Kategorie: Leon Lemmer

‘Watter wit saak?’

Eers was dit Nasperssentrurm, nou is dit Naspers Centre
Eers was dit Nasperssentrurm, nou is dit Naspers Centre

deur Leon Lemmer

Om die eens werklike verlede te vergeet en dit in die hede wan voor te stel, is blykbaar maklik en ‘n florerende bedryf. Dit is opnuut by my tuisgebring toe daar in ‘n artikel verkeerdelik beweer is dat die Naspers-sentrum in Kaapstad as die hoofkantoor van Sanlam opgerig is (Die Burger, Eiendomme, 16 Nov, p 4). In werklikheid het die Sanlam-hoofkantoor in 1953 uit Waalstraat, Kaapstad, na die noordelike voorstad Bellville verskuif, waar dit steeds is.

Sestig jaar gelede was Bellville in baie opsigte spreekwoordelik “woes en leeg” in vergelyking met die skouspelagtige ontwikkeling wat daarna plaasgevind het. Dit was ‘n beskaafde, Westerse leefwêreld wat deur Afrikaners gedomineer is. In die nuwe Suid-Afrika het die hoofstraat, Voortrekkerweg, met sy middelpunt by die kruising met Durbanweg, en van daar af tot by Bellville-stasie, onmiskenbaar verafrika. Enigeen uit Afrika, wettig en onwettig, kan daarheen aangetrek voel en hom daar vestig.

Dit word blykbaar as ‘n onvervreembare mensereg en as ononderhandelbare geregtigheid beskou dat dese en gene kan afbreek en laat verval wat deur blankes en veral Afrikaners hier en elders in hierdie droewe land sorgsaam oor eeue tot stand gebring is. Teenmaatreëls teen die kolossale, oorweldigende agteruitgang word danksy blanke inisiatief getref, bv die Voortrekkerweg-korridorverbeteringsdistrik, waarvan Derek Bock die bedryfshoof is. Hy sê sonder omhaal van woorde: “Ons vrot kolle is die twee stasies by Parow en Bellville” (Die Burger, 27 Nov, p 14).

Die foutiewe berig oor die Sanlam-hoofkantoor is ‘n week later reggestel (Die Burger, Eiendomme, 23 Nov, p 5). Martiens van Bart, ‘n joernalis wat bekend daarvoor is dat hy met hartstog uitstekende berigte oor die Afrikaner se kultuur en geskiedenis skryf, het van die geleentheid gebruik gemaak om die aandag te vestig op die deskundige vernuf van die raadgewende ingenieurs, Van Wyk en Louw. Die huidige Naspers-sentrum is vyftig jaar gelede op die Kaapstadse strandgebied, oftewel Roggebaai, as ‘n sakegebou en bekend as Sanlam-sentrum opgerig. Met 26 verdiepings bogronds was dit die hoogste gebou in Kaapstad. Tydens die bouwerk is die voltooiing van een na die ander verdieping ter inligting van die publiek op ‘n groot bord aangedui.

Van Bart noem dat die gebou op betonringe rus wat progressief met beton gevul is. Wat hy nie noem nie, is dat daar voor die aanvang van die bouwerk toetsgate op die perseel in die drooggelegte grond geboor is en dat die ingenieurstekeninge van die fondament daarvolgens opgestel is. Nadat daar tydens die bouwerk met uitgrawings begin is, is bevind dat die betonpilare baie dieper gesink sou moes word voordat die gebou op werklik bestendige rots sou staan. Daarmee het die koste van die gebou die hoogte in geskiet. Die Sanlam-raad het met groot besorgdheid kennis van hierdie verwikkeling geneem, maar besluit dat die bouwerk moet voortgaan omdat hierdie pragtige, hoë gebou onder meer groot prestigewaarde vir Sanlam sou hê.

Wat ek wil tuisbring, is dat hierdie gebou in die era van Afrikanertrots, ‘n skrale vyftig jaar gelede, opgerig is. Die stigting van Sanlam in 1918, met Willie Hofmeyr as die eerste raadsvoorsitter, en van Nasionale Pers in 1915, met Jacobus Petrus Bekker as die eerste hoofuitvoerende beampte, was belangrike aanlope hiertoe. Wat Sanlam in sy trotse jare as Afrikaner-onderneming gedoen het, was om mede-Afrikaners te ondersteun. Louw en Louw was die eerste sodanige argiteksfirma, met sy hoofkantoor in die Paarl. At Meiring, wat die eerste hoogleraar in argitektuur aan die Universiteit Pretoria sou word, het sy loopbaan by Louw en Louw in die Paarl begin. Meiring en Naudé was die argitekte van die Sanlam-sentrum. Borckenhagen en Louw was die bourekenaars en Van Wyk en Louw die raadgewende ingenieurs. Wat opval, is die prominente rol wat Louws in hierdie konteks gespeel het.

‘n Minder bekende maar belangrike feit is dat Sanlam in daardie jare vereis het dat alle argiteks- en ander tekeninge vir sy geboue, bv dié van die strukturele en elektro-tegniese ingenieurs, asook die bourekenaars se hoeveelheidslyste, in Afrikaans opgestel moes word. Die genoemde Afrikaner-baanbrekers het Afrikaanse terme vir hierdie doel gemunt. Al die bouers wat vir die oprigting van ‘n Sanlam-gebou getender het, moes teen wil en dank hierdie Afrikaanse terme baasraak. Hulle moes noodgedwonge dikwels met die argitekte, bourekenaars en ingenieurs skakel om die betekenis van Afrikaanse terme vas te stel. Daar was toe veral twee boumaatskappye, Murray & Stewart en Roberts Construction, albei sterk Engels geöriënteerd, wat om die beurt suksesvol vir groot Sanlam-gebouprojekte getender het. Hulle het spoedig agtergekom dat hulle elke keer teen mekaar meeding en het dus besluit om liewer as Murray & Roberts saam te smelt.

Hoe sterk Afrikanergesind Sanlam destyds was, blyk uit die feit dat ek, werksaam as ‘n onbeduidende klerk in die Sanlam-hoofkantoor in Bellville, jaarliks die bygewerkte lyste van praktiserende argitekte, bourekenaars en ingenieurs nagegaan het en dan al die vanne gemerk het van diegene wat blykbaar Afrikaans was. Daardie gemerkte name is dan deur die Sanlam-hoofamptenare gebruik wanneer hulle besluit het watter professioneles vir die volgende bouprojek aangestel sou word.

In die nuwe Suid-Afrika het Sanlam en Naspers, asook bv Volkskas (gestig in 1934) in sy nuwe gedaante as Absa (wat deur die Britse Barclays oorgeneem is), doelbewus hulle Afrikanerwortels afgesweer. Dit lyk asof hulle in ‘n poging om hulle trotse verlede te versaak, alles in hulle vermoë doen om swartes en veral die ANC ter wille te wees. Dit is om van te ween, maar van ‘n omkeer- en terugkeerstrategie na hulle Afrikanerwortels is daar geen sprake nie.

In die jare sestig, dus ten tye van die oprigting van die Naspers-sentrum, en sekerlik lank voor dit en daarna, het die Sanlam-raad daarop aangedring dat alle raadstukke slegs in Afrikaans moes wees. Ek en ander klerke het ure lank dokumente uit Engels in Afrikaans vertaal om te verseker dat geen Engelse teks aan die direkteure voorgelê word nie. Deesdae is die raad van sowel Sanlam as Naspers dermate getransformeer, dus beset met persone wat nie Afrikaans kan of wil gebruik nie, dat alle raadstukke en -besprekings waarskynlik deurgaans in Engels is. In die geval van Absa is daar onder die tien raadslede nie ‘n enkele siel wat naasteby ‘n Afrikaner genoem kan word nie.

Diegene wat gebeurtenisse soos die Van Riebeeck-fees (1952) en die inwyding van die Voortrekkermonument (1949) en die Afrikaanse Taalmonument (1975) meegemaak het, behoort ‘n baie beter begrip van die meevoerende Afrikanertrots van daardie dekades te hê as diegene wie se eerstehandse waarneming grotendeels tot die nuwe Suid-Afrika beperk is. Die Afrikaner van die apartheidsera en vroeër was anders en sekerlik beter as wat hy tans voorgestel word; ‘n karikatuur wat veral deur die Waarheids- en Versoeningskommissie, met Desmond Tutu aan die spits, geskep en via die SABC deur Max du Preez en Antjie Krog uitgebasuin is en steeds met oorgawe gepropageer word.

Dit is nie net nie-Afrikaner-elemente wat regverdigbare Afrikanertrots deesdae belaglik voorstel nie. Weens ‘n mengsel van politieke korrektheid en ANC-gedienstigheid neem verloopte Afrikaners aktief deel aan hierdie minagting en vertrapping. Tydens die “onderhandelde politieke skikking” het die swartes deurgaans hulle eie belange ten koste van die blankes nagejaag en seëvierend daarmee weggekom. Mense soos FW de Klerk, Roelf Meyer en Leon Wessels was die swartes ter wille en het verraderlik die mandaat vir magsdeling in algehele magsoorgawe omskep.

Ek het onlangs Wessels se relaas van die gebeure, Vereeniging: Die Onvoltooide Vrede (2010), onder die loep geneem (Praag 20 Okt). Hy beweer: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelings begin het” (p 59). Hy wek die indruk dat hy hom hieroor verlekker. Dit kom van iemand wat sy bevoordelingsopsies oopgehou het en dus eers in 1994 uit die Afrikaner-Broederbond bedank het (p 333). Wessels aanvaar sonder meer dat alle volwasse burgers in ‘n eenheidstaat in dieselfde mate stemreg moet hê. Kwalitatiewe verskille by mense word summier geïgnoreer. Daar is geen sprake van ongedurigheid by Wessels oor wat diegene aangedoen is wat die land oor eeue opgebou en die Westerse beskawing hier gevestig het nie.

Op 20 Oktober was ek beswaard oor Wessels se stelling dat “wit beskawing” “‘n eufemisme vir oorheersing deur wittes” sou wees (p 51). Ek het ook genoem dat Wessels dink “Westerse beskawing skynbaar sonder verlies deur afrikanisering vervang [kan] word.” “Wessels het vir lief met swart mag en die tirannie van die meerderheid, eufemisties ‘demokrasie’ genoem, geneem.” “Hy het die nuwe Suid-Afrika gewen, maar in die proses sy siel as Afrikaner verloor.” As iemand wat in 1946 gebore is, het Wessels nie gees by die inwyding van die Voortrekkermonument of die Van Riebeeck-fees gevang nie en dit is onwaarskynlik dat hy die inwyding van die Afrikaanse Taalmonument bygewoon het.

Ek het voorheen aangetoon hoe ongevoelig Wessels deesdae vir die belange nie net van die blankes en in die besonder van Afrikaners is nie, maar ook vir dié van Afrikaans. Dit kan teruggevoer word na die feit dat Wessels, soos Willie Esterhuyse, uit ‘n Sap-gesin kom. Albei het ‘n tyd lank ‘n Afrikanerdop vertoon, maar die neut het Sap gebly. Dit is mense wat nie die grootsheid van die Afrikaner in sy dieptegang ervaar het nie, maar eerder oppervlakkig en opportunisties eens lippediens aan die Afrikanersaak bewys het. Daarna het hulle die Afrikaner vir ‘n pot lensiesop verkwansel.

Die voorafgaande betoog kan geen twyfel laat oor die voor die hand liggende werklikheid van die blankes se saak nie. Tog het Wessels dit wys geag om ter herdenking van die ondertekening van die tussentydse grondwet 20 jaar gelede, ‘n artikel vir Rapport (24 Nov) te skryf, wat onder die opskrif “Watter wit saak?” gepubliseer is. Daar is by Wessels steeds algehele onbegrip vir wat hy en sy meelopers die blankes en veral die Afrikaners aangedoen het. Daar is geen boetvaardigheid by hom te bespeur oor twee dekades van agteruitgang en verval nie. Hy herhaal halsstarrig wat in sy 2010-boek staan.

Wessels:

“Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelinge begin het. Die onreg wat aan wit bevoorregting gekoppel is, was eenvoudig te groot. Wit mag, wit eksklusiwiteit was so gediskrediteer dat welluidende woorde soos selfbeskikking, magsdeling en vetoreg in ‘n konsensusregering dit eenvoudig nie kon versag nie, hoe goed dit ook al bedoel was.”

Is die kern van ons geskiedenis voor 1994 wit bevoorregting of wit ondernemingsgees, kundigheid, toewyding, deursettingsvermoë, ens? Het swart mag geblyk beter as wit mag te wees? Wie het wit eksklusiwiteit gediskrediteer? Die swartes. Op grond waarvan mag wittes nie vir hulleself leefbare ruimte vir hulle kultuur en waardes gun en skep nie?

Waarom konsensusregering? Die wittes het die politieke mag gehad. Die NP-onderhandelaars kon, as hulle ruggraat gehad het, ononderhandelbare voorwaardes gestel het. Dit is wat die ANC gedoen het en wat die VGK in hulle gesprekke met die NG Kerk steeds doen. Pleks daarvan dat wittes selfbeskikking, magsdeling en vetoreg het, het die swartes nou (feitlik) onbeperkte mag; iets wat klaarblyklik nie in die openbare belang is nie.

Wessels vertel hoe erg verdeeld die kabinet was. “Dat De Klerk dié uiteenlopende groep mense so lank bymekaar kon hou, was ‘n prestasie waarvoor hy nie aldag erkenning kry nie.” Eintlik is dit ‘n hoogs onoorspronklike opmerking, want dieselfde is jare lank van sir De Villiers Graaff en sy Sappe gesê. De Klerk “verdien ook krediet daarvoor dat hy nie toegelaat het dat die vasstekers die proses kaap en die oorgang vertraag nie”. Die behoudendes word dus die “vasstekers” genoem en die oorgang van wit na swart mag word deur Wessels ondersteun. Is dit nie veel beter om ‘n vassteker vir, as ‘n verraaier van, jou etniese groep te wees nie?

Onthou, dit behoort in die eerste plek nie te gaan om die belange van die huidige geslag nie, maar om die heil van toekomstige geslagte. Die NP-onderhandelaars, waarvan Wessels een was, het omstandighede geskep wat vir die huidige geslag blankes kwalik leefbaar is. Vir hulle komende geslagte is dit klaarblyklik nag.

Daarna herhaal Wessels dieselfde stommiteit as in sy boek (p 251): “Roelf Meyer was die regte man om De Klerk by te staan.” Ek vra weer: “Sodat die ANC hom so erg ore kon aansit?” In die nuwe Suid-Afrika het Meyer ‘n ANC-lid geword. Hierdie feit, wat sy gesindheid opsom, is afdoende om Meyer as beskermer van blanke belange heeltemal te diskrediteer. Wessels vertel goedkeurend van Meyer en Cyril Ramaphosa se uitgangspunt “dat vir elke probleem daar ‘n oplossing is.” Die geneuk is dat hierdie “oplossings” meesal en male sonder tal ‘n eufemisme vir toegewings aan die kant van Meyer en De Klerk was.

Die “versoenende” pad wat mense soos De Klerk, Meyer en Wessels geloop het, het tot gevolg dat die blankes, onder wie se leiding die land ontwikkel en opgebou is, tweederangse burgers in hulle geboorteland geword het. Dié blankes word verwyt en verfoei. Van hulle word verwag om sonder ophou verskoning te vra. Hulle is grootliks polities magteloos gelaat. Diegene wat met oorgawe alles wou afbreek wat oor eeue opgebou is, het deesdae feitlik onbeperkte politieke mag. Ingevolge die grondwet, waarvoor iemand soos Wessels net die hoogste lof het, word daar in elke moontlike opsig teen die blankes gediskrimineer. Desnieteenstaande gee die ANC hoog op oor ‘n “nie-rassige” nuwe Suid-Afrika. Die erflating van die blanke bewind is oorweldigend positief, maar die ANC en sy meelopers haper uitsluitlik op die onvolmaakthede wat deel van ‘n voortreflike pakket was.

Realisties beskou behoort daar groot erkentlikheid teenoor die blankes vir hulle bydrae te wees. Daarom behoort hulle eerder bevoordeel as benadeel te word. Hulle behoort as die waardevolste etniese groep erken en waardeer te word. Pleks daarvan is die kern van die ANC se beleid presies die teenoorgestelde. Dit gaan deesdae om die benadeling van blankes en die bevoordeling van nie-blankes, veral swartes. Desmond Tutu het selfs al ‘n etniesgebaseerde ekstra belasting op blankes voorgestel. Die wittes moet klaarblyklik boet vir wat hulle opgeoffer en tot stand gebring het.

Dit is hierdie wesenlike politieke werklikheid wat iemand soos Flip Buys miskyk (Maroelamedia 4 deser). Hy verwys na wat hy beskou as “swak gedrag”, “dom optredes” en “swak argumente”. Dit veroorsaak glo vyande vir Afrikaners en het tot gevolg dat ons verder verneder en nog meer ongewild gemaak word. Ons benadeel glo onsself deur na ras (oftewel kleur, etnisiteit) te verwys. Wat Buys per slot van sake met sy paaibeleid voorstaan, is dat die blankes die rampspoedige voorbeeld van mense soos De Klerk, Meyer en Wessels moet navolg en bly buig (“blackwards” – soos die Rhodesiërs gesê het) voor die aanslag van die bose; dat ons nie soos die ANC in rasgebaseerdheid mag uitmunt nie. Buys versuim om die ANC se rasgebaseerde aandrang op swart mag ter vervanging van wit mag in berekening te bring. Soos Willie Esterhuyse in Eindstryd (2012) bepleit, verkies Buys blykbaar om die ANC as “vennote” (p 195) pleks van as vyande van die Afrikaner te takseer.

Daar is klaarblyklik groot kulturele en ontwikkelings- of beskawingsverskille tussen plaaslike indiwidue en etniese groepe. Sonder om ras/kleur tot rassisme of rassemeerderwaardigheid te verabsoluteer, is ras/kleur (dikwels) aanduidend van hierdie verskille. Velpigmentasie is eerder die aanduidende as die wesenlike rede vir hierdie nie-eendersheid. Dít hoef nie, soos Buys voorgee, “haatpolitiek” of ‘n “terugkeer na apartheid” te behels nie. Hy skryf: “Rasargumente is ‘n politieke doodloopstraat.” Dit is egter die straat waarin die ANC aktief bedrywig is en waarin hy ten koste van die blankes floreer. Die bepalende hooffaktor in die ANC se beleid is ras/kleur/etnisiteit. Dit sou die toppunt van dwaasheid wees om hierdie feit goedsmoeds te ignoreer in die hoop dat dit tot ‘n beter bedeling vir blankes sou lei.

Of ons daarvan hou of nie, ras/kleur/etnisiteit is die kern van die politieke werklikheid in die nuwe Suid-Afrika. Om opdrag te gee dat ras/kleur/etnisiteit buite rekening gelaat moet word, soos Buys doen, is soos om ‘n suksesvolle wittebrood sonder seks na te streef.

Nico Koopman se verlange na Nelson Mandela

mandela_tronkseldeur Leon Lemmer

Daar is ‘n rubriekskrywer wat die vermoë het om my meer as enige ander te irriteer. Ek verwys na Nico Koopman, die dekaan van die fakulteit teologie aan die Universiteit Stellenbosch (US). Hy word reeds baie lank toegelaat om ‘n rubriek in Die Burger te skryf. ‘n Mens sou dié koerant kon vergewe as hy Koopman destyds as ‘n potensiële rubriekskrywer wou toets. Hierdie Naspers-publikasie gaan immers reeds lank van die standpunt uit dat “die bruin stem” gehoor moet word.

In ‘n stadium het Die Burger ‘n bruin redakteur, Henry Jeffreys, ‘n bruin senior adjunk-redakteur, Zelda Jongbloed, en ‘n bruin politieke redakteur, Heindrich Wyngaard, gehad. Vir die tradisionele, konserwatiewe, Westersgeöriënteerde lesers van dié koerant was dit nag. Weens die skerp daling in erkende joernalistieke standaarde het die sirkulasiesyfers spoedig dermate gesak dat ooreengekom is dat Jeffreys binne ‘n dag sy kantoor ontruim. Kort daarna is Jongbloed na Rapport uitgeskuif en het Wyngaard uit die joernalistiek koers gekry. Op hierdie manier het hierdie khoitopie tot ‘n einde gekom.

By die Naspers-koerante is die skielike vervanging van redakteurs en ander joernaliste geen ongewone verskynsel nie. In die geval van sulke blankes gebeur dit daarna selde dat teks afkomstig van hulle gepubliseer word. Die genoemde drie bruines word egter polities korrek anders behandel.

Jeffreys behartig steeds ‘n rubriek, wat as “Middelgrond” bekendstaan. Hy ag homself eerder swart as bruin en daar is by hom sekerlik geen gematigde of ewewigtige taksering van blankes nie. Byvoorbeeld, onlangs het hy lesers getrakteer op ‘n stommiteit deur te vewys na “die wandade van die fisieke en geestelike onteiening van die verlede” (20 Nov, p 8). Jeffreys se “middelgrond” is dat hy nooit moeg word om die lof van sy twee groot helde, die swart Nelson Mandela en die bruin Trevor Manuel, ongekwalifiseerd te besing nie.

Aan Jongbloed word steeds ‘n verbruikersbladsy in die koerant toevertrou. Sy het al herhaaldelik vertel dat sy militant anti-blank was. Die vraag is in hoeverre daardie negatiewe gesindheid werklik tot die verlede behoort. Selfs Wyngaard word steeds periodiek toegelaat om vlak subjektiwiteite, wat nóg kant nóg wal raak, in Naspers-koerante te publiseer. Hy het op ‘n keer daarop geroem dat hy op Caledon met gemiddeld (as ek reg onthou) ‘n D-simbool deur die matriekeksamen geskraap het. Feitlik onvermydelik beklee selfs hy deesdae, ingevolge die sug na ‘n khoitopie, ‘n pos aan die US.

Maar ek wil nie oor Koopman se “dampkring” (eens ‘n gewilde woord in Die Burger) skryf nie, maar oor Koopman self. Die aanleiding vir my skrywe is sy rubriek, “Godsdiens Aktueel”, met die opskrif: “Ek verlang steeds na Mandela” (Die Burger, 20 Nov, p 9). Dit behoort vir die kritiese leser dadelik duidelik te wees dat dit vir Koopman as bevrydingsteoloog nie in die eerste plek om godsdiens gaan nie, maar om politiek. Hy verdoesel sy politieke motiewe deur voor te gee dat dit ‘n verskuiwing van sistematiese teologie, wat veronderstel is om sy doseerplig te wees, na openbare teologie is. Reeds oor ‘n baie lang tyd versprei hy in feitlik iedere rubriek onverdunde ANC-propaganda. Daar is ook sterk tekens van anti-blanke sentiment aanwesig.

As daar iets is waarvan Koopman myns insiens hou, is dit wanneer ‘n NG Kerk-gemeente, bv sy predikant, hom dermate aan naïwiteit oorgee dat Koopman genooi word om daar oor “versoening” te kom preek. Dit gee dan aan Koopman ruim geleentheid om vir die rassistiese wittes die leviete voor te lees: hoe boos hulle was en hoe boos sommige steeds is, hoe siek hulle is en hoe hulle genees kan word om so kerngesond soos Nico Koopman te word.

Waarom Koopman is soos hy is en ‘n geesgenoot van Russel Botman is, word duidelik as albei se akademiese agtergrond in oënskou geneem word. Albei het in die teologie aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) studeer en is deur veral Jaap Durand en Dirkie Smit, onderskeidelik die inisieerder en skrywer van die Belhar-belydenis, beïnvloed. Sowel Koopman as Botman het myns insiens dieselfde buitengewoon klein register van tweedehandse idees. Hulle verwys by voorkeur en herhaaldelik na menswaardigheid, menseregte, versoening, geregtigheid, inklusiwiteit, diversiteit en multikulturaliteit. Koopman het die onderskeiding verwerf dat McBrolloks hom op 16 Januarie vanjaar tot Poephol van die Week verklaar het; ‘n feit wat maklik op die internet gekontroleer kan word. Naas die twee eertydse UWK-dosente wat ek pas genoem het, is Koopman se helde polities linkse teoloë soos Beyers Naudé en Willie Jonker.

Sowel Koopman as Botman het hoogs waarskynlik met apartheidsbeurse aan die UWK studeer. Wat ek wil hê, is dat hulle die integriteit moet hê om dit te erken. Ek wil ook weet of hulle al ooit dankie gesê het vir die skool- en naskoolse onderrig wat hulle tydens apartheid ontvang het. Botman roem daarop dat hy in 1976 in ‘n leidende hoedanigheid by die studente-onrus op die UWK-kampus betrokke was. Klippe is gegooi, vandalisme is gepleeg en geboue is afgebrand. Wat ek wil weet, is of Botman en sy mede-onrusstokers en -vandale al pogings aangewend het om die skade te vergoed wat hulle aan staatseiendom aangestig of aangerig het? Of skuil hulle, soos Desmond Tutu, vir eie gewin agter die duiwelse kairos-dwaalleer waarvolgens misdade wat teen apartheid gepleeg is, nie misdade is nie? In enige beskaafde samelewing behoort sulke gedrag die boosdoeners permanent ongeskik vir die bekleding van enige openbare pos te maak. In die nuwe Suid-Afrika sit daar egter baie sulke sondaars in baie hoë poste.

In sy rubriek van 20 November kontrasteer Koopman “die leiers in die apartheidsregering” met “leiers soos Nelson Mandela en Oliver Tambo, Albertina Sisulu en Helen Joseph”. Joseph se naam word slu bygevoeg sodat dit nie uitsluitlik ‘n wit/sleg en swart/goed kontras is nie. Die genoemde ANC-kamerade word deur Koopman geloof as “leiers wat staan vir menswaardigheid en vryheid, geregtigheid en waarheid, en vir offerbereidheid ter wille van noodlydendes. Die leiers was téén ontmensliking, uitbuiting, onreg en selfverryking”, Dít is reeds lank die refrein in die een Koopman-rubriek na die ander, maar Die Burger doen niks om die vloei van hierdie soort onverdunde gif, wat versoening beduiwel, stop te sit nie.

“Mandela en kie het die taak gehad om die oue te vernietig, maar die huidige leiers moet die reste van die oue afbreek én die nuwe te voorskyn bring. Dit is tog anders om apartheid af te breek as wat dit is om ‘n nuwe demokrasie te bou wat in ‘n komplekse werklikheid politieke, maatskaplike en ekonomiese welwees vir almal bring.” Die waarheid is dat Mandela en kie nie net apartheid wou vernietig nie, maar gepoog het om Suid-Afrika in sy geheel te ruïneer. Pleks van “welwees vir almal” is dit ‘n klein en dikwels eties bedenklike groepie wat buitensporig baie by die swart bewind baat vind. Koopman verkies om te eenogig te wees om dit op te let.

“Mandela het net een termyn geregeer en het dus minder tyd gehad om foute te maak. Hy het boonop geregeer in ‘n tyd toe die euforie rondom ‘n nuwe Suid-Afrika lewend was en toe die idealisering van struggle-helde baie groter was. Maar miskien wil die verlange na Mandela en kie juis nie stil word nie omdat ons tog gesien het hoe Mandela wel ook die weg na die nuwe baan, hoe hy in sy kort regeertyd help om die oue af te breek en in uiters komplekse tye die fondament van die nuwe help bou, hoe hy met integriteit en verantwoordelikheidsin bou aan ‘n samelewing van eenheid en begrip, versoening en vriendskap, geregtigheid en menswaardigheid.”

Dit is net by ANC-aktiviste soos Koopman dat daar “euforie rondom ‘n nuwe Suid-Afrika” en “die idealisering van struggle-helde” was. Dit is hy wat naïef en onkrities na Mandela verlang. Mandela was nie teen selfverryking gekant nie. Die stinkryk Mandela het bitter min in sy lewe gewerk. Mandela is nie die toonbeeld van “offerbereidheid ter wille van noodlydendes” nie. Hy het eerder homself en sy familie buitensporig verryk, maar Koopman kyk dit doelbewus mis.

Het Koopman dit al ooit nodig gevind om te wonder watter persentasie geldelike hulp van filantropiese ondernemings wat onder die Mandela-naam bedryf word, soos die kinderfonds, na blankes gekanaliseer word? Die bedrag is waarskynlik nul, maar ten spyte daarvan hou Koopman vol om Mandela met integriteit, versoening, geregtigheid en natuurlik nie-rassigheid te assosieer. Waar is Mandela se “ontfermende geregtigheid” en nie-rassigheid as dit by blankes kom? Dit is waarom ek op 29 September op Praag geskryf het: “Dit is vir my dikwels moeilik om te besluit of Botman of … Koopman … die grootste anti-akademiese euwel op die US-kampus is.”

Koopman probeer doelbewus om te mislei. Toestande in die land was nie tydens Mandela se bewind beter as nou omdat hy net vyf jaar lank die staatshoof was nie, maar gewoon omdat dit selfs vir die ANC nie moontlik is om dadelik af te breek wat oor eeue tydens die blanke bewind opgebou is nie. Hoe langer die swart bewind duur, des te meer is daar agteruitgang en verval op alle terreine. Ek het in my skrywe van 29 September op ander gevalle van hierdie selfde soort doelbewuste misleiding of oneerlikeid by Koopman gewys. Hy het valslik beweer dat nie-wittes tydens apartheid van universiteitsopleiding uitgesluit is; net so valslik dat daar nie nuwe uitsluitings teen wittes aan die Botman-US gepleeg word nie en dat etnisiteit net as ‘n tydelike rassediskriminasiemaatreël aan die US gebruik word. Koopman is deesdae, soos Botman, blatant ten gunste van rassediskriminasie teen blankes. Albei weet egter dat die UWK-vandale destyds klippe gegooi het met die oog op die afskaffing van alle rassediskriminasie. Daar is hier baie duidelik manteldraaiery.

Toe Koopman na aanleiding van erfenisdag op 25 September in Die Burger geskryf het, het hy op sy kenmerkend eensydige manier net oor die Belhar-belydenis, demokrasie en Mandela geskryf. Feitlik vanselfsprekend het hy ook na “apartheidsonreg” verwys. Alles wat die blankes oor eeue hier tot stand gebring het, insluitende die US, en al die goeie wat die NG Kerk vir bv Koopman en sy etniese groep gedoen het, insluitende die kweekskool op Stellenbosch, het hy halstarrig geïgnoreer. Skynbaar al wat prominent in Koopman se wêreldjie is, is sy verknogtheid aan ANC-politiek.

Perspektief is broodnodig. Koopman is die dekaan aan die US se fakulteit teologie, voorheen die kweekskool van die NG Kerk. Hy is veronderstel om akademiese leiding by die opleiding van predikante te gee. Tydens apartheid het daar deurgaans anti-apartheidstemme uit die kweekskool opgeklink, bv van Bennie Keet, Willie Jonker en Nico Smith. Die plek is sedertdien dermate getransformeer dat geen anti-ANC-stemme deesdae daar opklink nie; om van pro-blanke-, pro-Afrikaner- en pro-Afrikaans-stemme nie te praat nie. Geeneen in daardie fakulteit maak hoorbaar beswaar teen die feit dat die onderrigtaal in daardie fakulteit in selfs groter mate as in die res van die US verengels het nie.

By die aanstelling en bevordering van dosente speel ras/kleur en geslag, dus nie-akademiese oorwegings, ‘n deurslaggende rol. Op hierdie manier is die teologie-opleiding aan die US tot in sy kern vergiftig deur oud-UWK-dosente en -studente, waarvan Koopman een is. Die eertydse kweekskool van die NG Kerk het in die skoot geval van snood ondankbare, disrespekvolle en dislojale elemente, waarvan Koopman die toonbeeld is. Wat kan van die afgestudeerdes verwag word? Dat die meeste van hulle waarskynlik pro-ANC en pro-Belhar sal wees. Hierdie gif sal toenemend die hele NG Kerk deursuur, samesmelting met die VGK meebring en verseker dat Afrikaans as kerktaal in sy swernoot gaan.

My kommer oor Afrikaans is nie ongegrond nie. Die dislojaliteit teenoor Afrikaans by talle ontwikkelde bruines is algemeen bekend. ‘n Aantal jare gelede het Afrikaanssprekende bruin ouers die grenselose vermetelheid gehad om ses van hulle kinders by die Afrikaansmedium Laerskool Mikro in Kuilsrivier in te skryf en terselfdertyd te eis dat hulle onderrig in Engels moet wees. As die NG Kerk en die VGK saamsmelt, sal daar ongetwyfeld bruines by kerkbyeenkomste opdaag en eis dat die verrigtinge in Engels moet wees. As daar nie aan hulle eis gehoor gegee word nie, sal die bekende verwyte van liefdeloosheid en rassisme opklink.

In die lig van die voorafgaande kan minstens twee vrae gestel word. Is daar nie regsinnige reste in die NG Kerk en elders oor wat bereid is om ‘n kruistog te onderneem teen die toestand waarin die US se teologiese opleiding verval het nie? En was dit nie dalk onbillik van McBrolloks om Koopman vir net ‘n week lank tot poephol te verklaar nie?

Het Anton van Niekerk elitisme omarm?

eugenics3Deur Leon Lemmer.

Daar is akademici wat openbare intellektuele (of soos ons voorheen sou gesê het: volksbesit) wil wees. In hoeverre hulle werklik intellektueel uitmunt, gaan ek nie hier aan die orde stel nie. Ek gaan ook nie die noodsaaklike onderskeid tussen ‘n akademikus en iemand wat bloot in ‘n akademiese pos is, hier tref nie.

Aan die Universiteit Stellenbosch (US) is daar minstens twee mense wat van publisiteit hou: Russel Botman en Anton van Niekerk. Een manier hoe hulle te werk gaan om hulle verlangde beeld as openbare intellektuele te bou, is om aanvanklik teks op die US-webwerf te publiseer. Maar dit is publisiteit van ‘n te beperkte of lokale aard. Die volgende stap is om die teks na Die Burger te stuur, in die hoop dat dit nie net in daardie koerant nie maar dalk ook in Beeld en Volksblad gepubliseer word, verkieslik saam met ‘n foto van die outeur. Leke kan dan geneig wees om te dink: Mapstieks, maar hierdie ouens kán darem navorsing doen. Dít terwyl wat hulle kwytraak (dikwels) in ‘n kits op die internet opgespoor kan word.

Sowel Botman as Van Niekerk kom sleg tweede as hulle publisiteitsukses met dié van daardie baaspublisiteitsoeker, Desmond Tutu, vergelyk word. By geleentheid het Tutu publisiteit gesoek deur aan te kondig dat hy uit die openbare lewe tree. Sedertdien soek hy egter steeds onverminderd publisiteit omdat hy nie daar sonder kan lewe nie. Tutu het ‘n assistent wat die koerante in kennis stel wanneer en waar sy volgende openbare verskyning gaan wees. Anders as in die geval van bv plaasmoorde, stuur Die Burger na elke sodanige Tutu-geleentheid sowel ‘n verslaggewer as ‘n fotograaf. Wat Tutu ook al mee vorendag kom, word onkrities in die koerant gepubliseer. Hierdie oud-sanksiedrywer word verkeerdelik as ‘n onuitputlike bron van nuuswaardigheid beskou.

In Die Burger (12 deser, p 4) is daar ‘n berig deur Elsabé Brits oor die Crispr-tegniek. Met hierdie metode is foutiewe geenreekse van aap – en muisselle suksesvol verander, afgeskakel of uitgesny. Die hoop word gekoester dat sommige siektetoestande by mense op hierdie manier genees of verkieslik voorkom kan word. “Daar is kommer dat Crispr vir eugenetika gebruik sal word eerder as vir die kuur van siektes.” Van Niekerk, wat om kommentaar gevra is, het gesê dit wil “voorkom of Crispr ongekende moontlikhede inhou en ‘n verstommende bydrae tot die verligting van lyding kan lewer.” Dit moet egter eties “verantwoordbaar en verantwoordelik” aangewend word.

Aansluitend hierby is daar in dieselfde uitgawe van Die Burger (p 11) ‘n forumartikel deur Van Niekerk: “‘n Nuwe superspesie wat uit ons eie spesie sou kon ontwikkel, word internasionaal ernstig opgeneem en ondersoek. Wat moet ons hiervan maak?” Hy vestig die aandag daarop dat ons spesie, homo sapiens, binne ‘n miljoen of twee jaar meer as enige ander spesie bereik het. Van Niekerk noem tegnologiese uitvindings soos motors, vliegtuie, wolkekrabbers, televisie, rekenaars en selfone. Verder is daar die wonder van die internet en die merkwaardige vordering in geneeskunde.

[Wat ons ons in hierdie stadium kan afvra, is in hoeverre die genoemde wetenskaplike en tegnologiese prestasies uit die Weste of uit Afrika kom. Na die Tweede Wêreldoorlog het Asiate hulle aanvanklik as kundige na-apers van Westerse uitvindings bewys, maar mettertyd al hoe meer uit eie reg presteer. Deesdae word dit aanvaar dat Oosterlinge veralgemenend beter as blanke studente aan Amerikaanse universiteite vaar.]

Van Niekerk kom hierna by sy eintlike onderwerp uit [waaroor daar ‘n gesaghebbende artikel in bv die Wikipedia is]: transhumanisme, wat kan evolueer tot na- of posthumanisme: “Dit is ‘n intellektuele beweging wat die moontlikheid van die ontstaan van ‘n superspesie wat uit ons eie spesie sou kon ontwikkel, ernstig opneem en ondersoek.” Onderliggend is daar twee redenasies. “Die eerste is dat ons as ‘n spesie onsself sedert die vroegste tye verbeter (enhance) het, en dat dit steeds moet en sal voortgaan … Die tweede redenasie is dat tegnologie onstuitbaar is en nie liniêr ontwikkel nie, maar eksponensieel … Ray Kurzweil … voorsien … dat ‘n breuk in die menslike geskiedenis sal ontstaan waarin biologiese en nie-biologiese [bv masjien-] intelligensie sal versmelt en ‘n gans nuwe spesie die ‘geskiedenis’ sal voortsit.”

“Bestaande tegnologieë wat hierdie apokaliptiese [of: wonderbaarlike] gebeure onderlê, is dinge soos robotika, genetiese manipulasie, die toenemende ineenstrengeling van menslike en rekenaarmatige neurale netwerke, kunsmatige intelligensie en … nanotegnologie*.” ‘n Voorsmaak hiervan is Crispr-tegnologie “waarmee genetiese informasie met onvergelyklike akkuraatheid ‘geredigeer’ kan word. Dit stel wetenskaplikes in staat om gedetailleerde veranderinge in menslike DNS te maak en daardeur voortaan ernstige genetiese siektes … met baie groter sukses te behandel.” Uiteindelik sou alle mensselle wat disfunksioneel word, moontlik suksesvol vervang en selfs verbeter kon word. Implisiet kan daar ‘n verandering van die menslike natuur of spesie wees. Dalk gaan ons vorentoe nie meer net “natuurlik” ontwikkel nie, “maar dat ons ons eie evolusie ter hand gaan neem en gaan stuur in ‘n rigting wat ons self bepaal.”

[*”Nanotechnology: experimental technology using individual atoms or molecules as the components of minute machines, measured by the nanometre, or millionth of a millimetre … The ultimate aim is to create very small computers and molecular machines which could perform vital engineering or medical tasks” (Collins World Encyclopedia, 2003). Ek is geneig om aan die nuwe Suid-Afrika te dink as die era waarin mikrogeeste die kitaar slaan. Daar is egter ‘n duidelike neiging dat al hoe groter poste deur al hoe kleiner geeste beklee word. Dalk moet ek eerder van nanogeeste praat.]

Die skouspelagtige vordering in wetenskaplike kennis en die suksesvolle tegnologiese toepassing daarvan, herinner aan wat Steve Jobs (1955-2011) voorsien het, maar nie verder kon meemaak nie: “We stand at the intersection of art and science; at the intersection of creativity and technology” (Fortune, 3.12.2012, p 56).

Wanneer ek vervolgens oor die voorafgaande besin, is daar minstens drie fundamentele aspekte wat in ag geneem moet word:

* Eerstens gaan dit hier primêr om die verdere geestelike (veral intellektuele, dus breingebaseerde) ontwikkeling van die mens. Dit is ‘n voorvereiste vir die moontlike kundige verbetering van bv die mens se liggaam.

* Tweedens moet die waarheid onder oë gesien word dat sommige indiwidue en etniese groepe voorheen beter as ander presteer het. Dit is tans ook die geval en sal waarskynlik vorentoe steeds die geval wees.

* Derdens is dit hierdie deskundige elite, bv natuurwetenskaplikes en tegnoloë, maar ook geesteswetenskaplikes, wat die kwalitatiewe gaping tussen hulle en die gepeupel of massa progressief gaan vergroot.

Die supermensspesie wat Van Niekerk in die vooruitsig stel, sal in die voorsienbare toekoms klaarblyklik eerder uit die Weste of die Ooste as uit Afrika kom. Dit is bekend dat die mens se biologiese evolusie op ‘n deurlopende grondslag plaasvind; dat wat voorheen as gevorderd beskou is, deesdae as primitief bestempel word. Byvoorbeeld, voorheen was funksioneel geletterdes die uitsondering, terwyl nie-geletterdes deesdae agtergeblewenes is. Tot dusver het onderrig, opvoeding, toewyding, ens, die mens in staat gestel om sy intellek te ontwikkel. Vorentoe kan dit al hoe meer deur tegnologiese uitvindings gerugsteun word.

Moontlik was dit tradisioneel veral aan universiteite waar hierdie geestelike ontwikkeling aanvanklik by studente gestimuleer is. Daarna is dit deur graduandi in hulle private hoedanigheid of in die werkplek verder gevoer. Die vraag is of dit steeds die geval is. Deesdae is dit plaaslik eintlik algemene praktyk dat studentetoelating en die toekenning van studiebeurse, asook die aanstelling en bevordering van dosente en navorsers, op veral ras-/kleur- en geslagsgronde geskied. Voorheen was daar die gesonde akademies-wetenskaplike gebruik om die akademies beste studente tot universitêre studie toe te laat en die akademies beste dosente en navorsers aan te stel en te bevorder.

Van Niekerk gee hoog op oor navorsingsetiek. Myns insiens mag daar navorsing gedoen word oor enige empiriese onderwerp waaroor daar ‘n gebrek aan betroubare inligting bestaan. Dit sluit bv intelligensie in. In 1994 het Richard Herrnstein en Charles Murray in hulle boek, The Bell Curve: Intelligence and Class Structure in American Life, die elitistiese kat in die polities korrekte duiwehok losgelaat met hulle taamlik voor die hand liggende bevinding dat intelligensie by mense nie net deur omgewingsfaktore bepaal word nie, maar ook geneties, dus deur oorerwing. Die outeurs beweer dus dat party mense slimmer as ander gebore word. Dadelik was daar sowel ondersteuners as teenstanders van hierdie navorsingsresultate. Daar is ‘n artikel hieroor in bv die Wikipedia. Ek gaan dus nie hieroor uitwei.

Hoewel alle mense in Suid-Afrika gelyk verklaar is, word algemeen erken dat almal nie naasteby gelyk in die praktyk is nie; selfs dat (van) die grootste ongelykhede in die wêreld plaaslik voorkom. As alle mense oor dieselfde potensiaal beskik, moet daar ‘n sondebok vir hierdie ongelykhede gesoek word. Marginalisering, benadeling, veronregting, uitbuiting, ens, word dan voor die deur van die blankes gelê. As Herrnstein en Murray reg sou hê, sou hoogstens deel van die agterstand van bv (sommige) swartes aan die boosheid van blankes toegeskryf kon word. Die res van die tekortkominge sou geneties, dus DNS-gebaseer, oftewel natuurlik, wees; iets wat vir polities korrektes in beginsel heeltemal onaanvaarbaar is.

Die punt wat ek wil stel, is dat aan ‘n universiteit soos die US, wat openlik (en myns insiens oordrewe en verkeerdelik) voorkeur aan sekere “aangewese groepe” gee, dit van deurslaggewende belang is dat daar klaarheid oor menslike intelligensie in groeps- en geslagsverband moet wees. As daar geen sekerheid hieroor is nie, kan die universiteit mettertyd uitvind dat hy op die verkeerde spoor is; dus dat veral diegene wat die evolusie van die mens kon aanhelp juis van studie, doseerwerk en navorsing uitgesluit word. Die vraag wat ek in die midde wil lê, is of Van Niekerk ten gunste van wetenskaplike navorsing oor menslike intelligensie aan die US is. Suiwer akademies-wetenskaplik behoort daar geen beswaar hoegenaamd teen sodanige bona fide navorsing te wees nie. Maar Van Niekerk se oorbekende politieke korrektheid kan dit vir hom onmoontlik maak om hom vir navorsing oor hierdie belangrike onderwerp te beywer.

Daar word deesdae van die standpunt uitgegaan dat nie-wittes nie aanstoot gegee mag word nie, maar die jag op wittes is heeltemal oop. Dit geld ook navorsing. Navorsing mag maar bewys hoe goed of veronreg nie-wittes is en ook hoe boos wittes is. Vergelykende navorsing oor die intelligensie van verskillende etniese groepe is egter heeltemal taboe. Die waarheid moet dus trustaan vir opportunistiese politieke korrektheid. Iemand soos Botman sou myns insiens te graag wou hê dat die US bekend word as die plek waar die boosheidsgeen in wittes opgespoor is. Navorsing wat nie-wittes moontlik aanstoot kan gee, sal egter nie op dié kampus geduld word nie. Die voorsitter van die navorsingsetiekkomitee, Van Niekerk, sal dit verseker.

Ras- en geslagskwotas is ‘n anti-akademiese en anti-wetenskaplike wanpraktyk wat nie in die beste belang van die samelewing is nie. Dit behoort duidelik te wees dat eerder die tradisionele as die huidige universitêre beleid bevorderlik vir die evolusie van supermense sou wees. Van Niekerk is, sover bekend, ‘n entoesiastiese ondersteuner van die Botman-US se toepassing van ANC-beleid. Daarmee lewer hy moontlik sy bedrae om die kanse te dwarsboom dat supermense ontstaan.

Maar deur te skryf oor die moontlike ontstaan van supermense en oor die wetenskaplike erkenning wat hierdie pogings geniet, gee Van Niekerk toe dat alle mense (gewoon en super), indiwidueel en groepsgewys, nie gelyk of wesenlik eenders is nie, nie so hoef te wees nie en dalk in die toekoms al hoe minder en duideliker nie so sal wees nie. Wat dus toenemend ooglopend kan word, is dat daar naas die kwantitatiewe gepeupel of massa, ‘n kwalitatiewe elite bestaan, wat die huidige gelyk- of eenderswensing van mense die nek in behoort te slaan. Maar is dit juis hierdie vermeende gelykheid of wesenlike eendersheid van mense wat die polities korrektes predik. Van Niekerk is klaarblyklik een van hulle. Beweerde gelykheid/eendersheid is immers die grondslag van die huidige dwase manie van een mens, een stem en dus ook van ons “jong demokrasie”.

In hierdie stadium is dit nodig om twee van die terme wat ek gebruik het, “eugenetika” en “elite”, te verduidelik. Ek haal uit die HAT (2005) aan:

* Eugenetika: “Wetenskaplike ondersoek van alle faktore wat ‘n ras kan verbeter; rasverbeteringsleer.” Dit is iets wat reeds lank in die landbou algemeen en met groot sukses op diere toegepas word. Wanneer gepoog word om mense in sekere opsigte te verbeter, kan daar etiese besware wees. Deesdae word sodanige besware blykbaar in die geledere van die polities korrektes oordryf, want sekere etniese groepe kan dalk in groter mate as ander by verbetering baat. Die blote identifisering van sodanige groepe en indiwidue is heiligskennis vir mense soos Van Niekerk. Hy is een van diegene wat beweer dat die begrip ras onwetenskaplik is. Om daardie beswaar te vermy, verkies ek om in die geval van mense van (etniese) groepe te praat.

Die sensitiwiteit oor hierdie saak kan teruggevoer word na veral die Nazi’s, wat rasverbetering in sommige opsigte verkeerd toegepas het. Maar as ‘n mens onbevooroordeeld oor hierdie saak besin, behoort daar in beginsel nie beswaar te wees teen pogings om mense, indiwidueel en groepsgewys, te verbeter nie. Dit kan klaarblyklik in die belang van die indiwidu, groep en samelewing wees. Dit is ook wat tradisioneel met onderrig en opvoeding beoog is.

* Elite: “Keur, boonste laag van ‘n gemeenskap; aansienlikes.” Daar is verskillende soorte elite. In die nuwe Suid-Afrika het daar myns insiens ‘n skyn-elite ontstaan, naamlik diegene wat sonder werklike verdienste op grond van kleur en geslag en veral ANC-konneksies in topposte beland het. Dit gaan in hierdie gevalle eerder om bevoorregting as egte kwalitatiewe elitisme. Rhoda Kadalie verwys na “hoe vervleg die regerende elite en die misdaad-elite van hierdie land is” (Die Burger, 19 deser, p 10). In die konteks van my skrywe noem die HAT ‘n meer ter saaklike soort elite, naamlik die intellektuele.

Nadat enkele blanke politici (en sekerlik nie die meerderheid blanke kiesers nie) die politieke mag aan swartmagaktiviste oorgegee het, is dadelik met ‘n veldtog teen elitisme begin. Die (politieke) gelykverklaring van mense veronderstel dat daar in elke mens dieselfde natuurlike potensiaal is. Alle mense moet glo net dieselfde geleenthede kry om tot volle en gelyke wasdom te kom. Elitisme, daarenteen, gaan van die veronderstelling uit dat party mense in sommige opsigte bokant die massa uitstyg omdat daar so iets soos talent, gehalte, voortreflikheid en intelligensie is, wat nie aan almal in dieselfde mate toegedeel word nie. By implikasie is dié elite ‘n minderheid en diesulkes is geneig om meritokrasie bo demokrasie te verkies.

In sy boek, In Defense of Elitism (New York: Doubleday, 1994), skryf William Henry: “The point of elitism … is to provide sufficient rewards for winning, and suffient support for ideas that have shaped past progress and that might aid future progress so that society as a whole wins, that is, gets richer, better educated, more productive, and healthier” (p 26). “The defence of elitism that our society so sorely needs is ultimately nothing more than the defence of common sense” (p 32).

Van Niekerk se forumartikel waarna hierbo verwys is, het reeds op 24 Oktober publisiteit in Die Burger (p 14) gekry. Dit is op sy beurt gebaseer op ‘n berig wat twee dae vroeër op die US-webwerf gepubliseer is. Die aanleiding tot al hierdie publisiteit was ‘n toespraak wat Van Niekerk by die sesde Stellenbosch Forum gelewer het. Volgens die US-webwerf word hierdie lesings aangebied sodat meer geleer kan word “oor die relevante en wêreldklas navorsing wat aan die US gedoen word.”

Van Niekerk: “Ons behoort versigtig te wees oor die moontlike ontwikkeling van ‘n superspesie wie se stel morele waardes met ons eie kan bots, en wat oor die krag en intelligensie beskik om die res van ons te verwerp en ons wêreld in groter chaos te dompel.” Hy het ook ‘n ander moontlikheid uitgelig, naamlik dat “hierdie intelligente afstammelinge van ons dalk die wêreld oneindig kan verbeter, en selfs daarin kan slaag om die meeste van ons te probeer oortuig van ‘n dieperliggende betekenis wat in ons waardes opgesluit lê.”

Enersyds is daar die bestaande menslike natuur en andersyds die toekomstige uitgebreide menslike natuur, wat supermense kan insluit. Soos die toekomstige kan die bestaande menslike natuur uitdrukking vind in wat goed en reg of sleg en verkeerd is. “Die menslike natuur is per slot van rekening nie net dit wat in ons vernaamste menslike en morele rolmodelle soos Jesus, Mohammed, Moeder Teresa en Nelson Mandela na vore kom nie. Deel van die aard van ‘menslike natuur’ is, helaas, ook diegene soos Stalin, Hitler en Jack the Ripper.”

Nadat Van Niekerk, die direkteur van die US se Sentrum vir Toegepaste Etiek en bekend as die polities korrekte kampusgewete, verwys het na wesens wat “die wêreld oneindig kan verbeter”, was die tafel gedek vir sy onvermydelike verwysing na Nelson Mandela. Kyk na sy lysie van “goeie mense”: dit is inklusief, oftewel multikultureel. Kyk na sy lysie van “slegte mense”: dit verwys eksklusief, oftewel uitsluitlik, na blankes.

Dit word dikwels beweer dat die “apartheidsregime” van Mandela ‘n martelaar gemaak het deur hom op te sluit. Watter (beter) alternatief was daar? Om hierdie geweldenaar te hang of om hom los op straat te laat loop? Wat nie gesê word nie, is dat die “apartheidsregime” deur die wanhantering van die grondwetlike proses onbedoeld en verkeerdelik van Mandela ‘n swartmagheld en daarby een met toegedigte hoë morele waardes gemaak het. In werklikheid het Mandela sy sin gekry, naamlik buitensporige oorkompensasie aan sy mede-swartes ten koste van die blankes.

Daarna het Mandela begin met sy paaideuntjie van nie-geweldadigheid, versoening en moraliteit. Van Niekerk aanvaar blykbaar dat Mandela Suid-Afrika (“oneindig”) verbeter het. In hierdie proses is daar heelwat wat Van Niekerk (doelbewus) miskyk. Ten behoewe van sy eie openbare beeld is die Mandela-verwysing die soort opmerking waarmee Van Niekerk dit wys ag om sy toespraak op die US-kampus mee af te sluit.

Samevattend kan gesê word dat Van Niekerk met sy toespraak oor die moontlikheid van toekomstige supermense waarskynlik onbedoeld ook erkenning aan die moontlikheid of werklikheid van elitisme gegee het. Maar hy is uitgespoke polities korrek en dus ‘n entoesiastiese ondersteuner van die gelyk- of wesenlik eendersverklaring van mense. Daarom steun hy die akademiese wanpraktyk aan die Botman-US waarvolgens blatante voorkeur aan lede van die “aangewese groepe” gegee word. Hy sou ook geneig wees om enige navorsing wat nie-wittes aanstoot kon gee, in die kiem te smoor. Op al hierdie maniere dwarsboom hy moontlik die ontstaan van supermense. Van Niekerk is in woord en daad nie tot kwalitatiewe elitisme bekeer nie.

Les bes is dit myns insiens heeltemal onvanpas om in ‘n toespraak oor supermense gunstig na Mandela te verwys. Mandela is bv nie naasteby ‘n intellektueel nie. Ek verkeer onder die indruk (of in die waan) dat “die geskiedenis” my gelyk sal gee.

Wannie Carstens se inklusiewe Afrikaans en Afrikaner

vondel
Vondel

deur Leon Lemmer

Op 15 Maart het Wannie Carstens (gebore in 1952) ‘n artikel op LitNet gepubliseer. Daaroor het ek onder meer soos volg op Praag (17 Maart) geskryf: “Propaganda teen Afrikaans en die Afrikaner word deur Carstens eerder welwillend gesluk as manmoedig beveg. Die verdedigende en apologetiese modus waarin glad te baie Afrikaanssprekendes verval het, kon myns insiens ten beste opgehef word as Carstens liewer die anti-Afrikaanse elemente daadwerklik bestry het … Die ANC se propaganda het by die onkritiese Carstens in die spreekwoordelike lieflike plekke geval.”

Ook: “Alle mense in die nuwe Suid-Afrika is gelyk verklaar, gevolglik het die ATR [Afrikaanse Taalraad] alle variante van Afrikaans, dus ook dié wat uitermate met Engels (woorde, uitdrukkings, grammatika, uitspraak) besoedel is, gelykwaardig verklaar. Die ideaal is om alle soorte Afrikaanssprekendes (“die heterogene Afrikaanspraters”) en alle variante van Afrikaans (“‘n ruim Afrikaans”) in een gelukkige bondel saam te snoer. Dit is glo moontlik as almal hulle stories in die WVK- of Tutu-modus vertel. Mode-politiek dien by Carstens deurgaans as die aanbevole model vir taalkundige sake. Die amptelike erkenning en bevordering van allerhande taalvariante deur die ATR (“om die taal in sy … diversiteit uit te bou”) gaan Standaardafrikaans, as die enigste algemeen erkende en ontwikkelde vorm van Afrikaans, myns insiens verswak en die oorlewingskanse van hierdie taal beduiwel. As die nuwe Suid-Afrika ‘n normale samelewing wil wees, moet Afrikaans in sy standaardvorm erken en bevorder word, soos wat elders in die wêreld met alle erkende tale gedoen word.”

“Die politieke kersie [word] op die taalkoek geplaas wanneer Carstens sy Damaskus-oomblik bely: ‘Ek was ná ‘n gesprek met [Christa] van Louw in November 2004 oortuig van my eie skroomlike onkunde oor die gevolge van apartheid, wat my beskaamd gelaat het oor die aandeel wat ek daaraan gehad het.'” Sedertdien het Carstens konsekwent in daardie transformasierat gebly, wat onder meer beteken dat hy hom nie verwerdig om op enige manier te kenne te gee dat hy kennis neem van wat op Praag gepubliseer word nie.

Op 1 Julie het Frik Lotz in Beeld geskryf: “In ‘n neutedop kan ‘n mens seker die Afrikaner beskryf as ‘n inheemse, wit Afrikaanssprekende volk van Suid-Afrika met sy eie unieke kultuur, tradisies, geskiedenis en natuurlik sy Gelofte. Nie almal wat Afrikaans praat, is Afrikaners nie en nie alle wit mense is Afrikaners nie. Die Afrikaner is van Afrika. Hy het ‘n reg om in Suid-Afrika te wees en het ook die reg op selfbeskikking.”

Die lyk vir my asof Lotz binne die geykte, hedendaagse, alledaagse betekenis van die woord “Afrikaner” bly. Wat taal betref, is daar die term “Afrikaanssprekende”, as ‘n mens die net etnies wyer wil gooi. Geografies is die Afrikaner van Afrika, maar hy is kultureel veel eerder ‘n Europeër of Westerling. Ek hou nogal van die Bybelse onderskeid en sê veral deesdae graag: Ek is in Afrika maar nie van Afrika nie. Lotz kwalifiseer die Afrikaner se selfbeskikking met “soos vervat in die Grondwet”. Dit is myns insiens te beperkend, om dit sag te stel.

Lotz se opmerkings het Wannie Carstens na die spreekwoordelike pen laat gryp (Maroela Media 10 Julie): “Hoe kan ons nog vandag in 2013 steeds Afrikanerskap net vir wit mense toe-eien? … Hoekom uitsluit en nie insluit nie? … ons moet eerder die term ‘Afrikaner’ herdefinieer as dat dit almal wat Afrikaans praat, insluit.” Soos in die HAT (2005): “Afrikaner: Persoon wat Afrikaans is deur geboorte of afstamming, veral iemand wat Afrikaans as moedertaal het.” Dit gaan vir Carstens om ‘n “inklusiewe Afrikaans”.

Maande later het Carstens nog ‘n eiertjie gelê: “dat … die tyd waarin Afrikaans haar [!] bevind, ongelukkig nie meer ruimte laat vir eksklusiwiteit nie … Dan stigmatiseer ons eie mense Afrikaans … Die geskiedenis wys uit dat hierdie woord [Afrikaner] in die vroeg 18de eeu al gebruik is vir mense wat hulself wil assosieer met die land van hul geboorte … As ons dus hier gebore is, maak dit ons mos almal Afrikaners?” (Maroela Media 2 Oktober).

Wat Carstens hier doelbewus buite rekening laat, is dat daar baie Afrikaners is wat hulle voor 1990/1994 graag met Suid-Afrika geassosieer het, maar dit deesdae nie meer kan of wil doen nie; ook nie met Afrika nie. Anders as wat Carstens te kenne gee, is geboorte in die konteks van taal en kultuur nie die alfa en omega nie. Iedere mens word in werklikheid sonder ‘n spesifieke taal en kultuur gebore. Daar is aanvanklik bloot ‘n taal- en kultuurvermoë aanwesig. Daarna word taal en kultuur aangeleer en word die blanke suigeling mettertyd bv ‘n Afrikaner.

Op 6 Mei 2013 het Wannie Carstens uit Leiden, Nederland, oor Afrikaans se “gedeelde verlede” in Die Burger (p 10) geskryf. Hy het studieverlof en werk tans aan ‘n nuwe boek oor die geskiedenis van Afrikaans in “die totale Afrikaanse gemeenskap”. Christo van Rensburg het heel onlangs so ‘n boek in opdrag van die ATR geskryf: So kry ons Afrikaans (Pretoria: LAPA Uitgewers, 2012, 159p), maar Carstens en sy geesgenote is blykbaar nie tevrede daarmee nie, gevolglik word daar weer probeer om nie-wittes se bydrae tot Afrikaans groter of belangriker voor te stel.

In die voorwoord van Van Rensburg se boek erken die huidige voorsitter van die ATR, Michael le Cordeur, dat die boek ‘n anti-wit politieke doel moet dien: “Met hierdie werk wil die ATR opnuut die veelfasettige afkoms van Afrikaans beklemtoon en die nou byna afgesaagde gesegde dat Afrikaans ‘n witmanstaal is, finaal in die kiem smoor” (p 10). Let op die woord wat deur Le Cordeur gekursiveer is: witmanstaal; nie witmenstaal nie, want soos die ANC het Le Cordeur dit nie net teen die wittes nie, maar veral teen wit mans, daardie groep wat in die nuwe Suid-Afrika dubbel (etnies en geslagtelik) gediskrediteer word.

Uit Van Rensburg se boek blyk dit egter dat Afrikaans as ‘n aanpassing van hoofsaaklik Nederlands ontstaan het. Ook dat Afrikaans ten minste aanvanklik eerder ‘n Nederlandse dialek as ‘n taal uit eie reg was: “Die Nederlandse aandeel aan Afrikaans kon nog altyd herken word, soos vandag ook” (p 66). Ek vind dit ironies dat Carstens, wat Afrikaans blykbaar op ‘n oordrewe manier wil ver-Khoi, ver-Maleier-Kaaps en ver-Afrika, in die Lae Lande gaan sit om ‘n boek oor Afrikaans te skryf. Is die bakermat van Afrikaans, volgens pro-Afrika-entoesiaste, dan nie die eertydse Kaapse kombuis waar mishandelde slawe naas die voorbereiding van kos ook Afrikaans soos ‘n haas uit ‘n hoed getrek het nie? Carstens toon moontlik met sy huidige Europese verblyf dat sy politiek gemotiveerde siening van die oorsprong van Afrikaans grootliks ongeldig is.

Van Rensburg tref ‘n onderskeid tussen Moesliemafrikaans (of Bo-Kaaps, p 86) en ander sprekers van Kaaps (p 87). Daar word verskeie kere verwys na die dislojaliteit wat baie bruines teenoor Afrikaans openbaar. Achmat Effendi het bv verkies om sy verkiesingsveldstog vir ‘n setel in die Kaapse parlement in Engels te voer (p 87). Nadat die Kaap ‘n Engelse kolonie geword het, het die sprekers van Kaaps verengels. “Kaaps het nou ook ‘n duidelike invloed getoon van die Engels wat die hooftaal van Kaapstad geword het” (p 88). “Engelse invloed [was] al van vroeg af deel van Kaaps” (p 115-116).

Waarom Carstens nie tevrede is met Van Rensburg se uiteensetting nie en besig is om die geskiedenis van Afrikaans te herskryf, blyk ook uit die volgende geldige opmerkings van Van Rensburg: “Standaardafrikaans [is] eintlik ‘n dialek wat bokant Afrikaans se dialekte staan” (p 117). “‘n Bodialektiese standaardtaal … dwing dialekte … na die standaardtaal” (p 125). Om Standaardafrikaans hoër as bv Kaaps te ag, is heiligskennis in ATR-geledere en vloek teen die gelyke status wat Carstens en sy meelopers aan alle mense en al hulle taalvariante toeken.

Carstens verwys in sy skrywe van 6 Mei na “verontregte mense” wat van hulle “menswaardigheid beroof is.” Hier wys hy die vinger na blankes, al sê hy dit nie uitdruklik nie. Waarom het die wittes die nie-wittes so sleg behandel? “Gewoon omdat hul velkleur verskil het.” By Carstens is daar (soos hierbo reeds geblyk het) skynbaar geen bewustheid van kultuur- en ontwikkelings- of beskawingsverskille nie. Dit laat ‘n mens hoop dat hy tydens sy huidige oorsese verblyf sodanige verskille tussen mense van bv Afrika en Europa sal opmerk.

Dat daar by Carstens ‘n sterk neiging tot vereenvoudiging en wanvoorstelling van die verlede is, blyk ook uit die volgende versugting: “Gee geld vir beurse vir diegene wat vroeër nie kon leer nie.” Klaarblyklik gaan dit hier nie om studiebeurse vir wittes nie, maar om aalmoese vir wat deesdae “voorheen benadeeldes” genoem word. Van “tans benadeeldes”, naamlik wittes, en “tans bevoordeeldes”, naamlik nie-wittes en veral swartes, hoor ‘n mens (feitlik) nooit nie. Is dit naasteby waar dat nie-wittes voorheen plaaslik “nie kon leer nie”?

Word dit deesdae nie al hoe meer erken dat die Nasionale Party-regering se Bantoe-onderwys beter was as die huidige skoolonderrig van die ANC-regering nie? Sedert 1960 was daar meerdere universiteite vir swartes (Fort Hare, Noorde, Zoeloeland) en een elk vir bruines (Wes-Kaapland) en Asiate (Durban-Westville). Die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) se onderrig was deurgaans vir alle etniese groepe toeganklik. Ek was een van dié wat toe “nie kon leer nie” en jare lank noodgedwonge en met vrug die Unisa-opsie benut het. Niemand het nog gesê dat ek veronreg of benadeel en van my menswaardigheid beroof is nie.

Carstens sit steeds in Europa en het niks nuuts te sê nie. Al verskil sedert Mei is dat hy nou nie meer in Nederland nie maar in Antwerpen, België, aan sy boek skryf. Hoe kry ‘n mens ‘n koerant sover om nog ‘n skrywe van jou oor dieselfde onderwerp te publiseer? Jy haal die heuningkwas uit: “Omdat ek die afgelope naweek so van ver af gou gekyk het wat in my gunsteling Afrikaanse Sondagkoerant berig word.” Dié heuning raak nie op nie. Oor sy baas, Theuns Eloff, die rektor van die Universiteit Noordwes, skryf Carstens: “Omdat ek Eloff goed ken, weet ek sy bydrae is altyd skitterend en beslis rapportering werd. Wat oor sy bydrae gerapporteer is, kan ek ook 100% mee saamstem.” Hierdie twee loftuitings is in Rapport (10 deser) gepubliseer. Die elementêre deursigtigheid van Carstens se naïwiteit moet enige kritiese leser dadelik opval.

Pleks van in wetenskaplike navorsing na die grootste moontlike mate van objektiwiteit te strewe, wil Carstens in werklikheid sy emosionele benadering vertroetel: “Juis omdat ek aan hierdie boek werk is ek dalk meer sensitief as andersins oor hoe ons die Afrikaanse gemeenskap voorstel … Kyk na ons koerante en tydskrifte hoe skitter ons in ons witheid daar! So asof ons bruin (en swart) broers en susters [ANC-Afrikaterminologie] nie melding verdien nie.”

Carstens is hier besig met wat ek in my omgangstaal ‘n strontstorie noem. Die opskrif van sy skrywe het my reeds bedag hierop gemaak: “Media moet Afrikaans se leliewit rok afgooi.” Sodra ‘n groep mense uit net wittes bestaan, bv ‘n sportspan of ‘n klas studente, is daar oorverligtes wat die groep as “leliewit” etiketteer. Waarvoor ek ‘n verduideliking wil hê, is waarom ‘n groep swart mense deur hierdie selfde oorverligtes nie steenkoolswart, of iets soortgelyk, genoem word nie. Is ewewig nie hier ook ter sake nie?

Wat Carstens blykbaar met sy navorsing beoog, is polities gemotiveerde “regstelling”. Voorheen het hy die frase “getransformeerde Afrikaans” gebruik. Wat Afrikaans ingevolge Carstens se voorkeur nié is nie, is die Standaardafrikaans wat oor geslagte heen deur (feitlik) uitsluitlik blanke sprekers en skrywers, insluitende taalkundiges (bv woordeboeksamestellers) en letterkundiges (bv literatuurgeskiedenisskrywers) ontwikkel, gestandaardiseer, gerekordeer, gepubliseer en uitgebou is. Polities korrek moet dinge nou (oordrewe) anders voorgestel word sodat nie-wittes nie aanstoot gegee word as hulle bydrae deur die prestasie van wittes oordonder word nie. Taalkundige wanvoorstellings word aangemoedig om Carstens se politieke ideaal van versoening te verwesenlik.

In al die Afrikaanse taal- en literatuurgeskiedenisse waarmee ek bekend is, word geredelik erkenning aan die bydraes van nie-wittes gegee; nie net sedert “ons jong demokrasie” tot stand gekom het nie, maar ook tydens die “donkerjare” van apartheid. In 1975, tydens die hoogbloei van apartheid, is die Afrikaanse Taalmonument opgerig. Ook daar word openlik en afdoende erkenning aan die verskillende etniese groepe se aandeel aan Afrikaans gegee. Nadat Daniel Hugo in Halala Afrikaans (2009) oortuigend aangetoon het dat Afrikaans nie ‘n kreoolse taal is nie, het die Afrikaanse Taalmuseum en Taalmonument in sy pamflette presies die teenoorgestelde beweer, naamlik dat Afrikaans ‘n baster- of mengeltaal is. Teen hierdie polities gemotiveerde oneerlikheid word nie opgetree nie, want twee van die raadslede is die eerste voorsitter van die ATR, Carstens, en die huidige ATR-voorsitter, Michael le Cordeur. Albei wek die indruk dat politieke korrektheid, gekamoefleer as bv versoening, belangriker as taalkundige en historiese korrektheid is.

Volgens Carstens werk hy hard daaraan om aan te toon dat Afrikaans nie (net) ‘n witmenstaal is nie. Anders as Carstens dink ek dat as Afrikaans, bv Standaardafrikaans, (hoofsaaklik) met wittes geassosieer word, dit geen skande is nie. Dit is een van baie prestasies waarop Afrikaanssprekende wittes kan roem. Carstens voer ‘n suiwer kwantitatiewe rede aan waarom hy die aandeel van nie-wittes groter of belangriker wil voorstel: “Die 2011-sensus dui duidelik aan dat die meeste van die moedertaalsprekers van Afrikaans nie wit is nie.” “My navorsing was … dat Afrikaans die somtotaal is van wit, bruin en swart wat dit praat.”

Carstens verswyg hier doelbewus drie sake:

* Eerstens, die gepubliseerde 2011-sensusgegewens berus op hoogs onbetroubare en onvolledige inligting wat “reg” geplooi is.

* Tweedens, as taalkundige weet Carstens dat hy naas kwantitatiewe ook kwalitatiewe oorwegings in ag moet neem. Die gehalte van Afrikaans is van deurslaggende belang. Van Rensburg stel dit soos volg: “Die beeld van ‘n taal verander positief as prestasies van gehalte daaraan gekoppel word” (p 111). “Kwaliteitswerk in Afrikaans het gehelp om Afrikaans sy sprekers se voorkeurtaal te maak” (p 112). Desnieteenstaande verseg die ATR sedert sy stigting in 2008 om hom teen vrot Afrikaans, bv ‘n mengeltaal soos Kaaps, uit te spreek. Die teenoorgestelde is veel eerder die geval. Die huidige voorsitter van die ATR, Le Cordeur, is om etniese en politieke redes ‘n kampvegter vir Kaaps en verseg weens dieselfde redes om Standaardafrikaans openlik te steun.

* Derdens is gesproke taal net deel van die taalwerklikheid. Gerekordeerde (bv geskrewe) taal moet sekerlik ook in ag geneem word.

Die ideologiese bagasie waaraan Carstens verslaaf is, word met etikette soos nie-rassigheid, inklusiwiteit en diversiteit bemark. Omdat sy gedagtes oorheers word deur wat tans polities in die mode is, is dit eintlik noodsaaklik dat hy navorsingstyd aan besinning hieroor afstaan. Baie (heel moontlik die meeste) van die politieke begrippe en idees wat plaaslik in mode-terme en -frases uitgedruk word, is van die VSA afkomstig. Maar daar vind deesdae al hoe meer fundamentele besinning hieroor plaas, moontlik veral in Amerika. Waaraan Carstens ly, is die sug om gelykmaking, oftewel eendersverklaring. Nie-wittes se aandeel aan Afrikaans moet dus minstens net so groot of belangrik soos dié van wittes voorgestel word, of verkieslik as groter of belangriker, want nie-wittes is mos in die meerderheid.

Die boek wat ek met vertroue as leesstof by Carstens aanbeveel, is James Kalb se Against inclusiveness: How the diversity regime is flattening America and the West and what to do about it (Tacoma: Angelico Press, 2013, 218p). Die Kindle-uitgawe is teen $6.99 by Amazon beskikbaar. Dit is ‘n uitstekend beredeneerde werk wat die geestelike higiëne van enige onbevooroordeelde leser ‘n hupstoot behoort te gee. Dan sal Carstens nie meer so maklik “treur oor die foute van die verlede” nie, maar homself eers afvra: Wat van die foute van die nie-wittes? Het die swartes nie mede-swartes gevang en as slawe verkoop nie? Het swartes nie op groot skaal mede-swartes uitgeroei nie? Waarom word wittes hulle foute, bv as slawe-eienaars, verwyt, maar nie swartes nie, terwyl swartes (en Arabiere) in werklikheid ook slawe-eienaars was? Waar kom hierdie mode van selektiewe moraliteit vandaan? Net dwase blankes sal verkies om skuldgevoelens te vertroetel pleks van krities hieroor te besin. Mode-gebonde verkies Carstens egter “om hande te vat”: “Dit is harde werk en dit verg ‘n opregtheid om dit te laat slaag.”

Wat het as aanleiding vir Carstens se jongste skrywe gedien? Daar was ‘n byeenkoms waar ses sprekers opgetree het. Polities korrek was drie van hulle bruin. Die doodsonde wat Rapport begaan het, is om net te rapporteer oor wat twee wittes gesê het. Erger: daardie twee was wit mans, dus van daardie etnisiteit én geslag wat verantwoordelik gehou word vir “euwels” soos slawerny, kolonialisme, segregasie, apartheid en imperialisme. Oor die volgende drie bruin sprekers se uitlatings is nie berig nie:

* Eerstens, Danny Titus, die hoof van kultuursake van die ATKV en direksielid van die ATR, wat myns insiens geen aanvoeling of waardering vir die Afrikaner se kultuur het nie. Onlangs het hy in ‘n rubriek in Die Burger dit sinvol geag om te vra: Is daar “‘n ding” soos Afrikaanse kultuur? Titus is veronderstel om ampshalwe veral die heil van die Afrikaners se kultuur te bevorder. Kan hy met so ‘n gesindheid naasteby aan die vereistes van sy pos voldoen?

* Tweedens, Michael le Cordeur, Carstens se geesgenoot en ATR-kollega, ‘n opvoedkundige wat vier klasmaats bewonder wat die Hoërskool Bergrivier in Wellington in 1976 afgebrand het. Le Cordeur het ook valslik die indruk probeer wek dat die kampus van die Universiteit van Wes-Kaapland, toe hy in 1977 daar as student aangekom het, uit tydelike geboue bestaan het. Toe studente wat aan steelsug ly ‘n technikon-kafeteria geplunder het, het Le Cordeur beweer dat hierdie arme mense honger was. Op LitNet het hy Standaardafrikaans onlangs as “maar net een” van die variëteite van Afrikaans bestempel. Hy maak voorbrand vir ongestandaardiseerde Kaaps as skoolonderrigtaal en sien blykbaar nie in dat hierdie mengeltaal ‘n bedreiging vir die voortbestaan van Afrikaans inhou nie.

* Derdens, Basil Kivedo, eertydse dosent in sosiologie aan die Universiteit van Wes-Kaapland, wat ‘n MK-soldaat was en as burgemeester van die Breedevallei (Worcester) herontplooi is; nie deur die ANC nie, maar deur die ANC lite, dus die DA. Kivedo se rol in versoening word deur Carstens opgehaal. Die bekendste voorbeeld hiervan is die jaarlikse versoeningsbyeenkoms wat op Worcester gehou word ter herinnering aan bomme wat blankes in 1996 daar laat ontplof het. Die leviete word dan aan (veral) die wittes voorgelees, terwyl talle sabotasiedade van nie-wit bomplanters en die gruwelmisdade van MK-soldate verswyg word (Praag 4 Februarie).

Ten slotte kom Carstens met hierdie oproep: “Kom ons stel ons dus oop vir die insette en sienings van die volle Afrikaanse gemeenskap.” Dit klink na ‘n versoek om ewewig. Kom ons wag en kyk of Carstens se boek aan hierdie vereiste voldoen. Ek het eerlikwaar min hoop hierop. Die wetenskaplike metode vereis dat ‘n mens nie vooraf moet besluit wat die uitkoms van jou navorsing moet wees nie. Carstens se probleemstelling moes soos volg gelui het: In hoeverre en in watter opsigte het nie-wittes ‘n bydrae tot Afrikaans gelewer en hoe vergelyk dit met wat blankes gedoen het? Pleks daarvan is sy uitgangspunt blykbaar: Stel vas hoe enorm groot nie-wittes se bydrae tot Afrikaans was en toon aan dat wittes nie na behore erkenning hieraan gee nie en dat (sommige) wittes versoening steeds doelbewus beduiwel.

‘n Sobere slotgedagte van my kant af. Adam Small het ‘n bydrae tot Afrikaans gelewer. Dalk kwalifiseer sy werk selfs vir bekroning met die Hertzog-prys. Suiwer literêr is sy werk, bv dramas, egter nie in dieselfde liga as dié van bv Shakespeare en Vondel nie. Myns insiens word Small nie deur wittes benadeel omdat die Nobel-prys vir letterkunde nog nie aan hom toegeken is nie.

Kan ‘n slak geleer word om klavier te speel?

slak_klavierdeur Leon Lemmer

Allan Bloom (1930-1992) het ‘n blitsverkoper en klassieke boek oor die Amerikaanse universiteitswese geskryf: The Closing of the American Mind (London: Penguin, 1988, 392p). Met verwysing na swartes lys hy kenmerke soos: “permanent quotas in admission, preference in financial assistance, racially motivated hiring of faculty, difficulty in giving blacks failing marks, and an organized system of grievance and feeling aggrieved” (p 95). In die nuwe Suid-Afrika het hierdie euwels hulle in oortreffende mate aan ons plaaslike universiteite ingeburger. Dit kom neer op blatante ras- of kleurgebaseerde bevoordeling van swartes en doelbewuste benadeling van wittes; iets wat vloek teen die valse bewering dat die nuwe Suid-Afrika ‘n nie-rassige samelewing is.

Bloom gaan soos volg voort: “The fact is that the average black student’s achievements do not equal those of the average white student … and everybody knows it. It is also a fact that the university degree of a black student is also tainted, and employers look on it with suspicion, or become guilty accomplices in the toleration of incompetence” (p 96). Die tans nog oorwegend wit Amerikaanse “democratic society cannot accept any principle of achievement other than merit” (p 96). In Suid-Afrika verskil die situasie van dié in Amerika deurdat swartes, weens uitgesproke swart bevoordeling van owerheidsweë, feitlik deurgaans by voorkeur aangestel en bevorder word, bv in die staatsdiens. Dan word daar nodeloos kopgekrap oor die ondoeltreffendheid waarin bv ons openbare dienste verval het.

In die VSA word dit deesdae algemeen erken dat Asiate, eerder as wit studente, akademies die beste aan universiteite vaar en swartes die swakste. Daar is ‘n oormaat studiebeurse aan swartes beskikbaar. Hulle word ook in groter mate as ander etniese groepe bygestaan, bv deur mentors. Tog bly die resultate teleurstellend. Die verskille in akademiese vermoë is bewese feite gegrond op betroubare inligting en deeglike navorsing. Dit is nie die uiting van vooroordeel nie. Die navorsers sou seker veel eerder verkies om polities korrekte resultate te behaal, maar objektiwiteit vereis dat die waarheid onder oë gesien moet word.

In Amerika het politieke “bevryding” vir swartes bykans vier dekades vroeër as vir Suid-Afrikaanse swartes aangebreek. In die VSA het daar dus reeds genoeg tyd verloop om vas te stel dat die beperkte sukses wat swartes aan universiteite behaal nie goedsmoeds aan beweerde benadeling, dus aan blankes, toegeskryf kan word nie. In Suid-Afrika is ons egter, ná twee dekades van “vryheid en gelykheid”, nog steeds amptelik in die waan dat alle etniese groepe in dieselfde mate in alle opsigte kan presteer, mits benadeling uitgeskakel en daar genoeg in kompensatoriese bevoordeling belê word.

In die Suid-Afrika van weleer was dit duidelik dat daar verskille in aanleg of voorkeur onder die blankes voorgekom het. Afrikaanssprekendes het bv as landbouers en in die onderwys uitgemunt, terwyl Engelssprekendes beter in die handel en nywerheid gevaar het. Hierdie verskille is erken en aanvaar. Daar is nie geredeneer dat dit met sosiale ingenieurswese reggestel en die blanke sektor in hierdie opsig teen wil en dank getransformeer moet word nie. Daar is van owerheidsweë toegelaat dat verandering of ontwikkeling evolusionêr en natuurlik geskied.

Daar word geredelik in bv sommige sportsoorte erken dat etniese groepe se vermoëns verskil, bv dat swartes beter hardlopers en boksers as wittes is, maar dat wittes op hulle beurt beter as swartes in swem, tennis en gholf vaar. Hierdie verskille word egter net in sommige sportsoorte geduld. Dat swartes plaaslik ‘n oorheersende teenwoordigheid in sokker het, ontlok geen amptelike beswaar nie. In bv rugby, krieket en netbal word daar egter verseg om amptelik te erken dat ander etniese groepe beter as swartes kan vaar en word rasgebaseerde kwotas opgedring. Dieselfde halsstarrige eenderswensing kom in die akademie voor.

In werklikheid is dit geen skande as mense indiwidueel én groepgewys in sommige opsigte verskil nie. Sodanige verskille is gewoon feite gebaseer op empiriese waarneming. In Amerika word geredeneer dat selfs liggaamlik en geestelik gestremdes nie beoordeel moet word asof hulle ‘n agterstand het nie. Gestremdes word bloot as anders begaafd (“differently enabled”) beskou. As ‘n groep dus meer aanleg vir sokker as rugby openbaar, kan dit aan natuurlike oorsake toegeskryf word. Dit is heeltemal onnodig dat die ANC-regering hom met so ‘n saak bemoei en die situasie teen wil en dank wil “regstel”.

Hierdie argumente is ook in die akademie geldig. As swartes swakker as wittes aan universiteite vaar, dui dit nie noodwendig op verskille in bv intelligensie nie; dalk eerder op verskille in belangstelling, motivering, ens. Sodanige verskille kan gewoon op anderste natuurlike begaafdheid dui, wat geensins afbreuk aan die aansien of selfrespek van enige etniese groep hoef te doen nie.

Teen hierdie agtergrond kan die onlangs vrygestelde Makgoba-verslag oor Suid-Afrikaanse universiteite beoordeel word. Ek baseer my kommentaar op ‘n berig deur Alet Rademeyer wat in Die Burger (28 Oktober, p 2) gepubliseer is. Malegapuru Makgoba is die rektor van die Universiteit KwaZulu-Natal (UKZN). Hy het bekendheid verwerf as iemand wat sterker pro-swart (en in die besonder pro-Zoeloe en anti-blank) as enige van die ander rektore is. In die oë van die minister van hoër onderwys en voorsitter van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, Blade Nzimande, was Makgoba die geskikste persoon vir aanstelling as voorsitter van die Transformasie-oorsigkomitee wat pas verslag oor ons universiteite gedoen het.

Sover ek weet, het daar nog nêrens beswaar opgeklink teen die geskiktheid van sowel Nzimande as Makgoba om so ‘n ondersoek te doen nie. Nzimande wil die getal naskoolse studente teen 2030 vervyfvoudig. Tans is die situasie volgens RW Johnson reeds dat universiteite “are admitting legions of ineducable youths … the whole bottom half of university entrants should simply not be in tertiary education at all … if they pass even half … they will have ceased to be universities in any meaningful sense.”

Deel van die probleem is disfunksionele skole. Die gesaghebbende Britse tydskrif, The Economist, het onlangs berig: “Although South Africa is a middle-income country, its education system is anything but middling. The Swiss-based World Economic Forum ranks it 146th out of 148 countries – and last in mathematics and science. This is not for want of money. Education chews up a fifth of the state’s budget. Teachers are relatively well paid. But standards are low and results dismal” (Die Burger, 30 Oktober, p 16).

Die UKZN is tans in die nuus omdat Afrikaans nie meer daar as hoofvak en as nagraadse studierigting geduld word nie. Blykbaar gaan Afrikaans voortaan net as eerstejaarsvak toegelaat word. Terselfdertyd word alles moontlik gedoen om Zoeloe te bevorder. Volgens RW Johnson is aan die UKZN besluit dat Zoeloe en Engels teen 2016 in gelyke mate (dus 50-50) in die administrasie en onderrig gebruik moet word. Die onderliggende motief is blykbaar om sover moontlik van blanke en Asiatiese studente en personeel ontslae te raak: “The real political point of all this is not actually to achieve anything worthwhile for the Zulu language but to browbeat and bully the non-African faculty.” Sonder ‘n krediet in ‘n ander Afrika-taal as Afrikaans sal studente nie kan gradueer nie. Johnson het oor hierdie onderwerp ‘n teks gepubliseer wat net elektronies beskikbaar is: The African University? The critical case of South Africa and the tragedy at the UKZN (Cape Town: Tafelberg, 2012). Daarin word Nzimande en Makgoba “two Frakenstein monsters” en “the twin architects of its [die UKZN se] destruction” genoem.

Johnson verwys soos volg na die Wêreldbank: “The one thing the Bank doesn’t want to compromise on is university quality. ‘For an effective contribution to the development of the continent, higher education in Africa must meet international standards of quality’ … The corollary is that universities have to be elitist and quite unashamed of it: their job is to produce the best-educated graduates they possibly can.” Dus, laat die akademies beste studente toe en stel die akademies beste dosente aan, sonder inagname van ras/kleur, geslag, ens. Dit is die teenoorgestelde van wat rektore soos Russel Botman op Stellenbosch en Jonathan Jansen in Bloemfontein bepleit.

Volgens Makgoba is wit, manlike akademici “badly in need of ‘treatment and a proper African rehabilitation’. Indeed, he declared, only when they ate, talked, sang and danced like Africans did they have any hope of being readmitted to the human race. This was nothing less than a declaration of a sort of racial war against non-Africans.” Makgoba het al openlik verklaar dat die UKZN eerder swartes uit Afrika as plaaslike blankes as dosente aanstel. In sy boek, South Africa’s Brave New World (London: Penguin, 2010, 710p) skryf Johnson: “Makgoba compared the white males who made up the largest proportion of his academics to superannuated apes” (p 587).

Die uitgangspunt van die Makgoba-verslag is dat alle mense (indiwidueel en groepgewys) nie net (in alle opsigte) gelyk is (of behoort te wees) nie, maar dat hulle ook in dieselfde (potensiële) mate akademies begaafd is. Hiermee word uitdrukking aan ‘n fundamentele ANC-dogma gegee, wat neerslag vind in die beleid dat die demografie van die Suid-Afrikaanse bevolking oral, bv in die bekleding van poste en daarby op alle vlakke, weerspieël moet word. Die Suid-Afrikaanse bevolking is, gebaseer op onbetroubare sensusstatistiek, glo 79.2% swart. Daardie persentasie styg voordurend vanweë “natuurlike” aanwas en die ongebreidelde instroming van onwettige immigrante. As daar ‘n sektor is waar swart verteenwoordiging meer as 79.2% is, bv die 100% swart Suid-Afrikaanse sokkerspan tydens die wêreldbekertoernooi wat plaaslik aangebied is, hoef niks daaraan gedoen te word nie. As swart verteenwoordiging egter minder as 79.2% is, word verandering oftewel transformasie en dus regeringsinmenging noodsaaklik geag.

Rademeyer berig soos volg: “Luidens die verslag is die pad van transformasie vir universiteite nog baie lank en kan dit nog 12 jaar duur om die studentedemografie reg te stel en onderskeidelik 43 en 40 jaar om personeel- en dosente-verteenwoordiging reg te kry.” In hierdie konteks het “regstelling” ‘n suiwer politieke betekenis. Wat akademies nodig of wenslik is, word glad nie in ag geneem nie. Universiteite word die prooi van ANC-ideologie. Die benadering is eenogig statisties-demografies: “Instellings se demografiese verteenwoordiging van studente, totale personeel, doserende en professionele personeel, ondersteuningspersoneel, rade en senate is bekyk.” Hierdie suiwer ras- of kleurgebaseerde ondersoek is in die nuwe Suid-Afrika onderneem; ‘n samelewing wat deur veral die ANC voorgestel word asof dit in nie-rassigheid uitmunt. Die waarheid is dat ras of kleur seker die vernaamste bepalende faktor van ANC-beleid is. Wat deurgaans nagestreef word, is die bevoordeling van swartes en die benadeling van wittes.

Daar word aanbeveel dat die ANC-regering staatsubsidies as hefboom misbruik deur daardie universiteite te vergoed wat transformasie ten koste van gesonde akademie bedryf en dat daardie universiteite wat dit nie in die verlangde mate doen nie, finansieel benadeel moet word deur hulle staatsubsidies te verminder: “Om transformasiesyfers te verbeter, stel die oorsigkomitee voor dat daar na ‘n sesjaar-toelatingsplan by universiteite gekyk word om studentegetalle reg te kry en dat ‘n nuwe finansieringsraamwerk oorweeg word wat daarop neerkom dat instellings wat nie na wense transformeer nie, se staatsubsidie ingekort word.”

Daar is reeds op aandrang van Nzimande gereël dat studente via die departement van hoër onderwys eerder as direk by universiteite aansoek om toelating moet doen (praag 22.10.2012). Die opset waarnatoe beweeg word, is algehele onderwerping aan ANC-ideologie. Uiteindelik sal daar geen of bitter min sprake van universitêre outonomie oorbly. Die aanduidings is dat die doelbewuste wegkalwing van universitêre outonomie, wat reeds eeue lank die noodsaaklike grondslag van gesonde akademiese lewe is, sonder daadwerklike verset, dus gedwee, aanvaar word.

‘n Duidelike aanduiding hiervan is deur Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, in sy jongste rubriek gegee (Die Burger, 29 Oktober, p 14). Hou in gedagte dat ‘n rektor veronderstel is om akademiese leiding aan ‘n universiteit te gee. Hy is nie veronderstel om hom, soos plaaslik die gewoonte geword het, by voorkeur oor politieke sake uit te laat en daarby ‘n anti-akademiese en wesenlik irrasionele onderneming soos die ANC na die mond te praat nie. Jansen het myns insiens die Makgoba-verslag as kapstok aangegryp om uitdrukking aan sy anti-blanke gesindheid te gee. Sy rubriek is onder die opskrif, “Transformasie moet dieper sny”, gepubliseer. Hou ook in gedagte dat Jansen aan twee Amerikaanse universiteite studeer het (Praag 6 Oktober) wat uitermate voor swart mag geswig het.

Jansen: “Die doel van die ondersoek is korrek. Ons het universiteite nodig wat waarlik oop is vir die volle spektrum van talent in Suid-Afrika en die buiteland. Dit beteken ons het meer swart en vroulike akademici en studente nodig.” Klaarblyklik onderskryf Jansen die ANC se rassistiese en seksistiese kwotabeleid; ook dat buitelandse studente en dosente, verkieslik swart Afrikane, hulle plekke ten koste van blankes op ons universiteitskampusse inneem.

Dan volg hierdie bedenklike sin: “Ons het normale universiteite nodig wat nie gedefinieer word deur ‘n tragiese geskiedenis van uitsluiting nie.” Is Jansen se gedwonge integrasie van koshuise op die grondslag van 50% wit en 50% swart ‘n toonbeeld van universitêre normaliteit? Is sy bevordering en oordrewe invoering van Engels op ‘n tradisioneel Afrikaanse kampus normale universitêre praktyk? Is dit nie veel eerder normaal as ‘n universiteit ‘n enkele onderrigtaal het nie? Was dit werklik ‘n tragiese geskiedenis van uitsluiting toe elk van die verskillende kultuurgroepe ‘n eie universiteit gegun is? Jansen was in die jare sewentig ‘n student aan die Universiteit van Wes-Kaapland toe bruin kultuur op daardie kampus soos nooit tevore nie floreer het. Hierdie opset is vernietig toe Jakes Gerwel as rektor politiek bo akademie verhef en toegelaat het dat die bruines deur swart studente verswelg word; swartes wat in baie gevalle nie eens vir universiteitstoelating gekwalifiseer het nie.

Jansen mik ‘n gemene en erg oordrewe stekie na die Potchefstroomse kampus van die Universiteit Noord-Wes: “Boonop hoef ‘n universiteit wat met ‘n swart instelling saamgesmelt het en nou as ‘getransformeer’ bekend staan, niks te gedoen het om dit te bewerkstellig nie.” Waarteen Jansen dit onder meer het, is dat die historiese posisie van Afrikaans op Potchefstroom in groter mate as aan enige ander universiteit gehandhaaf word.

Hy gaan soos volg voort: “Maatskaplike geregtigheid verg gewis dat swart studente en akademici wat deur voormalige wit universiteite uitgesluit is, in groot getalle toegelaat moet word.” Wat Jansen hier sê, is dat daar op groot skaal op ‘n ras-/kleurgrondslag teen wit studente en dosente ten gunste van swartes gediskrimineer mag en moet word. Die etniese groep, naamlik die blankes, wat bv die Universiteit Vrystaat gestig, befonds en tot ‘n respektabele akademiese inrigting uitgebou het, moet ingevolge Jansen se skewe, polities gebaseerde ANC-standpunt vir lief met hulle tweederangse status op die kampus neem. Daarvolgens moet hierdie wittes in toenemende mate deur plaaslike en buitelandse swartes verswelg word, al het hierdie swartes geen noemenswaardige bydrae tot die ontwikkeling van die inrigting gelewer nie. Histories het swartes bv meesal versuim om hulle inkomstebelastingverpligtinge na te kom.

Let op hierdie onverdunde politieke en anti-akademiese gif: “Dit beteken dat universiteite menslike plekke is wat na minder bevoorregtes uitreik.” Dit is soortgelyk aan die bevrydingsteoloë se drogredenasie dat God voorkeur aan armlastiges en benadeeldes gee. Anders as wat Jansen dink, behoort universiteite myns insiens plekke te wees waar mense nie met allerhande sopstories wegkom nie; waar almal oor dieselfde akademiese kam geskeer word; waar almal moet bewys dat hulle akademies op peil is; plekke waarvan daar nie gesê moet kan word dat daar, in die woorde van Allan Bloom, “difficulty in giving blacks failing marks” is nie.

Volgens sy insig het Jansen in sy rubriek nog nie buitensporig genoeg akademies drooggemaak nie. Daarom vervolg hy: “Dit veronderstel ‘n diep transformasie van die kurrikulum wat kennis buite die eng beperkings van ons blywende koloniale en apartheidsepistemologieë oopstel.” Dit laat my vermoed dat Jansen die soort Amerikaans opgeleide akademikus is wat iets soos Black Studies en Women’s/Gay/Gender Studies aan die Universiteit Vrystaat sal verwelkom; studieterreine wat nie op akademiese of wetenskaplike respektabelheid aanspraak kan maak nie.

In hierdie “studies” word hoofsaaklik van hoogs subjektiewe belydenisse of ontboesemings gebruik gemaak. Die bydrae wat swartes, vroue en homoseksuele gelewer het, word erg oordryf omdat dit om propaganda vir ‘n saak gaan en nie om objektiewe, wetenskaplike kennis nie. Wat Jansen veel eerder moet leer om te waardeer, is die akademiese diepte en hoë standaarde wat kenmerkend van die koloniale en apartheidsera was. Hy kan homself en sy studente geestelik verryk deur groter waarde aan die Westerse beskawingserfenis te heg, pleks van (tevergeefs) na iets vergelykbaar in swart Afrika of swart Amerika te soek.

Jansen het sy mes in vir die wittes: “Dit is onverskoonbaar dat ‘n universiteit se personeel steeds oorweldigend wit is. ‘n Universiteit met ‘n oorwegend wit kampus dien duidelik nie studente of die land goed nie. Dit moet verander” Dit laat my dink aan die drogredenasie waarna Samuel Johnson reeds in 1784 verwys het: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The Life of Samuel Johnson, London: Everyman, 1992, vol 2, p 527). Overgeset synde: Diegene wat onderrig aan swartes verskaf, moet self swart wees. Dat wittes akademies die beste dosente en navorsers en die wetenskaplike behoud van ‘n universiteit kan wees, word nie deur Jansen erken nie, want sy oriëntasie is eerder polities as akademies. Daarom wil hy blanke personeel vervang, soos hy reeds duidelik in sy boek, Knowledge in the Blood (2009), laat blyk het. Dit is waarop hy in die volgende sin sinspeel: “As jy bestaande personeel probeer vervang, maak ons arbeidswette dit byna onmoontlik.”

Dit behoort duidelik te wees dat die nuwe Suid-Afrika van owerheidsweë uitermate rassisties en seksisties is. Dit vind ook op universiteite neerslag. Wat nodig is, is om voor die hand liggende waarheid te erken dat mense indiwidueel en groepgewys in bv belangstelling, aanleg en vermoë, insluitende akademies-wetenskaplike vermoë, verskil. In die geval van iedere mens is daar sekere dinge wat hy kan doen en ander wat hy nie kan doen nie. In die res van die diereryk is dit opvallend ook die geval. Geen geld, mentor of ander bystand kan ‘n slak leer om klavier te speel nie.

George Soros se ‘oop samelewing’

George Soros
George Soros

deur Leon Lemmer

Frederik van Zyl Slabbert (1940-2010) was van 1979 tot 1986 die leier van die opposisie, die PFP (Progressiewe Federale Party), in die Parlement. Daarna was hy in ‘n leidende hoedanigheid by IDASA (Institute for a Democratic Alternative in South Africa, later Institute for Democracy in Africa) betrokke. Hierdie instituut het demokratiese verandering in Suid-Afrika nagestreef. Een van die maniere waarop dit gedoen is, was om gesprekvoering tussen blankes en die ANC te bevorder. Die bekendste “sukses” wat in hierdie opsig behaal is, was toe ‘n aantal oorverligtes, veral Afrikaanssprekendes, en ‘n afvaardiging van die ANC in 1987 in Dakar, Senegal, vergader het.

In 2006 is Slabbert se boek, The Other Side of History, gepubliseer. ‘n Vertaalde weergawe het ook verskyn: Duskant die Geskiedenis: ‘n Persoonlike Terugblik op die Politieke Oorgang in Suid-Afrika (Kaapstad: Tafelberg, 2006, 192p). Daarin vertel die outeur hoe hy dikwels vir George Soros (gebore in 1930), ‘n Hongaarse Jood, om geld genader het vir IDASA-projekte, wat politieke verandering en die einde van apartheid ten doel gehad het. Met Soros-geld is bv die Gorée-instituut, ‘n Afrika-vredesakademie, op Gorée-eiland by Dakar, wat destyds as slawevertrekpunt gedien het, gevestig.

Slabbert:

As mens is Soros ‘n omstrede figuur wat partydige en emosiebelaaide reaksies ontlok. Hy word óf bewonder óf verwerp; óf mense hou van hom óf hulle verafsku hom; hy word óf geloof óf beledig. Ek weet dat baie van die oordele oor hom gegrond is op gebrek aan begrip vir wat hy probeer doen, of op gebrekkige inligting. Soros self sal die eerste wees om te erken dat hy nie ‘n heilige is nie … Ek het Soros ook persoonlik en op baie informele vlak leer ken. Ek dink ek kan my verstout om te sê ons is vriende. Hy is ‘n komplekse mens, maar kan instinktief ‘n veinser uitken; hy haat dit om verneuk te word. Terselfdertyd huiwer hy nie vir ‘n oomblik om ‘n saak mildelik te steun as hy reken dat dit verdienste het nie (p 111-112).

Soros word dikwels gestereotipeer as ‘n ryk man wat ‘goeie dinge wil doen’; dat hy ly aan grootheidswaan wat hom motiveer om state en samelewings te wil verander. Niks is verder van die waarheid nie. Soros glo wel dat samelewings, gemeenskappe en individue kan verbeter, en dat daar hulpbronne beskikbaar is om hulle te help om dit te doen. Maar hulle kan ook hierdie hulpbronne misbruik, en dis belangrik om dit te erken wanneer dit gebeur. Weens my verbintenis met George Soros oor die afgelope 18 jaar het ek geleer dat filantropie opbouend en selfkorrigerend kan wees (p 117).

Die Open Society Foundation of South Africa (OSFSA) is in 1993 met Soros-befondsing gestig. Die kantoor is in Pinelands, naby Kaapstad. Slabbert noem dat Desmond Tutu tydens die amptelike opening gekla het dat die OSFSA-leierskap “te wit” is (p 105). Van 1993 tot 2005 het Soros R3 miljard aan projekte in Suider-Afrika bestee (p 111). Op die webwerf word hoog opgegee oor hoe die OSFSA nie-rassisme bevorder. Terselfdertyd word egter genoem dat Soros sedert 1979 studiebeurse uitsluitlik aan plaaslike swartes toegeken het. Dit lyk dus asof Soros net so nie-rassig soos Tutu is.

Die hoofkantoor van die Open Society Foundations, wat in 1979 tot stand gekom het, is in New York. Hierdie organisasie is in 70 lande bedrywig. ‘n Oorweging by die toekenning van studiebeurse is “onderverteenwoordiging” van ‘n groep. Soros se benadering skakel dus goed in by die ANC-dogma van demografieweerspieëling, oftewel dat swartes plaaslik 80% of meer verswelgende verteenwoordiging op elke terrein moet geniet.

Wat reeds uit hierdie uiteensetting geblyk het, is dat Soros sy rykdom, wat meer as $20 miljard bedra, in baie lande filantropies aanwend om bepaalde ideologiese doelwitte te bereik. Om vas te stel wat Soros nastreef, is dit nodig om na die idees van sy leermeester, Karl Popper (1902-1994), te verwys. Popper was ‘n Oostenrykse Jood wat in 1937 na Nieu-Seeland gevlug en hom in 1946 in Londen gevestig het. Hy was ‘n dosent aan die London School of Economics tot sy aftrede in 1969. Hy het bekendheid veral vanweë sy boek, The Open Society and its Enemies (1945), verwerf.

Aanvanklik het Popper aangetrokke tot die kommunisme gevoel, maar die gewelddadigheid van kommuniste het hom vervreem. Anders as Karl Marx het hy toe tot die gevolgtrekking gekom dat die verloop van die geskiedenis nie voorspel kan word nie. ‘n Oop samelewing vereis volgens Popper ‘n nie-kommunistiese, liberale, demokratiese staatkundige opset waarin kritiek geduld word. In sy geskrifte is daar ongetwyfeld ook ‘n voorkeur vir sosialisme te bespeur.

Slabbert:

Die onderskeidende kenmerk van Popper se filosofie is die feilbaarheid van menslike kennis; dat kennis vooruitgaan deur die erkenning van foute; en ‘n skerp agterdog jeens, selfs ‘n heftige afkeer van, grootskaalse sosiale manipulasie. Popper het beslis meer kritiese studente as onkritiese aanhangers gekweek … Wat Soros onderskei as ‘n filantroop is dat hy dieselfde selfkritiese styl aangeneem het wat Popper … en ander voorstaan (p 117). Maar sosiale manipulasie op kleiner skaal is, volgens Popper, blykbaar wél geoorloof: “All ‘final solutions’ in politics and economics should be replaced by what [Popper] called ‘piecemeal social engineering'” (Elizabeth Devine, Thinkers of the Twentieth Century, London: Firethorn Press, 1985, p 455).

Om vas te stel wat volgens Popper ‘n oop samelewing is, haal ek vervolgens uit drie bronne aan:

Open society: Karl Popper’s conception of a ‘free society’ in which all forms of knowledge and all social policies can be openly criticized … a society in which individuals can aspire to change history and in which the future as a whole is recognized as inherently unpredictable (David Jary, Collins Dictionary of Sociology, London: HarperCollins, 1991, p 411, 482).

The open society is a highly individualistic one, characterized by free critical thinking; it is a society where individuals are confronted with responsibility for their personal decisions (Justin Wintle, Dictionary of Modern Culture, London: ARK Paperbacks, 1984, p 317).

Volgens Popper is ‘n geslote samelewing een “which do not allow individuals to rise according to merit” en waar daar “indoctrination in education” is (Alan Bullock, The Fontana Dictionary of Modern Thought, London: Collins, 1977, p 442).

Die ANC klop homself graag op die skouer deur voor te gee dat Suid-Afrika sedert 1994 ‘n oop en vrye samelewing is. Henry Jeffreys het dit pas beaam asof dit die waarheid is (Die Burger, 23 deser, p 14). In werklikheid voldoen die huidige plaaslike situasie nie naasteby aan Popper se vereistes nie:

(1) In die nuwe Suid-Afrika is daar groot beperkings op wat wittes mag sê, wat nie vir nie-wittes geld nie. Daar is benamings wat glad nie vir lede van nie-wit etniese groepe (swartes, bruines en Asiate) geuiter mag word nie. Die blote gebruik van so ‘n woord word as bewese rassisme beskou. Vir blankes, daarenteen, mag enige benaming onder die son toegesnou word sonder dat ‘n haan daaroor kraai.

(2) Dit bevestig dat, in ons opset, dit nie om indiwidualiteit gaan nie, maar om die heil van daardie drie nie-wit etniese groepe; uiteraard veral om die bevoordeling van die meerderheidsgroep, die swartes. Die wittes is die enigste etniese groep teen wie daar ingevolge die grondwet suiwer rassisties indiwidueel en groepsgewys gediskrimineer mag/moet word. FW de Klerk het pas in Nederland beweer dat Suid-Afrika ‘n “uitstekende” grondwet het (Die Burger, 26 deser, p 4). Dit is dieselfde mens wat volgens Leon Wessels dit sterk oorweeg het om teen daardie einste grondwet te stem, maar nie die moed gehad het om dit deur te voer nie (Praag 20 deser).

(3) In die praktyk word daar nie klem op die aanvaarding van indiwiduele verantwoordelikheid by veral swartes geplaas nie. Sonder teenprestasie en dikwels op grond van wanprestasie (oproer, klipgooiery, vandalisme, brandstigting – dinge wat die UDF/ANC hulle deur voorbeeldstelling geleer het) kan hulle ononderbroke voortgaan om bakhand te staan; die bodemlose-put-sindroom.

(4) Rassistiese en seksistiese oorwegings speel ‘n oorheersende rol by bevoordeling. Weens sterk anti-blanke sentiment kom bitter min van meriete-beoordeling tereg. Dit is nie kenmerkend net van die ANC nie. Die provinsie Wes-Kaapland word deur die DA beheer. Studiebeurse word aan kandidate toegeken wat “ideaal van ‘n voorheen benadeelde agtergrond [moet] wees” (Die Burger, Talent, 26 deser, p 3).

(5) Indoktrinasie blyk uit bv die skoolleerplanne en die herskrywing van die geskiedenis. Daar word bv gepoog om die ANC as ‘n nie-geweldadige, nie-misdadige en hoogs morele onderneming voor te stel. Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch, het pas aangekondig dat sy indoktrinasieweek, waarin hy sy weergawe van “diversiteit”, oftewel gedwonge rasse-integrasie, vier (Praag, 29 September), ‘n jaarlikse instelling gaan word.

(6) Die sterk kommunistiese neigings in die ANC diskwalifiseer die nuwe Suid-Afrika grondig van die moontlikheid dat dit werklik ‘n oop samelewing kan wees. Die plaaslike hoofkommunis is sonder protes reeds jare lank die minister van hoër onderwys, wat die afwesigheid van ware akademiese vryheid bevestig.

‘n Opsig waarin die nuwe Suid-Afrika wél aan ‘n Popper-vereiste voldoen, is die pogings om die aard van die samelewing te verander. Dit geskied onder die vaandel van die sambreelterm “transformasie”. Die tragedie is dat sodanige veranderings dikwels nie verbeterings is nie; eerder die teenoorgestelde. Hierdie sosiale ingenieurswese is ook nie beperk in omvang nie, maar grootskaals, bv die vervanging van blankes in openbare (bv staatsdiens-) poste met swartes. Ook die plasing van subekonomiese behuising in eens weeldebuurte; iets wat nie in beskaafde lande voorkom nie. Toegegee, Suid-Afrika is sedert 1990/1994 in toenemende mate nie meer ‘n beskaafde land nie.

Die vraag is in hoeverre Slabbert se oorwegend positiewe beeld van Soros korrek is. Of is Slabbert deur milde Soros-geld mislei omdat albei skynbaar soortgelyke politieke ideale gekoester het? ‘n Antwoord is moontlik te vinde in die volgende publikasie: David Horowitz and John Perazzo, The Shadow Party and the Shadow Government: George Soros and the Effort to Radically Change America (Sherman Oaks: David Horowitz Freedom Center, 2010 – slegs elektronies beskikbaar).

Soros se sosialisme, wat al “anti-capitalist redistributionism” genoem is (Kindle 357), vind in die VSA die beste weerklank deurdat hy eerder die Demokratiese Party as die konserwatiewer Republikeinse Party steun. Hy bevorder die Demokrate se belange deur talle hulporganisasies, insluitende vakbonde, finansieel te ondersteun. In die massamedia word gunstige propaganda gekoop. Die opvallendste sukses het in 2008 gekom met wat die “Colorado Miracle” genoem is, toe die Demokratiese Party onverwags in die verkiesing in daardie staat die meerderheid stemme behaal het.

“The way we get progressive change is to control government” (K 29). Die linkse politieke organisasies wat deur Soros beheer word, word die Shadow Party genoem. Hierdie party is in 2003 amptelik gestig. Die meerderheid wat die Demokratiese Party in die 2006-verkiesing in die Kongres en Barack Obama in die presidentsverkiesing in 2008 behaal het, word onder andere aan Soros toegeskryf. Obama het die Demokratiese Party se presidentskandidaat geword danksy Soros se ondersteuning; dus nadat Soros sy verwagte steun aan die ander kandidaat, Hillary Clinton, onttrek het. Soros was bevriend met sowel Bill as Hillary Clinton. “The Soros agenda, in fact, has become the Obama agenda” (K 36), bv die sosialistiese nasionale gesondheidsorgplan. ‘n Soortgelyke plan is ook in Suid-Afrika in die vooruitsig. Obama se minder simpatieke beleid teenoor Israel kan aan Soros se anti-Sionistiese standpunt toegeskryf word.

Waarna Soros streef, is wêreldeenheid en -regering, ‘n totalitêre staat, dus ‘n globale gemeenskap van wêreldburgers en die gelykmaking van mense op ‘n makroskaal. Dit is gebaseer op sy vertolking van sy leermeester Popper se idees: “One-worldism and the prospect of perfecting humanity through social engineering” (K 36). Een van die maniere om sy ideaal te bereik, is om te velde teen landsgrense te trek. Met die oog op tydelike of permanente vestiging moet alle lande vir almal toeganklik wees.

Die opset in die nuwe Suid-Afrika is sodanig dat die landsgrense maklik deur groot getalle onwettige immigrante oorgesteek word. Dit moet ‘n riem onder die Soros-hart wees. Suid-Afrika se tradisionele rykdom word voortaan met baie armlastige dese en gene gedeel. Soros onderskryf ongetwyfeld ook die ANC-dogma dat ons eerder Afrikane as Suid-Afrikaners is. Soros beywer hom openlik vir ‘n linksgesinde regbank; iets wat plaaslik uiting in ANC-beheerde regterlike aanstellings vind. Daarby wil Soros die gevangenisbevolking verminder en by implikasie sosiale stabiliteit verwater. Hy doen dit deur hom te beywer vir bv die afskaffing van wette wat die verkoop en gebruik van dagga beperk. Dit is onwaarskynlik dat Soros beswaar sal opper teen die ANC-regering se gewoonte om op ‘n onverantwoordelike manier die gevangenistermyn van misdadigers te verkort; natuurlik mits hulle nie reeds ontsnap het nie.

Die terreurdade wat op 11 September 2001 gepleeg is, is deur Soros toegeskryf aan “American Supremacy” as “the number one problem facing the world” (K 109). “American imperialism was ultimately responsible for the attacks” (K 115). “Soros maintained that the proper long-term response to 9/11 would be for America to launch a global war on poverty by sending massive amounts of aid to impoverished regions around the world where terrorism flourished. Terrorism, Soros maintained, was the result of a ‘growing inequality between rich and poor, both within countries and among countries'” (K 115). Kwaad moet dus met goed vergeld word.

Plaaslik moet ons dikwels aanhoor dat die grootste ekonomiese ongelykheid in Suid-Afrika voorkom. Dit dien as grondslag vir die ANC se beleid van die verdeling van rykdom, bedoelende: Neem van die wittes en gee dit aan die swartes. Die plaaslik bekende aandrang op verhoogde minimum lone “to potentially unlimited levels” (K 252) is ook deel van die Soros-pakket, terwyl die aandrang op verhoogde produktiwiteit agterweë bly.

In die nuustydskrif Time (21 deser) is daar ‘n artikel (p 40-48) oor hoe ryk Amerikaanse filantrope, onder andere Soros, hulle geld aanwend om die samelewing te verander. Dit kom neer op ‘n onderskrywing van plaaslik oorbekende frases soos om “hande te vat”, “‘n verskil te maak” en “te transformeer”. Gewag word ook gemaak van hierdie ewe bekende wanvoorstelling: Wanneer “one’s view is left, one’s view is right” (p 48). Teen 2004 het Soros reeds $20 miljoen bestee om die konserwatiewe Republikein, George W Bush, as president te ontsetel, maar Soros was eers vier jaar later suksesvol. Daar word ook genoem dat Soros $100 miljoen aan Human Rights Watch bewillig het (p 44).

In die konteks van my skrywe is die volgende woorde van die outeur, Michael Scherer, belangrik: “Not since the early 20th century have individuals had so much power to unilaterally shape our lives and shift our ideas. And never in history have they been able to exert their will so easily on such a global scale” (p 42-43). Dit kom neer op die tot standbrenging van die teenoorgestelde van ‘n oop en vrye samelewing en Soros is een van die hoofaanstigters hiervan.

Gestel dit is waar dat Soros daarin geslaag het om met sy geld en strategie ‘n regerings- en presidentsverandering in die VSA te (help) bewerkstellig. Dit is ook bekend dat sy geld deels verantwoordelik is vir die algehele breuk met die verlede wat in 1990/1994 in Suid-Afrika plaasgevind het. Ek het ook aangetoon dat die ANC-regering in baie opsigte Soros-idees omarm. As geld ‘n politieke ommeswaai in ‘n groot land soos Amerika kan veroorsaak, hoeveel makliker kan baie minder geld ‘n baie kleiner land, soos Suid-Afrika, onherroeplik verander? Terselfdertyd word daar dan ‘n einde gemaak aan apartheid, wat erg oordrewe as ‘n misdaad teen die mensdom voorgestel is.

Die vraag wat in die midde gelê moet word, is watter indiwidue moontlik regstreeks groot geld ontvang het om Suid-Afrika nie ewolusionêr staatkundig te laat ontwikkel nie, maar dit rewolusionêr te verander? Daar is veral een hulpbron wat uitnemend geskik is om skouspelagtige manteldraaiery te bewerkstellig, naamlik geld. Sodanige geld kon van bv Soros of die Amerikaanse Central Intelligence Agency (CIA) afkomstig gewees het. Aanvanklik kom sulke inligting nie op die lappe nie, maar mettertyd dalk wel. Dit kan moontlik die openbare beeld van vooraanstaande, geëerde indiwidue ingrypend verander.

Leon Wessels se ‘onderhandelde revolusie’

Leon Wessels
Leon Wessels

deur Leon Lemmer

In Vereeniging: Die Onvoltooide Vrede (Kaapstad: Umuzi, 2010, 367p) skryf Leon Wessels (gebore in 1946) oor sy lewensloop en sy siening van die plaaslike politiek. Die boektitel verwys na die Vrede van Vereeniging wat na die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) gesluit is. Heeltemal tereg was daar toe groot bitterheid aan die kant van die Boere.

Myns insiens is daar selfs groter rede vir ontevredenheid na die ANC se magsoorname in 1994, want alle politieke mag is sonder mandaat op ‘n uiters verradelike en ruggraatlose manier deur wit politici aan die swart meerderheid oorgegee. Wessels beweer egter “dat ons ‘n mandaat gehad het om ons uit die politieke skaakmat te onderhandel” (p 302). Maar het De Klerk dan nie belowe dat na die blanke kiesers teruggekom sou word sodat hulle kon besluit of die uitslag (magsoorgawe) in ooreenstemming met die mandaat (magsdeling) is nie?

Wessels: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelings begin het” (p 59). Hy noem dit ‘n “onderhandelde revolusie” (p 57, 124, 284) maar hy gee nie erkenning aan Allister Sparks by wie hy hierdie frase uit sy boek, Tomorrow is Another Country (1995), oorgeneem het nie. Daar is geen sprake van ongedurigheid by Wessels oor wat diegene aangedoen is wat die land oor eeue opgebou en die Westerse beskawing hier gevestig het nie. Myns insiens verduidelik ons geskiedenis waarom Westerlinge nie vrede met die eksponensiële verval om ons kan maak nie. Die swartes is katastrofaal oorgekompenseer en die wittes is gewetenloos tekort gedoen. Maar Wessels beweer stiksienig: “Alle Suid-Afrikaners se regmatige aspirasies word in die Grondwet vervat” (p 270); soos ‘n elementêre, absolute verbod op rassediskriminasie?

vereeniging_onvoltooide_vredeWessels se hele oriëntasie is verkeerd en dwaas. Wat dink so ‘n mens van FW de Klerk se 1990-toespraak? “Elke keer wanneer ek De Klerk se toespraak lees, klop my hart van opwinding” (p 56). Diegene wat dit anders ervaar het, word as “brommers en grommers” geëtiketteer (p 59; ook 259). ‘n Afrikaan uit swart Afrika het aan Wessels gesê: “Julle Afrikaners is besonderse [onnosel?] Afrikane. Julle sluit Mandela op en laat hom dan vry, al weet julle hy gaan teen julle politiek bedryf en dat dit tot magsverlies gaan lei” (p 327-328).

Wessels doen hom voor as iemand wat nie om geld en ander voordele die politiek betree het nie. By nabaat maak hy asof sy missie (altyd) was om apartheid af te breek: “Die rede vir my politieke bestaan in 1978 was om antwoorde te vind vir beleidsdilemmas waarmee die 1948-oorwinning die volgende geslag opgesaal het” (p 65-66). Hendrik Verwoerd het glo veroorsaak dat politici met “gebakte pere gesit” het (p 106). En die groter gemors wat die ANC van die land gemaak het? Wat sê Wessels daaroor en wat doen hy andersins daaromtrent?

Hy verkies om te bly glo “dat ‘een mens, een stem’ nie die land in vlamme sou laat opgaan nie” (p 135). Waar is die “volwaardige geregtigheid” (p 235) waarvoor hy hom kwansuis beywer het? Waar is die “regverdiger samelewing vir almal”? (p 289). Waar is die “bedeling wat billik teenoor al die mense sou wees”? (p 276). Waar is die “ware vryheid en Suid-Afrikanerskap”? (p 238). Waar is die “verenigde nasie”? (p 257). Waar is die staat wat “sy bronne aanwend ter bevordering van almal se belange”? (p 277). Is oplossings gevind “wat almal se belange dien”? (p 301).

Waarom Wessels dit moontlik vind om knus met hierdie geskepte onreg saam te leef, blyk uit sy lewensloop. Hy kom uit die gesin van ‘n Sap-polisieman. Hy was self ook in die polisie. Daarna het hy in die regte studeer en gepraktiseer en toe Volksraadlid geword, waar hy tot minister gevorder het. Eers in 1994 het hy uit die Afrikaner-Broederbond bedank (p 333). Hoewel hy veral sy eie aandeel in die totstandkoming van die nuwe Suid-Afrika besing, het hy nie kans gesien om na ons politieke “bevryding” langer in die parlement te dien nie.

‘My hipotese, daarenteen, is dat De Klerk hom weens onvermoë, naïewiteit, onverskilligheid, gebrek aan toewyding, of wat ook al, voor en tydens die grondwetlike onderhandelings vasgeverf het. Abraham Lincoln het in Amerika teen sy grein in die bevryder van die slawe geword. Op ‘n soortgelyke manier het die eens konserwatiewe De Klerk in Suid-Afrika die vader van die tirannie van die meerderheid geword’ – Leon Lemmer

Maar dan is dit juis Wessels wat nie kan verstaan waarom FW de Klerk dit so ‘n kort tyd in die regering van nasionale eenheid (RNE) uitgehou het nie: “Die NP se wegloop uit die RNE sal ongelukkig een van die negatiewe inskrywings in FW de Klerk se politieke begrafnisbrief wees” (p 273). Volgens Wessels was die beloofde vyf jaar van die RNE “ware magsdeling”, maar “ná twee jaar het die NP in 1996 tou opgegooi” (p 304). Wessels beweer hy wou na 1994 eerder privaat in die regte praktiseer as om as politikus voort te gaan, maar hy het spoedig sy dienste as menseregtekommissaris aangebied en het toe tien jaar lank as sodanig gefunksioneer.

Hoewel Wessels NG Kerk-lidmaatskap het, het hy noue bande met die Potchefstroomse Universiteit, wat hom as ereprofessor in menseregte aangestel het. In dieselfde opsig is hy betrokke by die versoeningsinstituut wat na die Reitz-sage aan die Universiteit Vrystaat ontstaan het. Wessels is jaarliks in die nuus wanneer die 1996-bomontploffing in Worcester, wat die werk van wittes was, in die naam van versoening in herinnering geroep word. Die talle bomontploffings wat deur swartes gepleeg is, word nie met dieselfde ywer onthou nie. Sover ek weet, het hy hom nog nie oor hierdie wanbalans uitgelaat of iets gedoen om dit reg te stel nie. Die eensydige klem wat hy op menseregte plaas sonder om dit met verpligtinge te balanseer, is ook onaanvaarbaar. Myns insiens moet enigeen wat ontvang, bereid wees om teenprestasies te lewer.

Wessels se teks, aangevul met foto’s, wek ‘n egoïstiese indruk. Hy noem sy vrou “‘n formidabele politikus” (p 92). Hy is kennelik sy eie oorverligte held. Dit is ‘n geval van “dik ek my eie belangrikheid aan” (p 232), soos hy in ‘n ander konteks skryf. Hy het die nuwe Suid-Afrika gewen, maar in die proses sy siel as Afrikaner verloor. “Die grootste skuif wat ‘n mens kan maak, is in jou kop” (p 231) maar dit kan ‘n dwase, naïewe, opportunistiese skuif wees. Wessels het die spreekwoordelike nuttige idioot geword wat die ANC skynbaar sonder enige gesonde remme terwille is.

Hiervoor is hy ruim vergoed, gevolglik is dit vir hom maklik om in die hede te berus en die toekoms so gunstig moontlik voor te stel. Dit laat my dink aan FW de Klerk wat sê dat hy die helfte van sy tyd in die buiteland deurbring. Gewone sterflinge soos ek kan nie buitelandse reise of emigrasie bekostig nie. Maar ontwerpers van die nuwe Suid-Afrika, soos De Klerk en Wessels, kan luuks lewe en hulle voortgesette apartheid koop. Hulle kan die afgryslike werklikheid wat hulle geskep het so dikwels as wat dit hulle behaag, ontvlug. Baie gewone, verdienstelike, beskaafde Afrikaners moet elke dag probeer lewe in omstandighede wat verlooptes vir hulle geskep het. Maar dan is dit Wessels wat in die konteks van Jan Smuts na “wit ‘beskawing'” as “‘n eufemisme vir oorheersing deur wittes” verwys (p 51).

Met die ondertekening van die nuwe “bewonderenswaardige” (p 60) grondwet in 1996 is, volgens Wessels, “die stryd om gelyke regte wat kort ná die Anglo-Boereoorlog begin het, voltrek” (p 20). Hy verwys goedkeurend na ‘n ANC-dokument uit 1943 waarin “die verwydering van enige … diskriminerende maatreëls” bepleit word (p 53) en na die pleidooi om gelyke regte in die ANC se Vryheidsmanifes van 1955 (p 70), bv “All people shall have equal rights to use their own language and to develop their own folk culture and customs. The preaching and practice of national, race or colour discrimination and contempt shall be a punishable crime.” Na aanleiding van die Tomlinson-verslag het swart predikante in die jare vyftig die skrapping van alle diskriminerende wette geëis (p 83). Nthato Motlana het gesê “dat diskriminasie so uitgedien is soos slawerny” (p 141). Die afskaffing van alle rassediskriminasie was ook ‘n ANC-voorwaarde vir onderhandeling (p 54).

Waarom is alle rassediskriminasie dan nie in die nuwe Suid-Afrika verbied nie? Hoe kan Wessels beweer dat wittes gelyke regte in die nuwe Suid-Afrika het as hulle die enigste etniese groep is teen wie daar tot in die oneindige volgens nuwe wetgewing, insluitende die grondwet, suiwer rassisties gediskrimineer mag word? Hoekom is hierdie oud-menseregtekommissaris blind hiervoor? Is waarmee ons sit “‘n regverdige bedeling vir almal in ons land”? (p 176). Hy beweer selfs: “Die ANC se beleid was weliswaar nie op rassediskriminasie gegrond nie … Die ANC se stryd om volwaardige burgerskap vir alle [!] bevolkingsgroepe in die land het 75 jaar ná Versailles [1919] by die onderhandelingstafel geseëvier” (p 33).

Dit is nie net die benadeling van wittes en veral Afrikaners wat geen indruk op Wessels maak nie. Ook teenoor die lot van Afrikaans is hy onsimpatiek: Toe daar sotlik oor elf amptelike tale ooreengekom is, het Wessels dit as een van sy “lekkerkry-oomblikke” ervaar (p 329) omdat dit “diep in die 90% van die bevolking sal akkommodeer” (p 330). “Afrikaans se voortbestaan sou sedertdien vasgewikkel word in die ontwikkeling van veeltaligheid. Ná 1996 het Afrikaans sy spesiale status saam met Engels verloor. Daar was geen morele grondslag vir die voortsetting van die verhewe posisie van Afrikaans nie” (p 45). Later verwys hy na “die verlore plek van Afrikaans” (p 331).

Wessels en bv die Afrikaanse Taalraad (ATR) veg vir veeltaligheid in die hoop dat Afrikaans by implikasie ook daarby sou baat. Dit openbaar ‘n kastraatmentaliteit (Praag 1 September). Myns insiens mag Afrikaners hulle maar uitsluitlik vir die heil van Afrikaans beywer. Wessels erken darem die gevaar van die ATR se dwase paternalistiese bevordering van swart tale wanneer hy skryf: “Afrikaners kan nie taalregte namens ander taalgebruikers opeis nie – hulle moet dit self doen” (p 331). Byvoorbeeld, in België beywer die Vlaminge hulle vir Vlaams en nie vir meertaligheid nie.

Wessels formuleer doelbewus misleidend wanneer hy sê sowel Afrikaans as Engels het hulle spesiale status verloor. In die praktyk het Engels in groot mate die enigste amptelike taal geword. Engels het dus in die nuwe Suid-Afrika onmeetlik aan status gewen. Afrikaans, daarenteen, is die enigste plaaslike taal wat oneindig baie in die nuwe opset verloor het. Anders as wat Wessels beweer, is daar ‘n oorweldigende morele grondslag vir die voortsetting van Afrikaans se vorige “verhewe posisie”, naamlik die feit dat dit grootliks onder die leiding van Afrikaners was dat die land tot die beste in Afrika ontwikkel is. ‘n Mens sou dink dat Wessels sensitiwiteit hiervoor sou hê; dat hy bv beswaar sou opper dat sy geliefde Kurgersdorp nou Mogalestad heet, maar met sy kastraatmentaliteit aanvaar hy dit gedwee. Die lokasie het die dorp oorgeneem. Vir oud-Broeder Wessels is dit heeltemal in orde, want dit is hoe swart mag werk.

Volgens Wessels het FW de Klerk “hom nooit skuldig gemaak aan enige groepvorming of agterbaksheid nie” (p 140). Hy meen dus dat De Klerk suiwer volgens die gees en letter van sy mandaat die nuwe Suid-Afrika as die vrug van onderhandeling aan ons blanke nageslag gegee het. My hipotese, daarenteen, is dat De Klerk hom weens onvermoë, naïewiteit, onverskilligheid, gebrek aan toewyding, of wat ook al, voor en tydens die grondwetlike onderhandelings vasgeverf het. Abraham Lincoln het in Amerika teen sy grein in die bevryder van die slawe geword. Op ‘n soortgelyke manier het die eens konserwatiewe De Klerk in Suid-Afrika die vader van die tirannie van die meerderheid geword; die Johannes die Doper wat die hek vir Raka oopgelaat het en Nelson Mandela en sy meelopers toegelaat het om ten koste van die belange van blankes en tewens van die land in sy geheel swart mag te vestig en te vier.

Die konserwatiewe beeld wat De Klerk in 1989 gehad het, toe hy tot leier van die Nasionale Party verkies is, word deur Wessels bevestig. Die verligte kandidaat om die leierskap was Barend du Plessis (p 218). “In die politieke sin van die woord was [De Klerk] geen verligte nie” (p 227; ook 300). De Klerk wou onderhandel sodat daar “vrede kan wees” (p 221). Het ons nou vrede? De Klerk wou ook onderhandel sodat die land nie die kommunisme ten prooi val nie. Het ons sedert 1994 regerings vry van kommunisme gehad, of is die regerings onder drie staatshoofde (Mandela, Mbeki, Zuma) progressief meer kommunisties as ooit tevore? Dat De Klerk in sy gemoed konserwatief gebly het maar dat sy dade onvoorsiene en oorverligte gevolge gehad het, word deur Wessels bevestig wanneer hy skryf: In 1996 “flankeer FW openlik met die gedagte om teen die Grondwet te stem” (p 279). De Klerk het egter sedert 1990 die pad van “onderhandeling”, wesenlik ‘n eufemisme vir toegewings, bewandel en het ook hierdie keer toegegee.

By die aanvaarding van die grondwet was Wessels se reaksie: “Ek was ook lus om op te spring en te juig” (p 282). “Suid-Afrika word deur die wêreld bewonder vir dit wat ons vermag het” (p 295). Maar “die wêreld” hoef nie daagliks met “die gebakte pere” (p 106) saam te leef nie. Nelson Mandela word die “liefling van die Afrikaners”(p 142) en “die verpersoonliking van versoening” (p 155) genoem. Mandela en Tutu het “die gees van versoening … uitgestraal” (p 308). Geen wonder Mandela “besing my deugde so omvattend” (p 271) nie. Mandela: “Leon … jy [het] my nog nooit teleurgestel nie” (p 284).

Heel idealisties beweer Wessels: “Velkleur is nie die bepalende faktor wanneer politiek bedryf word nie” (p 168). Tog bepaal velkleur, eintlik kulturele en ontwikkelingsverskille, hoe die kiesers stem. Wessels kom selfs met hierdie stelling: “Roelf Meyer was die regte man om De Klerk by te staan en die NP-onderhandelingspan te lei” (p 251). Sodat die ANC hom so erg ore kon aansit? Die voorafgaande laat ‘n mens besef waarom die ANC voorkeur aan Wessels bo enige ander NP-politikus vir die ondervoorsitterskap van die Grondwetskrywende Vergadering gegee het: “Enige ander nominasie uit julle geledere sou nie suksesvol gewees het nie” (p 269). Wessels het met sy vertolking van sy taak heeltemal aan die ANC se verwagtinge voldoen: “Ek is geleer die ondervoorsitter se taak is om die voorsitter [Cyril Ramaphosa] te help” (p 269).

Wessels het vir lief met swart mag en die tirannie van die meerderheid, eufemisties “demokrasie” genoem, geneem. Daarom neig hy om onkrities oor swartes en oorkrities oor wittes te wees. “Wit mense het Afrika nie met aangename herinnerings en bemoedigende presedente gelaat nie” (p 301). Maar hulle het darem die land ontwikkel en doeltreffend bestuur en Wersterse beskawing hierheen gebring. In Amerika is van Wessels gesê: “Ek is nie meer seker of hy nog wit is nie” (p 316). Wessels: Dit was “vir my vervelig om ‘n Afrikaner tussen ander Afrikaners te wees” (p 333). “Ek het nooit werklik belang stel in die vraag en die latere ‘Afrikaner-/Afrikaanse’ debatte nie. Ek is ‘n Afrikaan uit die Afrikanerkamp … Aan ou Europese bagasie het ek nooit swaar gedra nie” (p 325). Hiervolgens kan Westerse beskawing skynbaar sonder verlies deur afrikanisering vervang word: “Die Europese etiket voel … soos verraad teenoor Afrika” (p 328). Wessels erken nie dat Afrika die agterlikste kontinent is nie. Hy stel Afrika eerder as ‘n nastreefbare ideaal vir die nuwe Suid-Afrika voor.

Diegene wat tot hier gelees het, sal groot begrip hê vir wat vriende in Wessels se oor gefluister het: “Kom, Leon, ons moet jou hier wegkry. Die ouens wil jou moer” (p 196).

Misdade teen die beskawing

Die Armeense kunsmuseum in die hoofstad, Jerewan
Die Armeense kunsmuseum in die hoofstad, Jerewan

deur Leon Lemmer

Ons lewe in ‘n tyd waarin ons wys gemaak word dat alle mense gelyk en selfs wesenlik eenders is; of só behoort te wees. Dit dien as die grondslag van een mens, een stem. A weet na bewering net so goed soos B wie moet regeer, gevolglik het albei stemme dieselfde gewig. Ek sou eerder die teenoorgestelde beweer: Dat geen twee mense eenders is nie; dalk selfs nie sogenaamde identiese tweelinge nie.

Dit lyk vir my sommige mense is intelligenter as ander. Sommige is beter ingelig as ander. Sommige het meer as ander gedoen om iets wat die moeite werd is tot stand te bring. Andersom kan ‘n mens beweer dat sommige meer afgebreek het as ander, ens. Die werklikheid is dat sommige mense ‘n bate en ander ‘n las vir die samelewing is. Net die batiges behoort toegelaat te word om ‘n land se lot te bepaal.

Veralgemenend is dit ook moontlik dat sommige groepe mense gewoon beter as ander is. Dit kan op bv verskille in kultuur dui, terwyl die gelykwensers van ons almal bv Afrikane of wêreldburgers wil maak.

In die nuwe Suid-Afrika mag ons nie diskrimineer op grond van ras/kleur nie, behalwe as dit ten gunste van nie-wittes, en veral swartes, en ten koste van wittes is. Dan staan dit bekend as “billike diskriminasie”. Maar om praktiese redes moet ons liewer ons onderskeidingsvermoë behou. Byvoorbeeld, wanneer groepe mense beoordeel word, is dit in die openbare belang om tussen presteerders en nie-presteerders te onderskei. Ek verwys na “prestasie” in die positiewe of konstruktiewe sin; nie in die negatiewe of afbrekende sin van bv terroriste wat ‘n suksesvolle bomplantveldtog gevoer het nie.

Dit lyk vir my asof gesê kan word dat bv die Duitsers hulle (in sommige opsigte) as presteerders bewys het. Die kort tydperk van naziisme (1933-1945) kan nie alle Duitsers van alle tye vir sodanige huldiging diskwalifiseer nie. ‘n Mens hoef natuurlik ook nie oorboord te gaan en daarom naziisme (of fascisme of nasionaal-sosialisme) of sosialisme (of selfs kommunisme), of watter staatkundige ideologie ook al, in elke opsig te verdoem nie.

Insgelyks kan die blankes of die Afrikaners as presteerders gereken word op grond van wat hulle in Suid-Afrika tot stand gebring het. Die vier dekades van apartheid (1948-1989) diskwalifiseer blankes nie vir sodanige erkenning nie, onder meer omdat apartheid nie in iedere opsig sleg was nie.

Ook is dit ‘n wanvoorstelling om alles oor die politieke boeg te gooi. In die tydperk 1933 tot 1945 was daar baie nie-naziïstiese verskynsels in die Duitse samelewing. In die versmaaide apartheidsera het dit ook om baie meer as bloot apartheid gegaan. Die lewe en die geskiedenis behels baie meer as die politiek.

Wanneer erkentlikheid teenoor ‘n groep mense se prestasies openbaar word, impliseer dit nie dat jy noodwendig van hulle hou nie. Die Jode kan as voorbeeld dien. As die Jode (of die Romeine) vir Jesus se dood verantwoordelik gehou word, behoort ‘n mens nie daarom alle Jode (of Romeine) te verdoem nie. ‘n Mens hoef nie van Jode te hou nie, maar dit is onteenseglik waar dat hulle ‘n lang geskiedenis van buitengewone prestasie het. Daar is baie Duitse Jode wat weens anti-semitisme uit Europa gevlug en ‘n belangrike rol in die ontwikkeling en voorspoed van bv die VSA gespeel het.

Ek het onlangs ‘n omvattende boek oor die Armeniese volksmoord gelees. Die Armeniërs het hulle lank voor die Turke in wat nou Turkye genoem word, gevestig. In vergelyking met die Turke was die Armeniërs presteerders, onder meer omdat hulle meer ontwikkeld (of beskaafd) was. Armenië was sedert die 4de eeu ‘n Christelike staat; die eerste in die wêreld. Die Turke was jaloers op die Armeniërs se groter welvaart en vyandig teenoor hulle omdat hierdie Turke die Moslem-geloof fanaties aangehang het. Turke het uit sentraal-Asië na Turkye gestroom en die Armeniërs getalgewys verswelg.

Ingevolge John Stuart Mill (1806-1873) se tirannie van die meerderheid het die Turke meer as ‘n miljoen Armeniërs vermoor of in kampe laat sterf en die res uit die land gedryf. In die klein hedendaagse staat Armenië (aangrensend aan Turkye) is daar skaars 3 miljoen Armeniërs, terwyl sowat 8 miljoen van hulle hulle in ander lande bevind. Dit is ‘n klassieke voorbeeld van wat kan gebeur as ‘n beskaafde minderheid dieselfde grondgebied met ‘n minder ontwikkelde meerderheid moet deel; ‘n meerderheid wat die land regeer.

Die Armeniese volksmoord voor en tydens die Eerste Wêreldoorlog was in talle opsigte ‘n kleedrepetisie vir die Joodse holocaust tydens die Tweede Wêreldoorlog. In Duitsland en Oostenryk was die Jode presteerders en welvarend. Sedertdien het baie Jode hulle in Israel gevestig. Daar doen ‘n situasie soortgelyk aan die Armeniërs teenoor Turke hom voor, naamlik Jode teenoor Palestyne. In Israel is die Jode in die meerderheid maar in die omliggende Palestynse en oorwegend Moslem-gebiede is die Jode ‘n beskaafde minderheid.

In die geval van sowel die Armeniërs/Turke as die Jode/Palestyne is daar parallelle met Suid-Afrika. Geen wonder dat daar hartlike samewerking, bv militêr, tussen die “apartheidsregime” en Israel was nie. As eerste minister het DF Malan Israel in 1953 besoek en ongekwalifiseerd sy bewondering vir die land uitgespreek.

Teen hierdie agtergrond kan Kevin Bloom se boek, Hating Goldstone: the Jewish community against the judge (Johannesburg: Parktown Publishers, Mampoer Shorts, 2012, $2.99 – slegs elektronies beskikbaar), beoordeel word. Op die Mampoer-webwerf word Bloom se objektiwiteit in leserskommentaar bevraagteken, maar hierdie kritiek moet myns insiens eerder toegeskryf word aan die verdeeldheid wat daar oor hierdie saak binne die Joodse gemeenskap bestaan. Ek het die outeur se uiteensetting ewewigtig gevind, behalwe dat, soos deesdae die gewoonte is, apartheid sonder meer verdoem word.

Verdeeldheid is ‘n relatiewe term. As daar ‘n enkele kenmerk van die Jode is wat Afrikaners gerus kan navolg, is dit Jode se vermoë om hulle groepsverwantskap te behou. Al woon hulle verspreid oor die aarde klou baie van hulle aan hulle geskiedenis en kultuur (bv taal, godsdiens en ander gewoontes) vas. Hulle integreer dikwels hoogstens in ‘n mate met ander groepe. Sedert 1948 het die Jode ‘n tuisland wat internasionaal as ‘n staat erken word.

Is daar naasteby dieselfde mate van samehorigheid by Afrikaners? Sal die Afrikaner-diaspora met verloop van tyd in dieselfde mate as die Jode hulle identiteit behou? Waar is die Afrikaner-tuisland? Orania kan ‘n begin in hierdie rigting wees. Lees gerus Leanne George se redelik positiewe kommentaar oor Orania: Koeksister Commerce: Rebranding the White Homeland (Johannesburg: Parktown Publishers, Mampoer Shorts, 2013, $2.99 – slegs elektronies beskikbaar).

Vir jou waardes kan ‘n mens ‘n geestelike tuiste binne jouself skep. Maar ‘n konkrete, fisiese tuisland waarin jy jou in veiligheid en vrede saam met kultuurgenote kan uitleef, is sekerlik ook nodig. Dit moet ‘n ruimte wees waarmee jou hart se punt spontaan aanklank vind; iets waarop jy trots is en wat moeiteloos jou lojaliteit verdien.

Dit moet nie ‘n land wees wat feitlik onherkenbaar verander het en waarin jy ‘n tweederangse burger geword het weens die verradelike gedrag van enkele politici nie. Die Armeniërs en Jode het elk net ‘n klein landjie wat hulle hulle eie kan noem, maar hulle was en is bereid om vir die behoud daarvan te veg. Hulle sal, soos ek, sekerlik nooit die kolossale onnoselheid van ‘n De Klerk & kie aanvaar wat ‘n groot, ontwikkelde en potensieel voorspoedige land aan ‘n myns insiens immorele bende grypsugtiges verkwansel het nie.

Richard Goldstone (gebore in 1938) is in 1980 as regter aangestel en het in 2003 as regter in die Grondwethof afgetree. Hy het bekendheid verwerf as die voorsitter van die Goldstone-kommissie, wat die plaaslike geweldpleging van 1991 tot 1994 probeer uitpluis het. Daarna was hy betrokke by die ondersoek van menseregteskendings in Joego-Slawië en Rwanda (1994-1996) en Gasa (2009). Dit is sy verslag oor die gebeure in Gasa wat groot ontevredenheid in Israel en verdeeldheid in die Joodse gemeenskap in Suid-Afrika en elders veroorsaak het.

Goldstone het sowel die Israeli’s as die Palestyne aan growwe menseregteskendings skuldig bevind. In 2011 het hy teruggekrabbel oor sy skynbaar oordrewe veroordeling van die Israeli’s deur te beweer dat verdere inligting intussen aan die lig gekom het. Eintlik was Goldstone se aanvaarding van hierdie missie van die Verenigde Nasies (VN) kortsigtig, want as hy in die guns van Israel beslis het, kon daar gesê word: Dit is wat van ‘n Jood te wagte is. Daarenteen was die verwagting by die VN se Menseregteraad dat Israel veroordeel moet word. Goldstone se opdrag was om net die gedrag van die Israeli’s te ondersoek. Hy het egter albei partye se dade beoordeel.

In die konteks van bv Israel/Palestina is gevra in hoeverre daar “misdade teen die mensdom” gepleeg is. Laasgenoemde is ‘n mode-frase wat hom tot die uiterste misbruik leen. Terugverwysend na wat ek hierbo oor die kwalitatiewe verskille tussen mense geskryf het, moet ek dit in die midde lê dat ek veel eerder “misdade teen die beskawing” vir beswaar sou uitsonder. Pleks van ‘n kwantitatiewe benadering, waarvolgens die getal mense wat na bewering “benadeel” is van deurslaggewende belang is, verkies ek ‘n kwalitatiewe uitgangspunt.

Dwarsdeur die geskiedenis is dit begaafde indiwidue en klein uitgelese groepe, en nie die massa nie, wat positiewe dinge tot stand gebring en die voortgang en vooruitgang van die beskawing bevorder het. Andersins vra ek my af in watter mate ontwikkelde mense se lewensgehalte weens negatiewe gebeure afgeskaal is; beskawing dus blatant ondermyn is. In Turkye, Palestina en Suid-Afrika is onvergeefbare misdade teen die beskawing gepleeg.

Wat Suid-Afrika betref, sal anti-blanke elemente akkoord met “onvergeefbare misdade” gaan deur te beweer dat die blanke bewind plaaslik agtereenvolgend deur slawerny, kolonialisme en apartheid gekenmerk is en dat dit vreeslik onbeskaafd daaraan toe gegaan het. In werklikheid het die ANC en PAC se terreurveldtogte die agteruitgang van Westerse beskawing in Suid-Afrika ingelui. Plaaslik word hierdie “bevrydingsbewegings” se geweldstradisie tot op hede in die vorm van bv plaasmoorde voortgesit. Die ruggraatlose en mandaatlose magsoorgawe van 1990/1994 was myns insiens onmiskenbaar en onvergeeflik ‘n “misdaad teen die (Westerse) beskawing”.

Wat die destydse plaaslike slawerny betref, moet besef word dat die inheemse bevolking nie verslaaf is nie. Die slawe is ingevoer. Die rede hiervoor is dat die Khoisan, wat in die suide en weste aangetref is, nie bruikbare arbeiders was nie. Die swartes, wat uit die noorde en ooste die land binnegestroom het, was ook nie gretig om arbeid te verrig nie. Hoewel daar ‘n ooraanbod van swart werkloses was, het die owerheid dit dikwels eerder gerade geag om arbeiders vir die myne uit buurlande en Oosterlinge uit Indië vir die suikerplantasies in te voer.

Diegene wat die blanke bewind kritiseer oor slawerny, kolonialisme en apartheid skreeu ten hemele oor beweerde “misdade teen die mensdom”. Te midde van al hulle oordrywing kry hierdie kritici dit nie reg om die blankes van die ou Suid-Afika van volksmoord te beskuldig nie; iets wat wel tydens kolonialisme elders in die wêreld ten koste van die inheemse bevolking voorgekom het. Met verwysing na bv plaasmoorde is volksmoord dalk veel eerder ‘n potensiële kenmerk van die nuwe Suid-Afrika.

Om klaarblyklike redes beklemtoon ek eerder verskille as ooreenkomste tussen mense. Sodra ‘n presteerder aan ‘n gelykwenser erken dat alle mense gelyk behoort te wees, word daar onmiddellik met die waarneming gekom dat daar groot ongelykhede in die praktyk is. Die volgende stap is om met die verwyt te kom dat hierdie ongelykhede aan die marginalisering, benadeling, uitbuiting, ens, van nie-wittes toe te skryf is. Blankes kry dan die skuld hiervoor.

Bloom vertel hoe hartlik Goldstone met die hoëlui van die “apartheidsregime” gesosialiseer het. Ook dat Goldstone as regter noodwendig gehelp het om die apartheidstelsel aan die gang te hou. Hy was sekerlik nie ‘n anti-apartheidsaktivis nie. Goldstone beweer deesdae dat hy probeer het om apartheid van binne af te hervorm. In hierdie verband word dan verwys na sy uitspraak dat diegene wat ingevolge die wet op groepsgebiede verskuif word van alternatiewe huisvesting voorsien moet word. Die indruk wat die teks by my gewek het, is dat Goldstone nie van opportunisme vry te pleit is nie.

Enkele jare gelede is ‘n onderhoud met Goldstone op BBC-televisie gevoer. Hy noem toe dat hy hom in Amerika gevestig het. Die rede waarom hy uit die nuwe Suid-Afrika verkas het, is glo omdat sy kinders en kleinkinders in Amerika woon. Dit laat my dink aan die oorverligte Jodin wat ek as ‘n kollega gehad het. Sy het alles wat van die ANC se kant af gekom het skynbaar as manna beskou. Sedertdien het sy en haar gesin hulle sak en pak in Australië gevestig.

Vanselfsprekend verkwalik ek mense wat hulle met woord en daad vir ‘n ANC-regering beywer het maar nie kans sien om te woon in die omstandighede wat hulle help skep het nie. Maar daar is lastige vrae wat periodiek by my opkom: Is dit nie dalk deel van die briljantheid van Jode dat hulle weet wanneer om ‘n sinkende skip te verlaat nie? Is Suid-Afrika nie onmiskenbaar vir altyd opgedonder nie? Het die tyd vir blankes in Afrika nie onherroeplik uitgeloop nie? Ek wil nie so dwaas soos bv JP (Silwerrandjie) Landman wees om die donker wolk doelbewus mis te kyk nie.

Jonathan Jansen oor sy moedertaal

'Ras/kleur is die aanjaer ('turbo') vir transformasie; verandering wat geensins verbetering hoef te wees nie."
‘Ras/kleur is die aanjaer (‘turbo’) vir transformasie; verandering wat geensins verbetering hoef te wees nie.’

deur Leon Lemmer

In die nuwe Suid-Afrika is daar baie nuwe dinge waaraan gewoond geraak moet word. Een hiervan is die kitsrektor. Hierdie term verwys na iemand wat nie oor tyd deur die range (van junior lektor tot lektor tot senior lektor tot medeprofessor tot professor) gevorder en op elke vlak behoorlik ondervinding van die akademie opgedoen het nie. Nee, hierdie mense het hulle sommer gou in ‘n pos hoër as dié van professor (naamlik dekaan, viserektor of rektor) bevind. Op daardie senior vlakke is ‘n mens veronderstel om reeds grondige ervaring van en insig in die wese van die akademie te hê. Weens gebrekkige voorbereiding kan dit kwalik van kitsgevalle verwag word.

Dit is natuurlik moontlik om buitengewoon vinnig in die akademie te vorder as iemand akademies buitengewoon briljant is. In die nuwe Suid-Afrika gaan dit egter nie hierom nie. Dit gaan veel eerder om transformasie, wat insluit dat iemand op grond van ras/kleur en geslag vinnig na die boonste vlakke kan vorder; natuurlik mits hy/sy nie wit en manlik is nie. Dit kan op vordering in die akademie ten koste van die akademie dui.

Tradisioneel blanke Afrikaanse universiteite ly seker die ergste onder die kitsrektorverskynsel. Hierby kom ‘n tweede kenmerk eie aan die nuwe Suid-Afrika, naamlik dat die blanke rektore aan Afrikaanse universiteite plek vir bruin rektore moet maak. Hier geld veral twee oorwegings. Eerstens word gepoog om die indruk te wek dat ‘n bruin rektor ‘n mindere bedreiging as ‘n swarte vir die heil van Afrikaans as onderrigtaal inhou. Tweedens funksioneer die bruin rektor as oorgangsfiguur van die vorige wit rektore na die swart rektore wat noodwendig na die bruine kom. Eers met ‘n swart rektor in die stoel sal die transformasieproses volledig verwesenlik wees. Ras/kleur is die aanjaer (“turbo”) vir transformasie; verandering wat geensins verbetering hoef te wees nie.

Wat baie duidelik by die vulling van sodanige rektorskappe behoort te wees, is dat die politieke stert die akademiese hond swaai. Wat reeds net so duidelik is, is dat ‘n bruin rektor nie met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie. Daar is die klassieke voorbeeld van Jakes Gerwel, ‘n hoogleraar in Afrikaans, wat om politieke redes sy intreerede in Engels gelewer het en as rektor die Universiteit van Wes-Kaapland om politieke redes van ‘n oorwegend Afrikaanse universiteit tot ‘n uitsluitlik Engelse universiteit getransformeer het. Hoeveel te meer sal bruin rektore uit ander dissiplines as Afrikaans nie met oorgawe dieselfde paadjie bewandel nie? Hier onder vestig ek die aandag op drie sodanige rektore wat onderskeidelik as ‘n sielkundige, teoloog en opvoedkundige beskou word.

Daar is net een tradisioneel Afrikaanse universiteit waar Afrikaans (nog) nie (erg) agteruit boer nie en dit is die Potchefstroom-kampus. Die rede hiervoor is dat dit die enigste sodanige inrigting is wat steeds ‘n wit rektor het, maar sy pos word vir vulling in 2014 geadverteer. Aan universiteite is die stragegie om die universiteitsraad te transformeer, dus demografies meer verteenwoordigend te maak, en dan die rektorstoel teen wil en dank met ‘n nie-witte te vul.

Sedert 2009 is Cheryl de la Rey die rektor van die Universiteit Pretoria. Sy het in 1983 die graad BA behaal en eers in 1999 die doktorsgraad. Ná drie jaar as onderwyseres het sy wel deur die range van junior lektor tot professor en daarna tot viserektor gevorder. Maar sy het twee nie-akademiese voordele geniet, naamlik sowel ras/kleur as geslag. Die aankondiging van haar aanstelling as rektor is met ongeloof begroet. Sy kon dit aanvanklik self ook nie glo nie. Naas geslag onderskei ‘n ander faktor haar van die twee gevalle hieronder, naamlik dat sy Engelssprekend wil wees omdat sy naskools uitsluitlik aan Engelsmedium-universiteite (Durban-Westville en Kaapstad) studeer het. Daar moet nie verwag word dat sy uit haar pad sal gaan om Afrikaans as onderrigtaal te bevorder nie.

Russel Botman is sedert 2007 die rektor van die Universiteit Stellenbosch. Hy het in 1978 die graad BA verwerf en eers in 1994 die doktorsgraad. Hy was twaalf jaar lank predikant waarna hy in 1994 senior lektor, in 1999 medeprofessor, in 2000 professor en in 2002 viserektor geword het. Ras/kleur/transformasie (die onderwerp van sy doktorale proefskrif), dus politieke oorwegings, het skynbaar so ‘n groot rol in sy vinnige vordering in die akademie gespeel dat sy aktivistiese UDF/ANC-verlede eerder as ‘n bate pleks van, soos dit hoort, as ‘n absolute diskwalifikasie gefunksioneer het. Hy is deurgaans in Afrikaans aan die Universiteit van Wes-Kaapland onderrig, waaruit egter nie afgelei moet word dat hy enigsins met die heil van Afrikaans vertrou kan word nie.

‘Jonathan Jansen se doktorale proefskrif van skaars 200 bladsye handel oor ‘n dekade van Zimbabwe se skoolleerplanne’

Jonathan Jansen is sedert 2009 die rektor van die Universiteit Vrystaat. Hy het die graad BSc in 1979 aan die Universiteit van Wes-Kaapland voltooi en ‘n biologie-onderwyser geword. Beurse het hom in staat gestel om ses jaar lank in Amerika te studeer, waar hy aan twee uiters linkse universiteite, Cornell en Stanford, studeer en onderskeidelik ‘n magister- en ‘n doktorsgraad (eers in 1991) voltooi het. Sy doktorale proefskrif van skaars 200 bladsye handel oor ‘n dekade van Zimbabwe se skoolleerplanne. Hierna het hy vinnig gevorder tot professor in 1994, dekaan in 1997, eers aan Durban-Westville en van 2001 af aan die Universiteit Pretoria.

Hy is in Montagu gebore en is van huis uit Afrikaans en ‘n NG Sendingkerk-mens. Op grond van Jansen se ses jaar in Amerika en natuurlik opportunistiese politieke oorwegings het hy sy moedertaal versaak en Engels tot sy “eerste taal” verhef. Dan is die volgende stap maklik: As hy so goed is deur Engels te word, waarom kan almal nie maar verengels nie? Sy standpunt is dan soortgelyk aan dié van Alfred Milner (1854-1925) wat probeer het om die Transvaal te verengels. In sy aansoek om die rektorskap het Jansen egter onderneem om Afrikaans te bevorder. In sy intreerede het hy genoem dat hy iedere swart student wil dwing om Afrikaans te leer. Wat het van hierdie voorneme geword? In sy bespreking van Jansen se 2009-boek het Chris (Boetman) Louw Jansen ‘n wolf in skaapsklere genoem. Hy is nog nie verkeerd bewys nie.

Oor die rol wat ras/kleur in Jansen se bevordering gespeel het, kan daar min twyfel wees, al verkondig hy dat sy aanstelling uitsluitlik aan sy besondere akademiese voortreflikheid te danke is. In sy boek, Knowledge in the Blood (2009), vertel Jansen dat Johan van Zyl, toe die rektor van die Universiteit Pretoria en tans die uitvoerende hoof van Sanlam, glad nie in die blanke kandidate vir die dekaanspos belanggestel het nie. Die pos is toe deur Jansen gevul. Voordat Jansen as rektor in Bloemfontein aangestel is, het die destydse voorsitter van die raad van die Universiteit Vrystaat, regter Faan Hancke, verkondig dat die volgende rektor nie-wit sal wees. Sodanig was die nie-akademiese ingesteldheid weens al die politieke stof wat met die Reitz-video (2008) opgeskop is.

Op 18 September het Jansen die Percy Baneshik-gedenklesing gelewer. ‘n Verkorte,vertaalde weergawe is in Die Burger (3 deser, p 17) gepubliseer, met die volledige teks op daardie koerant se webwerf. Ek gebruik die oorspronklike teks, maar vestig die aandag op net enkele aspekte.

Jansen het dit tereg teen die sotlike strategie van bv die Afrikaanse Taalraad (ATR) om Afrikaans en die “non-English languages under one political umbrella” te bring. Hy noem dit tereg “a very superficial scheme to advance” Afrikaans. ‘n Mens vra jou af: Waarom beywer al die taalaktiviste vir Afrikaans hulle nie ondubbelsinnig vir die heil van Afrikaans nie? Waarom die dekmantel van “ander inheemse tale” gebruik as hulle eintlike doel is (of behoort te wees) om Afrikaans te bevorder?

Jansen het dit tereg ook teen “black elites trumping the value of indigenous languages in schools while their own children attend … schools in English”. Dit laat my dink aan Wannie Carstens wat op 26 September in ‘n toespraak “gedroom” het van Afrikaanssprekendes wat “spontaan” hulle kinders na Afrikaanse skole stuur. (Die volledige teks is op 27 September op LitNet gepubliseer.) Maar dan bring Carstens terselfdertyd hulde aan mense wat reeds jare lank in die ATR dien en openlik dislojaal teenoor Afrikaans is omdat hulle hulle kinders in Engelse skole geplaas het.

Ingevolge sy droom behoort Carstens moreel verplig te voel om hom met woord en daad vir die ontsetelling van dislojale Afrikaanssprekendes in die ATR te beywer. Die beste beginpunt is immers om jou eie huis in orde te kry en die ATR is een van Carstens se huise. Waarom het hy nie die ruggraat om iets daadwerkliks hieraan te doen nie? Carstens se kernprobleem is dat hy te veel deur modegiere gebuig word. Ek verpes dit dat hy feminisme-onthalwe na Afrikaans as “haar”, dus vroulik, verwys. As taalkundige stel hy hier gewoon ‘n slegte voorbeeld. Dat Carstens van sy neo-linkse politieke etiket hou, val nie te betwyfel nie. Hy verwys na diegene wat hom met Piet Croucamp en Anton van Niekerk assosieer en vervolg dan: “Ek moet erken dis nie ‘n slegte geledere om te deel nie!” (Maroela Media, 2 deser).

Waar is die ATR se voorsitter, Michael le Cordeur, se kommentaar oor Jansen se jongste uitlatings? Hy het dikwels baie te sê oor Kaaps en politieke sake, maar swyg nou oor die dwase standpunt van Jansen, terwyl dit eintlik om verdoeming smeek. Op die ATR-webwerf word daar geen ATR-standpunt oor hierdie saak gestel nie. Lesers word bloot na kommentaar in ander bronne verwys.

‘Die aanstelling van Danny Titus as die kultuurhoof van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) was ten minste net so ‘n onvanpaste transformasieskuif as die aanstelling van die bogenoemde drie bruin rektore’

Die aanstelling van Danny Titus as die kultuurhoof van die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) was ten minste net so ‘n onvanpaste transformasieskuif as die aanstelling van die bogenoemde drie bruin rektore. Hoe kan iemand wat klaarblyklik geen aanvoeling vir en simpatie met die Afrikaner, sy taal en die res van sy kultuur het aan die hoof van sodanige kultuur in enige respektabele onderneming staan? Titus funksioneer soms as regter in die ANC-regering se Menseregtekommissie. Daar het hy baie duidelik sy afsku van Afrikaners laat blyk. Hy is ook een van die Afrikaans-dislojales wie se teenwoordigheid reeds lank in die ATR geduld word.

Let op wat Titus oor Jansen se jongste uitlatings oor Afrikaans te sê gehad het. Titus sê: “Afrikaanssprekendes en Afrikaans het Jansen se uitlatings ondersteun. Hy het gesê mense moet na kritiese stemme soos dié van Jansen luister. ‘Afrikaans het inderdaad ‘n groot bydrae om te maak, al is dit net om van sy skynheiligheid ontslae te raak'” (Praag, 2 deser). Let op die vermetele en neerbuigende “al is dit net” en dan word die groot bydrae wat Afrikaans kan maak direk met skynheiligheid verbind. Hoe kan so ‘n element in die boesem van die ATKV en die ATR geduld word? Myns insiens het Titus hom in albei poste as uitnemend ongeskik bewys. In die nuwe Suid-Afrika het die gewoonte in glad te groot mate onder Afrikaners posgevat om beleefdheidshalwe alle beledigings, wat (grootliks) onverdiend na hulle kant toe kom, te verduur.

Jansen verwys in sy gewraakte toespraak na die voorbeeld wat die Universiteit Vrystaat stel. Daar is ‘n “trade-off” wat onderrigtaal betref. Swart studente aanvaar die nie-moedertaal Engels en Afrikaanse studente moet ingelyks dieselfde nie-moedertaal aanvaar. Hy hou dit as billik voor. Maar hy vergeet gerieflikheidshalwe dat diegene wat Engels as moedertaal het geen opoffering hoef te maak nie. “There is no discernible tension, anymore, about using English only in meetings of residences and other public meetings … by bringing black and white students into communion as human beings, and by transforming the learning commons (especially in the residences), the hard lines around rival language – English and Afrikaans – started to dissolve.” Hoekom? Omdat van die Afrikaanssprekendes verwag word om in FW de Klerk-modus toe te gee, dus Afrikaans te versaak en Engels as die primêre universiteitstaal te aanvaar.

Waarom nie tweetalige byeenkomste of om die beurt Afrikaanse en Engelse byeenkomste nie? Waarom voorkeur gee aan die voorkeurtaal van die nuwe indringers op die kampus en die voorkeurtaal van die groep wat die universiteit gestig en uitgebou het, minag? Is die speelveld gelyk as wit studente en dosente die grootste offers moet bring? Hulle sou akademies en kultureel veel beter daaraan toe gewees het as die universiteit eentalig Afrikaans gebly het. Waarom mag daar nie van die nuwe kampusbesetters ‘n billike teenprestasie verwag word nie, naamlik dat hulle Afrikaans moet aanleer as hulle kies om daar te studeer? Dit is immers presies hierdie vereiste wat dwarsoor die wêreld gestel word: Daar word van die student verwag om by die universiteit aan te pas en nie andersom nie.

‘n Soortgelyke ongebalanseerde en onbillike situasie doen hom in die breë Suid-Afrikaanse universiteitsituasie voor. Die tradisioneel Afrikaanse universiteite moet tweetalig of verkieslik eentalig Engels word, terwyl die tradisioneel Engelse universiteite ongesteurd soos voorheen kan voortgaan. Dit is net Afrikaans wat as ‘n uitsluitingsmeganisme geëtiketteer word, terwyl Engels in die praktyk dikwels op dieselfde manier funksioneer. Daarteen opper Jansen nie beswaar nie. Hy versuim ook om te noem dat dit net van die tradisioneel wit universiteite verwag word om nie-wittes op al hoe groter skaal te akkommodeer. Die tradisioneel swart universiteite mag maar sonder beswaar ongetransformeerd eksklusief swart bly.

Dieselfde onverkwiklike onbillikheid doen hom by skole voor. Nuwe indringers mag nie toegang tot tradisioneel wit skole geweier word nie en is in die gerieflike posisie dat hulle volle toegang verkry tot geriewe wat oor dekades deur wit onderwysers en wit ouers opgebou is. Mits hulle nie-wit en veral swart is, geniet hulle die verdere voordeel dat hulle nie verplig mag word om skoolgeld te betaal nie. Dit geskied alles in die naam van geregtigheid.

Christo Viljoen, ‘n viserektor van die Universiteit Stellenbosch (1993-1998), verwys na Jansen se “wasige logika”. As Jansen se redenasie tot sy volle konsewensies deurgevoer word en almal in dieselfde mate opofferings moet maak, het ons die volgende situasie: “Géén onderwyser/dosent mag in sy (die dosent se) moedertaal doseer nie, en alle studente moet in ‘n taal anders as hul moedertaal klas loop. Met dieselfde wasige logika stel ek voor: Kom ons voer Chinees in as enigste onderrigtaal in ons skole (en universiteite?). Chinees is per slot van sake die grootste wêreldtaal met verreweg die meeste huistaalsprekers. Dan is ons afgestudeerdes voorbereid daarop wanneer China die land klaar gekoloniseer het, en álle onderwysers en dosente én studente maak die opoffering om in ‘n ander taal as hul eie onderskeidelik onderrig te gee en te ontvang. Niemand word dus onbillik bevoordeel nie” (Die Burger, 5 deser, p 13).

‘Afrikaans has, rightly, been the target of political ridicule’ – Jansen

Jansen bied sy “one major solution to the long-term resolution of the crisis in education” in die volgende gevolgtrekking aan: “This is why Afrikaans-exclusive or even Afrikaans-dominant white schools and universities represent a serious threat to race relations in South Africa … it is English and not Afrikaans that could be the ‘taal van versoening’ … What English does is level the playing fields in the historically Afrikaans universities for common engagement … Afrikaans has, rightly, been the target of political ridicule.” Sy opsomming van ons geskiedenis is: “The scars of our violent past.” Die Jansen-ideaal is: “A school system that introduces English as early as possible, ideally in the Foundation Phase … this means making English a compulsory language course for all students.” Dat so ‘n verpligte kursus in Afrikaans die behoud van die eentalige Afrikaanse Universiteit Vrystaat van weleer kon verseker het, doen hom nie meer in Jansen se wasige logika voor nie.

Russel Botman op die Rooiplein

botman_rooiplein

deur Leon Lemmer

Aan die Universiteit Stellenbosch (US) word die ANC se vakansiedae, soos die herdenking van Sharpeville, die Soweto-opstand en die paswetoptog deur hardegat vroue, deesdae graag gedenk. Gebeure sonder sodanige “vryheidsdimensie”, soos Beskawingsdag (6 April) en Afrikaansdag (14 Augustus), word glad nie erken nie. Die universiteit as akademiese inrigting is egter van huis uit ‘n Westerse idee. Op die kontinuum van beskaaf na onbeskaaf word die egte universiteit by die beskaafde pool en vandalisme, misdaad, geweld en terrorisme, wat met die UDF/ANC geassosieer word, by die onbeskaafde pool aangetref. ‘n Mens sou met reg kon verwag dat ‘n egte universiteit hom by die beskaafde pool sou posisioneer, maar aan die Botman-US is assosiasie met ANC-politiek veel eerder die geval.

Russell Botman, die US-rektor, se jongste skuif is om amptelik nie net ‘n enkele dag vir sy politiek te oormerk nie, maar ‘n hele week. Van Maandag 30 September tot Vrydag 4 Oktober gaan die US sy eerste diversiteitsweek vier. Dat diversiteit by die US se studente aangetref word, bv dat sommige akademies aan ‘n universiteit hoort en ander nie, word seker algemeen erken, maar dit kan kwalik afdoende rede vir feesviering wees. Wat Botman wil hê, is dat al die studente verpligte integrasie, veral gedwonge rasse-integrasie, moet vier. Byvoorbeeld, die vryheid om te kies tussen ‘n mono- en ‘n multikulturele koshuis word nie aan die Botman-US geduld nie.

Botman is aktief besig om die US van ‘n Afrikaans- na ‘n Engelstalige universiteit te transformeer. Dat die dominansie van Engels vir Botman erns is, blyk uit die feit dat die embleem vir hierdie fees net in Engels is: “Celebrating Diversity: Let US come together; a kaleidoscope of people.” Om die voorkeur vir Engels verder te beklemtoon, is die feesprogram net in Engels beskikbaar.

Selfs Wannie Carstens begin insien waarheen die Botman-US met Afrikaans op pad is: “My droom is dat die US ‘n plek sal wees waar studente weer [!] ‘n volwaardige Afrikaanse tersiêre opleiding sal kan kry en ons dan nie meer hoef te wonder oor Afrikaans aan die US nie” (Die Burger, 27 deser, p 5, en 28 deser, p 7; ook LitNet, 27 deser).

Tensy anders vermeld, is hierdie skrywe gebaseer op inligting wat op die US-webwerf verskyn. Op daardie webwerf is Afrikaanse teks deesdae via Engels te kry en nie andersom nie. Die Burger (9 deser, p 6) het dit in orde gevind om ‘n onkritiese berig oor die diversiteitsweek te publiseer. Sedertdien is ‘n YouTube-video met net ‘n Engelse titel, “Maties: On being born free,” op die US-webwerf gepubliseer (sien onder dié paragraaf). Sewe studente gee daarin hulle eenders klinkende menings, naamlik een wit student wat geradbraakte Afrikaans praat, een wit student wat Engels praat, twee bruines wat Engels praat, twee swartes wat Engels praat en een bruine wat Afrikaans, Engels en Xhosa praat. Daarmee word weer eens bevestig dat die Botman-US oorwegend ‘n nie-wit Engelse universiteit wil wees. Selfs Botman se troetelfrase, “born frees”, word nie deur hierdie studente in Afrikaans vertaal nie.

Genoemde sewe studente herhaal papegaai-agtig Botman-propaganda. Daar is geen teken van pogings tot oorspronklike of eie denke nie. Die studente gaan durende die diversiteitsweek ook die geleentheid kry om hulle menings oor hierdie onderwerp op tafeldoeke te skryf, wat daarna gebind gaan word asof hulle kosbare kleinode is. Diversiteit van kleur, taal, kultuur, ens, word erken. Nêrens is daar egter enige aanduiding dat diversiteit in denke of menings gekoester en aangemoedig word nie. Ons het hier met ‘n Stalinistiese ideëkorset te make; ‘n diversiteitsviering vir eendersdenkendes. Dit is die absolute teendeel van wat ‘n universiteit behoort te wees.

David Limbaugh skryf: “The Left glorifies diversity of race and ethnicity, it actively opposes diversity of thought, considering only leftist ideas acceptable for dissemination. The very ideal of education to create an atmosphere of open inquiry is tacitly mocked” (Ben Shapiro, Brainwashed Nashville: WND Books, 2004, Kindle 117). Botman is ongetwyfeld ‘n verpersoonliking hiervan. Kyk sy woernaal-aflewerings (13, 21 en 30 Aug) op die US-webwerf.

Botman konstrueer ons identiteit asof ons almal Afrikane is. Ons is glo nie bloot geografies Afrikane nie, maar ook vanweë waardes, waarvan die kern ubuntu is. Ubuntu is “Afrika se geskenk aan die mensdom”. Afrika ontvang dus nie net nie, want hy het mos die ubuntu-kleinood aan ons geskenk. (Oor ubuntu: Praag 15 Sep.) Naas die grondwet, hemel Botman die Nasionale Ontwikkelingsplan op. (Oor die NOP: Praag 22 Sep). Ons het, volgens Botman se jongste blog (27 deser), glo ‘n “NOP van die siel” nodig. Aan Europese of Westerse beskawing en daardie voortreflike waardes gee Botman opsetlik geen erkenning nie. Daar is niks nuut in wat hy hier sê. Botman kom telkens met dieselfde storie. Maar hy bly in die waan dat hulle kosbare pêrels is. Die teks van die eersgenoemde drie blog-aflewerings is feitlik woordeliks in Die Burger (25 deser, p 15) geherpubliseer.

Hermann Giliomee noem dat in ‘n opname wat vyf jaar gelede onder US-Studente gedoen is “meer as 80% van die Afrikaanse studente en meer as 70% van die Engelssprekendes aangedui [het] dat hulle ‘hoofsaaklik Afrikaans as voertaal verkies'” (Die Burger, 19 deser, p 20). Dit is hierdie soort anti-diversiteits- en anti-transformatoriese feite wat Botman ontken en met sy propaganda wil teenwerk.

Die “kunstenaars” wat by die diversiteitsviering gaan optree, is ‘n kaleidoskoop. Die Heuwels Fantasies is ‘n wit, Afrikaanse, elektroniese jazzgroep. DJ Fresh is ‘n wit Brit en radio-omroeper met ‘n voorliefde vir trommusiek. Siv Ngesi is ‘n swart komediant van “Race Card”-faam. (‘n Resensie van Ngesi se verhoogoptrede kan op LitNet, 6 deser, gelees word.) Marc Lottering is ‘n bruin komediant. In ‘n opvolgberig op die webwerf is die twee nie-wit kunstenaars sterk aanbeveel; nie die wittes nie. Soos verwag kon word, is daar nie plek op die program vir bv Afrikaanse luisterliedjies of vir boeremusiek nie. In Botman se denke strek diversiteit en inklusiwiteit nie só ver nie.

Die diversiteitsweek word beskryf as ‘n “fees van kleure” en ‘n “kaleidoskoop van mense en idees.” Die vraag is natuurlik in hoeverre nie- en anti-Botman- en nie- en anti-ANC-idees verwelkom of selfs toegelaat sal word. Botman begeer ongetwyfeld ‘n polities linkse fees. In sy skrywe van 6 deser stel hy dit uitdruklik: “Ons gee met ‘n rits opwindende aktiwiteite uitdrukking aan die ideaal van inklusiwiteit.” As jy deel in “die strewe om in ons verskeidenheid verenig te wees” is jy welkom om deel te neem. “Diversiteit is een van die hoekstene van die Universiteit se nuwe Visie 2030. Ons wil meer inklusief word … Ek wil graag voorstelle … kry oor hoe ons ons inklusiwiteit kan verbeter … Die US pluk reeds die vrugte van diversiteit.”

Dit is baie duidelik dat wat diversiteit en inklusiwiteit betref, daar geen moontlikheid van meningsverandering by Botman is nie. Die nodige openheid vir ander benaderings ontbreek by hom. ‘n Kaleidoskoop van idees/standpunte is onwelkom. Al waarna Botman soek, is bevestiging van sy dogmas. Hy wil weet hoe hy vorentoe in selfs groter mate sy politieke oogmerke aan die US kan opdring. Daar is selfs ‘n Sentrum vir Inklusiwiteit geskep met die bevrydingsteoloog Llewellyn MacMaster as projekleier. MacMaster se vertolking van sy missie is dat hy die persepsie dat die US wit en Afrikaans is, moet afbreek.

Die feesprogram lewer talle pêrels op. Groot pryse kan gewen word as jou antwoord op die volgende vraag aan Botman se verwagtinge voldoen: “What does it mean to be ‘born free'”? Botman is tans behep met “die aankoms op kampus vroeër vanjaar van ons eerste ‘vrygebore’ studente – jongmense wat sedert die 1994-verkiesing gebore is.” “Vry” te midde van gedwonge rasse-integrasie op alle terreine? Waarvan hierdie studente sedert geboorte “bevry” is, is apartheid en natuurlik ook blanke politieke gesag. Wat Botman impliseer, is dat regering deur wittes sleg en regering deur swartes goed is. Wat hy nie noem nie, is dat hierdie “vrygebore” studente, as hulle wit is, glad nie vry van rassediskriminasie in die land, insluitende op die US-kampus, is nie. Voorkeur word in iedere moontlike opsig (bv by toelating, beurse en koshuisplasing) kragtens die US se transformasiebeleid aan nie-wit studente gegee.

Daar gaan ‘n “liquorice allsorts giveaway” wees. Botman sal nie malvalekkers uitdeel nie, want hulle is tradisioneel net wit en pienk. In ‘n pakkie soethoutlekkers word die enkele wit lekkers deur die ander kleure oordonder. Die rede waarom hierdie lekkers uitnemend aan Botman se oogmerke voldoen, is omdat daar swart in iedere lekker is. Die swartes is oral. Die lekkers simboliseer dus die soort inklusiwiteit of rasse-integrasie wat Botman so hartstogtelik begeer.

Behalwe hierdie lekkers gaan koffie ook beskikbaar gestel word. Teen die kleur van koffie sal Botman nie beswaar opper nie en as melk bygevoeg word, word sy verlangde rasse-integrasie gesimboliseer. Die roomys wat uitgedeel gaan word, is meer problematies, behalwe as net sjokoladegeur beskikbaar gaan wees. As vanieljeroomys toegelaat word, sou swartmagaktiviste troos kon put uit die feit dat dit hoofsaaklik nie-wittes is wat vanielje in Sentraal-Amerika, Indonesië en op die eilande in die Indiese Oseaan produseer.

Liewe leser, waar dink u sou ‘n mens Botman en sy lekkers en roomys (albei 30 September) en koffie (2 Oktober) kon opspoor? Op die Rooiplein! En wat is op 3 Oktober die kersie op die diversiteitskoek? Niemand anders nie as André Keet, die oud-UWK-student en -onderwyser wat tans die direkteur van die Instituut vir Versoening en Sosiale Geregtigheid aan die Universiteit Vrystaat is. Hy gaan as die gasspreker optree. Hierdie instituut is gestig as teenvoeter vir die Reitz-video. ‘n Mens kan jou kwalik ‘n spreker voorstel wat in groter mate in die kraam van Botman sal praat.

Universiteite is veronderstel om onderrig en opvoeding aan studente te verskaf. Wanneer die laaste feesdag op 4 Oktober aanbreek behoort die studente egter dermate gebreinspoel te wees dat hulle die “Festival of Colours” sal geniet: “Throw coloured powder at each other and celebrate wildly.” Ek neem aan dat wit nie ‘n gekleurde poeier is nie. My vermoede word bevestig deurdat deelnemers aangemoedig word om in wit kleredrag op te daag. Dus wat wit is, moet ‘n ander kleur kry. Die studente sal dus die week in al die kleure van die reënboog kan afsluit. Daar sal nie ‘n enkele witte oorbly nie. Inderdaad ware transformasie; diversiteit en inklusiwiteit waar wit studente ‘n ander kleur aanneem.

Gedurende hierdie diversiteitsweek sal studente armbande met gekleurde krale vir hulleself op die Rooiplein kan inryg. Rooi krale dui aan dat jy ‘n Suid-Afrikaner is. Hierin kan ‘n mens seker erkenning lees van die sterk kommunistiese element in die ANC en in die nuwe Suid-Afrika. Jy mag wél wit krale in jou armband gebruik, maar daarmee dui jy nie jou velkleur aan nie, maar bloot dat jy ‘n eerste generasie Matie is. Velkleuraanduiding met krale is taboo. Ook mag jy nie krale gebruik om aan te dui of jy Afrikaans- of Engelssprekend is nie. As Botman krale kon vind wat van wit na swart verander (om sy voorkeur velkleur aan te dui) en ook krale wat aanvanklik Afrikaans en dan mettertyd Engels aandui, sou hulle daar gewees het. Sulke krale sou Botman se tweeledige ideaal uitbeeld, naamlik om die US (en die dorp – kyk sy intreerede as rektor) te verswart en die US te verengels.

Die fundamentele vraag wat gevra moet word, is of hierdie diversiteitsviering op egte akademiese oorwegings berus of gewoon met politiek te make het. Wat opval, is die deurlopende oorbewustheid van kleur (waarop ek met my kommentaar inspeel), maar hiervoor sal apartheid en dus die wittes die skuld kry. Vir my lyk dit asof Botman veral drie rolle vertolk. Eerstens is hy ‘n bevrydingsteoloog wat bepaalde politieke dogmas aanhang. Tweedens is hy ‘n UDF/ANC-aktivis wat in woord en daad die ANC ondersteun. Derdens gebruik hy sy akademiese pos as dekmantel of voertuig vir sy politieke dogmas en ANC-propaganda.

Daar is klaarblyklik minstens drie dinge wat Botman wil afskaal of transformeer: Westerse invloed, wittes en Afrikaans. Daarteenoor is daar minstens drie dinge wat hy openlik bevorder: Afrika, nie-wittes (in sy terminologie is hulle almal swart) en Engels (met ‘n kniebuiging na swart Afrika-tale). Tradisionele Maties word nie deur Botman die vryheid gegun om die kern van hulle menswees, naamlik Westerse beskaafdheid, blanke etnisiteit en Afrikaanssprekendheid, in bv daardie krale uit te beeld nie. Botman skryf voor wat uitgebeeld mag word.

Wanneer sonder Botman ‘n dag af (om van ‘n week nie te praat nie) vir die viering van ‘n egte akademiese aangeleentheid? Ek noem vervolgens vyf voorbeelde.

(1) Waarom word die nie-rassistiese en nie-seksistiese toelatingsbeleid van bv die US se mediese fakulteit nie gevier nie? Die antwoord is omdat sodanige beleid nie bestaan nie. Rassistiese en seksistiese oorwegings weeg by studente-toelating swaarder as akademiese prestasie. Dit is vir my dikwels moeilik om te besluit of Botman of Nico Koopman, die dekaan van die US se fakulteit teologie, die grootste anti-akademiese euwel op die US-kampus is. Die sobere antwoord is heel moontlik dat Koopman se uitlatings meer politieke gif bevat, maar dat Botman uit hoofde van sy amp meer akademiese skade aanrig.

Op 18 deser skryf Koopman in Die Burger (p 11) oor die US se vereiste dat studente by aansoek om toelating hulle “etnisiteit en kleur” moet openbaar. Hy beweer dat groepe in die verlede van universiteitsopleiding uitgesluit is. Tog weet hy sekerlik dat die “apartheidsregime” sedert 1960 ruim voorsiening vir universiteitsgeriewe en studiebeurse vir bruin, swart en Indiërstudente gemaak het. (Sowel Botman as Koopman het heel moontlik sulke “apartheidstudiebeurse” ontvang, maar hulle versuim om dit te erken.) Die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) se afstandsonderrig was ook aan almal beskikbaar. Reeds sedert 1960 is hierdie uitsluitstorie van Koopman ‘n leuen. As “die bruin groep in Suid-Afrika so ‘n lae teenwoordigheid aan universiteite geniet,” is dit nie apartheid of die wittes se skuld nie. Die bruines moet self verantwoordelikheid hiervoor aanvaar. Daar kan ‘n gebrek aan akademiese aanleg of belangstelling of motivering, ens, by bruines wees.

Hierdie fiktiewe uitsluitings waarna Koopman verwys, hoef volgens hom “nie tot nuwe vorme van uitsluiting te lei nie. Dis nie verniet dat die idee van ‘n inklusiwiteit wat nie tot nuwe uitsluitings lei nie, so sentraal staan in die institutionele strategie van die Universiteit Stellenbosch nie.” As dit naasteby die waarheid is, kan Koopman gerus verduidelik waarom talle wittes met gemiddeld ‘n A-simbool in matriek van mediese studie vir die graad MBChB uitgesluit word, terwyl alle nie-wittes met ‘n sodanige A- (en selfs B- of C-) simbool toegelaat word. Dit is ‘n nuwe soort uitsluiting waarvan Koopman sekerlik bewus is, maar hy verdoesel doelbewus hierdie waarheid. Voor “bevryding” is geen student tot MBChB-studie aan die US toegelaat sonder ‘n matriekgemiddeld van ‘n A-simbool nie. Deesdae is dit eerder die reël as die uitsondering.

Koopman gaan dan voort om te beweer dat die rol wat etnisiteit of kleur by toelating aan die US speel, “slegs as ‘n tydelike maatreël gebruik moet word” om “onregte en ongelykhede … reg te stel.” Daarmee bevestig hy dat hy ten gunste van rassediskriminasie teen blankes, en net blankes, is. Hy gee geen aanduiding van ‘n datum waarop die beweerde “onregte en ongelykhede” reggestel sal wees sodat hy en sy kamerade hulle rassediskriminasie kan ontgroei nie. Ek dink ek weet wanneer diesulkes rassediskriminasie teen blankes gaan ophef: Wanneer die perde horings kry.

Bevrydingsteoloë soos Botman, Koopman en MacMaster (en sekerlik Desmond Tutu) laat my dink aan wat Alexis de Tocqueville (1805-1859) raakgesien het: “When one meets a missionary one is often ‘surprised to meet a politician where you expected to find a priest'” (Peter Balakian, The Burning Tigris, New York: HarperCollins, 2007, Kindle 5259). Wanneer Koopman besin oor die plaaslike kerkgenootskappe se erfenis, dan gaan dit vir hom oor die Belhar-belydenis, demokrasie en Nelson Mandela (Die Burger, 25 deser, p 15). Hy het niks positiefs oor bv die NG Kerk te sê nie. Die stekie na “apartheidsonreg” het hy ook nie agterweë gelaat nie.

Hier volg nog vier voorbeelde van akademiese sake wat doelbewus aan die Botman-US van besinning en viering uitgesluit word. (2) Waarom word die klem nie op akademiese standaarde geplaas nie? Omdat dit negatief op transformasie sal inwerk. (3) Waarom word akademiese vryheid nie gevier nie? Omdat dit ‘n platform vir nie- en anti-Botman-ideologie kan skep. (4) Waarom word universitêre outonomie nie gekoester nie? Omdat daar by Botman en sy meelopers geen begeerte is om hulle in enige opsig van ANC-ideologie te distansieer nie.

(5) Waarom nie die blankes huldig wat die US tot stand gebring en as ‘n akademies uitnemende Afrikaanse universiteit gevestig en uitgebou het nie? Omdat die vernietiging van die wit en Afrikaanse US van weleer voor die US se eeufeesviering in 2018 vir die Botman-bewind erns is. Dit is waarop Botman se ideaal van totale transformasie neerkom.

In werklikheid is daar egter niks in die wesenlike akademiese aard van ‘n universiteit wat toespitsing op ‘n bepaalde kultuurgroep, bv Westerlinge of net Afrikaners, en die gebruik van ‘n enkele onderrigtaal, bv Afrikaans, ongewens maak nie. Diversiteit en inklusiwiteit ingevolge die Botman-idioom is nie ‘n wesenskenmerk van ‘n universiteit nie. Die motivering vir hierdie opdringing moet in die politiek van die oomblik gesoek word.

Aan die US is daar in die apartheidsera nooit ‘n week vir ideologiese indoktrinasie afgesonder nie. Hoe kan so iets nou aanvaarbaar wees?

Die AHi, AfriSake en die NOP

transformasiedeur Leon Lemmer

Op die Afrikaanse Handelsinstituut (AHi) se webwerf word welvaartskepping as sy missie of leuse gestel. Dit impliseer glo inklusiwiteit en die onderskrywing van die ANC-regering se transformasiebeleid, met swart ekonomiese bemagtiging wat daarby ingesluit word. Selfs met Afrikaans gaan die AHi glo inklusief te werk, wat in die praktyk blykbaar beteken dat sodra hy iets met swartes te make het, die gebruik van Afrikaans opgeskort en na Engels oorgeslaan word. Vandaar bv die AHi se Business adopts Municipalities-projek, waar Afrikaans heeltemal uit die benaming weggelaat word.

Christo van der Rheede is met die oog op AHi-transformasie as sy uitvoerende hoof aangestel. Ek het voorheen geskryf: “Teen eksklusief swart ondernemings, soos dié wat die ANC-regering as swart ekonomiese bemagtiging met behulp van staatsteun tot stand bring, uiter Van der Rheede geen woord van kritiek nie. Dus, blanke ondernemings moet etnies en taalgewys inklusief wees en sonder owerheidsubsidie klaarkom en natuurlik belasting aan die staat betaal. Swart ondernemings, daarenteen, mag etnies en taalgewys eksklusief swart en Engels wees en boonop die voordeel van staatsteun geniet” (Praag 21 Mei). In so ‘n opset sien Van der Rheede geen onbillikheid nie; eerder geregtigheid.

Reeds in daardie stadium het Van der Rheede net lof vir Trevor Manuel, sy mede-bruine (of opportunistiese mede-swarte) en ANC-kameraad, se Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) gehad. Die NOP stippel glo ‘n “duidelike toekomsroete” uit. Dit is die roete wat Van der Rheede wil volg en waarop hy die AHi wil saamsleep. Hierdie houding laat ruimte vir ‘n baie jonger, meer regsinnige en minder getransformeerde onderneming, soos AfriSake, om hom te laat geld. Elke keer wanneer Van der Rheede met uitsprake kom, wonder ek of hy bloot uitdrukking aan sy eie ANC-beheptheid gee of is dit wat die AHi deesdae werklik wil hê. Die oorgrote meerderheid AHi-lede en sekerlik die deursnee tradisionele lede dink nie so ANC-aktivisties soos Van der Rheede nie.

Op 15 Augustus het AfriSake op sy webwerf teen die NOP gewaarsku. In die NOP-dokument van 480 bladsye word die verdere wegkalwing van eiendomsreg en selfs groter regeringsinmenging in die samestelling van die regbank in die vooruitsig gestel. ‘n Mens wonder wat het geword van die sinvolle ideaal dat die wetgewende, uitvoerende en regterlike magte sover moontlik geskei moet wees; dus dat al drie se onafhanklikheid in elkeen se aktiwiteitsfeer eerbiedig word.

Die NOP beoog die radikalisering van die gedwonge grondhervormingsbeleid. Groter eiendomsregskendings word dus in die vooruitsig gestel. ‘n Verdere 20% kommersiële landbougrond van wittes moet daarvolgens aan swartes oorgedra word. Die huidige grondeienaars sal teen net 50% van die markwaarde vergoed word. Hierdie 50% is glo “nader aan die ware waarde” van die grond, wat dit duidelik maak dat die opstellers van die NOP-dokument nie weet dat “markwaarde” veronderstel is om ‘n sinoniem vir “ware waarde” te wees nie. Die vervreemding van die helfte van so ‘n boer se landboubates deur die staat word daarmee wettig verklaar.

Die owerheid matig hom dus aan om teen hierdie koers besittings van wittes te onteien en eiendomsreg van hierdie goedere aan uitsluitlik swartes oor te dra. Daar is al gesê die kuns van regering is om van die rykes te neem en dit dan aan die armes gee. In die nuwe Suid-Afrika neem dit die vorm van eenrigtingverkeer aan: Van wit na swart. ‘n Mens kan byvoeg dat politici en amptenare in die nuwe Suid-Afrika hierdie verhandeling teen betaling van buitengewoon ruim kommissie doen.

In sy kommentaar toon AfriSake aan dat meer as ‘n verdere 20% kommersiële landbougrond in werklikheid onteien kan word en dat die “daadkragtiger optrede” nie tot grond beperk hoef te word nie; dat hierdie lot alle “produktiewe bates” kan tref. Jy sal jou ook in al hoe minder mate suksesvol tot die regbank teen sodanige owerheidsgedrewe onreg kan wend. Van die regbank word in die NOP niks minder verwag nie as dat hy “moet seker maak dat die voordele van ontwikkeling die armste en mees uitgesluite groepe moet toeval.” By die aanstelling van regters moet die klem dus val op “die kandidate se progressiewe ingesteldheid en hulle transformasie-gerigte juridiese filosofie en kundigheid.”

Kortom, die regbank moet die staat help om van die wittes te neem sodat hierdie bates aan die swartes oorgedra oftewel verkwansel kan word. Dit gaan om ‘n eensydige, onetiese, rasgegronde herverdeling van rykdom wat waarskynlik groter armoede tot gevolg gaan hê. Hieroor lewer AfriSake die volgende omsigtige kommentaar: “Die gevaar hiervan is dat die rol van die hof nie meer die beskerming van die oppergesag van die reg en vreedsame beslegting van geskille behels nie, maar nou sosiale manipulasie onder die vaandel van regstelling inhou.”

Die genoemde groter armoede gaan teen ‘n buitensporig hoë prys gekoop word. AfriSake stel dit soos volg: “Steun vir die NOP is noodwendig ook steun vir ‘n swaarder belastinglas. Uiteindelik, sê die NOP, moet die staat ‘genoeg inkomste uit die aktiewe groepe in die bevolking genereer ten einde dit aan daardie mense wat minder aktief is te herverdeel, en terselfdertyd nog ander bestedingsprioriteite ook na te kom.'” Die meeste blankes ressorteer onder daardie “aktiewe groepe” en die meerderheid swartes is “daardie mense wat minder aktief is.” Geen daadwerklike voorstelle word gedoen om mense wat behaaglik bly sluimer te aktiveer nie. Parasitering het skynbaar ‘n onvervreembare mensereg geword. Verpligte teenprestasie word blykbaar as dwingelandy, as ‘n aantasting van verworwe vryheid, beskou.

AfriSake: “Ten einde die NOP-doelwitte te bereik, vra die nasionale beplanningskommissie van Suid-Afrikaners om ‘wedersydse opofferings te maak ter wille van langtermynvoordele.'” ‘n Mens kan jou kwalik groter vermetelheid voorstel. Daar is geen sprake van “wedersydse opofferings” nie. Vir die wittes is daar net opofferings en die bakhandstaners is almal swart. Dat daar langtermynvoordele kan wees, is ook hoogs twyfelagtig. Daar is baie groter sekerheid oor die kort- en langtermyn benadeling van blankes en van die land in sy geheel.

Die kommentaar van AfriSake word soos volg afgesluit: “Die doelwitte van die NOP is prakties onbereikbaar indien die implementering van die plan die grondbeginsels vir ekonomiese groei ondermyn. Die skending van eiendomsreg en die ondermyning van die oppergesag van die reg, sowel as die voorgestelde belastinguitbreidings, maak hierdie plan eenvoudig te duur.”

My probleem met AfriSake se klem op die hoë koste van die NOP is tweeledig. Eerstens behoort koste as sodanig nie beswaar te ontlok as die uiteindelike opbrengs dit sou regverdig nie. Die eintlike probleem is dat ekonomies bruikbare geld deur die NOP in ‘n bodemlose put gestort word. Tweedens kan klem op die hoë koste die ANC-regering noop om op sy kenmerkende anti-blanke manier te reageer en selfs minder as die helfte van die markwaarde aan wit eienaars te betaal.

Soos verwag kon word, het konfrontasie tussen die AHi en AfriSake oor die NOP nie agterweë gebly nie. Op 12 deser is daaroor in Die Burger (p 15) berig. Wat ek interessant vind, is dat dit die AHi, spesifiek Van der Rheede, is wat konfrontasie gesoek het. Hy verwerp AfriSake se siening dat sakelui hulle steun vir die NOP moet heroorweeg. Van der Rheede noem AfriSake se oproep onverantwoordelik en teenproduktief.

Die uitvoerende hoof van AfriSake, Cornelius Jansen van Rensburg, het sy onderneming se standpunt soos volg saamgevat: “Die kernvertrekpunte van die NOP is verhoogde staatsinmenging in lewens van Suid-Afrikaners, die aftakeling van eiendomsreg, die ondermyning van ‘n onafhanklike regbank en die uiteindelike verhoging van belasting. Dit is wesentlike kwessies wat die ekonomiese bedrywighede onherstelbaar skade gaan berokken.”

Van der Rheede, daarenteen, wil hê dat eienaarskap na ‘n veel groter deel van die bevolking uitgebrei word. Die NOP is volgens hom ‘n pragmatiese raamwerk wat in die beste belang van die land se mense uitgedink is. Dan kom hy met die ANC se klassieke drogdreigement oor waarom wittes moet toelaat dat die staat stuk vir stuk op hulle eiendom beslag lê: Anders gaan “‘diegene wat het’ alles verloor.” Hoewel dit Van der Rheede is wat uitlokkend moeilikheid met AfriSake gesoek het, is hy, anders as Jansen van Rensburg, nie van plan om gesprek oor die saak te voer nie: “Die AHi beplan nie samesprekings met AfriSake in dié verband nie.”

Die houding van Van der Rheede is hier soortgelyk aan die VG Kerk se weiering om met die NG Kerk oor die Belhar-belydenis in gesprek te tree en dan terselfdertyd die NGK van liefdeloosheid te beskuldig. Daardie mense wie se beste belang deur die NOP gedien gaan word, is nie-wit mense. Daardie mense wat afgedreig word met die vooruitsig dat hulle alles gaan verloor, is wit mense. Die rede vir die verskil in benadering tussen AfriSake en die AHi is dat net laasgenoemde getransformeer het, ten minste in soverre dit die uitvoerende hoof betref.

AfriSake het die moed van sy oortuiging om vir die belange van sy eie mense in die bres te tree. Van der Rheede, daarenteen, het geen beswaar daarteen dat die wittes, wat danksy hulle kundigheid en toewyding oor eeue so baie hier tot stand gebring het, verder verneder word nie. Om die wittes van hulle politieke mag te stroop, is vir hom en die ANC nie genoeg nie. Wittes se welverdiende besittings moet ook van hulle weggeneem en aan bv prestasielose onbekwames uitgedeel word. Al wat vir hierdie elemente van deurslaggewende belang is, is dat die bevoordeeldes swart moet wees. Die kant waarby Van der Rheede hom blykbaar ongekwalifiseerd skaar, is wat John Stuart Mill (1806-1873) die tirannie van die meerderheid genoem het.

Wanneer iets teen die NOP gesê word, vertolk Henry Jeffreys dit as kritiek op sy etniese held, Trevor Manuel (Die Burger, 18 deser, p 10). Jeffreys noem Manuel die “vroedvrou” van die NOP. Jeffreys bestempel die NOP as “‘n rigtinggewende visie en beleidstuk vir Suid-Afrika se pad vorentoe.” Die “nasionale getjommel” of, volgens die opskrif, “gekibbel” moet, volgens Jeffreys, nou liefs end kry of ten minste nie die toepassing van die NOP vertraag nie. Soos Van der Rheede, gee Jeffreys klaarblyklik nie ‘n flenter om vir die blankes se belange nie. Daar mag maar van die wittes verwag word om nog offers te bring.

Eendragtig saam met die ANC, verkeer Van der Rheede en Jeffreys in die waan dat die ANC met die NOP ‘n gans beet het wat goue eiers gaan lê. In werklikheid gaan die NOP veel eerder armoede vir almal baar; sekerlik nie goud of selfs doodgewone eiers nie. Volgens die HAT is ‘n windeier ‘n sinoniem vir ‘n mislukking. Die NOP is myns insiens nog ‘n ANC-windeier. Dit kan onmoontlik die welvaartskepping wees wat die AHi in sy missie in die vooruitsig stel.

Onwettige immigrante in Australië en Suid-Afrika

onwettige_immigrantedeur Leon Lemmer

Tydens my laaste besoek aan Londen het die groot getal immigrante uit die Indiese subkontinent en die Wes-Indiese Eilande my opgeval. ‘n Vriendin wat onlangs in Italië vakansie gehou het, noem dat talle van die besighede, bv restaurante, in Venesië deur Chinese oorgeneem is. Harvey Sachs verwys in sy boek oor Beethoven, The Ninth (2010), na “the arrival of so many Asian and African immigrants” in Wene, Oostenryk (p 11).

Om vredeswil word daar meesal oor hierdie verskynsel geswyg. As wél beswaar geopper word, word dit glad te maklik as rassisme afgemaak. In werklikheid gaan dit om veel meer as velkleur, want sodanige pigmentasie kan op kultuurverskille dui. Bogenoemde gevalle is in meerdere of mindere mate ‘n bedreiging vir Westerse waardes. Daar behoort begrip te wees vir mense wat sterk daaroor voel om hulle tradisionele leefwyse te beskerm en voort te sit.

Australië is in hierdie opsig in ‘n netelige posisie. Oorheersend is dit ‘n land met blanke inwoners maar daardie Westerse beskawing het geografies in die Ooste wortel geskiet. In Oosterse lande veroorsaak oorbevolking en ander nadelige omstandighede, soos armoede, dat daar voortdurend groot druk op Australië uitgeoefen word om immigrante meer geredelik en op groot skaal te aanvaar. Daar word verwag dat die land sy voorspoed met hierdie mense moet deel; dus dat Australiërs hulle welvaart moet verwater. Die redenasie is dat menslikheidsoorwegings in so ‘n geval swaarder as landsbelang moet weeg.

Van my polities verligste kollegas en vriende het tydens die aantog en sedert die verwerkliking van die nuwe Suid-Afrika na Australië uitgewyk. Daarom stel ek nogal belang in wat daar plaasvind. Op 7 deser is daar ‘n algemene verkiesing gehou. Eerste minister Kevin Rudd se Arbeidersparty het teen Tony Abbott die Liberale-Nasionale-koalisie te staan gekom. Laasgenoemde het die verkiesing gewen. Die ander groterige party is die Groenes van Christine Milne. Een van die belangrikste sake waaroor daar in die verkiesing uitspraak gegee is, is immigrasie.

Die Groenes se standpunt is dat meer immigrante toegelaat en meer staatsgeld aan hulle heil bestee moet word. Die ander twee partye stel strenger maatreëls teen immigrasie voor. Albei het dit veral teen die onetiese en vermetele praktyk om mense op oorvol en kwalik vlot bote te laai wat probeer om die Australiese gebiedswater binne te dring. Daar word dan van die Australiërs verwag om alles moontlik vir hierdie mense te doen anders word die owerheid van wreedheid, rassisme, ens, beskuldig. Dieselfde laai word teen Italië uitgehaal deur vlugtelinge uit Afrika wat die eiland Lampedusa, 113 kilometers oos van Tunisië in die Middellandse See, probeer haal.

Sowel Rudd as Abbott probeer om die immigrasieprobleem na twee polities onafhanklike eilandlande, wat ekonomies, bv finansieel, van Australiese afhanklik is, te verplaas, naamlik Papoea-Nieu-Guinee en Nauru. Hierdie politici wil hê dat onwettige immigrante op daardie eilande geprosesseer en daarna daar gehuisves of gerepatrieer moet word. Hulle wil die regte waarop hierdie mense aanspraak maak, soos die reg op appèl, ophef. Abbott het dit onomwonde gestel: “This is our country and we determine who comes here” (Yahoo News 16 Augustus). Slegs tydelike visums sal uitgereik word. Geen permanente verblyfreg en die reg van familielede om by onwettige immigrante aan te sluit, sal toegelaat word nie. Slegs in ruil vir teenprestasie, naamlik werk, sal staatstoelaes aan hierdie mense betaal word.

Hierdie aandrang op teenprestasie is ‘n gesonde verwikkeling. Dit druis lynreg in teen die ubuntu-sindroom wat plaaslik epidemiese afmetings aanneem. Ubuntu is ‘n Nguni-leenwoord wat in Afrikaans as ‘n sinoniem vir medemenslikheid erken word. Hierdie begrip het politieke slaankrag in die konteks van dekolonisering verkry en is deur bv Desmond Tutu misbruik om bevryding van blanke politieke beheer, dus afrikanisering, te propageer. In die Wikipedia word verduidelik ubuntu beteken: “A person is a person through other people.” Ook: “Ubuntu as political philosophy has aspects of socialism, propagating the redistribution of wealth.” Daar word gestreef na “collective prosperity”. Onder die dekmantel van empatie word parasitering dus aanbeveel. Dit gaan om die herverdeling van rykdom.

In die praktyk is ubuntu ‘n eenrigting- w-s-straat, met w-s wat nie op wes na suid dui nie, maar op die vloei van bates van wit na swart. Daar is mense wat bloot omdat hulle gebore is van ander verwag om hulle lewenslank te versorg. Jy moet nie net ‘n brood vir so iemand koop nie, jy moet dit ook sny en dan moet jy elke sny tot in die hoeke smeer. Terwyl hy eet, verwyt hy jou oor wat jy nog nie gedoen het nie en dring hy daarop aan dat jy verskoning moet vra vir jou hardvogtige gedrag. Aandrang op teenprestasie kan so ‘n situasie regtrek.

In watter mate ubuntu misbruik word, blyk uit die ANC se beleid waarvolgens “it does not throw out its own but rather redeems”. Misdade, soos korrupsie, kan dus in die naam van ubuntu, oftewel die herverdeling van rykdom, toegesmeer word. Daardie “its own” dui op die feit dat wittes en swartes verskillend behandel word. Swartes beskou mekaar as broers en susters. By wittes word daardie etniese voorkeur of solidariteit nie naasteby in dieselfde mate aangetref nie. Desnieteenstaande word dikwels beweer dat net wittes rassisties is. Swartes is glo nie tot so iets geneig of selfs in staat nie.

Die beweerde reg van ‘n immigrant om sy familie wettig in te voer, berus op die argument dat die land wat deur die immigrant onwettig binnegedring is nie so onmenslik wreed mag wees om hom die aanwesigheid van sy familie te ontsê nie. Dikwels is dit ‘n geval dat nie verwag word dat ‘n gesin van drie of vier geabsobeer moet word nie, maar die uitgebreide familie wat uit ‘n dosyn of meer lede kan bestaan. Daarby kom die vermoë van hierdie immigrante om “natuurlik” besonder vinnig meer te word. Dit is die mens aan die begin van die immigrasieketting wat homself deur sy onwettige optrede van sy gesin en ander familie geïsoleer het. Maar dan is dit die land van aankoms wat met die gebakte pere sit en die skuld vir beweerde wreedheid kry.

In die vorige eeu was Louis Botha en veral Jan Smuts te geneig om die belange van ‘n ander land, naamlik Brittanje, in ag te neem. Daarteenoor het Barry Hertzog met sy beleid van “Suid-Afrika eerste” gekom. Vreemd soos dit in die nuwe Suid-Afrika mag klink, is dit eintlik vanselfsprekend dat die regering van ‘n land daardie land se belange voorop moet stel en nie dié van ‘n ander land, bv ‘n buurland (soos Zimbabwe), of selfs ‘n kontinent (soos Afrika) nie. Daarvolgens moet net diegene wat ‘n bate vir die land kan wees, hier toegelaat word. Dit behoort nie op Suid-Afrika se humanitêre weg te lê om armlastige ongeskooldes uit bv die res van Afrika te absobeer nie. Suiwer rasionele oorwegings behoort te geld. Die antwoord op die vraag of die immigrant ‘n bate of ‘n las vir ons land gaan wees, behoort van deurslaggewende belang te wees. Dit is ‘n wanvertolking om so ‘n benadering xenofobie oftewel vreemdelingehaat te noem, want dit behoort nie om gevoel of emosie te gaan nie, maar om rasionaliteit.

Om ‘n land sonder vooraf goedkeuring binne te dring, is ‘n misdaad. Die koninklike weg is om aansoek om toegang te doen. Die uitslag sal toon of die teenwoordigheid van die persoon in die land amptelik wenslik of onwenslik geag word. Die probleem is dat die “bevryders” wat nou in die beheer van ons land is dekades lank misdaad verheerlik het. Daarom word onwettige immigrasie nie uitdruklik as ‘n misdaad geëtiketteer en verdoem nie. Uit die oogpunt van openbare oftewel landsbelang behoort die aanwesigheid van onproduktiewe en misdadige uitlanders egter nie noodwendig sterker as onproduktiewe en misdadige landsburgers veroordeel te word nie. Die gesonde beleid behoort ingevoer te word dat almal, dus sowel die wettige as onwettige inwoners, teenprestasie vir staatstoelaes moet lewer. Vir bejaardes en gestremdes kan uitsonderings gemaak word.

Wanneer sal die regering in die nuwe Suid-Afrika by die punt kom om sy oordrewe sug na menseregte en sy voorkeur vir Afrika-swartes bo wit Suid-Afrikaners af te sweer en daadwerklik ongewenste immigrasie aan bande te lê? Afgesien van die politieke wil, ontbreek die administratiewe doeltreffendheid ook. Op die lange duur kan die gebrekkige optrede teen onwettige immigrante die aard van die plaaslike bevolking verder vermurwe, verarm en onherkenbaar verander.

As uitlanders uit swart Afrika en uit die Ooste Suid-Afrika oorneem, is dit wesenlik ‘n voortsetting van FW de Klerk se inisiatiewe waarmee in 1990 begin is. In 1994 is diegene onder wie se leiding die land ontwikkel en opgebou is, opsy geskuif en polities ontmagtig. Die nuwe swart bewindhebbers is nie in staat om voort te bou op ‘n ryke erfenis nie. Die voorbeeldige nalatenskap van die wit bewindhebbers word verkwansel.

Die bevrydingsteoloog Allan Boesak het die Suid-Afrikaanse geskiedenis in die tydperke van slawerny, kolonialisme en apartheid verdeel, waarna “bevryding” gevolg het. Daarenteen verdeel ek ons geskiedenis in drie tydvakke: die voorbeskawingsera, die beskawingsera (1652-1989) en die nabeskawingsera. Die land is bykans 338 jaar lank opgebou voordat algemene, eksponensiële verval ingetree het. Die groot invloei van onwettige immigrante gee stukrag aan hierdie afbreekproses.

Agteruitgang is ons voorland; des te meer omdat Suid-Afrika se grense nie soos dié van Australië in ‘n mate deur see beskerm word nie. Enigeen kan sonder ‘n paspoort heeltemal ongemerk of in ruil vir bv ‘n pakkie sigarette Suid-Afrika oor bv die Limpopo-rivier binnekom. Dwarsoor die wêreld word daadwerklike pogings aangewend om onwettige immigrante buite te hou. Die nuwe Suid-Afrika is ‘n uitsondering op die reël. Dese en gene wat in geen ander land toegelaat sou word nie, vind hulle weg hierheen en breek lustig af aan wat voorheen opgebou is.

Dit is nie politiek korrek om beswaar te maak nie. Die Demokratiese Alliansie haal graag op ‘n skewe manier sy liberale waardes uit wanneer hy die ANC-regering kritiseer omdat daar glo nie goed genoeg na onwettige immigrante se belange en selfs hulle gerief omgesien word nie. Red nou ‘n land met sulke politici.

Die kastraatmentaliteit kry momentum

momentumdeur Leon Lemmer

Die Vryheidsfront Plus het pas by monde van sy leier, Pieter Mulder, te kenne gegee dat hierdie party sy missie verbreed met die oog op diversiteit en samewerking. Die VF Plus gaan hom vorentoe nie net aan die bevordering van die belange van blankes toewy nie, maar aan dié van alle minderheidsgroepe (Praag 3 deser). Die “Plus” kan dus dui op die groter getal groepe wat gedien gaan word. In die praktyk kan dit egter ‘n “Minus” word as die getal stemme wat die VF kry in ‘n verkiesing daal.

Kort voor Mulder se aankondiging het die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns by monde van sy voorsitter, Wannie Carstens, aangekondig dat hierdie liggaam onder druk verkeer om aan te pas, dus om te transformeer. Daar gaan op die ANC se demografiewa geklim word. Voortaan gaan hierdie liggaam daarna streef om die demografie van die hele Afrikaanse gemeenskap te weerspieël (Praag 20 Augustus).

As die eerste voorsitter die Afrikaanse Taalraad (ATR) is Carstens daarvoor bekend dat hy die ATR eerder as ‘n versoenings- en meertaligheidsraad as ‘n egte Afrikaanse taalraad gevestig het (Praag 17 Maart). Die huidige voorsitter, Michael le Cordeur, bewandel dieselfde pad (Praag 18 Augustus). Wat die ATR graag wil wees, blyk uit sy “Akte van Oprigting” wat tans vir kommentaar gesirkuleer word. Opmerkings moet die ATR teen 20 deser bereik.

Die opsteller(s) van die akte onderskei nie tussen die doel, dus wat die ATR wil bereik, en die funksie(s), dus hoe gepoog gaan word om die doel te bereik, oftewel watter handeling(e) nodig is, nie. Die (hoof)doel moet tog sekerlik wees om ‘n heilsame, respektabele Afrikaans tot in die verre toekoms te verseker. Die “hoofbesigheid”, bedoelende die hooffunksie, van die ATR word egter soos volg geformuleer:

“Om deur die Afrikaanstalige gemeenskap ‘n taalpolitieke situasie in ‘n veeltalige Suid-Afrika te skep waarin Afrikaans as inheemse taal, benewens ander inheemse tale, doelbewus gehandhaaf en bevorder word as hoëfunksietaal en taal van bemagtiging in die breë gemeenskap.”

Hierin kom baie van die dinge waarmee die ATR hom by voorkeur besig hou, te voorskyn: politiek, bemagtiging veeltaligheid, ander inheemse tale, die breë en Afrikaanstalige gemeenskap. Nêrens is daar toespitsing op twee kernelemente, naamlik Standaardafrikaans en Afrikaners, nie. Die teenoorgestelde is eerder waar; maw daar word doelbewus weggestuur van hierdie twee kernelemente. Die res van die akte bevestig hierdie waarneming.

Onder “aanvullende hoofdoelstellings” staan daar: [4]: “Om die beskikbare kundigheid aan te wend om sosio-ekonomiese ontwikkeling en welvaartskepping vir die breë Afrikaanse gemeenskap te bewerkstellig.” Behoort so iets ‘n funksie van ‘n taalraad te wees? Gaan daar sosio-ekonome en deskundige welvaartskeppers in die ATR se direksie en/of personeel dien? [12]: “Om Afrikaans onder anderstaliges te bevorder” is in orde, maar [13] “Om vaardigheid in ander tale onder Afrikaanssprekendes te bevorder” behoort klaarblyklik nie ‘n funksie van ‘n Afrikaanse taalraad te wees nie.

Die “waardes” waaraan die ATR hom skuldig maak, is nogal interessant. Artikel 3 begin met politiek-gemotiveerde verwysings na “bemagtiging” en “inklusiwiteit”. Dan 3[3]: “Die Taalraad erken die feit dat Afrikaans die eiendom is van almal wat dit praat.” Afrikaans as ‘n erkende, ontwikkelde en gestandaardiseerde taal is uiteraard veral aan Afrikaners te danke. ‘n Mens kan redeneer dat elemente in die nuwe Suid-Afrika aanspraak op al die positiewe dinge maak wat met inspanning deur Afrikaners tot stand gebring is. Maar hierdie storie van eiendomsreg is wesenlik ‘n politieke foefie wat liefs heeltemal weggelaat moet word.

Vervolgens blyk uit 3[5] dat die ATR nie net van die grondwet hou (soos toe reeds twee keer in hierdie akte genoem) nie, maar spesifiek van die waardes daarin, soos “die bestryding van diskriminasie en van sosio-ekonomiese ongelykheid, ‘n strewe na gelykwaardigheid van individue en die uitbou van demokrasie.” Hoort sulke items in die akte van ‘n raad wat veronderstel is om die heil van ‘n bepaalde taal te bevorder? Op grond waarvan sou ‘n egte taalraad hom voorskriftelik ten gunste van bv ‘n spesifieke staatsvorm soos demokrasie uitspreek? Onder ander staatsvorme kan ‘n taal sekerlik ook gedy. Onder ‘n meer elitistiese staatsvorm hét Afrikaans inderdaad voortreflik geblom.

3[6]: “Om verdeeldheid te heel, word versoening tussen gemeenskappe wat Afrikaans gebruik, en ook tussen Afrikaanstaliges en ander taalgemeenskappe as ‘n belangrike prioriteit geag.” Dit is ‘n suiwer politiek-gemotiveerde strewe. Carstens se jare as voorsitter van die ATR is deur die entoesiastiese nastrewing hiervan gekenmerk.

Hierna volg items wat na “bemagtiging” en “eenheid” verwys en dan hierdie een: 3[9]: “Die diversiteit van die Afrikaanssprekende taalgemeenskap en meertaligheid in Suid-Afrika word as ‘n bate beskou.” Dat hulle inderdaad bates is, kan uit die oogpunt van Afrikaans bevraagteken word en dit spreek in elk geval die “eenheid” in die vorige item teë.

In die akte word nêrens omskryf wat as Afrikaans beskou word nie. Dit is noodsaaklik dat ‘n liggaam soos die ATR duidelikheid kry oor wat ingesluit en wat uitgesluit word in hierdie kernonderwerp waarmee hy veronderstel is om hom besig te hou. Die kern van Afrikaans moet sekerlik Standaardafrikaans wees as die ATR enigsins hoop om suksesvol te wees.

Maar dit is juis so ‘n spesifieke fokus wat die ATR soos die pes vermy en sover moontlik aan bande lê: 3[10]: “Die variante in taalgebruik wanneer Afrikaanstaliges kommunikeer, word as deel van die rykdom van Afrikaans beskou.” Die talle onnodige Engelse woorde in die mengeltaal Kaaps is volgens die huidige voorsitter van die ATR, Michael le Cordeur, deel van hierdie gewaande rykdom; ‘n soort rykdom wat toenemend die ondergang van Afrikaans as ‘n respektabele taal kan veroorsaak. Die ATR se oordrewe sug na inklusiwiteit is kennelik ‘n onding.

In 3[13] word “die belangrike rol van Afrikaans as tweede en derde taal” erken, maar nêrens word na Afrikaans as eerste en moedertaal verwys en diegene veroordeel wat sodanige status afskaal of heeltemal ontken nie, bv mense wat Afrikaans gebore en grootgeword het, maar dan voorgee dat hulle eintlik Engels is.

Kortom. die ATR se “Akte van Oprigting” is te min op taal en glad te veel op politieke kwaksalwery, by name ANC-gedienstigheid, toegespits. Die ATR is ‘n baie mank Moses wat nog nie die pad na die beloofde land van ‘n heilsame en respektabele Afrikaans gevind het nie. (Hier eindig my kommentaar op hierdie dokument.)

Wat die VF Plus, SA Akademie en ATR gemeen het, is dat hulle wil transformeer. Dit beteken dat die huidige oorheersende politieke klimaat as model vir verandering dien. Op sy beurt beteken dit dat eerder kwantitatiewe as kwalitatiewe oorwegings in ag geneem word. Die missie van elk van hierdie ondernemings word verbreed sodat meer mense betrek kan word. Die fokus vervaag gevolglik. By implikasie word die wesenlike aard van elkeen verander en die gesonde resultate wat behaal kan word, word verwater.

Wat hier besig is om te gebeur, is ‘n weerspieëling van die politieke oorgang van die jare negentig: magsdeling word belowe maar magsoorgawe word geërf; dus ‘n kleiner groep word deur ‘n groter groep verswelg. In hierdie proses is daar een etniese groep wat deur eie posisionering deurgaans mag inboet en aan die kortste ent trek, naamlik die wittes. Die spronge wat uitgevoer word, is simptomaties van wat werklik skort: die grondslag waarop die nuwe Suid-Afrika funksioneer, is foutief. Dit is hierdie waarheid wat erken moet word.

In die politiek verkondig Satan: “Hoe meer siele, hoe meer vreugde. Hoe meer mense die land instroom om hulle regmatige regte te geniet, hoe beter. Ingevolge die ANC se vryheidsmanifes behoort die land immers aan almal wat sowel wettig as onwettig hier woon. Laat ons ons grootse bate van verskeidenheid tot in die oneindige soos ‘n moerse kermis vier. Glo gerus die bevrydingsteoloë wat verkondig dat God by voorkeur vir die armes lief is. Vergeet die storie dat die armes altyd met ons sal wees. Al was daar altyd en oral armes, moet ons aanhou om die dwaalleer te verkondig dat armoede apartheid, dus die inhalige wittes, se skuld is.”

Wat deesdae vir algemene aanvaarding aangebied word, is dat almal gelyk en selfs eenders is. Sodra hierdie aksioma aanvaar word, lê die weg oop vir die gevolgtrekking dat nie-prestasie, bv armoede, nie mense se eie skuld is nie, maar die skuld van diegene wat wél sukses behaal het. As dít die geval is, volg dit dat eerder nie-wittes as wittes in beheer van die land en liggame soos die VF Plus, SA Akademie en ATR moet wees. Dus hoe meer mag die wittes ontneem word, hoe beter.

Dit is wat ek die kastraatmentaliteit noem (Praag 1 deser), naamlik die doelbewuste afskaling van die mag van wittes en spesifiek van Afrikaners en ook Afrikaans. Dit verwys na die pogings, meesal uit eie geledere, om wittes en veral Afrikaners se vermoëns in al hoe groter mate aan bande te lê; om hierdie etniese groep verder te ontman vanweë die foutiewe aanname dat toe wittes en veral Afrikaners oor die mag beskik het, hulle meer droog as die swartes en die ANC-regering gemaak het.

Satan sê: “Kom ons probeer magsdeling. Kom ons vat een van jou knaters weg. Jy het mos nog een.” Daarna blyk dit dat daar algehele, mandaatlose magsoorgawe was. Dan sê Satan: “‘n Mens moenie dinge half doen nie. Jy moet bereid wees om die hele pad te stap; algeheel te transformeer. Ons het dus albei jou knaters weggevat; jou polities magteloos gemaak. Kyk na die groter prentjie: die meeste mense het nie knaters nie. Daar is lewe na kastrasie. Jy het nie testosteroon in jou bloed nodig nie. Jou beenstruktuur moenie sterk wees sodat jy jou kan verset nie. Jy moet veral nie ruggraat hê nie. Al wat nodig is, is dat jy saam met die stroom moet dryf. Jy moenie swem nie; veral nie stroomop nie. Moenie kyk na wat daar op die wal op daardie bordjie met die pyltjie staan nie: ‘Moer toe’. Die beste stuurman staan aan wal. Alle strome, al het hulle die helderste, soetste, varsste, beste water, eindig in die soutwater van die see. Vertrou die meerderheid. Laat die kamerade jou na die diepsee neem. Moenie probeer om jou identiteit, jou beskaafde waardes, in ‘n veilige hawe te verskans nie. Laat die tirannie van die meerderheid toe om jou na die oop see te neem sodat jy daar kan vergaan.”

Dit is in die openbare en dus landsbelang dat die blankes en veral die Afrikaners nie verder polities ontman word nie. In ‘n land waar daar met kwantiteit geboer word, is ‘n kragtige kwalitatiewe teenoffensief noodsaaklik. Die VF behoort dus die heil van ‘n spesifieke minderheidsgroep, naamlik die blankes, te bevorder. Die SA Akademie moet voortgaan om eerder Afrikaners as ander etniese groepe te ondersteun, want hierdie wittes het bystand nou meer as ooit nodig. Die ATR moet die moed opdiep om Standaardafrikaans uit te sonder as die Afrikaans waaraan hy voorkeur gee en dit onomwonde stel dat taalsuiwerheid vir hom erns en ‘n mengeltaal soos Kaaps, veral in soverre dit Engelse woorde ongebreideld en onnodiglik toelaat, vir hom verwerplik is.

Vanjaar is Nathan Trantraal se Chokers en Survivors en Marlize Hobbs se Score my ‘n Gwai by Naspers-uitgewerye gepubliseer. Trantraal het laasgenoemde boek pas geresenseer (as ‘n mens dit só durf noem) en ook ‘n onderhoud met Hobbs gevoer (LitNet 4 deser). Trantraal skryf van “‘n sad state of affairs,” “uit ‘n state van connectedness uit slip into daai loneliness,” “jy seem nie vir my baie rebellious nie,” en “jy het ‘n way daarvan om moments te distill.” Trantraal noem Hobbs se boek “‘n mengsel van Afrikaans, Engels en Tswana.” Hobbs praat van “somehow moet jy cope, somehow moet jy oorleef” en “jafok, happiness is nie iets waarmee die mensdom goed deal nie.”

Wat ons hier het, is nie respektabele taal nie. Dit is om van te ween. Dit is die soort “Afrikaans” waaroor die ATR by monde van Le Cordeur meer entoesiasties as Standaardafrikaans is. As die ATR toegelaat word om op hierdie trant voort te gaan, sou die klippe begin uitroep dat die ATR kortgevat moet word omdat hy die ondergang van heilsame, respektabele Afrikaans bevorder.

Kastrate in die Nuwe Suid-Afrika-koor

Farinelli, 'n beroemde kastraat uit die agtiende eeu (Skildery deur Carlo Broschi)
Farinelli, ‘n beroemde kastraat uit die agtiende eeu (Skildery deur Carlo Broschi)

deur Leon Lemmer

Kastrate het tot die einde van die 19de eeu dikwels in kore en as soliste opgetree. Hulle het hulle voorpubertydse stemtoon behou en kon note sing wat nie vir vroue moontlik is nie. Danksy oefening kon kastrate groot longkrag ontwikkel en dus lank en hard sing. Omdat hulle nie testosteroon in hulle bloed gehad het nie, was hulle beenstruktuur nie sterk nie. Hulle kon en wou nie veg nie. Pleks van hulle te verset, was hulle hoogs aanpasbaar. Hierdie buigsaamheid het meer as net hulle stemme gegeld.

Die motivering vir kastrasie was dikwels om ‘n gewaande groter saak as eie belang te dien. Dit kom neer op eie verslawing, onderwerping en bestraffing. Ná kastrasie was dit steeds moontlik om met oorgawe in ‘n koor te sing en daarvoor komplimente te ontvang, maar dit was nie moontlik om ‘n nageslag te verwek en bv leiers op te lewer nie. Tog was daar kastrate wat ná so ‘n katastrofe steeds gedink het dat hulle hulle goed van hulle taak gekwyt het; dat mense aan hulle dank verskuldig is en eerder die onomkeerbare moet aanvaar.

Kastrasie ontneem ‘n man van sy seksuele vermoëns. Sodanige aksie klink na ‘n dwase stap. Dit is egter moontlik om ook in ‘n ander sin gekastreer te word, bv om willens en wetens jou politieke mag te verloor en dan weens ‘n gebrek aan politieke testosteroon net lof vir hierdie steriliteit te hê en selfs sover te gaan om met die vyand te heul. Sodanige kastrasie geld dan nie net mans nie en kan dus ook by vroue aangetref word.

Kastrasie kan dus letterlik of figuurlik vertolk word. Politieke kastrate is diegene wat aktief meegewerk het om die blankes en veral Afrikaners van hulle politieke mag te ontneem en/of juig omdat dit deesdae die geval is. Politieke ontmanning is vir hierdie kastrate heeltemal aanvaarbaar. Sodanige toestand word nie deur hulle afgekeur nie omdat gemeen word dat die land nou in beter hande is. Hierdie kastrate probeer om mense met propaganda sag te maak en om die deugde van politieke steriliteit te besing.

In die pers was daar onlangs ‘n klassieke voorbeeld van figuurlike kastrasie. Die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) was sedert sy ontstaan ‘n oorwegend Afrikaanse inrigting. Onder die leiding van Jakes Gerwel as rektor en Jaap Durand as viserektor is die UWK tot ‘n eentalige Engelse universiteit getransformeer.

Die huidige rektor, Brian O’Connell, het hom soos volg hieroor uitgelaat: “Daar kan mense wees wat sê dit is onregverdig teenoor Afrikaanssprekendes, maar daardie was ‘n groothartige gebaar soos min. ‘n Opoffering deur Afrikaanssprekende studente … Hulle het gesê aangesien ons broers en susters nie toegang het tot hierdie taal nie, gaan ons hulle help deur onderrig in Engels te ontvang. Dit was amper asof studente Afrikaans opgeoffer het ter wille van goeie lesings, want wanneer jy lesings in twee tale aanbied, neem dit jou twee keer so lank” (Die Burger, 28.06.2013, p 15).

‘n Beter manier van doen vir sowel die UWK as tradisioneel Afrikaanse universiteite sou wees om, soos in die res van die wêreld, van studente te verwag om die onderrigtaal van die universiteit aan te leer as hulle verkies om juis daar te studeer. O’Connell se redenasie dui op ‘n tipiese kastraatmentaliteit.

In die politiek van die nuwe Suid-Afrika is daar baie blanke Afrikaanse mans, insluitende Broeders van weleer, wat die kastrate se hoë C’s (of is dit A’s vir Afrika?) sing. FW de Klerk se refrein is dat hy ‘n onbewysbare groter ramp as die huidige ANC-bewind voorkom het. Pik Botha het in 1994 die deuntjie gesing dat die Nasionale Party (NP) die verkiesing met miljoene stemme sou wen. Willie Esterhuyse het luid vir die ANC gesing, maar sedert sy groot vriend Thabo Mbeki die trekpas gekry het, het sy stem nogal stil geword. Marthinus van Schalkwyk is seker die hoogs betaalde koorknaap in die wêreld omdat hy passievol daaroor was dat die NP deur die ANC verswelg moet word.

In die kastratekoor is daar talle ander wat met oorgawe die lof van die nuwe Suid-Afrika besing: Roelf Meyer, Leon Wessels, Dawie de Villiers, Sampie Terreblanche, Jaap Durand, Frits Gaum, Max du Preez, JP Landman, Pierre de Vos, Wannie Carstens, ens. Sedert Anton van Niekerk se politieke testosteroon onder sy lessenaar vergruis is, sing hy ekstra hard in hierdie koor. Vergoeding bly nie agterweë nie. Vandeesweek is berig dat ‘n minister hom in ‘n etiekkomitee aangestel het (Die Burger, 30 deser, p 5). As ‘n mens se ego dors is, word publisiteit om die geringste rede gesoek.

Piet Crowcamp is die baba in hierdie groep lofsangers. Hy word maklik uitgeken omdat hy weens onbeholpenheid sy doek verkeerd aan het. Oor wat hy ‘n egte akademikus ter wille van politieke gewin aangedoen het, het hy blykbaar geen gewete nie. Dit is verblydend dat haar kollegas in die departement aanvanklik Crowcamp se opdringerige inmenging teengestaan het. Die tragedie is egter dat (sover bekend) geen akademikus vir haar daadwerklik in die bres getree het nie. Dit is gewoon ‘n skande dat die universiteit dadelik en sonder meer haar bedanking aanvaar het. Hiervoor kan daar geen akademiese regverdiging wees nie. Die motivering is suiwer op politiek gegrondves. Wat hiermee tuisgebring word, is dat al die plaaslike universiteite en hulle akademici in die ban van die ANC en sy kommunistiese minister van hoër onderwys verkeer.

Behalwe diegene wat voluit in die Nuwe Suid-Afrika-koor sing, is daar darem ook diegene wat die haglike verval om hulle raaksien en deesdae ‘n bietjie sagter sing: Tim du Plessis, Theuns Eloff, André Brink, Breyten Breytenbach, ens.

Kastrasie kan onnatuurlik beslag kry of dit kan aangebore wees. Voorbeelde van gebore kastrate wat lustig die loflied “Nelson Mandela is die volmaakte ikoon” sing, is Helen Zille, Patricia de Lille, Ruda Landman en Antjie Krog.

Weens fundamentalisme, fanatisme, dogmatisme, opportunisme, ens, is die kern van die genoemde kastratekoor goed gevestig. Nogtans word verdere nominasies van verdienstelike kandidate ingewag.