praag.co.za

Tag: blankes

  • Leon Lemmer: Gaan Amerika uitmekaarval?

    Leon Lemmer: Gaan Amerika uitmekaarval?

    Die Verenigde State van Amerika is ‘n federasie wat uit 50 state bestaan, insluitende Alaska en Hawaii wat geografies van die ander state geskei is. Die bykans 330 miljoen inwoners is minder as 5% van die wêreldbevolking, maar hulle beskik oor sowat ‘n derde van die wêreld se rykdom. Ná die Tweede Wêreldoorlog het Amerika as ‘n supermoondheid op die voorgrond getree. Sedert die verbrokkeling van die Sowjetunie in 1991 is Amerika die enigste supermoondheid. In die huidige eeu het China ‘n mededinger om dieselfde status geword vanweë die skouspelagtige ekonomiese resultate wat hy behaal.

    Amerika het as gevolg van grootskaalse immigrasie oor ‘n lang tydperk die tuiste van talle rasse en etnisiteite geword. Daar heers ‘n groot mate van eenstemmingheid oor wat Amerika histories was en selfs waarheen hy skynbaar op koers is. Daar is egter wyd uiteenlopende menings oor die soort samelewing wat Amerika behoort te wees en of daar behoefte aan ‘n koersverandering is, bv wat betref Amerika se rol in die wêreld. Talle waarnemers dink dat Donald Trump besig is om vergestalting aan ‘n nuwe Amerikaanse visie te gee. Een van die (onbedoelde) gevolge kan die opbreking van Amerika in verskillende state wees, bv nasionale etniese state soos in Europa.

    Die eerste substansiële boek wat oor hierdie onderwerp gepubliseer is, is Thomas Chittum se Civil War Two: The coming breakup of America (1997/2018; Amazon Kindle $3,45). Chittum het in Viëtnam geveg en was daarna ‘n huursoldaat aan die kant van die Kroate in die Joego-Slawiese burgeroorlog (1991-1992). Hy het gebeure in die Balkanlande op Amerika van toepassing gemaak. Hoewel daar Kindle-weergawe van die boek is, is daar nie een wat op my Kindle aflaaibaar is nie. In die boeke wat ek hier onder bespreek, het die twee outeurs egter deeglik kennis van Chittum se boek geneem. (Die boek kan gratis hier gelees word – redaksie.)

    Billy Roper

    Billy Roper (gebore in 1972) word in die Wikipedia beskryf as ‘n neo-Nazi-aktivis en anti-Semitis. Hy het die White Revolution-beweging (2002-2011) gestig, wat blanke heerskappy voorstaan en as ‘n “hate group” beskryf word. Deesdae noem Roper sy organisasie The ShieldWall Network. Hy skryf sowel fiksie as nie-fiksie. Naas ander werke wat by Amazon beskikbaar is, is die volgende boek ter sake: The Balk: What does it mean, and what will it mean to America’s future? (2015, 126p; Amazon Kindle $3,44). “Balk” is ‘n afkorting vir balkanisering, dus verdeling in klein, vyandiggesinde staatjies, volgens die HAT, na aanleiding van die geskiedenis van die Balkanlande. “So, Balkanization means ‘to become like the Balkans’” (Roper, 2018-boek hier onder, Kindle 1750). Daar hoef egter nie noodwendig vyandiggesindheid tussen die state te wees nie. In die Amerikaanse konteks sal die state ná opbreking ook nie noodwendig (almal) klein wees nie.

    “To balk” beteken ook “to hesitate or be unwilling to accept an idea or an undertaking” (379, 1742). Volgens Roper was die Russiese beleid in die Balkans in die 19de eeu doelbewus daarop gemik om verdeeldheid te veroorsaak (2055). Balkanisering kan dus ook die huidige Amerikaanse politieke mag en invloed aftakel. Maar kleiner, sterk etniese state kan daaruit voortvloei. “Balkanization is the recognition of the need for tribe [volk] and identity separate from the herd” (2245). Hierin is daar ‘n boodskap vir die wit skape in die Suid-Afrikaanse kudde wat deur swart skape oorheers word.

    Roper vestig die aandag op die al hoe groter afmetings wat politieke polarisering in Amerika aanneem. Dit word aangevuur deur nie-blanke immigrasie, wat die tradisionele demografie van Amerika in so ‘n mate versteur dat blankes teen die middel van hierdie eeu ‘n minderheidsgroep kan wees. Roper wil vir Amerikaanse blankes ‘n veilige toekoms verseker. Om dit te bereik, moet blankes hulle tradisionele kultuur bewaar deur teen vreemde invloede te waak. Soos in Suid-Afrika is dit ‘n geval van óf blanke óf nie-blanke polities-kulturele oorheersing.

    Hierna het Roper die volgende boek gepubliseer: EthnoState (2018, 190p; Amazon Kindle $3,44). Die teks kom neer op ‘n bywerking van sy vorige boek en is gebaseer op wat hy op bv die internet gepubliseer het. Die teks van The Balk is by sy nuwe boek ingesluit, sodat dit nie meer sin het om daardie vorige boek apart te koop nie. Wat vir Roper van deurslaggewende belang is, is dat daar diepgaande kulturele verskille tussen mense van verskillende etnisiteite is, wat dit moeilik, selfs onmoontlik, maak om met mekaar saam te leef. Daar is drie stappe in hierdie proses: “division, polarization, and ultimately, balkanization” (873). “Culture wars are not won by moderates” (1268). Ek wens die mense en instansies wat veronderstel is om Afrikaans te bevorder, wil hierdie waarheid ter harte neem. Dit is dwaas om polities byderwets toe te laat dat Afrikaans maar in ‘n geradbraakte toestand kan verval.

    Roper verwys sy lesers na twee web-adresse: whitenationalists.com en aryanwarrior.com (1540). Hy voorsien “the now inevitable breakup of America into smaller and more homogeneous ethnostates” (56). Hierdie politieke polarisering word deur toenemende vrywillige self-segregasie aangehelp. “The country’s schools are becoming more segregated, meaning that those increasingly diverse peoples are choosing to move to sort themselves out” (938). “As that blessed diversity increases in a city, the city segregates more and more into racial and ethnic neighborhoods. When the city as a whole is sufficiently diversified, ie made less White, the Whites move out of the city to the suburbs. When nonWhites pursue them into the suburbs, White flight bleeds out into rural areas to escape the brown tide” (947). “White flight … changes the productivity and standard of living of both the place it flees from, for the worse, as well as the place it flees to, for the better” (2139).

    Sy standpunt is dus die teenoorgestelde van wat ons daagliks plaaslik wysgemaak word, naamlik dat bv inklusiwiteit, diversiteit en multikulturaliteit die beste scenario vir die toekoms is. As die meerderheid Amerikaners, naamlik die blankes, kultureel bedreig wil, hoeveel te meer nie die blankes, ‘n minderheid, in Suid-Afrika nie? “The only way to avoid conflict is separation” (270). “You do you, and let us do us” (811). Hy dink blankes het “superior intellect, creativity, ingenuity, and industry” (2103). Hy moedig sy lesers aan met die frase “think racially” (1565). “Our race is our nation” (2196). “Protect what is yours” (2420) – bv dink aan onteiening sonder vergoeding. Roper haal 2 Korintiërs 6:17 aan: “Gaan van hulle af weg en sonder julle af” (1238).

    Roper beveel aan dat blankes sy voorbeeld moet volg en uitwyk na bv “the Ozarks,” wat 96% blanke inwoners het (63). ‘n Soortgelyke opset word in baie Amerikaanse nie-stedelike, veral plattelandse, gebiede, “the Heartland” (159), aangetref, bv “the state of Franklin in eastern Tennessee and Kentucky … Likewise, the Upper South of northern Georgia and northern Alabama” (151). Daar is ook “New Albion in upper New England” (176). Die state Maine en Vermont is meer as 90% blank (2388). Die Ozark-gebied strek oor noord-Arkansas, suid-Missouri, noordoos-Oklahoma en suidoos Kansas. “The ShieldWall Plan: continue to evacuate Whites from darkening Louisiana, Mississippi, and south Arkansas to the Ozarks” (881). Daar is groot armoede onder blankes in Ozarkië, maar daar is min misdaad, “a clear indication that poverty itself is not a cause of violent crime” (108). Franklin sou eens die 14de van die oorspronklike 13 Amerikaanse state geword het. “The Heartland, the red states [Republican Party], what coastal liberals [Democratic Party] call ‘flyover country’, will be New America, when the balkanization happens” (900).

    Wanneer oor die balkanisering van Amerika gepraat word, is daar vrese dat die blanke staat nie ‘n skakel na die see sal hê nie. Maar Roper lys baie onafhanklike lande wat in ‘n soortgelyke situasie is. “Indeed, being landlocked might be preferable than facing the Pacific Osean, which in a Balkanization scenario would quickly become a Chinese lake” (159). Roper voorsien dat ‘n blanke tuisland in Midde-Amerika in die noorde via die Groot Mere toegang tot die see sal hê (159). “The St Lawrence Seaway route to the Atlantic would be through White controlled areas” (705). In die suide sal Texas toegang tot die Golf van Mexiko bied (159). “The Texas deep water ports of Galveston, Texas City, Houston, Port Arthur, Orange, and Beaumont, basically everything north of Port Freeport, would be within the White controlled territory” (697). “My belief [is] that New America will lie between the Appalachians and the Rockies, and from the Ozarks to the plains of Canada” (1405).

    “We have two possible futures left in America. One path leads to Yugoslavia [balkanization], and the other, to Rhodesia. I would ask, challengingly, ‘which one will it to be?’ Perhaps that would motivate you to embrace the coming breakup of America” (231). “The ongoing turmoil in Zimbabwe, formerly White ruled Rhodesia, provides a … stark lesson to those who would return to a multiracial society with Whites controlling a nonWhite population, rather than being separate from them” (1215). Dit herinner aan wat in Suid-Afrika gebeur het. Die Nasionale Party-regering het tuislande vir swartes geskep, maar versuim, soos ook tydens die grondwetlike onderhandelinge in 1990/94, om broodnodige tuislande vir blankes, veral Afrikaners, te skep. Wanneer sal Afrikaners kan sê soos Martin Luther King jr: “Free at last, Free at last!” (480); Uiteindelik vry, uiteindelik vry!

    Die uitmekaarval van Amerika word nie uitsluitlik deur blankes gedryf nie. “Some Hispanics want to carry the eagle and snake [Mexican] flag in a reconquista of Aztlan from California to Texas, and are doing a pretty darn good job of displacing the Anglo population there. Some blacks, wanting to have control over their own destiny as a people and to be finally free of what they see as systematic and institutionalized racism, want five states in the deep south for their own ethnostate” (252). “Five deep south states … have been designated as ‘New Africa’ by Black Nationalists … Higher birth rates, re-emigration of blacks to the deep south, and regional migration of Whites out of the deep south to the upper south in response, have made electoral politics as untenable in Alabama, Mississippi, Georgia and South Carolina [and North Carolina – 1091), as they became in South Africa” (606). “By 2010, about 57 percent of the nation’s African-Americans were living in the South – a higher percentage than at any time in 50 years” (2072). “Texas, of course, is already majority nonWhite, though north Texas may well be preserved as a part of New America, where their Gulf deepwater ports would be very useful. Georgia and Florida will both go majority nonWhite within less than a decade. Louisiana and Mississippi are projected to follow suit the decade after, with Virginia and North Carolina not far behind” (1227).

    Die volgende kan ook op die nuwe Suid-Afrika van toepassing gemaak word. “For the non-nation, multicultural empire which America has become, and for all its distinct peoples, worse is better. What does that mean? Multiracial democracy does not work, even though, just like some people still insist that Communism is an ideal utopian system if it were just ran correctly, but human nature keeps messing it up, some idealists continue to be in denial of its failure” (263). Sedert 1994 is swart mag met ‘n sterk kommunistiese inslag in politieke beheer van Suid-Afrika. Apartheid, afsonderlike ontwikkeling en swart tuislande was die plaaslike poging tot balkanisering. “I tell you … the only alternative to Balkanization is White minority status and eventual extinction through amalgamation” (2437), bv rasvermenging. Dit is presies wat in Suid-Afrika gebeur. Om blanke kultureel-etniese uitwissing te voorkom, is die herbalkanisering van Suid-Afrika nodig, bv etniese tuislande vir blankes.

    Roper is aartskonserwatief. “Our Founding Fathers wouldn’t want America to live on like this. It will never again be the country it once was. We lack the will to deport fifteen million illegal immigrants, or defend our borders, or to defend the sanctity of unborn life, or the holy union of marriage” (281). “Our race is our nation … We are defined by our common blood. That’s all that really matters” (287). Hy begeer ‘n “new White republic. Our New America” (432). “Our new nation … will be demographically back to the way the US was around 1960. That is, at least 90% White” (298). Tans word gepoog “to ameliorate genetic differences. Literally, to purposefully hybridize all of humanity into an indistinguishable gray mass. They want to level the playing field through dysgenic miscegenation. It’s called social engineering through promoting race mixing” (327).

    “History is full of multiracial societies which have always imploded into racial civil war and collapse, if they haven’t eventually degraded through racial amalgamation. Those are the only two long-term end results of multiracialism” (403). “Multiracial empires are by definition unstable. Homogeneous states, where people share a common race, ethnicity, language, culture, and religion, by definition, are more stable. Diversity is not a strength, it is a weakness” (409). Roper wil nie die Jode as blankes klassifiseer nie. “They may be … like a broken watch right twice a day, but consider the source, always” (772).

    Wanneer die volgende groot oorlog buite Amerika uitbreek, “it now is likely to go nuclear … This would certainly result in a civil war between relatively racially homogeneous regions, causing balkanization of the country and the rise of ethnostates. Yes, including White ethnostates” (921). Dit geld vir sowel Amerika as ander lande. “The Founding Fathers … meant for the United States to be a nation of, by, and for White people, specifically” (1072). “The future of the West is balkanization, or retreat into separate enclaves per ethnic group, because the policy of diversity has failed and as a result, people have fallen back on what ‘freedom of association’ remains to withdraw from the disaster of mixed-ethnic society and produce their own communities mirroring Eurepean countries” (1102). Weens gedwonge rasse-integrasie is daar in die 1996-Grondwet van Suid-Afrika agt woorde wat morsdood is: “Everyone has the right to freedom of association” (Artikel 18).

    Volgens Roper is “the breakup of America and [the] impending race war … inevitable” (1623). “In many ways, the breakup of America has already begun” (2474). “The only natural and peaceful way for different Races to live is separately. I believe that Racial separatism leads to peace. Balkanization will cause conflict at the beginning, but once we are all separated naturally then we will have harmony” (1736). “In the United States, the Balkanization process is not just one of political, cultural and religious separation. Indeed, the very real re-migration of the races within the borders of this nation are furthering the re-segregation of the peoples who make up the country, and accelerating the ongoing Balkanization” (1801).

    Roper vind by Pat Buchanan, bv The death of the West (2002), ondersteuning vir sy standpunt. Buchanan skryf: “If a country is a land of defined and defended borders, within which resides a people of a common ancestry, history, language, faith, culture and traditions, in what sense are we Americans one nation and one people today?” (2015). “Buchanan agrees that the United States of America is headed towards a breakup along racial lines” (2023). Die massa-immigrasie van nie-blankes is hiertoe ‘n groot bydraende faktor. Brent Nelson skryf in sy boek, America balkanized: Immigration’s challenge to government (1994), die vernietiging van tradisionele Amerika direk toe aan die immigrasiebeleid (2048). Samuel Huntington skryf in The clash of civilizations? 1993 – Praag 5.11.2016): “The fundamental source of conflict in this new world will not be primarily economic. The great divisions among humankind and the dominating source of conflict will be cultural” (2703). Sulke outeurs word ondersteun deur kommentators op die internet wat die proses van balkanisering en radikalisering aanhelp (2196). Roper vestig ook die aandag op tersaaklike gebeure elders, bv die onafhanklikheidstrewe van baie inwoners in Skotland en Katalonië in Spanje (2218). Daar is ook die Koerde in die Midde-Ooste wat ‘n eie staat begeer, asook die Russe in Oos-Oekraïne (2225).

    Die Amerikaanse balkanisering wat Roper voorsien, is dus ‘n swart etniese staat in die suidooste, ‘n hispanistiese etniese staat in die suidweste (2735), rasgemengde state aan die oos- en weskus, met die weskusgebied wat ‘n sterk etnies-Chinese inslag het, asook Midde-Amerika, die hartland, wat ‘n blanke etniese gebied is en die tradisionele leefwyse van Amerikaners voortsit (2740).

    “Canada will likely balkanize as well … British Columbia will be occupied by the Chinese along with the rest of the West Coast. The prairie provinces [Alberta, Saskatchewan, Manitoba] are likely candidates to join New America. The Northern territories will revert to the Inuit and Nunavit [Eskimo’s]. Quebecois will get their much sought-after independence, perhaps allied with France. And the Maritime provinces [New Brunswick, Nova Scotia, Prince Edward Island, Newfoundland and Labrador] will probably be allied with the US Northeastern [white] states” (2836). Ontario is onontwarbaar multikultureel.

    Wat Europa betref voorsien Roper die eroniese moontlikheid “[that] Eastern Europe … may end up in better shape than Western Europe” (2851). Dít kan die destruktiewe gevolg van Angela Merkel en ander Wes-Europese staatshoofde van die Europese Unie se dwase beleid van ongebreidelde massa-immigrasie wees.

    “Africa, without Western aid, will become a charnel house of warring tribes, rampamt disease, and barbarism. The population there should tank [decline] by one-half the first few years, then level off, gradually, at a pre-industrial standard of living. Don’t expect any Whites to survive on the continent, unless they band together quickly and take out a chunk of territory to defend vigorously … European readers, or South African, or wherever you might be, should also consider immigrating if at all possible to a majority White area if you are not already in one secure and populous enough to survive as a viable enclave” (2864). “Think of it in terms of lifeboat morality. You cannot save everyone” (2901). Roper haal aan uit ‘n REM-liedjie: “Stand in the place where you live” (2976). Dus, wees ‘n vertikale êrensmens, nie ‘n horisontaal-kruipende nêrensmens nie (Praag 8.12.2018).

    Tom Kawczynski

    Ek het reeds oor drie boeke van Tom Kawczynski geskryf (Praag 09.03.2019). Sy tweede boek het as titel: The coming civil war (2018, 397p; Amazon Kindle $11,49). In daardie vorige rubriek het ek doelbewus die voorspelde burgeroorlog en die uitmekaarval van Amerika tot by hierdie geleentheid laat oorstaan. Kawczynski se boeke is akademies-wetenskaplike baie beter as dié van Billy Roper en nie so buitensporig aktivisties-propagandisties nie. Die outeur het ook die voordeel gehad dat hy kennis kon neem van Roper se boeke en dié wat Roper beïnvloed het, asook dat hy inligting tot omtrent ‘n jaar gelede kon bywerk.

    Kawczynski is nasionalisties. Hy definieer nasionalisme as “love of one’s own people” (1169). Nasionaliste “want their old America back” (1169), “where people choose to live in places with people who think like they do” (2577). Insgelyks wil Afrikaners hulle vaderland terug hê. “I’m an unapologetic rightist” (2592). “Who is the Right? They’re the people who believe in America as it was” (2739). “Trump is White America in revolt, where people who represented a moral majority defending a shrinking culture have been pushed into fighting back for the country they once had” (3340). Die ideaal is “restoring the American nation and to form the identity anew, building a culture based upon the ideals we once held, updated for the new age” (2748). Soos Huntington dink Kawczynski “that culture matters a great deal, more even than economics” (2978). “If a person acts in a way which culturally passes for a race and can visibly pass for that group, they’re assumed to be part of the tribe” (3217). Dieselfde twee norme kan gebruik word om te bepaal wie as Afrikaners kwalifiseer.

    Afrikaners is per definisie blank. Dit is deel van hulle trots, gevolglik moet die sug na inklusiwiteit, dus die verbreding van die begrip Afrikaner, teengestaan word. “Race is a funny construct [concept]. One’s racial background is partly genetic. But it is also partly cultural [ethnic] in the form of a set of beliefs that one affixes to their heritage and future. But it is also part choice, in that for race to have meaning, people have to embrace it as a form of identity. In America, as much as in response to the other where every other race is encouraged pride and positive identity, White identity is emerging” (3310). Swartes beweer “black is beautiful.” Blankes het net soveel of heel moontlik meer reg daarop om trots op hulle velkleur te wees. Meer as ooit tevore is dit nodig “to …legitimize white identity” (3325). Anders as die populêre voorstelling in die massa-inligtingsmedia is blankheid geensins ‘n onding nie. “The Han Chinese are notorious for defining belonging on strictly racial terms” (3699). Dieselfde kan van die Japanese gesê word (4074). Myns insiens het blankes dieselfde reg om trots op hulle blankheid te wees en die eksklusiwiteit daarvan te koester.

    Volgens Kawczynski moet blanke Amerikaners hulle rug op globalisme keer en eerder sorg dat hulle kultuur en land herlewe. Hy skets hoe geestelik siek die populêre liberalistiese narratief is en noem dit “plantation thinking … where we [whites] now only exist to give what we stole back to the victims” (418). Dit is “self-destructive … misplaced altruism” (482). “The Left always knew it was easier to tell people to take what they wanted rather than earn it” (2197). In hierdie sin is die ANC se beleid ‘n enkele groot ongerepte woud oftewel “jungle thinking”. Soos by Suid-Afrikaanse blankes is daar onder Amerikaanse blankes die “corrosive morality of defeatism … for fear of being called names [eg racists], we gave up control over not just what we would think, but what our children would be taught to think” (426). Vir die regering gaan dit om “control, not liberty” (434), bv “they choose politically correct speech over free speech” (1605), wat lei tot “the rising criminalization of speech and thought” (1612). “An America with ‘safe spaces’ that exclude frank discussion is one where guns will eventually do the talking” (2608). Die ANC se oordrewe gesentraliseerde regering – “[the] dictatorship of the proletariat” (2000) – maak van vryheid ‘n hersenskim. Dink aan die ANC en sy geskiedenis/nalatenskap: “We’ve rewarded so many bad behaviors, entitled so many undeserving people” (529).

    “I firmly believe Hillary [Clinton] would have won [the American presidential election in 2016] if she wasn’t white” (2378). “Asians, Latinos vote 2:1 and Blacks vote 10:1 for Democrats” (3325). “Where there were slightly under 10 million Latinos in America in 1970, this number has increased nearly six-fold since then to 57.5 million today” (3588). “The Latinos will prove the decisive bloc in determining America’s future” (3641). Diegene wat teen Trump se hervorming van die Amerikaanse immigrasiebeleid en die bou van ‘n muur op die grens met Mexiko gekant is, bv die meeste hoofstroom-inligtingsmedia, dra nie die belange van die Amerikaanse blankes op die hart nie.

    “The Republican Party … will have no choice but to lead the Right to defend the identity interests of the [white] majority” (961), bv “paying families to have children and not paying out of wedlock mothers for children” (977). In 2016 “single mothers constituted 66% of the households in which Black children were being raised … By comparison, 42% of Latino, 24% of White, and only 16% of Asian children are being raised by a single mother” (3439). Die afmetings wat buite-egtelike kinders en selfdegeslagverhoudings aanneem, toon hoe suksesvol kulturele marxisme met die ondermyning van tradisionele gesinne is. Dit is heel moontlik een van die faktore waaraan die opkoms van Oosterse lande en die agteruitgang van Westerse lande toegeskryf kan word.

    “Leftists wil portray billions for a border wall to be a budget buster, but … spending hundreds of billions on social services for people here illegally is an act of humanity” (984). “This cessation of accountability is at the heart of why the Left can tell their favorite lie that the Right doesn’t care about people” (1891). “[White] Americans were sick of an unfair system where good people were being told they were the problem, where all they once believed was good and just was said to [be] oppressive” (2234). “America First means a lot to the Right. It starts with the understanding that for America to remain a successful country, we need a single culture” (2242). Dít noodsaak die opbreking van die bestaande federasie van vyftig state. ‘n Interessante hedendaagse verwikkeling is dat as Amerika sou opbreek, “Left areas will draw Chinese influence and Right areas will draw Russian influence” (1752).

    “According to the 2017 census estimate, whites make up 60.7% of the current American population” (3217). “The future along the current trajectory will see … White people becoming a minority by 2043 at the latest” (3226). Slegs 58% van die blanke kiesers het vir Trump as president gestem” (3302). Dít bring mee dat baie blanke Amerikaners al hoe meer op ‘n politieke koersverandering aandring, veral wat immigrasie betref. Dit sluit die ideaal van meer (oorwegend) blanke state in, danksy plattelandse gebiede wat oorweldigend blank is (3226), des te meer danksy toenemende self-segregasie.

    “The biggest issues for the Trump administration have been political correctness and immigration … Although programs like affirmative action have long been loathed by many Whites, recognized as they are as unmerited subsidies to create a ladder” (3340). “For those of lesser qualifications, they were tolerated in the hope they would be used to ensure peace. But these overtures were rejected by the minorities [eg Blacks] who chose to throw in with a Left who promised to give them what others had earned … the Left has just continued to import people from a Third World rife with corruption … As we bring in people from these foreign cultures, we lose the old America” (3347). “Whites as the bedrock of the Right coalition, are moving toward the idea that conflict is preferable to submission” (3370). “Race realism … is growing in America” (3486). “Race-based cultures have already diverged” (3493), bv “Black Lives Matter [is] a radical group who expesses the separatist instinct” (3478). “Should a civil war arise over race and ideology, the odds it will take on racial characteristics … are extremely high” (3378).

    Van blankes word verdraagsaamheid verwag omdat hulle glo die skuldige party is. Swartes, daarenteen, dink hulle kan maak soos hulle wil. “Tolerance has evolved into deviancy whereby nearly everything is permissible” (3895). “Everything is allowed, nothing is special” (3979). “Any offer to tolerate … is inevitably exploited to seek dominance” (3903). Maar die blankes moet nie toelaat dat hulle kultuur vertrap word nie, “because culture is what keeps us afloat. It’s what binds us … there is no middle ground” (4034). Byvoorbeeld, Afrikaners wil Afrikaans as moedertaal hê; nie ‘n mengsel van Afrikaans en Engels soos Kaaps nie.

    Daar is ‘n hoofstuk elk waarin die Amerikaanse Demokrate, Republikeine, stedelinge, voorstedelikes, plattelanders, blankes, swartes, bruines (Hispaniste), geles (Chinese/Asiate), linkses en regses gekarakteriseer word en aangetoon word hoe hulle uiteraard wrywing kan veroorsaak. Van die onderliggend faktore is “ideology, residency, race, and culture” (4043). “Globalism vs nationalism [and] Christianity vs Islam” lei ook tot konflik (4043). In hierdie mengelmoes is daar veral een verskynsel wat geen oplossing bied nie, naamlik multikulturalisme, vandaar bv Brexit (4074). Tegnologiese uitvindings en vordering wat in die gebruik daarvan gemaak word “are likely to only further separation between people as we increasingly find ourselves engaging in worlds which are virtual” (4154). Dink bv aan hoe die internet, spesifiek die sosiale media, die linkse beeld wat deur die hoofstroom-inligtingsmedia geskep word, afgebreek deur ‘n veelheid van ander standpunte te versprei.

    In ses hoofstukke skets Kawczynski ses scenarios, “six possible ways the next twenty years could see this cultural civil war resolve” (4160). Hulle het die volgende titels: “submission, militarism, decentralization, separation, secession, collapse” 4170). Uit die name kan redelik maklik afgelei word wat elkeen behels. Volgens Kawczynski is “summission” die waarskynlikste. Die ander sterk moontlikheid is “collapse”.

    • “Submission” kom neer op ‘n oorwinning vir die linkses (4193), die “limousine liberals” (4262): “demography is destiny” (4254), soos in die nuwe Suid-Afrika. “America will become much more like Europe is today – mixed ancestry and socialist politics” (4239). “Estimated likelihood: 40%” (4308).
    • “Militarism” sal ‘n oorwinning vir die regses beteken (4311). Die Amerikaanse weermag is geneig om regsgesind te wees. Die “patronage system” sal deur die “opportunity model” vervang word (4327). Verandering van die immigrasiebeleid sal voorrang geniet “to reverse the demographic trends” (4350). “America would … have to step forward and seek to actively deport illegal immigrants” (4350). ‘n “Family planning policy” kan ingestel word, “whereby married couples were offered subsidy to have children and instead single mothers were not given any support” (4366). Tans “the state basically is serving as surrogate father to single mothers” (4366) – ook in Suid-Afrika. “Estimated likelihood: 15%” (4435).
    • “Decentralization” word beskryf as “the unhappy compromise” (4443), afgesien daarvan of dit aan “the idealism of the Left or the realism of the right” toegeskryf word (4451). Groter desentralisasie van bv die regering gaan nie Amerika se nypende probleme oplos nie. “Estimated likelihood: 3%” (4535).
    • “Separation” is problematies omdat “vast spaces of the country are occupied by people [whites] who lean to the Right, but the population centers [cities] lean to the Left” (4551). En “the west [coast] [eg Chinese and Hispanics] [is] a very different animal from the east [coast] [eg whites] (4566). Maar daar is al hoe meer self-segregasie en die stempatrone “reflect more explicitly residency and race” (4575). “It seems the separation scenario is among the least likely of scenarios. Estimated likelihood: 2%” (4629).
    • “Secession” word “a more orderly breakup” genoem (4638). “California already has a ballot initiative to split into three states” (4646): blankes, Asiate/Chinese en Hispaniste. Tydens die Obama-bewind “a vibrant sovereignty movement started gaining traction in Texas” (4653). Die New England-state in die noordooste kan afskei, asook Dixie, “the Deep South”, maar “it’s hard to imagine the contested states elsewhere taking secession seriously” (4676). “I could imagine California acting alone or perhaps in concert with Oregon and Washington … Nevada and a future left-leaning Arizona [due to an increased Hispanic population] might be inclined to go along” (4676). “Secession is the attempt to break away in an orderly fashion, and while not impossible if everyone agrees to avoid violence, it would take the best of all worlds for events to play out so neatly” (4754). “Simply asserting that separation is a logical way to address grievances” (vorige paragraaf) is dalk ‘n makliker uitweg (4762). “Estimated likelihood: 5%” (4762).
    • “Collapse” is moontlik as een of meer van die ander scenarios nie gerealiseer het nie. “We stand on the precipice of a collapse” (4869). Dit is moeilik om te voorspel watter vorme die ineenstorting kan aanneem. “People will do whatever is necessary to satisfy their basic needs of security, shelter, food, water and warmth” (4811). “A hard reset would go beyond politics and force people to just face a survival scenario” (4844). “Estimated likelihood: 35%” (4886).

    “As a country, America is fundamentally broken … Without unity at our core, these conflicts will only increase … Honestly, it looks like the fight is coming … We cannot seek to replace the existing majority with new people from far away” (4861). “I think war is coming” (5007). As regsgesinde bly sy ideaal “[to] rebuild our nation around a common culture” (5026).

  • Brief: ANC-staat is anti-blank as dit by onderhoud van skole soos Hoërskool Driehoek kom

    Brief: ANC-staat is anti-blank as dit by onderhoud van skole soos Hoërskool Driehoek kom

    Ek dink die meeste van die ou model C-skole gaan sulke krake in baie van hul geboue en strukture toon soos dié by Hoërskool Driehoek. Niemand sien dit raak nie. Dit is uit die oog uit en die departement doen niks om ingenieurs of wie ook al die geboue kan inspekteer, aan te stel nie.

    Die departement gee minimale fondse om model C-skole te help met onderhoud. Ek weet van twee skole direk langs mekaar wat model C-skole was. Die een (ou seunskool) het ‘n swart skool geword terwyl die seuns oor is na die meisieskool om dan ‘n gemengde skool te word.

    Die departement het bykans 20 miljoen rand spandeer om daardie swart skool weer op te knap. Hoeveel is aan die blanke skool reg langsaan spandeer? Niks!

    Die staat sal moet besef dat die veiligheid van leerders, ouers en onderwysers hul verantwoordelikheid is! Daar word mos gereken dat alle ou model C-skole ryk is en self die onderhoud moet doen. Daardie skole het doodeenvoudig nie daardie fondse nie. Die staat moet ten volle verantwoordelik gehou word vir sulke ongelukke wat gebeur!

    —Phillip Enslin

  • Leon Lemmer: ‘n Vergelyking van Algerië en Suid-Afrika se ‘bevrydingstryd’

    Leon Lemmer: ‘n Vergelyking van Algerië en Suid-Afrika se ‘bevrydingstryd’

    Tydens die Algerynse oorlog (1954-1962) het AM van Schoor, die redakteur van Die Vaderland, in “Wêreldgebeure,” sy weeklikse rubriek op die Afrikaanse sender van die SAUK, voorspel dat wat met die blankes in Algerië gebeur, ‘n aanduiding sal gee van wat uiteindelik met die blankes in Suid-Afrika gaan gebeur. Weens Algerië se onafhanklikheidsverkryging onder ‘n Moslem meerderheid van Arabiere en Berbers, het meer as ‘n miljoen blankes, ‘n tiende van die bevolking, die land verlaat. Weens ons “bevryding” in 1994, toe die politieke mag aan die swart meerderheid oorgedra is, het meer as ‘n miljoen blankes Suid-Afrika verlaat en die uittog duur voort. Algerië is deesdae 99% Moslem. In Suid-Afrika is meer as 80% van die bevolking swart. Weens “natuurlike” aanwas en (onwettige) immigrasie uit veral Afrika-lande, word Suid-Afrika se bevolking al hoe meer homogeen swart, soos Algerië homogeen Moslem geword het.

    Die Moslems het Algerië in die 7de eeu begin inneem nadat die christelike Bisantynse owerheid daar verslaan is. In 1830 het die land ‘n Franse kolonie geword. Die seerowery en handel in blanke slawe het toe daar tot ‘n einde gekom. Nadat Frankryk teen 1954 uit Indo-China (Kambodja, Laos en Noord-Viëtnam) verdryf is, het Marokko en Tunisië, twee buurlande van Algerië, in 1956 onafhanklikheid van Frankryk verkry. Die groot blanke bevolking in Algerië het meegebring dat Frankryk aanvanklik onwillig was om die politieke mag aan die Moslem meerderheid oor te dra. Die strategie wat gevolg is, was om Algerië nie as ‘n kolonie nie maar as ‘n integrerende deel van Frankryk te beskou. Moslems kon egter nie Franse burgerskap bekom nie. Frankryk en Algerië word van mekaar geskei deur slegs sowat 800 kilometer Middellandse See. As Turkye oor twee vastelande, Europa en Asië, kan strek, behoort dit ook veroorloof te wees as Frankryk oor twee vastelande, Europa en Afrika, strek. In die internasionale politiek word Westerse en nie-Westerse lande egter met verskillende maatstawwe gemeet.

    Wat die blankes, van veral Franse, Spaanse en Italiaanse oorsprong, binne 130 jaar in Algerië tot stand gebring het, was merkwaardig. Naas Suid-Afrika was dit die beste voorbeeld van Westerse beskawing in Afrika. ‘n Fundamentele verskil is dat Algerië naby Europa geleë is en dit dus betreklik maklik was om Westerse beskawing daar te vestig. Wat deesdae glad nie genoeg erkenning kry nie, is die Westerse beskawing wat Europese setlaars, bv Hollanders en Duitsers, en hulle nageslag in Suidelike Afrika, ver van Europa af, onder baie moeiliker omstandighede tot stand gebring het. Die ontwestering en agteruitgang van Algerië is tragies. Wat sedert 1994 in Suid-Afrika gebeur, is ‘n baie groter ramp wat katastrofale gevolge het, nie net vir die blankes nie, maar vir die hele land. Die kanker wat Westerse beskawing in albei lande (grootliks) vernietig het, is kommunisties geïnspireerde terrorisme.

    Terrorism

    In sy boek, Terrorism: A very short introduction (Oxford University Press, 2002, 1st ed, 157p – daar is nou ‘n 3de uitgawe, 2018, 184p, Kindle $7.07, beskikbaar) skryf Charles Townshend: “The most careful assessment of FLN [Front de Libération Nationale] terror in Algeria has concluded that terrorism ‘was integral to the revolution’” (p 94). “Terrorism is the recourse of those too weak to oppose states openly. But this misses the point that the weak may adopt a strategy of resistance which does not require terror” (7). Nelson Mandela het graag die leuen verkondig dat daar geen ander opsie as terreur was nie, in ‘n poging om te regverdig waarom hy geweld bepleit het lank voordat die ANC en die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party daartoe ingestem het. “The essence of terrorism is the use of violence by the armed against the unarmed” (8). Dit is hoe die ANC in bv swart woongebiede te werk gegaan het. “Fear may drive people to comply” (9). Dit is steeds ‘n manier waarop die ANC kiesers intimideer om vir hom te stem. Vrees vir geweld verklaar ook ten minste deels FW de Klerk se mandaatlose oorgawe aan swart mag.

    “The terrorist is noble, terrible, irresistibly fascinating, for he combines in himself the two sublimities of human grandeur: the martyr and the hero” (31). Hiermee word iemand soos Nelson Mandela raak gekarakteriseer. Karl Marx “said that ‘revolutionary terrorism’ was the only way to shorten the ‘agonies of the old society and the birth pangs of the new’” (54). Geen wonder dat die ANC met kommunisme deurweek is nie. “The framework for much modern terrorist action is ethnic or nationalist” (74). “Terrorism may play a leading part in the attempt to preserve or ‘reawaken’ the national spirit” (76). Dit het vir die ANC nie soseer gegaan om bevryding van ‘n owerheidsbestel wat as “onderdrukkend” voorgestel of ervaar is nie, maar veel eerder om die ontslaeraking van die blanke bewind. Swart mag is begeer en dien nou as grondslag vir nasiebou.

    “It is no coincidence that terrorism has flourished most spectacularly in a modern Western world which since the 19th century has achieved an unprecedented level of public security, together with dependence on an extremely complex infrastructure” (116). By diegene wat nie het nie, speel jaloesie ongetwyfeld ‘n groot rol. As hulle beheer oor ‘n land verkry, is verval aan die orde van die dag omdat hulle nie in staat is om die infrastruktuur te onderhou nie. “Publicity is the ‘oxygen’ of terrorism” (136). Townshend verwys na die “professionally alarmist media” wat terrorisme aanblaas (116). Daar is “the failure of the international community to fully recognize terrorism as criminal behaviour” (127), soortgelyk aan onwettige immigrasie wat meesal nie as misdaad gekarakteriseer word nie. “Terrorists make a conscious and deliberate effort to manipulate the media … By providing extensive coverage of incidents the media give the impression that they sympathise with the terrorist cause” (136). In Suid-Afrika het dit nie net tydens die “bevrydingstryd” gebeur nie. Dit word tot op hede in die inligtingsmedia voortgesit deur die ANC as ‘n aanvaarbare en selfs eerbare regering voor te stel.

    Die Amerikaanse teenterrorisme-beleid stel as eerste beginsel: “Make no concessions to terrorists and strike no deals” (130). Dit is des te meer noodsaaklik as die terroriste kommuniste is. FW de Klerk het hierdie beginsel feitlik van die begin af doelbewus geïgnoreer, met fatale gevolge. In Algerië was die Franse beleid aanvanklik ook om nie met terroriste te onderhandel nie. Hulle moes eerder uitgeroei word. In 1934 het die Volkebond soos volg besluit: “It is the duty of every state neither to encourage nor tolerate on its territory any terrorist activity with a political purpose” (127). “Acts of terrorism” is gedefinieer as “directed to the overthrow of a government or an interruption in the working of public services or a disturbance in international relations, by the use of violence or by the creation of a state of terror” (128). Die Volkebond se opvolger, die Verenigde Nasies, het die gewelddadige aksies van die ANC egter nooit as terrorisme erken nie en hulle veel eerder aangemoedig.

    Algeria

    Die voorbeeld wat terrorisme in Algerië aan ander lande gestel het, word deur Alexander Furrows ondersoek in sy boek, Algeria: The birthplace of modern terrorism? (2017, 50p; Amazon Kindle $5,74). Volgens Furrows het die manier waarop die onafhanklike Moslemstaat Algerië gevestig is, as voorbeeld gedien vir terrorisme elders, insluitende Suidelike Afrika. “Terrorisme” word gedefinieer as “skrikaanjaging/intimidasie deur dade van geweld” en “terroris” as “persoon, dikwels ‘n lid van ‘n militante organisasie, wat onverwags met geweervuur, bomme of ‘n selfmoordvoertuig of -vliegtuig toeslaan op lede van die publiek of op ‘n openbare teiken geassosieer met die staat of korporatiewe wêreld, met die doel om deur vrees, paniek en intimidasie die belange van sy/haar organisasie te bevorder” (HAT). Hiervolgens was bv Nelson Mandela ‘n terroris en die ANC ‘n terroristiese organisasie. Deesdae word Mandela as ‘n vryheidsvegter en die ANC as ‘n bevrydingsorganisasie voorgestel, maar daar kan geen twyfel wees dat hulle terreurdade gepleeg het nie. Die vraag moet gestel word: Kan ‘n persoon of organisasie wat so ‘n immorele geskiedenis/nalatenskap van vernietiging het, ‘n land doeltreffend bestuur en opbou en op die pad van voorspoed (soos tydens die blanke bewind) plaas?

    Soos in Suid-Afrika was terrorisme in Algerië uit beginsel teen die blankes gemik, al was dit ook nodig om terreur onder nieblankes te saai ten einde hulle tot steun te intimideer. “Algeria’s war of independence was the first major modern conflict in which guerrilla attacks were focused on civilian targets in a European population” (Kindle 52). “Many attacks were directed at the large population of pieds-noirs [black feet/Algerian whites] with the intention of forcing them out. In essence, violence was employed to terrorise civilians into giving in to the nationalists’ demands” (206). Die Algerynse blankes, soos dié in bv Suid-Afrika en Rhodesië, “believed [they] had built a civilisation [and] resented the idea of black majority rule” (151).

    “The French had managed to achieve a near total military victory, but had failed to achieve a political one” (623). Teen 1958 was die Franse militêr heeltemal in beheer van die situasie in Algerië (358), net soos die blanke bewind in Suid-Afrika in 1989 militêr by verre die oorhand oor die terroriste gehad het. In Algerië het die Franse die hef in die hande gekry danksy hulle effektiewe “control of the borders with Morocco and Tunisia” (538). In Suid-Afrika het De Klerk egter verkies om veiligheidsmaatreëls, bv grensbeheer, af te skaal, wat aan terroriste die geleentheid gebied het om die land met hulle wapens binne te kom. Dit het die blankes se onderhandelingsvermoë aan bande gelê. Charles de Gaulle (1890-1970, president van Frankryk 1958-1969) “was [initially] perceived to be supportive of the military and of a French Algeria” (366), net soos in 1989 verkeerdelik gedink is dat De Klerk ‘n konserwatiewe, betroubare bondgenoot van die blankes in Suid-Afrika was. De Gaulle het aanvanklik ‘n selfregerende maar Franse Algerië in die vooruitsig gestel; een waarin die blankes saam met die Moslems bv die oliebronne in die Sahara sou ontgin (186).

    Soos in Suid-Afrika het sake vir die blankes in Algerië tydens die onderhandelinge met die kommunistiesgesinde terroriste skeef geloop. De Gaulle kon persoonlik toegee aan die Moslems se eise omdat buitensporig groter magte aan hom as die president van die Vyfde Republiek toegeken is (383). “The man whom they [the whites in Algeria] expected to be their saviour was now widely perceived to have betrayed them” (451). In Suid-Afrika het De Klerk op ‘n ander manier verraad teenoor die blankes gepleeg. In die 1992-referendum het die meerderheid blanke kiesers ten gunste van politieke magsdeling gestem. Die uitdruklike verstandhouding was egter dat die finale ooreenkoms in ‘n opvolgreferendum aan die blanke kiesers vir goed- of afkeuring voorgelê sou word. Dit is nooit gedoen nie. De Klerk het geredeneer dat die mandaat wat hy vir onderhandeling oor magsdeling ontvang het, magsoorgawe aan die swartes ingesluit het. Die gelyke van hierdie blatante verraad is seker nêrens elders in die geskiedenis van die mensdom te vinde nie.

    Soos in Suid-Afrika was die Algerynse terroriste nie bereid tot effektiewe politieke inspraak deur minderheidsgroepe nie. Deur almal gelyk te verklaar, het kwantiteit oor kwaliteit geseëvier, wat noodwendig die kiem van agteruitgang in hom omdra. Die Franse soldate en blanke inwoners “felt that their sacrifices were for nought” (451) – soos in Suid-Afrika. “The French soldiers whose sacrifices eventually were in vain tended to blame the international media for their political masters’ decision to abandon Algeria” (702). Daar was “a growing acceptance in France that the FLN had a just cause and that the pieds-noirs [Algerian whites] were themselves right-wing extremists” (475). In Suid-Afrika is Mandela en sy mede-terroriste ná 1994 al hoe meer as vryheidsvegters opgehemel, bv in die pers, omdat hulle glo op ‘n moreel regverdigbare manier vir geregtigheid geveg het. Diegene wat nie (heelhartig) hiermee saamstem nie, word as verregse rassiste uitgekryt.

    Let op hoe soortgelyk Suid-Afrika se ná 1994-transformasiegeskiedenis aan dié van Algerië is. “De Gaulle swiftly announced ‘The Constantine Plan’ which was targeted at the Muslim population of French Algeria. This plan outlined reforms that would increase the rights of Muslims, redistribute land and create hundreds of thousands of jobs for Muslims, most notably in the civil service” (391) – nie die afskaffing van rasse-diskriminasie nie, maar die saligverklaring daarvan omdat dit, soos in die nuwe Suid-Afrika, ten koste van blankes gepleeg word. De Gaulle het gehoop dat sy kruipsug ‘n aandeel in Algerynse olie vir Frankryk sou verseker, maar die oliebedryf is kort na onafhanklikheid genasionaliseer.

    Die behoud van die blankes in Algerië vóór 1962, soos in Suid-Afrika vóór 1994, was dat hulle in groot mate in aparte gebiede gewoon het (261). Daarby was baie van die Moslems in die stedelike gebiede, veral Algiers en Oran, pro-Frans gesind (261). Soos in Suid-Afrika is die pro-blanke nie-blankes, veral die Berbers, geterroriseer totdat hulle eerder die terroriste ondersteun het. Ná hulle onafhanklikwording in 1956 het veral die twee buurlande, Marokko en Tunisië, terrorisme in Algerië ondersteun (300), soortgelyk aan die manier waarop lande in Suider-Afrika (Angola, Zambië, Zimbabwe en Mosambiek) ná onafhanklikwording terrorisme in Suid-Afrika ondersteun het. Die FLN het ‘n regering in ballingskap in Kaïro gehad (399), soortgelyk aan die ANC se destydse teenwoordigheid in Londen en Lusaka.

    Die ooreenkomste tussen die “bevrydingsgeskiedenis” van Algerië en Suid-Afrika strek selfs verder. “By the end of 1960 … the French state was starting to view Algeria as a liability” (484). “The financial and human costs [of the Algerian war] mounted” (441). “On January 8th 1961, President de Gaulle’s government organised a referendum on Algerian self-determination, which asked the question: ‘Do you approve the bill submitted to the French people by the president of the Republic and concerning the self-determination of the populations of Algeria and the organization of the public authorities in Algeria prior to self-determination?’ Clearly a resounding yes vote would appear to give de Gaulle a mandate to end the war. The question, however, was worded in such vague terms as to be a pretext for almost anything from full independence to the opposing extreme of partition or Apartheid” (497). Daar was ‘n stadium in die onderhandelinge toe De Gaulle “threatened to partition Algeria into French and Muslim zones and to expel all Algerians from France” (522). “In mainland France … 76.25% voted Yes” (497) terwyl die referendum in Algerië deur baie blankes geboikot is (506).

    In die referendum op 17 Maart 1992 is Suid-Afrika se blanke kiesers versoek om op ‘n soortgelyk vaag bewoorde vraag te antwoord: “Ondersteun u die voortsetting van die hervormingsproses wat die staatspresident op 2 Februarie 1990 begin het en wat gerig is op ‘n nuwe grondwet deur onderhandelinge?” (Hermann Giliomee, Die Afrikaners, ‘n biografie, Kaapstad: Tafelberg, 2004, p 591). 69% het Ja gestem. Al was die bewoording hoe vaag, is daar geen eerbare manier waarop ‘n mandaat vir magsdeling in magsoorgawe getransformeer kan word nie. De Klerk het immers eie woongebiede, eie skole, dat niemand sy werk sou verloor nie, ens, aan die blanke kiesers belowe. Ook dat die blanke kiesers die finale grondwet sou kon goed- of afkeur (597). Dat magsoorgawe uit was, blyk uit ‘n Nasionale Party-plakkaat uit daardie tyd wat lui: “Staan meerderheidsregering teen: Stem Ja” (591).

    “Die NP sou in die verkiesing van 1994 ‘n onoortuigende poging aanwend om te bewys dat die grondwet ooreenstem met die beloftes daaroor wat dit in 1989 aan die kiesers gedoen het. De Klerk het dus nie sy belofte gestand gedoen om die konsepgrondwet [finale grondwet?] in ‘n referendum aan die kiesers voor te lê nie … Die koerante [en die SAUK – Praag 1.10.2018] het ook nie daarna verwys nie en die aangeleentheid het vervaag” (597). In sy versuim om die grondwet in ‘n opvolgreferendum vir goed- of afkeuring aan die blanke kiesers voor te lê, is De Klerk heel moontlik geïntimideer deur die arrogante Mandela wat voor die 1992-referendum gesê het dat dit die laaste keer is dat hy sal toelaat dat net die blanke kiesers stem.

    De Klerk het in Maart 1990 gesê dat “die grondwetlike voorstelle ná voltooiing van die onderhandelinge op ‘n grondwetlike manier by die kiesers getoets sal word. ‘n Nuwe grondwetlike bedeling sal net met hul steun ingestel word” (Hermann Giliomee, Die laaste Afrikanerleiers: ‘n Opperste toets van mag, Kaapstad: Tafelberg, 2012, p 356). Oor die 1992-referendumvraag skryf Giliomee: “Dit was ‘n valerige vraag wat die kiesers eenvoudig gevra het om die beginsel van onderhandelinge te bekragtig, nie die resultaat nie” (358). Lawrence Schlemmer het gesê: “Wit mense het gewis nie ‘n toekomstige ANC-regering in gedagte gehad toe hulle onderhandelinge gesteun het nie. Die mees fundamentele versekering wat die NP gegee het, was dat daar in die voorsienbare toekoms magsdeling in die vorm van gewaarborgde koalisieregering sal wees. NP-woordvoerders het ook die versekering gegee dat daar geen meerderheidsoorheersing sal wees nie” (358). Schlemmer het verder gesê: Die blanke kiesers “het basies gestem om [De Klerk] ‘n mandaat te gee omdat hulle hom in ‘n baie hoë mate vertrou het om hulle nie uit te verkoop nie” (359). De Klerk het geblyk nie daardie vertroue werd te wees nie. Colin Eglin het gesê “Dit was ‘baie stout’ van De Klerk om te beweer dat hy sy beloftes gehou het” (359). “Ebbe Dommisse, die redakteur van Die Burger, het geskryf dat De Klerk ‘n mandaat vir magsdeling gekry het, nie vir meerderheidsregering nie” (359).

    In Hermann Giliomee: Historikus, ‘n outobiografie (Kaapstad: Tafelberg, 2016) herbevestig die outeur sommige van sy bogenoemde stellings, bv “Die NP-regering se advertensies voor die referendum het duidelik die boodskap gegee dat ‘n ja-stem ‘n stem teen meerderheidsregering verteenwoordig. Almal het geweet dit was die regeringsvorm wat die ANC gepropageer het. Die meeste ja-stemme in die referendum het nie aan die De Klerk-regering ‘n mandaat gegee om tot meerderheidsregering in te willig nie” (181). Reeds tydens die grondwetlike onderhandelinge het Giliomee geskryf: “Op die oomblik berus die NP se hele konstitusionele benadering op die persoonlike waarborg wat pres De Klerk gegee het dat hy nie van sy verkiesingsbeloftes sal afwyk nie. En is dit goed genoeg wanneer die toekoms van die volk op die spel is?” (182).

    Nadat ons “bevryding” in 1994 ‘n werklikheid geword het, is voortgegaan met geweld en terreur en die vernietiging van wat sedert 1652 opgebou is. Plaasmoorde is een van die manifestasies hiervan, wat volgens sommige vertolkings volksmoord is. Aangesien baie Boere nog nie deur moord van hulle plase gedryf is nie, is op ‘n bykomende strategie besluit: oneiening sonder vergoeding, “of ons daarvan hou of nie.” Dit is die frase wat Cyril Ramaphosa reeds herhaaldelik met genoegdoening gebruik het terwyl hy terselfdertyd spog oor hoeveel plase reeds ten bate van swartes en ten koste van blankes “herverdeel” is. As die gans nie vlieg nie, word die dam onder hom uitgepluk. As die Boer nie padgee nie, word sy plaas in die naam van geregtigheid sonder vergoeding van hom weggeneem. Dit is wat ‘n regering doen wat graag daarop roem dat hy “die hoë morele grond” beklee. Dit is militante swart mag waarmee ons as deel van die tweede fase van oorgang van die ANC se “nasionale demokrasie revolusie” te make het. Geen wonder baie blankes vind dit nodig om liewer die land te verlaat nie. Die blanke kiesers het nooit tot die huidige grondwetlike bedeling ingestem nie. Daarom beskou ek die ANC as ‘n onwettige regering, of Ramaphosa en die ANC daarvan hou of nie.

    In Algerië het die ná-bevrydingsera op ‘n soortgelyke manier verloop. Ná religieuse vryheid in ‘n oorgangsperiode van drie jaar (583) het die bewind fundamentalisties Moslem geword. Demokrasie het plek vir ‘n eenpartystaat gemaak. Die situasie in die nuwe Suid-Afrika verskil nie veel hiervan nie omdat die swartes weens hulle getalsoorwig verseker daarvan is dat meerderheidsregering volgens hulle wense verloop en daar nie na die belange van die blankes omgesien word nie. Dít is die misdaad teen die Westerse beskawing – indien nie die mensdom nie – wat in 1990/94 onder die leiding van ‘n groepie blanke Afrikaanssprekendes teen mense gepleeg is wat histories húlle etnisiteit was.

    “The war ended with Algerian independence and a refugee crisis. All efforts made by the French government to secure guarantee of protection for the pieds-noirs by Algeria failed almost immediately, with over a million people fleeing to France in the aftermath of independence” (631). Die keuse waarvoor die blanke Algeryne gestel is, verskil nie wesenlik van die lot van blankes in Suid-Afrika nie; daar is hoogstens ‘n graadverskil: “the Suitcase [ie to flee] or the Coffin [ie to die] … Nearly 200 000 pieds-noirs had left in the years up to 1962, but in the first few months of 1962, 70 000 chose the Suitcase. In this same period, 2 000 pieds-noirs disappeared in kidnappings and a further 2 000 were killed” (599).

    Wat in Algerië gebeur het, is nie uniek in Afrika nie. Byvoorbeeld, Mosambiek het in 1975 onafhanklik geword. “Within thirteen years, the large Portuguese population in Mozambique departed with similar speed, and its capital city of Lourenço Marques became the African city of Maputo as quickly as Algiers and Oran had transitioned [transformed] from French cities into Arab ones” (615).

    “Modern terrorist attacks can be viewed as derivative versions of techniques invented and tested in Algeria” (213). Mandela en daarna die ANC se aanhang van geweld en terrorisme het ook ‘n ander Algerynse konneksie. Frantz Fanon (1925-1961) het hom met woord en daad aan die kant van die Moslem-terroriste geskaar. In Suid-Afrika het ANC-aktiviste nie net van Karl Marx (1818-1883) en Friedrich Engels (1820-1895) se geskrifte kennis geneem nie, maar ook van dié van Antonio Gramsci (1891-1937), bv Jakes Gerwel en Russel Botman. Wat die geweldsopsie betref was geen outeur meer invloedryk as Fanon nie. “Soos die latere vredesikoon, Nelson Mandela (1918-2013), is Fanon behep met die voortreflikheid van geweld” (Praag 4.01.2018). Byvoorbeeld, Steve Biko (1946-1977) was en Jonathan Jansen is bewonderaars van Fanon.

    Ná 1962 is Algerië gearabiseer en die Franse taal is aanvanklik onderdruk. Ná 1994 is Suid-Afrika geafrikaniseer, die koloniale taal Engels is effektief tot die enigste amptelike taal verhef en Afrikaans word sover moontlik geminag en onderdruk. Daar is naas ooreenkomste dus uiteraard ook verskille tussen die “bevryding” van Algerië en Suid-Afrika. Byvoorbeeld, die pieds-noirs het (historiese) vaderlande (veral Frankryk, Spanje en Italië) gehad waarheen hulle kon ontvlug. Dit kan kwalik met reg beweer word dat daar (in dieselfde mate) vir Afrikaners so ‘n historiese vaderland bestaan waarheen hulle kan terugvlug. Vir die plaaslike blankes is die skandaligste verskil tussen Algerië en Suid-Afrika dat die pieds-noirs op heroïese wyse in talle opsigte en oor ‘n lang tydperk De Gaulle se verraad kragdadig bestry het. Die Suid-Afrikaanse blankes, daarenteen, het hulle grootliks deur De Klerk en sy medepligtiges en die pers se leuens en Mandela se paaiery tot passiwiteit laat mislei. Wat onverskoonbaar is, is dat die NP-onderhandelaars na verloop van drie dekades skynbaar ernstig in gebreke gebly het om dure lesse uit die Algerynse gebeure te leer. Dit is hierdie hensoppers wat steeds in die openbaar verskyn en gunstige publisiteit vir hulleself soek asof hulle uitsonderlik gepresteer het deur verraderlik-mandaatloos aan swart mag oor te gee.

    Ek het al by verskeie geleenthede oor die “bevrydingsoorlog” in Algerië geskryf en ook oor dié in Suid-Afrika. Daar is baie meer wat hieroor geskryf kan word. Ek volstaan egter met die opmerking dat een van die gesaghebbendste boeke oor die Algerynse oorlog dié van Alistair Horne is: A savage war of peace: Algeria, 1954-1962 (London: Papermac, 1977/1996, 608p; Amazon Kindle 2011, 624p, $13,80).

  • Leon Lemmer: ‘n Manifes vir blanke etniese nasionaliste

    Leon Lemmer: ‘n Manifes vir blanke etniese nasionaliste

    Daar is veral twee behoudende, of konserwatiewe, hedendaagse Amerikaanse outeurs wat met hulle skrywes uitmuntende bydraes lewer. Ek verwys na Jared Taylor en Greg Johnson. Dit is asof hulle in boek na boek daarin slaag om hulle insigte te verfyn en dat hulle hulle idees al hoe duideliker formuleer. Van albei is daar ‘n hele aantal boeke in Kindle-weergawes by Amazon beskikbaar. Daar sal ongetwyfeld aksentverskille by hulle voorkom, maar ek het nog nie probeer om hulle opvattings te vergelyk nie. Wat prysenswaardig is, is dat hulle mekaar respekteer en ondersteun. Ek het in vorige rubrieke reeds na albei verwys. Taylor is die redakteur van die tydskrif, American Renaissance. Hy het die plaaslike Suidlanders ondersteun. Ek het al sy boek, Face to face with race (2014), bespreek (Praag 23.11.2014). Vandag kom die volgende boek van Johnson aan die beurt: The white nationalist manifesto (San Francisco: Counter-Currents Publishing, 2018, 159p; Amazon Kindle $4,01). Johnson se tydskrif is North American New Right. In sy jongste boek verwys Johnson by twee geleenthede met waardering na Taylor (Kindle 159, 1012). Waarmee albei besig is, is metapolitiek, dus “creating the conditions necessary for political success” (131). Soos Taylor is Johnson diep bewus van en goed ingelig oor gebeure en toestande in Suid-Afrika. Wat die blankes in 1990/94 mandaatloos en heeltemal onverdiend plaaslik aangedoen is, is die scenario wat albei outeurs ten alle koste in Amerika wil vermy.

    “The greatest difficulty I faced in writing this manifesto is the feeling that I was repeating myself. Most of the ideas – and many of the words – in this book will be familiar to the readers of my five earlier books … and various uncollected online writings. But I prefer to think of my earlier works as a rehearsal for this manifesto. The purpose of this book is not to be novel, but to offer a clear, concise, and persuasive synthesis of arguments that I have been developing for more than a decade” (139). Dus, as u een van Johnson se boeke wil lees, is hierdie die aangewese een. “This entire book is an essay in metapolitics” (1520). “Basic metapolitical ideas include questions of identity (who are we, and who isn’t us?), morality (what are our duties to ourselves, our nations, our race, and other nations and races?), and practicality (how can we actually create white homelands?)” (1520).

    “Whites have gone from being about 90% of the US population in 1965 to about 60% today, and in many locations and age groups we are already a minority. Whites are projected to slip below 50% op the population around 2042. In a democracy, that inevitably means political disempowerment … If white Americans want to see what life is like as a dispised minority in a majority non-white society, they need only look at South Africa today” (70). In Amerika gun die blanke meerderheid ruim bevoordeling aan minderheidsgroepe, maar hulle besef dat ‘n swart meerderheid in Amerika, soos in Suid-Afrika, nie minderheidsregte aan blankes sal gun nie. In Suid-Afrika geniet die blankes selfs nie eens gelyke regte met swartes nie. Op talle maniere word daar doelbewus en suiwer rassisties teen blankes gediskrimineer. In die veel geprese Grondwet van 1996 word geen voorsiening vir ‘n keerdatum hiervoor gemaak nie. Rassediskriminasie teen blanke Suid-Afrikaners kan dus tot in die oneindige voortgesit word. Hou ook in gedagte dat minderheidsgroepe in Amerika grootliks volgens ras stem. Dit is net in die geval van blanke kiesers dat ‘n beduidende persentasie met hulle stemme uitdrukking aan hulle anti-blanke gesindheid gee. Die Amerikaanse blankes kan dus lank voordat hulle demografies ‘n minderheid word, beheer oor die politieke mag verloor. Dit is waarom Donald Trump se oorwinning in die jongste presidentsverkiesing so onverwags was en so merkwaardig is. Anders as wat die massa-inligtingsmedia voorgegee het, was en is die meerderheid blanke Amerikaanse kiesers hartlik gatvol vir progessiewe of linkse elemente soos die Clintons en Obamas.

    Demokrasie is ‘n politieke stelsel wat glad nie tot doeltreffende regering in Suid-Afrika kan lei nie, onder meer omdat daar te veel ongeletterde, swak ingeligte en maklik intimideer- en misleibare kiesers is. Maar hierdie skyndemokrasie bied die sleutel tot swart politieke mag. In Amerika besef mense soos Johnson dat voortgesette demokrasie nie net die blanke politieke mag gaan vernietig nie, maar ook Amerika as die voorspoedigste Westerse en wêreldland: “In the present system, we have no future … Loss of hope for the future is what ties together a whole array of social pathologies afflicting white Americans … the collapse has been spiritual” (79). Ek vra my af: Is die apatie by so baie Afrikaners nie dalk op ‘n soortgelyke wyse toeskryfbaar aan die hopeloosheid van ons huidige en veral langtermyn-situasie nie?

    Teen die verwagting in het die winde van verandering die Afrikaner omgewaai. In ‘n groot mate is dít die onontwykbare waarheid: Die Afrikaner het gaan lê en is in sy bed dood. FW de Klerk en sy groepie medepligtiges het met hulle hemelskreiende verraad die Afrikaner die doodskoot toegedien. Die balke en skarniere wat die Afrikanerdom bymekaar gehou het, is in die naam van (mede)menslikheid afgetakel. Dit is gedoen sonder om in ag te neem wat Immanuel Kant (1724-1804) en later ook Isaiah Berlin (1909-1997) gesê het: “From the crooked timber of humanity, no straight thing was ever made.” In ‘n ander bron staan: “The spirited part of the soul is intimately tied to one’s sense of belonging to a political community with ethno-cultural markers. Without this spirited part members of a community eventually lose their sense of collective pride, honor, and will to survive as a political people” (Ricardo Duchesne, Canada in decay: Mass immigration, diversity, and the ethnocide of European Canadians, London: Black House Publishing, 2017, 374p; Amazon Kindle $7.56; 4367).

    “The entire political establishment in virtually every white country is committed to the policies that are driving white demographic decline: the destruction of the family* and the denigration of motherhood;** the promotion of hedonism and selfishness;*** encouraging multiculturalism, race-mixing, and race-replacement immigration; and the cult of ‘diversity’, which is just an euphemism for replacing whites with non-whites.**** If whites have no future in the current system, then we will simply have to set up a new one. That is the goal of White Nationalism. To give our people a future again, we need a new political vision and new political leadership … White nationalism is a form of white identity politics. White identity politics, at the minimum, means that whites think of ourselves as members of an ethnic group, with collective interests, and defend those interests against conflicting groups in the political realm” (Johnson 87). Ek is moeg vir die pryssange wat daar vir swart nasionalisme, selfs swart pan-Afrika-nasionalisme, weergalm terwyl daar dadelik helftige beswaar teen Afrikanernasionalisme opklink, asof dit iets uit die bose is pleks van dit as ‘n fundamentele mensereg te erken.

    [* Weens kulturele marxisme.

    ** Weens militante (dikwels lesbiese) feminisme.

    *** Dink aan die buitensporige vergoeding, luukse ampswonings en -motors, reis- en verblyfkoste, asook ander byvoordele van (onbekwame) ANC-leiers, wat valslik beweer dat hulle oor die armste van die armes begaan is.

    **** Byvoorbeeld aan die Universiteit Stellenbosch (US) deur Wim de Villiers, die laksmannetjie van Afrikaans. Die afskaling van Afrikaans as onderrigmedium bring die inkorting van diversiteit/verskeidenheid mee.]

    “White Nationalism, however, is not white supremacism, because we seek to replace multiracial, multicultural societies with racially and culturally homogeneous homelands, which we call ‘ethnostates’. Ethnonationalism is a universal right possessed by all races and peoples. White Nationalism is ethnonationalism for whites. White nationalism simply means the right of all white people to sovereign homelands. We recognize that some peoples might not wish to exercise this right … But if a people chooses national self-determination, nobody has the right to oppose them” (96). Dit gaan nie om ‘n tuisland vir generiese (dus alle) blankes nie, maar selfbeskikking in (potensieel) ‘n eie tuisland vir iedere etniese groep (105). Dus nie ‘n rasgebaseerde tuisland vir alle blanke Suid-Afrikaners nie, maar etniesgebaseerde tuislande, bv onder meer ‘n tuisland spesifiek (en sover prakties moontlik uitsluitlik) vir Afrikaners.

    “White extinction is not an alarmist fantasy, but an alarming fact” (167). As dit vir Amerika en op langer termyn selfs moontlik vir die res van die wêreld geld, hoeveel te meer nie vir blankes in Afrika, insluitende die nuwe Suid-Afrika, nie? “Human beings – whites especially – do have an advantage over other species: our intelligence and creativity can help us to discover and defeat the causes of extinction” (195). Blanke egpare moet gemiddeld eerder drie pleks van twee of minder kinders hê sodat blankes as ‘n groep eerder meer as minder word (203). Uiteraard moet rasvermenging vermy word. Anders as voorheen, bv in Suid-Afrika, is daar nie meer ‘n verbod op rasvermenging nie. In die Weste, anders as in bv die Ooste, word rasvermenging in werklikheid aangemoedig (239). “Hybridization”, wat deur mense soos Nico Koopman gepropageer word, word “genetic pollution” genoem (212). Koopman is ‘n voorstander nie slegs van biologiese verbastering nie, maar sommer ook van taalverbastering of -vermenging, bv Kaaps.

    ‘n Ander faktor wat teengewerk moet word as blankes wil bly voortbestaan, is volksmoord/”genocide” (212); ‘n verskynsel wat die afgelope tyd spesifiek met verwysing na Suid-Afrikaanse blankes druk bespreek is. Johnson onderskei twee soorte volksmoord: “Hot genocide is the quick and violent extermination of a group. Cold genocide is the slow destruction of a group simply by establishing conditions that make its long-term survival impossible” (221). In Suid-Afrika het ons tans met koue volksmoord te make, maar dit sluit nie die moontlikheid uit dat dit al hoe warmer volksmoord kan word nie. Johnson haal uit die Verenigde Nasies se 1948-konvensie oor volksmoord aan (278). Die biologiese voortbestaan van blankes kan verseker (of ten minste verbeter) word deur hulle lewens in reservate, oftewel tuislande, te beskerm, soortgelyk aan dié wat steeds in Amerika vir Indiane bestaan; dus met ras- of etnisiteit as grondslag. Reservate is ‘n bewese manier om die lewens van diere te beskerm (366). Waarom dan nie ook die lewens van die blankes wat sekerlik waardevoller as diere is nie?

    Maar naas die voorkoming van biologiese volksmoord, behoort daar ook teen kulturele volksmoord gewaak te word (366). Dit is iets wat buitensporige afmetings in die nuwe Suid-Afrika aanneem, bv die afskaling van Afrikaans, die vernietiging van monumente, openbare herbenamings, die herskrywing van die geskiedenis, ens. Die blankes moet die moed hê om hulle kulturele goedere te bewaar en wat vernietig is, terug te eis. Daarvoor is selfvertroue en selftrots nodig (366) – nie misplaaste skuldgevoelens nie. “As Alain de Benoist pointed out, appeals to white guilt are almost always part of a moral swindle, in which people who have not actually suffered anything demand atonement, money and privileges from people who have not actually wronged them. These uncomfortable facts are concealed by the fact that all whites are collectively held responsible for the acts of some white people, whereas all non-whites claim collective aggrievement because of the suffering of some non-whites at white hands. But if it is legitimate for whites to feel collective guilt for the crimes of some white people, isn’t it also legitimate for whites to feel collective pride in the achievement of some white people?” (384).

    “If we start tallying up all the positive achievements of white people in science, technology, medicine, the arts, politics, the fight to save the natural world, etc, they rapidly outweigh all the negatives, leading us to conclude that white extinction would be a great tragedy for the planet. Furthermore, does collective guilt only apply to whites? Do only non-whites have collective grievances? Are only non-whites owed collective apologies and reparations? Are Asians collectively guilty for the Mongol invasions of Europe? Are Muslims collectively guilty for the Muslim invasions of Europe? Are whites collectively owed apologies and reparations? Does the Arab world owe reparations to Africa for their part of the slave trade? Do blacks in Africa owe reparations to blacks in the New World for their role in the slave trade?” (393).

    “One of the greatest causes of unsafe breeding environments [for whites] is the presence of non-whites. Just as pandas do not breed well in captivity, whites do not breed well in [racially] diverse environments. In the past, whites had high birthrates while surrounded by non-whites. But these non-whites were enslaved or otherwise subordinate and forced to emulate white standards of behaviour. So whites specifically feel unsafe around free and unassimilated non-white populations, such as we find in modern multicultural societies” (221). Talle kere moes ek aanhoor dat blanke egpare dit onwys ag om kinders in die nuwe Suid-Afrika te hê. Die nie-blanke bevolking, daarenteen, het gewoonlik ‘n hoër geboortesyfer as die blankes. Die situasie word in sowel Amerika as Suid-Afrika vererger deur die invloei van veral nie-blanke immigrante, hetsy wettig of onwettig (230). In Amerika het die verdringing van blankes in 1965 met die ondertekening van die Hart-Cellar-wet deur Lyndon Johnson begin, toe immigrasie oorwegend die invloei van nie-blankes geword het (333).

    In Suid-Afrika het FW de Klerk grensbeheer verslap. Onder die ANC-regering het die situasie verder versleg en dít in ‘n era toe die meeste lande grensbeheer verskerp het. Geen veldtog ten gunste van geboortebeperking word van owerheidsweë in Suid-Afrika gevoer nie omdat dit glo indruis teen die tradisionele lewenswyse van swartes. “In the case of white extinction, all of these causes are man-made” (249). Blankes kan dus iets doen om hulle uitwissing te verhoed, bv deur nie-geïntegreerd/apart te woon en lewe (239), in mindere mate geboortebeperking en aborsie toe te pas, ens (257, 289). Dit moet vir blankes lonend gemaak word om meer kinders te hê (297). Dit is immers in landsbelang. “If white demographic decline is not halted, the people who care least about the Earth will be the ones to inherit it” (266).

    Wat op blanke Amerikaners as ‘n toekomstige minderheidsgroep wag, kan nie in Suid-Amerika waargeneem word nie: “Those societies are essentially white supremacist” (473) – blankes en mulatto’s/basters is die heersersklas. “To appreciate what life will be like once whites are a hated and powerless minority within a majority non-white, Third World country, we only need to look at the fates of whites in Rhodesia and South Africa” (473). Maar die toestande wat swart meerderhede skep, kan reeds in Amerikaanse stede soos Detroit en Los Angeles en in die Britse hoofstad, Londen, waargeneem word: “We can simply show our people the lawlessness, corruption, anti-white discrimination, alienation, collapsing public services, hellish commutes, blighted cityscapes, shrinking opportunities, and pervasive hopelessness that come with white demographic replacement” (473). “Even if we think of white identity politics as merely a temporary expedient to restore a meritocratic, individualist form of society, we need to remove parasite tribes from our societies and prevent new ones from entering, which requires that we drop the dominant taboo against identity politics for white people” (507). “We practice individualism, they practice tribalism” (490).

    Johnson wil Amerika as ‘n blanke land hervestig; indien nie in sy geheel nie, dan ten minste die grootste deel as blanke tuisland of etniese staat. Sy ideaal is “demographic restoration” (691). Oor die deportasie van nie-blanke immigrante skryf hy: “If it was possible for them to come, it is possible for them to leave … In short, there is definitely a way to decolonize white homelands. We just need to have the will” (569). Nie-blanke immigrante kom gewoonlik in ‘n blanke land aan as enkellopende mans. Daarna word gepoog om die familie en uitgebreide familie in die nuwe land te kry. ‘n Skynbaar sterk morele argument wat dikwels gebruik word, is dat dit wreed is om nie die familie te herenig nie. Maar die punt is dat daar ‘n alternatiewe manier is om die familie weer te verenig: die enkelingimmigrant kan teruggaan vanwaar hy gekom het. Naas kettingimmigrasie is kettingrepatriasie moontlik (674), maar dit is ‘n duur opsie. “One of the main tenets of diversity advocates [is] that non-whites who come here enrich our societies … In truth, non-whites come to white societies because we enrich them” (606). Dink aan die onbehaaglike situasie in Europa: “The leadership of the present-day European Union is infected by a [anti-European] memetic virus, and it is doing all it can to flood Europe with non-whites” (791), wat dikwels op staatstoelaes vir oorlewing aangewese is.

    “A nation-state is the same thing as an ethnostate, since the English word nation derives from the Latin natio, which refers to a group related by common descent” (712). “We need the ideas of the ethnostate and ethnonationalism, to emphasize ethnicity as the principle of unity of a sovereign state – even though ethnos is just the Greek equivalent of natio” (721). Dit is duidelik dat al die inwoners van Suid-Afrika nie ‘n nasie in etniese sin kan wees nie. Daar kan hoogstens sprake van ‘n Suid-Afrikaanse nasie in burgerlike/”civic” sin wees, bv dat almal in dieselfde land woon, dieselfde burgerskap kan hê, onderhewig aan dieselfde wette is, ens. (721). Swart mag vier hoogty, maar dit sluit blanke etniese nasionalisme uit. Afrikanernasionalisme kan net in ‘n eie nasie- of etniese staat tot sy reg kom.

    Johnson skryf: “Some white ethnic groups are more biologically homogeneous than others. Thus what is essential in differentiating white nations are their distinct languages, cultures, and histories” (850). In hierdie verband noem hy spesifiek Afrikaners (859). In Suid-Afrika gaan dit dus nie om ‘n rasgebaseerde tuisland vir alle blankes te skep nie, maar ‘n etnies gebaseerde tuisland vir Afrikaners. Nie dat ras onbelangrik is nie. Met die oog op solidariteit/eensgesindheid: “We must emphasize all the things that Europeans [whites] have in common, and beyond all the differences of language, culture, and religion, the deepest root of European identity and solidarity is racial. All Europeans share common ancestors. We are one extended family” (903). “White people are the aboriginal peoples of Europe and their unmixed descendants around the world” (984). Naas swart mag moet daar ruimte vir blanke mag wees. Naas swart nasionalisme is blanke (insluitende Afrikaner-) nasionalisme ‘n onvervreembare reg wat in verskillende eie tuislande (vir Afrikaners, Anglo-blankes, ens) uitgeleef behoort te word.

    ‘n Aanklag wat dikwels teen blankes gelê word, is dat hulle ander rasse wil oorheers; dat hulle baas wil speel. Die Engelstalige term hiervoor is “supremacism”. Eintlik is twee sake hier ter sprake: dat blankes hulleself as beter as ander rasse beskou en dat hulle (daarom) oor ander rasse wil heers. Johnson se standpunt is dat blankes in sekere opsigte ongetwyfeld beter as ander rasse vaar. “I am very proud of our people, and we have a great deal to be proud of. In the areas in which we excel, we have done a lot for the world. Our superior achievements in comparison to other races are why so many non-whites are flooding into white societies … even if we were the sorriest lot of people on the planet and had accomplished almost nothing, it would still be natural, normal, and right for us to love our own and to be concerned with the future of our people. And it would still be politically expedient to demand our own sovereign homelands” (1012).

    Wanneer ‘n blanke land onverdiend in die skoot van verswelgende swart mag val (soos in die geval van Suid-Afrika), of as die blanke meerderheid weens immigrasie ondergrawe word (soos in Amerika en Europa), dan begeer die nie-blankes “to change things to suit them better” (1031). Hierdie prosesse word transformasie, regstellende aksie, swart bemagtiging, ens, genoem. Dinge word verander (eerder as verbeter) om nie-blankes te pas, wat weens (groot) kulturele verskille noodwendig beteken dat blankes ongedurig in die nuwe opset is en nostalgies na die goeie ou dae verlang. William Blake (1757-1827) het gesê: “One law for the lion and ox is oppression” omdat dié twee hemelsbreed verskil, bv die een is vleis- terwyl die ander een plantetend is (1039). “Blacks … don’t find white civilization comfortable … when we impose our standards of punctuality and time preferences, demand that they follow our age-of-consent laws, or foist the nuclear family upon them … But if we don’t impose white standards upon blacks, we have chaos. We have great cities like Detroit transformed into wastelands” (1039). In die geval van Suid-Afrika is dit die hele land wat in die slag bly. Dit is om van te ween.

    “Praising diversity is the civil religion of our time” (1063). Bill Clinton het gesê: “Diversity is America’s greatest strength” (1063). In die nuwe Suid-Afrika moet alles skielik divers en inklusief wees, bv aan die Universiteit Stellenbosch. Wat dit in werklikheid beteken, is dat nie-blankes in eens blanke plekke toegelaat moet word. Maar andersom geld dit nie. Daar word nie druk uitgeoefen dat die tradisioneel swart Universiteit Fort Hare divers en inklusief moet word nie. “Increasing diversity … is always a euphemism for having fewer white people” (1081). “If diversity means white dispossession, then obviously it’s a bad thing for white people … White nationalism is simply the inevitable resistance to the anti-white ethnic cleansing that we call diversity” (1091).

    Johnson noem die voorbeeld van die eerste blanke Amerikaanse setlaars wat in 1612 voet aan wal in Jamestown gesit het. “Weren’t they just increasing the diversity of the place?” (1091). Dieselfde kan van die aankoms van Jan van Riebeeck en sy geselskap in Tafelbaai in 1652 gesê word. As diversiteit inherent goed is, waarom word die aankoms van hierdie setlaars nie deur die kulturele marxiste en ander linkses geloof nie? Die antwoord is: Omdat hulle blank is. “Without a relatively homogeneous population, order has to be imposed from the top down. Thus as diversity increases, democracy fails” (1155). “Diversity [is] a source of disharmony” (1163). “Similarity [is] a source of harmony” (1174). In Amerika was die ondervinding met immigrante uit verskillende Europese lande: “It was hard enough to assimilate fellow Europeans” (1199). Die assimilasie van nie-Europese immigrante het geblyk ‘n onbegonne taak te wees. “The happiest societies in the world are also the most genetically homogeneous” (1235).

    In Amerika het diversiteit die standaarde of doeltreffendheid van die weermag, polisiediens, brandweerdienste, ens, verlaag of verminder (1063). “Multiculturalism, multiracialism, feminism and the LGBTQ agenda constitute the primary sense of diversity today” (1053). Die waarheid is dat monokulturaliteit, enkelrassigheid en slegs twee duidelik onderskeibare geslagte ‘n samelewing, bv ‘n nasie- of etniese staat, daarstel wat kan uitmunt in harmonie en doeltreffendheid. Maar dit beteken nie dat dit in wyer verband moet geld nie. “We do not want to see the emergence of a homogeneous European man or a white monoculture” (1304). Ras, bv blank wees, kan ‘n samebindende faktor wees, maar dit hef nie die wenslikheid van die behoud van etniese verskeidenheid (bv Afrikaans- en Engelssprekende blanke Suid-Afrikaners) op nie. “The primary cultural marker that sets ethnic groups apart is different native languages” (1329).

    ‘n Opsig waarin diversiteit ‘n bate is, is ‘n verskeidenheid van idees/opinies (1053), maar dit is wat in byderwetse geledere, bv in skole en aan universiteite, meedoënloos onderdruk word. Andersins: ter wille van ras- en kulturele verskeidenheid word toelatings- en deurlatingstandaarde/-vereistes aan universiteite drasties verlaag (1072), sowel in Amerika as Suid-Afrika. Byvoorbeeld, aan die Universiteit Stellenbosch is dit vir Wim de Villiers* ‘n passie om die tradisionele beeld van die US as ‘n Afrikaanse universiteit vir blankes uit te wis. Diversiteit word nagejaag deur voorkeur aan nie-Afrikaanse en nie-blanke studente en personeel te gee. Op hierdie manier word die blanke en Afrikaanse teenwoordigheid om nie-akademiese (naamlik politieke) redes afgeskaal. Maar die nie-blanke toestroming het toenemende verengelsing meegebring. Omdat die US hom, weer eens om politieke redes, as pro-swart eerder as pro-blank geposisioneer het, word Afrikaans afgeskaal en mettertyd waarskynlik uitgeskakel. Die resultaat is dus, ten minste wat taal betref, ‘n vermindering van diversiteit. Namate die verswelging deur swartes momentum opbou, sal rasdiversiteit ook al hoe meer onbeduidend word.

    [* Ek wonder dikwels wat Wim de Villiers se Broederbond-pa van sy seun en die huidige US sou gedink het. De Villiers is besig om deur die US-eeufeesjaar te gaan sonder om enige erkenning aan die stigtingskenker, Jan Marais (1850-1915), te gee. Hy word ook nie deur bv die US-raadsvoorsitter daartoe verplig nie. De Villiers het in 2015 dieselfde laai uitgehaal en daarmee weggekom toe hy en die US versuim het om Marais se dood ‘n eeu tevore te gedenk. De Villiers se grief is dat Marais vereis het dat die US in minstens dieselfde mate as Engels Afrikaans moet wees. Dit is noodsaaklik dat De Villiers kortgevat word.]

    Johnson se idealistiese, selfs utopiese, kuur vir die moontlike uitwissing van blankes is, soos in die Suid-Afrika van weleer, “complete separation” ingevolge ras en etnisiteit (1354). “The price of not pursuing white homelands is extinction” (1362). Is dit nie presies wat vir plaaslike blankes in die huidige staatkundige opset voorlê nie? Hy noem Pole en Japan as voorbeelde van bestaande etniese state (1378). Ten einde etniese state vir blankes in Amerika moontlik te maak, noem hy stappe soos die volgende: “First, we need to close our borders to non-white immigrants. Second, we must repatriate all post-1965 immigrants and their descendants to their ancestral homelands. Third, we must deal with pre-1965 non-white populations by offering them, for instance, autonomous reservations, independent ethostates, or resettlement in their ancestral homelands. Fourth, we must create barriers to race-mixing … Fifth, an ethnostate must institute pro-family policies” (1411). “Most Americans enjoyed a de facto white homeland until the 1960s” (1463). Johnson wil dit herstel. “We simply wish to restore every white American’s birthright” (1463). “As long as whites had complete freedom to dissociate with other races, the result would be a de facto White Nationalist society for the vast majority of whites” (1971).

    Die blankes se situasie in die nuwe Suid-Afrika is so benard dat niemand hulle behoort te verkwalik as hulle hulle vir beter omstandighede beywer nie. In hierdie verband kan en behoort hulle kreatiewe verbeelding aan die dag te lê, selfs al sou dit terapeutiese, werklikheidsontsnappende drome wees. ‘n Tuisland vir Afrikaners kan utopies, oftewel onbereikbaar, blyk te wees. Samuel Francis (1947-2005) het my oortuig dat ‘n tuisland vir blankes in Amerika moeilik haalbaar is (Praag 24.09.2016). In Suid-Afrika lyk dit selfs nog meer onbereikbaar, al is so ‘n enklave (‘n tuisland, volks- of etniese nasiestaat) noodsaaklik om Afrikaners se oorlewing te verseker. Selfs al sou so ‘n geografiese gebied afgesonder en ontwikkel word, is daar die probleem dat, soos Carel Boshoff (1927-2011) dit in die konteks van Orania gestel het, uitsluitlik “volkseie arbeid” gebruik moet word; iets waaroor Boshoff groot teenstand ondervind het (Praag 19.12.2015). ‘n Afrikanertuisland sal na verwagting hoogs suksesvol wees, maar juis dit sal ‘n verdere probleem skep, naamlik dié van ongewenste inkommers, wat ten alle koste buite gehou moet word.

    Meer as ‘n dekade gelede het Francis gedink dat die meeste blanke Amerikaners die verbrokkeling van Amerika teenstaan. Hy het dus eerder ‘n politieke en kulturele herowering van die land deur die blankes voorgestaan. In die jongste tyd word die moontlike opbreek van Amerika in tuislande egter dikwels geopper. Ek het reeds meer as een boek oor hierdie onderwerp gelees en is voornemens om in besonderhede daaroor te skryf.

  • Leon Lemmer: Blankheid, Afrikaans, Afrikaners

    Leon Lemmer: Blankheid, Afrikaans, Afrikaners

    Daar is ‘n Institute for Strategic Reflection genaamd Mapungubwe, vernoem na ‘n voor-koloniale erfenisterrein vir swartes. Hierdie instituut se uitgewersnaam is Mistra. In 2015 het die instituut ‘n byeenkoms gereël in “the Women’s Gaol on Constitution Hill.” Hiermee is seker oorgenoeg oor die oriëntasie van hierdie instansie gesê. Eers in Augustus vanjaar is die voordragte gepubliseer, gevolglik is van die inligting verouderd: Whiteness, Afrikaans, Afrikaners: Addressing post-apartheid legacies, privileges and burdens (Johannesburg: Mistra, 2018, 153p, R220). Hierdie byeenkoms was ‘n uitvloeisel van ‘n navorsingsprojek waarin onder meer verantwoording gesoek is vir die volgende vraag: “Do the erstwhile colonial settlers … deserve equal recognition as members of the emergent nation?” (p xix). My standpunt is dat daar ‘n herwaardering behoort te wees van die bydrae wat die blankes en veral die Afrikaners tot die ontwikkeling van Suid-Afrika gelewer het. Pleks van blankes as tweedeklasburgers te behandel, soos tans ongetwyfeld die geval is, behoort hulle nie net dieselfde as ander inwoners behandel te word nie, maar veel eerder beter omdat blankes onteenseglik die waardevolste en onontbeerlikste bevolkingsgroep was en is. Ek moet byvoeg dat die drietal onderwerpe in die boektitel (blankheid, Afrikaans en Afrikaner) in sommige van die voordragte nie direk aangespreek word nie.

    Vanweë “the absence of the white South Africans” in die genoemde navorsingsprojek is besluit om hierdie opvolgbyeenkoms te hou (xix). Die ironie is dat van die 16 voordragte net die helfte deur blankes gelewer is en daarby onder andere deur blankes soos Melissa Steyn en Christi van der Westhuizen; twee mense vir wie dit ‘n passie is dat die spreekwoordelike skaakbord net swart blokkies mag hê. Heelwat besonderhede word oor elkeen van die deelnemers verstrek (vii-xvii). Die voorwoord is deur ‘n ANC-kameraad en die uitvoerende hoof van Mistra, Joel Netshitenzhe, geskryf. Naspers is een van Mistra se borge (xxii). Wat ek by uitstek doen, is om die menings wat uitgespreek is, te belig. Ek probeer om my te weerhou van voor die hand liggende kritiek. Die 16 voordragte word in dieselfde volgorde as in die boek bespreek.

    1. Kgalema Motlanthe, die kommunis en tussentydse ANC-president (2008-2009), het die inleidende voordrag gelewer. “Whiteness … has historically privileged a particular racially defined social group by dint of skin colour” (1-2). Dit is ‘n gewilde leuen. Blankes was eeue lank in politieke beheer van die land, nie vanweë velkleur nie maar danksy hulle vermoëns. “Racial discrimination is neither permissible in our legislative framework nor allowed in the public domain” (2). Dit is nog ‘n leuen. Die 1996-grondwet verbied nie rassediskriminasie nie, maar laat dit ooglopend toe en die ANC-regering maak ruimskoots hiervan gebruik deur suiwer rassisties teen blankes te diskrimineer, bv by die vulling van poste en bevorderings in die staatsdiens.

    Desnieteenstaande kom Motlanthe met hierdie beskuldiging: “South Africa is a colonial construct, meaning the notion of racism, or racialism, is rooted in its historical framework” (2). In werklikheid is daar rassisme in sowel die verlede as die hede. Hy verwys na “whiteness as a social construct” (2). ‘n Gewilde hedendaagse neiging, bv in die sosiologie, is om alles waarvan nie gehou word nie, ‘n konstruksie te noem. By begrippe vind daar noodwendig intellektuele konstruksie plaas, maar dit word op grond van waargenome kenmerke gedoen. In soverre daardie kenmerke bestaan, is hulle werklik en die boustene waarmee gekonstrueer word.

    Motlanthe skryf die blankes se bevoorregte posisie toe aan die industriële revolusie. “The dawn of industrialism disproportionately empowered Europeans in comparison to the rest of the world” (3). Waarom het die Afrikane nie die Europeërs voorgespring nie? “[The] narrative of human history was Europeanised … all conscious efforts have to be made to decentre whiteness, through the creation of spaces for marginalised narratives, all of which have an equally [!] justifiable claim to the centre of historical consciousness” (3). Hy sê egter nie op grond waarvan bv Afrikane op gelykheid met Europeërs aanspraak kan maak wat bv prestasies betref nie. Waarvan hy nie hou nie, is dat blankes die norm is waaraan ander groepe hulle meet. Sy ideaal is “dislodging whiteness from its perch of normativity” (4).

    Hy probeer sy uitvlug in “the commonality of humanity” vind; dus “that the pool of human knowledge has incrementally benefitted from all humanity” (4). Maar alle rasgroepe het seker nie in dieselfde mate tot kennis bygedra nie. Om die voor die hand liggende gevolgtrekking hier te ontduik – “the reigning toxic culture of ‘whiteness’” (5) – is sy raad “to reconstruct our world in line with non-racial principles” (5). Volgens Motlanthe is ons primêre identiteit dat ons mense is (5), gevolglik is “debunking whiteness … a shared moral duty” (6). En swartheid? Ten slotte haal hy uit die Grondwet aan: “All citizens are equally entitled to the rights, privileges and benefits of citizenship” (6), maar dit is presies wat die ANC-regering vir blankes misgun.

    1. Melissa Steyn, wat aan die Universiteit van die Witwatersrand met “Diversity Studies” gemoeid is, is een van die radikaalste kritici van tradisionele blanke standpunte oor ras en geslag. Vóór 1994 was daar glo “the violent subjugation of the majority by a white minority in every dimension of national life” (9). “Racial injustice has been the organising logic of our social formation over generations” (12); dus sekerlik ook vóór die begin van apartheid in 1948. Afrikaners “were most overtly implicated in institutionalising and supporting apartheid … [they] could not deny their culpability, unlike [!] English South Africans who, despite being beneficiaries of the ‘racial contract’, were able to claim not to have been signatories to it during the apartheid period” (10). Blankes en veral Afrikaners reageer glo op ‘n drievoudige manier op hulle aandadigheid aan apartheid: “innocence, withdrawing, and claiming victim status” (10). “Withdrawal has been achieved through retreating into private spaces, such as ‘semigration’ to elite neighbourhoods” (11).

    “Accusations of genocide, as in the right-wing rhetoric of farm murders … show a commitment to ignorance about how black South Africans have been, and continue to be, affected by the pervasive white preference of the system” (11). Sy verwys dan na “black pain” en beveel aan blankes “[should] educate themselves” (13). Sy noem nooit swart gewelddadigheid nie, maar wel “the burden of colonial and apartheid economic and social violence” (14). Wat volgens haar nodig is, is “a radical rearrangement of society” (14).

    1. Andries Nel het as die kind van ‘n Suid-Afrikaanse diplomaat in Brasilië skoolgegaan, daar polities verlig geraak en ‘n adjunk-minister in die ANC-regering geword. Hy haal Rick Turner (1941-1978), ‘n aanhanger van Steve Biko, aan oor “inequalities … being largely the result of exploitation and of inequality of opportunity” (19). Wat klaarblyklik veronderstel word, is eendersheid in talente. Maar Turner erken darem: “The maintenance of their cultural identity by white South Africans is a reasonable wish” (19). Nel maak twee opmerkings waarmee ek saamstem: “Obscenely generous executive renumeration” en “Leadership is required to ensure that unions share responsibility for the quality of services delivered, for improving the performance of government, and for fighting corruption and inefficiency” (22). Nel is gevra om oor “Where are the Suzmans, Slovo’s, Fischers and Naudés of today?” te praat, maar hiervan het min tereg gekom.
    2. Mary Burton is in Argentinië gebore, het ‘n leidende rol in die Black Sash gespeel en was ‘n kommissaris van die Waarheids- en Versoeningskommissie (WVK). Soos die WVK beveel sy aan: “a scheme be put into place to enable those who benefitted from apartheid policies to contribute towards the alleviation of poverty” (25). Oor die WVK noem sy ook “that findings made against the ANC remained a bitter source of resentment” (26). “It is apparent that, among those who choose to isolate themselves from the lives of the majority of South Africans, there are some who harbour racist and ignorant views about the state of present-day society, who criticise corruption and inefficiency as if these were racially defined characteristics” (29). “The white person’s burden today is not guilt, not leadership, but acknowledgement of past and on-going privilege; and the resultant responsibility to accept radical change and to participate in developing a more inclusive society” (32) – alles oorbekende politieke retoriek.
    3. Christi van der Westhuizen, ‘n dosent in sosiologie aan die Universiteit Pretoria, val weg met: “It is absolutely necessary work to disturb whiteness by making it seen, as it derives its power from operating invisibly as an unspoken regime of oppressive norms. Whiteness is therefore not skin pigmentation, but the meaning attached to pinkish, white-ish skin … The symbolic naturalisation of white superiority has a material effect, in the form of white privilege and black deprivation” (35). Apartheid word “an effective affirmative action scheme” genoem (36). Sy onderskei drie soorte Afrikaners: [1] “The Afrikaans African nationalists, [2] the neo-Afrikaner or Afrikaans enclave nationalists, and [3] the Afrikaans South Africans” (37). [2] is “the” Afrikaners (37), wat tot “inward migration” geneig is (38). Vir diesulkes “die taal is central” (39). “Afrikanerness … is a claim to effect separateness” (39).

    Wat Van der Westhuizen se voordrag van die ander onderskei, is haar gebruiklike voorspraak vir homoseksualiteit; dus haar grief teen “heteronormality” (40). “The enclave version of Afrikaans whiteness draws the lessons of reinventing racism as culture, and heterosexism as family values … the family was centrally placed in colonial racisms” (39). Dit is juis die huisgesin en familieverband wat deur ‘n kulturele marxis soos Van der Westhuizen ondermyn word as een van haar bydraes tot die afbreking van Westerse kultuur en beskawing. “Racism and sexism [are] inherent in Afrikaner nationalism” (40). Haar ideaal is “an inclusive humanity based on social justice” (41).

    1. Lynette Steenveld, ‘n joernalis, begin deur blankheid as “a constructed social identity” te beskryf (45). Volgens die marxis, Antonio Gramsci (1891-1937), “the state … can be understood as a system of trenches which contain and organize the struggles among and within classes in ways that do not threaten the capitalist order” (46). Sy oorvereenvoudig en oorveralgemeen daarna met hierdie stelling: “The history of South Africa from colonial times is an anti-colonial struggle of the indigenous population against European economic expansionism” (46). Sy haal outeurs aan wat soortgelyke hoogs omstrede stellings maak, soos: “Black workers began building the modern labor movement, organizing on a formally non-racial [!] class basis, and soon displaced the racist unions as the institutional center of South African labor” (48). “We cannot theorise ‘whiteness as a position of advantage’ in South Africa without locating it in relation to the history of capitalist development and the struggles of working people against it, and the forms of state it engendered” (49).
    2. Bobby Godsell is ‘n bekende persoon in sake-, veral mynbou-, geledere. Hy erken die werklikheid van ras: “Race clearly is and will continue to be a powerful shaper of social identities, and an agent in the exercise of power and wealth in South Africa” (51). Godsell beweer: “This pattern of race-defined access to both power and wealth is not only a stain on our history, it remains a dynamic force shaping both our present and future” (52). Maar hy dateer hierdie skandvlek terug tot vóór 1994. Sy beskuldiging is teen die blankes gerig, terwyl dieselfde beswaar teen die ANC-regering geopper behoort te word. ‘n Historiese wanklank is sy verwysing na “Van Riebeeck’s hedge” as voorbeeld waarvolgens “land was increasingly reserved for the economic use and benefit of whites” (52). Lees in hierdie verband gerus die deurwinterde historikus, Dan Sleigh, se uitmuntend nagevorste artikel: “Politieke versinsels rakende die amandelheining” (LitNet 29.08.2018).

    Godsell verwys na “our country’s legacy of a racist past” (55), maar hy versuim om die rassistiese hede, wat doelbewus deur die swartes geskep is, te veroordeel. Hy begeer “a fair society and a sustainable democracy” (56). “Fortunately, South Africa is not alone in its concern about social cohesion and social justice. In the wake of the 2006 financial collapse, leaders from all sectors of society and in many countries are looking for growth that is more inclusive and fair” (56). Godsell weet hoe om mooi broodjies te bak.

    1. Dirk Hermann is die hoofuitvoerende beampte van Solidariteit. Hy het sy voordrag aangebied in die vorm van ‘n brief wat hy aan Moeder Afrika skryf. Dit was sekerlik ‘n goed bedoelde poging om die saak van die Afrikaner en Afrikaans aan ‘n oorwegend vyandige gehoor te stel. Maar ek dink die inkleding van sy lesing het meegebring dat hy kwalik in sy doel kon slaag. “I was born of you, Mother Africa, a child of Africa” (57). “Our brothers, like the Sotho’s, the Matebeles and the Tswanas … But Mother, why do you build statues to honour the Mfecane of my other brothers, but I, I am the exploiter? Why is Shaka a freedom hero, but Piet Retief, the murdered one and other Voortrekkers are the ones who offend? Why is that which was done to my other black brothers by black brothers not called a crime against humanity? … Why are you so patient when it comes to black on black violence?” (58). “By your silence you are normalising violence” (61).

    “Mother, I didn’t want to be subservient to European colonialists” (58). “I fought the First Anglo-Boer War or First War of Freedom as an African tribe, and I became the first African tribe to defeat a colonial power” (59). Afrikaans word sonder kwalifisering ‘n “African language” genoem (59). Hermann kry ‘n goeie hou in wanneer hy sê: “What astonishes me most is that you have made someone else’s language your language of aspiration. You gave up on our own language … In this way, you are going to lose your children; this makes them colonialists of a special type” (62). “White children … are experiencing discrimination by a system” (61). “I do not have a colonial motherland … [but] you don’t include me in the definition of African; your narrative is a simple good/bad narrative. White is bad and black is good. You are saying all problems started the day I arrived. You marginalise me and are upset when I keep myself aside. The racism of your other children is seen as legitimate demands; but my legitimate demands are racism. You refer to me as ‘them’ and your other children you call ‘us’. That makes me vulnerable for I am a visibly discredited minority” (62). “Mother Africa, are you a racist mother? (63).

    1. Ernst Roets is die adjunk-hoof van AfriForum. In sy voordrag vertel hy die linkses die waarheid. Sy lesing is myns insiens die hoogtepunt in die bundel. “I regard my cultural identity as an Afrikaner as an inseparable part of who I am. I regard my geographical identity as an Afrikaner as non-negotiable” (66). “White people … are currently being exploited … the story of post-apartheid South Africa [is] a story of double standards” (66). “If we discuss blackness we are only allowed to discuss how black people have been exploited in the past and not how black people need to change their way of thinking. Because the latter would be racist” (66).

    “The Population Registration Act … was repealed because of its racist nature. Ironically, the laws that have been implemented since then continue to discriminate on the basis of race … ‘White’ is not defined in the Employment Equity Act, nor in the Broad-Based Black Economic Empowerment Act, nor in the Promotion of Equality and Prevention of Unfair Discrimination Act. ‘Black’, however, is defined as ‘a generic term referring to Africans, coloureds and Indians” (67) – in die ANC se orde van voorkeur. “According to our Constitution, every citizen has the right to freedom of association and unfair discrimination is prohibited” (67). Maar vryheid van assosiasie word oral in die openbare lewe (skool, universiteit, werkplek, sportveld, woonbuurt, ens) deur opgedringde rasse-integrasie ondermyn. Rasse-diskriminasie as sodanig (die hoofbeswaar teen apartheid) word nie in die Grondwet verbied nie, net onregverdige/”unfair” diskriminasie. Die ANC as ‘n nie-onbetrokke instansie en sy/die howe besluit wat as onregverdige diskriminasie beskou word.

    Shaka en Mzilikazi het volksmoord gepleeg maar word as helde beskou. “Where black people killed each other, took each other’s land and even committed genocide, it doesn’t matter, because they were black” (68). Die Vlakplaas-misdrywe word dikwels in herinnering geroep eerder as dié in die Quatro- en ander ANC-strafkampe. In Amanzimtoti is Kingsway tot Andrew Zondo-straat hernoem, ter ere van ‘n bomplanter wat skuldig is aan “murdering a baby, a little girl and three women” (68). Roets verwys vervolgens na gevalle van dubbele standaarde ten koste van die blankes aan die Universiteit Pretoria, Stellenbosch, Vrystaat en Noordwes. Sodanige dubbele standaarde “can also be labelled black privilege. Black privilege is the privilege to implement racist policies and then call it transformation” (70). “Black privilege is the privilege to believe and argue that your race is so superior that you are excluded from the very definition of racism and that you can never be racist, simply because you are black. That, ladies and gentlemen, is the ultimate form of racism” (71).

    1. Xhanti Payi is ‘n ekonoom en kommentator oor die sakewêreld. Oordrewe geluk het die ANC-regering in 1994 te beurt geval: “It found a highly developed economy with a strong complement of infrastructure” (73-74). In dieselfde asem skryf hy egter van “the legacy of the dismal period prior to 1994” (75). Soms is sy opmerkings in die kol: “So restrictive is the rise in wages of the previously exploited that analysts blame this phenomenon for the stalling of economic advance. Thus, it is argued, the South African economy is not growing because it has become globally uncompetitive as wages in the country increase” (79). Dus, oorkompensasie van werkers vind plaas terwyl daar ‘n oorskot werkloses is wat lone laer behoort te dwing. Terselfdertyd word nie genoeg klem op die betroubaarheid, toewyding, doeltreffendheid en produktiwiteit van werkers gelê nie. “Rising wages and land prices constrain the repeat of wealth creation as achieved before 1994” (82).

    Die bodemlose put-sindroom word aan die nalatenskap van apartheid en kolonialisme toegedig: “The majority of black young people in South Africa start on a negative footing since they spend their intitial years of work plugging the hole of unearned incomes by their forebears … The deficits or loss of income and wealth from apartheid and colonial exploitation of parents or families has to be repaid in this new era” (80). Dit is ‘n sotlike situasie. Niemand behoort in die hede oorvergoed te word vir die beweerde vorige ondervergoeding van ander mense nie. Deel van die probleem is dat van baie swart werkers verwag word om nie net na die behoeftes van hulle gesinne om te sien nie, maar van ‘n onrealisties uitgebreide familie terwyl van owerheidsweë nooit voorbrand vir geboortebeperking gedoen word nie. Veral swartes wend hulle tot lenings teen hoë rentekoerse wat hulle nie (kan) terugbetaal nie. Die ANC-regering moedig hierdie wanpraktyk aan deur die name van sommige wanbetalers periodiek van swartlyste te verwyder. Die ekonomiese las hiervan word op die meer gegoede inwoners afgeskuif: “The burdens of debt accumulated through the centuries of exploitation and exclusion are on the shoulders of the free and emerging middle and aspiring capitalist class” (83).

    1. Mathatha Tsedu is ‘n militante, linkse joernalis wat blykbaar geen goeie woord vir Afrikaans en Afrikaners het nie. Hy het sy skoolopleiding danksy Bantoe-onderwys gratis ontvang, maar daar is geen teken van dankbaarheid hiervoor by hom nie. Afrikaans was deel van sy skoolloopbaan: “It was, also, of course, an instrument of oppression” (87). Meer as een keer maak hy melding van die beweerde verwaandheid/aanmatiging/”arrogance” van blanke Afrikaanssprekendes (87, 88). As Afrikaners hulle saak stel, raak hy die moer in: Afrikaans “is still being used to sustain a legacy that shouldn’t be here with us today. And, for me, I was sad to hear Dirk [Hermann] and Ernst [Roets] here. I was angry, ja. I was angry” (89).
    2. Pieter Duvenhage is ‘n filosofiedosent aan die Universiteit Vrystaat. Sy voordrag oor “Afrikaner intellectual history” is gebaseer op ‘n artikel wat hy in 2014 gepubliseer het. Hy maak gebruik van Isaiah Berlin (1909-1997) se onderskeid tussen negatiewe vryheid (“freedom from external interference”) en positiewe vryheid (“freedom to live a specific life – or being able to live a free life”) (99). Anders as voorheen, geniet Afrikaners glad nie meer (in dieselfde mate) hierdie twee soorte vryheid nie. Afrikaners het hulle vryheidstryd teen die Britse bewind aanvanklik in die Kaapkolonie en daarna in die Vrystaat en Transvaal gestry. Dit was terselfdertyd ‘n stryd van Afrikaans teen verdringing deur Engels en ook van Afrikanerkultuur teen oorheersing deur Britse kultuur. By Afrikaners het daar gevolglik ‘n sterk gevoel van “lotsverbondenheid” ontwikkel (98).

    Die outeur het hom vir die vroeë geskiedenis in groot mate op AH Murray se 1947-opstel, “Die Afrikaner se wysgerige denke,” verlaat. Van onlangse of hedendaagse belang, is dat uitgewys word dat die Afrikaner in sy oorlewingstryd histories voorkeur aan federalisme gegee het (100). Federalisme is bv grondliggend aan Hendrik Verwoerd se beleid van afsonderlike ontwikkeling, bv die tuislande (107). Die groepie dwase wat in 1990/94 namens die blankes met die ANC onderhandel het, het feitlik sonder slag of stoot van federalisme afgesien en terselfdertyd in groot mate sowel die negatiewe as positiewe vryheid van Afrikaners vernietig. Hermann Giliomee skryf: Die liberaliste “have been very naïve in believing the ANC talk that it is a non-racial movement. I have always argued that it is a nationalist movement, using non-racialism only in winning and consolidating power” (111). Alexis de Tocqueville (1805-1859) het na aanleiding van sy besoek aan Amerika in 1831 tot die volgende gevolgtekking gekom: “Minorities can only become part of the majority if they abandon the things that are really important to them” (111). Dus, Afrikaners kan Afrikane word en hulle met die ANC se nasiebouprogram vereenselwig, maar dit geskied ten koste van Afrikanerkultuur, insluitende Afrikaans.

    Duvenage sluit sy opstel soos volg af: “This contribution has attempted to show how Afrikaners, in a variety of ways, have tried – and continue to try – to meet the central challenge of South African society, namely how to live with diversity. To do so has led to an intellectual tradition that is positioned between the two extremes that always tempt those who hold power in South Africa; that is, to overemphasise either difference or similarity” (112).

    1. Hein Willemse is ‘n ANC-aktivis en Afrikaansdosent aan die Universiteit Pretoria. Soos hy dikwels graag doen, beklemtoon Willemse dat 60% van die Afrikaanssprekers nie-wit is en dat Afrikaans “a creole language” is (115). Daarmee gee hy te kenne dat hy die deurslaggewende belangrikheid van die Afrikaans (in sowel die verlede as die hede en toekoms) van blanke Afrikaanssprekendes, oftewel Afrikaners, misken, asook dat hy die geringe bydrae wat nie-wittes tot Afrikaans gelewer het, heeltemal oorskat. Willemse erken sy spesialisering in eensydigheid: “I focus mostly on the black history of Afrikaans rather than the known hegemonic history inculcated by Afrikaner nationalist education, propaganda and the media. In the debate on language and culture we often hear only the Afrikaner Christian National version of the story of Afrikaans, but its history is a multi-faceted one to which many South Africans of every hue have contributed. While our recent socio-political history often casts Afrikaans as the language of racists, oppressors and unreconstructed nationalism, the language also bears the imprint of a fierce tradition of anti-imperialism, anti-colonialism, and of an all-embracing humanism and anti-apartheid activism” (115-116).

    Standaardafrikaans is in werklikheid nie ‘n kreoolse taal nie. Die Nederlander, DC Hesseling, het Afrikaans in 1899 tot ‘n gemengde taal verklaar, maar DB Bosman het hom in 1916 teengespreek (121). Die nie-blankes se bydrae is te gering om Afrikaans ‘n kreoolse taal te noem. Maar Willemse skryf (wensdenkend): “The creole language theory is in the ascendancy” (122). In die HAT word “kreools” gedefinieer as: “taal wat ontstaan uit langdurige kontak tussen twee taalgemeenskappe, een gewoonlik Europees en die ander inheems, wat eienskappe van elkeen behels en wat mettertyd die moedertaal van die gemeenskap word.” Wat Willemse doen, is om ingevolge sy politieke agenda ‘n Nederlandse taalkundige soos Hans den Besten (122) slaafs na te volg deur voor te gee dat die Khoi- (ensovoorts) stroom die hoofontstaanstroom van Afrikaans was en waarby die plaaslike blanke Hollandssprekers as die systroom later aangesluit het.

    Die blankes aan die Kaap was polities en kultureel in beheer. Hierdie blankes se omvorming van Hollands was van deurslaggewende belang; nie dié van mense wat deesdae as benadeeldes geparadeer word nie. In watter mate Den Besten die spoor kwyt is, blyk uit sy volgende stelling: “Were it not for the agency of the ‘indigenous Khoekhoen and imported African and Asian slave labor … there would be no Afrikaans’” (122). Hier word mense wat dalk in geen ander opsig skeppingsvermoë geopenbaar het nie, voorgestel as diegene wat ‘n taal geskep het. Dit is ook belangrik om duidelik te onderskei tussen die ontstaan van Afrikaans, waarin nie-wittes ‘n (geringe) rol gespeel het, en die ontwikkeling, uitbouing en amptelike erkenning van Afrikaans, wat feitlik uitsluitlik aan die blankes, dus Afrikaners, te danke is.

    “Mainly” in die volgende sin behoort net op Hollands/Nederlands betrekking te hê: “the simplified, creolised speech, with its roots mainly in Dutch, the seafarer variants of Malay, Portuguese, Indonesian and the indigenous Khoekhoen and San languages” (118). “The ‘first [Afrikaans] language movement’ (1874-1890) strenuously denied the creole nature of the language” (119). Die Afrikanernasionaliste van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) was deel van hierdie beweging. Die GRA het ‘n deurslaggewende bydrae tot die opkoms van Afrikaans gelewer. Maar mense soos Willemse en sy geesgenote verkies om die GRA (as “ethnic entrepreneurs”) met politieke retoriek soos die volgende te diskrediteer: “The nationalists of the GRA, sought to actively demarcate their language to the point of diminishing and stigmatising other speakers’ claim to it, declaring their own version of Cape Dutch as prestige Burger Afrikaans, the distinct ‘white man’s language’” (120). ‘n Opsig waarin die GRA volgens Willemse en diesulkes gesondig het, is “using written Dutch as the basis for its [Afrikaans’] codification” (120); iets wat Willemse se kreoliseringsmanie verwater. Moedswilligheidshalwe oordryf hy dan: “Afrikaans was constructed as a white language, with a white history and white faces” (121).

    Oor die gesonde beginsel van moedertaalonderwys, wat tydens die politieke bewind van die Afrikaner (eerder as onder die Brit of Engelsman) voorkeur geniet het, skryf Willemse: “Under apartheid rule language was deployed as a tool of tribalism in the service of the divide-and-rule policy, and, instead of a sign of empowerment, it became a marker of under- and mis-education. One of the unintended consequences of the apartheid policy and Bantu Education was the level of self-loathing that speakers developed around indigenous languages, which they perceived as having little or no value in a contemporary business or educational environment” (123). As Willemse se uitgangspunt taal en kultuur was en nie politiek nie, sou hy waardering gehad het vir die beleid van afsonderlike ontwikkeling, wat gepoog het om iedere groep se taal en kultuur te bewaar en uit te bou. Dit is weens die ANC se sug na absolute mag in ‘n eenheidstaat dat gepoog word om taal- en kultuurverskille uit te wis, moedertaalonderrig aan al hoe meer kinders en studente te ontsê en patetiese onderwysresultate te behaal. Alle tale behalwe die koloniale taal Engels ly skade, maar dit hinder Willemse klaarblyklik nie, wat nogal eienaardig is by iemand wat veronderstel is om ampshalwe Afrikaans te bevorder.

    Willemse is geen voorstander van Standaardafrikaans nie, al word dit deurlopend angepas, omdat hy Standaardafrikaans as blankes se Afrikaans beskou. Vandaar hierdie wensdenkery: “Black speakers are demanding the re-standardisation of their [!] language [Afrikaans], the recognition of regional varieties” (124). Waarheen Willemse eintlik mik, is die vervanging van Standaardafrikaans met geradbraakte Afrikaans, spesifiek die brouseltaal Kaaps. Daarom skryf hy: “Ons moet onthou dat die bruisende toekoms van Afrikaans … reeds in ons veeltalige [!] stedelike strate soos dié van Kaapstad en sy townships vorm aanneem” (Frank Hendricks en Charlyn Dyers, reds, Kaaps in fokus, Stellenbosch: Sun Media, 2016, p 75). Willemse vier sy militante politieke aktivisme deur op vandalistiese gebeure soos die volgende, waarvan hy deel was, te roem: “In 1976, UWC [University of the Western Cape] became the hub of the student uprising in the Western Cape” (Mistra 125). In die UWK se Departement Afrikaans is vervolgens begin met “reshaping academic thinking around Afrikaans” (126). Willemse se hoogs afkeurenswaardige houding teenoor Afrikaans is ‘n lewende bewys van wat hierdie UWK-strategie behels. Standaardafrikaans word verwring tot “Apartaans” (126), soos die polities misleide André P Brink dit genoem het.

    Willemse sluit sy voordrag soos volg af: “Today Afrikaner nationalism has been severely diminished and, along with it, the standing of Afrikaans in the public sector. Nonetheless, in the private spheres of culture, private education, the media and subscription television, Afrikaans has seen an exponential growth. As suggested earlier, the very nature of contemporary Afrikaans, the white-speaker bias of its media products and dominant institutions, remain under constant discussion, and we still have to recognise the multi-faceted nature of the Afrikaans-speaking community, the numerical dominance of its black speakers, and the need to advance Afrikaans in a multilingual, all-inclusive, antiracist* environment, as an example and as part of the development and intellectualisation of African languages. We also have to recognise that Afrikaans is at the core of many fellow South Africans’ sense of identity, and that they are not necessarily white” (126-127). Let daarop dat Willemse geen kritiek uitspreek teen die afskaling van Afrikaans in die openbare sektor nie. Hy rep ook geen woord oor die bedenklike gehalte van Afrikaans in die private sektor nie. Pleks daarvan loof hy die groei van Afrikaans in teruggesnoeide geledere. Soos te wagte, word Afrikaans sonder meer as ‘n Afrikataal geklassifiseer pleks van sy Europese herkoms en wese te erken. Afrikaans behoort sekerlik tot die kern van Afrikaners se kultuur. Dit geld nie in dieselfde mate vir nie-Afrikaners nie; veral nie vir die bruin elite waarvan Willemse deel is nie. [* Asof Willemse tot so iets in staat is.]

    Om Willemse se blatante dislojaliteit teenoor Afrikaans se illustreer, kan lesers gerus na die webwerf van Tydskrif vir Letterkunde op die internet gaan. Willemse se gesindheid jeens Afrikaans blyk nie net uit wat hy sê en skryf nie, maar ook uit wat hy as redakteur van daardie vaktydskrif doen; ‘n tydskrif was eens naas Standpunte die mees gerekende Akrikaanse letter- en taalkundige publikasie was. Op die “Afrikaanse weergawe” van die tuisblad, wat uitsluitlik in Engels is, staan dat hierdie tydskrif “articles on theoretical, applied or comparative aspects of African literatures and cultural practices” publiseer. Die inhoudsopgawe van die jongste uitgawe toon 12 artikels waarvan nie ‘n enkele een in Afrikaans is nie, en twee huldeblyke geskryf deur Willemse. Dáár word genoem Willemse is die “eeste bekleër van die Leerstoel Zuid-Afrika: talen, literaturen, cultuur en maatschappij aan die Universiteit Gent, België.” Willemse se aanstelling is geloof, onder meer op LitNet, as wonderlike erkenning van Afrikaans in die buiteland. Myns insiens is Willemse se aanstelling deur linkse politiek* gemotiveer eerder as iets wat spesifiek in belang van Afrikaans is. Willemse as die eerste bekleër van daardie leerstoel sal nie Standaardafrikaans nie en allermins Afrikanerkultuur bevorder; net so min as wat Nelson Mandela se voorlesing van Ingrid Jonker se gedig, “Die Kind”, tydens sy inhuldiging as president in 1994, ‘n blyk van erkenning van Afrikaans was. Albei gevalle is wesenlik manifestasies van linkse politiek. [* Die Belgiese regering het 30 miljoen euro aan die ANC-regering ter ondersteuning van onteiening sonder vergoeding belowe (Netwerk24, 10.09.2018).]

    1. Nico Koopman is ‘n teoloog en is as vise-rektor van die Universiteit Stellenbosch (US) daar om pluraliteit, diversiteit en multikulturaliteit op die bestuursvlak te verwerklik. Hy is ‘n voorbok by die verengelsing van die fakulteit teologie en die universiteit in sy geheel. Die huidige topbestuur besef klaarblyklik nie dat hulle lippediens aan pluraliteit, diversiteit en multikulturaliteit onversoenbaar met die gedwonge, gelykmakende, monokulturele verengelsing van die US is nie. Ten spyte van sy voorkeur vir Engels, is Koopman deur bv die Afrikaanse Taalmuseun en -monument genooi om ‘n toespraak oor Afrikaans te lewer. Soos by Hein Willemse trek Koopman die streep van sy hibridiese biologiese oorsprong deur tot by die wenslikheid dat Afrikaans (maar nie Engels nie) ook maar hibridies, dus ‘n heksebrousel van Afrikaans en Engels, mag wees.

    Koopman bak mooi broodjies soos: “We have beautiful stories to tell about our liberation from racism and of our victory over racism” (134). ‘n Uitlating soos die volgende drup van naïewe heuning: “Forgiving love … is embodied in the life and person of Nelson Mandela. This absurd, forgiving love was experienced at the hearings of the TRC [Truth and Reconciliation Commission]. Manifestations of this love granted South Africa the wonder of a transition to democracy” (136). Lê die absurditeit nie veel eerder daarin dat vergewende liefde toegeskryf word aan die stigter van die gewelddadige MK nie, asook aan die ongebalanseerde, bevooroordeelde WVK? Koopman swyg oor die skandes, misdade en onbeskaafdheid wat tydens die “bevrydingstryd” plaasgevind het, asook die voortgesette owerheidsgesteunde en -toegepaste rassisme.

    Hy erken darem: “There are still bad things happening in South Africa” (134), maar hy sal slegte dinge eerder by die blankes as die swartes soek, of as hulle by die swartes te vinde is, sal dit aan die nalatenskap van apartheid toegeskryf word. Ons moet glo kleurblind wees, behalwe as ons kleur ten koste van die blankes kan bysleep: “Do we need to refer to each other in colour categories? Yes, we need to do this for the sake of trying to make some reparations for wrongs that were done along colour lines for centuries” (134-135). Hier dink Koopman aan rassediskriminasie vóór 1994; nie aan die huidige diskriminasie teen blankes nie. Laasgenoemde soort diskriminasie behoort volgens hom ‘n “interim arrangement” te wees (135). Het hy al ooit van ‘n enkele ANC-kameraad gehoor dat rassediskriminasie teen blankes in die afsienbare toekoms, indien ooit, afgeskaf gaan word? Gaan onteiening sonder vergoeding kleurblind toegepas word? Nee, dit sal sekerlik by uitstek en selfs uitsluitlik ten koste van die blankes geskied.

    “It is not possible to claim excellence in a diversified society if you do not show hospitality to a diversity of persons, contexts, perspectives and ideas” (135). Die Wim de Villiers-US gee hoog op oor sy strewe na akademiese uitnemendheid. Is Afrikaans as diversiteitsfaktor net so welkom soos Engels in die US- klaskamers, op sy verhoë en in sy administrasie? ‘n Kenmerk van ‘n universiteit van hoë akademiese gehalte is dat ‘n diversiteit van idees nie net toegelaat word nie, maar deurlopend aktief aangemoedig word. Hierdie toets vir akademiese uitnemendheid dop die huidige US skouspelagtig. Die De Villiers-US duld geen regse of selfs bloot tradisionele, polities-behoudende aktiwiteite of openbare toesprake op sy kampusse nie. Die “ander kant” van ‘n linkse saak word onderdruk en nie gestel nie. Geen regse of selfs bloot nie-linkse politikus of Afrikaanse blanke skrywer of rasegte Afrikaner sal deur die huidige US met ‘n eredoktoraat vereer word nie.

    Al druip die huidige US die toets van veral ideesdiversiteit skouspelagtig, beweer Koopman waaragtig: “The type of university that enhances life together in diversity is plausible. It is a moral imperative … A truly South African university is therefore a university that strives to make a transformative and healing social impact” (137). Hierteenoor stel ek ‘n waarheid soos ‘n koei: Die ongetransformeerde US van weleer was suiwer akademies-wetenskaplik in vele belangrike opsigte ‘n voortrefliker opvoedkundige inrigting as die huidige een.

    Teen die einde van sy toespraak kom Koopman onvermydelik by sy “ethos of

    hybridity”, dus ongebreidelde deurmekaarboerdery, uit en draai hy al sy politieke en ander ideologiese krane oop: “where boundaries are not rigid but porous so that osmosis can take place, where people get rid of defensive and anxiety-filled minimalist identities, where they develop playful and liberating, cosmopolitan maximalist identities that make us say: yes, I am a Mandelian coloured, but through my hybridic living, my life in proximity and osmosis with my black/white/Indian brothers and sisters I am also more than coloured; yes, I am a Christian, but through my hybridic living with other religious and secular faiths I am more than Christian; yes, I am a South African, but through my osmotic living with brothers and sisters of other African countries I am more than South African; I am African, but through my life in interpathy with people from other continents I am more than African; I am heterosexual but through my hybridic living with people from LGBITQA+ communities I am more than heterosexual; I am male, but through my hybridic living with women I am more than male” (137). ‘n Mens kan seker sê hier is ‘n “heterosexual+” en ‘n “male+” aan die woord.

    1. Achille Mbembe is ‘n Kameroener wat oor Afrika-geskiedenis en politiek skryf. Sommige van die dinge wat hy sê, klink vir my meer aanvaarbaar as die uitlatings van sommige plaaslike swartes; moontlik omdat hy meer objektief kan oordeel. Hy sê bv: “There’s a huge need to take the immaterial wealth very seriously” (145), bv Afrikanerkultuur, insluitende Afrikaans. Hy dink byeenkomste soos hierdie een “are indispensable if we want to detoxify our public sphere” (141). Ek dink nie ontgifting is moontlik terwyl die ANC aan die bewind is nie. Idealisties praat Mbembe van “reopening the future for all” (141) en dan verduidelik hy: “Only those who are recognised have a chance to be heard” (142). Hopelik dink hy hier met deernis aan die blankes: “They have the feeling of being subjected to permanent misrecognition” (141). “What is going on is that a new cultural temperament is emerging, is in the making. We see it in a number of signals, the most important of which is the recent student movement. We see this new cultural temperament in events such as the decolonisation movement, ‘Rhodes Must Fall’, ‘Fees Must Fall’, the shift to a vocabularly of almost everything has to fall” (143). Dan vra hy die voor die hand liggende vraag: “What has to replace it? We talk about destroying that which exists rather than inventing or imagining what it is that we have to put in its place” (143).

    Hy het die sin om van “the suffering of yesterdag, and of today” te praat (144). “There’s a ‘politics of time’ that is shifting. The ‘politics of waiting’ is being replaced by the ‘politics of impatience’. People are willing to sharpen the contradictions; force them into the open and bring them to a point of hopeful resolution and, if necessary, through violence” (144). Hy noem dat hy baie mense teëkom wat die voorliefde vir geweld openbaar wat deur Frantz Fenon (1925-1961) verkondig is. In daardie opsig kan die nalatenskap van die “bevrydingstryd” nog hel vir die ANC en die land veroorsaak. Mbembe sê: “We [cannot] build a decent society if we do not address the question of indebtedness” (144-145); dus nie net besinning oor die nalatenskap van apartheid nie, maar ook besinning oor die nalatenskap van die onbeskaafde, gewelddadige “bevrydingstryd” en bowenal besinning oor en dankbaarheid vir wat al die inwoners van hierdie land aan die prestasies, kundigheid, toewyding, ens, van blankes, veral Afrikaners, te danke het.

    “The politics of difference and identity … is everywhere these days as opposed to the politics of commonality. I think that we thought that, with the end of apartheid, we could transcend the politics of identity and difference, that we could conflate nationalism with what is called ‘celebration of difference’. But the celebration of difference cannot be solid ground upon which to build a nation, especially in an era when nationalism is besieged by the forces of capitalist globalisation. And, insofar as capitalist globalisation is about denationalisation and deterritorialisation, we have to find a different way of dealing with the question of identity by highlighting not difference but commonality. We cannot be celebrating our differences: that’s what apartheid wanted us to do. What we have to celebrate is what it is that we share and what we share is our common humanity” (145). Dit is bloot ‘n herhaling van die geykte “oplossing” waarvolgens almal in dieselfde keurslyf gedwing word. Dit bied geen realistiese oplossing vir ‘n land soos Suid-Afrika nie omdat die groot kultuurverskille wat in die bevolkingsgroepe aangetref word, nie goedsmoeds met ‘n nasieboumanie oorbrug kan word nie.

    1. Mathews Phosa, ‘n vorige premier van Mpumalanga, was die laaste spreker. Hy was ‘n MK-kameraad wat in Mosambiek Afrikaansonderrig aan terroriste verskaf het sodat hulle meer doeltreffend dood en verwoesting kon saai. As vergoeding het Naspers ‘n bundel van Phosa se Afrikaanse rympies gepubliseer asof hulle gedigte is. Wat hy in sy voordrag sê, is egter nie sonder verdienste nie, bv “We are all migrants … We must not burden ourselves with the past but … build a future that is admirable and deserving” (147). “It is often convenient to pitch our tents in the past – that way it is easy for us to blame everything that is not working on everyone else – rather than to build our own home of the future with due cognisance of the shortcomings and good things of the past” (149). “A successful and cohesive nation engages in practices where everyone is treated equally, without favour” (153). Ook: “We must welcome critical debate and thinking that does not necessarily reflect our own” (148-149) – ‘n les van die US-bestuur nog moet leer.

    Hy val egter uit die minibus met die geykte opmerking dat Nelson Mandela “the father of our nation” is (147). Myns insiens is daar geen omvattende Suid-Afrikaanse nasie nie. In soverre daar plaaslik ‘n swart nasie is, kan kwalik van Afrikaners verwag word om kultureel deel daarvan te voel. Hy beweer ook dat mense soos Nelson Mandela en Desmond Tutu “positively influenced world events” (149) terwyl dit nie eens sonder teenspraak van Suid-Afrikaanse gebeure gesê kan word nie. Aan die positiewe kant sê Phosa: “The Afrikaner has a role to play in the future of our country. I hear that some of the Afrikaners feel that they are threatened by the government’s policies on issues of empowerment, land and quotas in sport … this is undeniably true” (150).

    Hy verwys na “our underperforming economy” en skryf dit tereg toe aan “our consistent disregard for sound economic growth principles” (149). “Our economy is ambling along at a substandard level as a result of our inability to gather and direct the skills and expertise that are available, as well as from interference by government in employment policies and practices. Successful nations are built on education, skills development and the harnessing of experience” (150). “Let’s open the doors and welcome those skilled and experienced Afrikaners and other whites who abandoned their beloved country in search of security and stability; and acknowledge their skills in our economy. Let’s make it easy for them to return and to stay” (151).

    Oor die gebrek aan wet en orde sê Phosa: “Often, government is nowhere to be found, arriving on the scene only when the smoke is thick and the security forces are tested to their limits … we must define the foundations of a new dispensation before further militant action equivalent to that of the 1980s is forced upon us” (151). “The exciting [?] road we chose in 1994 is long gone. Deep potholes and divisions are now threatening the very order on which our democracy is built. Populist calls for unfair land alienation and other suicidal economic policies threaten South Africa and its place in Africa and the world … prosperity can only become the norm if we abandon the idea that we are a revolutionary state” (151).

  • Fransi Phillips: Die tekens van die tyd

    Fransi Phillips: Die tekens van die tyd

    As ek terugdink aan die laaste jare voordat ons getref is deur televisie, rekenaars en die internet, wat ook die laaste jare voor die Soweto-onluste was, dink ek terug aan piekniekmandjies by die inryteater, simfonieorkeste in die Pretoriase stadsaal, glaskaste vol aandenkings wat my ouma nog ‘n paar jaar vroeër op bootreise om die wêreld versamel het, vergeelde foto’s van dr. Verwoerd, tikmasjiene, langspeelplate en porseleindiertjies wat mens kon versamel in koffieblikke.

    Dit was min of meer die dae waarin ‘n jong Australiër, Julian Assange, die seun van ‘n aktivistiese enkelma wat voortdurend op vlug was voor ‘n lastige man, Australië van hoek tot kant deurkruis het met ‘n byekorf op sy skoot, saam met sy jonger boetie en dié se hoenderhaan. Om die bye binne te hou sou die jong Assange die korwe in koerantpapier toedraai, maar op ‘n dag het die bye wat moeg was van die kar se geskud hulle pad deur die koerante gebeur. Deur die vensters en deure wat oopgemaak is om die woedende swerm bye vry te laat, het die boetie se hoenderhaan ook ontsnap en die veld ingestorm met die bye agter hom aan.

    ‘n Jaar of tien later kompenseer ‘n steeds jong Assange vir die verlies aan sy byeboerdery deur ‘n rekenaar so groot soos ‘n yskas te bou, met netwerke wat kan herinner aan die byekorf waarvoor hy so lief was en wat, in kombinasie met die sosiale aktivisme wat hy met moedersmelk ingekry het,
    dieselfde potensiaal vir rampspoed sou inhou as dié van ‘n woedende swerm bye. Sokrates sou met my saamstem dat die soeke na waarheid nie besonder populêr is nie.

    Ek vermoed dat tydsgees beskryf kan word as dít wat ons geleidelik begin verstaan wanneer ons alle politieke, artistieke, kulturele en tegnologiese uitings van ‘n sekere tyd bymekaarbring en saam probeer interpreteer.
    Hierdie kollektiewe menslike uitings noem ek vir die duur van hierdie skrywe “Die tekens van die tyd”.

    In 2006 het ek die eerste keer gehoor van Wikileaks. Ek het toe nog by die Tsjeggiese Ambassade in Pretoria gewerk, waar ek onder andere elke liewe dag van my lewe vir die ambassadeur ‘n drukstuk gemaak het van ‘n geweeklaag wat die Palestynse staat na elke ambassade ter wêreld gestuur het om te kla oor wat Israel nou weer aan hulle gedoen het. Elke liewe oggend het ek die faks uitgedruk en dit stilswyend op die ambassadeur se tafel gaan sit. Elke liewe oggend het hy dit met een veeg opgefrommel en in die snippermandjie onder sy tafel ingevee. Elke liewe oggend het ek in die stilligheid gelag terwyl ek my oggendkoffie afsluk. Hy het nooit gesê ek kan maar ophou om die donderse ding uit te druk nie, en ek was te diskreet om te vra. Ek was selfs te diskreet om iemand daarvan te vertel.

    Ek het gehou van my werk by daardie ambassade, veral van die dele waar ek filmfeeste moes organiseer vir ‘n Europese Unie van wie die onderskeie lidlande mekaar maklik sou vermoor oor iets so gering soos die spasies tussen letters op ‘n plakkaat. Daar was ‘n opvallende verskil tussen die films en ander kunsuitings van Oos-Europese lidlande wat pas aangesluit het, en dié van die Weste. Oos-Europa het ‘n hernieude trots getoon met die herontdekking van sy eie verlede en tradisies aan die einde van ‘n eeu van kommunisme wat hulle kulture tevergeefs probeer uitwis het. Die Tsjegge was trots op hulle ou en nuwe argitektuur, ou en nuwe ontwerp, ou en nuwe films, animasie, en grafiese kuns. Die toeëiening van ou tradisies
    in die werk van ‘n grafiese kunstenaar soos Marina Richterova
    het ‘n herlewing van ‘n ou kultuur ten doel gehad, terwyl toeëening in die Weste eerder ‘n soort hersirkulering sou wees van beelde waaraan die kultuur oorversadig geraak het, dermate dat kreatiwiteit as oorbodig beskou word.

    In die Weste was daar vir solank as wat ek kan onthou toenemende tekens van ‘n selfsatheid en ‘n skaamte oor hulle wit velle. “Europe does not exist,” het die Franse kulturele attaché vir my gesê. “Then what are we doing here?” sou ek vir hom gevra het as ek nie so diskreet was nie. Toe die Franse egter beswaar aanteken omdat die Tsjegge nie ‘n film met Afrika as tema wou wys nie, het ek hom ewe diskreet daarop gewys dat dit eintlik Wes-Europa is wat ‘n koloniale verlede het.

    Dit was aan die begin van die millennium. Die Oos-Europeërs het hulle nasionale trots probeer sluk in ooreenstemming met Europese Unie-standaarde, maar nie so diep dat hulle nie in die groot eetkamer vol antieke kaarte net langs my kantoor die sg. Visegrad-groep vir Suid-Afrika
    kom stig het nie. Ek onthou mnr Konvalina het ghoelasj in bier gekook
    in die kombuis, wat hy opgedien het in mandjies wat hy uit brood gebak het
    en wat saam met die ghoelasj geëet moes word. Die lande wat saam geëet het voordat die ambassadepersoneel op die oorskiet getrakteer is, was die Tsjeggiese en Slovaakse Rebublieke, Pole en Hongarye: almal lande wat tans op Merkel se senuwees werk in hulle onwilligheid om hulle kultuur op te offer aan ‘n derde wêreld waaroor hulle met goeie rede nie vreeslik skuldig voel nie.

    Die filmfeeste was die eerste oorsaak van ‘n sekere euroskeptisisme in my hart, wat verder versterk is deur ‘n boek wat ek in Afrikaans moes vertaal vir die destydse Tsjeggiese korrelkoppresident Vaclav Klaus wat die Europese projek uit ‘n ekonomiese oogpunt met die grond gelyk gevee het.

    Dit was eers met die nuwe ambassadeur, wat besluit het dat kultuur so onbelangrik is dat hy my nodiger het om fone te antwoord, dat my diskresie my op ‘n dag verlaat het en my tong ‘n lewe van haar eie gekry het.
    Sy ( my tong ) vra toe vir daardie ambassadeur of ek nie sommer ook sy agterent vir hom moet afvee by al die ander vervelige takies waarvoor hy my misbruik nie. Kort daarna is ek op ‘n vliegtuig Rusland toe.

    Maar kom ons keer terug na Wikileaks. Ja, tot op daardie oomblik
    toe my diskresie my in die steek gelaat het, het ek geglo Wikileaks,
    die beweging wat gestig is deur bg. Julian Assange om by regerings se internetkommunikasiesisteme in te breek en hulle vuil geheime aan die wêreld uit te lek, was uit die bose. Regerings, het ek geglo, bestaan uit goeie mense soos die goeie ambassadeur wat voor die slegte ambassadeur my baas was, en wat geheimhouding nodig het om hulle goeie werk te kan doen. Ek het nooit gewonder hoekom goeie dinge in die geheim moet gebeur nie. Mens bly maar nog lank ‘n maagd na jou eerste seks.

    Toe kom ek in Rusland, waar ek die wonder van politieke inkorrektheid ontdek . “Die Weste dink ons wil soos hulle wees,” vertel ‘n veertienjarige my. “Maar ons lag vir die Weste, want ons is vry.” En ek begin wonder
    oor boelsjit. Oor almal wat deur die goeie Weste in goeie oorloë
    moer toe gebom is om vry te word onder ‘n tirannie van goeie politieke korrektheid. Ek onthou die spinnerakke in Saddam Hoessein se hare
    toe hy onder die vloerplanke uitgekrap is om gehang te word oor kernwapens wat tot nou toe nog nie opgespoor is nie. Ek onthou die bebloede lyk van Gaddafi, en Hillary Clinton wat lag: “We came, we saw, he died.” Ek sien ‘n onderhoud op die Russiese televisie van Obama
    wat vir Poetin vertel dat die twee van hulle saam vir Sirië gaan binneval om Sirië van Poetin se vriend Assad te bevry en Poetin wat kortweg antwoord: Njet. Ek sien die arrogante konsternasie op Obama se gesig, by die gedagte dat iemand vir hom nee kan sê en boonop nog in so ‘n veragtelike taal soos Russies. En nee, dit kan nie propaganda wees nie, dit was ‘n direkte uitsending.

    Kort ná hierdie insident is daar ‘n Westers-gesteunde staatsgreep
    in die Oekraïene, en nog ‘n paar maande later begin Islamic state
    babas aan flarde kap in Sirië. Alles natuurlik heeltemal toevallig,
    en wat nie toevallig is nie, is Poetin se skuld.

    Assange begin Wikileaks in 2006 en veroorsaak in 2010 ‘n opskudding
    met die publikasie van Chelsea Manning se bekentenisse van invalle in Irak en Afghanistan waarvoor Manning in die tronk gegooi word.
    Toevallig word Assange in daardie jaar van verkragting aangekla deur ‘n Sweedse meisie wat die wonder van “me too” ontdek het tydens gewone volwasse seks. Maande later erken sy dat sy eintlik net ontsteld was oor ‘n kondoom wat gebreek het. Dis nou maar van Assange: Hy sukkel blykbaar om dinge binne te hou .

    Teen die tyd dat die wêreld uitvind hy is onskuldig, is hy egter reeds weer skuldig bevind omdat hy nie tereg gestaan het vir iets waaraan hy onskuldig was nie. Hy het eerder in die ambassade van Ecuador in Londen gaan wegkruip wetende dat die vals verkragtingsklag sou kon lei tot ‘n reeks uitlewerings en Westerse politieke boelsjit waarvoor hy uiteindelik in die ergste geval die doodstraf vir hoogverraad opgelê sou kon word. Dis hoekom hy nou al vir 6 jaar lank alleen in daardie ambassade sit, en swerms bye in die vorm van gekraakte inligting oor die aardbol uitstuur. Die meeste van hierdie inligting hou verband met Amerika se rojale bevrydingsoorloë waarin hulle mense van olieproduserende lande buiten Saudi-Arabië verlos van hulle eie geloof, kultuur, en tradisies. As mens iets moet sê van die kultuur van ons tyd, sal dit wees dat kultuur in ons tyd die nuwe fascisme geword het.

    Die aanslag op kultuur word ook voortgesit in die Europese Unie, waar onderlinge kulturele verskille reeds toe ek nog by die ambassade gewerk het stelselmatig uitgewis is. Die uitwissing word nou verder geneem in die vorm van ‘n oorname deur die mense van lande wat die bevryding van kultuur in hulle eie lande so ondraaglik gevind het dat hulle na Europa moes vlug. Europese leiers soos Victor Orban in Hongarye en Matteo Salvini in Italië wat hulle eie kulture wil beskerm word as fasciste gebrandmerk.

    In 2016 veroorsaak Assange nog ‘n storm, toe hy inligting publiseer oor Hillary Clinrton se aandeel in die oorlog in Libië en Sirië en die bewapening van Al-Kaida en die Islamitiese Staat, wat eintlik maar dieselfde is as die vroeëre Moedjahedien en die Taliban, maar elke keer van naam verander as die Amerikaanse ondersteuning van die terroristegroepe te ooglopend raak.

    Die nuutste naam is Al Nusra in Sirië. Soos ons almal weet, word Poetin vir die uitlek van hierdie inligting ook verantwoordelik gehou, asof die probleem in die eerste plek by die bekendmaking van die misdade sou lê eerder as by die misdade self. Hoe Poetin verantwoordelik kan wees vir ‘n misdaad waarvoor Assange sit en wegvrot in die Ecuador-ammbassade en die kuberkraker Guccifer tronkstraf uitdien vir die feit dat hy ingebreek het by die private bediener wat Clinton wederregtelik vir staatsake gebruik het, sal net die Amerikaners weet.

    Die Amerikaanse snobberkoningin Oprah Winfrey kan gesien word as een van die gesigte van die snotliberale tradisie van multikultiralisme. Daarteenoor staan die Russiese teenvoeter vir multikultiralisme: die filosoof Alexander Doegin. Doegin word in Europa beskryf as die brein agter Poetin.

    Hoewel Poetin ‘n brein van sy eie het, is dit tog so dat Doegin gesien kan word as die beliggaming van die hedendaagse Russiese tydsgees, wat volstrek teenoor ‘n multikulturele tydsgees staan. Daar is niks universeels aan die mensheid nie, sê Doegin. Daar bestaan nie so iets soos een gedeelde menslikheid nie, en dan veral nie ‘n mensheid ondergeskik aan ‘n Westerse persepsie van wat menslikheid is nie. Hierdie persepsie word aan almal opgedring. Daar word nie vir die Russe gevra wat hulle persepsie van die werklikheid is nie, of vir die Chinese nie. Die antwoord word eenvoudig opgedring: menseregte, liberale demokrasie en die vrye mark.
    In werklikheid is die mensdom egter uit verskillende menshede opgebou,
    en uit verskillende beskawings met eie waardesisteme. Die grootste en kleinste volke het almal ‘n eie ervaring van wat reg is, wat verkeerd is, wat die mens is, wat god is.

    My boek, Liefde in die tyd van die internet, bemoei hom tot ‘n groot mate
    met die kultuur waarvan die Russies-Ortodokse Alexander Doegin deel is:
    Katedrale in sneeubedekte donker woude waar die gelui van klokke mense inroep na ‘ n binnekant van kerslig, goud en ikone en waar die koorsang met die klokke harmonieer. Dis ook die kultuur van skrywers soos Tolstoi, Poesjkin, Dostojewski, Toergenjef, Gogol, Brodski, Boelgakof, en van komponiste sos Tsjaikofski, Rachmaninof, Glinka, Balakiref, Rimski-Korsakof, Skrjabin, Sjostakowitsj. Dis die land waar Diaghilef, Nijinski, Barishnikof, Paflowa, en Noerejef vandaan kom. Die land van wit nagte in Sint Petersburg, van polities inkorrekte pelsjasse en Siberiese woude en mere, van die Kremlin en Rooiplein en kommunistiese betongeboue, van baboesjkas en kossakke en kaviaar in boekweitpannekoekies en vodka.
    Die Russe gaan nie hulle kultuur vir ‘n ander verruil nie, in die eerste plek omdat jy gaan sukkel om hulle te oortuig dat dit ‘n onverdienstelike kultuur is, en in die tweede plek omdat geen ander kultuur hulle gaan help oorleef in die ysige land waarin hulle bly nie.

    Kultuur is nie beperk tot ‘n snobistiese skilderytjie hier of konsertjie daar
    of kunsuitstallinkie wat net deur die intellektuele elite bewonder kan word nie. Dit kan veel eerder gedefinieer word as die vorm waarin die mens
    sy wêreld ontmoet. ‘‘’n Mensheid wat sy eie kultuur afsterf verloor sy greep op die wêreld, sy vermoë om met ander om te gaan en uiteindelik sy vermoë tot oorlewing. In ons eie land is dit my kultuur wat dit vir my onmoontlik maak om  56 moorde en 79 verkragtings per dag te hanteer
    onder ‘n regering wat niks doen om dit te verander nie. Blankes in ons land het nou inderdaad ‘n punt bereik waar die bevryding van eie kultuur wat die rojale Weste in die tagtigs en negentigs vir ons deur sanksies bewerkstellig het, ons fisiese oorlewing bedreig. .

    Op een punt in Liefde in die tyd van die internet sê die skrywer van die boek, ‘n sekere Phillips, vir haar hoofkarakter Hanna, tydens ‘n gesprek oor tydsgees: as daar nou al ooit ‘n gefokte tyd was, is dit reg nou.
    Wat sou sy alles daarmee bedoel? Ek weet nie altyd presies wat in Phillips se kop aangaan nie, maar as ek kon raai sou ek sê sy het dit oor die gebrek aan en minagting van kultuur. Hierdie minagting begin waar lande wat nie ooreenstem met kultuur soos voorgeskryf die Nuwe Wêreldorde nie
    eenvoudig vernietig word, veral daardie lande met olie of oliepyplyne.
    Die vernietiging van kultuur hou egter nie daar op nie maar eindig binne in die kulturele hart van ou Europa. Al wat nog nie aangeval is nie, is Hollywood. Die gevolg is die dood van enige outentieke kulturele uitlewing, met ‘n kitsch en onsamehangende gebabbel oor menseregte deur mense wat ander nie eers die lug wat hulle inasem gun nie. Dan wonder ons hoekom daar geen waardering oor is vir outentieke kunsuitings nie, terwyl enige gomgat wat baby baby kan blêr verhef word tot ‘n god.

    Wikileaks het verderinligting gepubliseer oor Hillary Clinton se bewondering vir en vriendskap met die kunstenares Marina Abramovich. Abramovich is bekend vir haar performance art-sessies waartydens sy die idiotiese me too-beweging ver vooruitloop deur vir haar toeskouers meslemme en ander martelinstrumente te gee en dan kaal te gaan sit en wag dat hulle iets aan haar moet doe , totdat een of altwee terughardloop in Oprah se arms in waar hulle lekker lank en innig oor hulle eie slegtheid kan gaan sit en tjank.

    Nou, dis natuurlik dieper as wat hulleself dink, want terwyl hulle dink
    hulle is besig om die arme onskuldige kaal vrou se uitgelewerdheid aan die bose man wat nooit iets anders as uitbuiting, verkragting en onderdrukking op sy brein het nie na vore te bring, is hulle eintlik besig om dít te illustreer wat Camille Paglia lankal gesê het: liberalisme gee altyd aanleiding tot barbarisme, barbarisme gee altyd aanleiding tot sadomasochisme.

    Assange het ook kort voor die verkiesing in 2016 die aandag gevestig op die kunsversameling van Clinton se assistent John Podesta en sy broer Tony.
    Die uitstalling bestaan uit interessante beelde van die kannibaal Jeffrey Dahmer se slagoffers pas nadat hulle koppe afgesny is, plastiekvrouens wie se mae oopgesny en binnegoed uitgepak kan word, verhongerde seuntjies vasgebind in storte, rye en rye seksslaafdogtertjies met hulle hande agter hulle rûe vasgebind. Jy kan kuns op ‘n serebrale vlak interpreteer vir wat dit probeer sê, of jy kan jou daarin verlustig. Niemand kan bewys op watter van die twee opsies die sjarmante Podestabroers hulle obsessies grond nie,
    en ek gaan hulle die voordeel van die twyfel gee ten spyte van die perverse ondertone wat deur die eensydigheid van hulle versamelings beklemtoon word.

    Die interessantheid van Hillary Clinton en haar avant garde-bende
    hou egter nie op by die Podestabroers nie: Anthony Weiner, die man van Clinton se baie persoonlike persoonlike assistent Huma Abedin, maak ‘n ratse sprong tussen kuns en virtuele werklikheid deur sy Weense worsie op die internet aan minderjarige meisies te vertoon. Daarvan sê die skrywer, Phillips, in my boek Liefde in die tyd van die internet: Die liefde neem soms eienaardige vorms aan in die tyd van die internet. Wat Clinton se getroue eggenoot Bill Clinton betref, merk Phillips ewe spiteful op dat hy volgens sy paspoort ‘n pedofieleiland waar kinders aangehou word, 26 keer besoek het, en volgens homself nie eenkeer seks gehad het met ‘n kind nie.
    Jy sal vra wat Clinton op hierdie stadium met enige iets uit te waai het.
    Die antwoord is dat die Weste nog steeds tot ‘n groot mate deur die wêreldorde waarvan sy deel is, regeer word, tot so ‘n mate dat daar werklik min speling is vir Trump om teen hierdie tekens van ons tyd te reageer.
    Aan die ander kant het Trump sy eie hoere in sy hangkas en sy eie reeks van sotternye waarmee hy elke oggend op Twitter vorendag kom , waarvan die nuutste is dat China besig is om met sy toekomstige tussenverkiesings in te meng. Die gevolg is dat ons met ‘n dubbele stel van idiote te make het, waarvan die twee mekaar net af en toe vir ‘n geseënde windstil oomblik uitkanselleer.

    Ek dink nie Julian Assange deel noodwendig my obsessie met kultuur nie:
    sy ma was meer soos ‘n hippie wat geglo het in die mooi liberale deugde van menseregte, deursigtigheid en vryheid van spraak, en dit is die deugde waarmee hy grootgeword het. Dit maak sy bemoeienis met die liberaliste van die dag tegelyk meer ironies en meer betekenisvol. Dit gaan vir hom oor die manier waarop daardie selfde menseregte waarvoor kulture opgeoffer moet word, verkrag word nadat die offers gebring is. Die manier waarop die liberalisme van die nuwe wēreldorde op sy eie ideale kannibaliseer.

    Volgens google het Assange 5 ure voordat ek hierdie paragraaf begin skryf het, instemmend geknik op ‘n video waar iemand hom gevra het of Set Riche, die Bernie Sanders-ondersteuner wat voor die Amerikaanse verkiesing in 2016 vermoor is, wel ‘n bron van Wikileaks was. Die kopknik is die meeste wat enige iemand uit Assange sal kry, aangesien hy sy bronne ten alle koste beskerm, blykbaar selfs na hulle dood. Die feit dat ‘n bron van wikileaks wat inligting oor Clinton se sameswering teen Sanders bekend gemaak het vermoor is, is ook nou seker weer Poetin se skuld.

    Toe Assange in Maart vanjaar te kenne gee dat hy weet wie vir die Salisbury-vergiftigings verantwoordelik is waarvoor Poetin óók geblameer word, word sy internetverbinding in die ambassade kortgeknip. As daar iemand hier is wat my wil probeer oortuig dat dieselfde Poetin wat pas die Islamitiese Staat in Sirië in hulle moere in gebom het, nou skielik te dom is om ‘n omie op ‘n parkbankie behoorlik dood te maak, is jy welkom om te probeer.

    Wat betref my nostalgie vir my eie verlede en vir ‘n tyd voordat ons getref is deur Amerika: daardie nostalgie word elke dag sterker. Wat betref my obsessie met kultuur: aan my liefde vir die ou Europese en Russiese kulture
    sal niemand iets verander nie. Ek sal liefhê wie ek wil en haat wie ek haat, om my eie redes. Ek sal lag vir wie ek wil. Te hel met die res.

  • Brief: ‘Sonder vergoeding’ bloot ‘n aanval op wittes

    Brief: ‘Sonder vergoeding’ bloot ‘n aanval op wittes

    Ek het nog nie waargeneem dat enigeen oor die openlik rassistiese
    aspek van onteiening sonder vergoeding praat nie. Tereg weet almal dat
    onteiening gemik is teen grond in wit besit, maar daar is kru rassisme
    in die term “sonder vergoeding” verbloem wat niks anders is as ‘n
    openlike aanslag van die ANC op die wit minderheid nie, en waarvan die
    einddoel die uiteindelike ondergang van die wit minderheid sal wees.

    Wittes kyk na die aspek van “onteiening van hul grond” en is tereg
    ontsteld. Maar vir Ramaphosa gaan dit oor die komende verkiesing met
    hierdie onderbewuste boodskap aan die ANC se kiesers: kyk hoe straf
    ons nou die witman deur hom te verarm deur nie te betaal vir die
    witman se grond wat ons aan julle gaan uitdeel nie. Dit is presies
    dieselfde boodskap wat die barbaarse marteling en teregstelling van
    witmense tydens plaasmoorde oordra — kyk wat doen ons aan die witman.
    Wittes sien dit nie raak nie, maar die deursnee swart persoon weet
    presies wat daardie boodskap is.

    Elke redelike argument wat die ANC en ander voorstanders van
    grondhervorming moontlik kan maak, val plat as dit kom by die openlike
    rassistiese aspek van grondhervorming waar dit sonder vergoeding sal
    plaasvind. In alle lande wat waarin ‘n vrye mark gevestig is, is
    eiendomsreg ‘n fundamentele beginsel waarop die samelewing gebou is.
    Maak nie saak hoe die ANC onteiening sonder vergoeding bewerkstellig
    nie, die eerste stuk grond wat sonder vergoeding afgeneem word, sal
    effektief alle eiendomsreg in SA uitwis. En die ANC stel dit duidelik
    dat dit eiendom in wit hande is wat ter sprake is, dus maak ras die
    kern van die beoogde onteiening uit; dit gaan alles oor ras. Alhoewel daar
    10 miljoen swart huiseienaars is, is daar nagenoeg 40 miljoen
    swartmense wat sou kon aanspraak maak op die eiendom van 32 000 wit
    plaasboere en 700 000 wit huiseienaars — daar is dus eenvoudig nie
    genoeg eiendom in wit hande om moontlike aansprake van swartes te
    bevredig nie. Dit is vanselfsprekend dat sonder effektiewe
    eiendomsreg, sal daar binne enkele jare min wit persone wees
    wat enige eiendom sal besit. Dit kan uiteindelik ook alle vorme van
    eiendom wees wat afgeneem word, want presies dieselfde argument wat
    geld oor die witman se grond, mag geld vir alle rykdom in wit hande.

    Dit is ongelooflik dat so ‘n boodskap deur ‘n staatspresident
    uitgestuur kan word aan sy ondersteuners en dat die wêreld, en selfs
    ‘n deel van die wit minderheid wat geraak sal word, hom toelaat om
    daarmee weg te kom. Inteendeel, ‘n belangrike groep wit sakeleiers kyk
    op na Ramaphosa as die persoon wat hulle gaan red uit die verknorsings
    wat Zuma veroorsaak het.

    Ons staar hier in die afgrond af, waar ons enigste keuses veg, vlug of
    verdwyn sal wees. Verdwyn sal assimilasie met die swart meerderheid
    beteken, waar wittes wat hul eiendom verloor het totaal verarm is en
    ter wille van oorlewing hul identiteit, kultuur en selfs taal sal moet
    prysgee.

    Onteiening sonder vergoeding sal effektief die einde beteken van die
    demokratiese eksperiment van 1994 alhoewel die meerderheid wittes dit
    dalk eers oor enkele jare sal agterkom dat ons al vêr gevorder het op
    die pad wat Zimbabwe gevolg het.

    —Casper Labuschagne

  • Leon Lemmer: Die lot van blankes in Kenia

    Leon Lemmer: Die lot van blankes in Kenia

    In Kenia word die klein blanke bevolking in selfs groter mate as in Suid-Afrika deur swartes verswelg. ‘n Ander opsig waarin Kenia histories tersaaklik is, is dat daar eens ‘n gevestigde Afrikaner-boeregemeenskap veral in die omgewing van Eldoret op die hoogland was.* Ek het by vorige geleenthede hieroor geskryf (Praag 4 en 11 Maart). Volgens laasgenoemde rubriek was daar aan die begin van hierdie eeu nog net ‘n enkele (en daarby kruipsugtige) Afrikaanssprekende boer, Fanie Kruger, in Kenia oor. Wat in Kenia gebeur, kan aandui wat blankes plaaslik te wagte kan wees. Met politieke onafhanklikheid in 1963 het baie blankes en Asiate Kenia verlaat. “Of whites who are citizens of Kenya today, those with family roots in the colonial era number only between about three and five thousand” (McIntosh, bron hier onder, Kindle 162). Dit is minder as ‘n tiende van wat die getal eens was (1153).

    [* “European and South African settlers … ran their farms on the back of poorly paid Africans squeezed into labor by household taxes.” (McIntosh 1256). Hier word na die Britse koloniale regering se hutbelasting verwys, wat as doel gehad het om swartes te verplig om te werk en sodoende die land te ontwikkel. In beginsel kan dit nie verkeerd wees om teenprestasie vir owerheidsaalmoese te vereis nie.]

    Ook in ‘n ander opsig gaan ek in hierdie rubriek op een van my ou weë terug. Sommige linkse akademici, veral sosioloë en kulturele antropoloë, meesal Amerikaners, vind dit skynbaar onweerstaanbaar om veldwerk onder polities regses, of blankes wat bloot nie graag met swartes sosialiseer nie, te gaan doen. Daardie akademici onderneem sodanige navorsing nie om self tot ander politieke insigte te kom nie maar eerder om hulle politieke byderwetsheid op ‘n meerderwaardige manier in die resultate (in die vorm van gepubliseerde artikels en boeke) te adverteer. Weens gebrekkige objektiwiteit kan die wetenskaplike gehalte van sulke navorsing ernstige tekortkominge hê. ‘n Voorbeeld hiervan is Arlie Hochschild, ‘n sosioloog, se relaas oor regse blankes in die suidelike Amerikaanse staat Louisiana (Praag 4 Februarie).

    Vandag skryf ek weer oor Kenia se blankes. Hierdie keer na aanleiding van Janet McIntosh (gebore in 1969) se boek, Unsettled: Denial and belonging among white Kenyans (Oakland: University of California Press, 2016, 307p; Amazon Kindle $18,43). Tot onlangs het hierdie boek $27,75 gekos. Ek het die aankoop uitgestel totdat die prys meer bekostigbaar geword het. Anders as Hochschild is McIntosh ‘n kulturele antropoloog. Soos Hochschild is sy polities onredbaar links. Sy beskryf haarself as “a leftist American academic” (823). Vir haar doktorale proefskrif het sy navorsing oor die Swahili- en Giriama-stamme in Kenia gedoen (2997).

    McIntosh se linksheid kom van haar ma, Peggy (gebore in 1934), wat ‘n feminis en “anti-racism activist” is (Wikipedia). “I must give special acknowledgement to my mother, Peggy McIntosh, who in the late 1980s [1988] wrote a now well-known paper about [unearned] white privilege before that became a household phrase” (105). “My project [in Kenya] was (at least partly) about whiteness. I am sure my mother saw it before I did …I am particularly grateful for her intellectual influence” (112). Daardie invloed voed McIntosh se vooroordeel, soos ‘n mens uit ‘n sin soos die volgende kan aflei: “Although here and there one could find a settler with an unusual affinity for ‘the natives,’ most considered Africans to be intellectually inferior, polluting, and potentially dangerous” (162).

    “I was an anthropologist conducting research and rightly divined that my academic (and American) background gave me progressive leanings and an inclination to be critical of colonial projects” (472), asof Amerika nie koloniale of oorsese gebiede het nie. “In speaking to me, most settler descendants knew that I was unlikely to see things the way they do, or to represent them in a way they find flattering” (86). Hulle het haar tereg getakseer as “an embodiment of American liberalism” (1855). Met ander woorde, diegene met wie sy onderhoude gevoer het, kon haar bevooroordeeldheid aanvoel. Volgens die etnograaf, Stephan Pax Leonard, is antropologie as akademiese dissipline in Amerika en Brittanje in buitensporige mate links verpolitiseer, “turning fieldwork into some kind of politicised academic tourism. It is a form of intellectual terrorism that insists education is embedded in global structures of repression” (Travels in cultural nihilism, London: Arktos, 2017, 305p; Amazon Kindle $9.11, 1233 – ‘n buitengewoon briljante boek).

    Ter wille van objektiwiteit in navorsing moet daar glo teen “ethnographic seduction” gewaak word, “in which ethnographers develop a certain sympathy as a result of being embedded in the world of their respondents” (McIntosh 507). “The elderly former settlers and younger settler descendants who at first had seemed like museum pieces became real, human, and, in some cases, likeable … most did not enact the boorish persona of the hard-line white supremacist” (529). Terwyl McIntosh veldwerk gedoen het, kon sy heel moontlik die redelikheid van die blankes se standpunte en houdings insien, maar dit is myns insiens vir haar belangriker om eerder in die oorweldigend linkse Amerikaanse akademie aanvaarbaar te wees as in Kenia, wat sy nooit weer hoef te besoek nie. “I had to work harder to reestablish my critical distance – something that was easier once I returned from the field” (536).

    McIntosh se vooroordeel blyk ook duidelik uit die term “settler” wat sy deurgaans vir Kenia se blanke inwoners gebruik. Soos ‘n Keniaanse blanke dit stel: “‘Colonial’ and ‘settler’ … suggest something brutal, unimproved, unchanged” (2420). ‘n Blanke is “just a visitor here” (222) of ‘n “guest” (732) en word dus as ‘n “outsider” (290) of “interloper” (400) beskou, al het blankes hulle sedert die einde van die 19de en begin van die 20ste eeu in Kenia gevestig en grootliks tot die ontwikkeling van die land bygedra. ‘n Hedendaagse blanke Keniaan sê: “It would be a lot harder to demonize colonialism if the infrastructure of Kenya had moved on [since independence in 1963] and didn’t still look like the 1950s” (2493). Die meeste van hierdie sogenaamde setlaars “had been raised to think that their settler family members were good, giving people who lived bravely and sacrificed much, and that the colonial endeavor had been engineered to uplift Africa. Now they are informed that their forebears were oppressors, and that perhaps in some fashion they are too” (252). “Shame is not a comfortable dwelling place, and many settle into a defensive stance … A few, though, a small minority, have come to soul-search” (260).

    Nie-wit inwoners wat Kenia later as die blankes binnegekom het, veral Indiërs toe die spoorlyn gebou is, noem sy nooit setlaars nie. Die “unsettled” in die boektitel verwys na hierdie blankes se “tenuous task of finding their place in Kenya when the structure that their ancestors supported has been exposed – and widely re-presented – as deplorable” (112). Apartheid is dus nie ‘n voorvereiste vir die veroordeling van blankes in Afrika nie (maar McIntosh noem dat daar “passes and segregation” was “that looked like a prototype for apartheid” – 629), al het blankes voor politieke onafhanklikheid en swart regering ‘n konstruktiewe bydrae tot ontwikkeling oor sowat sewe dekades (1895-1963) in Kenia en selfs eeue (1652-1994) in Suid-Afrika gelewer. Beskou McIntosh blankes wat ná 1652 in Amerika aangekom het (wat heel moontlik haar en haar voorgeslagte insluit) as setlaars? Amerika was immers tot 1783 ‘n Britse kolonie. Wat blankes se bydrae tot Kenia se ontwikkeling betref, word daar woordeliks presies geredeneer soos Nelson Mandela plaaslik gedoen het: Die blankes “built a country for white people on the backs of black people” (857).

    “In this ethnography, I explore the subjective lives and stances of white Kenyans descended from colonial families as they navigate their unsettled sense of identity in the nation today … my material emerges from participant observation among roughly 150-200 individuals of middle- to upper-class status, about fifty of whom I interviewed … They continue to enjoy enormous privileges, but their self-consciousness and uncertainties suggest that in some respects, they are of two minds about their entitlement to belong. The phrase that captures the unease of some white Kenyans is ‘moral double consciousness’ …’this sense of always looking at one’s self through the eyes of others’” (222). McIntosh ontleen die frase “double consciousness” aan die swart Amerikaanse aktivis, WEB du Bois (1868-1963). Waarop dit neerkom, is dat blanke Keniane nie net bewus is van wat hulle is (dus hulle identiteit) nie, maar deur die verswelgende swart meerderheid geïntimideer word om ook (dalk veral) bedag te wees oor hoe hulle deur swartes bejeen word. Volgens McIntosh, “it can open the possibility of much-needed self-critique” by blankes (237). Maar let op McIntosh se gebruik van die woorde “privileges” en “entitlement,” waarmee sy impliseer dat blankes (noodwendig) op meer aanspraak maak as wat hulle regmatig verdien. Dit is blykbaar net swartes wat (selfs sonder teenprestasie) op bevoordeling geregtig is.

    McIntosh hou van Du Bois se “characterization of the fragile white American ego when challenged by even the slighest recognition of black humanity” (245). Sy pas dit toe op Kenia: “Among former settlers and their descendants, their nascent double consciousness stems from an unsettling of the colonialist notion that whites are paragons of humanity, and a realization that to some, they and their history represent injustice … they see themselves ‘othered,’ that is, refracted through essentialist stereotypes that portray them as part of an undesirable, alien social mass” (245).

    As swartes reekse misdade teen blankes in Kenia pleeg (bv diefstal, vee-rooftogte, die stigting van brande, plaasmoorde) is daar geen bohaai nie. Maar as daar ‘n uitsonderlike geval voorkom waar ‘n blanke ‘n swarte benadeel, selfs vermoor, het, word ‘n veldtog vir bv “redistributing white-owned farms” gevoer (148). “White Kenyans’ colonial history marks them as easy targets for grievances – ‘out group’ members who weren’t born from the soil, but instead, stole it (their ancestors did, anyway)” (724). Soos in Suid-Afrika is die nie-wittes, sonder kaart en transport, glo die “rightful owners” (1386) van al Kenia se grond. Swartes se “failure to make something perceptibly new out of the land, and perhaps even the invisibility of their blood, sweat, and tears, disqualify them from holding it” (1565). Die suiwer rassistiese redenasie teen ‘n blanke oortreder is soos volg in swart geledere verwoord: “He does not really represent Kenyans. Kenyans are black while he is white … for some his race made him unsuitable as a representative of the nation” (206). Dit bevestig McIntosh se onderskeid tussen setlaar (wit) en Keniaan/Afrikaan (swart).

    “The public stance of many white Kenyans has shifted from identification with Europe to proud Kenyan nationality. But beneath the surface, this change has been fraught with ambiguity. For one thing, history has left most of them with trappings of privilege, and for all of their efforts to support those in poorer communities, they prize their lifestyle of manicured gardens and cheap domestic help” (185). In Suid-Afrika het talle blankes sedert 1994 (skynbaar) ook entoesiasties pro-swart geword. As blankes beter as swartes daaraan toe is, is dit noodwendig weens bevoordeling of veel eerder danksy kundigheid, talent, ondernemingsgees, harde werk, ens? Is dit in die openbare belang dat die blankes se lewenswyse verlaag word totdat dit op dieselfde vlak as dié van die meeste swartes is? Word hierdie vereiste vir blankes net so dikwels aan bv Asiatiese inwoners gestel?

    Oor die beweerde goedkoop dienste van huishulpe: Dikwels word hier net aan die kontantloon gedink en nie aan die ander byvoordele (huisvesting, kos, klere, mediese versorging, aalmoese, gesteelde items, onterugbetaalde “lenings,” ens) nie. Die blanke werkgewers “know they are the backstop” (3272). Maar McIntosh skryf: “I couldn’t help thinking again that it’s the low pay itself that creates the need for this ‘backstop’ to begin with” (3280). Swartes verkies blankes as werkgewers bo swartes en Asiate. “They preferred to work for whites because they felt they were less likely to be physically or financially abused. But the pay from white Kenyans, they agreed, is low, and while several noted that their employers had an ‘urge to help’ with soft loans and emergency money, some indicated they had to make a strong case ‘with evidence and facts,’ as one man put it, to extract such assistance. When they received aid, employees appreciated the sense of a social safety net, remarking that there are advantages to being employed by the same family over the long term” (3322). “Employees do not necessarily beg for help; sometimes they simply expect that their employers, who assume responsibility for their basic need, will comply … If they do agree to help, they [whites] get a chance to feel virtuous … a gift or a personal loan is social glue” (3227).

    Sommige blankes vind huishulpe “emotionally exhausting … it’s easier to use appliances to clean one’s home, and they don’t have to deal with what they call the ’emotional rent’ of their servants” (3242). Met verwysing na die voorgeskrewe minimum loon beweer die voorbeeldige McIntosh: “I’d pay domestic staff at least three times that amount” (3025). “‘Staff’ is the word white Kenyans prefer today, skirting the decadent connotations of the term ‘servant’” (3071). As blankes aan die bewind is, word hulle vir die lae lone verkwalik. As swartes aan die bewind is, word blanke werkgewers steeds daarvoor verkwalik. Grootskaalse werkloosheid druk lone noodwendig laer. Dit is ‘n kwessie van vraag en aanbod. “I was struck by the contrast between their [whites’] gated residences and the tremendous poverty just a short stroll away” (514). Die blankes leef glo in ‘n “isolation bubble” (521). Die blankes tref veiligheidsmaatreëls weens misdadigheid. Hulle behoort nie daarvoor verkwalik te word nie. Die owerheid is veronderstel om almal teen misdaad te beskerm, maar doen dit nie doeltreffend nie. Armoede behoort ook eerder voor die deur van die regering gelê te word as om die klein blanke bevolking daaroor te verwyt. As die swartes beter regeer het, sou daar meer blankes én meer werk gewees het.

    McIntosh verwys dikwels vergelykenderwys na die omstandighede in Zimbabwe en Suid-Afrika. “In South Africa and Zimbabwe … whites have had reason to feel more destabilized, more unsettled, than perhaps ever before” (436). “To be sure, they [white Kenyans] haven’t seen the nadir of loss faced by white Zimbabweans forcibly removed from their farms over the past decade and a half in Robert Mugabe’s violent campaign of land reform. Nor have they faced an economic restructuring like that in South Africa, where racist apartheid-era protections for white employment were replaced by an affirmative action program to empower blacks” (199). Teen die blatante rassediskriminasie en doelbewuste benadeling van blankes in Zimbabwe en Suid-Afrika opper McIntosh geen beswaar nie. Dit lyk eerder asof sy dit verwelkom as blankes se verdiende loon en dat dit ook in Kenia toegepas moet word.

    Vir swart Keniane “to own land increasingly hinges on having deep ancestral roots in local soil” (252). “Many Kenyans hope to be buried on their ancestral homesteads, to dwell alongside the spirits of their forebears” (1241). Sommige swartes verwoord dit soos volg: “The land contains our history; it is the keeper of our memories and culture, and protector of our forefathers’ bones” (1580). Die swartes dateer hulle aanwesigheid in Kenia terug tot “since time immemorial” (778), soortgelyk aan die Khoi-San in Suid-Afrika wat as hedendaagse bruines daarop aanspraak maak dat hulle altyd hier was. Kenia se blankes, daarenteen, het glo “limited time-depth” (778).

    Hoe reageer Kenia se blankes op die skurkstatus wat sedert politieke onafhanklikheid in 1963 deur swartes en hulle wit meelopers (soos McIntosh) aan hulle toegedig word? Blankes “must lead a more clandestine existence” (274). By hulle is daar “political invisibility … most lie low” (800). Hulle vind hulleself “grasping for self-esteem” (283) en dit word bemoeilik deurdat swartes “control over the plotline of Kenya and the narration of its colonial past” het (283); soortgelyk aan die herskrywing van Suid-Afrika se geskiedenis sedert 1994 en die beheer wat swartes en spesifiek die ANC toegelaat word om op die openbare lewe met bv propaganda uit te oefen.

    Met politieke onafhanklikheid in 1963 is besluit dat Keniaanse burgerskap net aan nie-swartes toegeken sou word as hulle hulle ander burgerskappe opsê (741). Die gevolg was dat talle blankes en Asiate die land verlaat het. Sedert 2010 is dubbele burgerskap wel toelaatbaar, wat seker daarop dui dat Kenia graag blankes wil teruglok; ‘n stadium wat nog nie in Suid-Afrika bereik is nie. Van owerheidsweë word blankes in die nuwe Suid-Afrika eerder vervreem as gekoester. Byvoorbeeld, volgens Jacob Zuma het Suid-Afrika se probleme in 1652 begin.

    Selfs al het sommige van die blanke inwoners Keniaanse burgerskap word hulle verwerp omdat hulle glo nie “cultural citizens” is nie, dus “on mingled grounds of race, class and history” (306). “Many settler descendants I met cleave to their cultural comfort zones, and this, in conjunction with their geographic choices, often amounts to self-segregation” (2755). Soos ‘n blanke Keniaan dit stel: “When you actually socialize … you naturally do it with the people you feel most comfortable with” (2771). “Culturally we [whites] are quite different” (2810). Volgens hom is die blankes “merely one among many self-segregating tribes” (2771). “People stay with their own cultures. It’s the same even within the black culture, there’s tribal divisions” (2780).

    Onder die swartes vier swart bewustheid as “ethnic nationalism” hoogty en word oor blankes gevra: “How ‘African’ are they – and how African do they want to be?” (313). Dit is ‘n verlore stryd vir daardie blankes wat hulle identiteit wil behou en selfs ook vir blankes wat bereid is om hulle identiteit sover moontlik prys te gee, bv deur met swartes te trou. “Interracial dating was on the rise and increasingly accepted in the settler-descendant community … such relationships are ‘a real problem, because of the cultural issue’” (2849). “Although Kenya’s settlers were loath to marry Africans, and most kept African society at arm’s length, a select and striking few did stake their belonging on a particular kind of cultural intimacy” (2959). ‘n Keniaanse antropoloog en politikus, Richard Leakey, sê: Blankes se “most intimate relationships were nevertheless with other whites. If settler descendants are looking for a way out of the charge that they are socially isolated or racist, why don’t they publicly woo and marry black Africans more often? … they don’t feel bigoted or racist. So how do white Kenyans interpret their aversions to interracial marriage?” (2644). Maar Leakey het self albei kere met ‘n blanke getrou.

    Die blankes kan nie die kultuuroorlog teen swartes in Afrika wen nie, onder meer omdat hulle relatief te min is. Soos ‘n Keniaanse blanke dit stel: “Yeah, we don’t totally belong. We’re white people in an African country” (2315). Selfs in Amerika, waar blankes tans nog in die meerderheid is, is dit moeilik om die kultuuroorlog te wen vanweë die groot aanhang wat kulturele marxisme (onder die vaandel van bv liberalisme, progessiwiteit en politieke linksheid of byderwetsheid) onder al die bevolkingsgroepe geniet. Iemand soos McIntosh spreek die swartes oor niks aan nie.

    Swartes roei die natuur en wildlewe uit terwyl blankes bewaringsgesind is, maar ook dit word hulle nie ten goede gereken nie. Blankes kan glo “conserve and protest poaching precisely because they own so much land” (700). “The whites care more about African wildlife than they do about Africans” (1386). Hedendaagse blankes word vir “Kenya’s colonial history of sport hunting” verwyt (1604), maar “sporthunting was banned in 1977” (1686). In Kenia, soos in Suid-Afrika, word swartes in die omgewing van wildreservate bv geldelik beloon; nie om iets te doen nie, maar om te keer dat hulle wild stroop (1760). “Some ranches use the profits from tourism to support schools and clinics” (1784); dus ubuntu.

    Naas “moral double consciousness” gebruik McIntosh die frase “structural oblivion.” “The worst of the colonial past is sometimes renounced, sometimes held at arms’ length as a product of another time and another attitude, or sometimes denied altogether. These announcements of loyalty and protestations often seem heartfelt, but they are also adaptive efforts to belong in the face of having the wrong sort of history and the wrong lines of descent. Locating their comfort zone – that mode of moral conscious in which white Kenyans use their own yardstick – requires particular dismissals and blind spots, and particular ideas of good. To capture these, I have coined the phrase ‘structural oblivion.’ Structural oblivion is a state – a subject position – of ignorance, denial, and ideology that emerges from an elite social structural position, and it is constituted by the refusal of certain implications of social structure. In particular, structural oblivion includes refusing the experience of and/or reasons for the resentment of less privileged groups, and overlooking the ways in which one’s ideologies, practices and very habits of mind continue to uphold one’s privilege … If double consciousness has precipitated a minor crisis of identity for some settler descendants, structural oblivion is what allows them to shake it off” (328).

    Strukturele vergetelheid as doelbewuste selektiewe geheue word hier uitsluitlik aan blankes toegedig. Maar die swartes in Kenia wil (soos in Suid-Afrika) enersyds nie herinner word aan wat hulle alles aan die blankes te danke het nie (dink aan die bohaai wat opgeskop is toe Helen Zille beweer het dat daar ook iets goeds in kolonialisme/blanke bewind kan wees). Andersyds wil swartes hulle grusame wandade tydens die “bevrydingstryd” (in Kenia gepleeg deur die Mau Mau en in Suid-Afrika deur die ANC/UDF en PAC) onder die mat vee. Ek vind dit ironies elke keer as ANC-politici geweld in die nuwe Suid-Afrika veroordeel. Dit is ‘n geval van: Maak soos ek sê. Moenie maak soos ons kamerade in die vorige eeu met oorgawe gedoen het nie.

    Melissa Steyn, ‘n blanke sosioloog gemoeid met diversiteitstudie aan die Universiteit van die Witwatersrand (en bekend vir haar anti-blanke en pro-homoseksuele gesindheid) praat nie van blankes se strukturele vergetelheid nie, maar van “‘The Ignorance Contract’ and contends that white South African ignorance of the depredations of apartheid ‘must be studied as a social accomplishment, not just as a failure of individual knowledge acquisition’” (342). McIntosh borduur voort: “I locate systematic ignorance as well among some of my respondents, but with the phrase ‘structural oblivion’ I highlight the architecture of elite ignorance, self-deception, and ideology, a crucial component … like most people of European descent, my white Kenyan respondents presume a liberal, individualistic model of personhood in which persons are (ideally) self-determined and rational; a largely capitalist model of economy in which private property structures access to resources and land should be made ‘productive’; and a model of civic nationhood, in which ethnicity and descent should be irrelevant to rights. In the moral domain, they presume that a person’s intentions are or should be crucial to the adjudication of their morality, while individual deeds should be central to one’s entitlements” (350).

    “Such assumptions cluster together again and again, and their logic privileges European expertise by envisioning an ideal, ‘developed’ Kenya that looks like the West, eschewing customary African modes of organization and power (collective land rights, expansive kinship structures and attendant structures of reciprocity and obligation, ritual healing, or respect for occult agency, to name but a few) and actively marginalizing the colonial past, deeming it irrelevant; after all, if the individual is sovereign, the son does not inherit the sins of the father, and belonging is (or should be) established at the individual level rather than by descent” (357). Wat McIntosh in hierdie betoog aantoon, is dat die kultuur of lewensbeskouing van blankes en swartes verskil en nie dat blankes se oriëntasie of benadering noodwendig verkeerd is nie; eerder dat dit bloot onversoenbaar met dié van die swartes is. Selfs McIntosh erken: “It is possible that some of these liberal individualistic ideologies … might hold seeds of a less ethnically turbulent Kenya” (357).

    “Self-professed liberal whites in South Afrika treat fluency in a Bantu language as a signal of important social contact with black South Africans, and – more important – an index of feeling” (3557). In Suid-Afrika leef ons in ‘n tyd waarin van die inwoners, veral skoolkinders, verwag word om ‘n inheemse taal te leer, met “inheems” wat van owerheidsweë sorgvuldig omskryf word sodat die (verpligte) aanleer van Afrikaans uitgesluit word. Dít ten spyte van misleide, kruipsugtige Afrikaanstaalkundiges se onvermoeide pogings om die wesenlik Europese aard van Afrikaans so veel moontlik te verdoesel en Afrikaans eerder as ‘n inheemse Afrika-taal te deklameer.

    In Kenia “Kiswahili was decreed the national language in 1974, and English remained important as part of ‘the wider demand for equality of opportunity’ … English is also required in school and stands as the language of higher education … high court proceedings and parliamentary deliberations are conducted primarily in English, most national newspapers are written in the language” (3642). “In Kenya’s linguistic landscape, then, English is the paramount language of education, wealth, and cosmopolitanism, while Kiswahili is seen by most as a lingua franca with a nationalist flavor” (3650). “English is the language of highest prestige” (3667; ook 3898). Daar is ‘n “Kiswahili-English … hybrid form known as ‘Sheng’” (3658).

    “Younger white Kenyans born since Independence [1963] rhapsodise about Kiswahili, as if sheer enthusiasm might atone for colonial disparagement” (3741). Sommige van hulle sê van Swahili: “I love it; it’s a beautiful language” (3741). “Such aesthetic evaluations seem an overcompensation for the past, reaching the opposite extreme of popular colonial opinions of Bantu languages” (3741). In Kenia doen sommige blankes moeite om Swahili, die enigste amptelike taal, te leer en dit met swartes te praat. Let op hoe mislik beoordeel McIntosh dit: “Many of my younger white Kenyan respondents talk about Kiswahili with an attitude I call ‘linguistic atonement’; a stance of enthusiatic feeling about African languages, pitched as if to mitigate a history of colonial discrimination. Part of linguistic atonement is the hope that Kiswahili might help them achieve a sort of ‘connection,’ a mutual sympathy of sorts, with Kenya’s majority, while signaling their eagerness to be part of the nation … But while their linguistic attitudes seem to reach for reconciliation – the mending of pathological colonial relationships – I also suggest that these amends are limited” (3408).

    “What isn’t clear, though, is whether their efforts at linguistic atonement are enough for them to redeem their cultural citizenship … linguistic connection needn’t beget the bodily and social intimacies such as intermarriage or group socializing … And for all of the positive aspects of white efforts at linguistic atonement, it attempts reconciliation without making reparations inasmuch as it does not so much reapportion advantages as carve out a fresh way of inhabiting elite identity” (3979).

    “Many settlers spoke a simplified ‘secondary pidgin’ version op die pidgin Kiswahili used by upcountry people. However, many others barely attempted to learn even the most rudimentary versions of this language, which colonials and their subjects alike called ‘kitchen Kiswahili’ [Kisettla] since whites used it mostly to communicate with domestic staff” (3447). “Kisettla embodied, in the phrasing of the Kenyan linguist John Mugane, ‘a state of mind’; a willfully belittling stance … Their choppiness and lack of fluency showed a certain indifference to the language and its speakers” (3500). Swartes “will often mimic the settler Swahili” (3526). “Neatly matching Kiswahili’s noun classes with the appropriate prefixes in one’s adjectives and verbs shows respect, not only for the language, but also for one’s interlocutor; it is both formal and polite” (3749).

    Iets soortgelyks kan myns insiens van Kaaps in vergelyking met ordentlike, eerbare Afrikaans gesê word. In ‘n poging om die “eienaarskap” van bruines te beklemtoon, moet ons veral sedert 1994 dikwels aanhoor dat Afrikaans as ‘n kombuistaal ontstaan het. Daarteen voer ek graag aan dat Afrikaans, gedagtig aan die eerste vergadering van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) in 1875, eerder ‘n voorkamertaal is waarop ons, veral in die gedaante van Standaardafrikaans, ongekwalifiseerd trots behoort te wees. Die mengeltaal Kaaps, daarenteen, is (soms/dikwels) ‘n uitdrukking van minagting, of dan ten minste van ‘n gebrek aan trots, vir die Afrikaanse taal en vir Afrikaners. Wanneer Kaaps in sekere kontekste gebruik word, is die sprekers nie vry te pleit van uittarting van Afrikaners nie. Daar word dan doelbewus met Afrikaans gemors.

    Iets wat kenmerkend van volkekundiges is, is hulle belangstelling in onderontwikkelde mensgroepe se omgang met die okkulte. McIntosh is geen uitsondering nie. Sy skryf in besonderhede oor swart Keniane se bygelowe, bv hulle gehegtheid aan toordery en toordokters, asook hekse, spoke en voorvadergeeste, en die rituele wat daarmee gepaard gaan. Soos verwag kan word, is bygelowe by swartes tydens die “bevrydingstryd” uiters slu deur die Mau Mau ten koste van die blankes uitgebuit. Tans word die okkulte (bv voorvadergeeste) steeds polities tot die uiterste ter bevoordeling van swartes misbruik, bv om blanke plase (gratis) te bekom of daarop te plak of ten minste daar begrawe te word. Blankes het min simpatie met sulke irrasionaliteit en word daarvoor verkwalik. Dit word dus nog ‘n opsig waarin blankes kultureel nie Afrika-burgers is nie.

    Die slothoofstuk begin soos volg: “White Kenyans have a slang term for whites in Africa they perceive as especially retrograde: kaburu. The word refers to an unreconstructed type, possibly Afrikaner, definitely low in intellect and high in racism. In the decades after Kenya’s independence, settler descendants circulated schoolyard jokes hinging on a character named van der Merwe, a fictive Afrikaner who embodies the kaburu spirit” (4623). “The kaburu is disrespectful to Africans, logistically incompetent, and morally backward” (4627).

    Die blankes in Zimbabwe en Suid-Afrika word in woord en daad deur sowel die blanke Keniane as McIntosh as veel meer rassisties voorgestel as wat Kenia se blankes ooit was en veral is. In Kenia word deesdae dikwels gewag gemaak van “the mass incarcerations and human-rights abuses during the Mau Mau era [1952-1960]” (4694) deur blankes terwyl die gruweldade van die swart terreurbendes verswyg word. Dieselfde gebeur in Suid-Afrika. In Suid-Afrika “progressive white citizens are at pains to distance themselves from the apartheid regime and its racism, as well as the ‘Boer nationalists’ who continue to make separarist gestures” (4701).

    McIntosh daal so laag moontlik en is so gemeen moontlik deur soos volg te skryf: “A hundred years ago, British settlers found Afrikaners in Kenya distasteful because, says the historian Brett Shadle,* they were too lowly. The crude ways of the barefoot, undereducated Boers who had migrated north during and after the Anglo-Boer war and lived on under-resourced farms near Eldoret blurred the lines between white and African and embarrassed the cause of British settler ‘prestige’” (4709).

    [* Brett L Shadle, The souls of white folk: White settlers in Kenya, 1900s-1920s (Manchester University Press, 2015, 193p; Amazon Kindle $125,39). Teen R12,50 per Amerikaanse dollar kos hierdie boek R1567. Ek het ‘n gratis monster (tot by Kindle 285) afgelaai. Shadle is ‘n geskiedenisdosent verbonde aan die Virginia Tech, die derde grootste universiteit in Virginia. Hy is gemoeid met “courses on whiteness, African history and settler colonialism” (101). Hy bedank Janet McIntosh vir kommentaar op hoofstukke in sy boek (92). Volgens Shadle het ras nie ‘n biologiese grondslag nie. Dit is ‘n uitvinding (229). Vir Shadle gaan dit klaarblyklik om “the seamier side of European settlement in Kenya” (167). Hy erken: “It is a matter of what we wish te see” (177). In dieselfde reeks is die volgende boek, waartoe ek nie toegang het nie, gepubliseer: Will Jackson, The lives of Kenya’s white insane (19). Op die Amazon-webwerf word oor Shadle se boek gesê: “This book shows how settlers could proclaim real affection for their African servants, and tend to them with intimate medical procedures, as well as whip, punch and kick them – for these acts were central to the joy of settlement, and the preservation of the settlement.”]

    Die gevolgtrekking waartoe ‘n mens na aanleiding van die voorafgaande kan kom, is dat wat blankes in Afrika ook al doen, hulle kultureel te veel verskil om ooit werklik Afrikane te kan wees. Dit is ‘n wete wat ontstellend of vertroostend kan wees.

  • Leon Lemmer: Die boek wat ek nie wou koop nie

    Leon Lemmer: Die boek wat ek nie wou koop nie

    Gestel ek is passievol pro-wit en anti-swart en besluit om ‘n boek te skryf met die titel: Hoe sou dit wees as daar in Suid-Afrika geen swartes was nie? Dit sou my die geleentheid gee om oor ‘n fiktiewe blanke utopie te skryf. Suid-Afrika sou voorgestel kon word as bv ‘n doeltreffende, voorspoedige, veilige, korrupsie- en ellendevrye land. So ‘n land sou werklik vry en nie-rassisties kon wees; ‘n egte nasiestaat in die Europese tradisie waarin Afrikanerwaardes en Afrikaans gedy. Uit verskeie oorde sou egter heftig beswaar teen so ‘n utopie gemaak word. Die sekuriteitsbedryf sou oornag feitlik werkloos word. Vir oorlewing sou ruitglasondernemings op nuwe geboue en voertuie aangewese wees en nie meer hulle voorspoed uit inbrake kon put nie. Daarenteen sou die aanvraag vir stoep- en tuinmeubels die hoogte in skiet omdat mense weer buite hulle huise sou ontspan. Buitelugaktiwiteite sou eksponensieel toeneem. Die polisiediens sou kleiner en doeltreffender word, maar bitter min hê om te doen. Tronke sou op groot skaal in bv skole omskep kon word. Ou voertuigbuitebande sou (soos voorheen) nie tydens optogte verbrand word nie maar vir hergebruik herversool kon word. Oor optogte, betogings, vandalisme, plaasmoorde en terrorisme sou ‘n mens dan seker net in die geskiedenisboeke kon lees. Versekeringspremies en belastingheffings sou daal, die strate sou skoner wees, ens.

    Om te droom is nie noodwendig ‘n sonde nie. In die nuwe Suid-Afrika is ‘n mens darem nog vry om te dink, maar glad nie vry om uitdrukking aan jou denke te gee nie. Die Menseregtekommissie waak polities byderwets oor wat gesê of gepubliseer mag word. Die gepeupel span hierdie net veel wyer. Johann Rupert mag nie beweer dat radikale ekonomiese transformasie diefstal is nie; dat regstellende aksie in regstelende aksie ontaard het nie. Selfs in die geledere van die armsalige politici mag Helen Zille nie iets goeds van kolonialisme sê nie. Ek is seker vry om daardie utopiese boek in my studeerkamer te skryf. Die probleem is dat geeneen van die hoofstroom-uitgewerye daarin belang sou te stel om so ‘n boek te publiseer nie. Dit is in elk geval onrealisties en seker ook ongewens om een van Suid-Afrika se vier hoofbevolkingsgroepe (blankes, swartes, Asiate en bruines) weg te wens.

    Die blankes het Suid-Afrika uit die suidweste binnegekom. Op ongeveer dieselfde tyd het die swartes begin om die land uit die noordooste in te neem. Die Asiate het hulle heelwat later in die ooste van die land gevestig. Wanneer dit hulle pas, roem die bruines graag daarop dat hulle as die Khoi-San altyd hier gewees het. As bevoordeling of simpatie gesoek word, verkies die bruines egter om te beweer dat hulle van die slawe afstam; dus van mense wat ná die blankes hier opgedaag het. Van die swartes, Asiate en bruines word nie beweer – soos só graag oor die blankes – dat hulle setlaars (dus tydelike, verjaag- en selfs uitmoorbare inwoners) is nie. Dít dui op dubbele standaarde gebaseer op subjektiewe waarhede; eintlik blatante valshede.

    Sodanige dubbele standaarde geld ook in die publikasiebedryf. Dit is waarom Ferial Haffajee (gebore in 1967) toegelaat is om hierdie boek te publiseer: What if there were no whites in South Africa? (Johannesburg: Picador Africa, 2015, 153p, R265; Amazon Kindle $17,52). Let op die buitensporige prys per bladsy, asof die boek ‘n kosbare kleinood is. Die boektitel ervaar ek as hoogs aanstootlik, maar ek is ‘n lid van die enigste rasgroep wat in die nuwe Suid-Afrika maar vryelik aanstoot gegee mag word. Daar is geen moontlikheid dat hierdie boek rasseharmonie of versoening kan bevorder nie.

    Die boek is ‘n konkretisering van Nelson Mandela se gebalde vuis en nie van die handevatsindroom nie. Haffajee beweer egter: “[It] was always about black people extending the hand, not the other way round” (Kindle 1186). “It’s striking how much reconciliation is regarded as a one-way street – from black to white” (1451). Kort na publikasie het Dan Roodt reeds oor hierdie gewraakte boek op Praag (29 November 2015) geskryf. Ek wou ter bestendiging van my gemoed aanvanklik glad nie die boek koop nie, maar ek het so baie verwysings daarna in die polities byderwetse inligtingsmedia teëgekom dat ek in ‘n oomblik van swakheid toegegee en die boek gekoop het. Die boek is so eensydig anti-blank dat my moermeter deurentyd in die rooi was.

    Ferial Haffajee

    Haffajee was die redaktrise van die koerant Mail & Guardian (2004-2009), van City Press tot November 2016 en sedertdien van The Huffington Post. Haar rasklassifikasie is “Indian/Cape Malay” (671). “I grew up coloured” (1397). Volgens haar is daar egter net twee rasgroepe in die land, wit en swart, onderskeidelik die bevoordeeldes en die benadeeldes. “I am infuriated by former and unreconstructed privilege” (53). Die huidige selektiewe bevoordeling, gegrond op ras en geslag, ontstig haar egter glad nie: “It is not reverse racism” (892). Dit gaan glo om “make-right policies” (899). Die myns insiens briljante boek van Anthea Jeffrey oor swart bemagtiging is volgens Haffajee “an abomination that deserves to be exploded by a black scholar of empowerment” (1233).

    Haffajee beskou haarself as onbetwisbaar swart en reken dat Steve Biko se swart bewussyndogma ooreenkomstig haar wens aangepas moet word.* Sover my kennis strek is daar seker nie ‘n boek wat meer konsekwent anti-blank as hierdie een is nie. “We aren’t here to coddle whiteness” (993). Haffajee hou van mense “talking about white privilege and whiteness in tones that imply at once disgust and confidence to name and shame it” (552). “My establishment is black. The anatomy of my country is black” (395).

    [* In die praktyk gaan dit vir die ANC-regering om die bevoordeling van swart swartes. ‘n “Indian/Cape Malay” soos Haffajee is nie ‘n swart swarte nie, al wil sy hoe graag een wees. Kyk wat skryf een van die MK-stigters, Ben Turok, oor hierdie onderwerp: “After 1994, as Africans were promoted into all the organs of the state, non-Africans began to be sidelined, partly in the effort to make all our public institutions reflect the demographic profile of the country. Although the movement continued to use the phrase ‘blacks in general, and Africans in particular’ to refer to the subject of its historical mission of liberation, and as an essential ingredient of its official policy of redress, the various forms of ‘black empowerment’ that were enacted after 1994 came to refer to Africans and not to coloured or Indian people … From 2007, the top six leadership posts of the ANC were allocated to Africans, and this kind of representation has spread to lower organs of the movement” (With my head above the parapet: An insider account of the ANC in power, Auckland Park: Jacana, 2014, p 138-139).]

    Haffajee skryf: “My life is defined by and led by black power in all its manifestations and tributaries. From where I sit, blacks are the centre of my gaze in all ways. And this is why I find our narrative of black disempowerment by whites, of black domination by whites, of black marginalisation by whites, so hard to fathom it makes me feel like I am going stark raving mad. I feel as if I’ve come up against the power that does not know its name or its influence – it is why I think we need a new Steve Biko for the twenty-first century to hold up a mirror of black ability and beauty to see once again the possible and the potential” (1068).

    Geen erkenning hoegenaamd word gegee aan wat blankes plaaslik tot stand gebring het nie. Iemand het met hierdie juiste stelling vorendag gekom: “If it wasn’t for whites, you wouldn’t have the type of infrastructure we have now” (1206). Haffajee reageer hierop soos volg: “It’s the furthest thing possible from my thinking … I know the narrative … that apartheid was not that bad because we have First World infrastructure. It’s a popular race narrative among whites, coloureds and Indians, but it’s rubbish, of course. Apartheid infrastructure and spatial planning is still costing us enormously in the fractured design of the country and our intractable Group Areas. The 1913 Land Act. Homelands. Black spots. It’s one reason we are where we are” (1206). “The negotiation to end apartheid resulted in the compromise state, which has become almost a dystopia” (1457). Maar as dit hoe is, is die nuwe Suid-Afrika volgens Haffajee wonderlik: “For black people who have benefited from freedom (and for those in government), the [South African] story is one of accomplishment. Creating a working state from the destructive embers of apartheid’s divisive one has been a phenomenal achievement by any measure” (1240).

    Vir Haffajee, soos vir die ANC, begin Suid-Afrika se geskiedenis in 1994; dus met die “bevryding” en verwonderliking van die land. Nelson Mandela is “our founding father” (526) en “the world’s greatest statesperson” (1088). Hy is glo Suid-Afrika of selfs die geskiedenis se “finest son and statesman” (1101). Oor die Mandela-standbeeld by die Uniegebou skryf sy: “His beatific statue beams down” (1873). “Deeply proud of our founding story, I am an unapologetic disciple of the founding president and statesman President Nelson Mandela and his sidekick priest and fellow Nobel Peace Prize winner, Archbishop Emeritus Desmond Tutu. Their philosophies of peace and Ubuntu resonate in my soul. I like their bravery and take-no-prisoners style. I like how they moulded us from the smelter of apartheid into a rainbow nation under the African sun. It is almost an anathema to so declare your discipleship these days, but there it is” (1840).

    Haar reënboog verdof as sy wraak soek: “Our reckoning is not done and that reckoning increasingly takes a racial tone. It is what it is and it is where we are. The idea of a deeper and more resonant social justice and racial justice is taking hold in South Africa, with a majority opinion turning against the idea that we are a rainbow nation under God as Tutu first christened us … I now know the reckoning is nowhere near done. The unfinished business of colonialism and apartheid will be finished by a new generation” (1853). “Our politics will be radicalised by a new generation” (1924). Haffajee doen myns insiens alles in haar vermoë om radikaliteit, indien nie anargie nie, aan te por.

    Sy beskou haarself as “a child of freedom” (201). Die era vóór 1994 is nie Suid-Afrikaanse geskiedenis nie. Vir haar gaan dit net om “our freedom years” (38). Die tyd voor 1994 word glo uitsluitlik deur blanke boosheid gekenmerk. Dit is “painful history” (533); ons “evil past” (599). Geen direkte melding word van bv die vandalisme, sabotasie en terrorisme gemaak wat so prominent vóór 1994 was nie. By implikasie het sy net lof daarvoor: “I thank the leaders, the guerrillas, the activists who gave us freedom, and the ANC, too” (638). In soverre terrorisme in die verlede bestaan het, kan dit glo aan apartheid toegeskryf word, want apartheid “terrorised us” (75). In die nuwe Suid-Afrika bestaan iets soos plaasmoorde blykbaar glad nie. Niks positiefs word van blankes gesê nie en niks negatiefs van swartes nie. Die boek is bedoel as “a love song to the Mzansi” (44), die fiktiewe (swart) Suid-Afrikaanse nasie.

    In ‘n sin is Haffajee nie die outeur van die boek nie, maar eintlik net die samesteller. Deurlopend word die lesers daarna herinner dat sy (massiewe) “navorsing” gedoen het, maar die teks bestaan in groot mate uit wat ander mense, bv medejoernaliste, mondeling in geselsies of andersins tydens besprekings (“round tables”), wat sy met geesgenote gereël het, kwytgeraak het, sodat sy inligting vir haar teks kon kry. Dit gaan om die rekordering van hulle “stories” (68); ‘n geliefde tydverdryf in veral linkse Amerikaanse geledere, wat ook in Suid-Afrika uitgeslaan het, bv tydens die onderhoude wat die sogenaamde Waarheids- en Versoeningskommissie opgestel en opgevoer het.

    Aan die einde van die boek bestaan die “selected references” uit ses boeke en ses verslae. Haffajee verwys ook na vyf koerante waaruit inligting verkry is. Al hierdie bronne is uitsluitlik Engels, al het sy in die bruin woonbuurt Bosmont grootgeword (234, 671). Sy behoort dus Afrikaans (goed) magtig te wees. Sy was in ‘n skool vir bruines, maar dan kla sy valslik oor “the impact of Bantu Education on me” (625). Later erken sy dat dit “coloured education” was (873). Afrikaans, net soos Suid-Afrikaanse geskiedenis vóór 1994, geniet feitlik geen erkenning in die Haffajee-wêreldjie nie. Afrikaans is een van die baie Afrikanerprestasies wat goedsmoeds verswyg word. Taal – dit is sekerlik eerder ‘n stekie na Afrikaans – is glo “the new veneer masking racial separation” (1470).

    Haffajee gebruik die woord “gatvol” wanneer sy na die beweerde “automatic privilege” van blankes verwys (880). Sy ken ook die woord “baasskap”: “What is needed or desired is a sort of new dominion or baasskap to replace an old one, a new ruling class” (1008). Maar dan is dit terselfdertyd sy wat kla oor “the new laagers of white groups on Facebook” (1081). Sy hou nie van die plaaslike blankes, veral Afrikaners, se geskiedenis nie. “For [black] South Africans, Jan van Riebeeck is not a friendly oom but the first of the colonial overlords who began the experiments with land theft and abuse of the original inhabitants that culminated in grand apartheid” (1094). “Oom Jan (van Riebeeck) should not have set foot here” (169). Jacob Zuma het dieselfde wens uitgespreek. “Colonialism should not have happened” (2059). Sonder kolonialisme sou sy egter nie as Indiër/Kaapse Maleier bestaan het nie, want sy is nie werklik ‘n DNS/etniese swarte of Afrikaan nie.

    Haffajee is uiters selfgesentreer en het onmeetlike waardering vir haarself. “I can’t do small talk for the life of me” (1611), maar daar is geen aanduiding dat sy naasteby ‘n intellektueel kan wees nie. Sy beskryf haarself as “self-satisfied and middleclass” en dat sy tydens ‘n paneelbespreking “impatient and rude” was (1835). Sy verwys self na haar “arrogance” (2052); ‘n onregverdigbare skyn van selfversekerdheid wat ek onuitstaanbaar vind. Haar selftoegekende voortreflikheid berus op twee pilare: Sy is swart en sy is ‘n vrou. “#ForBlackGirlsOnly would wash among the people I follow and in the social community I find captures a zeitgeist” (979). Daarom moet daar ruimte (“space” – ‘n geliefkoosde term in linkse Amerikaanse literatuur) vir haar wees “to be brave and to be an editor” (61). “Black people want their own space [apartheid?] to be; and they want hegemony [swart baasskap?] in other spaces” (965). “Many people, in my experience, largely want to be apart rather than together [!] … many black people desire all-black spaces” (973). Elders kla sy egter oor “the injury of our apartness” (2174). “Being anti-establishment was hard work when you slammed into the establishment” (395). Kritiek “helped me construct the thick skin you need to play in the race space in South Africa” (860).

    Soos wat oordrewe heiligheid heeltemal onvanpas aan mense soos Nelson Mandela en Desmond Tutu toegedig word, noem Haffajee die Grondwet ‘n “sacrament” (47), al bevat dit “way too many compromises” (599). Sy erken dat sy as student aan die Universiteit van die Witwatersrand, waar sy die graad BA voltooi het, haar eerder met linkse politiek as akademiese studie besig gehou het: “I went to Wits and immediately gravitated to the Black Students’ Society or the largely black socialist [communist?] organisations that wanted to smash the system (979). “I was a terrible student” (873). “I preferred the radical student activism” (880). Toe sy as joernalis by die Johannesburgse Aandelebeurs ‘n onderhoud moes gaan voer, het sy uitdagend ‘n Che Guevara T-hemp aangetrek (334) om haar anti-kapitalistiese gesindheid uit te stal.

    Dwarsdeur die boek is daar “the black obsession with whiteness and white privilege” (95). “Whiteness is the study of a system of privilege in which white people are held to be at the centre of gaze” (195). Een van Haffajee is hoofprobleme is blykbaar dat sy nie in staat is om met blankes mee te ding nie, gevolglik moet sodanige kompetisie lief nie bestaan nie. Dit kom nie by haar op dat wat sy blanke bevoordeling noem dalk eerder aan blanke talent of uitnemendheid toegeskryf kan word nie. Soos die ANC beskou Haffajee alle mense as (inherent/potensieel) gelyk en eenders – maar volgens haar is die blankes seker glad nie moreel op dieselfde peil as die swartes nie. Wat Haffajee dus wil hê, is dat alle sektore van die samelewing, bv die “workplace culture” (163), die demografie moet weerspieël. Wit is steeds in te ‘n groot mate die norm. Swart moet die nuwe standaard wees. “Anything but an economy owned in proportion to the demographics of South Africa is anti-democratic” (169). Welvaart moet herverdeel word (208), maar sy erken darem dat daar so baie swartes is dat die herverspreiding van die blanke minderheid se bates nie veel of genoeg tot die swartes se welvaart sal bydra nie (267). Selfs sy besef dat welvaart nie deur “wealth redistribution” bewerkstellig word nie maar deur “wealth creation” (281).

    In hierdie ná-meriete-era word die aanstelling van nie-wit aktiviste in topposte in Suid-Afrika nie meer bevraagteken nie, veral nie as diesulkes vroue is nie, want enige kritiese of skeptiese opmerking kan jou die beskuldiging van rassisme en seksisme op die hals haal. Maar ‘n dogmatiese aktivis is myns insiens ‘n uiters ongeskikte bekleër van ‘n koerant se redakteurstoel. ‘n Koerant is immers veronderstel om sy lesers met ‘n mate van objektiwiteit in te lig. “I am my politics and my understanding of freedom” (645). Maar Naspers/Media24 het ongelukkig in ‘n toestand verval waarin aanstellings en bevorderings meesal/dikwels deurslaggewend op grond van ras en geslag gedoen word.

    Die rol van ‘n redakteur is onder meer om die skryfwerk van verslaggewers reg te trek. Hier het ons egter ‘n geval van iemand wat skynbaar glad nie ‘n verdienstelike teks sonder onderskraging kan lewer nie. In die resensies op Amazon word telkens melding gemaak van hoe swak die boek geskryf is. Daar is geen behoorlike struktuur nie. Enigiets kan in enige van die ses hoofstukke te berde gebring word. Daar is baie herhaling in hierdie boekie. Die outeur het die slegte gewoonte om haar subjektiwiteite (haar tande, haar hare, ens) kort-kort aan die lesers op te dring. Sy is in die eerste plek ‘n aktivis; nie ‘n joernalis nie. Sy erken self dat die poste wat sy beklee het – en daarby op ‘n jeugdige ouderdom – aan politieke byderwetsheid te wyte is. “My badge of ’employment equity candidate’ is worn proudly” (1233). “If it had not been for the planned and political project of black empowerment and employment equity, the workplace would have remained closed and protected for Boer cronies and a tight circle of concentrated Anglo-Saxon capital” (368). “We are a fruit of freedom” (368). “Freedom has allowed my self-actualisation” (638).

    Het Haffajee se werkomgewing by City Press gelyk asof Jan van Riebeeck nooit hier opgedaag het nie? Nee, daar was blankes in sleutelposte wat verseker het dat die koerant oorleef: “City Press is about 98% black but for two or three white colleagues who are black in spirit. It is homogenous in its thought … I am non-racialist in the Mandela tradition; this is a Pan-Africanist newsroom. One of my skills is blending political coverage … making sure the entire spectrum of political life is covered. But, then, I employ an assistant editor who can drive a feisty news agenda. He is white and Afrikaans. In turn, he employs a highly talented news editor who is yellow but white. And I choose a white features editor. All the time, I have my eyes on our racial make-up as I try to move my newsroom to match the country” (945).

    Dit is seker vir my onnodig om al die teenstrydighede in die vorige paragraaf uit te wys. As ‘n joernalis is Haffajee gewoond daaraan om haar gedagtes in kort artikels te publiseer. Dan val die teenstrydighede wat op verskillende dae kwytgeraak word nie so maklik vir die koerantlesers op nie. Wanneer sy ‘n lang teks, soos hierdie boek, publiseer, is dit vir die kritiese leser spoedig duidelik dat die outeur se idees ‘n warboel van teenstrydighede is. Heel teen die einde beweer Haffajee: “My lodestars have always been non-racialism and non-sexism” (2189) – ook die ANC se beweerde ideale. Maar uit die aanhalings hierbo is dit duidelik dat sy oorbewus van die werklikheid van sowel ras as geslag is en daarby op ‘n hoogs eensydige en radikale manier. Les bes, by ‘n koerant, soos by ‘n universiteit, is ideologiese diversiteit belangriker as etniese diversiteit. Homogeniteit in denke is ‘n onding, maar dit is presies wat Haffajee in die vorige paragraaf aanprys.

  • Leon Lemmer: Afrikanerpioniers in Angola

    Leon Lemmer: Afrikanerpioniers in Angola

    Een van die onderwerpe waaroor ek al baie gelees het, is die lot van blankes in Afrika. Ek vind dat ek heelwat genade nodig het wanneer ek hieroor lees. Selfs meer genade word benodig wanneer ek daaroor skryf. In Algerië het ‘n miljoen blankes tydens en onmiddellik na die onafhanklikheidsoorlog (1954-1962) uit die land gevlug. Hierdie blankes was hoofsaaklik Franse, Spanjaarde en Italianers, dus mense afkomstig uit Europese lande aan die Middellandse See. Blankes wat Suid-Afrikaanse inwoners was, het hulle in die vorige eeu in beduidende getalle in veral Kenia, (Suid-)Rhodesië/Zimbabwe, Suidwes-Afrika/Namibië en Angola gevestig. Baie van hierdie blankes was Afrikaners. In die tweede helfte van die 20ste eeu het Harold MacMillan (1894-1986) se anti-koloniale winde van verandering in al hierdie lande gewaai. Oral is die blankes se regte erg ingekort en hulle belange benadeel. Hulle veiligheid is dermate bedreig dat hulle in groot getalle daardie lande verlaat het. Op ‘n skeefgetrekte manier het Suid-Afrika in 1990/94 ook die prooi van hierdie anti-kolonialisme geword, al het die land sedert 1652 ‘n gevestigde blanke bevolking. In Algerië was dit sedert 1830, toe daardie land ‘n Franse kolonie geword het.

    Oor Afrikaners in hierdie lande is seker die minste oor dié in Angola geskryf. Die publikasie van Marthie Prinsloo-Voigt (gebore in 1931) se boek, ‘n Leeftyd later: Herinneringe aan Angola (Pretoria: Protea Boekhuis, 2017, 231p, R250), behoort dus verwelkom te word. Sy het ‘n suster en vier broers gehad, maar die laaste een van hierdie Prinsloos is in Augustus 2015 oorlede. As die laaste oorlewende het sy gemotiveerd gevoel om haar herinneringe aan ‘n vergane era op skrif te stel. “‘Kan ons tog maar net teruggaan …’ en vir mekaar vra: ‘Onthou jy nog?’” (56). “Hierdie Oktober [2015] wat verby is, was dit die eerste keer in al die jare dat nie een van hulle [haar broers] vir my kon vra ‘Onthou jy nog?’ nie, want hulle geliefde stemme het stil geword. Dis nog net ek wat [die viering van haar verjaardag op] Panguelo [in Angola] onthou” (82).

    “Ons het soveel ervaar en beleef in daardie wilde oerwoudagtige wêreld” (137). As pioniers het die Afrikaners destyds “met volharding die wildernis help tem” (154). “Die pad na die eens florerende plaas, Capolopopo, het nou vir die Prinsloos vreemd geword; plek-plek toegegroei, want die spore van eens het dof geword” (148). Maar hulle “wonderlike saamdoentye is onvergeetlik” (159). Marthie Prinsloo het haar herinneringe voortreflik op skrif gestel. In baie opsigte is sy ‘n merkwaardige mens. Deesdae het ons skielik allerhande moeders van die nasie; vroue waarvan die meeste blankes geen sout of water weet nie en waarmee ons nie kan of wil assosieer nie. Vir Afrikaners sou Prinsloo ‘n uitstekende kandidaat vir volksmoeder kon wees. Sy is ‘n Afrikaner uit een stuk wat oor baie dekades gegee en gebou het tot voordeel van ander mense, insluitende haar volksgenote.

    Wat die interessantheid van haar vertelling verhoog, is dat die Dorslandtrekkers en hulle nasate ‘n groot rol daarin speel. “Hierdie Dorslandtrekkers het eintlik Angola ‘mak gemaak’ soos ons altyd gesê het, want hulle het so ver as wat hulle getrek het paaie gemaak tot diep in die binneland” (113). Daar was ook Duitse setlaars wat hulle, soos in Suidwes-Afrika, veral in die sentrale deel van Angola gevestig het. In sowel Suidwes-Afrika as Angola was die Afrikaners veral in die suide van daardie lande invloedryk. ‘n Verskil is dat waar ondertrouery met veral Nama-vroue aanvanklik in geringe mate onder Afrikaners in Suidwes-Afrika voorgekom het (ELP Stals, Môrewind oor die Karasberge, Pretoria: Protea Boekhuis, 2016), die Afrikaners in Angola, heel moontlik vanweë die loutering wat die Dorslandtrekkers deurgemaak het, hulle blankheid bewaar het. Die outeur is in 1954 met ‘n Duitser, Carl-Wilhelm Voigt (1931-1998), wat ‘n Afrikaanse ma gehad het (“‘n Dorslandtrekkerkind” – 101), getroud en hulle het vier kinders gehad, waarvan drie nog lewe. In 1974 het die familie hulle laaste Kersfees op die Voigt-landgoed in Angola gevier. Vir my is die treffendste foto in die boek van die 14 pragtige, krakielose, blanke Voigt-kleinkinders. Die Afrikaners wat nie met mede-Afrikaners getrou het nie, het blykbaar veel eerder met Duitsers as met Portugese getrou.

    Die outeur is by Grootfontein in Suidwes-Afrika gebore. Haar ouers was die kinders van Dorslandtrekkers wat in 1928 uit Angola padgegee en hulle in Suidwes-Afrika gevestig het. “Ek sou jare later eers hoor hoe swaar hulle [haar ouers] gekry het om te oorleef” (p 15). In 1940 het die gesin na Angola teruggekeer. Die destydse plase van die Dorslandtrekkers was intussen in die sorg van Afrikaners wat daar agtergebly het of in dié van plaaswerkers wat deur die eienaars vanuit Suidwes-Afrika bestuur is. In sommige gevalle het Portugese van die plase beset, maar soos Prinsloo meer as een keer opmerk, was die Portugese meesal nie suksesvolle boere nie (26, 113). Die Prinsloos het deur die jare op verskillende plase geboer. Daar was ook die gebruik om ter wille van die weiding en gesaaides in die winter en somer op verskillende plase te woon. Wat opval, is dat hulle op iedere plaas waar hulle hulle gevestig het, self die huis en ander strukture gebou het. “My liewe ou pa [het] altyd eerste aan my ma en ons gerief gedink” (75). Daar was geen sprake van dat hulle handegevou kon sit en wag dat die owerheid huise vir hulle bou en aan hulle skenk nie. “Dit was soos ons lewe in daardie moeilike tye was, elkeen moes sy of haar kant bring om te help oorleef, en glo my, ons het nooit gevra nie, net gedoen. Vreemd soos dit mag klink, was die werk vir ons lekker” (32). “Die lewe moes aangaan en elkeen moes sy kant bring” (35). “Ons het nooit bediendes in die huis gehad nie” (66).

    Afrikaans het die huistaal van hierdie Afrikaners gebly. Daar was teenkanting teen Engels. “Ons het alles geweet van die Vryheidsoorlog. As gevolg daarvan het ek ‘n intense weersin teen Engels ontwikkel” (20). “My Engels was maar beroerd” (89). Hulle kon Portugees en van die inboorlingtale praat en in sommige gevalle ook Duits. Hulle kennis van Afrikaans is deur boeke en tydskrifte gevoed wat onder mekaar gesirkuleer is. Die Rooms-Katolieke skole wat daar was, is deur die Afrikaners vermy. Die ouers het hulle kinders so goed moontlik probeer leer en die ouer kinders het die jonger kinders geleer. Die outeur is die produk van hierdie onderrig. Dit is merkwaardig dat sy ‘n boek soos hierdie een in uitstekende Afrikaans kon skryf. Hulle het nie met hulle hande gevou gesit en gewag dat geleenthede aan hulle gebied word nie. Hulle het hulle geleenthede self geskep. “Dit … wys hoe ‘n klein groepie Boeremense hul tradisies kon handhaaf en mekaar ondersteun” (35-36). “Dus het ons ten spyte van die groot dele ongetemheid nie agterlik geleef nie” (112). “Dis mos lekker om naby aan jou eie mense te wees” (42).

    Die Afrikaners se verhouding met hulle swart werkers was goed. “Anders as wat baie mense dink of vertel, het die Boere die land se swart mense baie goed behandel” (28). Baie van die swartes het Afrikaans magtig geword, onder andere dié wat deur die Afrikaners as weeskinders grootgemaak is en as “mak volk” bekend gestaan het (23, 131). “Daardie tyd kon mens jou huis toetrek en weggaan en niemand sal ooit iets gaan verniel of breek nie” (46). “Ons is drie jong kinders in die wye wildernis, ons moet ons eie vermaak soek in die veld; tussen wilde diere en vreemde swart mense wat altyd goed en vriendelik met ons was … Ons kon hulle taal soos hulle self praat” (48).

    Op die plaas Leeukloof in sentraal Angola het die protestantse Duitsers ‘n tweetalige skool, Duits en Portugees, tot stand gebring. Dit is mettertyd na Benguela verskuif en daarna gesluit toe die Duitsers weens politieke onrus op groot skaal Angola verlaat het. Die Afrikaners het in 1953 begin met pogings om ‘n eie skool op Tunda tot stand te bring, wat tot 1957 bestaan het. “Die murasies wat eens ‘n skool was … staan vandag nog steeds as stille getuie van ‘n droom wat vir ‘n kort tydjie werklik was” (121). ‘n Foto wat in 2011 geneem is, toon ruïnes as die oorblyfsels van hierdie mooi ideaal.

    As plaaskind kon die outeur enigiets doen wat met boerdery en huishou te make het. As jong meisie was sy ‘n leerlingverpleegster op Outjo in Suidwes-Afrika. Daarna kon sy haar familielede en ander mense medies versorg en het sy dikwels as vroedvrou opgetree. “Ons het nie probleme met die swart mense nie en ek begin om hulle siekes te behandel, wonde te versorg en veral vir die kleintjies medisyne te gee as hulle siek is” (133). Later was hulle verplig om met baie moeite en teen groot onkoste hulle plaas van 2000 hektaar te omhein omdat “swartes … hul diere in ons veld … laat wei” (134; ook 145).

    Politieke onrus het in die jare sestig in die noorde van Angola begin. Dit het oor die hele land uitgebrei. Weens intimidasie en terrorisme is die goeie verhouding tussen die blankes en swartes versteur. “Teen die 1960’s is daar nog ‘n klomp Afrikaners wat in 1928 in Angola agtergebly het terug na Suidwes of Suid-Afrika” (137). In die noorde van Angola in Saurimo en Bié se wêreld het daar nog enkele Boere gewoon, “maar hulle is later tydens die terroristeaanvalle feitlik almal uitgemoor” (138). Die outeur gebruik die term “terroriste” sonder om hierdie woord tussen aanhalingstekens te plaas of om van “vryheidsvegters” te praat omdat sy hulle misdadige terreurdade eerstehands ervaar het. “Elke dag hoor ons van aanvalle op weerlose mense, en ons het baie min ammunisie, met die gevolg dat ons almal snags op Monguavolo in die groot huis [van haar skoonvader] gaan slaap … Ons moes ook saans nadat almal gebad het al ons klere aantrek, die kleintjies bad en warm aantrek, skoentjies en alles, sou ons die huis moes ontruim … Dit het ‘n paar maande so aangegaan totdat Portugal die onluste onderdruk het en ‘n groot troepemag in Angola gevestig het sodat die lewe weer normaal kon aangaan” (140).

    In die 21ste eeu word blankes en net die blankes, bv in Amerika en Suid-Afrika, steeds verwyt oor slawerny, rassesegregasie en apartheid. Swartes word egter nie van terrorisme beskuldig nie, altans nie in die hoofstroom-inligtingsmedia nie. Gewelddadigheid, insluitende terrorisme, was egter kenmerkend van al die “bevrydingsbewegings” in Suider-Afrika. ‘n Vlieg is ‘n vlieg al vlieg hy nie. ‘n Dief bly ‘n dief al steel hy nie meer nie. ‘n Moordenaar bly ‘n moordenaar al moor hy nie meer nie. Insgelyks behoort ‘n terroris as ‘n terroris bekend te staan al het hy opgehou om terreurdade te pleeg.

    Toe die Duitse skool in Junie 1967 sluit, het die outeur, haar man en vier kinders Suidwes-Afrika toe getrek sodat die kinders daar kon skoolgaan. Sy is trots daarop dat haar kinders “verbasend suiwer Afrikaans” praat (142). “Ons seuns kan met gemak Afrikaans, Duits en Portugees praat” (158). Haar man het in ‘n myn en daarna as werktuigkundige by die waterkanaal naby Ruacana gewerk en nog later by daardie dambouprojek.

    Na die dood van die Portugese staatshoof, António Salazar (1889-1970), is hy deur Marcelo Caetano opgevolg. In 1974 is Caetano se bewind in ‘n staatsgreep omvêrgewerp. Portugese inwoners het toe begin om Angola op groot skaal te verlaat. Die politieke onrus het al hoe erger afmetings aangeneem. “Dit is alles so goed georganiseer dat toe die terroriste die eerste groot aanval geloods het, iewers in Maart, dit in een nag meer as ‘n duisend lewens gekos het. Mans, vrouens en kinders is in hul huise oorrompel, gemartel, vrouens verkrag, swanger vroue se mae oopgesny, in stukke gekap en in baddens gegooi. Toe die son die oggend opkom was dit oor ‘n bloedbad soos bitter min bekend is. Geen wonder Portugal het in die begin so genadeloos teruggeslaan nie, maar Salazar is dood en die nuwe leiers is te swak” (171-172). “Wie weet wat is oorlog, wat is bloeddorstige, dierlike wreedaardigheid? … Hoe wreed hartverskeurend is oorlog nie” (173).

    In 1975 is onafhanklikheid aan Angola en talle ander Portugese kolonies toegestaan. Byna ‘n miljoen Portugese het die kolonies verlaat en toevlug in veral Portugal gesoek. Die politieke mag is aan die Angolese bevolking oorgedra. Maar daar was en is geen Angolese nasie nie, net so min as wat daar ‘n Suid-Afrikaanse nasie is. In albei lande is daar talle etniese groepe. In Angola was daar drie hoofterreurgroepe, die MPLA, FNLA en UNITA, wat elkeen die politieke mag wou inpalm. Die Angolese burgeroorlog het van 1975 tot 2002 geduur. Dit is moeilik om te besluit of die Portugese oorgawe aan swart mag in Angola meer skandalig was as dié in Suid-Afrika twee dekades later. Vir my is die skandvlek in ons geskiedenis groter omdat die verraad deur ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blankes gepleeg is.

    “In die jare wat volg [op die onafhanklikverklaring van Angola in 1975] sou alles wat oorgebly het ook nog vernietig word. Die verarmde bevolking van ‘n ryk land vlug in massas na die dorpe vir bietjie beskerming. In Portugal is die mense verbitterd en opstandig teen Caetano, veral die vlugtelinge wat alles verloor en nou as armblankes moet oorleef. Die landjie is te klein om so ‘n massa mense, ironies genoeg honderde swartes wat sogenaamd ook gevlug het, na behore te versorg … Ja, en so kom alles tot ‘n einde. Die baie jare van vrede en harde werk en vooruitgang vir almal in Angola eindig tragies. Nou moet ons almal maar weer van heel voor af begin en vir ons en ons kinders ‘n nuwe toekoms probeer skep. Maklik is dit nie; al die jare se opbou en bymekaarmaak is tot niet, byna soos na die Vryheidsoorlog [1899-1902] in Suid-Afrika” (185-186).

    “UNITA beweeg oral [in die suide] en omdat dit ‘n Christenparty is, het die meeste Duitsers by hulle aangesluit, gehoop op beskerming. Duitsland onderneem om sy mense te help as hulle Angola wil verlaat. Hulle sal ‘n boot stuur om hulle te kom haal, maar nog steeds byt baie mense nog vas. Mens gee mos nie maklik ‘n leeftyd se werk en drome op nie. Net die gedagte daaraan laat jou voel of jy elke klip of groot boom op die plase kan omhels en vashou” (162-163). Baie van die blankes, bv Portugese, Afrikaners en Duitsers, het suid na Suidwes-Afrika gevlug. “UNITA het onderneem om hulle heeltyd van agter te beskerm … ‘n Leeftyd se werk word agtergelaat en net die allernodigste huishoudelike dingetjies word op voertuie en die trekkers gepak” (167). In Julie 1975 het hierdie konvooi uit 200 voertuie bestaan. Die funksionering van die Suid-Afrikaanse weermag “was onverbeterlik” (168). Helikopters het laag oor die konvooi gevlieg om die vlugtelinge te beskerm. Die outeur verwys na “ons wonderlike weermag” (170).

    Ek was die hele 1975 in Amerika. Die televisiekanaal CBS se aandnuusbulletin was in daardie stadium die gewildste en invloedrykste in Amerika. Walter Cronkite (1916-2009) was twee dekades lank (1962-1981) nie net die aanbieder nie, maar grootliks ook in beheer van wat as nuus uitgesaai word en hoe dit ingeklee is. In swart geledere was hy die gewildste nuusaanbieder. Toe die Suid-Afrikaanse weermag na aanmoediging van die Amerikaanse regering suksesvol tot aan die buitewyke van die Angolese hoofstad, Luanda, gevorder het, het Cronkite gesê dat die Amerikaanse regering sy steun aan die verkeerde kant, dié van UNITA en Suid-Afrika, toegesê het. Cronkite het klaarblyklik voorkeur aan die MPLA gegee, wat deur kommunistiese lande soos Rusland en Kuba gesteun is. Kort hierna het die Amerikaanse regering sy steun aan Suid-Afrika se inval in Angola beëindig en het die Suid-Afrikaanse troepe na die suide teruggetrek. Dít terwyl die verslaggewers in Angola van CBS en ander televisiekanale berig het dat die Suid-Afrikaanse weermag die enigste beskaafde, stabiliserende faktor in die burgeroorlog was. Die terreurgroepe het teen mekaar geveg.

    By Ruacana in Suidwes-Afrika aan die Angolese grens het Prinsloo in hierdie tyd onder meer tolkwerk (veral uit Portugees) gedoen en mediese dienste gelewer. “Ons kry ‘n huis en ander voordele wat baie help, want ons het skaars meubels; ons moet weer van voor af begin … So begin ons familietjie maar weer bou aan ‘n toekoms so anders as die lewe wat ons in Angola gehad het” (186). Oor haar jongste broer, Peet (1940-2015), skryf die outeur: “Al wat Peet-hulle besit ná Angola is op ‘n bakkie en sleepwa gelaai” (198). “By ons in Ruacana kom baie geestelik stukkende mense aan” (172). Die outeur se oudste seun, Gerhard (1955-1986), het as tolk vir ‘n Portugese vlugteling by Ruacana opgetree. Die Portugees vra: “Is jy nie Werner Voigt van Monguavolo se kleinseun nie?” (173). Gerhard sê: “Ja.” “Die man vra toe vir hom: ‘Weet jy dat jou oupa op die plaas vermoor is?’” (173). Die outeur verwys na haar skoonpa, Werner Voigt (1907-1975) as “Pappie”: “Ons Pappie wat nooit wou moed verloor nie, is op 25 Augustus 1975 op Monguavolo vermoor. Hy is deur terroriste [nie vryheidsvegters nie] in die huis op Monguavolo doodgeskiet. Mammie [haar skoonma, Carolina Storbeck (1914-1986)] is ook raakgeskiet, maar het daarin geslaag om vir die terroriste weg te kruip, en kon ontvlug” (174). Die Duitser Werner Voigt het in Angola Afrikaans geleer en het ‘n florerende koffie- en sisalplaas gehad. “Pappie is soos ‘n misdadiger doodgeskiet” (186).

    “Daar kom nog ‘n hele paar keer groot trokke [vragmotors] deur, volgelaai met sakke koffie wat daar van ons kant van Ganda [naby Monguavolo in Angola] af kom. Vragte vol sakke met ons nommers op. Carl [die outeur se man] het die Portugese trokbestuurder daarmee gekonfronteer, dat dit Voigts van Monguavolo se koffie is, maar hulle het net gesê as hulle dit nie gevat het nie, sou ander dit gedoen het. Hulle het nogal heelwat geld gemaak met die tonne koffie in Suidweskant. Daar kom nou byna daagliks op Ruacana trokke deur met meubels en hope nuwe goed wat sommer net uit winkels opgelaai is. Die trokbestuurders verklaar dat dit hulle eiendom is en verkoop die goed dan spotgoedkoop in die binneland. Ons weet van beter. Oorlog verander die swakkes” (181). Het bevrydingsteoloë al gebeure soos hierdie geopper wanneer hulle hulle oor geregtigheid uitlaat?

    Terwyl sy op Ruacana was, sien die outeur “‘n terrie agter ‘n bos inspring, en toe hy uitkom het hy gewone klere aan; ‘n ent van my af lê ‘n soldaatjie en toe hy omkyk na my, wys ek vir hom en beduie skiet … ‘n Goeie skoot. Bo-op die damwal hardloop nog een, hulle haal hom ook af” (175). Hierdie sinne laat baie lesers seker beter voel nadat hulle gelees het wat die blankes aangedoen is. Die vlugtelinge uit Angola is in ‘n gehawende toestand en vertel gruverhale van wreedheid en onreg. “Mens kan jou nie so iets voorstel nie, want die werklikheid is soveel wreder … as ‘n mens dit nie self beleef het nie moet jy liewer doodstil bly” (178). “Die afgryslikheid van die dinge wat hy [‘n “sammajoor” in die Suid-Afrikaanse weermag] my vertel het toe hulle Lubango [in Angola] ingery het, wil ek liewer nie hier herhaal nie. Hy het ook kort daarna ‘n algehele ineenstorting gehad en is teruggestuur Pretoria toe” (179).

    “Die suide van Angola is feitlik leeg en soos ons weermag inbeweeg het, het hulle net verwoesting teëgekom. Diere is doodgeskiet. Gaingongo [een van die Prinsloo-plase] se pragtige klomp beeste wat Andries [1936-2008, die outeur se broer] probeer red het deur hulle aan te jaag Kunene [-rivier, die grens tussen Suidwes-Afrika en Angola] toe is halfpad gekaap, die wagters wat hulle probeer verset het is summier doodgeskiet … Op die ander Duitsers se plase daar bo in Ganda se wêreld is al die diere doodgeskiet, party sommer net die hakskeensenings afgekap. Die MPLA het saam met hulle kamerade, die Kubane, vir weke feesgevier tot niks meer oor was nie. Die plase vernietig, die huise met kosbaarhede vir geslagte lank, in die Voigts se geval meer as tweehonderd jaar in die familie, is alles vernietig. Die Kubane het alles wat hulle kon laai binne en buite die huise gevat. Selfs die elektriese bedrading binne-in huise is uitgeruk. Hulle het krane, slotte en kampdrade gesteel. Want dit is vir hulle geskenk deur die MPLA. Buit uit dank vir die Kubane se hulp in hulle stryd teen die blankes. Al die buit is per boot Kuba toe verskeep” (184-185).

    Suidwes-Afrika is alreeds met die aankoms van die Voigts in 1967 nie vry van terrorisme nie. “Selfs binne-in Suidwes is die onheile net so bedrywig soos die terroriste in Angola, en hulle het van Angola af hierheen oorgrens geopereer, en in Suidwes is destyds ook gruwelike moorde gepleeg, veral op plaasboere” (187). Mettertyd beland die outeur en haar man in Pietersburg en daarna in Katima Mulilo in die Caprivi in Suidwes-Afrika, waar elke erf ‘n bomskuiling gehad het omdat hulle toe in ‘n oorlogsone gewoon het. “Soms is die gevegte so naby dat van die vensterruite kraak” (195). Dit was toe die Suid-Afrikaanse weermag hom nog teen Swapo se terrorisme verset het. Die Voigt-egpaar se kinders het toe hulle diensplig gedoen. Daarna woon hulle in die Tzaneen-omgewing. “Ons voel nog altyd soos ‘n klomp hanskuikens wat uit ‘n nes geskop is” (198).

    Teen hierdie tyd steek terrorisme ook al hoe meer sy kop in Suid-Afrika uit. “Mense op plase is gereeld wreedaardig aangeval en vermoor. Suidwes se omstandighede het op ons drumpel gekom” (203-204). “Ons het gereeld lesings gehad en skietoefeninge gehou, ja, totdat so baie dinge tot niet gegaan het met die verandering in ons land” (204); dus, toe daar ook in Suid-Afrika aan die terroriste oorgegee is. Later woon die Voigt-egpaar op ‘n plaas tussen Duiwelskloof en Tzaneen. Die huis het ‘n veiligheidsheining om, maar twee swartes kry in 1996 toegang tot die huis en die outeur en haar huishulp word wreed aangerand en waardevolle besittings word gesteel. “Die sere het gesond geword, maar die letsels en die seer in my siel het lank, baie lank, gebly” (217).

    Hulle trek toe na ‘n veiliger plek naby Soekmekaar terwyl die plaasaanvalle al hoe meer word. Na haar man se dood in 1998 woon die outeur in ‘n woonstel in Pietersburg, waar sy “die eerste keer die gedagte kry om hierdie boek te skryf” (224). Daarna is sy na ‘n aftree-oord in Tzaneen. In 2011 het sy in haar 80ste jaar Angola besoek. “Wat ‘n onvergeetlike ervaring, terug op die ou paaie. Alles is verskriklik verwaarloos, wat eers spogplase en pragtige huise was, is tot op die grond verwoes. Op Monguavolo, die spogplaas van weleer, is net bosse om murasies. Een van Pappie se werkers, nou ‘n ou man, wys vir ons waar die twee grafte teen die rantjie lê. Netjies opgemaak en skoon. Caconda, die ou swart man, sê vir ons: ‘Senhora, voor my patrâo (baas) weg is, het hy vir my gesê: “Caconda, as ek weg is, moet jy vir my en my amigo Tappe (Pappie se jare lange vriend) se rusplekke mooi oppas.” Hy sê: ‘Senhora, ek kom maak altyd skoon, en elke Kersfees en Paasfees kom sit ek blomme op my patrâo se graf.’ Die plek is skoongeskoffel, en niemand het geweet ons kom nie” (229-230).

    “Ek wil dit graag net een keer weer gaan sien – hierdie ou plase in Angola – want ons almal se spore lê nog daar, toegewaai onder stof en grond, oorgroei met struik en bos, maar dis daar, die jare kan dit nie uitwis nie” (230). Sy besoek “die ou familieplaas, Gaingongo. Daar waar baie jare se Prinsloo-spore lê, eerste babaspoortjies tot ou spore, daar waar ook ons familiegrafte lê … Op my ouers en sussie (Maria, 1930-1949) se grafte tel ek ‘n paar mooi klippies op wat later op my kleinboet Peet se kis tot rus sou kom – iets van sy geliefdes van ‘n ver land naby hom. Toe ons terug is by die huis, vertel ek hom alles, en met die foto’s in ons hande kan ons stil saam huil. ‘n Laaste afskeid … Peet Prinsloo is op 30 Augustus 2015 op Tzaneen oorlede … Dis nog net ek wat oor is van ons Prinsloos” (230-231), behalwe drie van haar vier kinders wat in Angola gebore is.

    Op die agterkant van die boek staan dat die outeur nou in Okahandja, Namibië, woon. Dit is seker die naaste wat sy kon kom aan ‘n omgewing waarin herinneringe aan die Boerepioniers van Angola gestimuleer word. Angola (1975), Rhodesië (1980), Suidwes-Afrika (1990) en Suid-Afrika (1994) het agtereenvolgend ten prooi van terroriste geval. In Angola en Zimbabwe is die blankes se plase sonder vergoeding onteiën. In Suid-Afrika en Namibië word daar fluks gevorder om dieselfde te doen. Die blankes maai al hoe minder, of glad nie, waar hulle gesaai het. Die swartes maai al hoe meer waar hulle nie gesaai het nie. Só lyk nie-rassige geregtigheid in Afrika.

    Die eerste sin in die inleiding tot FW de Klerk se outobiografie lui: “The new South Africa was born on 10 May 1994, the day that Nelson Mandela was inaugurated as president of South Africa” (The last trek – A new beginning, London: Macmillan, 1998, p xv). De Klerk noem dat Fidel Castro, die Kubaanse staatshoof (1976-2008), hierdie geleentheid in Pretoria bygewoon het (xvii). Dit toon hoe ver Suid-Afrika “gevorder” het. Jubelend het ons deel van die probleem geword.

  • Leon Lemmer: Die uitdagings van saamleef in Afrika

    Leon Lemmer: Die uitdagings van saamleef in Afrika

    Toe daar destyds oor die ondergang van blanke politieke mag gekonkel is, eufemisties ons oorgang na demokrasie genoem, is die volgende boek van ‘n teoloog gepubliseer: Attie van Niekerk, Sáám in Afrika (Kaapstad: Tafelberg, 1992, 119p). Hierdie teks is op Praag (8.04.2017) bespreek. Van twee teoloë, Pieter van Niekerk en Chris Jones, het onlangs ‘n soortgelyke boek verskyn: Saam in Suid-Afrika (Kaapstad: Lux Verbi, 2017, 207p, R200). Let daarop dat Lux Verbi deesdae deel van Naspers se Media24-groep is. ‘n Mens kan met reg verwag dat ‘n nuwe boek oor plaaslike pogings om saambestaan houdbaar te maak, getuienis sou lewer van die duidelik waarneembare agteruitgang oor die afgelope meer as twee dekades, maar dit is eintlik glad nie die geval nie: “Ons land lê nie in sak en as nie” (p 194). Die uitgangspunt is veel eerder dat ons almal mense is en hande moet vat en dan sal alles wonderlik wees. Myns insiens kan bv onderlinge verskille tussen mense en groepe sodanige utopie onbereikbaar maak.

    Om mense te motiveer om die boek te koop, is die voorwoord en die laaste “hartroerende” storie (20) deur Ivor Price geskryf; iemand wat myns insiens kwalik as ‘n rolmodel of gesaghebbende orakel beskou kan word. In die voorwoord noem Price die boek ‘n “kragtoer” (7) en ‘n “woordlafenis” (5). Sonder om ‘n poging tot oorspronklikheid aan te wend, verwys hy na oogklappe, Madiba-magic, braaivleisvure, die “rassemanie” op sosiale media (5), “die nare werklikhede van die verlede” (6) [en die hede?] en vra dan die retoriese vraag: “Was die struggle* en die bloedvergieting dan alles verniet?” (5). Price se “hartroerende” storie is dat die Price-gesin in Junie 1990 toegang tot verblyf in ‘n tradisioneel blanke gastehuis geweier is. Die fout wat hulle gemaak het, was om te dink dat apartheid met FW de Klerk se toespraak op 2 Februarie 1990 afgeskaf is terwyl De Klerk dit eers in 1991 mandaatloos gedoen het. [* Die Afrikaanse woordelys en spelreëls, 2017, p 505, erken die Struggle en Strugglepoësie as Afrikaanse woorde.]

    Agterop word die inhoud van die boek soos volg verwoord: “Saam in Suid-Afrika praat kaalvuis oor die sensitiewe onderwerp van ras en rassisme – en die realiteit daarvan in ons land. Samestellers Chris Jones en Pieter van Niekerk gee vir die leser ‘n eerlike blik op hoe Suid-Afrikaners van verskillende rasse saam leef, en ook hoe ons mekaar se andersheid kan vier én versoening kan bring.” Daar word tereg dikwels na verskille by mense verwys maar die ooreenkomste kry voorkeur. Die teks het dit by uitstek teen rassisme by blankes en hoe hulle hulleself moet hervorm om die genesing van ander mense se beweerde apartheidspyn moontlik te maak. Die waarheid is dat van blankes verwag word om herhaaldelik verskoning te vra, maar dikwels word aangevoer dat dit nie goed genoeg is nie. Sommige swartes eien hulle die reg toe om blankes nie te vergewe nie. Swartes mag maar onbepaald voortgaan om hulle griewe te koester. Van blankes word daar onvoorwaardelike welwillendheid en opofferings geëis

    Daar word van die myns insiens valse veronderstelling uitgegaan dat enersyds bruin en swart mense en andersyds Asiate en swart mense beter rasverhoudings as blankes handhaaf. Dit is heel moontlik dat blankes se rasverhoudings prominent is omdat blankes vir veroordeling geteiken word. “Dit is veral wit mense wat na swart en bruin landgenote se verhale van seerkry en vernedering moet luister” (16). “Ons [blankes] is in hierdie opsig bewus van ons historiese bevoorregting” (20; ook 41) of bevoordeling (36). Daardie “ander mense” moet glo nie nie-blankes genoem word nie: “Die gebruik van die woord nie-blanke word negatief geweeg. Dit kan beteken dat swart, bruin en Indiërmense die negatief van blank is” (199).

    Van Niekerk en Jones is eerder die samestellers as die outeurs van die teks omdat talle ander mense se bydraes in die boek opgeneem is. Ná hulle inleiding spreek die samestellers in Afdeling 1 “gedagtes oor rassisme” uit (19). Afdeling 2 bestaan uit vertellings deur 16 verskillende mense. “Die doel om na mense se stories te luister, is nie net om dieper insig te verkry nie, maar ook om tot transformasie by te dra” (72). Dit gaan dus nie om ‘n realistiese waardering van die verlede nie, maar om verandering van die hede, al kan dit bevraagteken word of transformasie (altyd) verbetering is. “Die keuse van deelnemers was lukraak, persone wat ons ken of van gehoor het, is genader” (17). Hier onder blyk dit dat hierdie vertellers veel eerder met voorbedagte rade uitgesoek is. Die samestellers het uiteraard gedikteer wat hulle in die boek ingesluit wil hê en wat uitgesluit moet word. In Afdeling 3 word “remedies”, oftewel medisyne, vir rassisme aangebied. Die medisyne is maar flou en onoortuigend. Ook hier was die samestellers aangewese op ‘n aantal mense wat om insette gevra is. Eintlik wek die hele boek die indruk dat dit glad nie ‘n diepgaande, akademies-wetenskaplike besinning oor die onderwerp is nie. Die aanslag is sonder ‘n skerp fokus en van populêre aard en word myns insiens met die oog op onkritiese konsumpsie aangebied.

    In die samestellers se hoofstukke is daar 13 verwysings na Bybelverse. Pleks van verder te spekuleer oor wat elk van die samestellers bygedra het, volstaan ek met die gedagte dat dit seker Van Niekerk is wat hierdie enkele versverwysings ingesluit het. Ek sê dit omdat dit myns insiens ‘n kenmerk van Jones se geskrifte is dat hy hom nie beswaar met wat in die Bybel staan nie. Myns insiens vind hy die grondslag vir sy oortuigings by voorkeur in homself. Dit word dus ‘n Jones-evangelie, ‘n “evangelie van inklusiwiteit” (14). “‘n Kerkgebou op Sondagoggende met net wit of slegs swart gesigte, kan tog nie volwaardig kerk wees nie. Die kerk as geloofsgemeenskap het tog geen ruimte vir rasseskeiding nie” (14). Dus, die Boere/Afrikaners het tradisioneel “tog” verkeerd kerk gehou. By ‘n vorige geleentheid het ek, na aanleiding van hulle opmerkings oor veral homoseksualiteit, na Jones en André Bartlett as voorbeelde van ontbybelde teoloë verwys.

    Daar is ‘n onmiskenbare soeke na aktualiteit en selfs sensasie in die boek. Die eerste sin van die Inleiding lui: “Dit is asof die sluimerende rassisme na 1994 se reënboogdroom met ‘n groot knal oopgebars het” (8) en “Tog lyk dit of daar ‘n toename in veral kru vorms van rassisme te bespeur is” (10). Later word egter gesê: “Rassisme kom vandag redelik verskuil voor” (31). As ons tans ‘n opbloei van rassisme beleef, is een van die redes daarvoor dalk ‘n stelling soos die volgende komende van die samestellers: “Die regstellende, demografies verteenwoordigende rasseformule van 80-9-9-2 lyk op die oog af geregverdig” (12). Daarna volg hierdie kwalifisering, wat blankes grootliks uitsluit: “Maar dit word ‘n berekende slaanstok teen minderhede, van wie sommige self onder apartheid gely het” (12). Polities byderwetse retoriek kom dwarsdeur die boek voor. Verskille, soos kleur, word nie ontken nie. Andersheid moet glo gevier word (17). ‘n “Nuwe kleurryke identiteit” (8) word vir ons in die vooruitsig gestel. Rasse-integrasie en -assimilasie, insluitende rasvermenging, word (onvoorwaardelik) aangemoedig. Op hierdie manier sal die andersheid mettertyd verminder. Die samestellers probeer om hierdie pil soos volg te versuiker: “Gasvrye optrede vra nie van ons om ons identiteit prys te gee nie, maar juis om dit te verruim” (66). Rasse-integrasie en assimilasie skuil hier onder die mooi woord “gasvryheid.”

    Die omarming van ‘n “reënboognasie” (8) word van Desmond Tutu oorgeneem, wat dit op sy onoorspronklike manier uit die Amerikaanse burgerregteliteratuur ontleen het. ‘n Ander teoloog wat deur die samestellers as navolgenswaardig geag word, is Allan Boesak: “Alhoewel die meeste mens dink dat rassisme eers ‘n relatief onlangse verskynsel is, kom dit eintlik al sedert die begintyd van slawerny af. Volgens die teoloog en aktivis Allan Boesak is dit deur wit Protestantse Christene as deel van hul sogenaamde kapitalistiese revolusie teologies ontwikkel, gemotiveer en begrond” (25). Dit is skokkend hoe onkrities die samestellers hier met Boesak se anti-blanke gesindheid omgaan. Voorheen was slawerny kenmerkend van baie volke. Die Arabiere was/is by uitstek bekend as slawehandelaars en -besitters. Soos by Boesak het dit egter die gebruik geword om net blankes vir slawerny te blameer. Boesak gaan verder. Volgens bostaande aanhaling beskuldig hy uitsluitlik blanke protestante vir die teologiese regverdiging van slawerny en rassisme.

    Boesak en die NG Sendingkerk se verdoeming van apartheid as kettery in 1982, asook die Belydenis van Belhar wat in 1986 daaruit gevolg het, word as versoeningsmaneuvers voorgestel. Ons is glo veronderstel “om te weet vir wie Jesus die grootste deernis het” (42). Daar word beweer dat “die benadeeldes weens apartheid arm bly” (49). Die selfkoesterende vertolking “dat God in enige situasie van onreg die God van die onderdrukte is” (30), word sonder meer onderskryf. Bruines en swartes word dus by wyse van spreke God se witbroodjies. Die Verenigende Gereformeerde Kerk, wat uit die NG Sendingkerk ontstaan het, is egter self nie vry te pleit van rassisme nie. Daar bestaan “die vermoede onder wit predikante … dat hulle minder beroep word” (31).

    “Dit is lofwaardig dat diversiteit en pluraliteit wyd erken word, terselfdertyd ook die regte van verskillende groepe en dié van minderheidsgroepe” (31). Dit is verbasend dat die samestellers skynbaar onbewus daarvan is dat in ooreenstemming met die wense van die ANC net individuele regte in die nuwe Suid-Afrika erken word. Daar bestaan vir bv die blanke minderheid in Suid-Afrika, anders as vir die swart minderheid in Amerika, geen minderheids- of enige ander groepregte nie. Blankes moet deesdae alle groepregte ontbeer omdat by uitstek Nelson Mandela hoogs militant teen “bedompige groepsdenke” (66) gekant was. Die verswelgende swart meerderheid kan egter weens hulle getalle en die huidige politieke opset enige groepregte vir hulleself afdwing. In hierdie konteks kan Joseph Barndt aangehaal word: “Racism goes beyond prejudice. It is backed up by power. Racism is the power to enforce one’s prejudices … It victimizes entire racial or ethnic groups for the purpose of maintaining the benefits and privileges of another group” (33). Dink bv aan die ANC-regering se regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging. “Wit dominansie lei tot wit arrogansie” (36). En swart dominansie? Nee, dit word nie deur die samestellers te berde gebring nie.

    In die Suid-Afrika van weleer was die gangbare opvatting by blankes dat die ANC/UDF ‘n immorele, terroristiese entiteit is. Weens bv propaganda is daar in die nuwe Suid-Afrika die geykte opvatting dat die ANC moreel die hoë grond beklee. Diegene wat voor die ANC aan die bewind was, was/is gruwelik sleg. Die samestellers stem klaarblyklik hiermee saam. Hulle maak melding van “die ANC-regering wat sy morele kompas begin [!] verloor” (52). Die gewaande uitmuntende moraliteit van die ANC is glo veral deur die ikoniese Nelson Mandela verpersoonlik. Soos in die geval van bv Tutu en Boesak het die samestellers vir Mandela uitsluitlik onkritiese verering. In die eerste hoofstuk beweer hulle: “Rassiste word nie gebore nie, maar gevorm” (22); dus, rassisme is ‘n “stuk boosheid” (23) wat glo aangeleer word (15). Later blyk dit dat Mandela die bron van hierdie uitlating is. In die Mandela-outobiografie staan: “No one is born hating another person because of the colour of his skin, or his background, or his religion. People must learn to hate” (136). Maar ‘n mens moet insgelyks leer om lief te hê, asook baie ander dinge, soos dié wat jou veiligheid bedreig en jou identiteit aantas.

    “Swart bewussyn volgens Steve Biko is op soek na ware menslikheid. Dit is ‘n ingesteldheid en leefwyse – in verset teen wit oorheersing. Dit is daarop gemik om die wit gemeenskap uit sy meerderwaardigheidskompleks te help en die liberale establishment uit te daag om hul vermeende rol as mondstuk vir die onderdrukte te heroorweeg. Dit is ook ontwerp as ‘n ewe openhartige kritiek teen die swart gemeenskap se passiwiteit wat swart mense in die loop van die geskiedenis in die rol van ‘toeskouers’ geplaas het” (37-38). Hier word opstand, swart broederskap en die uitsluiting van blankes bepleit. Is dit “ware menslikheid”? Geen kritiek word deur die samestellers op swart bewussyn gelewer nie, al voldoen dit uitdruklik nie aan hulle dogmas van nie-rassigheid en inklusiwiteit nie. As swartes die reg het om teen blanke oorheersing in opstand te kom, het blankes sekerlik ook die reg om hulle teen swart oorheersing te verset, maar die samestellers noem dit nie.

    Die enigste definisie van rassisme wat aangebied word, is dié van Hans Opschoor en Theo Witvliet: “The specific ideology which organises and regulates the exploitation and dependence on a specific ‘race’ on the basis of the assumed cultural and/or biological inferiority of that ‘race’. In this way actual differences in power are maintained and intensified” (23). Die woord “ras” word tussen aanhalingstekens geplaas, eerstens omdat geen ras glo suiwer is nie; dus dat daar nie ‘n “diskrete, geografies afgebakende genepoel” is nie (27). Tweedens word aanvaar: “Ons het dieselfde (een) gemeenskaplike oorsprong” (26), wat impliseer dat “ons almal aan dieselfde ras behoort” (27). Maar die NP- en die ANC-regering sou nie vier rasgroepe (wit, bruin, swart en Asiaat) kon onderskei het as daar nie verskille in bv “velkleur, liggaamvorm, haartipe en gesigskenmerke” (26) was nie. Naas hierdie liggaamlike verskille is daar duidelike verskille in “etnisiteit of liewer identiteit” (28), dus maniere van dink en doen, oftewel leefwyse, bv taal, godsdiens, gewoontes, ens. Maar dan gebruik hierdie twee teoloë ‘n religieuse argument om hulle standpunt te probeer afdwing. “Vanuit ‘n geloofsperspektief moet ons onthou dat ons elkeen deur God geskep is. Ons het dieselfde herkoms … Ons is eintlik so eners. Ons deel, ten spyte van verskille, ‘n groot stuk gemeenskaplike mensheid” (59). Eendersheid en gelykheid word dus hiermee tot by God teruggevoer, maar die hier en nou toon dat my ouers en grootouers in baie opsigte baie anders as dié van bv Mandela en Tutu is en daarom ook my kinders en kleinkinders.

    Volgens die aangehaalde definisie is die blote erkenning van kulturele en biologiese verskille nie rassisme nie. Politieke mag kan egter wel rassisties beoefen word. In ‘n land waarin ‘n groep demografies 80+% verteenwoordiging het en daarby dwaaslik toegelaat is om in (feitlik algehele) beheer van die politieke en ander lotgevalle van die hele bevolking te kom, is rassisme jeens die minderheidsgroepe ‘n wesenlike gevaar. Die samestellers verkies egter om in hierdie opsig nie die onverkwiklike hede raak te sien nie, maar eerder terug te kyk: “Ongelukkig word Suid-Afrika se geskiedenis deur rassisme gekenmerk” (22). Daar was glo “skokkende ongeregtigheid” tydens die blanke politieke bewind (25). Dit is egter ‘n onbegonne taak om die verlede te verander. Dit is die hede wat ingrypend reggetrek moet word. “Die nadeel van ‘n ideologie [bv swart mag] is dat dit kan funksioneer om ‘n bestaande orde in stand te hou” (24); selfs wanneer daardie orde chaoties en katastrofaal is.

    Daar word verwys na “die Huntley-tese” (50) na aanleiding van die Suid-Afrikaner, Brandon Huntley wat in Kanada om vlugtelingstatus aansoek gedoen het omdat “die ANC-regering daarin gefaal het om die wit minderheid teen die geweldmisdaad wat deur swart mense gepleeg word te beskerm” (50). Dit lyk vir my feitelik korrek. Dink bv aan die vlaag plaasmoorde. In die meeste gevalle is dit swartes wat blankes wreedaardig vermoor. Hoe plooi die samestellers hierdie verskynsel sodat die beeld van swartes nie swakker as dié van blankes lyk nie? Deur aan te voer “dat swart en arm mense disproporsioneel die grootste slagoffers van geweldsmisdaad is” (51). Dit hef egter nie Huntley se argument op dat blankes van owerheidsweë onvoldoende beskerm word nie.

    Die onderwerp van die derde hoofstuk is “‘n waardegedrewe samelewing” (54). Uit my perspektief het ek gedink aan toewyding, deursettingsvermoë, meriete/verdienste, harde werk, persoonlike verantwoordelikheid, voorkeur aan verpligtinge bo regte, eerder eie inspanning as parasitering, ens. Die samestellers het ‘n heeltemal ander en daarby ‘n politiek-gedrewe invalshoek. Die waardes wat hulle koester is: “nierassigheid, vrede, geregtigheid, waarheid maar boweal hoop” (56). Later word die volgende gelys: “medemenslikheid, integriteit, menswaardigheid, versoening en respek” (67). Die samestellers noem na aanleiding van wat hulle bevind het “dat sekere verskille tussen mense van verskillende identiteite permanent is (57-58). Sodanige verskille het seker gekom om te bly, maar daarna volg hierdie omstrede stellings: “Een identiteit sal egter nooit ‘n ander verswelg of opslurp nie. Ons sal moet leer om met mekaar saam te leef en dat saamloop, saamleef en blootstelling aan ander nie jou unieke waarde as mens hoef aan te tas nie” (58). Wat hulle hiermee beweer, is dat rasse-integrasie en -assimilasie nie (juis) gevare inhou nie, dus dat dit ‘n goeie ding is; dat verswelging eintlik ‘n illusie is; dat Afrikanisering nie bv Afrikaners of Afrikaans (noemenswaardige) skade sal berokken nie. Let op hoe mooi word dit ingeklee: “Die uitdaging vir ons is om só te leef dat ons insluit, dat ons ten spyte van verskille nie diskrimineer nie. Ons moet die beste, die positiewe, die verhewe in ander soek en probeer ontgin” (58). “Ons etiek moet ten diepste ‘n etiek van ‘vreemde feestelikheid’ wees, waar almal welkom is” (67). Die samestellers se siening van identiteit neig om ‘n ontkenning van onderskeibare identiteite te wees: “Ons ontvang ook menslikheid, ons identiteit van ánder” (68). Op die vlak van die algemeen-menslike is daar nie erkenning van bv kulturele groeps-, bv Afrikaner-, identiteit nie.

    Die samestellers spesialiseer by voorkeur in eensydigheid. “In Kaapstad is daar twee merkwaardige museums, die een is die Distrik 6 Museum” (65). Die ander een is die Holocaust Museum (66). Die eerste een vertel glo ‘n “tragiese verhaal van waansin” (65). Die ander een handel glo “oor dieselfde saak” (66), dus apartheid word (ongekwalifiseerd) met naziïsme vergelyk, selfs gelykgestel: “Dat sekere mense nie die reg het om in sekere sosiale ruimtes te woon nie. Daar is vir mense gesê dat hulle elders hoort. Hierdie elders is gewoonlik nie ‘n goeie plek nie. Dit word soms ruimtes van die dood” (66). “Nie ‘n goeie plek nie”: Oor die algemeen is beter huisvesting as in Distrik 6 elders in die Kaapse metropool voorsien. “Ruimtes van die dood”: Dit is ‘n skandalige insinuasie. Is daar naasteby ‘n ooreenstemmende getal dooies weens enersyds naziisme en andersyds rassesegregasie/apartheid? Is die manier waarop die slagoffers in die twee kontekste gedood is (ongeveer) dieselfde? Behoort daar waardering te wees vir teoloë wat so ‘n uiterste gebrek aan genuanseerdheid openbaar ten einde mense tot hulle standpunt oor te haal? Is dit hoe hulle hulle eie ideaal van waarheid (56) koester?

    Die eerste verteller in Afdeling 2 is Winnie Nel, ‘n onderwyseres en die dogter van Winnie Rust wat in Wellington vermoor is omdat “ek die [bruin] aangeklaagde moordenaar in my ma se lewe gebring het” (77). Hierdie moord het Nel nie uit haar politieke verligtheid geskok nie. “Op my eiland van wit bevoorregting het ek salig onbewus van die onreg in ons land grootgeword” (73). “In die tagtigerjare het my wit gewete wakker geword … Ek het aande teatraal op my kamervloer geween en om vergifnis gepleit vir ons wit sondes. Sondae het ek vir ure saam met my bruin broers en susters gekerk … Alles van die bruin kultuur was vir my aantreklik” (74-75). “Ek het geweet dat ons geskiedenis my altyd in die beskuldigdebank sou sit. Vir ‘n hoogs sensitiewe mens is dit aaklig om gedurig skuldig te voel … dit is baie erg om heeltyd sleg te voel oor my voorregte” (75).

    Die tweede verteller is Stefaans Coetzee, wat in Desember 1996 ‘n bom in ‘n winkel in Worcester laat ontplof het. “Ek wou soveel as moontlik swart mense doodmaak” (80). Hy het langer as 18 jaar tronkstraf uitgedien. Coetzee het in die tronk tot ander insigte gekom en begin met ‘n proses van verskoningvra. “As jy jou huishulp, tuinhulp of aan wie ook al om verskoning gevra het, goed en wel, maar indien jy nagelaat het om dit te doen, het versoening nie plaasgevind nie. Dan het jy probeer om aan te beweeg sonder om die pyn van die verlede te erken of te probeer genees” (84). Hiervolgens lyk dit asof onreg net deur die blankes, bv weens apartheid, gepleeg is en net blankes om verskoning moet vra. Swart bomplanters is egter in die meerderheid. “Swart mense loop steeds na 23 jaar se demokrasie met wonde rond. ‘n Mens sien dit in die wreedheid van onder andere plaasmoorde” (83-84). Dit is ‘n bedenklike redenasie. Apartheid, dus blankes, kry hiermee die skuld vir plaasmoorde en nie die moordenaars nie.

    Die derde verteller is Jesse Steyl, ‘n sielkundestudent aan die Universiteit Stellenbosch. Sy het (geslags)verhoudings met vroue oor die kleurgrens heen. Sy is teen rassediskriminasie gekant en bepleit geslagsgelykheid. Taal is volgens haar “ook ‘n rasse-aangeleentheid” (89). “Baie gesinne en gemeenskappe leef egter steeds met die gevolge van apartheid en die talle informele nedersettings oor die hele land is getuienis hiervan” (91). Apartheid, dus blankes, kry die skuld vir hierdie ellende; nie diegene in ellende nie. Ellende in die res van Afrika en die wêreld kan egter nie aan apartheid toegedig word nie. Sy raak die volgende veralgemening kwyt: “Die grootste probleem ten opsigte van rassisme is dat wit mense dink alle swart mense is sleg” (92).”Mense het nog nie vorentoe beweeg nie” (91).

    Die vierde verteller is Danai Tembo van Zimbabwe wat ‘n doktorale student aan die universiteit in Port Elizabeth is en voorheen ‘n private skool in Pietermaritzburg bygewoon het. Toe sy na Suid-Afrika gekom het, was sy senuweeagtig. “Al wat ek van Suid-Afrika geweet het, was dat dit gewelddadig is” (96). “Die wêreld bestaan uit verskillende rasse” (97). Sy ontken dus nie, soos die samestellers, die werklikheid van rasse nie. Haar ondervinding plaaslik het nie “al die aaklige dinge bevestig … wat ek oor apartheid gehoor het” nie (98). Hier is dus ‘n geval van ‘n swarte wat in die buiteland gebore is en wat die plaaslike blankes nie slegsê nie.

    Die vyfde verteller is Sandile Ngobeni, wat in Soweto gebore is en ‘n ingeskrewe doktorale student in teologie aan die Universiteit Stellenbosch (US) is. Hy is ‘n politieke aktivis en ‘n EFF-lid. Hy woon in Pretoria en is die skakelbeampte van die Kommissie vir Geslagsgelykheid. Volgens Ngobeni wil die studente hê dat die US moet verander, maar dat die universiteit se reaksie is om die studente te intimideer. “Dit is uiters naïef om te dink dat hierdie universiteit op lang termyn as ‘n eksklusiewe wit universiteit sal oorleef … Die US is en was altyd vir wit bevoorregting gereserveer. As swart studente het ons altyd soos buitelanders in ons eie land gevoel en die US behandel ons soos buitestanders” (101-102). Die US pas glo “die kruuste vorm van regstellende aksie toe … ten gunste van die Afrikaanssprekende bevolking. Wat ons hier sien, is die fortifikasie van die laermentaliteit … Die verstokte konserwatiewes is nou in beheer” (103).

    Wat aan die US plaasvind, is dat swart studente “in die rekenaarlaboratoriums slaap” en in daardie “badkamers moet regkom” (102). “Wat die US dwingend benodig, is transformasie en kragdadige leierskap … Die begin van die transformasie moet die ontbinding van die universiteitsraad wees … Die US behoort die baken van hoop in die land te wees” (104). Hoewel Hermann Giliomee nie by die naam genoem word nie, word hy van “rassisme” beskuldig (105), blykbaar omdat hy vir die behoud van Afrikaans as voertaal in die bres tree. Watter doel dien Afrikaans aan die US? “Om die universiteit as ‘n leliewit instelling te behou” (106). As dit is hoe Ngobeni met die werklikheid omgaan, het ek maar min moed dat hy ooit sy doktorale proefskrif suksesvol sal voltooi.

    Die sesde verteller is Leslie van Rooi, ‘n teoloog verbonde aan die US. Hy dink dat “geskeidenheid”/apartheid “abnormaal is” (107). Dit het die slagoffers “diep seer en kwaad gelaat” (110); “ongelooflik seer” (113). Daar is ‘n “beheptheid met ras” (113). Die blankes se optrede was “neerhalend en rassisties … Daarom moet hulle skuld bely en regstel … Ons het ‘n diep verdeelde geskiedenis, gebou op die fondamente van sterk rassistiese oortuigings en bevestig met ‘n opvoeding, lewensverstaan en christelike sous wat ons nog meer in die rat van veroordeelde en veroordelende verskillendheid laat vasval het” (111). “Ons kontak met ‘die ander’ is gewoon net te min … Daardie gevoel van geskeidenheid wyl ons eintlik één is” (115). Ons moet “eenvoudig meer moeite doen om vriende te maak met mense wat anders as ons is” (116). Dit is “noodsaaklik dat ons mekaar as gelykes moet behandel en beleef” (116). “Ons was weinig ‘n gelyke land” (118). Ons het “in ons lewe geen ander werklikheid beleef anders as ‘n erg verdeelde en rassistiese realiteit nie” (118). “Ons geskiedenis is sleg en donker” (118). Wie is hierdie slegte mense? Die blankes.

    Die sewende verteller is Shahieda Abrahams, ‘n sielkundige en omroeper van Kaapstad. Sy sal die gespreksleier wees by die bekendstelling van die boek op 14 September in Stellenbosch (LitNet 22 Augustus). Wat maak haar in hierdie konteks so gesog? Sy is ‘n Moslemvrou en “My dogter is met ‘n wit Afrikaanssprekende jongman getroud” (122). Hy het ‘n “Christelike Afrikaneragtergrond” (123). “Sekere lede van albei families was bekommerd dat die kultuurverskille onoorkombaar sou wees en tot onmin in die huwelik sou kon lei. Mense praat nie graag oor verskille wat moontlik uit die samesyn van mense van verskillende rasse en gelowe kan spruit nie. ‘n Mens het in ons geval die gevoel gekry dat familielede gewonder het oor byvoorbeeld hoe hul kleinkinders gaan lyk en die taal wat hulle gaan praat” (124). “Baie keer verlang ‘n mens dat die jonger geslag nie onder die invloed van die ouer geslag rassiste moet deurloop nie” (126). As iemand skepties oor so ‘n huwelik is, hoef dit myns insiens nie op rassisme te dui nie. Om ‘n sukses van ‘n huwelik binne dieselfde kultuurverband te maak, is moeilik genoeg. Om in twee opsigte (ras en godsdiens) oor die tou te trap, kan problematies wees.

    Oor die verlede skryf Abrahams: “Ons is deur die apartheidsregering gedwing om van Rondebosch na die Kaapse Vlakte te trek. Ek het deur baie traumatiese ondervindinge gedurende die apartheidsjare gegaan. Dit was ‘n baie hartseer tyd” (120). “Die onregverdigheid en hartseer van apartheid het my geleer om nooit onregverdig teenoor mense op te tree nie, om mense nooit te onderskat nie en om mense nooit volgens die kleur van hulle vel of volgens hulle geloof te beoordeel en te verstoot nie. My Moslemwees stel my in staat om ‘n oopheid te hê om kennis rakende ander godsdienste te soek” (121). “In my familie en in my gemeenskap sukkel mense nog steeds om dié wat anders as hulle is te aanvaar” (122).

    “‘n Hoofrede waarom rassisme so bly voortleef is die jare van rassistiese ondervindinge en die gevoelens wat daarmee gepaard gegaan het. Sekere mense het baie trauma gedurende die apartheidsjare deurgemaak en vind dit nog steeds moeilik om dit te verwerk en te vergewe. Daar is nog baie woede en seer gevoelens sowel as arrogante houdings wat onder baie Suid-Afrikaners voortleef. Alhoewel die tyd aangeloop het, het die siel van heelwat mense nog nie herstel nie. Daar is verskillende soorte pyn waarmee Suid-Afrikaners nog sukkel. Die pyn is nie net verbonde aan die ondervindinge van apartheid nie, maar ook aan die verandering wat deur die nuwe bedeling meegebring is” (126). Met ander woorde, daar is ‘n diversiteit van pyn. “Suid-Afrika het nie net van ‘n aaklige na ‘n wonderlike situasie verander nie. Met die nuwe bedeling het daar nuwe uitdagings gekom en Suid-Afrikaners sukkel nog steeds om hierby aan te pas … Baie bruin mense dink hulle is die vergete mense, hulle het in die ou bedeling gesukkel en nou word hulle weer in die nuwe bedeling oor die hoof gesien. Baie wit mense voel dat dit sinloos vir hulle kinders is om verder te studeer, want hulle sal in elk geval nie werk in Suid-Afrika kry nie” (127). “Eers wanneer mense verkies om ‘soort by soort’ te wil hou sonder om rassisties te wees, sonder om te dink hulle is beter as ander, sonder om ander te onderdruk, verdien hulle om gerespekteer te word” (130).

    Die agste verteller is Jean Oosthuizen, ‘n joernalis wat hom graag oor veral godsdienstige sake uitlaat en dikwels ‘n lansie vir homoseksuele breek (bv sy opmerking oor “mense van ander seksuele oriëntasies” – 141). Hy verwys na “die ‘terroris’ Mandela” (134). Die aanhalingstekens openbaar sy politieke gesindheid. Daarvolgens moet sekere historiese feite oor Mandela liefs verswyg word, maar nie oor blankes nie. “Ons Afrikaners … [moet] die lieg in onsself … blus” (140). “Veral wit Suid-Afrikaners [sal] nog baie moet leer van ander mense se wonde en letsels” (139). Hy verwys na “die pyn, leed en vernedering wat swart Suid-Afrikaners onder apartheid moes verduur” (136). Soms is daar tekens van insig by Oosthuizen: “Rassisme dui nie noodwendig op die haat van een ras teenoor ‘n ander nie” (140) en “Veral middeljarige wit Afrikaanse mans [moontlik eerder: die meerderheid blankes] … voel uitverkoop en verraai deur die vorige regime en onwelkom in die nuwe Suid-Afrika omdat hul kundigheid nie na waarde geskat word nie” [eintlik: omdat daar blatant rassisties teen blankes gediskrimineer word] (140).

    Braaivleisvure is glo die teelaarde vir “rassistiese taal, stereotipering en vooroordele” (142; ook 145). “Ja, die Grondwet verseker vryheid van spraak, maar dit beskerm Suid-Afrikaners ook teen haatspraak, aanhitsing tot geweld, rassisme en seksisme” (144-145). Myns insiens is haatspraak deur blankes in die praktyk strafbaar maar swartes word in hierdie opsig nie eintlik aan bande gelê nie. Verder, dit is darem gewetenloos van die ANC om hom aan te matig om voorskrifte oor “aanhitsing tot geweld” uit te reik.

    Die negende verteller is Jan Grobbelaar, ‘n NG-predikant op De Doorns. In sy jeug was hy ‘n behoudende Afrikaner maar sy dosent in sendingwetenskap op Stellenbosch, die ANC-aktivis Nico Smith, het sy studente verplig om besoeke aan plakkerskampe mee te maak, wat veroorsaak het dat Grobbelaar ‘n U-draai in die politiek gemaak het. “Kruispad was my Damaskus-ervaring” (152). “Tydens my diensplig is ek geïndoktrineer met die mite van die rooi gevaar en dat die ‘ander’ ons vyande was. Hulle was ‘n bedreiging vir ons voortbestaan as wit mense in ons eie land waarvoor ons al met so baie sweet en bloed betaal het” (149). Die “mite” het werklikheid geword met ‘n ANC-regering wat talle kommunistiese kenmerke openbaar. Die voortbestaan van blankes word inderdaad deur die “ander” bedreig. Dit is nou daardie “ander” wat beweer dat hulle met “baie sweet en bloed” hulle land teruggeneem het.

    Grobbelaar het dit wys geag om sy vertelling soos volg af te sluit: “‘n Paar maande terug het ek besluit om op die kis in ons sitkamer die paar boeke wat ek oor Nelson Mandela het, uit te stal. Hoekom? Ek stap elke dag vele kere daar verby. Elke keer kyk ek in Nelson Mandela se gesig vas. Dit laat my onthou. Dit inspireer my. Dit gee my hoop. Mag almal wat in ons sitkamer kom dit raaksien. Onthou. Geïnspireer word. En hoop skep vir die toekoms” (162). Is dit gepas dat ‘n predikant sy amp ten behoewe van politiek misbruik? ‘n Moontlike antwoord is: Ja, mense soos Desmond Tutu en Allan Boesak doen dit en die son van politieke byderwetsheid en geregtigheid bly helder op hulle skyn. Wat onthou Grobbelaar? Hy het heel moontlik ‘n selektiewe geheue. Is bv David James Smith se boek, Young Mandela (London: Weidenfeld & Nicolson, 2010, 340p) deel van sy Mandela-versameling?

    Die tiende verteller is Karlien van Wyk, wat ‘n NG-dominee in die Welgemoed-gemeente in Bellville is. Sy is die dogter van Jan Grobbelaar. Haar vertelling dien as regverdiging van haar pa se politieke verligtheid. Sy val weg met hierdie sin: “Die laaste paar maande het ek met meer as een gesin kontak gehad wat ‘n kind van ‘n ander ras aangeneem het” (154). Dan volg die onvermydelike: “Ons is almal mense met dieselfde behoeftes en ons is almal wonderlik deur God geskep” (155). Daarna volg darem hierdie kwalifisering: dat “ander kulture en rasse vir my wel anders is” (155). “Verskillende rasse verkies dikwels om apart van mekaar te leef” (160). Maar dan trap sy weer in ‘n gat met die opmerking dat “ongemaklikheid” oor mense se andersheid ‘n “vorm van rassisme” is (155). Die soort teologiese opleiding wat deesdae op Stellenbosch aangebied word en daarby by voorkeur in Engels, het haar op dieselfde politieke pad as haar pa aangehelp, bv ‘n “healing of memories”-kamp. “Ek was geskok om te hoor van die seer wat my medeklasmaats ervaar het” (159). “Ek het die Belydenis van Belhar onderteken” (160).

    Die elfde verteller is Esther von Waltsleben, ‘n vryskut-aktrise en regisseur, wat in haar “Drama Studio” ook drama-afrigting aanbied. “Mense is mense” (165). “Ek glo dat alle mense gelyk is. Om mense van ‘n ander kultuur of kleur as minderwaardig, heidens of barbaars te sien, is onkundig. Dit frustreer my dat mense steeds dink dat iets so toevallig soos waar jy gebore is en watter kleur jou vel is, jou status bepaal” (164). “Die arrogansie van die Afrikaner wat dink hy is beter as ander het al keer op keer soos ‘n visgraat in my keel vasgesteek … Hoe durf jy dink net omdat ek dieselfde kleur vel as jy het, voel ek soos jy? Wat ‘n arrogante en eiegeregtige aanname om te maak” (166). “Rassiste groepeer mense en maak die aanname dat ‘hulle almal so is’ eerder as om mense as individue te erken of ‘n kans te gun” (170). “In plaas van kleurblind wees, moet ons kleur raaksien en die diversiteit van al die pragtige mense van ons land erken” (171).

    Weens onvrugbaarheid het sy en haar man besluit om ‘n kind aan te neem. Dit blyk toe “as ons ‘n wit babatjie wil aanneem, ons tot ag jaar gaan wag. As ons oop is vir ‘n swart babatjie, kan ons binne drie maande ouers wees” (167). Soos sy sê: “Mense is mense,” dus behoort bloot ‘n verskil in velkleur mos nie ‘n probleem te wees nie. Genetiese faktore, dus oorerwing (buiten velkleur), word in hierdie geledere geïgnoreer. Alles wat goed is kan mos aangeleer word. Tog het haar man hierdie klein genetiese verskilletjie nie sonder meer aanvaar nie: “Hier sien ek hoe hy worstel” (167). Maar sy polities verligte vrou het hom gehelp om hierdie probleempie te oorkom. Daar was “in daardie tyd toe skielik ook ‘n geleentheid … om ‘n wit babatjie aan te neem” (167). Toe was haar man “die een wat sonder enige twyfel nee gesê het” (167). “Die skaapmentaliteit van die mens tesame met ‘n ingebore vrees vir die onbekende het niks gedoen om die rassevure te blus nie … dit is tyd om stil te bly en te luister” (170). Danksy bv die aanneming van ‘n swart babatjie kan hierdie egpaar nou daarop aanspraak maak dat hulle “medemenslike mense [is] wat die Afrikakonsep van ubuntu nastreef” (172).

    Die twaalfde verteller is Jan-Hendrik Opperman, ‘n onderwyser op Stellenbosch en die eggenoot van Von Waltsleben. Apartheid se “onsigbare muur … is oor die jare deur ‘n stelselmatige en sistemiese indoktrinasie opgerig” (165). “Daar gaan altyd verskille tussen mense wees” (171), maar dan vervolg hy met ooreenkomste: “Almal wil veilig wees, kos hê, liefde gee en ontvang” (171). In vergelyking met sy vrou het hy min te sê en hy formuleer sy standpunt sonder venyn. Dalk het hy geleer om “stil te bly.” Hy is ongetwyfeld die minder verligte element in die huis. ‘n Mens kan maar net hoop namate die baba groter word, hy die uitdagings sal kan hanteer.

    Die dertiende verteller is Wouter Wessels, ‘n lid van die Vrystaatse provinsiale wetgewer en onderleier van die VF Plus in daardie provinsie. Hy karakteriseer ons onverkwiklike situasie soos volg: “Die staatskas ervaar enorme druk en staatskuld neem drasties toe. Hierdie tekort beteken dat die regering al hoe minder geld het om in maatskaplike behoeftes van die al hoe meer verarmde bevolking te voldoen en dat daar nie geld is om in infrastruktuurontwikkeling te belê nie. Belasting en tariewe verhoog buitensporig in ‘n poging van die regering om sy inkomste te verhoog. Dit skep ‘n bose kringloop waardeur die middelklas verarm, besighede gesluit en werkloosheid toeneem” (174). Hierdie situasie skep die moontlikheid van ‘n revolusie deur die gepeupel. Dit kan nie ingevolge “sondebokpolitiek” (175) goedsmoeds aan apartheid en dus die blankes toegedig word nie. Die ondoeltreffende, korrupte ANC-regering moet myns insiens die hoofverantwoordelik aanvaar vir die ellende waarin die land verval het.

    Wessels verwys tereg na Jacob Zuma se leuen waarvolgens die blankes die grond in Suid-Afrika gesteel het (176) en Julius Malema se rassistiese opmerking: “We are not calling for the slaughtering of whites, at least nor for now” (177). Daar is baie ander leuens, bv: “Die ‘lieg’ dat Afrikaans ‘n rassistiese taal is. Die ‘lieg’ dat wittes alles wat hulle het, gesteel het en nie verdien nie, … Die ‘lieg’ dat regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging tot voordeel van almal is en dit regverdigbaar is om teen bruines, wittes en Indiërs op grond van ras te diskrimineer” (177), ens. Wessels het dit teen “kosmetiese nasiebou” en “kunsmatige nasietrots,” asook dat “almal slegs Suid-Afrikaners” is en almal maar na ‘n enkele taal, naamlik Engels, kan oorskakel (178). Volgens hom is dit verkeerd om van alle blankes te verwag dat hulle om verskoning moet vra “vir die foute van die verlede” (178). “Ons verskille ten opsigte van onder andere kultuur, taal en godsdiens moenie geïgnoreer word nie, maar eerder bestuur word” (179). “Die enigste manier om werklik toekomsgerig te wees, is om rasgebaseerde wetgewing en kwotas uit te faseer en die klem op meriete en gelykheid te plaas” (180). Maar meriete impliseer juis ongelykheid.

    Die veertiende verteller is Pieter van Niekerk, die medesamesteller van die boek. Hy word ‘n “voetsoolteoloog” en ‘n “kampvegter vir die menswaardigheid van die geringstes in die samelewing” genoem (181). Hy veg dus selektief – nie om menswaardigheid vir almal nie. Sy verligtheid blyk uit die feit dat hy ‘n ANC-leier as “comrade” aangespreek het, wat aanstoot aan lede van ‘n NG kerkraad gegee het (185). As sendeling wou hy nie as “meneer” of “eerwaarde” aangespreek wees nie, maar as “doktor” (186), wat myns insiens afkeuringswaardig is.

    Die vyftiende verteller is Desmond Tutu. By die samestellers is die waardering vir Tutu so (ongekwalifiseerd) groot dat Tutu nie eens ‘n oorspronlike bydrae tot die boek gelewer het nie. ‘n Fragment is hergepubliseer uit een van sy boeke. Tutu vertel van die moeite wat hy gedoen het om sy kinders vry van die “breinspoeling” van Bantoe-onderwys te hou deur hulle in Swaziland te laat skoolgaan (187). Hy beweer dat hy by ‘n restaurant op die Suid-Afrikaanse platteland na ‘n venster beduie is waar hy kon sê wat hy wou koop. “Tot vandag toe onthou ek hoe seer ek gemaak is” (189).

    In Afdeling 3 stel die samestellers “remedies” vir rassisme voor. Die goue reël is: “Alles wat julle wil hê dat die mense aan julle moet doen, moet julle ook aan hulle doen” (Matt 7:12) (196). In hierdie verband verkies die samestellers om “veral ons wit mense” aan te spreek (196). Ons mag nie “meerderwaardig en paternalisties” optree nie, want “niemand is beter as ‘n ander nie” (197). In sekere opsigte is laasgenoemde sinsnede myns insiens dikwels nie waar nie. Party mense is geestelik, bv intellektueel, beter toegerus as ander; dus slimmer. Ander mense is dalk ligaamlik beter, bv kan beter hardloop. Afrikaanssprekendes word aangemoedig om ‘n “inheemse Afrikataal” aan te leer (198), maar daar word nie voorspraak vir die aanleer van Afrikaans gedoen nie. Dit is in ooreenstemming met die nieu-US-gewoonte. Die samestellers voel ook positief daaroor om aandele vir plaaswerkers in boerderye te gee (200). “Ryk en arm leerders” moet “gelyke geleenthede kry” (201) en hulle beveel aan dat “ekstra klasse gratis aan die leerders wat sukkel” gegee word (200). Daar kan gesprekke oor bv “dekolonisasie, wit bevoorregting en swart bewustheid op kampusse” gehou word (202). Divine Robertson van die US se Fakulteit Teologie het tot hierdie gevolgtrekking gekom: “dat dit letterlik net ons velkleur is wat verskil” (203-204).

    Die samestellers sluit die boek af deur na die volgende mening van Willem de Klerk te verwys: “Ondanks alles het hy steeds geglo dat daar eendag ‘n breë Suid-Afrikanisme sal wees waar kleur nie die bepalende faktor is nie” (205). Die blanke lesers word hier heel moontlik doelbewus in die duister gehou oor wat hierdie Suid-Afrikanisme behels. Volgens Willem de Klerk is verwestering “nie meer die bestemming van die swart mense nie; ‘n oorwegend Afrikakultuur is die bestemming van die wit mense!* By die nasionale kongres van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis op Wellington, in Julie 1994, sê hy (sy beklemtoning): ‘Vroeër het ons die Afrikakultuur probeer verwesters. Ons uitgangspunt was Eurosentrisme. Nou is ons in die proses waar Afrosentrisme voorop gaan staan. My stelling is dus dat die skep van ‘n nuwe kultuur vir Suid-Afrika, afrikanisering van ons kultuur beteken. Vroeër was die Westerse kultuur die model, met so ‘n paar teksture van Afrika bygevoeg. Nou moet dit ‘n Afrikakultuur word met Westerse tradisies daarin saamgevoeg … ‘n Europees-getinte Afrosentriese kultuur ‘” (Attie van Niekerk, Anderkant die reënboog, Kaapstad: Tafelberg, 1996, p 3-4). Kortom, Afrikanerkultuur en -identiteit is (grootliks) in sy swernoot. Willem sê nie of hy in sy noppies is met wat sy broer, FW de Klerk, vermag het nie, maar daar is destyds algemeen aanvaar dat Willem selfs meer verlig as FW was. [* Dinge word omgedop. Dit laat my dink aan die stelling dat die blanke regering nie tuislande vir die swartes moes geskep het nie maar eerder een vir die blankes of Afrikaners.]

    Kortom, ek dink ons kan Pieter van Niekerk en Chris Jones nie daarvan beskuldig dat hulle die verskynsel van rassisme objektief en ewewigtig aanbied nie; dalk selfs nie eens eerbaar nie.

  • Europol: Linkses meer geneig tot terreur as konserwatiewes

    Europol: Linkses meer geneig tot terreur as konserwatiewes

    ‘n Nuwe verslag deur Europol het aan die lig gebring dat linkses meer geneig is tot terreur as hul konserwatiewe opposisie.

    Dit weet enige Suid-Afrikaner al sedert die Rivonia-verhoor waar wit kommuniste en huidige “volksheld” Braam Fischer terreur gepleeg het om wittes uit die land te dryf.

    Hul Europese eweknieë is min of meer besig met ‘n soortgelyke stryd.

    Europol is die wetstoepassingsagentskap van die Europese Unie, met hul hoofkwartier in Den Haag, en getaak om die 28 EU-lidlande te beskerm in hul stryd teen ernstige internasionale misdaad en terrorisme.

    Navorsers in die Verenigde State is ook bekommerd oor die opkoms van linkse terreur. “Ek dink ons ​​is in ‘n tyd waar ons nie linkse ekstremisme kan ignoreer nie,” het Oren Segal, direkteur van die Sentrum vir Ekstremisme, gesê.

    “As ons anti-fascistiese teenbetogings het – nie dat hulle dieselfde is as wit suprematiste nie – waar geweld by hierdie gebeure kan opduik, sien ons dat mense wat vanself gewelddadig is, daardeur aangetrokke is,” het Segal gesê.

    Linkses in Europa het in 2016 ‘n hele 27 keer meer terreuraanvalle as konserwatiewes gepleeg. Die kamtige “gevaar” van konserwatiewes wat ‘n ekstremistiese bedreiging inhou is dus gewone warm lug.

    Sowat 142 sulke terreuraanvalle het verlede jaar in Europa plaasgevind. Net een regse terreuraanval is vir die hele jaar aangeteken, terwyl 27 op linkses blameer word, volgens Europol.

    Dertien aanvalle is op Islamitiese djihadiste geblameer, terwyl die meerderheid aanvalle, 99, as “separatistiese” aanvalle aangedui is.

    Dodelike aanvalle wat tot die dood van onskuldige slagoffers gelei het, was amper uitsluitlik Islamities, met 135 van die 142 sterftes en 374 van die 379 beserings wat plaasgevind het as gevolg van djihadistiese terreur.

    Na hierdie week se aanval op Moslemaanbidders naby ‘n moskee in Londen, was linkses vinnig om die ou verhaal van “gevaarlike regses” op te diep.

    Brian Levin, ‘n voormalige NYPD-beampte wat nou spesialiseer in teen-ekstremisme, het aan VICE gesê dat die linkses ‘n baie groter bedreiging was toe hy gestuur is om ‘n KKK-byeenkoms verlede jaar te monitor net om te ontdek dat hy een van die Klansmen moes beskerm teen ‘n lid van Antifa.

    “Op daardie stadium het ek gesê ons het iets aan die linkerkant wat besig is om te verhard,” het Levin gesê.

  • Leon Lemmer: Die lot van Afrikaners en ander blankes in Kenia

    Leon Lemmer: Die lot van Afrikaners en ander blankes in Kenia

    Daar was voorheen twee groot koloniale gebiede in Oos-Afrika: Duits-Oos-Afrika en Brits-Oos-Afrika. Die Duitsers en Britte het kwaai meegeding om handel vanaf die ooskus met Sentraal-Afrika (veral Uganda, maar ook Rwanda, Burundi en die Kongo) te bedryf. In 1890 het die Duitsers en Britte ‘n wedersydse ooreenkoms gesluit. Albei het spoorlyne gebou om die binneland toeganklik te maak. Na die nederlaag van die Duitsers in die Eerste Wêreldoorlog het Duits-Oos-Afrika in 1919 (nadat dit sedert 1897 ‘n Duitse kolonie was) as Tanganjika ‘n mandaatgebied van Brittanje geword; tot onafhanklikheid in 1961. Eilande aan die ooskus, soos Zanzibar en Pemba, was sedert 1890 Britse gebiede. In 1964 is hierdie eilande by Tanganjika ingelyf en staan die land sedertdien as Tanzanië bekend, met Swahili en Engels as amptelike tale.

    Brits-Oos-Afrika het in 1895 ‘n Britse protektoraat en in 1920 die kolonie Kenia geword, met ooskus-eilande, soos Zanzibar en Pemba, aanvanklik administratief deel daarvan. In 1963 het Kenia onafhanklik geword, met Swahili as enigste amptelike taal. Hoewel die land se naam en spelling nie in 1963 verander het nie, word verwag dat Kenia voortaan met ‘n kort pleks van ‘n lang e uitgespreek moet word. Dit staan in CS (Christene) Nicholls se boek, Red strangers: The white tribe of Kenya, London: Timewell Press, 2011, 332p; Amazon Kindle $11,39): “The powers in Whitehall decided that the pronunciation should have a long e, and Keenya became the pronunciation until independence in 1963 when it reverted to Kenya with a short e” (Kindle 2679). My teks is op Nicholls se boek gebaseer.* “The Kikuyu people described the white men who came to their lands in the late nineteenth century as ‘red strangers’; hence the title of this book” (94).

    [* Ek het nie toegang tot Gerrit Groen se doktorale proefskrif nie: “The Afrikaners in Kenya, 1903-1969”; Michigan State University, 1974. Brian M du Toit se boek is beskikbaar maar onbetaalbaar duur: The Boers in East Africa: Ethnicity and identity, Westport: Bergin & Garvey, 1998, 224p; Amazon Kindle $142,96. Ek moet en wil nog Janet McIntosh se boek lees: Unsettled: Denial and belonging among white Kenyans (University of California Press, 2016, 307p; Amazon Kindle $23,93). Sy gebruik die frase “structural oblivion,” wat ten minste polities op Afrikaners in die nuwe Suid-Afrika van toepassing gemaak kan word.]

    Nicholls se onderwerp is die tydperk van bykans sewentig jaar (1895-1963) waartydens blankes Kenia ontwikkel het. Sy vind dit nodig om hieroor te skryf omdat dit byderwets geword het om blankes en kolonialisme sonder meer te verdoem. “The truth remains that there was a great deal of good, and few people are prepared to stress this. I try to do so” (57). In die teks skemer dit egter telkens deur dat sy liberalisties gesind is. Tog stel sy die alternatiewe en meer positiewe siening van Kenia se blankes op ‘n verdienstelike manier. Die boek getuig van deeglike navorsing, wat in sowel Kenia as Engeland gedoen is.

    Die outeur beklemtoon die harde werk wat dit van blankes in Kenia geverg het om die ongerepte natuur in plase te omskep. Groot ontberings moes verduur en talle gevare getrotseer word. Malaria en leeus het vir die pioniers groot probleme veroorsaak. “In Africa you can do nothing in a hurry, except it be to die” (314). Talle boeke en artikels is oor die Wanjohi of “Happy” Valley gepubliseer, bv Nicholas Best se Happy Valley: The story of the English in Kenya (2013, 235p; Amazon kindle $9,11) en Juliet Barnes se The Ghosts of Happy Valley (2013, 304p; Amazon Kindle $12,09). “The antics of this wealthy and un-representative coterie, notorious for its licentious and irresponsible behaviour, have attracted all too much attention, whereas the real creators of what became the flourishing British colony of Kenya have languished in relative obscurity. It is one of my purposes to redress that balance” (70; ook 3762).

    Die Britse bedrywighede in Kenia het in 1887 begin toe die British East African Association (vanaf 1888 bekend as die Imperial British East Africa Company – IBEAC) ‘n konsessie van die sultan van Zanzibar vir handel in Oos-Afrika noord van die Umba- en suid van die Kipini-rivier ontvang het. “Most of the territory seemed empty” (400). Oor die Eldoret-omgewing, waar Afrikaners hulle sedert 1903 op die hoogland gevestig het, word gesê: “No Africans seemed to live there in any numbers” (2183). In 1895 het die Britse regering die bates van die IBEAC oorgeneem (595). ‘n Ooreenkoms soortgelyk aan die Britse een het tussen die sultan van Zanzibar en die Duitsers vir handelsbedrywighede suid van die Umba-rivier bestaan (132). Arabiere en Indiërs was toe al lank aan die kus gevestig (152) vir handel in bv slawe en ivoor (171).

    Die groot probleem in handel met Uganda (sedert 1895 ‘n Britse gebied) was om die Taru-woestyn te oorbrug. Om te verhoed dat die draers van goedere uit ‘n konvooi dros en almal van dors sterf, of deur diere of swartes gedood word, is hulle vas aan mekaar geketting (184). Dit werp ‘n ietwat ander lig op hierdie saak as die een wat deesdae gewild is. Die opperhoofde deur wie se gebied gestap is, is beloon (199). Bowendien moes die handelaars hulle goedere voortdurend teen diefstal beskerm. Talle mense is in die konvooie en elders vermoor, bv ‘n konvooi van 600 mense in 1896 (500). “The continual strain and anxiety about the natives tells on one pretty heavily” (440). Lede van stamme soos die Kikoejoe en Maasai het groot probleme vir die blankes in die binneland veroorsaak (470). Aan die kus het Somaliërs ‘n oorlas van hulleself gemaak (852). Hierdie mense was “utterly different” van die blankes (666). Probleme met Somaliërs kom in die 21ste eeu steeds in Kenia en elders voor.

    Toe die spoorlyn van Mombasa tot aan die Victoria-meer gebou is (1896-1903), “land for one mile on each side of the track was bought by the railway” (759) van die swart stamme wat aanspraak op eiendomsreg gemaak het. “A telegraph line was built alongside the railway as it went inland … but Africans repeatedly stole the wire to adorn their bodies, for it was the height of fashion to wind it round one’s ankles, calves and arms” (877; ook 1767). In Suid-Afrika is kabeldiefstal in die 21ste eeu steeds ‘n groot probleem. Indiese arbeiders is vir die konstruksie van die spoorlyn gebruik. Oor hierdie onderwerp is daar JH Patterson se boek, The man eaters of Tsavo (1907; Amazon Kindle $1,13). Die Britse bewind het Indiërs dikwels ook as soldate en polisiemanne aangewend; soms ook Soedanese soldate. Dit verduidelik die ontstaan van die groot Indiese bevolking in Kenia.

    Sommige blankes wat die spoorlyn help bou het, het besluit om hulle in die land te vestig (1016). Blankes is aangemoedig om na Brits-Oos-Afrika te kom om die land te ontwikkel en die spoorweë lonend te maak (945). “The first settlers bought land from Africans” (704; ook 1022), “paying for it with cattle and trade goods” (725). Onder die swartes was daar nie so iets soos individuele eienaarskap van grond nie (719). “Confidence was high, the ambition to civilise seemed laudable and communications were vastly improved, with steamship and telegraph minimising the world’s distances” (962). Na die Anglo-Boere-oorlog (1899-1902) is immigrasie vanaf Suid-Afrika aangemoedig, “where many of the men who had fought in the Boer War had stayed on” (982), bv Australiërs (1022, 1252). Suid-Afrika is beskou as ‘n “reservoir of Afrophile Europeans” (989) wat tot die ontwikkeling van Oos-Afrika kon bydra.

    Aanvanklik is “a chequerboard policy of settlement, intermingling whites and Africans” gevolg, “to make it easier to obtain African labour and … to civilise the native peoples more swiftly” (1022). In die 21ste eeu het die ANC ‘n soortgelyke beleid in Suid-Afrika. Blankes mag nie monokulturele enklaves vorm nie. Swart woongebiede word in of naby tradisioneel blanke woongebiede ontwikkel, glo om arbeiders nader aan hulle werkplekke te vestig. In werklikheid is die doel gedwonge rasse-integrasie, wat meebring dat blankes toenemend onveilig voel. In 1905 is in Brits-Oos-Afrika van hierdie rassebeleid afgesien en is die swartes eerder in reservate gehuisves (1022). Dié nuwe beleid het blanke immigrasie gestimuleer. In 1902 was daar net 17 blanke landbouers, 70 in 1903 en 360 in 1904 (1041). Daarna het die blanke boere vinnig meer geword. In 1918 was daar 1 195 (1162, 1239). Na sowel die Eerste as die Tweede Wêreldoorlog het baie blanke oudgediendes hulle in Kenia gevestig.

    “The newcomers camped on their land in tents until they built grass huts (bandas) and rondavels of mud, wattle and grass thatch. These were whitewashed and floored with polished cowdung” (1062). Seekoeivet is vir beligting in lampe en vir die maak van kerse gebruik (1062, 2174). “The life was far from easy and most new farmers lost rather than made money” (1068). “The problem of acquiring African farm labour was perennial” (1075), want dit was in die na-slawerny era. Daarby het die Britse owerheid geredeneer: “their first loyalty was to Africans” (1081). Soos dit by geleentheid gestel is: “The natives had been licked into shape” (1363). “A hut tax was introduced by the government in 1901, mainly to persuade Africans to work for wages in order to pay it. It had limited success and by 1910, when the labour situation was critical, a poll tax was introduced to encourage into work those African males, mainly of the warrior class, who did not pay the hut tax” (1087). Sommige swartes het bv veediefstal bo werk verkies (1108); ‘n probleem wat steeds met ons is.

    “In order to control a few undesirable whites, who had come up from South Africa in 1903, the Foreign Office sanctioned the creation of ten new police officer and subordinate grade posts, which could be recruited locally. The men appointed succeeded in expelling the unwanted whites. Since settlers refused to submit to the authority of African policemen, a tiny contingent of white constables was appointed in 1908 to deal with settler matters” (1181).

    Hierdie “undesirable” of “unwanted whites” was moontlik Britte of ander Engelssprekende blankes, want onmiddellik hierna skryf die outeur: “The British South Africans were not the only immigrants from that part of the continent. Their former enemies, the Boers, also found their way from South Africa. To escape an economic depression in their own land, several went to German East Africa (GEA) from 1903 onwards, but finding life almost as harsh there, thirty-three of these families trekked into Kenya in 1906 … They were not quite the first Boers to arrive. One of the Van Breda brothers had come to the EAP [(British) East Africa Protectorate] in 1903; in 1904 the Arnoldi family, another Van Breda brother and John de Waal made the journey; in 1905 six families [and] in 1906 twelve more families (excluding those from GEA) appeared; and in 1907 a further seven families joined them” (1202). “W J (‘Bon’) Van Breda was murdered by two Elgeyo tribesmen on his farm in 1907” (1209). Die euwel van plaasmoorde is steeds met ons.

    “After no notice was taken of this crime by the authorities, six months later ten of the neighbouring farmers got together, met at Arnoldi’s Drift with arms and ponies, and staged an expedition to intimidate the DC [District Commissioner]. The Governer hurriedly sent KAR [King’s African Rifles] reinforcements up from Nairobi, the murderers were dealt with and the incipient rebellion fizzled out” (1209). Dit toon dat verset ‘n onverskillige owerheid tot optrede kan aanspoor.

    “The largest influx was yet to come. Jan Janse Van Rensburg, a prominent Transvaal farmer from the Bethal district, was a roikop [rooikop? hensopper, hanskakie], someone who had collaborated with the British in the Boer War. Such people were often ostracised in their home districts … [Van Rensburg] gathered together fifty-eight Boer families … sailed … to Mombasa, arriving on 12 July 1908. The party consisted of 247 people, forty-seven wagons and ninety horses. In Nakuru they bought oxen to pull their wagons and trekked up the other side of the Rift Valley, to Londiani and onward to the Uasin Gishu plateau, where they selected farming land near Sergoit rock. In 1911 another large group, sixty families led by CJ Cloete, a prominent farmer from the Bethlehem district of the Orange Free State, arrived on the Uasin Gishu plateau, which now housed 900 Boers, a quarter of the country’s white population. By 1916 there were 1 177” (1212). In 1913 het Charles en Edmund de la Harpe en J Bertram Steyn, “who had fought for the British in the Boer War,” op die plato plase gekoop (2181).

    Ek kon verstaan waarom Afrikaners na die Anglo-Boere-oorlog na Argentinië, Angola en Duits-Oos-Afrika uitgewyk het, want hulle wou nie onder Britse bewind wees nie. Afrikaners wat na Brits-Oos-Afrika geëmigreer het, het egter nie Britse onderdanigheid ontsnap nie. Die feit dat sommige van hulle hanskakies was, verduidelik waarom hulle na ‘n Britse gebied geëmigreer het. Maar nie alle Afrikaners wat in Kenia gewoon het, was verloopte Afrikaners nie. Byvoorbeeld, dit geld in die meeste gevalle waarskynlik nie diegene wat aanvanklik in Duits-Oos-Afrika ‘n bestaan probeer maak het en hulle daarna in Brits-Oos-Afrika gevestig het nie. Hierby kom die feit dat Afrikaners die Britte in Kenia van naderby leer ken het. Dit het veroorsaak dat Afrikaners saamgestaan en baie van hulle ware Afrikaners gebly of geword het, so hier onder blyk.

    Gedurende die Eerste Wêreldoorlog was daar kritiek op Afrikaners wat nie die wapen teen die Duitsers wou opneem nie. “But it was only a small minority of Afrikaners who refused to serve in the British forces. Conscription was introduced in December 1915, and in mid-1917 seven Afrikaners were brought to trial for not reporting for duty, and were given six-, nine-, and ten-month prison sentences” (2409). Na die Eerste Wêreldoorlog het talle Britse oudgediendes hulle in Brits-Oos-Afrika gevestig. “The South African influence in settler affairs was diminished, because many of the new farms were in the Uasin Gishu area” (2490).

    “The attitude of the British settlers towards the Boers was mixed. Oblivious of the roikop element, Lord [Bertram] Cranworth [1877-1964] voiced his disapproval of ‘the formation in our midst of a solid mass of utterly disloyal colonists, speaking their own language and having their own church.’ He was correct in thinking the newcomers were disinclined to mix with the British, for the Boers set up separate schools for their children and worshipped in their own churches. Their isolation was enhanced by the plateau’s remoteness from the rest of the country. In the rainy season it could take six weeks to travel from Londiani along the dreadful road to Eldoret, a new settlement in the midst of the Uasin Gishu farms. But the Boers were reluctantly accepted because they were crucially useful to the British farmers of the EAP during these years before tractors became available. Since they were the only ones who could train and handle teams of oxen, they undertook all the contract ploughing for other farmers. Many of them became hired hands on non-Boer farms, and they specialised in training oxen. Others ran transport … British settlers often castigated Boers for their poverty, while turning a blind eye to hardship among those of their own nationality” (1225). Die outeur voeg later by: “The European and Boer communities did not always mix well, for the British regarded some of the Boers as lazy and indigent, while the Boers disapproved of the farming methods of the British” (2160).

    Voor onafhanklikheid in 1963 was Kenia wat sosiale opset betref ‘n tipiese Britse kolonie. “The segregation of white and Indian living areas was established in these years, following the practice in India. Africans working as house servants began to live in huts beside their employers’ dwellings, and the rest lived in African areas. The three races did not mix socially. The whites considered themselves at the top of the social hierarchy” (1733). “Clubs in the EAP were an essential part of the social fabric, embracing and uniting as they did people of their own kind in an alien country” (1780). “As in India, the society created by the whites in Kenya was one in which sport and clubs played a prominent part. People wanted to socialize with others of their own kind, and clubs and hotel bars were natural meeting places for those who travelled into settlements over appalling roads to get supplies or conduct business” (3184).

    “Whites very rarely sought the friendship of Africans” (3683). In sommige kerke was daar rasseskeiding, bv, wat blankes betref, “to reserve some of the church furniture for themselves for reasons of hygiene” (1868). “The hospitals were firmly racially segregated” (1943). “Not until 1957 did the first multi-racial hospital open” (4677). “There was racial segregation in death as in life” (1868) met aparte begraafplase vir die rasse. “White women never took African lovers. There was a law against this – Ordinance no 7 of 1913” (3323). “Sexual assaults on white women by Africans were extremely rare” (3346). “Members of mixed marriages and their offspring – the 1931 census recorded 205 ‘half-castes’ – were ostracised and therefore kept very much to themselves” (3675). “Social stigma and ostracism were hard to bear, and immigrant whites with liberal ideas soon began to conform to the norms of Kenya’s European society” (3689). Teen die einde van die 1930’s was daar in City Park, Nairobi, “three sets of swings – for whites and Indians and Africans” (3626).

    “Private and public education systems emerged side by side in die EAP. As in India and South Africa, there was firm racial segregation. Segregation even occurred, though voluntarily, among whites, with Boer and Briton attending different schools on the Uasin Gishu plateau” (2015). Skoolonderrig het veel te wense oorgelaat. “Many people were now [1918] having to send their children to South Africa to be educated” (1979); ook na Brittanje. “Education on the [Uasin Gishu] plateau was contentious, because many Boers wanted their children taught in Afrikaans, whereas the government thought this would be divisive. And so the farmers of the Uasin Gishu had to provide their own education for their children – between 1911 and 1912 six farm schools were opened on the plateau. Three did not last long and were closed by 1915 though the farm school system lasted till 1939. The Revd MP Loubser, a Boer pastor who united the three Dutch Reformed churches around Eldoret and established a single place of worship, would not compromise on the language of instruction and started his own school, Broederstroom, in 1911, with all lessons in Afrikaans. He also began a second school at Sergoit” (2003). Wat taal betref behoort Loubser vir ‘n hedendaagse hanskakie soos Wim de Villiers as voorbeeld te dien. Loubser het die drie Afrikaanse kerke in Kenia verenig; iets wat die hedendaagse Afrikaanse kerkleiers steeds nie kan doen nie. Pleks daarvan word onsuksesvolle pogings aangewend om die blanke NG Kerk en die oorwegend nie-wit Verenigende Gereformeerde Kerk saam te snoer.

    Toe Brits-Oos-Afrika in 1920 die kolonie Kenia geword het, is die eerste algemene verkiesing gehou. Die Indiërs was meer as die blankes en hulle het hulle polities by die swartes geskaar (2517) en die swartes teen die blankes opgestook (2841). Alfred Milner (1854-1925), die Britse minister van kolonies (1919-1921), wou in geen opsig teen Indiërs diskrimineer nie. “The whites realised they would be outnumbered and overwhelmed if Indians were allowed to vote and to own land in the highlands, and their reaction to Milner’s pronouncement was to plan sedition … rebellion against the government seemed the only possible response” (2524). “The whites demanded complete segregation of Indians, no alienation of land in the highlands to Indians and the restriction of Indian representation in the Legislative Council” (2531). “The Kenya whites boycotted all Indian businesses” (2545). “It seems extraordinary that the whites engaged in sedition, but when the alternative is possible disaster, a man will gamble” (2553). “The settler force was put in a state of readiness” (2568). ‘n Afvaardiging van drie setlaars is na Londen vir samesprekings. “When the Governor and delegation reached London some weeks later, a compromise was worked out, and the rebellion died away. Essentially the settlers had got what they wanted” (2589). Dít toon: Weerstand teen politieke onreg kan die verlangde resultate lewer. Daar sonder sou die owerheid die blankes se regte al hoe meer geminag het.

    Na die Eerste Wêreldoorlog “Africans expelled from the missions … began to form their own independent churches and schools, which became foci of opposition to white rule” (2856). “African discontent at white rule, increasingly evident in the 1920s through the development of African political organisations (often thought to be due to the subversive influence of the missionaries and the Indians) served to consolidate the small settlers’ benevolent feelings towards Britain, because it was obvious that Kenya’s whites could not put down a large African rising, but would be dependent on the importation of imperial troops” (2947). In Suid-Afrika het sommige kerklike ampsdraers op ‘n soortgelyke manier die blanke bewind ondermyn.

    “Essentially the whites of Kenya became a society of landed gentry in the 1920s, with Africans representing the working class, and Indians comprising the lower middle class of clerks and traders. Among the whites … at the bottom of the heap were poor whites, many of them Afrikaners … Many locally educated white lads were working with Africans in the garages and railway workshops … Some of them were from Afrikaner families, but by 1931 the Afrikaners, who had formed such a large proportion of Kenya’s whites earlier in the century, had shrunk to only 7 per cent of the European population” (2952). In 1926 is twee diepwater-vasmeerplekke in Mombasa se hawe gebou en in 1929 nog twee. “The construction company imported some of the toughest of South Africa’s poor whites as workers” (3132). “Most Europeans were wary indeed of the potential appearance of ‘poor whites,’ a group much despised [?] in South Africa” (3705).

    “Settlers communicated with their African employees in a simplified version of Swahili, often called ‘kitchen Swahili’” (3034). Op ‘n soortgelyke manier word daar na proto- of aanvangs-Afrikaans as ‘n kombuistaal verwys. Dit is ‘n deursigtige, polities gemotiveerde poging om die oorsprong van Afrikaans te ontwit. “Life in Kenya was very comfortable until the newcomers were hit by the hard economic fact that farming in Kenya was usually unprofitable” (3034). “Kenya had more people from [the] social elite than Southern Rhodesia, with its [white] population of 30 000 to Kenya’s 9 651 in 1921” (3046).

    Teen die 1930’s het staats- en veral private skole dermate verbeter dat “very few children were now sent to Britain or South Africa for schooling” (3242; ook 3268). “The creation of schools gave the whites confidence in their future in Kenya, instilling in them a sense of permanence, however misguided” (3288). “The Central School in Eldoret, a government school, had better results than Nairobi European School. Establised in 1915, by 1916 it had fifty students, and by 1919 three-quarters of its students were from Boer families. Broederstroom, with its curriculum taught in Afrikaans, continued until 1939. During the 1930s the farm schools collapsed” (3275). My indruk is dat die hanskakies die Engelse Central School ondersteun het en die ware Afrikaners die Afrikaanse Broederstroom-skool. Maar vanaf 1940, dus na skaars meer as ‘n geslag (30 jaar), het al die Afrikanerkinders Engelse skole bygewoon. Dieselfde proses is besig om hom in die nuwe Suid-Afrika te voltrek.

    Die 1930’s was moeilike jare, gekenmerk deur ‘n resessie, droogte en springkaanplae (3378). “The debts of white entrepreneurs in Kenya exceeded £8 million in 1931, causing banks to take drastic measures and limit overdrafts. The farmers’ lot was eased by the establishment of a Land Bank that year, offering loans at very low interest rates, over a repayment period of thirty years. Most farmers took advantage of this and thus hung on to their land” (3458).”By 1939 … most white landowners in Kenya were drowned in debt” (3400). Die Britte het steeds nie danig baie van die Boere gehou nie. ‘n Engelsman het in 1935 geskryf: “I note that your last list of applicants for land is composed entirely of Dutchmen [Boers]. Do we want to convert Kenya into a Dutch colony? Any whites may be better than no whites, but I think we should try to get Englishmen as much as possible” (3487). Die ontvanger van hierdie boodskap het geantwoord “that it was important to increase the white population ‘in consideration of the undoubted menace which threatens from other quarters,’ and that the right kind of Afrikaner made a good colonist. The hypothetical menace was that posed by Indians, whose number, at 36 461, was double that of the whites … White immigration expanded … very slowly in the 1930s” (3486).

    Robert Brooke-Popham (1878-1953), goewerneur 1937-1939, wou nie Joodse immigrante hê nie: “With the Indians and the Goans and the Arabs and the Somalis, quite apart from the Dutch [Afrikaners], I feel that another community problem must be avoided” (3508). “Brooke-Popham found that Kenya’s white colonists did not speak with only one voice, except when it came to their dislike of Indians” (3599). Hy het ‘n brief aan sy opvolger geskryf, “stressing that the real object of white settlement was not merely the material development of the country, but the creation of a nucleus where British ideals and traditions could be preserved and whence they could spread. Kenya should look north to England for guidance and not south to the Afrikaans-speaking community, while the British element must be paramount in the highlands and not swamped by other European nations or the Jews” (4346). In 1934 het die Morris Carter Land Commission die beleid van “keeping the highlands white” herbevestig. “No African, Indian or coloured person could buy or lease land in the privileged area” (3551).

    “In 1934 the East African Women’s League discovered that there were 357 white children of school age receiving no education, and most of them were Afrikaners. Afrikanerdom was resilient and determined to retain its cultural integrity in the face of British domination, and the government’s plan to lift some of its children from ‘poor white’ status was unsuccessful. The more extreme whites advocated sterilisation and repatriation to South Africa of the Afrikaners they considered undesirable. Gradually, however, the Afrikaners became more reconciled to their children being educated in government schools, with English as the language of instruction, rather than at farm schools where pupils were taught in Afrikaans. The government made a concession in 1930 when it accepted that Afrikaans could be taught in schools as a foreign language if there was sufficient demand for it” (3717). Aan die Universiteit Stellenbosch klink ‘n soortgelyke refrein deesdae op: Klasse sal in Afrikaans aangebied word mits daar voldoende aanvraag daarvoor is.

    “Several Afrikaner families moved to Rumuruti and in 1932 their dominee, Revd MP Loubser, laid the foundation stone of a magnificent new Dutch Reformed church” (3782). “In 1935 there were 113 Afrikaner children in farm schools compared with 122 at the government Central School in Eldoret … When the Afrikaner Broederstroom School closed in 1939, most of its pupils transferred to the Central School. The [Afrikaans] school at Rumuruti, which had reopened, closed in 1937, and all 122 children of the district of primary-school age were forced to go to [the English] Nakuru School … The high cost of boarding … meant that many Afrikaners were denied secondary education” (3723)

    “Kenya’s white population was estimated as 22 808 in 1939” (4029). “By the close of 1940 Kenya’s [war] forces numbered 75 000, of whom 25 000 were South African” (4051). “Certainly a beneficial side-effect of the war was the tarring of some roads, such as a stretch north of Nanyuki … The South African troops brought with them road construction companies made up of civilian road engineers and in a few months the roads to Wijir and Marsabit were the best in the country. The troops also bored for water all over the Northern Frontier District” (4094). ‘n “Wartime tragedy was the loss of a South African Air Force flying boat and its thirty-five passengers on Lake Victoria” (4120). Italiaanse krygsgevangenes “tarmacked the road between Nairobi and Naivasha” (4305).

    Gedurende die Tweede Wêreldoorlog “the government conscripted African labour to work on farms, an enormous help to farmers … For the first time white farmers began to make substantial profits and became economically secure. The Afrikaner farmers shared in the prosperity and there is no further mention of a ‘poor white’ problem in Kenya” (4298). Pleks van ledigheid en parasitisme as onaantasbare menseregte te beskou, kan daar myns insiens ‘n sterk saak vir omsigtig ingestelde gedwonge arbeid uitgemaak word.

    “Towards the end of the war a new Governor, Sir Philip Mitchell, reminded the home government that … ‘there should be a vigorous and well established British settlement in these highlands, for without it there is no hope … of creating here a permanent structure of enlightenment and civilisation” (4374). “The settler elite … looked down upon the South African Lady Mitchell, with her lack of social skills and shyness and dislike of entertaining … ‘She was … without that veneer of manner that can ease encounters between strangers’” (4398).

    “In October 1944 the first African became a nominated member of the [Legislative] Council … Africans and Indians now united in opposition to European political hegemony and economic dominance” (4367). “Mitchell found it hard to hide that he considered most European elected members of the Legislative Council of low intellectual calibre, and that he wanted Indians, Africans and Arabs to join them, and on the front benches too – though he was in no doubt that colonial government would have to remain until there were far more educated Africans in the country” (4405). “Mitchell … moved towards a type of multi-racialism” (4412). Soos in Suid-Afrika was dit die begin van die einde van die blanke bewind in Kenia.

    “In 1948 a census was held, the first since 1931, and the figures that emerged from it showed that the country had 29 660 whites, 5 251 120 Africans and 97 697 Indians and Goans. This made whites 0.55 per cent of the population, compared with the 19.5 per cent (513 008) of the largest tribe, the Kikuyu. In 1953 it was estimated that there were 42 200 whites and in 1956 57 700. Despite their steady increase, the Kenyan whites were not as numerous in 1948 as those in either Northern Rhodesia (50 000) or Southern Rhodesia (160 000)” (4418). Demografiese verswelging deur nie-wittes, veral swartes, was ‘n deurslaggewende faktor in die ondergang van blanke politieke mag in Kenia, Zambië, Zimbabwe, Namibië en Suid-Afrika.

    “The social separation between the races was partly due to different patterns of living. Africans in villages and the countryside had ways of life and standards of hygiene so at variance with those of whites that the latter could not contemplate social intercourse. The common view of Africans by whites was described [in 1955] by a Medical Officer of Health: ‘The African labourer is regarded by the European farmer as being lazy, irresponsible and unreliable and there is certainly some excuse for this opinion as his output of work is low no matter what wages he receives. It is therefore uneconomical to pay good wages. Constant European supervision is required to maintain a reasonable standard of output of work, and so the farmer tends to employ no labour in excess of the number he can personally supervise. Consequently the available land on his farm is not fully developed’” (4571). “Even missionaries, usually the most enlightened of the whites, could be reluctant to invite Africans into their homes” (4584).

    “From 1948 a movement (called Mau Mau from 1951) began to hold oathing ceremonies … [It] began a campaign of violence and intimidation against Kikuyu headmen and chiefs in 1951 … People who refused to co-operate with the taking of oaths were punished or killed” (4808). “Capital flowed into the country until the outbreak of the anti-white Mau Mau movement in 1952, when it was reduced by 90 per cent as fear mounted for Kenya’s stability” (4462). “The standard of living and privileged position of the whites was bound to engender envy and resentment among Africans in the new, post-war, egalitarian world” (4591). Blankes se standpunt “arose from a fear of being swamped by the huge African majority and what the whites considered was a very inferior, even uncivilised way of life” (4599). “Mau Mau members usually went for soft targets and good employers, whose workforces were reluctant to co-operate with Mau Mau” (4884). “The Mau Mau rebellion left whites disillusioned and bitter” (5190). Soos in Kenia is ‘n terreurveldtog in Suid-Afrika teen blankes en nie-radikale swartes gevoer. Die “bevryders” het geen gedrag van hulle as te onbeskaaf beskou nie; hoe skokkender, hoe beter. In Afrika en Amerika is geweld ‘n beproefde manier waarop swartes kry wat hulle wil hê. Desnieteenstaande word dit van blankes, en net die blankes, verwag om herhaaldelik om verskoning vir beweerde immorele gedrag te vra.

    “The Kenya Regiment, previously regarded as a necessarily all-white body intended to counter black unrest, was ordered to become a multi-racial force. Only the Afrikaners put up much opposition … The Kenya Police Force … began to train large numbers of African officers towards the end of the 1950s. Many white officers left Kenya to seek their fortunes elsewhere” (4952). In die nuwe Suid-Afrika is die vertroue wat blankes tradisioneel in die weermag en polisiediens gehad het, op ‘n soortgelyke manier vernietig.

    “In the Eldoret region the longstanding tensions between the Afrikaner and British settlers continued in the education field. By 1945 the Central School in Eldoret had 96 per cent of Afrikaans-speakers. The whites of British origin, particularly those from families of officials in Uganda sending their children to Kenya for their education, put pressure on the government, which had in any case to finance a new school to take the increased number of white children in the area. The Hill School was opened in Eldoret in 1945 … The Central School was renamed the Highlands School. So the predominance of Afrikaners in the Highlands School continued – in 1951, of its 214 pupils, only thirty-nine were non-Afrikaners. Two years later, all 107 pupils from Uganda went to the Hill School. In 1956 the Highlands and Hill Schools were combined … Within the new Hill School differences between Afrikaner and British pupils continued, though the staff tried to counter any bullying” (4639).

    “The problem solved itself when all the Afrikaners but a handful left around the time of independence in 1963. Ten years after independence only a dozen families remained. In 1996 none but the Krugers and du Toits in Eldoret, the Steenkamps in Kitale, the Prinsloos in Nakuru and the Retiefs in Malindi were left” (4656).

    “There had been an abrupt change in British policy towards the colonies when Iain Macleod [1913-1970] became Colonial Secretary [1959-1961] … His predecessor Alan Lennox-Boyd had been thinking in terms of independence for Kenya in about fifteen years’ time, whereas Macleod wanted the time reduced to three years … He pulled Harold Macmillan, the Prime Minister, with him” (5024). “The whites were dismayed and the Africans had not expected to get as much as they did … Macleod had ridden roughshod over the settlers’ views and many of them felt utterly betrayed by both Britain and their own politicians” (5037). Macleod se dogter, Diana (gebore in 1944), is blykbaar wyser as haar pa, want sy is lid van die regse UK Independence Party (UKIP – Wikipedia). In Suid-Afrika is die verraad nie deur ‘n regering in ‘n ander land gepleeg nie, maar mandaatloos deur ‘n klein groepie plaaslike, Afrikaanssprekende, blanke politici. FW de Klerk wou radikale veranderings eensklaps deurdruk terwyl die begunstigde swartes, wat ook baie meer ontvang het as waarop hulle realisties kon gehoop het, geen ondervinding van regering gehad het nie. Swartes wat aan die bestuur van plaaslike regerings tydens die blanke bewind deelgeneem het en dus ‘n bietjie ondervinding gehad het, is deur die terroriste sistematies uitgemoor.

    ‘n Reaksie was “one of stunned shock that a British Government could act in such an unscrupulous manner towards those whom it had done all in its power to encourage to develop the country in the belief that we and our heirs would be secure under the Union Jack” (5044). Die son sou na bewering nooit oor die Britse Ryk gesak het nie. ‘n Ander reaksie was: “Lancaster House was a disaster and its decisions madness … Kenya Africans are at present quite incapable of managing the country … At best there will be widespread corruption and incompetence” (5044). Dit was ‘n geval van “bringing the jungle to town” (5062). In die nuwe Suid-Afrika vier korrupsie en onbekwaamheid ook hoogty. Jomo Kenyatta (1894-1978) “was released in 1961, an event profoundly shocking to some whites. He became Kenya’s first Prime Minister on 1 June 1963” (5062) en president in 1964. Nelson Mandela het op ‘n soortgelyke manier ‘n president en veelgeroemde ikoon geword.

    “The whites could not believe that the government refused to admit liability for their land titles, both leasehold from the Crown and freehold granted by the Crown, which they had believed to be sacrosanct. They felt they had made the highlands what they were, and that the advanced farming practised within them was a result of their investment and hard work, and they found these things very hard to give up. They reckoned they had earned a stake in the country, having put far more into it than they had taken out. They had tied up all their resources in the land, many of them commuting government pensions so to do, and were terrified of the future” (5077). “A small amount of money, £750 000, was made available to buy out farms of 240 compassionate cases” (5084). Die Britse regering het dieselfde laai na die vrystelling van die slawe uitgehaal deur minimale vergoeding aan eienaars te betaal. FW de Klerk het aan boere die versekering gegee: “Julle kaart en transport is veilig” (Louis Changuion en Bertus Steenkamp, Omstrede land, Pretoria: Protea Boekhuis, 2011, p 272). Desnieteenstaande is prosesse tans in Suid-Afrika aan die gang om die helfte van die eiendomsreg van blanke plase aan die werkers oor te dra en selfs om plase en ander eiendom van blankes sonder vergoeding te onteien.

    “The administrators were ordered to instruct Africans in methods of government and push forward as many of them as possible into positions of responsibility” (5084). In die nuwe Suid-Afrika is dit algemene praktyk om van blankes te verwag om swartes op te lei sodat swartes daardie poste kan beklee. Voor die 1992-referendum was een van De Klerk se plegtige beloftes egter dat geen blanke sy werk sou verloor nie.

    “Thousands of white settlers decided to leave. Some stayed and took Kenyan nationality, though by 1966 only 750 had done so. Those who stayed and did not take Kenyan nationality were gradually denied work permits over the course of the next fifteen years, and had to leave if they wanted to earn their living. Australia and South Africa welcomed whites who left Kenya. South Africa allowed them to import furniture, cars, farm machinery and household effects free from customs duties, and advanced money on generous terms to enable them to buy farms. It also gave those who needed them old-age pensions … the lowering of the British flag … ruined scores of lives. It left whites cynical and disillusioned, saddened and betrayed. Promises made had not been kept, land legally theirs had been compulsorily purchased, work contracts had been abrogated … Yet they could take comfort in the fact that much of what they had done was good” (5105). ‘n Blanke setlaar het gesê: “What we were doing was good and constructive and would last, and then our bitter disillusion when the evil in others broke out and swamped our efforts” (5153).

    “Almost all the Afrikaner farmers and most of the civil servants quit. A few white professionals remained in Kenya, though many travelled to South Africa or Australia to pursue their professions there” (5122). “The new position was that non-farming whites could stay in Kenya, despite retaining their passports from other countries, as long as there were no Africans capable of doing their jobs. Thus some whites managed to stay on for five, ten or even fifteen more years, while suffient numbers of Africans were trained to take up their positions” (5128). Daar was “no trouble between the Africans and whites” (5128). Soos in die nuwe Suid-Afrika was die blankes in Kenia tot apatie geneig. “The friction was between black and Asian, and large numbers of the latter left to go to England” (5135). In hierdie opsig het sowel die Asiate as die Britte hulle verdiende loon gekry.

    Die blankes in Kenia “built towns where only mud huts had existed before, constructed roads and bridges and hospitals and schools where all had been plain and bush, and had taught farmers how to improve stock and crops and introduce irrigation” (5166). “The whites made an enormous contribution to the economic development and wellbeing of Kenya” (5190). “They had been discriminated against because of the colour of their skin” (5184). Daar was nie apartheidswetgewing in Kenia nie, maar die swart bewind duld nie nie-Keniane as permanente inwoners nie. Blankes het destyds eiendom, bv plase, gekoop. Die Britse regering het baie geld aan infrastruktuur, bv die spoorstelsel, bestee en grond hiervoor van swartes gekoop, hoewel swartes nooit self grond gekoop het nie. In Kenia het alles in 1963 in die skoot van die swartes geval. In 1994 het dieselfde in Suid-Afrika gebeur. Bevrydingsteoloë noem dit regstellende geregtigheid.

  • Leon Lemmer: Ward Churchill se verheerliking van geweld

    Leon Lemmer: Ward Churchill se verheerliking van geweld

    In Amerika word daar gewoonlik vier rasgroepe onderskei: blankes, swartes, Hispaniste en Indiane. Anders as in Suid-Afrika is blankes daar die meerderheidsgroep. Soos in Suid-Afrika is die Amerikaanse blankes oorspronklik van Europa en die swartes van Afrika afkomstig. Die groot verskille (bv kultureel) tussen blankes en swartes is algemeen bekend. Die Spaans- en Portugeessprekende Hispaniste, afkomstig uit Sentraal- en Suid-Amerika, speel in Amerika ‘n beduidende rol maar glad nie in Suid-Afrika nie. Die Amerikaanse bevolkingsgroep waarvan ons plaaslik seker die minste kennis dra, is die Indiane. Hulle is minder as 2% van die Amerikaanse bevolking teenoor 13% swartes en 16% Hispaniste. Daar is ‘n vyfde Amerikaanse bevolkingsgroep, die Asiate, wat groter as die Indiane is, naamlik 5%, maar hulle is hoogs onprominent in die medediging om bevoordeling. Dit is die Hispaniste, Indiane en veral die swartes wat op bevoordeling ten koste van die blankes aandring.

    Die Indiane (American Indians) word deesdae Native Americans genoem, enersyds om hulle van die Asiate te onderskei en andersyds om te beklemtoon dat hulle hulle voor die ander rasgroepe in Amerika gevestig het. Alle nie-Indiane verkry sodoende die status van setlaars, terwyl die Indiane in werklikheid via die Bering-seestraat uit Asië na Amerika geëmigreer het. In Suid-Afrika het die Khoi-San deesdae ‘n soortgelyke dierbaarheidstatus van “altyd hier gewees.” Die blankes, wat oor die see van Europa na Suid-Afrika gekom het, word as setlaars en gronddiewe gebrandmerk. Die swartes, wat te voet uit die noordooste Suid-Afrika binnegekom het, word egter nie setlaars en gronddiewe genoem nie. Hulle misbruik hulle verswelgende meerderheid om die blankes insgelyks van gronddiefstal te beskuldig. Die destydse Kaapse slawe word ook nie as setlaars gebrandmerk nie. Afgesien van kultuur is die groot onderskeid tussen die blankes en die ander bevolkingsgroepe in wat hulle konkreet tot stand gebring het. Dit word deesdae egter polities byderwets verswyg. Die Khoi-San en slawe het eintlik niks noemenswaardigs nagelaat nie. Maar polities byderwetses kom deesdae tot hulle redding met die bewering dat die Khoi-San en slawe op ‘n mistieke manier Afrikaans in die kombuise gefabriseer het (Praag 11 Februarie). ‘n Nuwe taal kan blykbaar soos ‘n haas uit ‘n hoed getrek word. Daarna het die Boere/Afrikaners glo naas grond ook hierdie taal van hulle gesteel.

    Die afmetings wat die bevoordeling van nie-wittes aanneem, is ongelooflik. In Amerika verkies mense om indien enigsins moontlik eerder aan ‘n minderheidsgroep te behoort as om as lid van die meerderheidsgroep, die blankes, op eie prestasie aangewese te wees. By Amerikaanse minderheidsgroepe is daar min(der) druk op individuele prestasie. Soos in Suid-Afrika verseker groeplidmaatskap bevoordeling, met net die blankes wat vir benadeling uitgesonder word. ‘n Bekende voorbeeld is Todd, die eggenoot van Sarah Palin. Sy was in 2008 die visepresidentskandidaat in John McCain se onsuksesvolle verkiesingsveldtog. Todd Palin is net ‘n agste Eskimo (of Inuit/Aleut, soos hulle deesdae genoem word). “It was a tricky thing to be just Native enough to seem glamorous, but not so Native that it was obvious. Todd could easily pass for all white” (Joe McGinniss, The rogue: Searching for the real Sarah Palin, New York: Crown Publishers, 2011, 336p; Amazon Kindle $12,99, 320). “When he gets drunk he starts talking like a Native” (327). ‘n Soortgelyke geval is Ward Churchill (gebore in 1947) wat ‘n Indiaan wil wees en op wie ek in hierdie rubriek fokus.

    Churchill was ‘n dosent in etniese studies aan die University of Colorado Boulder. Teen 2005 het hy berug geword weens ‘n 2001-essay (wat in 2003 tot ‘n boek aangedik is) waarin hy beweer dat die 9/11-aanval ‘n natuurlike gevolg van die Amerikaanse buitelandse beleid was. Hierdie beleid is gekarakteriseer as “ongoing genocidal American imperialism.” Die mense wat in die Wêreldhandelsentrum omgekom het, die “technocratic corps,” was volgens Churchill “little Eichmanns.” Die universiteit het Churchill se navorsingsbedrywighede ondersoek en hom in 2007 weens plagiaat en die fabrisering en vervalsing van navoringsresultate ontslaan. Hierna het ‘n reeks hofsake gevolg, wat eers in 2013 finaal in die guns van die universiteit beslis is.

    Die radikalisering van Churchill se opvattings word aan die Amerikaanse deelname (1964-1973) aan die Vietnamese oorlog toegeskryf. “It was the armed struggle waged by the Vietnamese themselves – without the pretense of systematic support from the American pacifists – which finally forced the war to a close” (Churchill, bron hier onder, Kindle 1039). In 1978 het Churchill as ‘n regstellende aksie-amptenaar sy loopbaan aan die University of Colorado Boulder begin. In 1990 het hy ‘n medeprofessor en in 1997 ‘n volle professor in etniese studies geword, met Indiaanse studies as sy spesialiteit. Sy aanstelling was klaarblyklik van ‘n polities byderwetse aard (“a special opportunity position”) want hy het ‘n magistergraad gehad pleks van, soos normaalweg vereis word, ‘n doktorsgraad. In 1992 het Alfred University ‘n eredoktorsgraad aan Churchill toegeken.

    Churchill se aanspraak op die status van etniese Indiaan is betwis. In 1992 het hy gesê hy is ‘n agste Creek en ‘n sestiende Cherokee. Die volgende jaar het hy beweer dat hy ‘n sestiende Creek en Cherokee is en in 2005 drie-sestiendes Cherokee. In die 1930-sensus is albei sy ouers egter as blank beskou. Die Indiane aanvaar iemand as een van hulle ras as hy minstens ‘n kwart Indiaanse bloed het; iets wat Churchill nie kon bewys nie (Wikipedia).

    Die hooftema van Churchill se Indiaanse opvattings is die beweerde destydse volksmoord en die voortgesette onderdrukking van Indiane deur blankes. Soos Nelson Mandela beskou hy gewapende stryd as die beste en selfs enigste manier om die beweerde onreg reg te stel. Diegene wat pasifisme bepleit, word sonder meer rassiste genoem. In Kindle-formaat is Churchill die mede-outeur van ‘n boek teen kapitalisme. Hy het ook ‘n voorwoord geskryf by ‘n boek oor Islamofobia en een by ‘n boek oor die George Jackson Brigade, wat in die jare sewentig banke beroof en aan gewapende opstand deelgeneem het. Daar is ook Acts of rebellion: The Ward Churchill reader (Routledge, 2003, 506p; Amazon Kindle $61,50), wat onbetaalbaar duur is.

    Ek het die volgende boek van Ward Churchill gelees: Pacifism as pathology: Reflections on the role of armed struggle in North America (Oakland: AK Press, 1998/2007, 160p; Amazon Kindle $5,70). Dit is opgedra aan “the fallen warriors of the armed struggle” met die hoop “liberation will come.” In die voorwerk word Diana Oughton van die Weather Underground Organization (‘n amptelik gelyste terreurgroep) gehuldig. Sy het in 1970 saam met Ted Gold en Terry Robbins gesterf toe die bomme wat hulle gemaak het, ontplof het.* Die 1998-voorwoord is deur Ed Mead geskryf en die 2007-voorwoord deur Derrick Jensen. Na Churchill se teks volg daar kommentaar deur Mike Ryan. Hierdie e-boek is ‘n ramp omdat die teks op talle plekke moeilik leesbaar is. Die anargistiese tema dra verder tot ‘n irriterende leeservaring by. Uit die newetitel blyk dat dit nie net om die “bevryding” van Amerika gaan nie, maar om dié van die hele Noord-Amerikaanse kontinent. Die newetitel van die eerste uitgawe was: “Notes on an American pseudopraxis.”

    [* Dit herinner aan die manier waarop Robert Waterwich en Coline Williams, meelopers van die MK-terroris Ashley Kriel, in 1989 omgekom het toe die bom wat hulle by die magistraatsgebou in Athlone wou plant, ontplof het. Die ANC-stadsraad het in 2005 ‘n monument vir hulle onthul. In 2008 is hierdie monument gesteel en as skrootmetaal verkoop. In 2009 het die DA-stadsraad ‘n nuwe monument vir hulle opgerig.]

    Ek skryf vervolgens agtereenvolgend oor die teks van Mead, Jensen, Churchill en Ryan, voordat tot ‘n aantal gevolgtrekkings gekom word.

    Ed Mead

    Mead begin sy voorwoord met ‘n aanhaling van Mao Tsetung: “Power grows from the barrel of a gun” (Kindle 408). Die rede waarom hy gevra is om die voorwoord te skryf, is dalk:

    “I just finished an eighteen-year stretch in prison for having been a part of a political organization that bombed, among other places, the headquarters of the Department of Corrections in Olympia; the Bureau of Indian Affairs building in Everett, and the FBI office in the Tacoma federal courthouse” (430). “My associates and I paid a terrible price. That cost included the loss of comrades Bruce Siedel and Ralph ‘Poe’ Ford. Poe died while planting a pipe bomb in the refrigeration mechanisms located in the back wall of the Safeway store on the 15th, and Bruce was killed in a shootout with police at a failed George Jackson Brigade bank robbery. The cost also included the loss to Seattle’s progressive movement of many committed militants, who ended up spending many years in various state and federal prisons” (435).

    “I served nearly two decades behind bars as a result of armed actions conducted by the George Jackson Brigade … I still find one conclusion inescapeable: Pacifism as a strategy of achieving social, political, and economic change can only lead to the dead end of liberalism ” (439). “Nonviolence as a strategy thus amounts to a form of liberal accommodation and is bound to fail. The question is not whether to use violence in the global class struggle to end the rule of international imperialism but only when to use it” (444). “I am … objecting to the privileges that pacifists are often able to enjoy at the expense of the global class struggle (one does not see too many pacifists of color these days) … I managed to do my time [in prison] in a manner I believe was consistent with communist principles” (449). “If at some point we are bound to engage in violent struggle against the government … it is imperative that we do so in a manner calculated to win. The object is to win” (455).

    “The television screens of the era [circa 1969] … showed US troops reeling in defeat before Vietnamese liberation forces supplied by both China and the USSR. The same images would shortly be aired with respect to Cambodia and Laos. There were other revolutionary victories in places like Cuba, Nicaragua, Mozambique, and Angola. Substantial guerrilla struggles were being waged at the time in Uruguay, El Salvador, Guartemala, Palestine, Rhodesia, South Africa, the Philippines, and elsewhere. We future Brigade members could see a world in which progressive forces were on the offensive internationally and imperialism was everywhere in retreat. All we needed to do to bring about final victory, it seemed, was apply pressure on the cracks of empire by opening up fronts in the belly of the beast [the US] itself” (463). ‘n Gewapende stryd is in verskeie stede dwarsoor Amerika gevoer. “We could readily envision a day when all of these seemingly isolated elements would join into one huge fist,* battering the whole structure of capitalist oppression to its knees. That was the atmosphere in which the Brigade developed. Conditions seemed genuinely ripe for revolution” (469). “The sacrifice did not accomplish the desired political goals” (474). [* ‘n Gebalde vuis is ook die Nelson Mandela-saluut.]

    Derrick Jensen

    In sy voorwoord beklemtoon Jensen sowel sosiale as omgewingsgeregtigheid. Die blankes besoedel glo nie net die samelewing nie maar ook die natuur. Dit is die bekende mite van hoe vreedsaam die inheemses voor die koms van die blankes gelewe het en hoe hulle deurgaans in harmonie met die natuur was. “The dominant [white] culture is killing the planet” (52) [and] “commits genocide against every indigenous culture it encounters, that degrades and impoverishes the vast majority of humans” (57). “Churchill doesn’t, of course, argue for blind, unthinking violence. He merely argues against blind, unthinking nonviolence” (67). “Those in power are insatiable. They will do anything – lie, steal, kill – to increase their power” (71). “Long ago … Indians and others of the indigenous asked nicely for members of this culture [whites] to stop stealing their land … It will not stop so long as there is anything left for it to exploit” (71). “Without a healthy landbase you have nothing … no landbase means no life” (87). “Violent and nonviolent approaches to social change are complementary”* (250). “Violence … works. It works dreadfully well. And it can work for liberation as well as subjugation” (326). [* Dink aan hoe die ANC met die NP-regering onderhandel het en terselfdertyd sy gewapende stryd tot die 1994-verkiesing voortgesit het.]

    Ward Churchill

    In Amerika is dit die konserwatiewes en ondersteuners van die Republikeinse Party wat aandring op die reg op vuurwapenbesit, sodat hulle hulleself teen misdadigers kan beskerm. Die linkse liberale en ondersteuners van die Demokratiese Party wil hierdie reg inkort. Hierdie linkses is ideologies baie nader aan Ward Churchill as die konserwatiewes. Maar dit is liberale wat die sterkste voorstanders van vrede en passiwiteit is. “Many people on the left demonstrated an irrational aversion to firearms … this translated into a posture of deliberate self-disempowerment … To call such practice selfdefeating is to dramatically understate the case” (493). Churchill beywer hom gevolglik vir “‘hands on’ exposure to weapons … only by becoming familiar with weapons – to some extent ‘demystifying’ them – could one strip away the kind of psychic baggage which precluded rational decision-making with respect to their potential utility” (498). Daardie “demystifying” word “personal empowerment” genoem (510). Dit het Churchill daartoe beweeg “to look at … the Black Panthers … in a whole new way” (510). Die Black Panther Party (1966-1982) het hom vir ‘n aparte Amerikaanse staat vir swartes beywer. Die anargis en bewonderaar van terrorisme, Noam Chomsky (gebore in 1928), dien ook as inspirasie (581, 1052).

    Assata Shakur (gebore in 1947) was lid van die Black Panther Party en die Black Liberation Army. Sy is ‘n veroordeelde moordenares en die eerste vrou wat in Amerika amptelik as ‘n terroris gelys is. Sy word soos volg goedkeurend aangehaal: “It is the obligation of every person who claims to oppose oppression to resist the oppressor by every means at his or her disposal. Not to engage in physical resistance, armed resistance to oppression, is to serve the interests of the oppressor, no more, no less. There are no exceptions to the rule, no easy out” (600). Churchill verkwalik bv die Jode dat hulle hulle nie gewelddadig teen die Nazi’s verset het nie (632). Bruno Bettelheim (1903-1990), wat self in die Dachau- en Buchenwald-konsentrasiekamp was, verwys na “the role of passivity and nonviolence in amplifying the magnitude of the Holocaust” (656). “The persecution of the Jews was aggravated, slow step by slow step, when no violent fighting back occurred” (680). Die enkele opstand in Auschwitz was ‘n uitsondering. Daar was ook “the armed revolt of the Warsaw Ghetto during April and May 1943” (715).

    “The example of the Jews under nazism is, to be sure, extreme. History affords us few comparable models by which to assess the effectiveness of nonviolent opposition to state policies, at least in terms of the scale and rapidity with which consequences were visited upon the passive. Yet it is precisely this extremity, which makes the example useful; the Jewish experience reveals with stark clarity the basic illogic at the very core of pacifist conceptions of morality and political action” (690). Vir die Jode “nonviolence was a catastrophic failure, and only the most extremely violent intervention by others saved Europe’s Jews at the last moment from slipping over the brink of utter extinction. Small wonder that the survivors insist, ‘Never again!’” (734). Die ANC-kamerade se “Never again” wanneer na apartheid verwys word, kom klaarblyklik hiervandaan.

    Mohandas* Gandhi (1869-1948) word dikwels voorgehou as ‘n toonbeeld van suksesvolle vreedsame protes. Maar Churchill beweer “Gandhi’s movement showed little likelihood of forcing England’s abandonment of India. Without the global violence that destroyed the Empire’s ability to forcibly control its colonial territories (and passive populations), India might have continued indefinitely in the pattern of minority rule marking the majority of South Africa’s modern history” (741). “It required/requires no particularly sophisticated analysis to perceive that the imposition of colonial/neocolonial forms of exploitation upon Third World populations entailed/entails a degree of systemic violence sufficient to ensure the permanence of their revolt until it succeeds” (1061). [* Mahatma (Sanskrit ‘great soul’) is ‘n verdierbaring van Gandhi soortgelyk aan die naam “Madiba” vir Nelson Mandela.]

    ‘n Ander prominente voorbeeld van beweerde suksesvolle vreedsame protes is Martin Luther King jr (1929-1968). Hierteen argumenteer Churchill op ‘n soortgelyke wyse.

    “The limited success attained by Martin Luther King and his disciples in the United States during the 1960s, using a strategy consciously guided by Gandhian principles of nonviolence, owes a considerable debt to the existence of less pacifist circumstances” (746). “Without the spectre, real or perceived, of a violent black revolution at large in America during a time of war, King’s nonviolent strategy was basically impotent in concrete terms” (754). “There simply has never been a revolution, or even a substantial social reorganization, brought into being on the basis of the principles of pacifism. In every instance, violence has been an integral requirement of the process of transforming the state” (773).

    “Pacifist praxis (or, more appropriately, pseudo-praxis), if followed to its logical conclusions, leaves its adherents with but two possible outcomes to their line of action: 1. To render themselves perpetually ineffectual (and consequently unthreatening) in the face of state power, in which case they will likely be largely ignored by the status quo and self-eliminating in terms of revolutionary potential; or, 2. To make themselves a clear and apparent danger to the state, in which case they are subject to physical liquidation by the status quo and are self-eliminating in terms of revolutionary potential. In either event – ineffectuality or suicide – the objective conditions leading to the necessity for social revolution remain unlikely to be altered by purely pacifist strategies” (773).

    “Pacifism is racist. In displacing massive state violence onto people of color both outside and inside the mother country, rather than absorbing any real measure of it themselves (even when their physical intervention might undercut the state’s ability to inflict violence on nonwhites), pacifists can only be viewed as being objectively racist. Racism itself has been accurately defined as a pathology” (1158). “Pacifism is suicidal. In its core impulse to prostrate itself before the obvious reality of the violence inherent in state power, pacifism not only inverts Emiliano Zapata’s [1879-1919, a Mexican revolutionary] famous dictum that ‘It is better to die on one’s feet than to live on one’s knees;’ it actually posits the proposition that it is best to die on one’s knees and seek to achieve this result as a matter of principle. Pacifist Eros is thus transmuted into Thanatos”(1168) – Sigmund Freud (1856-1939) se doodsinstink.

    “It is considered axiomatic that revolution in nonindustrialized areas all but inherently entails resort to armed struggle and violence. This remains true whether one is considering the Bolshevik revolution, the Chinese revolution, the Vietnamese revolution, the Cuban revolution, the Algerian revolution, decolonization struggles in Africa during the 1950s, the Nicaraguan revolution, the Zimbabwean revolution, or any other. The same principle also holds with regard to Third World liberation movements such as the ANC in South Africa, SWAPO in Namibia, the Tupamaros in Uruguay, the Prestes Column in Brazil, Shining Path in Peru, and so on. In each case, the fundamental physical relationship between armed struggle/violence and liberatory posture is clear. As a matter of praxis, this relationship has been clarified (even codified) by theorists as diverse as Frantz Fanon, Che Guevara, Mao Tsetung, and Vo Nguyen Giap,* to name but a few. The accuracy of their articulations is so compelling that even such a devout (and principled) North American pacifist as Blase Bonpane has observed that, in the Third World, armed struggle is required because ‘passivity can coexist nicely with repression, injustice, and fascism’” (1219). Churchill skryf: “Pacifism itself offers no coherent praxis for liberatory social transformation … assuming the status of a sort of ‘quasi-praxis’ … a low level of ideological consciousness” (1263). [* Dit is bekend dat die ANC se onderhandelingstrategie met die NP-regering sterk deur die Vietnamese generaal Giap (1911-2013) beïnvloed is.]

    Churchill krabbel skynbaar ‘n bietjie terug wanneer hy skryf:”It is not being suggested that nonviolent forms of struggle are or should be abandoned, nor that armed struggle should be the normative standard of revolutionary performance” (1279). Maar dan haal hy Stokely Carmichael (1941-1998, “Mama Africa,” Miriam Makeba 1932-2008, se man) soos volg aan: “If we are to consider ourselves as revolutionaries, we must acknowledge that we have an obligation to succeed in pursuing revolution … We must use the strength of our enemy to undo him, keeping him confused and off-balance. We must organize with perfect clarity to be utterly unpredictable. When our enemies expect us to respond to provocation with violence, we must react calmly and peacefully; just as they anticipate our passivity, we must throw a grenade” (1279). Is dit nie presies wat die ANC met die armsalige NP-“onderhandelaars” gedoen het nie?

    “Any revolutionary movement within advanced capitalist nations must develop the broadist possible range of thinking/action by which to confront the state. This should be conceived not as an array of component forms of struggle but as a continuum of activity stretching from petitions/letter writing and so forth through mass mobilization/demonstrations, onward into the arena of armed self-defence, and still onward through the realm of ‘offensive’ military operations (eg elimination of critical state facilities, targeting of key individuals within the government/corporate apparatus, etc). All of this must be apprehended as a holism, as an internally consistent liberatory process applicable at this generally-formulated level to the late capitalist context no less than to the Third World. From the basis of this fundamental understanding – and, it may be asserted, only from this basis – can a viable liberatory praxis for North America emerge” (1288).

    “There is no place for the profession of ‘principled pacifism’ to preclude – much less condemn – the utilization of violence as a legitimate and necessary method of achieving liberation. The dismantling of the false consciousness inherent in the ideology of ‘nonviolent revolution’ is therefore of primary importance in attaining an adequate liberatory praxis” (1297). Churchill sluit sy boek soos volg af: “The desire for a nonviolent and cooperative world is the healthiest of all psychological manifestations. This is the overarching principle of liberation and revolution. Undoubtedly, it seems the highest order of contradiction that, in order to achieve nonviolence, we must first break with it in overcoming its root causes. Therein, however, lies our only hope”(1418). In Suid-Afrika het ons voor “bevryding” ‘n oorvloed van geweld deur individue en terreurgroepe gehad. Anders as wat Churchill ons probeer wysmaak, het ons sedert 1994 nie vrede ervaar nie maar buitensporige voortgesette geweld.

    Mike Ryan

    Ryan, ‘n “white radical” (2018), gee ‘n Kanadese perspektief op hierdie onderwerp. “I am prompted to ask how bad conditions must become before we recognize that the time is right for any and all forms of resistance that can be effectual in putting an end to this madness, before it puts an end to us” (1986). Hy dink die verlangde revolusie sal nie gewilder word as weerstand tot protes afgeskaal word nie (1991). “A party (or, in our case, an organization of movement) which bases itself on an existing average level of consciousness and activity, will end up reducing the present level of both” (1996). “The state is violent in its very nature. The police, the army, the prisons stand as immediate, tangible evidence of this. The genocide of Third and Fourth World peoples stands as evidence of this” (2002). In hierdie soort linkse literatuur word blankes telkens van volksmoord (“genocide”), die uitroeiing van nie-wittes, beskuldig terwyl daar statistiese bewyse is dat nie-wittes onder blanke bewind vinniger toeneem as wanneer hulle aan hulle lot oorgelaat word. In die era van Westerse slawerny het Afrika-swartes net in die Amerikas meer geword. Desnieteenstaande word blankes nie net van “genocide” beskuldig nie, maar sommer van “omnicide, the death of all life” (2286), dus dat blankes die natuur doeltreffender as swartes vernietig.

    “The civil disobedience of the white Canadian peace movement, other than being a revolutionary practice or an honest expression of protest, has become a form of catharsis, a practice that allows us to cleanse our souls of the guilt of our white skin privilege for ourselves and for each other without posing a threat either to the state or ourselves. We create a theater of pseudoresistence” (2042). Ryan wil hierdie situasie radikaliseer. Hy haal Judy Costello soos volg aan: “I believe in noncooperation and civil disobedience, but in practice I have seen men use these tools as weapons – seeing who can suffer the most, counting up jail records, feeding on the glory of being able to suffer more” (2065). Ryan skryf: “As long as we remain passive and ineffective in our resistance, we will … leave Third and Fourth World peoples in the front line of the very real and very violent struggle between imperialism and liberation while we continue to reap the benefits of a comfort zone created by their oppression” (2072).

    Martin Luther King het dieselfde laai as Desmond Tutu uitgehaal deur skynbaar teen gewelddadigheid te praat maar sy volgelinge dermate op te sweep dat hulle tot geweld oorgegaan het en dan het sowel King as Tutu konsekwent nagelaat om die geweld te veroordeel. Ryan haal King aan waarvolgens hy geweld teen eiendom goedpraat omdat dit nie geweld gerig teen mense was nie. King sê: “I am aware that there are many who wince at the distinction between property and persons, who hold both sacrosanct. My views are not so rigid” (2104). Hierin lees Ryan “recognition that nonviolence does not imply the absolute, constant, and permanent absence of force or violence” (2109). Hy haal Frantz Fanon (1925-1961) soos volg aan: “Decolonization is always a violent phenomenon” (2127). Malcolm X (1925-1965) het gesê: “The only people in this country who are asked to be nonviolent are [the oppressed] … I believe we should protect ourselves by any means necessary when we are attacked by racists” (2198).

    Ryan:

    “There has never been an example of nonviolent liberation in the Third World. The one experiment with nonviolent decolonization was the electoral victory of Salvador Allende [1908-1973] in Chile [1970], and this one example was smashed by US imperialism” (2127). “One need only look to the African National Congress (ANC) and the example of Nelson Mandela to see why Third World revolutionaries must embrace violence” (2131). “We recognize that the actions of Third World revolutionaries are not aggressive acts of violence, but a last line of defence and the only option for liberation in a situation of totally violent oppression” (2264). Fanon word weer aangehaal: Wat met die geweld beoog word, is “to rehabilitate [human]kind, and help make [humanity] victorious everywhere, once and for all … This huge task … consists of reintroducing [humanity] into the world” (2155). Ryan noem dit “the new world” (2309); dus utopia, oftewel hemel op aarde. “We, as Euroamerican radicals inside the North American settler states, must develop a clear position regarding what we will do if this war of genocide which has been going on for some 500 years once again heats up and heads toward a definitive culmination” (2183).

    Slot

    In hierdie rubriek het ons te make met mense wat in ‘n heeltemal ander liga is as diegene wat gewoonlik op Praag aan die woord gestel word. Ons is hier midde in die wêreld van marxiste, terroriste, vandale en misdadigers, dus die soort mense wat ons bv as ANC-kamerade in leidende posisies leer ken het. Enigiets wat onder blanke bewind opgebou is, kon maar vernietig word. Met die oog op die politieke magsoorname kon die land maar tot op die grond afgebreek word. Beskaafde, Westersgeoriënteerde mense vind dit moeilik, selfs onmoontlik, om aansluiting by sodanige destruktiewe ingesteldheid te vind.

    Die bogenoemde vier outeurs trek te velde teen blanke politieke beheer vanuit hulle posisie van onderdanigheid/”onderdrukking”. Hulle argumenteer ten gunste van die gebruik van alle middele, insluitende geweld, ten einde die mag oor te neem. In Suid-Afrika het die magsoorname egter reeds op gewelddadige en verraderlike wyse plaasgevind. Die bewering dat die magsoorgawe vreedsaam verloop het, is vals. Die geweld duur steeds voort. Dit is ook ‘n leuen dat die meerderheid blanke kiesers tot magsoorgawe ingestem het. Hulle het hulle ten gunste van magsdeling uitgespreek.

    Die outeurs maak dit duidelik dat pasifisme die strategie van die liberales en progressiewes is en dat pasifisme nie tot verandering lei nie. Pasifisme word beskou as ‘n resep vir selfvernietiging en dat dit selfs algehele groepuitwissing kan veroorsaak. Vir beduidende verandering is geweld glo noodsaaklik. In Suid-Afrika word blankes se belange al hoe meer vertrap. Blankes en veral Afrikaners ervaar toenemend dat hulle taal en kultuur met uitwissing bedreig word; selfs hulle lewens. Die eiendomsreg van blankes word al hoe meer aan bande gelê. Op grond van hulle ras geniet blankes nie volwaardige burgerskap nie. Swartes word blatant bevoordeel en bepaal wat, en in watter mate, iets aan blankes gegun word.

    Daar is sekerlik elemente van waarheid in wat die vier outeurs geskryf het. Die vraag is in hoeverre Suid-Afrikaanse blankes hierdie outeurs se raad kan inspan om hulle situasie te verbeter. Vir my lyk ‘n gewelddadige teenrevolusie nie na ‘n realistiese opsie nie.* Dalk is dit omdat my ingesteldheid glad nie militaristies is nie. Ek is nie eens militant genoeg nie. Toe die veiligheidsmagte (weermag en polisie) in 1994 nog sterk was en doeltreffend ter beskerming van die blankes kon optree, het Constand Viljoen geoordeel dat militêre ingryping veral op die lange duur nie die gewenste resultate sou lewer nie. Intussen het meer as twee dekades verloop en het baie van diegene wat destyds sodanige weerstand kon bied, gesterf of oud en afgeleef geword. Wat klaarblyklik in 1990/94 broodnodig nodig was, was beter onderhandelaars wat ‘n veel beter staatkundige grondslag kon afdwing.

    [* Toe Spanje onder die beheer van Moslems was (711-1492) “Muslim rulers … used decapitation against their fellow Muslims even more than against Christians. This last difference may be attributable to the submissive condition of Christians … in Islamic Spain, which lessened the number and danger of their revolts” (Dario Fernandez-Morera, The myth of the Andalusian paradise, Wilmington: ISI Books, 2016, 381p; Amazon Kindle $9,74, 2675). Geweld is dus nie ‘n wonderkuur vir die opheffing van onderdrukking nie. Dieselfde geld vir onderdanigheid. Tussen die uiterstes van geweld en onderdanigheid moet daar êrens ‘n streep getrek word.]

    Die huidige totale en daarby vreemde oorheersing is myns insiens vir die meerderheid Afrikaners onaanvaarbaar. Berusting is nie moontlik nie. Weerstand of verset of ten minste protes is noodsaaklik; sekerlik in groter mate as wat tot dusver die geval was. Suid-Afrika is nie sonder meer die land van die swartes soos bv Nelson Mandela graag beweer het nie. Insgelyks is dit ook nie sonder meer die land van die Khoi-San nie. Suid-Afrika is ook, selfs in oortreffende mate (as hulle bydrae na waarde geskat word), die land van die blankes. Daarom is dit ontoelaatbaar dat daardie inwoners wat hulleself as voortreflik (selfs as die voortreflikste) bewys het tot minderwaardige burgerskap verdoem word.

    NP van Wyk Louw het gewaarsku dat ‘n geslag nie sonder protes verby moet gaan nie. ‘n Geslag beslaan dertig jaar. Sedert 1994 het meer as twee dekades verloop. Vir die huidige ouer geslag is daar min tyd oor om doeltreffend te protesteer. Hoe minder ons ons daadwerklik teen onreg verset, des te meer sal daar ten koste van ons onreg gepleeg word. Sodanige protes moet uiteraard primêr teen ons nuwe, vreemde heersers gerig word. Maar dit kan kwalik gewelddadige protes wees. Met iedere dag wat verbygaan, word die blankes ‘n kleiner persentasie van die bevolking weens die vinniger aanwas van nie-wittes en die toestroming van inkommers uit veral Afrika. Die geweldsopsie word dus daagliks al hoe meer onrealisties.

    Een van my groot griewe is teen die klein groepie blankes en daarby Afrikaanssprekendes wat mandaadloos gehandel en ons as blankes in ‘n posisie van relatiewe magteloosheid en minderwaardige burgerskap laat beland het. Dit is verregaande dat hierdie mense sonder magtiging hulle aangematig het om ‘n land,* ‘n Europese beskawing en die Afrikanervolk (potensieel) op die vernietigingspad te plaas. My beswaar is veral teen FW de Klerk, Leon Wessels en Roelf Meyer wat pleks van in skaamte laag te lê, hulle steeds telkens op die voorgrond dring. Hulle verkeer in die waan dat hulle uitsonderlik gepresteer het en, asof hulle beskermheiliges is, met die blankes se belange vertrou kan word. Dit is die dure plig van Afrikaners om die onbesonne woorde en dade van diesulkes by elke moontlike geleentheid aan die kaak te stel, dus hulle daadwerklik te diskrediteer. Hulle durf nie skotvry daarvan afkom nie. [* Dit is die verklaarde beleid van die ANC, gesteun deur sy Lite-vleuel (die DA), dat Afrikane vryelike uit Afrika na Suid-Afrika moet kan beweeg. Dit is onteenseglik ‘n resep vir die verdere agteruitgang en selfs vernietiging van die land.]

    Groter eensgesindheid onder blankes en veral Afrikaners is sekerlik nodig. Ons sal deurlopend en met erns oor ons pad vorentoe moet besin sodat ons doelgerig kan optree. Ten spyte van al die dwaasheid wat ten koste van ons gepleeg is, is daar een ding wat ons ons steeds moet veroorloof: om nooit moed op te gee nie.