliks misdaadvrye omgewing arbei en dat hulle nie bakhand staan vir gratis huise en dienste nie. As hulle “Neanderdalmense” is, kan dit nie net sleg wees om so te wees nie.