Etiket: Die Burger

‘n Dik spyker gaan rieldans toe

'n Gedeelte van die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl
‘n Gedeelte van die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl

deur Leon Lemmer

Met kultuur mag nie gemors word nie, maar dit kan nogal snaaks wees as ‘n werklik belangrike persoon daaroor skryf; ‘n krummeltjie wat ‘n brood geword het, soos dit onlangs so mooi op praag gestel is. Kort nadat Michael le Cordeur as’t ware die vloer op die hoofbladsye van Die Burger met sy forumartikel oor die klopse gevat het (2 Jan, p 13; Praag 5 Jan), plaas hierdie koerant as ‘n forumartikel sommer nog ‘n teks van hom oor die bruines se kultuur. Die opskrif is: “Verenig deur die riel” (Die Burger, 7 Jan, p 9). Feitlik onvermydelik is albei artikels ook op die Afrikaanse Taalraad se webwerf gepubliseer. Die onderskrif van laasgenoemde koerantartikel lui: “‘n Aand van rieldans het Michael le Cordeur oortuig dié dans is die ideale manier om brûe tussen taalgemeenskappe te bou en alle Afrikaanssprekendes te verenig.” Sy onderwerpe is dus dans, taal en politiek.

Dié artikel verwys na die ATKV se jaarlikse rieldanskompetisie wat verlede jaar die agste keer aangebied is en wel op 7 Desember by die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl. Op 15 Desember het ek op Praag beswaar teen die etniese eensydigheid van die aanbiedinge by die monument gemaak en onder meer die bevordering van boeremusiek voorgestel. Op 25 deser het ‘n uitvoering van boeremusiek inderdaad daar plaasgevind. ‘n Mens is uiteraard dankbaar dat daar in hierdie opsig erkenning aan Afrikanerkultuur gegee word. Hopelik dui dit op groter ewewig by wat die monumentbestuur vorentoe oor bruin- en Afrikanerkultuur gaan doen. Die ATKV het die rieldansbyeenkoms finansieel ondersteun, maar nie die een vir boeremusiek nie. Dié boeremusiek het wél ondersteuning van kykNet gekry, sodat hierdie byeenkoms seker verfilm is en later gebeeldsend sal word.

Baie joernaliste het oor die Kerstyd vakansie gehou en die enkeles wat in die “enjinkamer” oorgebly het, het teks gesoek om die wit bladsye van die koerant vol te maak. Le Cordeur is ‘n dosent en het die vakansietyd verwyl deur “akademiese bydraes” te lewer. Wat kan meer gepas wees as dat hy put uit die bruines se kultuur en dit aan die breë publiek bekend maak? Maar hy hoef sekerlik nie in hierdie proses Afrikaners af te kraak nie.

Die Burger het weer ‘n foto van die outeur by sy artikel geplaas en genoem dat Le Cordeur die voorsitter van die Afrikaanse Taalraad én die ondervoorsitter van die Taalmonument is. Ons het dus hier ‘n geval van twee gewigtige poste wat op een mens se skouers rus. Daarby gaan dit om ‘n kulturele saak soos Afrikaans, wat Afrikaners na aan die hart behoort te lê. Dat Le Cordeur hierdie publisiteitskans in ruime mate misbruik om politieke houe teen die blankes in te kry, skeel Die Burger min. Die “bruin stem” moet mos gehoor word en daarom word polities korrek baie dinge oorgesien.

Maar hou deurlopend dop hoe Le Cordeur in sy relaas en heeltemal teenstrydig met sy strewe na inklusiwiteit (dus rasse- en kulturele, insluitende taal-, integrasie) by implikasie en heeltemal onbedoeld ‘n sterk saak daarvoor uitmaak dat bruin- en Afrikanerkultuur liefs apart uitgeleef moet word.

Le Cordeur begin sy artikel op ‘n lekker persoonlike loslitnoot. Hy en sy vrou is nogeens deur die ATKV na die rieldanskompetisie genooi. Hy noem dat mede-bruine Danny Titus die kultuurbestuurder van die ATKV is. Titus “probeer ons reeds geruime tyd daar kry, maar ons program is so vol dat die geleentheid nie daar was nie. Hierdie keer sou niks ons keer nie.” In Desember het Le Cordeur heel terloops opgemerk: “In die onlangse verlede het ek dikwels oorsee gereis” (Praag 5 deser). Gewone mense besef nie hoe sterk die wind is wat deur ‘n werklik hoë boom getrotseer moet word nie. Omdat hy so hoog is, laat so ‘n boom hom ook nie maklik snoei om hom ‘n bietjie aarde toe te bring nie.

Die goeie nuus is dat hierdie dik spyker uiteindelik tyd gevind het om die rieldanskompetisie by te woon. Wie word in Michael se motor gelaai? “Vroulief” Sonia en “my broer Clarence en sy vrou, Jowenen”; dus nie ‘n groepie Afrikaners met flou Afrikaanse name soos Piet en Koos en Anna en Sarie nie. Le Cordeur bely: “Ek slurp die name op soos moerkoffie.”

By die monument loop Le Cordeur, naas Titus, die volgende swaargewigte raak: Japie Gouws, die uitvoerende hoof van die ATKV, Ria Olivier, die projekkoördineerder van die Afrikaanse Taalraad, en Danie van Wyk, die uitvoerende hoof van die Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans. Afgesien van Gouws is hulle almal bruin. Le Cordeur noem hierdie uitgelese groepie, waarby hy homself insluit, “die ‘Wie is Wie’ van Afrikaans”. Dalk eerder die “krummeltjies”? Pleks van Standaardafrikaans te bevorder, word dit as ‘n witmanstaal geëtiketteer en steun aan ‘n getransformeerde Afrikaans verleen. Le Cordeur verwys ook na die twee bruin aanbieders van die verrigtinge: Lynette Francis en Elias Nel.

Dan begin Le Cordeur met sy stekies na Afrikaners.

“Daar is ‘n lekker vibe in die gehoor. Niemand is te styf of te bang om te glimlag en te gesels nie. Jy ervaar ‘n heerlike inklusiewe gevoel; anders as by ander Afrikaanse feeste waar die gehore – ongelukkig – dikwels eksklusief wit is. Selfs die direksies – met die uitsondering van die Suidoosterfees – gaan mank aan verteenwoordiging uit die bruin en swart gemeenskappe.”

Wat Cordeur sê, is dat wanneer daar hoofsaaklik bruines teenwoordig is, hy tuis by so ‘n “inklusiewe” samekoms voel. Afrikaners word deur hom negatief, as “styf” en “bang”, gestereotipeer. Hulle word gekontrasteer met wat Jakes Gerwel in sy doktorale proefskrif (1983) die “jolly Hotnots” genoem het. Le Cordeur: “Jy voel dit aan die kielie op jou rug en die loslitgeit in jou tekkies [nie veldskoene nie, Praag 19 deser]: Hier kom ‘n ding!”

Die Suidoosterfees is ‘n Naspers-uitvindsel ten bate van die uitlewing van veral bruin kultuur. Daar is geen Naspers-teenhangerfees vir wittes nie. Die soort “inklusiwiteit” wat vir Le Cordeur by die jaarlikse Suidoosterfeeste sal aanstaan, is die mengsel van Afrikaans en (al hoe meer) Engels in die aanbiedinge. Volgens die webtuiste is dié feesbestuur nie in Roggebaai of op die Kaapstadse strandgebied gesetel nie, maar op die “Foreshore”.

Ons word vervolgens ingelig dat die Le Cordeurs, soos dit seker hoort, hulle in die voorste gestoeltes bevind. Met verwysing na die stof wat letterlik deur die rieldansers opgeskop word, skryf Le Cordeur: “Om heel voor te sit het ook sy nadele.” Uit die name van die rieldansgroepe blyk dit dat hulle, synde van die platteland, Afrikaanse name het; dus anders as die klopse wat uit die stedelike of halfstedelike gebiede van die Wes-Kaap kom en Engelse name verkies. Vanweë sy etnies gedrewe geesdrif oorskat Le Cordeur waarskynlik die verdienste van die rieldansgroepe: “Dit sal my min verbaas as een van hierdie name eendag gehore in die Kunstekaap vermaak.” Die Kunstekaap was vooheen die Nico Malan-teater, maar Afrikanername word mos deesdae uitgevee.

“Dis die mooi van dié fees. Afrikaanse woorde en Afrikaans as taal herleef soos selde tevore.” Maar dit is blykbaar nie vir Le Cordeur moontlik om sy opmerkings tot taal en dans te beperk nie. Hy móét eenvoudig sy anti-Afrikaner-sentiment lug:

“En anders as in 1975, toe die Taalmonument ingewy is en bruin en swart mense uitgesluit was, het die knap leierspan van die ATKV en die inspirende bestuurspan van die Taalmonument gewys dat Afrikaans in sy nuwe inklusiewe gedaante die basis vir nasiebou en versoening kan vorm.”

Le Cordeur noem dit nie hier nie, maar die “nasiebou en versoening” waarna hy verwys, het onder meer ingesluit dat hierdie byeenkoms aan sy held Nelson Mandela opgedra is; nogal deur die ATKV se Japie Gouws (Praag 15 Des). Hoe ver kan verloopte Afrikaners agteroor buig? En dit het gebeur by die Afrikaanse Taalmonument, ‘n plek wat vir tradisionele Afrikaners heilige grond is. Anders as die verloopte Afrikaners is dit die tradisionele Afrikaners wat (in die woorde van NP van Wyk Louw) “nie kon gebuig word soos húl [die ANC se] geweld dit wou.”

Le Cordeur verkies ‘n ander Van Wyk Louw-aanhaling:

“Afrikaans is die taal wat vir Wes-Europa en Afrika verbind; dit vorm ‘n brug tussen die groot helder Weste en die magiese Afrika – die soms nog so ón-helder Afrika; wat daar groots aan hulle vereniging kan ontspruit – dít is miskien wat vir Afrikaans voorlê om te ontdek”

Dit is moeilik om vas te stel in hoe ‘n mate hierdie woorde ter ondersteuning van Le Cordeur se standpunt vertolk kan word. Die kern van wat Van Wyk Louw sê, is dat Afrikaans wesenlik ‘n Europese taal is wat in Suid-Afrika ontwikkel het. Dit is onwaarskynlik dat daar veel ruimte vir groot nie-blanke (bv Khoi- en slawe-) invloed op Standaardafrikaans gelaat word, maar Wannie Carstens (Praag 17 Nov) is fanatiek begeesterd om juis dit te boekstaaf.

“Die rieldans is die ideale geleentheid om brûe tussen taalgemeenskappe te bou en alle Afrikaanssprekendes te verenig.” Dit kom neer op die bekende voorskrif dat wittes, veral Afrikaners, moet verander en ander se kultuur, bv rieldans, moet omarm, maar dat bv bruines nie hoef te verander en entoesiasties oor bv boeremusiek hoef te raak nie. Le Cordeur verwys na “alle Afrikaansprekendes”, maar voorts dink hy (veral) aan bruines:

“Diegene in die suide op die Kaapse Vlakte en diegene in die noorde van Namakwaland en Boesmanland. En dalk, wie weet, kan ons begin om die magiese krag van die enigste taal wat die naam van ons vasteland dra te herontdek.”

Hoekom herontdek? Le Cordeur dink seker aan die talle bruines wat vanweë apartheid hulle rug op Afrikaans gekeer het. Tradisionele, dus nie-verloopte, Afrikaners hoef nie op so ‘n herontdekkingsreis te gaan nie. Afrikaans was en is wesenlik deel van regte of ware Afrikaners. Dit is in hulle geledere dat die “Wie is Wie” van Afrikaans in 1875, in 1975 en ook op 7 Desember 2013 gevind kan word; nie by diegene wat met ‘n mengsel van lojaliteit en dislojaliteit vorendag kom nie. Lees bv Danny Titus se rubriek oor “ons taaltjie” (Beeld/ATR 23 deser).

Le Cordeur borduur soos volg voort:

“In daardie opsig [nasiebou en versoening] is die Rieldanskompetisie dus ‘n fees wat die ware vryheid van Afrikaans vier. Maar dan Afrikaans met al sy variëteite, kleure en geure. En anders as in 1975 het die Taalmonument nou, bykans 40 jaar later, eers waarlik die doel bereik waarvoor dit aanvanklik opgerig is.”

Waarom die politieke term “vryheid” hier insleep? Daar is nie groter of “ware” vryheid vir Afrikaans in die nuwe Suid-Afrika nie. Afrikaans is die enigste van die elf amptelike tale wat in die nuwe Suid-Afrika baie aan status ingeboet het en wat deur die ANC-regering waar en wanneer enigsins moontlik benadeel word.

Dit is ‘n wanindruk by Le Cordeur dat daar na die “bevrydingstryd” vryheid in die nuwe Suid-Afrika is. Gedwonge etniese segregasie het plek vir gewonge etniese integrasie gemaak. Le Cordeur se voorliefde vir inklusiwiteit en hibriditeit is deel hiervan. Mede-bruine Jonathan Jansen vereis van studente aan die Universiteit Vrystaat dat hulle ten gunste van gedwonge integrasie (bv van al die koshuise) moet wees en ook homoseksualiteit moet omarm (Die Burger, 20 deser, p 3). Is dit “ware vryheid”? Wat sou Jansen en Le Cordeur se reaksie gewees het as die “apartheidsregime” ideologiese vereistes aan studente aan die Universiteit van Wes-Kaapland gestel het toe hulle daar studeer het?

“Afrikaans met al sy variëteite” is die frase wat Le Cordeur keer op keer in sy geskrifte ophaal. Dit is deel van die inklusiwiteit wat hy voorstaan. Maar hy is selektief oor waar hy die klem lê. Hy is ‘n geswore apologeet vir Kaaps en het op LitNet neerbuigend na Standaardafrikaans as “maar een van die variëteite van Afrikaans” verwys. Hierdie dik spyker oor Afrikaans ag Standaardafrikaans dus nie hoër of belangriker as Kaaps nie. Daarby doen Le Cordeur nie eens die moeite om te onderskei tussen idiomatiese, eiesoortige, vindingryke Kaaps soos Bo-Kaaps (en bv Griekwa-Afrikaans) en die morsige mengeltaal Kaaps wat met Engelse woorde besoedel is en die voortbestaan van Afrikaans bedreig nie. Klaarblyklik veroorsaak etniese hibriditeit dat bruines maklik ten prooi van taalhibriditeit val. Die onderliggende probleem is ook dat Le Cordeur se etniese verknogtheid meebring dat hy alle taalvariëteite wat bruines voortbring onkrities aanprys en propageer.

Die struktuur van die monument toon ‘n realistiese bewustheid van die bydrae wat nie-wittes tot Afrikaans gelewer het, maar nie ‘n oordrewe entoesiasme daarvoor nie. Dit is te betwyfel of Le Cordeur die doel waarvoor die monument aanvanklik opgerig is, korrek vertolk. Dit is onwaarskynlik dat in 1975 voorsien is dat rieldanskompetisies daar aangebied sou word. Die verband tussen Afrikaans en rieldans is immers nie danig direk nie. Taal en dans verskil.

Maar daar word ‘n politiek gemotiveerde poging aangewend om die bron van sowel rieldans as Afrikaans op dieselfde plek en by dieselfde mense te soek, naamlik aan die Kaap by die Khoi-San. Eerstens word veronderstel dat die Khoi-San altyd hier sou gewees het. Tweedens dat rieldans by die Khoi-San ontstaan het. Derdens dat Afrikaans ingevolge die kombuistaalhipotese simbioties-osmoties by die Koi-San en die slawe ‘n aanvang geneem het. Daar is min historiese getuienis hiervoor, maar dié soort redenasie munt uit in politieke korrektheid. Dit word dus deesdae graag in linkse geledere as die waarheid aanvaar. Waarom hierdie beweerde vindingrykheid van bruines nie ook op ander terreine weerklank gevind het nie, kan sulke apologete nie verklaar nie; of die wittes word soos gebruiklik verwyt dat hierdie bruines se inisiatiewe deur wittes weens rassediskriminasie (segregasie, apartheid) gesmoor is.

Kom ons veronderstel dat rieldans as ‘n kulturele uitdrukking van sommige Afrikaanssprekendes indirek ook Afrikaans kan dien, onder meer omdat die invloed van Afrikaanse lirieke en boeremusiek in sommige gevalle by rieldans waarneembaar is, waarmee rieldans dan inklusiewe oftewel hibriditeitstatus verwerf. Boeremusiek se verband met Afrikaans is meer direk as dié van rieldans, want daar is eksplisiete Afrikaanse lirieke wat daarmee saamgaan en Afrikaners is meer ingebed in Afrikaans as bruines; dus, Afrikaners is meer Afrikaansgetrou. Die Afrikaanse Taalmonument is myns insiens dus ‘n meer natuurlike tuiste vir boeremusiek as vir rieldans. Tog word veel eerder rieldans as boeremusiek daar aangebied. Dit dui op ‘n etnies gedrewe voorkeur by die “inspirende bestuurspan” van die Taalmonument.

Maar Le Cordeur sleep politiek by. Hy wil Afrikaans en die monument vir bv nasiebou en versoening benut; ideale waaraan die ANC lippediens betuig. Dit was sekerlik nie die doel waarvoor die monument aanvanklik opgerig is nie. Die monument het veral in die vorige eeu Afrikanernasiebou onderskraag. Die bedoeling was sekerlik nie dat hierdie monument van 1994 af ‘n bydrae moes lewer tot die bou van ‘n (fiktiewe) nasie wat deur swartes oorheers word nie. Voorheen en tans kon die monument moontlik wél ‘n bydrae lewer deur alle Afrikaanssprekendes saam te snoer.

Rieldans is volgens Le Cordeur ‘n bruikbare instrument vir sowel nasiebou as versoening. Ek dink nie boeremusiek leen hom tot sodanige politieke gebruik in die nuwe Suid-Afrika nie. Dit is waarom Le Cordeur die monument se rieldans- en ek die boeremusiekbyeenkomste bywoon. Ten spyte van al die propaganda oor inklusiwiteit, nasiebou en versoening, is daar wesenlike verskille tussen mense, insluitende etniese en kulturele (dus ook taal-) verskille. Ons moet realisties genoeg wees om dit te erken.

Die gebeurtenis van die jaar

mandela-in-beelddeur Leon Lemmer

Wat voorgestel word as die grootste gebeurtenis van die jaar, asook sy naloop, is hopelik darem nou grootliks verby. Ek gaan dus probeer om ‘n bietjie perspektief op die saak te gee. Die opvallenste aspekte is seker hoe groot die gedoe was, hoe lank halsstarig daarmee volgehou is en hoe eensydig en onkrities dit was. Ook hoe diegene wat dink hulle is iets en (in die demokratiese tradisie) ook dié wat nie iets is nie, dit nodig gevind het om ‘n stuiwer in die armbeurs te gooi. Allerhande staaltjies oor persoonlike ontmoetings is vertel; in baie gevalle waarskynlik die resultaat van mite-skepping. ‘n Onvanpaste religieuse milieu is geskep, met selfs die reën wat as ‘n huilende hemel vertolk is. Alles is in grootmaat in druk en elektronies gerekordeer en gaan mettertyd as historiese waarhede aan bv skoolkinders opgedis word.

‘n Mens kon eenvoudig nie glo tot watter uiterstes daar oorgegaan is nie. Ek het op die televisie krieket probeer kyk. In die gras is geskryf dat ons dankie vir Nelson Mandela sê. Op die skerm regs bo is die Mandela-naam feitlik deurgaans aan die kykers opgedring. Wanneer daar nie spel was nie, is pro-Mandela-inligting uitgesaai. Dit is ironies dat tydens die “vryheidstryd” juis betoog is dat politiek uit sport geweer moet word. Op RSG is gespog wat daar twee dae lank ononderbroke met Mandela-verering volgehou is en daarna het nog talle sarsies gevolg. Van die aanbieders het met sommige van hulle opmerkings hulle volslae onkunde oor die geskiedenis uitgestal. Al wat deurslaggewend saak gemaak het, was dat alle inligting pro-Mandela moet wees.

Ek beperk die res van my teks tot wat in twee koerante gepubliseer is; ‘n keur van hoogte- of laagtepunte. Om die lengte van my skrywe binne perke te hou, handel die teks hoofsaaklik oor die eerste week van hierdie sage. Ek besef wel deeglik dat my samevatting ook onuitstaanbaar kan word. Om hierdie rede gaan ek uiters selektief te werk en lewer die minimum kommentaar. Ek hoop maar lesers se bogverklappers funksioneer. Ek moet byvoeg dat die soort advertensies wat oor Mandela deur bv sake-ondernemings gepubliseer is, heelwat lig op hierdie instansies se gesindheid werp. Dit help my om te besluit wie vorentoe my ondersteuning verdien, naamlik by voorkeur dié wat nie pro-Mandela-advertensies geplaas het nie. Ek het beoog om deurgaans na Mandela te verwys en nooit die troetelnaam “Madiba” te gebruik nie, maar sommige van die aanhalings het hierdie hoop verydel.

  • Rapport (8 deser) beweer in ‘n hoofartikel: “Waarskynlik dié belangrikste les wat hy ons geleer het, was sy jare lange weiering om enige voorwaardes vir sy vrylating uit die tronk te aanvaar.” Dus, Mandela, wat postuum as vredemaker en versoener voorgestel word, word geloof omdat hy nie geweld wou afsweer nie. Dit het Mandela in staat gestel om telkens as De Klerk en kie ‘n ANC-eis geweier het, die blanke regering met die hervatting van geweld af te dreig. Ook het Mandela se verknogtheid aan geweld hom 27 jaar in die tronk gehou; iets wat oor en oor vertel word om die blanke bewind as onmenslik wreed voor te stel. Waarom Mandela in die tronk was, word feitlik deurgaans heeltemal verswyg.

Daardie hoofartikelskrywer kom soms ook met die waarheid vorendag: “Daarom moet ons ook eerlik wees en erken dat baie van die land se huidige probleme hul oorsprong in die Mandela-era het … Vandag pluk ons die bitter vrugte hiervan en kan die vrot in talle staatsdepartemente terugevoer word na die Mandela-era.” Hierdie vrot strek veel wyer as staatsdepartemente. Mandela is wyd geloof as “die vader van die nasie,” terwyl daar oor etniese grense heen geen nasie is nie; net ‘n Suid-Afrikaanse bevolking, mildelik aangevul uit veral die res van Afrika. Myns insiens is die kern van Mandela se nalatenskap die geweldskultuur waarvan die einde nie in sig is nie. Hy is ongetwyfeld die vader van die plaaslike politieke geweld. Mandela het immers doelbewus die geweldsopsie gekies, selfs voordat die ANC en die SAKP daartoe bereid was. Hy het ook die Nobel-vredespryswenner Albert Luthuli oorgehaal om geweld te ondersteun.

Hermann Giliomee noem in dieselfde uitgawe van Rapport dat Mandela die dryfkrag agter ‘n sabotasieprogram was. Hy verwys bv na David James Smith se boek, Young Mandela, wat ‘n ander beeld van Mandela skets as die een wat sedert sy dood tot vervelens toe aan ons voorgehou word. Hierdie boek is plaaslik doodgeswyg. Die afgelope dae is telkens verwys na Mandela se aanspraak dat hy teen sowel wit as swart oorheersing gestry het. In werklikheid was Mandela sterk ten gunste van die tirannie van die meerderheid. Vir hom was swart meerderheidsregering ononderhandelbaar. Giliomee: “Lande soos Suid-Afrika met diep rasse- en etniese klowe vervul nie hul potensiaal met ‘n enkele magtige party nie … As ANC-leier en as uitvoerende president het [Mandela] nie besonder groot dryfkrag, insig in probleme of ondernemingsgees getoon nie.”

In dieselfde uitgawe van Rapport verwys PG du Plessis na die “siwwe en drupkrane van die openbare media” wat “die woorde, optredes en dade van openbare figure versuiker of vergal en vir ons naïewe konsumpsie kleur en voorberei … Die mens sonder swakhede moet nog gebore word – en dat ons met die beoordeling, heldeverering of verdoeming van openbare figure van ‘n afstand af onsself daagliks belieg.” Du Plessis verwys na “‘n wêreldwye geruis … van prysliedere en lofuitinge” deur mense met eie agendas en eie ego’s wat politieke munt uit so ‘n gebeurtenis wil slaan. Die resultaat van die grondwetlike onderhandelings kan saamgevat word as “van ons oorheersing na hul oorheersing.” “Vryheidsvegters maak nie almal goeie administrateurs nie en verlore kundigheid is verlore.” Onbegryplik beweer Du Plessis dat “die oorgang na die nuwe bestel bloedloos” was en selfs dat Mandela sy beweerde verset teen swart oorheersing “gestand gedoen het.”

  • In die res van my skrywe verwys ek kronologies na uitgawes van Die Burger. Die eerste uitgawe van Vrydag, die 6de, is te vroeg gedruk om berigte oor Mandela se dood te bevat. Die dag daarna is op die voorste bladsy losgetrek met afbeeldings van 36 voorblaaie van ander koerante, insluitende drie waar Mandela ‘n gebalde vuis vertoon. Hulle verskyn onder die vaandel: “Die wêreld groet Nelson Mandela” In hierdie en volgende uitgawes word Mandela telkens gekarakteriseer as “vegter, vredemaker, versoener” met die laasgenoemde twee wat oorbeklemtoon en die eerste een (bv as terroris en misdadiger) wat verdoesel word. In Rapport was die drie V’s (‘n sinspeling op “Victory”, dus die swartes se gewaande oorwinning oor die wittes): “vryheidsvegter, vredemaker, vader van ‘n nasie.” Die Burger beweer: die wêreld treur, die hele wêreld huil nou, die wêreld se oë is op Suid-Afrika, die wêreld vier Mandela, ens.

FW de Klerk beweer: “Daar was altyd ‘n opregte en eerlike bereidwilligheid [by Mandela] om die ander party te verstaan en tegemoet te kom – ook vir die wit minderheid in Suid-Afrika.” Hy verduidelik nie hoe hy dit reggekry het dat daar so min, indien enigiets, hiervan tereg gekom het nie.

Van Antjie Krog is ‘n gedig gepubliseer oor “‘n mens so edel”, “wie se dade onbeskaamd goedheid wou bring”, “die man wat ons van onsself gered het”.

Volgens Desmond Tutu bid “die nasie” tot “‘n God van bevryding … ‘n God wat ons nasie gelei het uit die plek van gevangeneskap na die tuiste van vryheid.” Mandela word “die vader van ons nasie” genoem, “iemand vir al ons mense” en hy is ‘n geval waar “heiligheid verskans is in werklike wesens.” Die publisiteitsoeker Tutu, wat beweer het dat hy uit die openbare lewe getree het, het sy teenwoordigheid ongevraag by Mandela-byeenkomste in Johannesburg en Qunu opgedring en gepoog om die maksimum publisiteit vir homself te ontlok.

Henry Jeffreys beweer Mandela was 27 jaar “in die tronke van apartheid.” Hy ontken daarmee eintlik Mandela se misdade. Soos hy so graag dikwels doen, vertel Jeffreys van sy eie UDF-aktivisme. Hy beweer die opvoedkundige Funda Centre “was op die rand van bankrotskap weens geld wat na apartheid gekanaliseer is.” In sy artikel stel hy nie net Mandela as ‘n held voor nie, maar ook homself as ‘n mede-held. Mandela het aandag aan Jeffreys se kind gegee pleks van hom met ernstiger sake besig te hou. Jeffreys vind dit fantasties. Hy sien nie deur Mandela se strategie nie. Mandela het geweet Jeffreys is ‘n joernalis wat as ‘n meningsvormer funksioneer. Mandela het dieselfde laai met Richard Stengel, die redakteur van Time en die skrywer van Long Walk to Freedom, uitgehaal deur skynbaar belangstellende aandag aan Stengel se kinders te gee.

  • Op Maandag, die 9de, het Die Burger op sy voorbladsy uitbasuin: “Die wêreld is op pad”; darem nie die heelal en sommer die hemel ook nie.
  • Dinsdag, die 10de, is die hoofopskrif: “Die groot totsiens.” Kgalema Motlanthe beweer dat Mandela sowel sondaar as heilige was. Mandela het glo baie vir Suid-Afrika, Afrika en die wêreld beteken.

Desmond Tutu het gesê Mandela was ‘n “geskenk van God wat gestuur is om Suid-Afrika van ‘n bloedbad te red.” Hy het nie gesê hoe hy dit te wete gekom het nie. “God het … gewys hy is lief vir Suid-Afrika en het vir ons ‘n wonderlike geskenk gestuur – Nelson Mandela.” Daar is glo “bykans ‘n universele liefde vir Mandela … Madiba het uit die tronk gekom en hy het Suid-Afrika soos ‘n towenaar van ‘n giftige ruspe in ‘n pragtige vlinder verander.” Dit is die beeldspraak waarmee Tutu die ou en nuwe Suid-Afrika karakteriseer; dus die verskil tussen blanke en swart bewind. “Ons lewe nou in ‘n wonderlike, multikulturele reënboognasie.””Tutu het die wreedheid beskryf wat Mandela in die gevangenis moes verduur en wat uiteindelik sy longe en sig beskadig het.” Tutu het nie genoem in watter ander Afrika-land iemand 27 jaar in die tronk sou deurbring en daarna eintlik heel gesond tot verby die ouderdom van 95 jaar sou lewe nie.

Helen Zille is vasbeslote om Mandela se werk voort te sit. Ons vryheid is glo aan Mandela te danke.

Russel Botman het verseker dat die Universiteit Stellenbosch (US) ‘n huldigingsbyeenkoms hou. Hy het Mandela met die Bybelse Samuel vergelyk wat die volk moes lei. Soos altyd is dit vir Botman onmoontlik om politiek en godsdiens te skei. “Ons as burgers moet bou op die toekoms wat Madiba vir ons wou hê.”

Jonathan Jansen beweer die staat het jare lank ‘n “terreurveldtog” teen Mandela se vrou en kinders gevoer. Die terreurveldtogte van Mandela se MK en dié van die UDF/ANC en PAC bly egter onvermeld. Soos Botman aan die US, het Jansen dit nodig gevind om ‘n Mandela-byeenkoms op die kampus van die Universiteit Vrystaat (UV) te hou. Sowel Botman as Jansen het duidelik geen sensitiwiteit vir die vereiste ideologiese neutraliteit van ‘n universiteit nie. Vir Jansen was die hoogtepunt van die UV-byeenkoms toe ‘n wit NG-predikant gesê het: “Vergewe my en my mense vir wat ons gedoen het.” Volgens Jansen “was die gees van Mandela in die predikant vaardig.” Die ander party, bv die ANC, word klaarblyklik as onskuldig beskou en hoef dus vir niks verskoning te vra nie. Die predikant het vergiffenis gevra vir wat die wittes gedoen het. Sluit dit ook in al die konstruktiewe werk wat hulle sedert 1652 in hierdie droewe land gedoen het?

  • Die Burger se pro-Mandela-veldtog het teen Woensdag, die 11de, nog glad nie stoom verloor nie. Met klaarblyklike verwysings na bv die Amerikaanse swart burgerregtebeweging het Barack Obama Mandela die “grootste [of die laaste groot] bevryder van die 20ste eeu” genoem. Die koerant het dit kritiekloos gerapporteer. Obama het Mandela met sy ander helde, Mohandas Gandhi, Martin Luther King jr en Abraham Lincoln, vergelyk. Obama: “Nadat hy uit die tronk vrygelaat is, sonder ‘n gewapende stryd [let op hoe slu systap Obama jare lange Mandela- en MK-/ANC-terrorisme], het Mandela, soos Lincoln [wat in ‘n sin die Amerikaanse Burgeroorlog veroorsaak het], sy land bymekaar gehou … ek wil vir die jongmense van Afrika en die wêreld sê: Julle kan sy lewenswerk jul eie maak.” Obama het Mandela nageboots deur soms sy vuis in die lug rond te swaai, iets wat kenmerkend van swart “versoeners en vredemakers” soos King en Mandela was.

Jacob Zuma het Mandela as “Suid-Afrika se grootste seun” bestempel, ‘n vryheidsvegter en ‘n vredemaker. “Die afgestorwe president se groot liefde vir vrede kan oral in Afrika gesien word” [!].”Die struggle (teen apartheid) was Madiba se lewe”. Mandela het glo die grondslag gelê “vir ‘n beter lewe vir ons almal.”

Die ANC-aktivis Henry Jeffreys verwys in sy rubriek na Mandela as “‘n geliefde en unieke grootse leier … die groot vredemaker, die groot versoener … die vader van die nasie.” Hy noem “hoe geseënd hierdie geliefde maar dikwels gekweste ou landjie was om ‘n leier van Mandela se kaliber te kon hê om ons uit die politieke woestyn van apartheid te kon lei.” Les bes gee Jeffreys waaragtig voor dat Mandela verseker het dat ons nie onder swart oorheersing gebuk gaan nie.

Ilse Bigalke is ‘n onredbaar linkse joernalis van wie geen neuraliteit of objektiwiteit verwag moet word nie. Haar artikel is onder die opskrif “Só ween die wêreld” gepubliseer. ‘n Mens wonder wat die onvindingryke Die Burger sou gedoen het as daar nie ‘n misbruikbare woord soos “wêreld” bestaan het nie. Mandela word uitgebeeld as “ons morele kompas” wat “nie net Suid-Afrika getransformeer [het] nie, maar die mensdom self” en as “‘n leier vir alle seisoene en vir alle mense.” Obama: Mandela “behoort nie meer aan ons nie, maar aan die engele.” [Op 19 deser het Bigalke erken hoe gretig sy al die pro-Mandela-propaganda verslind het. Dit is die soort mens wat toegelaat word om teen betaling as meningsvormer te funksioneer. Adam Small, daarenteen, het reeds op die 16de genoeg van die “gekke oordrewenheid” gehad.]

Nico Koopman, ‘n bevrydingsteoloog, vind aansluiting by die huil-tema met: “Dit is veral opvallend hoeveel kindertjies ween oor die verlies van ‘n goeie oupa. En die leed van gestremde persone kan nie geïgnoreer word nie.” Pratig gestel, nè? “Mandela het as ‘n kosbare mens van God die evangelie van versoening beliggaam … Madiba het die wêreld van interpatie kom leer;” dus dat ons “na regmakende versoening, na versoenende geregtigheid” moet soek. “Dit is dus belangrik dat ons aanmekaar terugkyk na Madiba se persoon en voorbeeld … Die Madiba-stories ondermyn wat lelik en verontmenslikend is, en roep in aansyn wat mooi en edel is.”

  • Donderdag, die 12de, is Die Burger se hoofopskrif: “Madiba: In stilte gegroet.” Die Uniegebou se amfiteater, waar Mandela in staatsie gelê het, sal voortaan die Nelson Mandela-amfiteater heet. JBM Hertzog se standbeeld voor die Uniegebou word sonder protes (eintlik met instemming, dus weens die tans gebruiklike toegewing van blankes) verskuif na ‘n minder prominente plek. Die 9 meter hoë Mandela-beeld word die hooffokus. Dié verskuiwing simboliseer die feit dat diegene onder wie se leiding die land opgebou is (Hertzog se “Suid-Afrika eerste”), deesdae moet trustaan vir “swartes eerste.” In die wittes se plek tree die swartes na vore wat die land wou vernietig en besig is om dit reg te kry. Hoewel daar in die ANC diegene is wat wou hê dat Mandela met sy kenmerkende gebalde vuis uitgebeeld word, is besluit om hom liewer verwelkomend met uitgestrekte arms voor te stel; ‘n messias of verlosser, soortgelyk aan die Christus-beeld in Rio de Janeiro. Twee Afrikaanssprekende beeldhouers, Ruhan Janse van Vuuren en André Prinsloo, is hiervoor verantwoordelik. In dieselfde gees werk die DA en ANC in die Paarl saam om Jan van Riebeeck-weg, waarin Mandela gestap het toe hy in 1990 uit die Victor Verster-gevangenis vrygelaat is, Mandela Freedom-weg te noem.

Helen Zille het gesê Mandela se gesig simboliseer “wat ons moet word in Suid-Afrika – een nasie.” Maar dan kan Mandela mos nie reeds die vader van die nasie wees nie? Wes-Kaapse ANC-lede het ook van hulle laat hoor. Marius Fransman: “Hoe wil ons hê ons kinders moet wees? Ons wil hê almal moet soos Mandela wees.” Dus geweldenaars? Lynne Brown: “Die enigste manier om Madiba se nalatenskap te bewaar, is om vir die verdruktes en armes te veg.” Al was Mandela stinkryk?

Vir die ANC-aktivis Russel Botman was dit nie genoeg dat daar ‘n Mandela-byeenkoms op die US-kampus gehou is nie. Hy het opsluit ook ‘n artikel vir publikasie aangebied. Hy beeld die blanke bewind as hardvogtig uit omdat Mandela as gevangene nie toegelaat is om sy ma en sy kind se begrafnis by te woon nie. “Intussen is Madiba self oorlede, en te oordeel na die nasie se reaksie, is dit hoe die meeste mense voel: dat sy dood ‘n gat in ons hart laat.” Botman reken “die pas van verandering [agteruitgang? is] veels te stadig.” Botman verwys na Mandela wat ‘n “HOP van die siel” bepleit het. Een van Botman se groot etniese helde, Trevor Manuel, is die mede-outeur van die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP). Botman se oorspronklike bydrae is dat ons nou ‘n “NOP van die siel” nodig het. Botman se omruiling van HOP en NOP berus egter op ‘n misvatting. Mandela het in 1999 in die parlement na ‘n “RDP (reconstruction and development plan) of the soul” verwys (Die Burger, 21 deser, p 15).

  • Op Vrydag, die 13de, het Die Burger ruimte gehad vir hierdie opmerking van Julius Malema: “Nelson Mandela se ware karakter was die een vóór 1994 toe mense hom ‘n terroris genoem het.” Hoe volslae gewelddadig of terroristies Mandela was, blyk uit sy oortuiging dat 14-jariges stemreg moet hê, oënskynlik omdat sulke jeugdiges uitstekend as “bevryders”/terroriste kan funksioneer. Daar is geen ander “bydrae” wat hulle op daardie ouderdom kan lewer nie. Die verlaging van die stemregouderdom sou die land ook in selfs groter mate as tans die prooi van swart mag gemaak het.

In sy rubriek poog Leopold Scholtz “om ‘n objektiewe beoordeling van Madiba se plek in die Suid-Afrikaanse geskiedenis te gee.” Hy toon in historiese perspektief aan hoe kommunisties en gewelddadig Mandela en die ANC was. Scholtz noem dit terrorisme. Hy wys ook op hoe anti-wit die jong Mandela was, maar wit kommuniste het hom mettertyd oortuig van hulle bruikbaarheid vir sy doel, naamlik die onverwerping van die blanke bewind. [In beginsel het Mandela geen beswaar teen kommunisme gehad nie. Sy beswaar was suiwer rassisties. Hy wou nie hê dat wit kommuniste, plaaslik en in Moskou, die lot van swartes bepaal nie (Long walk to freedom, 1995, p 115, 123-124, 132). Mandela se beswaar teen die doodstraf was op ‘n soortgelyke manier rassisties. Hy was teen die doodstraf omdat hoofsaaklik swartes tereggestel sou word.] Scholtz dink Mandela se latere “strewe tot versoening was eg … Mandela was nie volmaak nie, al sou ‘n vreemdeling wel dié indruk kon kry ná die uitbarsting van emosie in die Suid-Afrikaanse media ná sy oorlye. (Trouens, buitelandse media het baie objektiewer oor hom geoordeel as dié in Suid-Afrika).”

Tim du Plessis vertel van ‘n onderhoud wat hy in 1992 met Mandela gevoer het. Mandela het erken dat hy bitter oor sy lang verblyf in die tronk was en veral oor wat sy familie in die proses aangedoen is. Daar word sonder meer beweer dat Mandela “magteloos” in die tronk gesit het, terwyl dit algemeen bekend is dat sy tronkstraf aansienlik korter kon gewees het as hy bereid sou wees om geweld af te sweer, wat hy nooit wou doen nie. Du Plessis erken dat dit Mandela was wat “sy organisasie” [die ANC en SAKP] oorreed het om ‘n gewapende stryd aan te knoop. “Dit het minstens drie geslagte Suid-Afrikaners geleer politieke geweld is ‘n aanvaarbare manier om jou doel te bereik of om geskille te besleg … Suid-Afrika proe vandag nog die wrange vrugte van dié indra van geweld in die land se politieke kultuur.” Uit hierdie onverwagte oord kry ek dus steun vir my standpunt dat Mandela nie die vader van ons nasie is nie (want daar bestaan nie so ‘n nasie nie), maar dat hy wel die vader van die politieke geweld is wat tot op hede voortduur en waarvan daar geen einde in sig is nie.

Van die bedenklikste teks wat die afgelope tyd in Die Burger gepubliseer is, is afkomstig van Hannelie Booyens, ‘n joernalistiekdosent, wat al die pro-Mandela-koerantvoorbladsye wil lamineer en monteer in die gange van die Skool vir Kommunikasiestudies van die Noordwes-universiteit; klaarblyklik omdat sy ‘n groot Mandela-bewonderaar is. Sy is hoogs ontsteld dat honderde Potch-koshuisstudente, bv dié van Veritas, as deel van hulle ontvangs- en bekendstellingsritueel ‘n saluut gegee het wat haar aan die Nazi-saluut herinner. Dit is glo ‘n aanstootlike simbool van Ariese meerderwaardigheid en van “benouende denke”, “veral as dit gebeur op ‘n oorwegend wit en Afrikaanse kampus”. Booyens sien seker uit na die verwagte verswarting en verengelsing van hierdie einste kampus. Sy vertel dat sy vroeg Vrydagoggend, dus die dag toe die jongste Mandela-ophef in al sy felheid begin het, met verf en ‘n kwas na ‘n sypaadjie is waar daar ‘n swastika in die sement uitgekerf is. “Oor dié teken van haat het ek ‘n wit vredesduif geskilder met dié woorde: ‘Dankie, Madiba!'” Dit is ironies dat dit juis sy is wat in ‘n kampuspublikasie (13 Jun) teen implusiewe gedrag gemaan het. Sy het sekerlik nie besin oor hoe die kampus sou lyk as almal op haar manier uitdrukking aan hulle politieke oortuigings gee nie. Aangesien daar tans nog orde op die kampus gehandhaaf word, hoop ek die universiteitsowerheid tree ferm teen haar op.

  • Op Saterdag, die 14de, is Die Burger se hoofopskrif: “Laaste reis begin.” Die By-bylae kon die vorige week nie aan die Mandela-bohaai deelneem nie, gevolglik is hierdie hele uitgawe aan Mandela gewy. Daar is selfs die ingewing van twee volle bladsye strokiesprente. Daar is ‘n verslag oor ‘n onderhoud met een van Mandela se kamerade, Ahmed Kathra, waarin ‘n mens geen objektiwiteit te wagte moet wees nie.

Naas Henry Jeffreys, waarna hier bo verwys is, het Naspers ‘n ander joernalis in diens geneem wat graag in Die Burger spog oor sy wandade, insluitende misdade, tydens die UDF/ANC se terrorisme. Ek verwys na Johann Maarman, wat “‘n Victor Verster-alumnis” genoem word. Hy vertel met smaak van sy onwettige dade en die duiwelse rol wat mense soos predikante daarin gespeel het. Net soos Jeffreys plooi Maarman sy vertelling sodat hy ‘n mede-held in die Mandela-sage word.

  • Ek het verwag dat daar die soberheid sou wees om te vra: Wat kos Mandela se mediese uitgawes en versorging die land/belastingbetaler? En al die reise tussen Gauteng en die Transkei oor jare? En die talle byeenkomste en die begrafnis en alles wat daarmee saamhang, insluitende die byeenroep van spesiale sittings van politieke liggame, nasionaal, provinsiaal en plaaslik? Ensovoorts. Pleks daarvan vertel Rapport (15de) en Die Burger (17de) hulle lesers hoe baie die land finansieel gebaat het; glo dalk ‘n miljard rand. “Die wêreld” het immers hier besoek afgelê en hierdie buitelandse vet katte het van hulle en/of hulle regerings/instansies se geld hier bestee.

Watter gevolgtrekkings kan uit die voorafgaande gemaak word? Hermann Giliomee het moontlik die beste opsomming verskaf: Die mite het die mens vervang. Al die massamedia (pers, radio, rolprent, televisie, internet) neem met oorgawe hieraan deel. Dit lyk na ‘n georkestreerde poging, maar in werklikheid geskied dit grootliks impulsief, dus irrasioneel. In die huidige ideologiese klimaat sal geen wit mens op so ‘n skaal en so onkrities geprys word nie. Dit gaan vorentoe die uiterste deskundigheid en insig van historici verg om die (permanente) vervalsing van die geskiedenis te voorkom. Die eintlike gevolg van hierdie harlaboerla [lawaai, rumoer – HAT] is die bevordering van swart mag, met as implikasie die verdere geringskatting, verkleinering en vertrapping van blankes. Dit is waarskynlik die fondament waarop verskerpte anti-wit rassediskriminasie plaaslik gebou gaan word. Tog word daar voortgegaan met die absurde bewering dat Mandela ‘n nie-rassige nuwe Suid-Afrika nagelaat het.

Nico Koopman se verlange na Nelson Mandela

mandela_tronkseldeur Leon Lemmer

Daar is ‘n rubriekskrywer wat die vermoë het om my meer as enige ander te irriteer. Ek verwys na Nico Koopman, die dekaan van die fakulteit teologie aan die Universiteit Stellenbosch (US). Hy word reeds baie lank toegelaat om ‘n rubriek in Die Burger te skryf. ‘n Mens sou dié koerant kon vergewe as hy Koopman destyds as ‘n potensiële rubriekskrywer wou toets. Hierdie Naspers-publikasie gaan immers reeds lank van die standpunt uit dat “die bruin stem” gehoor moet word.

In ‘n stadium het Die Burger ‘n bruin redakteur, Henry Jeffreys, ‘n bruin senior adjunk-redakteur, Zelda Jongbloed, en ‘n bruin politieke redakteur, Heindrich Wyngaard, gehad. Vir die tradisionele, konserwatiewe, Westersgeöriënteerde lesers van dié koerant was dit nag. Weens die skerp daling in erkende joernalistieke standaarde het die sirkulasiesyfers spoedig dermate gesak dat ooreengekom is dat Jeffreys binne ‘n dag sy kantoor ontruim. Kort daarna is Jongbloed na Rapport uitgeskuif en het Wyngaard uit die joernalistiek koers gekry. Op hierdie manier het hierdie khoitopie tot ‘n einde gekom.

By die Naspers-koerante is die skielike vervanging van redakteurs en ander joernaliste geen ongewone verskynsel nie. In die geval van sulke blankes gebeur dit daarna selde dat teks afkomstig van hulle gepubliseer word. Die genoemde drie bruines word egter polities korrek anders behandel.

Jeffreys behartig steeds ‘n rubriek, wat as “Middelgrond” bekendstaan. Hy ag homself eerder swart as bruin en daar is by hom sekerlik geen gematigde of ewewigtige taksering van blankes nie. Byvoorbeeld, onlangs het hy lesers getrakteer op ‘n stommiteit deur te vewys na “die wandade van die fisieke en geestelike onteiening van die verlede” (20 Nov, p 8). Jeffreys se “middelgrond” is dat hy nooit moeg word om die lof van sy twee groot helde, die swart Nelson Mandela en die bruin Trevor Manuel, ongekwalifiseerd te besing nie.

Aan Jongbloed word steeds ‘n verbruikersbladsy in die koerant toevertrou. Sy het al herhaaldelik vertel dat sy militant anti-blank was. Die vraag is in hoeverre daardie negatiewe gesindheid werklik tot die verlede behoort. Selfs Wyngaard word steeds periodiek toegelaat om vlak subjektiwiteite, wat nóg kant nóg wal raak, in Naspers-koerante te publiseer. Hy het op ‘n keer daarop geroem dat hy op Caledon met gemiddeld (as ek reg onthou) ‘n D-simbool deur die matriekeksamen geskraap het. Feitlik onvermydelik beklee selfs hy deesdae, ingevolge die sug na ‘n khoitopie, ‘n pos aan die US.

Maar ek wil nie oor Koopman se “dampkring” (eens ‘n gewilde woord in Die Burger) skryf nie, maar oor Koopman self. Die aanleiding vir my skrywe is sy rubriek, “Godsdiens Aktueel”, met die opskrif: “Ek verlang steeds na Mandela” (Die Burger, 20 Nov, p 9). Dit behoort vir die kritiese leser dadelik duidelik te wees dat dit vir Koopman as bevrydingsteoloog nie in die eerste plek om godsdiens gaan nie, maar om politiek. Hy verdoesel sy politieke motiewe deur voor te gee dat dit ‘n verskuiwing van sistematiese teologie, wat veronderstel is om sy doseerplig te wees, na openbare teologie is. Reeds oor ‘n baie lang tyd versprei hy in feitlik iedere rubriek onverdunde ANC-propaganda. Daar is ook sterk tekens van anti-blanke sentiment aanwesig.

As daar iets is waarvan Koopman myns insiens hou, is dit wanneer ‘n NG Kerk-gemeente, bv sy predikant, hom dermate aan naïwiteit oorgee dat Koopman genooi word om daar oor “versoening” te kom preek. Dit gee dan aan Koopman ruim geleentheid om vir die rassistiese wittes die leviete voor te lees: hoe boos hulle was en hoe boos sommige steeds is, hoe siek hulle is en hoe hulle genees kan word om so kerngesond soos Nico Koopman te word.

Waarom Koopman is soos hy is en ‘n geesgenoot van Russel Botman is, word duidelik as albei se akademiese agtergrond in oënskou geneem word. Albei het in die teologie aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) studeer en is deur veral Jaap Durand en Dirkie Smit, onderskeidelik die inisieerder en skrywer van die Belhar-belydenis, beïnvloed. Sowel Koopman as Botman het myns insiens dieselfde buitengewoon klein register van tweedehandse idees. Hulle verwys by voorkeur en herhaaldelik na menswaardigheid, menseregte, versoening, geregtigheid, inklusiwiteit, diversiteit en multikulturaliteit. Koopman het die onderskeiding verwerf dat McBrolloks hom op 16 Januarie vanjaar tot Poephol van die Week verklaar het; ‘n feit wat maklik op die internet gekontroleer kan word. Naas die twee eertydse UWK-dosente wat ek pas genoem het, is Koopman se helde polities linkse teoloë soos Beyers Naudé en Willie Jonker.

Sowel Koopman as Botman het hoogs waarskynlik met apartheidsbeurse aan die UWK studeer. Wat ek wil hê, is dat hulle die integriteit moet hê om dit te erken. Ek wil ook weet of hulle al ooit dankie gesê het vir die skool- en naskoolse onderrig wat hulle tydens apartheid ontvang het. Botman roem daarop dat hy in 1976 in ‘n leidende hoedanigheid by die studente-onrus op die UWK-kampus betrokke was. Klippe is gegooi, vandalisme is gepleeg en geboue is afgebrand. Wat ek wil weet, is of Botman en sy mede-onrusstokers en -vandale al pogings aangewend het om die skade te vergoed wat hulle aan staatseiendom aangestig of aangerig het? Of skuil hulle, soos Desmond Tutu, vir eie gewin agter die duiwelse kairos-dwaalleer waarvolgens misdade wat teen apartheid gepleeg is, nie misdade is nie? In enige beskaafde samelewing behoort sulke gedrag die boosdoeners permanent ongeskik vir die bekleding van enige openbare pos te maak. In die nuwe Suid-Afrika sit daar egter baie sulke sondaars in baie hoë poste.

In sy rubriek van 20 November kontrasteer Koopman “die leiers in die apartheidsregering” met “leiers soos Nelson Mandela en Oliver Tambo, Albertina Sisulu en Helen Joseph”. Joseph se naam word slu bygevoeg sodat dit nie uitsluitlik ‘n wit/sleg en swart/goed kontras is nie. Die genoemde ANC-kamerade word deur Koopman geloof as “leiers wat staan vir menswaardigheid en vryheid, geregtigheid en waarheid, en vir offerbereidheid ter wille van noodlydendes. Die leiers was téén ontmensliking, uitbuiting, onreg en selfverryking”, Dít is reeds lank die refrein in die een Koopman-rubriek na die ander, maar Die Burger doen niks om die vloei van hierdie soort onverdunde gif, wat versoening beduiwel, stop te sit nie.

“Mandela en kie het die taak gehad om die oue te vernietig, maar die huidige leiers moet die reste van die oue afbreek én die nuwe te voorskyn bring. Dit is tog anders om apartheid af te breek as wat dit is om ‘n nuwe demokrasie te bou wat in ‘n komplekse werklikheid politieke, maatskaplike en ekonomiese welwees vir almal bring.” Die waarheid is dat Mandela en kie nie net apartheid wou vernietig nie, maar gepoog het om Suid-Afrika in sy geheel te ruïneer. Pleks van “welwees vir almal” is dit ‘n klein en dikwels eties bedenklike groepie wat buitensporig baie by die swart bewind baat vind. Koopman verkies om te eenogig te wees om dit op te let.

“Mandela het net een termyn geregeer en het dus minder tyd gehad om foute te maak. Hy het boonop geregeer in ‘n tyd toe die euforie rondom ‘n nuwe Suid-Afrika lewend was en toe die idealisering van struggle-helde baie groter was. Maar miskien wil die verlange na Mandela en kie juis nie stil word nie omdat ons tog gesien het hoe Mandela wel ook die weg na die nuwe baan, hoe hy in sy kort regeertyd help om die oue af te breek en in uiters komplekse tye die fondament van die nuwe help bou, hoe hy met integriteit en verantwoordelikheidsin bou aan ‘n samelewing van eenheid en begrip, versoening en vriendskap, geregtigheid en menswaardigheid.”

Dit is net by ANC-aktiviste soos Koopman dat daar “euforie rondom ‘n nuwe Suid-Afrika” en “die idealisering van struggle-helde” was. Dit is hy wat naïef en onkrities na Mandela verlang. Mandela was nie teen selfverryking gekant nie. Die stinkryk Mandela het bitter min in sy lewe gewerk. Mandela is nie die toonbeeld van “offerbereidheid ter wille van noodlydendes” nie. Hy het eerder homself en sy familie buitensporig verryk, maar Koopman kyk dit doelbewus mis.

Het Koopman dit al ooit nodig gevind om te wonder watter persentasie geldelike hulp van filantropiese ondernemings wat onder die Mandela-naam bedryf word, soos die kinderfonds, na blankes gekanaliseer word? Die bedrag is waarskynlik nul, maar ten spyte daarvan hou Koopman vol om Mandela met integriteit, versoening, geregtigheid en natuurlik nie-rassigheid te assosieer. Waar is Mandela se “ontfermende geregtigheid” en nie-rassigheid as dit by blankes kom? Dit is waarom ek op 29 September op Praag geskryf het: “Dit is vir my dikwels moeilik om te besluit of Botman of … Koopman … die grootste anti-akademiese euwel op die US-kampus is.”

Koopman probeer doelbewus om te mislei. Toestande in die land was nie tydens Mandela se bewind beter as nou omdat hy net vyf jaar lank die staatshoof was nie, maar gewoon omdat dit selfs vir die ANC nie moontlik is om dadelik af te breek wat oor eeue tydens die blanke bewind opgebou is nie. Hoe langer die swart bewind duur, des te meer is daar agteruitgang en verval op alle terreine. Ek het in my skrywe van 29 September op ander gevalle van hierdie selfde soort doelbewuste misleiding of oneerlikeid by Koopman gewys. Hy het valslik beweer dat nie-wittes tydens apartheid van universiteitsopleiding uitgesluit is; net so valslik dat daar nie nuwe uitsluitings teen wittes aan die Botman-US gepleeg word nie en dat etnisiteit net as ‘n tydelike rassediskriminasiemaatreël aan die US gebruik word. Koopman is deesdae, soos Botman, blatant ten gunste van rassediskriminasie teen blankes. Albei weet egter dat die UWK-vandale destyds klippe gegooi het met die oog op die afskaffing van alle rassediskriminasie. Daar is hier baie duidelik manteldraaiery.

Toe Koopman na aanleiding van erfenisdag op 25 September in Die Burger geskryf het, het hy op sy kenmerkend eensydige manier net oor die Belhar-belydenis, demokrasie en Mandela geskryf. Feitlik vanselfsprekend het hy ook na “apartheidsonreg” verwys. Alles wat die blankes oor eeue hier tot stand gebring het, insluitende die US, en al die goeie wat die NG Kerk vir bv Koopman en sy etniese groep gedoen het, insluitende die kweekskool op Stellenbosch, het hy halstarrig geïgnoreer. Skynbaar al wat prominent in Koopman se wêreldjie is, is sy verknogtheid aan ANC-politiek.

Perspektief is broodnodig. Koopman is die dekaan aan die US se fakulteit teologie, voorheen die kweekskool van die NG Kerk. Hy is veronderstel om akademiese leiding by die opleiding van predikante te gee. Tydens apartheid het daar deurgaans anti-apartheidstemme uit die kweekskool opgeklink, bv van Bennie Keet, Willie Jonker en Nico Smith. Die plek is sedertdien dermate getransformeer dat geen anti-ANC-stemme deesdae daar opklink nie; om van pro-blanke-, pro-Afrikaner- en pro-Afrikaans-stemme nie te praat nie. Geeneen in daardie fakulteit maak hoorbaar beswaar teen die feit dat die onderrigtaal in daardie fakulteit in selfs groter mate as in die res van die US verengels het nie.

By die aanstelling en bevordering van dosente speel ras/kleur en geslag, dus nie-akademiese oorwegings, ‘n deurslaggende rol. Op hierdie manier is die teologie-opleiding aan die US tot in sy kern vergiftig deur oud-UWK-dosente en -studente, waarvan Koopman een is. Die eertydse kweekskool van die NG Kerk het in die skoot geval van snood ondankbare, disrespekvolle en dislojale elemente, waarvan Koopman die toonbeeld is. Wat kan van die afgestudeerdes verwag word? Dat die meeste van hulle waarskynlik pro-ANC en pro-Belhar sal wees. Hierdie gif sal toenemend die hele NG Kerk deursuur, samesmelting met die VGK meebring en verseker dat Afrikaans as kerktaal in sy swernoot gaan.

My kommer oor Afrikaans is nie ongegrond nie. Die dislojaliteit teenoor Afrikaans by talle ontwikkelde bruines is algemeen bekend. ‘n Aantal jare gelede het Afrikaanssprekende bruin ouers die grenselose vermetelheid gehad om ses van hulle kinders by die Afrikaansmedium Laerskool Mikro in Kuilsrivier in te skryf en terselfdertyd te eis dat hulle onderrig in Engels moet wees. As die NG Kerk en die VGK saamsmelt, sal daar ongetwyfeld bruines by kerkbyeenkomste opdaag en eis dat die verrigtinge in Engels moet wees. As daar nie aan hulle eis gehoor gegee word nie, sal die bekende verwyte van liefdeloosheid en rassisme opklink.

In die lig van die voorafgaande kan minstens twee vrae gestel word. Is daar nie regsinnige reste in die NG Kerk en elders oor wat bereid is om ‘n kruistog te onderneem teen die toestand waarin die US se teologiese opleiding verval het nie? En was dit nie dalk onbillik van McBrolloks om Koopman vir net ‘n week lank tot poephol te verklaar nie?

Jonathan Jansen is ’n wolf in skaapsklere, resensie

Wyle Chris Louw
Wyle Chris Louw

deur Chris Louw

As Kovsies glo dat hul nuwe rektor, Jonathan Jansen, hom gaan beywer vir die behoud van Afrikaans as onderrigtaal aan hul universiteit, gaan hulle lelik ontnugter word. Rassetransformasie is Jansen se primêre doelwit. Afrikaans is hoogstens ’n instrument om dié doel te bereik en aan die einde van die proses sal Afrikaans die slagoffer wees.

In Knowledge in the Blood vertel Jansen hoe hy as dekaan van die fakulteit opvoedkunde aan die Universiteit van Pretoria Afrikaans strategies ingespan het om Afrikaners se vertroue te wen terwyl hy terselfdertyd die grondreëls doelgerig so verander het dat die taal as onderrigtaal noodwendig moes kwyn en verdwyn.

Jansen se vertrekpunt is dat Afrikaner-kultuur so deurtrek is van rassisme dat dit eenvoudig moet plek maak vir die vollediger inklusiwiteit en toeganklikheid van Engels. Die kernvraag is hoe om dit te doen sonder om Afrikaners te vervreem.

Die boek bied ’n merkwaardige insig in Jansen se benadering tot Afrikaners en sal waarskynlik as ’n teleurstelling kom vir lesers van sy gereelde rubrieke in Afrikaanse koerante. Waar hy in dié rubrieke bekend geword het vir skerp maar regverdige kritiek, spreek die boek ’n totale veroordeling uit oor Afrikaners as onredbare rassiste – minstens in hul verband as herkenbare etniese groepering.
Jansen se argument kan in kort soos volg weergegee word:

In 1994 is Suid-Afrika bevry van die bose stelsel van apartheid, wat ’n misdaad teen die mensdom was. Swart nasionalisme het finaal ge­seëvier en Afrikaners – die vaandeldraers van wit meerderwaardigheid en rassisme – is oortuigend verslaan.

Terwyl die openbare lewe reeds grootliks getransformeer is, word die verskansing van Afrikaner­nasionalisme in wit kerke, skole en universiteite voortgesit. Hy sê Afrikaners klou desperaat vas aan dié laaste politieke ruimte om ras, kultuur en taal te verdedig. Dis juis hier waar die “kennis in die bloed” onkrities oorgedra en bevestig word.

Wat ter sprake is, skryf Jansen, is “oorgedraagde kennis” – in wese rassisme – van die ouer geslag na ’n jonger geslag wat nie self eerstehandse ervaring van die verlede het nie, maar in wie die ou vooroordele voortleef.

Dié “oordrag van kennis” berus op gebrekkige insigte in die verlede. “Daar bly ’n diepe ontkenning van ’n kriminele apartheidsverlede onder wit Afrikanerkinders en hul lewende ouers,” skryf Jansen.

Dit is moontlik omdat die Afrikanerkind die produk is van ’n intense stel geslote interaksies – taal, skool, kerk, boeke, tydskrifte, radio en televisie, wat dieselfde waardes voortdurend herbevestig.

Kultuurorganisasies en kunstefeeste soos die KKNK en Aardklop – en selfs die jaarlikse Oppikoppi-rockfees – staan volgens Jansen in diens van ’n eksklusiewe beves­tiging van die geslote Afrikaner-kultuur. Hier word “stryde en prestasies van die verlede” as “nostalgiese verheerliking [van] vervloë helde en gebeure” kragtig aan die nuwe geslag oorgedra.

Noudat kru rassisme nie meer aanvaarbaar is nie, vind dit volgens Jansen by Afrikaners uitdrukking in verwysings na kultuur, taal en groepsidentiteit.

Afrikaanse media soos Rapport, Die Burger, Beeld en Volksblad is volgens Jansen deurtrek van stories oor die bedreiging van die Afrikaner-identiteit; die aftakeling van die Afrikaanse taal; hoe Afrikaanse skole geteiken word; die verlies aan werksgeleenthede ten gunste van swart mense; en die einde van Afrikaanse plekname.

Etniese oervrese word vir kommersiële redes uitgebuit, met “skreeuende opskrifte” oor wreedaardige moorde op wit mense wat oor en oor herhaal word. So word misdaad voorgestel as volksmoord.

Die vraag is dan, volgens Jansen, hoe Afrikaners se ongewenste narratief verbreek kan word sodat lede van ’n eksklusiewe en geïsoleerde gemeenskap konstruktief in ’n nie-rassige samelewing geassimileer kan word. Anders gestel: Hoe kan die oorwonne Afrikaner-gemeenskap gelei word om sonder verset “tuis te voel” in die transformasie-agenda?

As akademikus val Jansen se fokus uiteraard op die rol van universiteite, en in dié geval die Universiteit van Pretoria. Sy ervaring by Tukkies word as ’n gevallestudie aangebied wat vermoedelik ook op ander universiteite van toepassing gemaak behoort te word.

In Jansen se argument was Tukkies die bakermat van ’n kultuur van wit meerderwaardigheid en Afrikaner-patriargie, wat in ’n sterk outoritêre ingesteldheid gegrond is. Die insulêre aard van die Afrikaner-kultuur – aangehelp deur jare van akademiese sanksies – het uiting gevind in die ondemokratiese bestuurstyl en ’n verstokte kurrikulum-inhoud.

Jansen se basiese vertrekpunt is dat die Afrikaner-kultuur in wese onhervormbaar is, maar dat dit strategies onvanpas is om dit direk te konfronteer. Hy glo elemente van dié kultuur – die respek vir meerderes en outoritêre besluitneming – moet eerder ingespan word as instrumente om die transformasie-agenda te bespoedig.

Implisiet aan dié argument is die wenslikheid daarvan dat die proses onder die leiding van ’n (generies) swart persoon moet geskied wat ’n deurleefde insig in nie-rassigheid het; ’n wit Afrikaner-leier loop die gevaar van opportunisme wat tot onegte transformasie en selfs onbedoelde aberrasies kan lei.

Die swart leier moet deur sy optrede ’n onberispelike voorbeeld stel. Afrikaners se rassevooroordeel sal op dié wyse ondergrawe word deur die respek vir gesag wat deel van hul kultuur is, en hulle sal inkoop by die agenda.

Afrikaners se aandrang op Afrikaans as onderrigmedium het, volgens Jansen, eintlik maar ten doel om ’n “language barrier” te skep; dis ’n dekmantel om wit bevoorregting te verskans en lede van ander rassegroepe op die kampus te vervreem.

Die groot kuns is hoe Afrikaners se goedgesindheid behou kan word terwyl ’n agenda deurgevoer word wat strydig is met ’n anachronistiese kultuur wat ondermyn moet word. Jansen se oplossing vir die dilemma is gesetel in die konsep van “beleefdheid”, wat hy as ’n kernbeginsel by Afrikaners ervaar. Beleefdheid as strategiese opsie behels ’n empatiese benadering tot Afrikaners se weerstand teen verandering.

Terwyl Afrikaans – minstens voorlopig – as onderrigmedium behou word, en mense in hul eie taal by gesprekvoering betrek word, word die konteks doelgerig verander: Swart studente met ’n voorkeur vir Engels word op groot skaal tot die universiteit toegelaat en dosente word van oral in die (Engelse) wêreld gesoek en aangestel op grond van bewese akademiese kundigheid.

Jansen sê in sy ervaring is die kwaliteit van universiteitsonderrig vir die meeste Afrikaner-­ouers ononderhandelbaar. Afrikaners is “voorwaardelike pragmatiste”; solank bepaalde standaarde en waardes verseker is, bly hulle lojaal.

In hierdie konteks was dit nie nodig om Afrikaans as onderrig­medium by Tukkies af te skaf en onwelkome konflik te skep nie. Die demografiese grondverskuiwing het ’n nuwe dinamika losgemaak en die reëls van die spel onherroeplik verander.

Engels, skryf Jansen, het markwaarde vir die nuwe mobiele en globale klas van kenniswerkers onder Afrikaners, en Afrikaner-pragmatisme sal in dié konteks self sorg vir die finale uitfasering van Afrikaans as universiteitstaal. By Tukkies was die taalvoorkeur van die meerderheid studente uiteindelik beslissend Engels.

“Geleë in een van die mees kosmopolitiese stede in Afrika, op die kruispaaie van vele internasionale kulturele strominge, sal die UP onafwendbaar in die rigting van ’n Engelsmedium-universiteit beweeg. Binne die volgende dekade sal daar baie min Afrikaans wees by hierdie eertydse bastion van Afrikaner-nasionalisme.”

Jansen sê wat hy by Tukkies veral roerend gevind het, was dat jong, wit Afrikaanse studente hom bedank het vir sy leidende rol in ’n postkonflik- pedagogie en die transforma- sie wat dit in hul lewe gebring het.

Dit is duidelik dat Jansen Afrikaner-studente in ’n dialoog wil betrek wat geen “oop gesprek” is nie. Hy het hulle by voorbaat kollektief aan growwe rassisme skuldig bevind. Wat hy bied, is ’n empatiese oor om hulle te lei na sy eie insigte.

Die afloop van die gesprek is reeds bepaal: Dat Afrikaners hulle taal en kultuur sal prysgee in die volle kennis van die sondigheid wat daarin vervat is sodat hulle kan opgaan in die ideaal van ’n Engels-georiënteerde nie-rassigheid soos deur swart nasionalisme versinnebeeld.

Knowledge in the Blood: Confronting Race and the Apartheid Past, deur Jonathan D. Jansen. UCT Press/Stanford University Press. 2009.

Hierdie resensie het in 2009 vir die eerste keer in Rapport verskyn.

Russel Botman op die Rooiplein

botman_rooiplein

deur Leon Lemmer

Aan die Universiteit Stellenbosch (US) word die ANC se vakansiedae, soos die herdenking van Sharpeville, die Soweto-opstand en die paswetoptog deur hardegat vroue, deesdae graag gedenk. Gebeure sonder sodanige “vryheidsdimensie”, soos Beskawingsdag (6 April) en Afrikaansdag (14 Augustus), word glad nie erken nie. Die universiteit as akademiese inrigting is egter van huis uit ‘n Westerse idee. Op die kontinuum van beskaaf na onbeskaaf word die egte universiteit by die beskaafde pool en vandalisme, misdaad, geweld en terrorisme, wat met die UDF/ANC geassosieer word, by die onbeskaafde pool aangetref. ‘n Mens sou met reg kon verwag dat ‘n egte universiteit hom by die beskaafde pool sou posisioneer, maar aan die Botman-US is assosiasie met ANC-politiek veel eerder die geval.

Russell Botman, die US-rektor, se jongste skuif is om amptelik nie net ‘n enkele dag vir sy politiek te oormerk nie, maar ‘n hele week. Van Maandag 30 September tot Vrydag 4 Oktober gaan die US sy eerste diversiteitsweek vier. Dat diversiteit by die US se studente aangetref word, bv dat sommige akademies aan ‘n universiteit hoort en ander nie, word seker algemeen erken, maar dit kan kwalik afdoende rede vir feesviering wees. Wat Botman wil hê, is dat al die studente verpligte integrasie, veral gedwonge rasse-integrasie, moet vier. Byvoorbeeld, die vryheid om te kies tussen ‘n mono- en ‘n multikulturele koshuis word nie aan die Botman-US geduld nie.

Botman is aktief besig om die US van ‘n Afrikaans- na ‘n Engelstalige universiteit te transformeer. Dat die dominansie van Engels vir Botman erns is, blyk uit die feit dat die embleem vir hierdie fees net in Engels is: “Celebrating Diversity: Let US come together; a kaleidoscope of people.” Om die voorkeur vir Engels verder te beklemtoon, is die feesprogram net in Engels beskikbaar.

Selfs Wannie Carstens begin insien waarheen die Botman-US met Afrikaans op pad is: “My droom is dat die US ‘n plek sal wees waar studente weer [!] ‘n volwaardige Afrikaanse tersiêre opleiding sal kan kry en ons dan nie meer hoef te wonder oor Afrikaans aan die US nie” (Die Burger, 27 deser, p 5, en 28 deser, p 7; ook LitNet, 27 deser).

Tensy anders vermeld, is hierdie skrywe gebaseer op inligting wat op die US-webwerf verskyn. Op daardie webwerf is Afrikaanse teks deesdae via Engels te kry en nie andersom nie. Die Burger (9 deser, p 6) het dit in orde gevind om ‘n onkritiese berig oor die diversiteitsweek te publiseer. Sedertdien is ‘n YouTube-video met net ‘n Engelse titel, “Maties: On being born free,” op die US-webwerf gepubliseer (sien onder dié paragraaf). Sewe studente gee daarin hulle eenders klinkende menings, naamlik een wit student wat geradbraakte Afrikaans praat, een wit student wat Engels praat, twee bruines wat Engels praat, twee swartes wat Engels praat en een bruine wat Afrikaans, Engels en Xhosa praat. Daarmee word weer eens bevestig dat die Botman-US oorwegend ‘n nie-wit Engelse universiteit wil wees. Selfs Botman se troetelfrase, “born frees”, word nie deur hierdie studente in Afrikaans vertaal nie.

Genoemde sewe studente herhaal papegaai-agtig Botman-propaganda. Daar is geen teken van pogings tot oorspronklike of eie denke nie. Die studente gaan durende die diversiteitsweek ook die geleentheid kry om hulle menings oor hierdie onderwerp op tafeldoeke te skryf, wat daarna gebind gaan word asof hulle kosbare kleinode is. Diversiteit van kleur, taal, kultuur, ens, word erken. Nêrens is daar egter enige aanduiding dat diversiteit in denke of menings gekoester en aangemoedig word nie. Ons het hier met ‘n Stalinistiese ideëkorset te make; ‘n diversiteitsviering vir eendersdenkendes. Dit is die absolute teendeel van wat ‘n universiteit behoort te wees.

David Limbaugh skryf: “The Left glorifies diversity of race and ethnicity, it actively opposes diversity of thought, considering only leftist ideas acceptable for dissemination. The very ideal of education to create an atmosphere of open inquiry is tacitly mocked” (Ben Shapiro, Brainwashed Nashville: WND Books, 2004, Kindle 117). Botman is ongetwyfeld ‘n verpersoonliking hiervan. Kyk sy woernaal-aflewerings (13, 21 en 30 Aug) op die US-webwerf.

Botman konstrueer ons identiteit asof ons almal Afrikane is. Ons is glo nie bloot geografies Afrikane nie, maar ook vanweë waardes, waarvan die kern ubuntu is. Ubuntu is “Afrika se geskenk aan die mensdom”. Afrika ontvang dus nie net nie, want hy het mos die ubuntu-kleinood aan ons geskenk. (Oor ubuntu: Praag 15 Sep.) Naas die grondwet, hemel Botman die Nasionale Ontwikkelingsplan op. (Oor die NOP: Praag 22 Sep). Ons het, volgens Botman se jongste blog (27 deser), glo ‘n “NOP van die siel” nodig. Aan Europese of Westerse beskawing en daardie voortreflike waardes gee Botman opsetlik geen erkenning nie. Daar is niks nuut in wat hy hier sê. Botman kom telkens met dieselfde storie. Maar hy bly in die waan dat hulle kosbare pêrels is. Die teks van die eersgenoemde drie blog-aflewerings is feitlik woordeliks in Die Burger (25 deser, p 15) geherpubliseer.

Hermann Giliomee noem dat in ‘n opname wat vyf jaar gelede onder US-Studente gedoen is “meer as 80% van die Afrikaanse studente en meer as 70% van die Engelssprekendes aangedui [het] dat hulle ‘hoofsaaklik Afrikaans as voertaal verkies'” (Die Burger, 19 deser, p 20). Dit is hierdie soort anti-diversiteits- en anti-transformatoriese feite wat Botman ontken en met sy propaganda wil teenwerk.

Die “kunstenaars” wat by die diversiteitsviering gaan optree, is ‘n kaleidoskoop. Die Heuwels Fantasies is ‘n wit, Afrikaanse, elektroniese jazzgroep. DJ Fresh is ‘n wit Brit en radio-omroeper met ‘n voorliefde vir trommusiek. Siv Ngesi is ‘n swart komediant van “Race Card”-faam. (‘n Resensie van Ngesi se verhoogoptrede kan op LitNet, 6 deser, gelees word.) Marc Lottering is ‘n bruin komediant. In ‘n opvolgberig op die webwerf is die twee nie-wit kunstenaars sterk aanbeveel; nie die wittes nie. Soos verwag kon word, is daar nie plek op die program vir bv Afrikaanse luisterliedjies of vir boeremusiek nie. In Botman se denke strek diversiteit en inklusiwiteit nie só ver nie.

Die diversiteitsweek word beskryf as ‘n “fees van kleure” en ‘n “kaleidoskoop van mense en idees.” Die vraag is natuurlik in hoeverre nie- en anti-Botman- en nie- en anti-ANC-idees verwelkom of selfs toegelaat sal word. Botman begeer ongetwyfeld ‘n polities linkse fees. In sy skrywe van 6 deser stel hy dit uitdruklik: “Ons gee met ‘n rits opwindende aktiwiteite uitdrukking aan die ideaal van inklusiwiteit.” As jy deel in “die strewe om in ons verskeidenheid verenig te wees” is jy welkom om deel te neem. “Diversiteit is een van die hoekstene van die Universiteit se nuwe Visie 2030. Ons wil meer inklusief word … Ek wil graag voorstelle … kry oor hoe ons ons inklusiwiteit kan verbeter … Die US pluk reeds die vrugte van diversiteit.”

Dit is baie duidelik dat wat diversiteit en inklusiwiteit betref, daar geen moontlikheid van meningsverandering by Botman is nie. Die nodige openheid vir ander benaderings ontbreek by hom. ‘n Kaleidoskoop van idees/standpunte is onwelkom. Al waarna Botman soek, is bevestiging van sy dogmas. Hy wil weet hoe hy vorentoe in selfs groter mate sy politieke oogmerke aan die US kan opdring. Daar is selfs ‘n Sentrum vir Inklusiwiteit geskep met die bevrydingsteoloog Llewellyn MacMaster as projekleier. MacMaster se vertolking van sy missie is dat hy die persepsie dat die US wit en Afrikaans is, moet afbreek.

Die feesprogram lewer talle pêrels op. Groot pryse kan gewen word as jou antwoord op die volgende vraag aan Botman se verwagtinge voldoen: “What does it mean to be ‘born free'”? Botman is tans behep met “die aankoms op kampus vroeër vanjaar van ons eerste ‘vrygebore’ studente – jongmense wat sedert die 1994-verkiesing gebore is.” “Vry” te midde van gedwonge rasse-integrasie op alle terreine? Waarvan hierdie studente sedert geboorte “bevry” is, is apartheid en natuurlik ook blanke politieke gesag. Wat Botman impliseer, is dat regering deur wittes sleg en regering deur swartes goed is. Wat hy nie noem nie, is dat hierdie “vrygebore” studente, as hulle wit is, glad nie vry van rassediskriminasie in die land, insluitende op die US-kampus, is nie. Voorkeur word in iedere moontlike opsig (bv by toelating, beurse en koshuisplasing) kragtens die US se transformasiebeleid aan nie-wit studente gegee.

Daar gaan ‘n “liquorice allsorts giveaway” wees. Botman sal nie malvalekkers uitdeel nie, want hulle is tradisioneel net wit en pienk. In ‘n pakkie soethoutlekkers word die enkele wit lekkers deur die ander kleure oordonder. Die rede waarom hierdie lekkers uitnemend aan Botman se oogmerke voldoen, is omdat daar swart in iedere lekker is. Die swartes is oral. Die lekkers simboliseer dus die soort inklusiwiteit of rasse-integrasie wat Botman so hartstogtelik begeer.

Behalwe hierdie lekkers gaan koffie ook beskikbaar gestel word. Teen die kleur van koffie sal Botman nie beswaar opper nie en as melk bygevoeg word, word sy verlangde rasse-integrasie gesimboliseer. Die roomys wat uitgedeel gaan word, is meer problematies, behalwe as net sjokoladegeur beskikbaar gaan wees. As vanieljeroomys toegelaat word, sou swartmagaktiviste troos kon put uit die feit dat dit hoofsaaklik nie-wittes is wat vanielje in Sentraal-Amerika, Indonesië en op die eilande in die Indiese Oseaan produseer.

Liewe leser, waar dink u sou ‘n mens Botman en sy lekkers en roomys (albei 30 September) en koffie (2 Oktober) kon opspoor? Op die Rooiplein! En wat is op 3 Oktober die kersie op die diversiteitskoek? Niemand anders nie as André Keet, die oud-UWK-student en -onderwyser wat tans die direkteur van die Instituut vir Versoening en Sosiale Geregtigheid aan die Universiteit Vrystaat is. Hy gaan as die gasspreker optree. Hierdie instituut is gestig as teenvoeter vir die Reitz-video. ‘n Mens kan jou kwalik ‘n spreker voorstel wat in groter mate in die kraam van Botman sal praat.

Universiteite is veronderstel om onderrig en opvoeding aan studente te verskaf. Wanneer die laaste feesdag op 4 Oktober aanbreek behoort die studente egter dermate gebreinspoel te wees dat hulle die “Festival of Colours” sal geniet: “Throw coloured powder at each other and celebrate wildly.” Ek neem aan dat wit nie ‘n gekleurde poeier is nie. My vermoede word bevestig deurdat deelnemers aangemoedig word om in wit kleredrag op te daag. Dus wat wit is, moet ‘n ander kleur kry. Die studente sal dus die week in al die kleure van die reënboog kan afsluit. Daar sal nie ‘n enkele witte oorbly nie. Inderdaad ware transformasie; diversiteit en inklusiwiteit waar wit studente ‘n ander kleur aanneem.

Gedurende hierdie diversiteitsweek sal studente armbande met gekleurde krale vir hulleself op die Rooiplein kan inryg. Rooi krale dui aan dat jy ‘n Suid-Afrikaner is. Hierin kan ‘n mens seker erkenning lees van die sterk kommunistiese element in die ANC en in die nuwe Suid-Afrika. Jy mag wél wit krale in jou armband gebruik, maar daarmee dui jy nie jou velkleur aan nie, maar bloot dat jy ‘n eerste generasie Matie is. Velkleuraanduiding met krale is taboo. Ook mag jy nie krale gebruik om aan te dui of jy Afrikaans- of Engelssprekend is nie. As Botman krale kon vind wat van wit na swart verander (om sy voorkeur velkleur aan te dui) en ook krale wat aanvanklik Afrikaans en dan mettertyd Engels aandui, sou hulle daar gewees het. Sulke krale sou Botman se tweeledige ideaal uitbeeld, naamlik om die US (en die dorp – kyk sy intreerede as rektor) te verswart en die US te verengels.

Die fundamentele vraag wat gevra moet word, is of hierdie diversiteitsviering op egte akademiese oorwegings berus of gewoon met politiek te make het. Wat opval, is die deurlopende oorbewustheid van kleur (waarop ek met my kommentaar inspeel), maar hiervoor sal apartheid en dus die wittes die skuld kry. Vir my lyk dit asof Botman veral drie rolle vertolk. Eerstens is hy ‘n bevrydingsteoloog wat bepaalde politieke dogmas aanhang. Tweedens is hy ‘n UDF/ANC-aktivis wat in woord en daad die ANC ondersteun. Derdens gebruik hy sy akademiese pos as dekmantel of voertuig vir sy politieke dogmas en ANC-propaganda.

Daar is klaarblyklik minstens drie dinge wat Botman wil afskaal of transformeer: Westerse invloed, wittes en Afrikaans. Daarteenoor is daar minstens drie dinge wat hy openlik bevorder: Afrika, nie-wittes (in sy terminologie is hulle almal swart) en Engels (met ‘n kniebuiging na swart Afrika-tale). Tradisionele Maties word nie deur Botman die vryheid gegun om die kern van hulle menswees, naamlik Westerse beskaafdheid, blanke etnisiteit en Afrikaanssprekendheid, in bv daardie krale uit te beeld nie. Botman skryf voor wat uitgebeeld mag word.

Wanneer sonder Botman ‘n dag af (om van ‘n week nie te praat nie) vir die viering van ‘n egte akademiese aangeleentheid? Ek noem vervolgens vyf voorbeelde.

(1) Waarom word die nie-rassistiese en nie-seksistiese toelatingsbeleid van bv die US se mediese fakulteit nie gevier nie? Die antwoord is omdat sodanige beleid nie bestaan nie. Rassistiese en seksistiese oorwegings weeg by studente-toelating swaarder as akademiese prestasie. Dit is vir my dikwels moeilik om te besluit of Botman of Nico Koopman, die dekaan van die US se fakulteit teologie, die grootste anti-akademiese euwel op die US-kampus is. Die sobere antwoord is heel moontlik dat Koopman se uitlatings meer politieke gif bevat, maar dat Botman uit hoofde van sy amp meer akademiese skade aanrig.

Op 18 deser skryf Koopman in Die Burger (p 11) oor die US se vereiste dat studente by aansoek om toelating hulle “etnisiteit en kleur” moet openbaar. Hy beweer dat groepe in die verlede van universiteitsopleiding uitgesluit is. Tog weet hy sekerlik dat die “apartheidsregime” sedert 1960 ruim voorsiening vir universiteitsgeriewe en studiebeurse vir bruin, swart en Indiërstudente gemaak het. (Sowel Botman as Koopman het heel moontlik sulke “apartheidstudiebeurse” ontvang, maar hulle versuim om dit te erken.) Die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) se afstandsonderrig was ook aan almal beskikbaar. Reeds sedert 1960 is hierdie uitsluitstorie van Koopman ‘n leuen. As “die bruin groep in Suid-Afrika so ‘n lae teenwoordigheid aan universiteite geniet,” is dit nie apartheid of die wittes se skuld nie. Die bruines moet self verantwoordelikheid hiervoor aanvaar. Daar kan ‘n gebrek aan akademiese aanleg of belangstelling of motivering, ens, by bruines wees.

Hierdie fiktiewe uitsluitings waarna Koopman verwys, hoef volgens hom “nie tot nuwe vorme van uitsluiting te lei nie. Dis nie verniet dat die idee van ‘n inklusiwiteit wat nie tot nuwe uitsluitings lei nie, so sentraal staan in die institutionele strategie van die Universiteit Stellenbosch nie.” As dit naasteby die waarheid is, kan Koopman gerus verduidelik waarom talle wittes met gemiddeld ‘n A-simbool in matriek van mediese studie vir die graad MBChB uitgesluit word, terwyl alle nie-wittes met ‘n sodanige A- (en selfs B- of C-) simbool toegelaat word. Dit is ‘n nuwe soort uitsluiting waarvan Koopman sekerlik bewus is, maar hy verdoesel doelbewus hierdie waarheid. Voor “bevryding” is geen student tot MBChB-studie aan die US toegelaat sonder ‘n matriekgemiddeld van ‘n A-simbool nie. Deesdae is dit eerder die reël as die uitsondering.

Koopman gaan dan voort om te beweer dat die rol wat etnisiteit of kleur by toelating aan die US speel, “slegs as ‘n tydelike maatreël gebruik moet word” om “onregte en ongelykhede … reg te stel.” Daarmee bevestig hy dat hy ten gunste van rassediskriminasie teen blankes, en net blankes, is. Hy gee geen aanduiding van ‘n datum waarop die beweerde “onregte en ongelykhede” reggestel sal wees sodat hy en sy kamerade hulle rassediskriminasie kan ontgroei nie. Ek dink ek weet wanneer diesulkes rassediskriminasie teen blankes gaan ophef: Wanneer die perde horings kry.

Bevrydingsteoloë soos Botman, Koopman en MacMaster (en sekerlik Desmond Tutu) laat my dink aan wat Alexis de Tocqueville (1805-1859) raakgesien het: “When one meets a missionary one is often ‘surprised to meet a politician where you expected to find a priest'” (Peter Balakian, The Burning Tigris, New York: HarperCollins, 2007, Kindle 5259). Wanneer Koopman besin oor die plaaslike kerkgenootskappe se erfenis, dan gaan dit vir hom oor die Belhar-belydenis, demokrasie en Nelson Mandela (Die Burger, 25 deser, p 15). Hy het niks positiefs oor bv die NG Kerk te sê nie. Die stekie na “apartheidsonreg” het hy ook nie agterweë gelaat nie.

Hier volg nog vier voorbeelde van akademiese sake wat doelbewus aan die Botman-US van besinning en viering uitgesluit word. (2) Waarom word die klem nie op akademiese standaarde geplaas nie? Omdat dit negatief op transformasie sal inwerk. (3) Waarom word akademiese vryheid nie gevier nie? Omdat dit ‘n platform vir nie- en anti-Botman-ideologie kan skep. (4) Waarom word universitêre outonomie nie gekoester nie? Omdat daar by Botman en sy meelopers geen begeerte is om hulle in enige opsig van ANC-ideologie te distansieer nie.

(5) Waarom nie die blankes huldig wat die US tot stand gebring en as ‘n akademies uitnemende Afrikaanse universiteit gevestig en uitgebou het nie? Omdat die vernietiging van die wit en Afrikaanse US van weleer voor die US se eeufeesviering in 2018 vir die Botman-bewind erns is. Dit is waarop Botman se ideaal van totale transformasie neerkom.

In werklikheid is daar egter niks in die wesenlike akademiese aard van ‘n universiteit wat toespitsing op ‘n bepaalde kultuurgroep, bv Westerlinge of net Afrikaners, en die gebruik van ‘n enkele onderrigtaal, bv Afrikaans, ongewens maak nie. Diversiteit en inklusiwiteit ingevolge die Botman-idioom is nie ‘n wesenskenmerk van ‘n universiteit nie. Die motivering vir hierdie opdringing moet in die politiek van die oomblik gesoek word.

Aan die US is daar in die apartheidsera nooit ‘n week vir ideologiese indoktrinasie afgesonder nie. Hoe kan so iets nou aanvaarbaar wees?

Amanda Gouws, ‘n apologeet vir babaverkragtings?

roodt_dan_wiki

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Historici sal seker nog in die dekades vorentoe skryf oor die ineenstorting van ons universiteite, veral in die geesteswetenskappe. Politieke gedienstigheid, regstellende aksie en ‘n algemene vervlakking het veroorsaak dat ons naby aan ‘n tipe Sowjet-konformisme gekom het.

Politieke korrektheid en die opsê van clichés oor ras, gelykheid en feminisme, is al waarin dosente in die geesteswetenskappe belangstel, te oordeel aan sommige van hul openbare uitsprake. Voeg daarby die gereelde heksejagte teen andersdenkendes en toepassing van sensuur op die minder aangename aspekte van die Suid-Afrikaanse werklikheid, en ons besef watter volslae krisis daar reeds heers.

‘n Week of wat gelede vaar prof. Amanda Gouws van die Universiteit van Stellenbosch in Die Burger uit en raak die volgende kwyt:

“Toe Louise Mabille se rassistiese skrywe op die Praag-webwerf onder my aandag kom, het ek besluit om nie te reageer nie omdat ek glo dié regse, onverdraagsame en rassistiese webwerf verdien geen publisiteit nie.

“Dan Roodt en sy skrywes is gewoonlik net so oningelig soos dié van Mabille. Wat Mabille se situasie egter anders maak as dié van Roodt is dat sy ’n dosent in filosofie aan die Universiteit van Pretoria was (sy het blykbaar bedank onder die druk wat haar skrywe veroorsaak het).

“’n Mens wonder wat Mabille haar studente geleer het en hoe haar eie opleiding so gebrekkig kan wees.”

Akademici soos Gouws is eintlik blote ANC-amptenare, soortgelyk aan die sekretaresses van Luthuli-huis. Hulle poog lankal nie eens meer om ‘n fasade van ewewigtigheid te handhaaf of darem te verwys na ‘n voorbeeld of bevinding wat hul stellings kan illustreer, al kan hulle niks van wat hulle sê bewys nie.

In bogaande aanhaling word ‘n swetterjoel stellings gemaak, die een so ongeloofwaardig soos die ander. Maar Gouws beroep haar op sowel kleingeestigheid as vooroordeel, wat enige denkproses of kritiese besinning moet verhoed.

In hul krampagtige basuingeskal oor ras en rassisme, meen die lakeie van die korrupte, gewelddadige misdadigers wat ons regeer, dat hulle die geneesal vir hul eie onvermoë en onkunde gevind het. Dit maak hul so te sê alwetend, goddelik. Daar is iets soos die Dunning-Kruger-effek wat op die volgende neerkom:

“‘n Kognitiewe vooroordeel waardeur onkundige individue onder die wanindruk van hul meerderwaardigheid verkeer en foutiewelik hul vermoë hoër as die gemiddeld skat. Dié vooroordeel word toegeskryf aan ‘n metakognitiewe onvermoë van onkundiges om hul foute raak te sien.”

Die gemak waarmee Gouws haar eie alwetendheid teenoor my en dr. Louise Mabille poneer, is tipies van die Dunning-Kruger effek: slegs ‘n onkundige of selfs dom persoon is tot so iets in staat. Maar kom ons lys die stellings wat Gouws maak om nog verder onder die indruk te kom van haar redenasievermoëns wat so min of meer op dié van ‘n laat-middeleeuse inkwisiteur geskoei is:

  • Louise Mabille se skrywe is rassisties;
  • Praag se webwerf is regs, rassisties en onverdraagsaam;
  • Dan Roodt se skrywes is gewoonlik oningelig;
  • Louise Mabille se opleiding is gebrekkig.

Behalwe dat Gouws, die professor aan die Stellenbosse Universiteit, geen, maar géén bewysvoering vir enige van haar stellings aanbied nie, is elkeen van hulle boonop verkeerd. Daar was niks “rassisties” aan Mabille se skrywe nie, aangesien die verband wat sy tussen babaverkragtings en swart kultuur raaksien, in ‘n akademiese artikel deur ‘n antropoloog van die Universiteit van Kwazulu-Natal, Suzanne Leclerc-Madlala vasgestel is: “On The Virgin Cleansing Myth: Gendered Bodies, AIDS and Ethnomedicine” in African Journal of AIDS Research 1 (2): 87–95.

Gouws en die Universiteit van Stellenbosch is onverdraagsaam teenoor, nie net standpunte of interpretasies wat van hul polities korrekte mites verskil nie, maar teenoor die waarheid self. Wat moet ‘n mens dit daarom noem as Amanda Gouws praag “regs, rassisties en onverdraagsaam” noem? ‘n Soort Freudiaanse ontkenning? Eintlik wéét sy dat sy onverdraagsaam, dom, dogmaties, fundamentalisties – en alles wat daarmee saamhang – is, maar projekteer haar eie toestand op ons. Teenoor ‘n koerant soos Die Burger wat bloot klakkeloos ANC-propaganda – of DA-propaganda, wat dieselfde ding is – publiseer en feitlik geen debat, gesprek of dialoog duld nie, skitter praag in sy ekumeniese verdraagsaamheid teenoor meer as een waarheid en interpretasie. Te midde van die maatskaplike en politieke krisis in Suid-Afrika, met volslae wetteloosheid, korrupsie en dalende standaarde, handhaaf ons die reëls van beskaafde debat en meningswisseling. Uiteraard skram ons ook nie van polemiek weg nie, want te midde van leuens wat by die vullisvragmotor vol daagliks in ons land gestort word, is dit soms ook nodig om skerp te wees.

Is my skrywes boonop “oningelig”, soos Gouws beweer? Ek skryf rubrieke en kommentaar op die internet, nie akademiese verhandelings nie en daarom hoef ek seker nie honderde voetnote en verwysings by elkeen van my menings of uitsprake te voeg nie. Alles wat ek sê, is egter op feite of waarneming gegrond. Boonop beskik ek oor ‘n opvoeding en blootstelling aan die beste in die Afrikaner-, asook Europese denke en kultuur waarvan ‘n kleindorpse demagoog en agterlike linkse sikofant soos Gouws maar net kan droom. Soos Leon Lemmer al meermale op hierdie blad betoog het, is Stellenbosch onder die dwingelandy van ‘n kleurlingaktivis – eintlik klipgooier – soos Russel Botman lank nie meer ‘n akademiese instelling nie, maar ‘n uitbreiding van ANC-dogma en -aftakeling. Die benaming “Stalinbos” druk dit mooi uit. Die Universiteit van Zimbabwe beskik oor meer intellektuele geloofwaardigheid as Stellenbosch. Gouws is nie in staat om enige intelligente debat oor politiek, feminisme of enige ander onderwerp te voer sonder om in voorspelbare gille van “rassisme” te verval nie, juis om haar eie onvermoë en onkunde te verbloem.

Wat Louise Mabille se “gebrekkige opleiding” betref, is dit algemene kennis dat sy reeds verskeie boeke oor die Europese filosofie gepubliseer het. Die kommentaar oor feminisme in haar rubriek, gaan insgelyks van ‘n wysgerige standpunt uit; dis nie somaar moralisme en vertoon, soos dit kennelik by Amanda Gouws die geval is nie.

Terloops, die vlak van diskoers wat Gouws handhaaf, is nie eens op die peil van ‘n hoërskoolkind nie. Binnekort, as Afrikaners weer in beheer van hul eie instellings verkeer, sal mense soos Gouws summier in die pad gesteek word – waar hulle nie van hoogverraad aangekla sal word nie. Gouws is nie in staat om Afrikaans óf Engels te skryf of te praat nie. Haar patetiese rubrieke in Die Burger wemel van anglisismes en onbeholpenhede wat geen Afrikaanse onderwyser op ‘n ordentlike skool sou deurlaat nie. En sy skryf die titel “professor” voor haar naam! Ons weet dat kleurlinge en swartes op regstellende aksie kan reken om allerlei aanstellings te bekom waarvoor hulle nie eens naastenby bekwaam is nie… Miskien moet ons oorweeg dat daar ook blanke vroue bestaan wie se fanatiese Afrikanerhaat hulle insgelyks vir regstellende aksie laat kwalifiseer?

Net soos ons regering, is die universiteite totaal verrot en korrup. As “regstellende aanstelling”, is “professor” Gouws besig om die leuen te verdedig, die leuen dat daar nie daagliks ongeveer 1000 kinderverkragtings in ons land gepleeg word nie. Die buitenissige geweld, perversie en grusame verskrikking wat tans in Suid-Afrika botvier, word deur Gouws as “normaal” voorgestel. Trouens, om krities daarna te verwys, stel jou bloot aan die honende aanklag van “rassisme”!

Gouws is waarskynlik nie tot so ‘n elementêre logiese afleiding in staat nie, maar haar openbare standpunt verteenwoordig niks minder as ‘n apologie vir babaverkragtings nie. Dit is die inhoud van haar “feminisme”.

Sy is besig om die onmenslike geweld waaraan jong meisies, kleuters en babas daagliks blootgestel word, goed te praat. Saam met die Naspers-smeerblad Die Burger wie se redaksionele beleid op die kruisiging van die waarheid neerkom, is sy besig om die feitelike terreur teen meisiekinders in dié land te verdedig. Haar “feministiese” beskouing is eenvoudig so verwronge dat dit tot verkragting en moord op weerlose kinders lei.

Niks wat Louise Mabille in haar rubriek oor Westerse feministe se stilte in die aangesig van babaverkragtings gesê het, word deur Gouws se analfabetiese klein tirade weerlê nie. Inteendeel, haar stelletjie vooroordele en aangeleerde resitasie oor “rassisme”, stel haar kwade wil en gebrek aan enige logiese of intellektuele respons aan die kaak.

Gouws is slegs die buiksprekerpop van die Raka-agtige swart kinderverkragter self: die onsamehangende domheid van haar eie diskoers verteenwoordig bloot ‘n skriller oktaaf van die oergeluide wat hy maak as hy tot sy afskuwelike dade oorgaan.

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Afrikaans kort ‘n nuwe mediamodel

roodt_dan_wiki

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Moontlik was daar ‘n tyd in die negentiende eeu toe mense koerante gelees het bloot om ingelig te word. As deel van jou koerant het jy sommer op die koop toe die jongste aflewering van ‘n vervolgverhaal deur Charles Dickens of Honoré de Balzac, twee van die gewildste skrywers in die negentiende eeu, ontvang.

Daardie tye is egter vir goed verby. Toenemend in die twintigste eeu, maar veral nou in die een-en-twintigste, het media byna ‘n vorm van “oorlog met ander middele” geword. Joernalistieke objektiwiteit en selfs integriteit het plek gemaak vir belange wat deur media gedien word. Individuele joernaliste en meningsvormers is “penvegters” wat elke dag teen ‘n opponent in die kryt tree. Trouens, laasgenaamde is die titel van ‘n biografie deur Jaap Steyn oor Piet Cillié, een van die bekende historiese joernaliste van Die Burger.

Twee onlangse onderhoude wat hier op die praagwebblad gevoer is, is verhelderend sover dit die hedendaagse rol van media betref. Die eerste is dié met Margarita Simonjan, die uitvoerende redaktrise van die Russiese TV-netwerk, Russia Today. Die tweede gesprek, met dr. Christo Landman, verskyn vandag.

In haar onderhoud vergelyk Simonjan die rol van haar internasionale nuusnetwerk met dié van die Russiese departement van verdediging en sê: “…as Rusland gaan oorlog maak… dan sal ons by die geveg betrokke raak, ja. Dit is op die land se regte, gewapende konflikte van toepassing. Onthou u die oorlog in Augustus 2008? Op daardie tydstip het die meeste Westerse mediahuise gereageer asof hulle Georgië se departement van verdediging was.”

Aansluitend hierby verduidelik dr. Christo Landman: “As jy onder die aandag kom, dan moet jy aanvaar dat daar strategieë in werking gestel sal word om jou te neutraliseer. Sodra jy ‘n faktor word, is jy ‘n teiken.” Met ander woorde, Individue en groepe wat vir Afrikaans of die Afrikanersaak standpunt inneem, sal geteiken word.

In die Engelse rubriek wat ek gister geskryf het, sê ek in die eerste sin: “South Africa’s multiracial and multicultural society is exploding into a never-ending Kulturkampf or American-style culture war.” Hierdie kultuuroorlog gaan oor idees, maar ook oor ons reg op voortbestaan, ons reg om ons privaateiendom te behou of om ons kinders na Afrikaanse skole te mag stuur. Dit is alles “regte” wat in die brandpunt van hierdie stryd staan. Aan die oorkant is daar twee radikale standpunte: een beskou ons as “nie deel van die Afrika-kontinent nie” en daarom behoort al ons bates gewoon genasionaliseer te word en ons uit die land verdryf te word. Die ander “laat ons toe” om aan te bly, maar op voorwaarde dat ons geheel en al in die meerderheidsamelewing integreer en op die duur geassimileer word.

In hierdie oorlog is geen metode taboe nie: ‘n persoon kan geëtiketteer word, vir ‘n idioot uitgeskel word, sy privaatlewe kan oopgevlek word en soos ons in die onlangse Amerikaanse geval van Paula Deen gesien het, as jy dertig jaar vantevore die K-woord (die N-woord in die VSA) gebruik het, kan jou reputasie vandag daardeur geruïneer word.

Dit is ook ‘n reële oorlog want dit gaan om klimaatskepping, propaganda, om haat en vyandigheid teen die geteikende groep op te wek. Geweld geskied agterna byna outomaties. Ek verstout my om te sê dat plaasmoorde in dié land nie sou plaasgevind het indien die Afrikanervyandige media nie oor baie jare soveel nyd en gif teen boere gesaai het nie. Die internasionale propagandastryd wat tans om Sirië gevoer word, is ‘n ander insiggewende voorbeeld. Of Amerika, Frankryk en Brittanje daardie land gaan aanval, gaan uitsluitlik bepaal word deur die soort klimaat wat hulle in die media kan skep. Daar geskied manipulasie van feite, oor en weer beskuldigings van chemiese wapengebruik, oorlogsmisdade en dergelike meer.

Daar is feitlik geen “redaksionele onafhanklikheid” nie, want elke orgaan, elke koerant, TV-kanaal of radiostasie het reeds kant gekies, sowel plaaslik as internasionaal en dis maklik om sy partydigheid uit sy beriggewing en kommentaar af te lei.

Om maar een bekende voorbeeld te noem: Die Naspersgroep volg openlik die Britse en Amerikaanse regerings se standpunte in sy internasionale beriggewing en daarom steun Naspers blindelings ‘n aanval op Sirië. In hul plaaslike nuusdekking word alles weer so geplooi om die DA en die groot sakeondernemings, waaronder die mynhuise, te pas. Afrikanerskap is vir Naspers ‘n onding en word telkens met “rassisme” en ander ongure begrippe verbind.

‘n TV-kanaal soos Russia Today word deur die Russiese regering befonds. Hier sit Afrikaners met ‘n probleem, want geen regering ter wêreld gaan vir ons media betaal nie. Plaaslike adverteerders mag ‘n bydrae lewer, maar te eniger tyd kan adverteerders deur veiligheidsdienste of vyandelike media geteiken word en kan sodanige fondse summier afgesny word. Suid-Afrikaanse korporatiewe advereerders is ook geheel en al verbind tot die multikulturele samelewing, regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging en alles wat daarmee saamgaan, dus gaan hulle ook maar langtand wees om in media te adverteer wat krities teenoor dié beleidsrigtings staan. Boonop verkies Suid-Afrikaanse reklame-agentskappe steeds om op papier of in uitsaaimedia soos radio of TV te adverteer, pleks van op die internet. Volgens beskikbare statistiek, word slegs 2% van alle reklame in ons land aan digitale media bestee.

Hoewel digitale media soos webblaaie, ens., dus aan die agterspeen suig sover dit advertensie-inkomste betref, is gedrukte koerante besig om te kwyn en word hulle deur aanlynmedia vervang. Dit skep ‘n geweldige finansiële krisis vir die mediahuise, want niemand maak werklik geld uit die internet nie, behalwe enkele reuse- internasionale groepe soos Google of Facebook wat oor honderde miljoene gebruikers beskik.

In Afrikaans is die toestand des te meer akuut, vanweë die klein mark wat deur Afrikaanse media bedien word. Hoewel Afrikaanse media redelik sterk staan teen Engelse media in Suid-Afrika, kan ons glad nie met die groter tale, veral natuurlik Engels, internasionaal meeding nie. ‘n Webwerf soos die Britse mailonline beskik byvoorbeeld oor 70 miljoen gebruikers wat aan hom ‘n aardige advertensie-inkomste besorg.

Om verskeie redes is Afrikaanse media nie volhoubaar nie. Naspers het ‘n sogenaamde “betaalmuur” vir sy dagblaaie se aanlynweergawes ingestel. Behalwe vir die Wall Street Journal en ‘n paar ander internasionale voorbeelde, wil lesers eenvoudig nie vir aanlyninhoud betaal nie. Die internet is veronderstel om gratis te wees.

Dit is egter waar dat aanlynmedia tans nog op die gedrukte media parasiteer. Vanweë die groter advertensie-inkomste van gedrukte media, kan hulle bekostig om meer joernaliste in diens te hê, ondersoekende joernalistiek te doen en bepaalde groot stories oop te vlek. Aanlynmedia maak meesal gebruik van die groot nuusdienste wat die stories van gedrukte koerante herverpak en teen ‘n breukdeel van die oorspronklike koste te koop aanbied. Andersins het sulke nuusdienste hul eie joernaliste in diens wat berigte skryf wat weer aan die gedrukte koerante en aanlynmedia verkoop word.

Maar wat gebeur wanneer gedrukte koerante heeltemal tot niet gaan en al daardie joernaliste wat danksy papier steeds ‘n salaris verdien, eensklaps sonder werk gaan sit? Ek vermoed dat ons in Afrikaans slegs vyf jaar van so ‘n situasie verwyder is, gouer indien die huidige vervreemding tussen die Nasperskoerante en Afrikaanse lesers wyer uitkring. Danksy sy oorsese belange, onder meer in Hong Kong, kan Naspers al sy Afrikaanse media sluit sonder dat dit sy winsgewendheid noemenswaardig sal beïnvloed.

Wat ons by praag probeer regkry, is om die gratis model wat reeds op die internet gevestig is, só aan te wend dat dit op die duur volhoubaar kan raak. Niks is egter ooit heeltemal gratis nie en in die reël moet vyf persent van gebruikers bereid wees om vir ‘n diens te betaal vir so ‘n diens om te kan voortbestaan.

Die netwerk wat praag gevestig het, met sowel ‘n Afrikaanse as ‘n Engelse webwerf, asook ‘n sterk teenwoordigheid op sosiale media soos Facebook en Twitter, beskik oor die potensiaal om daardie “departement van mediaverdediging” te word wat Afrikaners so broodnodig het. Veral vanaf ons Engelse webblad loods ons kritiese kommentaar en berigte wat hard slaan en konsternasie onder ons vyande veroorsaak, omdat Afrikaners nou vir die eerste keer in ‘n lang tyd hulle teen propaganda-aanvalle verdedig.

Beide webwerwe verteenwoordig ‘n formidabele navorsingsbron waar die aantal moorde, verkragtings en ander geweld in ons land daagliks weerspieël word. Dit maak dit vir navorsers, aktiviste en kommentators moontlik om sulke inligting altyd byderhand te hê.

Die internet beskik beslis oor die potensiaal om ons te bevry, want ons kan ook ekonomiese netwerke, handel, beleggings, betalings en wat nog van hier af bedryf. Daar moet egter ‘n nodale punt wees waar al hierdie dinge ontmoet.

Dat hierdie webblad moet aanhou bestaan en moet groei, is van wesentlike belang. Word deel van die vyf persent deur op die onderstaande banier te klik!

praagcoza_adv

My stryd teen Naspers

roodt_dan_wiki

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

In Amerika gebruik hulle die term “culture war” vir die soort bittere woordestryd wat dikwels rondom omstrede kwessies soos ras, geslag en godsdiens  veral op Amerikaanse kampusse losbars. Die afgelope weke voel dit vir my asof daar ‘n kultuuroorlog in Afrikaans ontketen is.

Die huidige boikot teen die Naspersgroep maak deel uit van die kultuuroorlog wat tans woed. Of dis ‘n inligtingsoorlog wat gevoer word om die verstandelike beheer van die Afrikanerbevolking in hierdie land. Aan die een kant is daar diegene wat die status quo as goed en mooi ervaar, soos Naspers, die polities korrekte akademici wat gereeld ‘n heksejag in die naam van rassisme voer en daardie sakemanne wat met korrupsie vir lief neem en lustig aan oneerlike sakepraktyke deelneem. Aan die ander kant is daar ‘n kritiese of opposisiegroep wat nie meer met die sadistiese “nuwe Suid-Afrika” met sy wetteloosheid, geweld, korrupsie en wanbesteding van openbare fondse gediend is nie. Hulle bestaan uit ‘n losse groepering van skrywers, sangers, intellektuele, filosowe en gewone mense soos boere, onderwysers, asook werknemers by groot ondernemings of die staat waarteen daar op grond van hul ras en taal gediskrimineer word. Ook kleinsakemense wat toenemend deur SEB en die groot maatskappye doodgedruk word.

Iets van die oeroue links-regsverdeling is insgelyks besig om atawisties in Afrikaans terug te keer, dekades nadat die Berlynse muur ineengestort het. Die Afrikanerelite wat “saam skep” uit die korrupte stelsel, het hom opportunisties links geposisioneer. Hierteenoor bly die volk, of die gewone mense, merendeels konserwatief en is traag om die (neo-)marxistiese doktrines rondom ras, geslag en geloof te aanvaar. Dit skep die geweldige spanning wat ons tans ervaar, met oor en weer beskuldigings van “rassisme”, “haatspraak”, “verraad” en “fascisme” wat geslinger word.

Iemand op Facebook het gevra ek moet iets sê oor hoe ek by die huidige stryd teen Naspers betrokke geraak het. Ek wil sommer binnekort ‘n kort eboek oor Naspers skryf, maar ek sal dit hier probeer opsom.

Dit gaan ook daaroor om te verduidelik waarom ek uiteindelik ‘n paar jaar gelede tot die stap oorgegaan het om Naspers, spesifiek Die Burger, vir laster te dagvaar nadat die maatskappy jare lank gepoog het om my te etiketteer, te stigmatiseer en af te kraak.

Die verhouding tussen my en Naspers gaan ver terug. Toe ek omtrent 22 was, het ek vryskutresensies vir Rapport geskryf. Toe vat ek eendag vir André P. Brink aan oor hy myns insiens nie soveel weet as wat hy voorgee nie. Dit het gegaan oor die interpretasie van ‘n Franse denker waaroor ek besig was om ‘n M-verhandeling te skryf. Vandag sou ek opbouende kritiek van ‘n jong student waardeer. Brink was egter kleinserig en skryf ‘n giftige ding terug. Skielik is ek ook nie meer so gewild by Rapport nie.

André Brink was een van die groot linkse helde wat ons land in die buiteland sleggemaak het, dus kon ek seker nie sy halfgebakte idees bevraagteken nie.

Toe is ek oorsee en het my vir 7 jaar verdiep in Frans, so half vereuropees. Ook ontsettend baie geleer. Suid-Afrika – en Naspers – het intussen al hoe meer links geraak, maar ek was met ander dinge as politiek besig. So rondom 1998 rond, enkele jare ná my terugkeer, het ek weer briewe vir Beeld begin skryf en die adjunkredakteur het my een aand vertel dat ek “baie goeie argumente” het. Toe ek jonk was, was ek seker redelik bekend, danksy die publisiteit in Rapport, maar mense het gou van my vergeet toe ek oorsee was, asook toe ek in Johannesburg in die banke en finansiële markte bedrywig was. Geleidelik het my briewe en ander skrywes egter weer aandag begin trek.

Iiewers in 1998 het ZB du Toit, toe die politieke redakteur van Rapport, my in die Hyatt-hotel in Rosebank kom sien en ‘n onderhoud met my kom voer. Hy het my idees en agtergrond fassinerend gevind en ek het ook ‘n goeie resensie oor sy boek op die internet geskryf.

Agterna het ek hier en daar artikels vir Rapport aangebied. Eendag bel Tim du Plessis, toe redakteur van Rapport my en vra of ek vir hulle een keer per maand rubrieke wil skryf. Dit was seker so in 2001. In ‘n kafee in Melville het ek geredelik daartoe ingestem.

Soos wat dinge in die land versleg het, het ek al hoe meer krities begin raak, iets wat Anne-Marie Mischke nie aangestaan het nie. Sy het van die begin af nie van my gehou nie, want sy en Max du Preez het dieselfde soort linksliberale sienings gedeel. Ek vermoed sy het konstant by Tim gekla dat ek hoegenaamd “toegelaat word” om in Rapport te skryf.

Soos wat die geweld en moorde toegeneem het, het ek al hoe meer gefrustreerd begin voel dat niemand ‘n nasionale debat daaroor aan die gang sit nie. Ek het toe nog te veel soos ‘n Europeër gedink, wat geglo het in “debat” en “spraakvryheid”, Van Wyk Louw se “oop gesprek”, ens.

Toe daardie hele blanke gesin, waaronder die een jaar oue baba Kayla Rawstorne in Pretoria deur swartes uitgewis word, het ek gedink: Dis nóú die oomblik. Só kan dit nie langer aangaan nie. Dit het begin Augustus 2003 plaasgevind.

Terugskouend het ek in daardie oomblik dieselfde fout begaan as wat Enoch Powell met sy “Rivers of blood”-toespraak in 1968 begaan het. Jy het ‘n argument in beton en is bereid om dit te verdedig. Die publiek sal jou waarskynlik steun en sodoende kan jy die openbare mening verander.

Nog voor ek die stuk oor die Rawstorne-moorde geskryf het, het Max du Preez probeer om my op KykNET te vernietig deur my as reaksionêr voor te stel. Hy en Anne-Marie Mischke het dit waarskynlik saam beplan, want sy het so ewe vir my Max se Rapport-rubriek op ‘n Saterdagmiddag aangestuur en gesê: “Jy kan Max seker vir laster dagvaar, maar dis te laat om dit te keer, want die koerant is klaar besig om gedruk te word.” Daardie Sondag het die rubriek verskyn waarin Max ‘n krasse, beledigende aanval op my loods en daardie selfde Sondagaand is die gesprek tussen my en Max op KykNET opgeneem.

Nodeloos om te sê, het Max du Preez glad nie daarin geslaag om my te diskrediteer nie en ek het hom met ‘n paar slim Europese-styl-argumente koudgesit.

Daar was nog ‘n ander insident met Jan-Jan Joubert op Oudtshoorn wat aan my die Naspers-”taktiek” getoon het. Ek het aan een of ander gesprek by die KKNK oor Afrikaans deelgeneem waar ek aangehaal het uit ‘n artikel van ‘n liberale, Engelse taalkundige van die Kaapstadse Universiteit waarin sy gesê het dat die matriekslaagsyfer in Soweto in 1976 hoër was as in die vroeë 2000s.

Jan-Jan Joubert het dadelik ‘n artikel in Die Burger geskryf waarin hy gesê het dat my aanhaling “rassisties” was en “kwetsend vir bruinmense” wat glo “die saal verlaat het”. Niemand anders het enige “bruinmense” die saal sien verlaat nie, maar die feite het nog nooit in die pad van ‘n Naspersjoernalis gestaan nie.

Selfs in die laat negentigerjare het iemand geskryf dat ek ‘n “Hitler” was omdat ek gesê het Afrikaans behoort gelykwaardig met ander tale in Suid-Afrika behandel te word.

Op daardie vroeë stadium moes ek seker besef het dat Naspers net een pyl in hul koker het en dit is om iemand ‘n “rassis” te noem. As jy op taalregte aandring, is jy ‘n “rassis”. As jy sê: “Jong swart en bruin mans pleeg te veel geweld in dié land (wat ‘n bewese feit is), is jy ‘n “rassis”. Op ‘n sekere manier, het ek egter gedink hierdie mense kan nie heeltemal ernstig wees nie, want die wêreld is tog meer kompleks as dít. Maar, soos gesê: ek was te lank in Parys, het te veel lesings met wêreldberoemde filosowe en skrywers bygewoon om te dink dat sogenaamde “joernaliste” heeltemal só eenvoudig kan wees.

Ek herinner my ‘n ander voorval, ietwat later, toe ‘n Beeld-joernalis, ene Mandy Rossouw, my een aand op my selfoon bel nadat ek namens PRAAG ‘n mediaverklaring uitgestuur het. Sy sê toe vir my: “Ek sien jy noem jouself ‘n ‘Afrikaner’. Dan is jy mos ‘n rassis, nie waar nie?”

Ek kon my ore nie glo nie. Was al ons groot skrywers en denkers, staatsmanne, argitekte, kunstenaars en wat nog dan almal “rassiste” omdat hulle na hulself as Afrikaners verwys het? Ewenwel, Mandy Rossouw was een van daardie “bruines van die Kaap” waarvoor Naspers so lief is en wat ‘n soort aangebore wrewel teen Afrikaners koester.

Sy het later vir die Mail & Guardian gaan werk en bevooroordeelde, ekstreem-linkse artikels teen Afrikaners en blankes in die algemeen geskryf. Nie te lank gelede nie is sy egter skielik oorlede ná sy siek geword het. Naspers het terstond ‘n hele prys in haar naam ingestel, seker vir haar groot bydrae om alle Afrikaners oor een kam as “rassiste” te skeer. Tim du Plessis, tans adjunkhoof van Media24, het een oggend op RSG verduidelik watter wonderlike en talentvolle joernalis Mandy Rossouw was. Ek skat vele van die kelners in Paryse kafees waarmee ek al gesels het, het meer van die wêreld as Mandy Rossouw verstaan, dog kennis of insig is ook nie ‘n voorvereiste by Naspers nie.

Maar terug na Augustus 2003. Ek het ‘n brander van ‘n stuk vir Rapport oor die Rawstorne-moorde geskryf waarin ek na geweld, ras en selfs IK verwys, met die idee dat dit omstrede moes wees en die hele ding tot ‘n nasionale debat moes verhef. Onlangs het ek dit ook aan ‘n baie bekende Britse joernalis vertel wat my hier kom opsoek het. Hy kon ook nie glo dat Rapport my dienste as rubriekskrywer summier beëindig het sonder dat daardie artikel eens verskyn het nie! Dis nie eens sensuur nie, dis vooraf sensuur. Indien daar beswaar was teen sekere van my uitlatings, kon dit tog hersien gewees het? Anders as Naspers, was ek nog nooit dogmaties in my sienings nie en kan rede insien as iemand my ‘n betere argument wys.

Anne-Marie Mischke het egter haar kans waargeneem en het allerlei eposse vir Tim du Plessis geskryf waarin sy hom waarsku teen my “verregse rassisme”. Om ‘n baba en haar hele gesin uit te wis, is niks. Jy moet net nie spekuleer oor die motiewe en die gedrag van die moordenaars nie, dan is jy ‘n “rassis”. En soos almal weet, is dit erger om ‘n rassis te wees as om moord te pleeg.

Max du Preez het iewers in dié tyd verklaar dat ek “sosiale selfmoord” gepleeg het deur na die ras van die moordenaars te verwys en dat ek as’t ware Siberië toe gestuur sou word.

Toe ek aanvanklik in die middel-negentigerjare oor Afrikaanse taalregte begin skryf het, het iemand my destyds gewaarsku: “Enigiemand wat vir Afrikaans of die Afrikaner probeer opstaan, is nog altyd gediskrediteer en met die banvloek getref. As hulle nie vemoor word nie. Dit mag jou nog berou.” Die persoon was my redelik simpatiek gesind en het ‘n lang lys name aan my voorgehou: Verwoerd, Albert Hertzog, Jaap Marais, die taalstryder Hennie Terreblanche, die skrywer Jan Rabie en vele ander wat ek nie eens meer onthou nie. Die geskiedenis was aan die kant van die Afrikanerhaters, die hensoppers, die Bram Fischers, die Mandy Rossouws, die Max du Preez’s, die Koos Bekkers.

Kort ná Rapport my rubriek beëindig het, het ons gereeld artikels op die PRAAG-webwerf begin plaas en mettertyd het dit die alternatiewe medium geword wat dit vandag is. Die vreemdste ding is dat die liberale of selfs linkse Engelse koerante nog altyd bereid was om my briewe en artikels te plaas, maar nie Naspers nie. Op ‘n sekere vlak is die Engelse koerante iewers nog “klassiek liberaal” en erken dat dat daar meer as een waarheid aan ‘n saak kleef, maar Naspers is net dogmaties links en onvedraagsaam. Durf ek sê: totalitêr?

Naspers frustreer my, vanweë die monopolie wat hulle oor alle Afrikaanse media beskik: die koerante, die tydskrifte, KykNET, selfs die kunstefeeste wat meesal deur hulle mense beheer word.

Naspers is die naaste ding aan die Sowjetunie wat daar nog in ons land bestaan het. Want hulle beheer alles wat Afrikaners dink en mag sê. As jy as skrywer in die ou Sowjetunie “in onguns verval het”, soos Boelgakof of Solsjinitsin, om van émigré-Russe soos Nabokof nie eens te praat nie, dan kon jy nie meer publiseer nie. Jy word nie meer gehoor nie. Jy verkeer so te sê onder huisarres.

En intussen woed die geweld voort. Afrikanerlyke – ook kinderlykies soos dié van Willemientjie Potgieter, Danielle Esterhuizen en Alyssa Botha – word by die dag opgestapel. Die hoop word al hoe hoër. Die wit kruise teen die hang op pad Pietersburg toe raak al hoe meer. Maar niemand mag daaroor praat nie.

Daarvoor sal Naspers sorg, want Koos Bekker se aandeelprys is al wat tel. Hy het oor die afgelope vyf jaar sewe miljard rand verdien, dus so R1,4 miljard per jaar, ‘n Suid-Afrikaanse rekord.

Indien Naspers met sy Sowjet-mentaliteit en Afrikaanse monopolie my frustreer, geld die omgekeerde seker ook. Afgesien van die een pyl in die Nasperskoker om iemand ‘n “rassis” te noem, het hulle nog twee ander wapens ook. Een is: jy kan nie spel nie. Die ander een is: jy dra “grys skoene”. Op een of ander manier het Naspersjoernaliste dit al male sonder tal vir my gesê of oor my geskryf. Ek weet nie wat dit is nie, maar ek vermoed dat daar onder al die Naspers-Afrikanerhaat nog een of ander minderwaardigheidsgevoel teenoor Kaapse Engelse ook skuil. Dit oortuig hulle om ons Afrikaners met ‘n soort wêreldvreemde snobisme te bejeën. Mense maak grappies oor die gebrek aan sofistikasie op Brakpan en Boksburg, maar ek sal nie daardie twee dorpe beledig deur Koos Bekker en sy Sowjet-mediaryk met hulle te vergelyk nie. Dis meer soos iemand wat gister nog vaaljapie op die Kaapse Vlakte gesuip en saam met die “Americans” ‘n paar mense gelem het en hom nou verbeel hy is op die uitnodigingslys vir ‘n tuinparty van die Britse koningin. Of so iets. Ek dra ‘n geskeurde broek wat op my boude hang en dreig jou met my fietsketting, maar ek het iets oor jou skoene te sê. Dis die Naspersstyl. Parvenu is nie die woord nie.

Feit is egter: ek gebruik nie ‘n speltoetser nie. En die soort stereotipe van die “dom, regse Afrikaner” waarmee Naspers so graag in hul koerante smous, pas ook my ook allermins. Hoe later hoe kwater, en soos wat plaasmoorde, kinderverkragtings, martelings en korrupte regering in ons land toegeneem het, het sekere Naspersjoernaliste, veral by Die Burger, kennelik gevoel dat my stem van kritiek stilgemaak moes word.

In een week gedurende Junie 2009 het Die Burger my drie keer ‘n “rassis” genoem. In ‘n latere bevinding van die Persombudsman, het die adjunkombudsman gemeen dat Naspers, ook in ander berigte, my met hul konstante propaganda “kumulatiewe skade” berokken. Trouens, my gesin het al daaronder gely en ek is reeds by plekke in Pretoria uitgejaag omdat beskaafde lesers van Beeld blykbaar nie in my geselskap gesien wil wees nie.

Natuurlik is ek nie die enigste slagoffer van Naspers se moddergooiery nie. Sowel Steve Meyer as Sunette Bridges – te veel mense om op te noem – is al liederlik in Nasperspublikasies beswadder.

Naspers volg die resep slaafs na: Enigiemand wat vir die Afrikaner – ook die lewens van ons boere, ons kinders, ons vroue – in die bres tree, sál meedoënloos gejag word. Immers is die ou regering met sy hele staatsbegroting, sy ambassades, sy weermag en geheimediens deur propaganda, leuens en halwe waarhede oorwin. Hoe kan ons as individue teen die magtige Naspers, die vyfde grootste maatskappy op die Johannesburgse Aandelebeurs, staande bly?

Naspers boesem ‘n heilige vrees by elke Afrikaanse sakeman, kunstenaar, skrywer, politikus, aktivis, akademikus, vakbondleier, predikant of watter ander professie ook al, in. In vele opsigte steur Naspers hom eenvoudig nie aan die reg nie, want om jou tot die howe met lastersake te wend is ‘n duur spel van Russiese roulette. Die Persombudsman is weer ‘n tandelose liggaam wat jou eer in ‘n mate kan herstel, maar eers weke of maande nadat die skade reeds gedaan is.

In my mees onlangse klag teen Naspers by die Ombudsman, het Sondag elke moontlike verskoning probeer om nie aan my verskoning te vra nie. Aan die einde het hulle gedreig dat hulle my “kaal gaan uittrek en in die hof tot leuenaar gaan maak”. Sondag het beplan om selfs, waarskynlik vir die eerste keer in die geskiedenis, die Persombudsman te dagvaar omdat hy in my guns bevind het!

As ‘n reël probeer ek litigasie vermy. In die lastersaak teen Die Burger het ‘n Pretoriase prokureur egter gemeen dat ek ‘n “waterdigte saak” het en dat ek nie kon toelaat dat Naspers langer met my mors nie. Nadat Leopold Scholtz ‘n absurdie liegstorie in die hof vertel het dat ek op ‘n vliegtuig bang was omdat die vlieënier swart was, het die regter in my onguns bevind met ‘n gepaardgaande kostebevel teen my. ‘n Jaar lank het ek niks van Die Burger of hul prokureurs gehoor nie, nou dreig hulle om my huis te kom leeg maak om hul koste verhaal.

Trouens, per telefoon het Naspers se prokureur van Werksmans in die Kaap my vertel dat hulle my huis onder my gaan uitverkoop sodat ek en my kinders wat tans vir hul matriekeindeksamen voorberei, op straat moet gaan sit.

Kennelik gaan Naspers nie rus voordat hulle my finaal gebreek het en stilgemaak het nie.

Ek wat dit durf waag het om oor die onreg van die grusame moord op daardie eenjarige babatjie van Pretoria, Kayla Rawstorne, indringende vrae te stel…

Beeld self het op 9 Augustus 2003 oor die moord en verkragting op die Rawstorne-gesin soos volg berig:

“Kayla is op haar eerste verjaardag vermoedelik eers in die kop en daarna in die maag geskiet.

‘Haar lyk het soos ‘n bebloede porseleinpop tussen die wintergras gelê,’ het ‘n speurder aan ‘n kollega, gesê.

“Drennen is glo herhaaldelik verkrag en verskeie kere geskiet.

“Hul verminkte lyke is in ‘n verlate veld in Stinkwater buite Hammanskraal gelos.

“Kayla is gister in haar ma se arms begrawe. Mev. Linda Jordaan, Kayla se ouma, het snikkend een van haar kleindogter se teddiebere langs ‘n helderbont krans op die kis neergelê.

“‘Ons is stomgeslaan en verstaan nie, maar ons aanvaar U wil, Vader, met Janine en Kayla se ontydige wegraping,’ lui die begrafnisbrief.

“Mnr. Clifford Rawstorne (34), Kayla se pa en Drennen se verloofde, het ontroosbaar gehuil.

“Rawstorne het rou gesnik toe dr. Anton Fick in die PretoriaOos-begraafplaas vir Kayla gebid het.”

My vermoede oor ‘n rassemotief, wat Rapport as “rassisties” beskou het, was heeltemal korrek aangesien die moordenaar, William Kekana, in die hof die volgende bekentenis gemaak het: “Ek het hulle doodgemaak omdat hulle wit was.”

The Star het dié woorde in Engels op hul voorblad gepubliseer. Naspers het dit egter verswyg.

Seker uit vrees dat hulle my dalk gelyk kon gee.

In Sowjet-Rusland is die waarheid oor moorde en vervolgings ook jare lank verdoesel en die verkeerde mense die skuld daarvoor gegee.

Kennelik soek Naspers ‘n sondebok vir die gruwelike bestel wat hulle help skep het. Is dit waarom dié skatryk en magtige multinasionale maatskappy my knaend beswadder, stigmatiseer en vervolg?

Soos George Orwell, die skrywer van 1984 en Animal Farm, egter gesê het: “Om in ‘n tyd van universele leuens die waarheid te praat, is ‘n revolusionêre daad.”

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Russel Botman ontdek ‘n Reitz op Stellenbosch

Akademiese klipgooiery op Stellenbosch? Foto: Klippe op die pad tydens die sewentigerjare (uit die polisie-argiewe)
Akademiese klipgooiery op Stellenbosch? Foto: Klippe op die pad tydens die sewentigerjare (uit die polisie-argiewe)

deur Leon Lemmer

Die standaardweergawe van die gebeure in Sharpeville in 1960 is dat blanke polisiemanne sonder waarskuwing op ongewapende en vreedsaam betogende swartes geskiet het. Die geykte weergawe van die Soweto-onluste in 1976 is dat swart skoolkinders spontaan in opstand teen Afrikaans as onderrigtaal gekom het.

Nelson Mandela vertel in sy outobiografie dat duisende swartes die Sharpeville-polisiestasie omsingel het en ook: “PAC activists had done an excellent job of organizing the area” (Long Walk to Freedom, Londen: Abacus, 1995, p 280). Omdat die PAC hom vir selfs meer radikale en militante terreur as die ANC beywer het, is dit taamlik duidelik dat omstandighede doelbewus georkestreer is om ‘n insident te skep. Wat Mandela tydens sy reise in Afrika gevind het, was dat die PAC deur hierdie insident te skep baie groter aanhang en gewildheid as die ANC geniet het. Onder meer het dit as meevaller gehad dat geld en wapens eerder na die PAC as die ANC gekanaliseer is. Die ANC moes iets doen om hierdie toedrag van sake om te keer. Die “spontane” Soweto-opstand was die antwoord. Dit is voor die internasionale nuusmedia opgevoer en het geblyk ‘n reusepropagandasukses te wees. Op grond hiervan was die ANC hierna onbetwisbaar die leidende “bevrydingsbeweging”.

Hierdie soort mededinging om pro-swart propagandasukses ten koste van blankes te behaal, behoort nie tot die verlede nie. Veldtogte om blankes op ‘n onbillike manier te diskrediteer, word dikwels in die nuwe Suid-Afrika gevoer. Die geringste insident word aangegryp en opgeblaas om sodanige anti-blanke sentiment aan te wakker. ‘n Klassieke voorbeeld is die studentepret wat vier jongmans gehad het toe hulle ‘n video-opname van swart werkers in die Reitz-koshuis in Bloemfontein gemaak het. In enige normale samelewing sou dit onmoontlik wees om soveel sensasie uit so ‘n grootliks onskuldige en eintlik onbenullige gebeurtenis te tap. Die afmetings wat die anti-blanke Reitz-bohaai aangeneem het, is ongelooflik. Deesdae is daar ‘n versoeningsentrum op die kampus as blywende beswering van hierdie verskriklikheid waarin niemand gedood of beseer of werklik te na gekom is nie. ‘n Grap is immers ‘n grap, selfs wanneer dit ten koste van iemand is.

‘Aktiviste en rewolusionêre word nie net in die gebruik van oorlogswapens opgelei nie. Dikwels is daar baie groter klem op ideologiese oorlogvoering.’

Maar net soos die ANC nie wou toelaat dat die PAC op ‘n bedenklike manier groter sukses met dooie kamerade behaal nie, hou ander plaaslike universiteite nie daarvan dat die Universiteit Vrystaat (UV) met soveel sukses die Reitz-fiasko bedryf nie. Hou in gedagte dat dit deesdae dikwels aktiviste is wat deur kamerade tot in die rektorstoel herontplooi word. Die Universiteit Stellenbosch (US) wou graag die Reitz-sukses van die UV nadoen. Hiervoor moes ver in die verlede na ‘n soortgelyke nietige insident gesoek en die besonderhede daarna met groot sluheid aan ‘n blywende groot klok gehang word.

Aktiviste en rewolusionêre word nie net in die gebruik van oorlogswapens opgelei nie. Dikwels is daar baie groter klem op ideologiese oorlogvoering. Om die nuwe Suid-Afrika te verstaan, is dit noodsaaklik dat ideologie en alles wat daarmee saamhang grondig verstaan word. Wanneer Nelson Mandela ‘n nr.-6-Springboktrui aantrek, vertolk die Nasperskoerante dit, soos alles wat Mandela doen, so gunstig moontlik. Genoemde gebeurtenis word gevolglik opgehemel as ‘n versoeningsgebaar en dat Mandela ‘n groot voorliefde vir rugby het. Sy eintlike bedoeling was om die wittes te paai nadat hulle op ‘n uiters verradelike manier hulle politieke mag ontneem is.

Toe Mandela die gedig “Die kind” van Ingrid Jonker voorgelees het, het die Nasperskoerante dit vertolk as erkenning van Afrikaans op die hoogste vlak. In werklikheid is hierdie gedig heel moontlik deur Jakes Gerwel by Mandela aanbeveel. Die boodskap vestig die beeld van wittes as gewelddadig en swartes as die onskuldige slagoffers. Met die misbruik van bv rugby en Afrikaans het Mandela gepoog om tot die siel van die Afrikaner deur te dring ten einde dit te verloën.

Teen hierdie agtergrond kan die vraag gevra word: Wat kon die US doen om, soortgelyk aan die UV met die Reitz-fiasko, ‘n hou teen die wittes in te kry? Deesdae is Russel Botman, die rektor, die hooffiguur op die US-kampus. Hy is ‘n UDF/ANC-aktivis wat verskeie kere deur die “apartheidsregime” ingeperk is. Soos sy US-kollega Nico Koopman, die dekaan van die fakulteit teologie, het Botman sy akademiese opleiding aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) ondergaan. Daar het hulle onder die leiding van Jaap Durand bv die skoorsoekery van die naïewe Dietrich Bonhoeffer in Duitsland nagegaan en gespekuleer in hoeverre dit op Suid-Afrika van toepassing gemaak kon word. Daar is dus onder die dekmatel van die akademiese bestudering van godsdiens na moontlike plaaslike politieke toepassings gesoek. Hierdie manier van doen word bevrydingsteologie genoem.

‘In hierdie politiek gedrewe transformasieproses word die US se tradisionele akademiese uitnemendheid gewetenloos opgeoffer.’

Botman verkeer in sy tweede termyn as rektor. Sy bewind aan die US word deur ‘n enkele politieke ideaal, naamlik transformasie, oorheers. Vir Botman is transformasie wesenlik afrikanisering. Volgens die US-webwerf het hy op 31 Julie gesê: “Above all, we should think of ourselves as facilitators of change.” ‘n Mens moet darem omtrent ‘n dik vel hê om van buite af te kom en as misleide enkeling jou aan te matig om alles te wil verander wat beskaafde Westerlinge aan die US opgebou het. Tradisioneel was die US, naas akademiese uitnemendheid, as ‘n blanke Afrikaanse universiteit bekend. Botman se dikwels uitgesproke strewe is dat die US teen 2018, wanneer die US sy eeufees sal vier, nie as ‘n wit en nie as ‘n Afrikaanse universiteit bekend mag staan nie. In hierdie politiek gedrewe transformasieproses word die US se tradisionele akademiese uitnemendheid gewetenloos opgeoffer.

Om die UV se Reitz-sukses na die kroon te steek, moes Botman twee skynbaar heeltemal onverwante gebeure saamsnoer. Slegs ‘n geslepe propagandis sou die kloutjie so vernuftig by die oor kon bring. Die een gebeurtenis het in 2010 plaasgevind. Die derde verdieping en die dak van die RW Wilcocks-gebou op die US-kampus is in ‘n brand verwoes. Botman is goed met kampusbrande bekend, want in die vorige eeu het ondersteuners van die UDF/ANC bv twee tydelike geboue en die kantoor/laboratorium van ‘n hoogleraar in chemie op die UWK-kampus vernietig. Die verskil is dat waar die “apartheidsregime” die UWK-brandskade herstel het, die US in die geval van die Wilcocks-gebou self die herstelwerk moes doen.

RW Wilcocks was ‘n hoogleraar in sielkunde en die US-rektor van 1935 tot 1954. Hy is dus ‘n toonbeeld van die US van weleer. ‘n Gebou wat na hom genoem is, pas nie sonder meer in by die getransformeerde US waarna Botman so naarstiglik strewe nie. Wat kon gedoen word om die herboude Wilcocks-gebou ‘n transformasie- oftewel Botman- (en dus ANC-) geurtjie te gee? ‘n Mens soek eenvoudig na ‘n gebeurtenis wat in die twee dekades tussen 1935 tot 1954 plaasgevind het en waarmee die tradisionele US en dus wittes gediskrediteer kan word.

Aan die betrokke gebeurtenis word deesdae die gewigtige naam Slag van Andringastraat gegee. Op 27 en 28 Julie 1940 het US-studente, onder andere van die koshuis Dagbreek, slaags met bruin inwoners van Stellenbosch geraak. Die wangedrag het begin toe lede van die twee groepe koerante by ‘n kafee wou koop. Hulle het handgemeen geraak. ‘n Klipgooiery het gevolg waarin onder meer die ruite van die privaat koshuis Protea “deur bruin mense uitgegooi is” (Eikestandnuus, 8 deser, p 6). Daarna is ‘n huis in Crozierstraat ook met klippe bestook. Die rektor, Wilcocks, het probeer om die vrede te herstel en die US het selfs skadevergoeding aan sommige bruines betaal.

‘Enigeen wat in die jare sewentig en tagtig gebeure op die UWK-kampus meegemaak het, weet dat bruines hulle maklik tot klipgooiery wend. Botman is sekerlik goed hiermee bekend.’

Die historikus Hermann Giliomee noem die voorval in ‘n vakkundige artikel in Historia “one of the few cases in South Africa where a white riot can be said to have taken place”. In ‘n US-magisterverhandeling (2006) noem Gustav Hendrich dit ‘n “buitengewone geweldsinsident”. Die etnies gedrewe Henry Jeffreys, wie se twee groot helde Nelson Mandela en Trevor Manuel is, het die voorval in ‘n artikel in Die Burger (15.12.2012) erg oordrewe “‘n klad op die naam van geslagte van Dagbreek-inwoners” genoem. Jeffreys se kommentaar was na aanleiding van ‘n misplaaste verskoning wat ‘n uittredende primarius van Dagbreek in 2012 vir die 1940-gebeure aangebied het. (Al die inligtingsbronne in hierdie paragraaf kan maklik op die internet opgespoor word.)

Dit is glad nie duidelik dat die skuld vir die 1940-gebeure noodwendig by die wittes lê nie; sekerlik nie uitsluitlik by die wittes nie. Dit is immers nie die wittes wat die koshuis en huis met klipgooiery beskadig het en waarvoor geen skadevergoeding deur die bruines betaal is nie. Enigeen wat in die jare sewentig en tagtig gebeure op die UWK-kampus meegemaak het, weet dat bruines hulle maklik tot klipgooiery wend. Botman is sekerlik goed hiermee bekend. Daar moet egter onthou word dat die UWK-studente klippe gegooi het omdat hulle hulle vir die afskaffing van alle rassediskriminasie beywer het. Hulle het dus nie betoog ten gunste van die rassediskriminasie teen wittes wat deesdae so mildelik aan die US en in die res van die land gepleeg word nie.

In die nuwe Suid-Afrika het die gewoonte posgevat om skuld uitsluitlik op wittes te pak en dan van hulle te verwag om verskoning te vra. Soos Jeffreys dit stel: “Russel Botman het hierin ‘n geleentheid raakgesien” – net soos Botman, toe die geleentheid hom voordoen, dadelik die US van weleer met die Nazi’s geassosieer het (praag 29 April). Botman het die hoogs uitsonderlike Andringastraat-voorval aangegryp om daarvan die US se teenhanger vir die UV se Reitz te maak. In albei gevalle word ‘n enkele swaeltjie dus tot ‘n somer opgeblaas. Wangedrag en misdaad kom baie meer by nie-wittes as by wittes voor. Tog word sodanige handeling by nie-wittes nooit en nêrens, soos wat billikheids- en ewewigtigheidshalwe vereis kon word, aan die groot klok gehang nie. Nie-wittes hoef nie verskoning te vra nie, om van die betaling van skadevergoeding nie eens te praat nie.

Wat Botman vervolgens gedoen het, was om ‘n kamer ter herinnering aan die Slag van Andringastraat in die universiteitsargief in die herboude Wilcocks-gebou in te rig. “The Room is a contemporary exhibition space depicting the suppressed history of … the Battle of Andringa Street … ‘adversity often leads to new opportunities and this is exactly what happened here,’ said … Botman” (Bolander, 14 deser, p 6). Die wittes word as die skoorsoekers en geweldenaars en die bruines as die onskuldige en vreedsame slagoffers voorgestel. Botman noem die uitstalling “‘n gebaar van versoening tussen die US en die dorp se bruin gemeenskap” (Die Burger, 2 deser, p 9). Danksy Botman en heel moontlik onverdiend is die US van weleer en sy wit studente dus voortaan die skurke in die verhaal van die Slag van Andringastraat.

‘Hermann Giliomee noem dat Hendrik Verwoerd die eerste student is wat sy studie van sy eerste jaar tot sy doktorsgraad in Afrikaans aan die US voltooi het’

Op 31 Julie is hierdie herinneringskamer bekend gestel en is die voltooiing van die herboude Wilcocks-gebou gevier. Let op watter afmetings Botman se aktivistiese verbeelding aanneem: “Dis ‘n simbool van vernuwing en versoening. ‘n Plek wat akademiese uitnemendheid vier, historiese ongelykhede erken en ‘n optimisme oor Afrika se toekoms deel. Dít is waarvoor die RW Wilcocks-gebou van die US nou staan. Só het … Botman … gesê … ‘Ons het onsself afgevra wat die aard van ‘n universiteit in die 21ste eeu is … Watter waarde gaan ons toevoeg tot die gebou?’ Vandag is die RW Wilcocks-gebou ‘n ‘stap in die toekoms in'” (Die Burger, 2 deser).

Volgens die US-webwerf het Botman by hierdie geleentheid ook gesê: “Reconciliation is born of memory and cannot happen if there is denial and amnesia.” Hermann Giliomee noem dat Hendrik Verwoerd die eerste student is wat sy studie van sy eerste jaar tot sy doktorsgraad in Afrikaans aan die US voltooi het. Uit ‘n suiwer akademiese oogpunt moet iemand soos Botman nie aan selektiewe geheueverlies ly nie en behoort hy herinneringsruimte vir hierdie en baie ander akademiese (eerder as politieke) feite op die kampus skep. Verwoerd kan as ‘n uitstekende akademiese rolmodel vir studente dien.

Die joernalis Eunice Visagie beweer: “Net so min soos jy vir jou skaduwee kan weghardloop kan jy dit wat in die verlede gebeur het net ignoreer” (Eikestadnuus, 8 deser). Inderdaad, maar wat in die verlede gebeur het, kan geplooi word om ‘n agenda in die hede te pas. Volgens ‘n koerantberig en die US-webwerf is daar geen twyfel wie in die geval van die herinneringskamer die verantwoordelikheid moet aanvaar nie: “Die kamer is die geesteskind van prof Russel Botman” (Die Burger, 2 deser).

In die Botman-terminologie beteken “inklusief” dat enige groepering waarby wittes betrokke is, ook nie-wittes moet insluit. Die resultaat is “diversiteit”. Eksklusief nie-wit of swart groepe is egter vir Botman heeltemal aanvaarbaar, bv eksklusiewe swart skole en universiteite. Diversiteit is in sodanige gevalle nie nodig of selfs gewens nie. Toegepas op die US beteken dit dat die mentorprogram Rachel’s Angels, ‘n Naspers-inisiatief, eksklusief op nie-wit skoolkinders toegespits is. ‘n Wit skolier mag nie so ‘n engel wees nie.

Die African Doctoral Academy, wat Botman in 2011 tot stand gebring het, het ten doel om swartes uit swart Afrika as studente na die US te lok. Dit is glad nie die bedoeling dat nie-swartes uit bv Noord-Afrika of wittes uit bv Namibië en Zimbabwe deur hierdie akademie bevoordeel word nie. In werklikheid benadeel hierdie akademie belastingbetalende wit Suid-Afrikaners, want beursgeld wat hulle vir doktorale studie kon toekom, word eerder na swartes uit die res van Afrika gekanaliseer; dus na mense wat om etniese redes bevoordeel word, terwyl hulle in werklikheid geen regverdigbare aanspraak op bevoordeling bo wit Suid-Afrikaners kan maak nie.

Die herboude Wilcocks-gebou huisves nie net die pro-bruin en anti-wit Andringastraat-uitstalling nie, maar ook die African Doctoral Academy. Hoewel die Wilcocks-naam vir die gebou (voorlopig) behou is, het Botman die herbouing in ruime mate misbruik om dit volgens sy wense te afrikaniseer. Dit is wat hy hierbo “‘n simbool van vernuwing” genoem het. Dit is waarom Botman dit as ‘n “stap die toekoms in” geloof het. Tipies Botman is ideologiese pleks van akademiese waarde tot die gebou toegevoeg

Botman het die Slag van Andringastraat gekaap en verwring om sy ANC-politiek te dien. Sy motivering word wanvoorgestel deur dit ‘n poging tot versoening te noem. Botman se handeling is net so misplaas en eensydig soos die jaarlikse herdenking in die naam van versoening van die 1996-bomontploffing op Worcester, waarin wittes die skuldiges en nie-wittes die slagoffers was. Iets soortgelyks word nie gedoen vir bv die bomontploffing in 1983 in Kerkstraat, Pretoria, nie, waarin swartes die skuldiges en baie wittes die slagoffers was (praag 4 Februarie). Die onderliggende politiek korrekte doel is nie versoening nie, maar om, aan die een kant, nie-wittes as goed en onskuldig en, aan die ander kant, wittes as sleg en skuldig voor te stel.

Die Afrikaanse Taalraad en Trantraal-mengeltaal

Die Kaapse Klopse. Hulle praat ook 'n 'variëteit van Afrikaans'
Die Kaapse Klopse. Hulle praat ook ‘n ‘variëteit van Kaaps’.

deur Leon Lemmer

Daar word dikwels beweer dat die mens in Afrika ontstaan het. Daar is egter groot eenstemmigheid dat beskawing, dus gesofistikeerde of ontwikkelde kultuur, hetsy Westers of Oosters, op ander kontinente ontwikkel het. Daar is selfs diegene wat dink dat die beste mense wat oorspronklik in Afrika gewoon het, die insig gehad het om pad te gee en daarna elders ‘n beter heenkome gevind het. Hedendaagse afstammelinge van slawe het al ongekwalifiseerde dank uitgespreek dat hulle voorgeslag uit Afrika na bv Amerika vervoer is.

In die geskiedenis van Afrikaans is daar die kombuistaalteorie waarvolgens Nederlands aan die Kaap skeef en krom deur nie-wittes (bv in kombuise) gepraat is en dat die oorsprong van Afrikaans hiernatoe teruggevoer kan word. Maar net soos tussen die ontstaan van die mens en die uitbouing van beskawing onderskei word, moet tussen die ontstaan van Afrikaans as geradbraakte Nederlands en die uitbouing van Afrikaans as ‘n taal uit eie reg onderskei word.

Dit lei tot ‘n politieke probleem, want die ontstaan van proto-Afrikaans word (hoofsaaklik) aan bruines toegeskryf. Daarenteen is die standaardisering, uitbouing en voortbestaan van Afrikaans (hoofsaaklik) aan wittes te danke, bv die Genootskap van Regte Afrikaners, asook die woordeboeksamestellers en almal wat Afrikaans in sy algemeen-beskaafde gedaante gepraat en geskryf het. Standaardafrikaans word gevolglik veralgemenend as ‘n witmenstaal en bv Kaaps as ‘n bruinmenstaal beskou.

Tot in die vorige eeu was gepubliseerde Afrikaanse teks wat deur nie-wittes geskryf is, hoogs uitsonderlik. Die kombuistaal wat nie-wittes in die 17de of 18de eeu gepraat het, sou nie in die vorm van Afrikaans in die 21ste eeu oorleef het as dit nie vir die deurlopende taalkundige arbeid van blanke taalkundiges en blanke taalgebruikers was nie. Politiek korrek word daardie gestandaardiseerde taal nie meer algemeen-beskaafde Afrikaans genoem nie (al is dit steeds presies wat dit wesenlik is) maar Standaardafrikaans.

Prof. Wannie Carstens van die Potchefstroom-kampus
Prof. Wannie Carstens van die Potchefstroom-kampus

Die Afrikaanse Taalraad (ATR) gebruik die hedendaagse plaaslike politiek as toonbeeld vir hoe daar met taalsake omgegaan moet word. Die eerste voorsitter van die ATR, Wannie Carstens, het van die ATR ‘n versoenings- en meertaligheidsraad pleks van ‘n Afrikaanse taalraad gemaak (Praag 17 Maart). In sy boek Vereeniging (Kaapstad: Umuzi, 2010) stel Leon Wessels homself voor as ‘n soort Johannes die Doper wat as dié voorbereider van die nuwe Suid-Afrika gefunksioneer het. Wessels word dus deesdae as ‘n grondwet- en menseregtekenner gereken. In die konteks van die Carstens-ATR se meertaligheidsmanie skryf Wessels: “Afrikaners kan nie taalregte namens ander taalgemeenskappe opeis nie – hulle moet dit self doen” (p 331).

Ten spyte van Wessels se goeie raad gaan Carstens se opvolger as ATR-voorsitter, Michael le Cordeur, voort met hierdie paternalistiese meertaligheidspreokkupasie. Le Cordeur is tans as ‘n opvoedkundige aan die Universiteit Stellenbosch verbonde. Wat van hom nogal ‘n eienaardige opvoedkundige maak, is dat hy net die hoogste lof het vir sy vier klasmaats wat in 1976 die Hoërskool Bergrivier in Wellington afgebrand het. Le Cordeur voer tans om etniese en politieke redes ‘n veldtog ten gunste van Kaaps. Ná al die jare het die ATR egter nog geen poging aangewend om hom ondubbelsinning aan die kant van Standaardafrikaans te skaar nie.

Uit vrees dat die Kaapsgesindes aanstoot kon neem, het die ATR nog nie eens vir suiwer Afrikaans voorbrand gemaak nie. Die verengelsing van Afrikaans gaan ongebreideld voort sonder dat die ATR ‘n vinger verroer. Die Afrikaanse skryf- en veral omgangstaal neig gevolglik al hoe nader aan die mengeltaal Kaaps. Iemand soos Nico Koopman verheerlik hibriditeit. Wat hy blykbaar probeer sê, is dat die etniese hibriditeit van bruines as model vir nuwe Suid-Afrikaners moet dien. Ingelyks kan die hibriede Kaaps die modeltaal in die nuwe Suid-Afrika word. Die uiteinde sal ‘n daadwerklike hibriede nasie wees. Daarvolgens is om bruin te wees en Kaaps te praat in die mode en dui hierdie verskynsels op die toekoms. Insgelyks, om wit te wees en Standaardafrikaans te praat, is om uit die mode te wees en tot die verlede te behoort.

Dit kan gebruik word om te verduidelik waarom taalhibriditeit al hoe meer vastrapplek kry in wat eens Afrikaans was. Etnies gedrewe bruines is blykbaar geneig om hierdie bedenklike verskynsel te verwelkom. Dit is egter die dood in die pot vir Afrikaans. Net taaldislojale Afrikaanssprekendes sou so ‘n verwikkeling verwelkom. Ongelukkig is dit die onverkwiklike waarheid dat daar by baie bruines ‘n tradisie van taalontrouheid, dus dislojaliteit, teenoor Afrikaans is. Van moedertaal- en identiteitstrots is daar by diesulkes glad te dikwels nie sprake nie. Insgelyks ontbreek ‘n gesonde afkeur van Engels as leeftaal. Byvoorbeeld, Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, het Afrikaans as sy moedertaal vervang met Engels as sy “eerstetaal”. Deesdae is Engels dus onbeskaamd sy voorkeurtaal.

In die nuwe Suid-Afrika is die ANC se fanatieke voorkeur vir die koloniale taal Engels die oorheersende taalwerklikheid. Dit is voor die hand liggend dat Standaardafrikaans die enigste variëteit van Afrikaans is waarmee die bedreiging van Engels suksesvol die hoof gebied kan word. Hiervoor is ‘n verenigde front nodig; ook in die ATR. Die voorstanders en beoefenaars van Standaardafrikaans doen moeite om Afrikaans as ‘n taal te bevorder wat duidelik onderskeibaar van Engels is. Die beoefenaars van Kaaps, daarenteen, breek die onderskeid tussen Afrikaans en Engels af deur met oorgawe onnodige Engelse woorde in hulle taal toe te laat; dermate dat dit soms na opsetlike uittarting vir voorstanders van algemeen-beskaafde Afrikaans lyk. Hierdie gesindheid van bruines steun nie op geldige taalkundige gronde nie. Dit is veel eerder die uitdrukking van politieke beswaardheid teen wit Afrikaanssprekendes.

Le Cordeur beweer Standaardafrikaans is nie “‘n meer korrekte (‘suiwer’) vorm van Afrikaans … nie. Net so is Kaaps nie ‘swak Afrikaans’ nie, dis ‘n ander variëteit” (Die Burger, 8 deser, p 19). Hy is so onentoesiasties oor Standaardafrikaans dat hy hierdie woord met ‘n kleinletter skryf. Ek dink nie dit dui suiwer op onkunde by hierdie nie-taalkundige nie; dalk eerder op moedswilligheid. Op 31 Julie het Le Cordeur op LitNet geskryf: “Die Afrikaanse Taalraad bevorder nie net standaardafrikaans nie, maar Afrikaans met al sy varieteite, en standaardafrikaans is maar net een varieteit.” Let op die verkleinerende “maar net een”. In werklikheid is Standaardafrikaans ‘n grootse prestasie. Dit is “maar net een” van die Afrikaner-prestasies wat die land die onwikkeldste en suksesvolste in Afrika gemaak het.

Daar is politiek onderliggend aan Le Cordeur se standpunt. In die politiek is alle mense gelyk verklaar, al is daar ooglopende kwalitatiewe verskille. Na analogie daarvan beweer Le Cordeur dat Kaaps en Standaardafrikaans gelykwaardig is. Toegegee, net soos alle mense eenders of gelyk is in die sin dat hulle daar is, bv asemhaal, is Kaaps en Standaardafrikaans gelykwaardig as slegs die feit dat albei bestaan in ag geneem word. In die bestaanstryd teen Engels kan daar egter geen sprake wees dat Kaaps, wat deurspek met Engelse woorde is, suksesvol as skans gebruik kan word nie. Ten minste in hierdie opsig is Kaaps en Standaardafrikaans nie gelykwaardig nie.

Nathan Trantraal met sy digbundel 'Chokers en survivors'
Nathan Trantraal met sy digbundel ‘Chokers en survivors’

Dit is nie net ‘n geval dat Kaaps geen skans teen die oorheersing van Engels bied en dus nie met die toekoms van Afrikaans vertrou kan word nie. Kaaps funksioneer inderdaad as ‘n vermurwer van Standaardafrikaans. Ek volstaan deur na ‘n enkele deelnemer aan die huidige debat oor Kaaps te verwys. Op 3 Julie is Joan Hambidge se resensie van Nathan Trantraal se digbundel op LitNet gepubliseer. Onderaan het Annemarie van Niekerk geesdriftig soos volg gereageer: “DIE poësie event van die jaar”, “in your face poetry”, “suffering” en “‘n high five vir Nathan”. In ‘n onderhoud met Trantraal het Van Niekerk gepraat van “choke-poetry”, “community” en “free wyn” (Rapport, 4 deser). Sou sy sulke geradbraakte Afrikaans in haar reaksie op ‘n teks in Standaardafrikaans gebruik het?

Die titel van die Trantraal-bundel is Chokers en Survivors. “Vir Antjie Krog is dit ‘n bundel ‘om sidderend van regop te sit!’ … Krog beklemtoon dat ons nog nooit so iets in Afrikaans gelees het nie” (Joan Hambidge se resensie op LitNet, 3 Julie). Die eintlike vraag is: Is dit Afrikaans? Van die 18 letters in die titel word net twee (dus 11%) vir Afrikaans gebruik. Dit is die soort “Afrikaans”-variëteit wat Le Cordeur in sy hoedanigheid as voorsitter van die ATR met groter geesdrif as Standaardafrikaans bevorder. Die ironie is dat Trantraal tereg ontken dat sy Kaaps Afrikaans is: “Afrikaans en Kaaps issie dieselle taal ie … ek for instance het ‘n barely functioning Afrikaans vocabulary, maa ek is nogal eloquent in Kaaps” (Onderhoud met Annemarié van Niekerk, Rapport, 4 Augustus).

Dit is nie net nie-Afrikaanse, bv Engelse, woorde wat kwistig in Kaaps gebruik word nie. Selfs die sinsbou is dikwels nie-Afrikaans, bv Engels of Arabies. Le Cordeur erken self dat “Kaaps dikwels die Arabiese sinkonstruksie” volg (Onderhoud met Naomi Meyer, LitNet, 8 Augustus). ‘n Mens vra jou af: Op grond waarvan sou die ATR hom dan geroepe voel om by monde van Le Cordeur Kaaps, ‘n nie-Afrikaanse taal, dus ooglopend ‘n mengeltaal, te bevorder? Nie-Afrikaanse tale val streng gesproke buite die ATR se bevoegdheidsgebied. Die antwoord op laasgenoemde vraag kan eintlik net in etniese en politieke oorwegings gevind word.

Hoe diep die ATR in die politiek versink het, blyk uit sy politiek gekleurde missie, naamlik “om Afrikaans en Afrikaanssprekendes te bemagtig, te bevorder en te beskerm”. ‘n Baie beter en daarby taal-toegespitste leuse sou wees: “Om Afrikaans altyd, oral en suiwer te benut.” Omdat die ATR met ‘n politieke (en in die besonder ANC-) geur deurtrek is, het Le Cordeur, in sy hoedanigheid as voorsitter, Nelson Mandela amptelik namens die ATR met sy verjaardag op 18 Julie gelukgewens.

Vrouedag wat die optog van vroue, wat hardegat oor die paswette was, na die Uniegebou in 1956 gedenk, is op 9 deser deur die ATR op Wellington gevier. Dit is gedoen sonder om te noem dat paswette nie deur die “apartheidsregime” uitgedink is nie. Plaaslik is paswette ‘n nuutjie waarmee die eerste Britse goewerneur aan die Kaap, graaf George Macartney, in 1797 vorendag gekom het.

Pas het die ATR dit nodig gevind om inskrywings vir die Europese Unie se Sol Plaatje-poësiekompetisie te werf. Hierdie kompetisie het baie sydelings met Afrikaans te make. Die hoofmotivering vir die ATR se entoesiasme is waarskynlik omdat Plaatje as ‘n stigter van die ANC beskou kan word. Het die ATR al iets gedoen om te verseker dat die Universiteit Sol Plaatje in Kimberley ‘n Afrikaanse universiteit sal wees? Sekerlik nie.

Genoemde sake toon waarmee die ATR hom die afgelope tyd besig gehou het. Afrikaansdag, die herdenking van die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) in 1875 in die Paarl, word jaarliks op 14 Augustus in bv die boekhandel gedenk. Dit behoort elke jaar dié hoogtepunt op die kalender van die ATR te wees. Soos gebruiklik het die ATR vanjaar geen poging aangewend om Afrikaansdag te vier of selfs daarvan melding te maak nie. Daarvoor is daar minstens twee redes. Eerstens word die GRA deur die ATR as ‘n etnies eksklusiewe groep beskou. Gideon Malherbe het klaaglik versuim om sy kombuis- en tuinhulp by die GRA se stigtingsbyeenkoms te betrek. Tweedens bevestig die nie-erkenning van Afrikaansdag dat die ATR eerder ‘n politiek gedrewe liggaam as ‘n egte en eerbare Afrikaanse taalraad is.

Die nuwe Suid-Afrika funksioneer wesenlik kwantitatief. Kwalitatiewe verskille word dus by voorkeur geïgnoreer of selfs ontken. Omdat die meeste sprekers van Afrikaans deesdae bruin is, word sonder meer aangeneem dat die toekoms van Afrikaans in hulle hande moet wees. Dít terwyl Afrikaans en tewens die land in sy geheel uitstekend onder blanke (dus minderheids-) leiding ontwikkel het. Die skryfkuns, alfabet, manuskripte en gedrukte teks, bv boeke, is beskawingsprodukte. Hulle hoort in die domein van die ATR. ‘n Mens sou dus verwag dat die ATR 6 April jaarliks met oorgawe as Beskawingsdag sou vier. Politieke gestremdheid veroorsaak dat die ATR dit nooit doen nie. Beskawingsdag was voorheen as Van Riebeeck-dag bekend, maar in die nuwe Suid-Afrika word name mos graag verander.

In die naam van diversiteit dien daar ‘n verteenwoordigende getal bruines in die direksie van die ATR. In die praktyk verseker dit die steriliteit van die ATR. Drie van hierdie bruines het elk ‘n hoë politieke profiel, naamlik Le Cordeur, Danny Titus en Christo van der Rheede. Wat hierdie drie verder gemeen het, is dat hulle nie Afrikaanse taalkundiges is nie. In soverre hulle voorgraads met Afrikaans in formele studie kennis gemaak het, is hulle deur veral Jakes Gerwel aan die Universiteit van Wes-Kaapland beïnvloed. Dit beteken dat hulle siening van Afrikaans met UDF/ANC- en kommunistiese ideologie deurdrenk is (Praag 3.12.2012). Die steriliteit van die ATR is dus begryplik.

Wat nodig is, is dat al die ATR-direksielede aan minstens twee vereistes moet voldoen. Eerstens moet hulle gesindheid teenoor Afrikaans bo verdenking wees. Dit spreek dus eintlik vanself dat hulle verbintenis tot onderrig in Afrikaans vir hulle eie kinders ononderhandelbaar moet wees. Tans dien daar elemente in die ATR wat sienderoë verkies dat onderrig eerder in Engels as Afrikaans aan hulle kinders verskaf word. Tweedens moet ATR-direksielede se formele Afrikaanse taalkennis op peil wees. Hulle moet dus geskoolde taalkundiges wees. Sodanige raadslede moet verder op ‘n nie-etniese grondslag gekies word. Die huidige kwotastelsel is uit die bose. Pleks van, soos tans, Afrikaans polities te dien, sou die ATR Afrikaans dan na behore taalgewys kon dien.

Terugverwysend na die eerste paragraaf hierbo is daar in die VSA die manie onder swartes dat wittes eintlik nie oor swartes mag skryf nie. Swartes beweer dat net hulle waarheidsgetrou oor die ervaring van swartes kan skryf. In die debat oor Kaaps het hierdie fundamentalisme nou ook kop uitgesteek. Net outentieke, nie-wit sprekers van Kaaps mag glo in Kaaps skryf (dus nie Marlene van Niekerk nie) en die duidelike voorkeur is dat net hulle menings oor Kaaps mag uitspreek. Die wesenlike aard van hierdie sotterny is reeds in 1784 deur Samuel Johnson uitgewys toe hy opgemerk het: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The Life of Samuel Johnson, Londen: Everyman, 1992, deel 2, p 527).

Uit die huidige debat blyk dit duidelik dat daar talle variëteite of subsoorte van Kaaps bestaan, bv straat-, bende- en klopsetaal en onkiese of kru of onbetaamlike variasies, waarvan Trantraal ‘n meester blyk te wees. Dit bevestig ten minste dat ons hier nie met algemeen-beskaafde of Standaardafrikaans te make het nie. Die onpraktiese maar etnies en politiek gedrewe Le Cordeur reken dat skoolhandboeke in hierdie ongestandaardiseerde groep mengeltale, kollektief Kaaps genoem, beskikbaar gestel moet word sodat die sprekers van Kaaps nie (verder) benadeel word nie.

Waar gaan die streep getrek word? Moet skoolhandboeke in Tsotsitaal daarna volg? Waarom nie ook pleit vir handboeke in die soort geradbraakte Engels wat kenmerkend van sommige bruines is nie? Waarom ‘n saak probeer uitmaak vir nie-Standaardafrikaans, maar nie ook vir nie-standaard Engels nie? Die antwoord is: Omdat gestandaardiseerde Engels deur hierdie elemente geag en gestandaardiseerde Afrikaans deur hierdie selfde elemente geminag word. Daarmee is ons terug by wat ek hierbo, in die woorde van Jaap Steyn, taalontrouheid genoem het. Hierdie dislojaliteit teenoor Afrikaans is sekerlik politiek gemotiveerd. Kortom, die huidige voorsitter van die ATR, Le Cordeur, se veldtog ter bevordering van Kaaps is wesenlik opsetlike geringskatting van Standaardafrikaans en grondliggend minagting van Afrikaners.

Ek het die bostaande teks voltooi voordat Leopold Scholtz se jongste rubriek (Die Burger, 16 deser, p 12) ter hand gekom het. Scholtz verduidelik dat in die stryd teen veral Frans daar in België na Standaardnederlands gereik is pleks van die verskillende Vlaamse dialekte te koester. Dit stem ooreen met my pleidooi vir Standaardafrikaans hierbo. Scholtz: “Elke Europese taal … het naas streektale en dialekte ook ‘n standaardvorm. Die behoefte aan dié standaardvorms bestaan deurgaans.” Omdat die omstandighede in België en Suid-Afrika verskil, wil Scholtz egter nie die knoop deurhaak en die vraag in die opskrif, “Voldoen Kaaps aan vereistes?”, beantwoord nie. Hy wil hê dat “die bruin intellektuele self moet antwoord.” Hy raak die spoor dan al hoe meer byster met die volgende stelling: “Niemand by sy regte verstand sal in beginsel teen die ontwikkeling van Kaaps kan wees nie.”

Plakkaat van die Kaapse Son
Plakkaat van die Kaapse Son

Wat skuil agter Scholtz se terugdeinsing? Die antwoord is voor die hand liggend: Die Burger se dogma dat bruines nie vervreem mag word nie en dus dat die “bruin stem” gehoor moet word. Dit volg dat die sprekers van Kaaps oor Kaaps uitspraak moet lewer, net soos Samuel Johnson se vet osse net deur vetsakke aangeja mag word. Die Burger wil bruines feitlik ten alle koste ter wille wees; nie net omdat dit politiek korrek is nie, maar ook omdat die getal koerante wat verkoop word die allerheiligste heilige koei geword het. Dit is in selfs groter mate waar sedert sy Naspers-susterkoerant Son (in Kaaps wat oorvloediglik met Engelse woorde aangedik word) so ‘n groot aanhang onder veral bruin lesers ten koste van Die Burger opgebou het.

Ek is by my regte verstand en het hierbo ‘n duidelike saak uitgemaak waarom Kaaps nie die voertuig vir die behoud van Afrikaans teen die aanslag van Engels kan wees nie. Net Standaardafrikaans kan daardie funksie vervul. Die bevordering van die mengeltaal Kaaps deur die ATR druis lynreg in teen die heil van Afrikaans. Dit is politieke en nie-taalkundige oorwegings wat die ATR dryf. Die Afrikaanse en Afrikanerorganisasies wat die ATR tot dusver gesteun het, sal ernstig oor hulle voortgesette deelname moet besin. Die ATR sal óf grondig hervorm moet word óf met ‘n ander liggaam wat Afrikaans doeltreffend bevorder, vervang moet word; iets soos ‘n Herstigte Afrikaanse Taalraad.

Die kopdoek as bevrydingsimbool

skoppensboerdeur Skoppensboer

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Die gemiddelde ousie het een, Winnie Mandela het een, Mamphela Ramphele het een, Piet Croucamp het een en omtrent die hele Naspers-direksie dra hulle ook. Nee, nie ‘n Louis Vuitton-handsak of Chinese namaaksel daarvan nie, maar ‘n kopdoek.

Winnie Mandela het die standaard gestel wat kopdoeke betref, wat Koos Bekker en Piet Croucamp nou volg
Winnie Mandela het die standaard gestel wat kopdoeke betref, met Koos Bekker en Piet Croucamp wat haar na-aap

Boonop staan die nuwe Suid-Afrikaanse vlag in die volksmond bekend as “Winnie Mandela se kopdoek”, wat ‘n verdere seël van goedkeuring op die eens beskeie kopdoek plaas. Iewers vra die Engelse joernalis en skrywer Peter Wilhelm mos sarkasties in een van sy boeke: “Waarom dra Afrikaners hoedens?” Die hoed is egter uit soos die spreekwoordelike boerbeskuit. Terloops, as ‘n mens na die pakkies kyk, dan eet ons almal deesdae Engelse beskuit. G’n wonder dit smaak meesal soos Engelse sout nie. Gelukkig bak Skoppensboer se vlytige gade haar eie beskuit en hoef hy nie van die Engelse tipe te gaan koop nie.

Koos Bekker, die grootkop van Naspers, met sy kopdoek
Koos Bekker, die grootkop van Naspers, met sy kopdoek. Dit laat sy kop nog groter lyk as wat dit reeds is.

Koos Bekker, die grootkop van Naspers, dra self ‘n kopdoek. Of is dit ‘n tulband? Is dit die Raj wat terugkeer of wil hy daarmee net sy lojaliteit aan die moderne Indië betuig? Naspers se lojaliteit aan Brittanje is egter bo verdenking, soos die voorblad van die jongste Huisgenoot getuig. Trouens, Naspers is so gaande oor die geboorte van die jongste Britse prinsie dat die foto skoon die titel van hul tydskrif verberg. Koos Bekker is seker skaam vir die regse term, “Die Huisgenoot”, wat slaan op die tradisionele heteroseksuele huishouding met net een vrou en ‘n paar kinders. Dus geen poligame, poliseksuele, multikul-groepswoeps nie.

Skoppensboer wonder nou juis of huwelike tussen mense van dieselfde geslag ook poligame huwelike mag insluit? Solank elkeen ‘n kopdoek dra, is enigiets seker toelaatbaar.

Mamphele Ramphele sou nie sonder 'n kopdoek die rektor van die Kaapstadse Universiteit kon geword het nie
Mamphele Ramphele sou nie sonder ‘n kopdoek die rektor van die Kaapstadse Universiteit kon geword het nie

Die invloed van Winnie Mandela op Naspers is egter verreikend en onmiskenbaar. Dit strek vanaf die kopdoek tot haar politieke en geskiedenissienings wat Naspers slaafs na-aap. Naspers se waardering vir Mamphela Ramphele het minder met haar meer “regse” idees oor ekonomie te make – iets wat ‘n neomarxistiese maatskappy soos Naspers teen die bors stuit – as met haar deelname aan die “inklusiewe” kopdoekritueel. Die stylvolle Winnie met haar duur sonbrille word deur Naspers net so hoog geskat soos haar vorige eggenoot, Madiba self, voor wie Naspers gereeld neerkniel en in die rigting van Qunu bid. Die “Winnie-Mandela-bestuurstyl” is deur Naspers tot amptelike maatskappybeleid verhef en alle senior amptenare word verplig om seminare daaroor by te woon.

Leroux Neethling van Naspers met 'n lid van sy harem
Leroux Neethling van Naspers met ‘n lid van sy harem

Een van Koos Bekker se luitenante, met die ietwat boerse naam, Leroux Neethling, is insgelyks met ‘n kopdoek afgeneem, met ‘n lid van sy harem aan sy sy.

Voorsitter Ton Vosloo van Naspers lees gereeld Voorsitter Mao se Rooi Boekie om die koers van sy maatskappy te bepaal en veral die ideologiese inhoud van Die Burger en Rapport, maar hy is self ‘n kopdoekentoesias van formaat. Sonder die kopdoek kan daar geen sprake van revolusionêre vernuwing en transformasie wees nie.

Voorsitter Ton verkondig die rooi evangelie van onder sy kopdoek.
Voorsitter Ton verkondig die rooi evangelie van onder sy kopdoek.

Maar dis in die departemente van staatsleer aan histories Afrikaanse universiteite waar die kopdoek as bevrydingsimbool werklik ‘n hele nuwe hoofstuk betree het. Vandat Kader Asmal ons universiteite tot hoërskole of selfs laerskole verdom het, kan jy deesdae ‘n senior lektor word as jy net een bladsy uit jou kop kan leer. Memoriseer twee bladsye, en jy is van ‘n professoraat verseker, asook ‘n allamintige navorsingskenking van die Nasionale Kopdoekstigting! Die kopdoek het lankal reeds die soort akademiese hoofbedekkings wat onder apartheid en kolonialisme gegeld het, vervang. As jy vandag graad kry – almal “kry” net graad want solank jy bywoon, kom jy deur – ontvang jy daarmee saam jou kopdoek wat jou posisie in die rangorde aandui. Min of meer soos ‘n leersvoorskoot in die Vrymesselary.

Piet Croucamp loop te koop met sy "hoë linkse IK"
Piet Croucamp loop te koop met sy “hoë linkse IK” en groot brein wat onder sy kopdoek nestel

Gerugte wil hê dat die geniale neomarxistiese intellektueel, Piet Croucamp, ná intense studie daarin geslaag het om die eerste bladsy van Marx en Engels se Kommunistiese manifes te resiteer. Op Ingels, want die oorspronklike Duits het hom te veel hoofbrekens besorg. Daarmee het hy terstond ‘n permanente pos aan Joe-djy en lidmaatskap van die plaaslike motorfietsbende verwerf. By Joe-djy is kaping en gewapende roof van die meer gesogte studierigtings soos daar elders deur praag berig word. Eintlik hoef mens net die “prakties” deur te kom; die teorie is minder belangrik. Maar Piet Croucamp het sy doktorsgraad ge-koem, soos hulle sê, met ‘n kort studie oor “Die kopdoek as mode-item by Suid-Afrikaanse taxipassasiers”. Die hooftema van Croucamp se akademiese navorsing sedertdien is: “Ek is slim en links en julle is dom en regs.”

Al om die ander week ry hy op sy BMW-motorfiets, darem met ‘n valhelm bo-oor sy kopdoek, rond om weereens sy IK te laat toets. Blykbaar is Croucamp se IK so min of meer op die vlak van die gemiddeld in Ekwatoriaal-Guinee. ‘n Dubbelsyfer-IK is egter iets wat in die Nuwe Suid-Afrika nie te versmaai is nie, dus is Croucamp se aanspraak op genialiteit seker nie so vergesog nie.

boerkaElke liberale vrou of feminis in Suid-Afrika besit ‘n kopdoek. Dis net Afrikanervroue wat nie kopdoeke dra nie, want hulle bak eerder koek en beskuit of skryf boeke as wat hulle gedurig die vloere skrop. Naspers en ‘n paar van die supermarkkettings het egter saamgespan om alle bestanddele net van Engelse etikette te voorsien sodat Afrikanervroue naderhand niks meer op die rakke sal kan herken nie en dalk ook tot die kopdoekkultus bekeer mag word.

Die probleem met liberale, feministiese vroue is egter dat hulle so lelik is. Daarom hoop Skoppensboer dat die kopdoekkultus net in sy natuurlike, multikulturele rigting kan ontwikkel en hulle almal binnekort ‘n volle boerka sal begin dra. Die bevryde metroman kan gerus ook sy inhibisies veral links laat lê en self die boerka begin aansit.

[followbutton username=’skoppensbo3r’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Sean Christie se ‘Plaasmoord’

plaasmoord_christiedeur Leon Lemmer

Ek gaan eerstens ‘n boek, tweedens ‘n resensie en derdens Die Burger se reaksie bespreek. Die boek is Sean Christie se Plaasmoord: Behind the Violence on South African Farms (Johannesburg: Parktown Publishers, 2012; Mampoer Shorts, $2.99, slegs elektronies beskikbaar). Die outeur is ‘n joernalis wat in bv die Mail & Guardian en Farmer’s Weekly publiseer. Hy het op ‘n plaas in Zimbabwe grootgeword en hom in Kaapstad gevestig. Omdat Christie dalk nie Afrikaans goed magtig is nie, het ek die indruk gekry dat hy nie danig aansluiting by Afrikaners vind nie.

In 2010 is drie mense op Sherwood Farm in die KwaZulu-Natal Midlands vermoor. Die een slagoffer was Lorraine Karg, die vrou van die plaaseienaar, Neville. Hulle het twee kinders gehad, Kita en Brandon. ‘n Meswond aan haar nek het veroorsaak dat sy 15 tot 20 minute lank doodgebloei het. Lorraine en Neville was 36 jaar getroud en het die vorige 12 jaar Sherwood Farm opgebou. Die Karg-egpaar het pas met aandete begin toe Brandon gebel het om te sê dat hooibale aan die brand was. Die brand is gestig om Neville weg van die plaashuis te lok. Lorraine se lyk is by haar motor gevind. Sy was op pad om by die brand te gaan help.

Die tweede slagoffer was Hilda Linyane, die Kargs se huishulp, wat in die wasgoedkamer doodgeskiet is. Sy was ‘n Zimbabwiër wat self haar huis in Bulawayo gebou het. Haar man, wat ook op die plaas gewerk het, se voornaam is Mhlompo. Die egpaar het twee kinders gehad, Priscilla en Innocent. Innocent het vertel hoe maklik hy oor die landsgrens kom: “I had to jump the border because I never had a passport. A big bribe is required to do this in Zimbabwe if you want a passport fast” (Kindle 154). “It is possible to cross the Limpopo in ankle-deep water, and the soldiers patrolling the South African banks are easily bought with a carton of cigarettes” (K 159).

Die derde slagoffer was die Kargs se Zoeloe-tuinier Zakeue Mhlongo, wat twee kinders gehad het, Samuel en Bonginkosi. Sy nek is met ‘n mes gesny, “in the way one would slaughter a goat” (K 179). Tydens die verhoor, “the judge [MT Ncube]… asked the forensic pathologist: ‘Has his neck been cut all the way through?’ To which the doctor replied: ‘Not quite, M’lord, the skin on the neck is tight'” (K 179). Bonginkosi was by toe Hilda in die wasgoedkamer geskiet is: “Hilda was groaning and they were kicking her … She ended up being silent” (K 174).

Die eerste beskuldigde was Mzwandile Magubane, ‘n bouer wat in 2006 verfwerk op Sherwood Farm gedoen het. Tydens die verhoor het sy advokaat beweer dat die aangeklaagde te min deur Neville betaal is. Neville het dit ontken. Hy het gesê hy betaal sy werkers minstens die vasgestelde minimumloon. Die aanklaer, Dheelan Naidoo, “later said that in cases where the complainant is a white farm owner and the accused a black farmworker – when there has been a violent attack – it is not uncommon for the defense to try and depict the farmer as a brute … Human rights defenders like the Surplus People Project and Human Rights Watch regularly release biblical reports in which South Africa’s white commercial farmers are indicted for an array of abuses, including underpayment and physical violence” (K 105).

Die tweede beskuldigde was Nhlanhla Dladla, wat in diens van die Kargs ten tye van die moorde was. Neville het getuig: “We taught him to drive, we taught him plumbing … I thought him a star worker and so he was promoted through the ranks until he ended up driving one of the biggest tractors” (K 114).

Die derde beskuldigde was Colin Mapalala. Neville het getuig: “[He] had also been a tractor driver on Sherwood and that he had considered him a ‘good worker’ too, until he crashed three times in short succession. We thought he was on drugs so our disciplinary committee – all disciplinary issues are settled by a committee of senior farm workers – downgraded him to general labourer. When this happened he disappeared” (K 118). Mapalala is voor die verhoor dood in polisie-aanhouding toe hy, terwyl vingerafdrukke geneem is, na bewering na ‘n polisievuurwapen gereik het en doodgeskiet is. In KwaZulu-Natal is daar glo 527 verdagtes die afgelope drie jaar in polisie-aanhouding dood.

Die vierde moontlike medepligtige was Velaphi Magubane, broer van die eerste beskuldigde, wat vryheid sou verkry as hy bevredigend as staatsgetuie funksioneer. Hy het tydens die verhoor getuig dat die polisie by Mapalala se lyk gesê het as hulle oorblywende drie verdagtes “didn’t confess we would end up like him. Then we were taken and beaten, and what we told was not the truth” (K 132). Velaphi is na die hofsitting weer in hegtenis geneem, maar sou borgtog kry. As staatsgetuie was Velaphi “the only thing holding accused number two [Dladla] to the murders” (K 145).

‘n Vragmotorbestuurder het getuig dat hy die broers Magubane kort voor die moord ‘n geleentheid tot naby Sherwood Farm gegee het en dat hulle ‘n bottel met 5 liter petrol by hulle gehad het. Die staatsaanklaer het gedink “the attackers had been surprised while they were in the process of robbing the house” (K 183). Weens Velaphi se wanfunksionering as staatsgetuie, het die staat sy saak teen Dladla teruggetrek. Mzwandile Magubane se “palm print came to be on the wall of the Kargs’ laundry room” (K 458). Hy is drie lewenslange tronkstrafvonnisse opgelê. Die Kargs het geëmigreer en in die Republiek van die Kongo gaan boer.

Naas die Sherwood-saak, skryf die outeur oor Brian Jones (‘n skuilnaam) wat in die omgewing van Ladysmith woon. Hy was 18 jaar lank in die polisiediens in Durban. “His police partner Craig had been shot and killed ‘while trying to save someone else’s life’ … in 2002” (K 223). “This was the reason he started the South African Community Action Network (SA CAN)” (K 228). Jones het inligting oor plaasaanvalle versamel.

“From 2003 – 2010, 17 white farmers had been murdered on 83 farms in the [Natal] lowlands … making farmers’ chances of being killed in an attack far higher than the risk of the same happening in … Hillcrest, Durban, an area of 34 000 homes, where 299 homeowners had been murdered in the same period” (K 287). “Jones found that robbery was the motivation behind 90% of the cases … farmworkers were suffering too – 54 farm staff had been murdered among these same 83 farms in the same period” (K 291). Omdat roof in so baie gevalle die motief vir die aanvalle was, meen Jones dat die Transvaalse Landbou-Unie (TLU/TAU) verkeerd het deur dit as terrorisme te beskou. “Jones saw only ineptitude” (K 291). “‘These guys,’ he insisted, ‘are some of the most unsophisticated criminals in the world'” (K 295).

“Jones’ gangs consisted of males between the ages of 18 and 34, numbering around four with an average of one firearm between them. They all walked rather than drove onto farms they attacked and always during daylight hours … On farms during the day people are spread out all over the place” (K 295). “At four hours, the average response time [of the police] to farm atacks was just as concerning” (K 304). Hoekom word mense keelaf gesny? Volgens Jones “people are accustomed to slaughtering animals in this way” (p 308).

Daar word vertel van ‘n moord in 2010 op die plaas Doornfontein, by Estcourt: “Lynette Ralfe was shot three times” (K 245). Voor dit “Nigel Ralfe [haar man] had been out at his dairy when four young men walked in, pulled a handgun and blasted his right biceps to ribbons” (K 240). Tydens ‘n ander gewapende roof op ‘n melkplaas “the suspects had been dressed in full police uniform” (K 496).

Soms het die boek by my die indruk van onpartydigheid gewek; dat die outeur probeer het om ewewigtig die kaf en koring oor plaasmoorde te skei. Ander kere het ek gedink dat hy nogal ongevoelig oor so ‘n sensitiewe saak is. Hy verwys ook na diegene wat beweer dat die woord “plaasmoord” streng gesproke nie letterlik sinvol is nie: “One does not murder a farm” (K 236).

Christie beweer dat daar teen 2010 drastiese verskil van mening was oor die omvang wat plaasmoorde aangeneem het. Dit kan toegeskryf word aan die polisiediens se onvermoë en moontlike onwilligheid om betroubare statistiek by te hou en beskikbaar te stel, maar die outeur noem dit nie, behalwe om op te merk: “The rural police stations of the [Natal] lowlands kept no intelligence on farm violence” (K 282). Die TLU se syfer van 3 000 of meer vermoorde wit kommersiële boere word ‘n “unsubstantiated figure” genoem (K 252). “The police’s National Intelligence Coordinating Committee (Nococ) had put forward a figure of 1 254 dead between 1991 and 2001” (K 252). “That report also indicated a motive of robbery in 89% of the cases studied, whereas the TAU and Afrikaner political organisations like the Freedom Front Plus, submitted that some of the recorded murders – certain decapitations and disembowelments … – were so incredibly cruel that there had to be motives beyond robbery” (K 256).

“In 2003 the criminologist Duxita Mistry found that conviction rates for farm crimes tended to be higher than many people believed, at around 50%, compared to 6% for urban crimes” (K 463).

In 2003 het Human Rights Watch beweer “that in addition to violence committed by black outsiders against white farm owners, farm violence also included violence pertetrated by white farmers against black farmworkers, violence commited by farmworkers against other farmworkers, and violence perpetrated by private … and state security structures against rural blacks” (K 260). Hier sou ‘n mens graag vir elke kategorie die getalle en persentasies wou hê en ook ‘n evaluering in elke kategorie van die erns van die gevolge. Byvoorbeeld, as ‘n plaaswerker ‘n ander een vermoor, is die invloed daarvan op die land en die gemeenskap baie kleiner as wanneer ‘n kommersiële boer vermoor word en talle mense dan dalk hulle werk en woonplek verloor.

Die joernalis Peta Thornycroft het haar Britse burgerskap opgegee sodat sy in Zimbabwe kon aanbly, “to cover the occupation of white-owned land by black Zimbabweans that had started in 2001. I had wanted to ask her why the Zimbabwean ‘situation’ … had held the world’s attention for so many years even though only 18 farmers across the entire country had been killed, whereas the much bloodier plight of South Africa’s commercial farmers – more than 1 000 up to 2001, and many more since – had only received intermittent attention, and much of it hostile to the farmers” (K 351). “‘The furniture,’ Thornycroft said, … ‘I walk into a farmhouse in Zimbabwe and immediately scan the place for British bric-a-brac, which I could use to click with the readers of [die Britse koerant] The Telegraph, or whoever. You can’t do that in South Africa'” (K 355).

Christie verwys na Julius Malema se liedjie waarin gesing word:”Skiet die boer”. “Since boer is both the Afrikaans for farmer as well as a synonym for Afrikaner, many white South Africans took the lyrics personally, including the leadership of Afrikaner rights organisation Afriforum, which launched legal proceedings to ban the song” (K 268). Myns insiens het die ANC hierna baie duidelik sy anti-wit en veral anti-Afrikanerkleure gewys: “The ruling … ANC chose to contest the case, claiming the song was part of its heritage” (K 268).

Daar word vertel van Marietta Nel, “who had been blasted in the face with a shotgun when stopped in her bakkie outside her farmhouse gate in 2001” (K 325). Die aanval was soortgelyk aan een wat JM Coetzee in sy roman, Disgrace (1999), beskryf. “Thabo Mbeki criticised Disgrace for its racial stereotyping … when Coetzee emigrated to Australia in 2002, there were those who said it was the controversy over Disgrace that had pushed him” (K 341).

“Nel was certain she knew her attacker, a man who lived on the farm and continued to live there after Nel was released from hospital, minus a jawbone and requiring massive oral and maxillofacial surgery she could not afford. Nel was attacked a further three times, and each time she suspected the involvement of the same man, the husband of her domestic servant, who had once said to her face that he would run her off the farm” (K 332). Weens onvoldoende getuienis is die verdagte nie aangekla nie.

Nel: “I’m … going for the reconstruction surgery in August. It will be the first of four surgeries. I thought I still had my gums but the doctors told me in December that they will have to be completely reconstructed before the implants and teeth can be inserted and this must be done before soft tissue can be built up” (K 365). “The other day I was returning from town and there was a bakkie parked by the barn, and two blacks were loading metal which has lain on the farm for years. The one told me they had a right to do that because it was no longer my farm; he said all farms in South Africa belonged to the ANC now” (K 361). “Her brother was in the process of thinning [the jacaranda trees] with a view to improving the security situation” (K 361).

Ná die aanval op Nel het Lita Fourie ‘n jaar lank by haar kom bly. Fourie het bekendheid verwerf as die persoon wat van 2005 tot 2012 jaarliks ‘n byeenkoms aan die Ysterberg by Potgietersrus (Mokopane) gereël het by die wit kruise wat ter herinnering aan die slagoffers van plaasmoorde opgerig is. Aanvullende kruise is by sulke geleenthede geplant en onkruid op die terrein is uitgeroei. Fourie het ook gepoog om statistiek oor die plaasmoorde by te hou. Sy is tot hierdie soort aksie gemotiveer deur “the brutal murder of her parents on a farm in Mpumalanga” (K 389). Sy het ‘n foto van haar pa se lyk, “his head blown off with a rifle shot just above the eyes” (K 399). In 2004 het sy die Tabita Stigting op die been gebring, “a charity in aid of victims of farm violence” (K 389).

Die outeur het Fourie op ‘n hoenderplaas by Delmas besoek. Sy het hom geneem na “a woman in her late 20s who had been asleep on a smallholding in a double bed with her husband when an unknown number of men walked in and brought four-pound hammers down on their faces. The attackers stole all the electronic equipment and left the unconscious couple for dead” (K 412). Daar word vermoed dat die aanvallers wit was. Fourie het onder meer geld vir Nel en ander slagoffers se operasies ingesamel. Nel beweer sy het niks ontvang nie en het eerder probeer om Christie wys te maak dat die staat vir haar mediese uitgawes gaan betaal. In die teks word twyfel oor Fourie se bedrywighede gewek. Sy het haar glo verlede jaar aan aksies teen plaasmoorde onttrek.

Nechama Brodie
Nechama Brodie

In Die Burger (29 Julie, p 9) is ‘n resensie van Christie se boek gepubliseer. Die resensent is Nechama Brodie, ‘n joernalis. Op haar webwerf word na die “dark decades of apartheid” verwys. Haar resensie is waarskynlik uit Engels vertaal. Die vraag is waarom Media24-koerante se boeke-redakteur, Jo Prins, op Brodie as ‘n geskikte resensent vir hierdie boek besluit het.

Brodie beweer dat “daar ‘n geweldige gebrek aan inligting en konsensus” oor plaasmoorde is. Myns insiens behoort daar ten minste konsensus te wees oor die feit dat plaasmoorde ‘n verskriklike, weersinwekkende, prominente uiting van misdadige onbeskaafdheid in die nuwe Suid-Afrika is. Pleks daarvan probeer Brodie skeptisisme oor hierdie gebeure aanvuur.

Brodie speel die wit kleurkaart met oorgawe en toon dat haar simpatie elders lê: “Dit het ‘n gewilde tydverdryf geword om die (wit) slagoffers van plaasmoorde te gebruik om wraak en geregtigheid te verkondig, soos om (wit) mans en vroue en kinders met wit kruise op ‘n heuwel te verewig … Die slagoffers wat op die webblaaie verskyn (en dié vir wie kruise opgerig word) is deurgaans wit … die voorstelling van plaasaanvalle en -moorde as rasmisdaad met slegs wit slagoffers [is] besig om gemeenskappe te verdeel, eerder as om samewerking te bewerkstellig en die aandag te vestig op behoeftige landelike plaasgemeenskappe.”

Die waarde van Christie se boek word deur Brodie gereduseer tot: “Dit ontbloot soveel mites oor plaasaanvalle en beklemtoon die noodsaaklikheid vir meer inligting.” In werklikheid slaag Christie ook daarin om darem die onbeskaafdheid van plaasmoorde uit te beeld en aan te toon dat die plaassituasie in Zimbabwe meer publisiteit ontvang as die “much bloodier plight” van Suid-Afrikaanse boere. Pleks van slegs op Brodie se resensie of my skrywe te steun, behoort Christie se teks ook gelees te word.

Links bo, op die voorbladsy van die koerant waarin Brodie se resensie gepubliseer is, het Die Burger daarin geslaag om die kersie op die anti-blanke en veral anti-Afrikaner-koek te plaas. Daar is ‘n afbeelding van ‘n lang mes, soos dié waarmee Lorraine Karg en Zakeue Mhlongo keelaf gesny is. Langsaan word gevra: “Net witboere wat ly?” Onderkant hierdie vraag en die mes staan in groot rooi letters: “Plaasmoorde” en dan: “Nuwe boek lê wit mites bloot bl 9”.

Hierdie assosiasie van plaasmoorde met mites, wat Die Burger blykbaar soveel moontlik simpatiekloos wil versterk, blyk uit die koerant se deurlopende onwilligheid om oor plaasmoorde te berig. Tensy ‘n plaasmoord of -aanval baie naby Kaapstad plaasvind, word dit meesal geïgnoreer. Die illusie word skynbaar doelbewus geskep dat die misdaadsituasie, bv op plase, in die nuwe Suid-Afrika baie beter is as wat dit in werklikheid is.

By hierdie koerant is daar ook ‘n allesvermurwende sug na politieke korrektheid te bespeur. As wittes van moord op enige plek in die land beskuldig word, word groot publisiteit daaraan gegee. ‘n Span verslaggewers en minstens een fotograaf sak op die plek toe. Dít terwyl moorde deur swartes gepleeg geen of min publisiteit ontvang. Die gevolg is dat die koerant die indruk wek dat wittes in dieselfde of selfs groter mate as nie-wittes tot ernstige misdaad soos moord geneig is.

Kontrasteer Die Burger se duidelike onwilligheid om oor die gebruiklike soort plaasmoorde (swartes wat wittes en nie-wittes vermoor) te berig, met wat die afgelope week gebeur het. Die koerant het ‘n joernalis en fotograaf na Ashton gestuur en teks en drie foto’s gepubliseer oor ‘n wit boer en sy wit plaasbestuurder wat van aanranding op ‘n bruin kind aangekla word (Die Burger, 1 deser, p 5). Die beweerde aanranding het in 2008 plaasgevind.

Sedert die beweerde aanranding kry die kind glo epileptiese aanvalle. Hy het as gevolg daarvan na bewering in die vuur geval, albei sy hande verloor en ook blind geword. Die Freedom Trust wat hom vir die regte van plaaswerkers beywer, het buite die hof betoog. Tragies soos die toestand van hierdie seun blykbaar is, of voorgestel word, is dit nie noodwendig die gevolg van die beweerde aanranding nie. Dit is ook hoogstens ‘n geval van aanranding sonder voorbedagte rade en dus nie so barbaars soos die plaasmoorde waarna hierbo verwys is nie. Maar die beweerde aanranding kry in Die Burger baie meer publisiteit as wat die koerant normaalweg bereid is om aan plaasmoorde te gee.

Brand Rapport! Die Boikot-Naspersbeweging kry momentum

Presies ‘n week gelede het ‘n Boikot-Naspers-groep spontaan op Facebook ontstaan wat binne enkele dae tot meer as 7000 lede toegeneem het. Dit sê iets oor die invloed van sosiale media en die internet dat mense durf om die magtige Naspers-mediagroep in Kaapstad só trompop te wil loop!

Hoewel daar ook goeie joernaliste by Naspersmedia soos Rapport, Beeld, Die Volksblad en KykNET is, kan ‘n mens nie anders as om dié boikot te ondersteun nie. Vele mense blameer vandag die haglike toestand wat in ons land heers op FW de Klerk se verraad, maar Naspers was ten minste ewe skuldig. Selfs toe dit vroeg-vroeg in 2000 duidelik geraak het dat ons land op die verkeerde pad was, het Naspers daarin volhard om naakte ANC-propaganda te publiseer met siek linkses soos Max du Preez op die voorpunt.

Die afgelope vyftien jaar of meer was daar ‘n sterk Afrikanerbeweging van besorgde mense wat ‘n alternatief vir die huidige dwingelandy wou skep. Vanweë ‘n gebrek aan enige media-ondersteuning, verkeer hierdie beweging egter nog in sy kinderskoene.

Vyftien verlore jare… Tienduisende van ons mense is vermoor, nog tienduisende krepeer vanweë regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging, anti-wit rassisme, noem dit wat jy wil. En Naspers, wat deur ‘n kliek ou Afrikanerkruipers – Kruiperkaners! – uit die vorige bestel oorgeneem is, praat dit alles goed. Dis net rugby, krieket, seks, skinder en Madiba, voor en agter.

In die proses het mnr. Koos Bekker, die uitvoerende hoof van Naspers, skatryk geword. Hy het ook ‘n paar skyfies op ‘n gelukkige roulettenommer in Hong Kong verwed, in die vorm van die Chinese internetmaatskappy Tencent en daarmee Naspers se aandeelprys en sy eie rykdom in die stratosfeer in geloods.

Die ironie is dít: terwyl Naspers floreer, is die Afrikanervolk besig om te krepeer. Ons word verdruk, vermoor, verguis. Vanuit Groot Brittanje en Amerika word ons nou in ons magteloosheid éérs met propaganda geslaan. Dis asof die haatveldtog wat daar in die tagtigerjare deur kommuniste soos Joe Slovo en Ronnie Kasrils vanuit die buiteland teen ons gevoer is tans eers sy volle sterkte bereik.

Die Afrikaner is ‘n skurk! Laat hom verdwyn! Kill a Boer, kill a farmer! gil hulle aanmekaar. In die huidige peiling op die Praagwebwerf stem 93% van mense dat daar tans ‘n blanke volksmoord in ons land plaasvind.

Wat doen Naspers – die eertydse “Nasionale Pers” wat doer in 1915 gestig is om die Afrikanersaak in die wêreld te stel – hieromtrent? Ek sou kon antwoord: niks. Of: ‘n ronde nul. As Naspers nog niks gedoen of gesê het nie, sou ‘n mens dalk vir Koos Bekker en sy brigade mal liberale kon vergewe. Inteendeel, Naspers ignoreer nie net die haatveldtog teen Afrikaners nie: hy neem lustig daaraan deel!

Hoe het dit gekom dat ‘n persgroep wat gestig is om die Afrikanersaak te bevorder uiteindelik reëlreg die teenoorgestelde doen en Afrikanerondergang, -kultuurmoord (etnoside) en selfs -volksmoord (genoside) bepleit? Daaroor gaan historici nog boeke vol skryf.

Koos Bekker se Naspers het ‘n onding geword, ‘n bedreiging. Noem dit die Afrikaner se eie Frankenstein. Ons het gedink ons skep ‘n paar koerante soos Die Burger of Beeld of tydskrifte soos Die Huisgenoot of Sarie en toe kom daar ‘n grommende monster uit die laboratorium wat hand aan hand met die plaasmoordenaars woeker om ons te laat verdwyn. Een stel psigopate het ‘n broederskap met ander gevind: dié met penne en kameras werk saam met diegene wat met pangas, AK-47’s en tuinvurke gewapen is.

Enigeen wat nog daaraan twyfel of ons die totale Naspersgroep – elke koerant, elke tydskrif, DSTV, Boxoffice, de lot – behoort te boikot, hoef net vandag se rubriek deur die einste Max du Preez in Rapport te lees. Dit is suiwer ANC-propaganda. Nie die propaganda van die huidige Zoeloe-oorheersde ANC nie, maar die ANC van Slovo en sy Mandela-marionet. Zuma het ten minste die Afrikaner se bestaan as inheemse, blanke volk erken. Slovo en sy mede-marxiste wou hê dat ons van die aardbol verdwyn.

Net gister praat ek met ‘n bekende Britse joernalis by ‘n meer konserwatiewe koerant wat in die land is om Mandela se moontlik naderende einde te dek. Hy bekommer hom ook oor die toekoms van ons land, oor ‘n blanke volksmoord waaroor almal swyg.

Maar wat doen Max du Preez en Rapport? Volgens hulle is die gruweldade wat daar teen ons gepleeg word, die moorde op oumense, kinders, kleintjies soos Willemientjie Potgieter slegs ons “vervolgingswaan”. Die immer dom, dogmatiese Du Preez skryf in sy inleidende paragraaf:

“Die siening dat Nelson Mandela anders as ander swart mense is, sit agter die vervolgingswaan wat so baie wit mense laat glo het Nelson Mandela se dood gaan swart Suid-Afrikaners skielik in rasmoordenaars laat verander.”

Kennelik ontken Du Preez dat daar hoegenaamd rasmoordenaars in Suid-Afrika bestaan. Ons moet seker net op ons knieë gaan en die Heilige Mandela dank dat daar nie nog meer van ons en vinniger vermoor word nie.

Hy praat ook van “ons Suid-Afrikaners”. Dis nog ‘n Naspersgunsteling. Die Suid-Afrikanisme. Wie en wat is ‘n Suid-Afrikaner? In elk geval was Mandela net ‘n marionet vir Joe Slovo en Ronnie Kasrils wat hul terreurveldtogte vanuit Londen en Odessa, Sowjet-Unie (Ronnie het onlangs sy “Odessa Notebooks” aan Wits geskenk) beplan het.

Mandela se reklame is deur die Anglikaanse Kerk se Trevor Huddleston (die pedofiele priester) gehanteer wat uiteindelik Britse popsterre oortuig het om “Free Mandela” te begin sing. Soos ek dit in ‘n onlangse Engelse rubriek gestel het: “He was just the extra on the stage, the figurehead, the aged male model in his trademark gaudy shirts.”

Om lukraak figure uit die geskiedenis saam te flans en van hulle “Suid-Afrikaners” te maak – asof Jan Smuts en Oliver Tambo hoegenaamd iets in gemeen gehad het – is net so goed jy sê Napoleon en Lady Di was albei “Europese leiers” en daarom is daar ‘n “Europese volk” en moet Engeland en Frankryk ophou bestaan!

Afrikaans en die Afrikaner sal hierdie misdadige, korrupte en gewelddadige bestel oorleef. Max du Preez en wie ook al dit goed dink om hom in Rapport te laat skryf, is horende doof en siende blind. Dalk moet iemand egter met ‘n megafoon in sy ore gaan skree: “Julle ‘Suid-Afrikaners’ – ook dié met gekoopte ID’s wat net oor die grens loop – steel te veel, moor te veel, aanvaar te veel omkoopgeld en is te dom, vet, lelik en vermetel om ooit op enige volkskap aanspraak te maak.”

Die tyd het gekom om Naspers, Max du Preez en die Suid-Afrika wat hulle fanaties propageer, af te skryf.

Die rebelse Afrikaanse rockgroep FPK sing in een van hul liedjies onder andere oor die Ossewa-Brandwag, met die refrein: “Brand Suid-Afrika!”

Eintlik wil hulle sê: Suid-Afrika brand reeds, daarom kan ons dit maar net sowel afbrand en van nuuts af aan begin. Dit geld ook die “Suid-Afrikaanse” persgroep van Koos Bekker wat sy ANC-ideologie en sy afkeer van die Afrikaner elke dag in ons kele afdruk.

Tydens my gesprek met die Britse joernalis gister, vertel ek hom dat Rapport my destyds in Augustus 2003 summier as rubriekskrywer afgedank het omdat ek ‘n provokatiewe rubriek oor swart-op-wit geweld, veral op babas, geskryf het. “Maar is die rubriek in die koerant gepubliseer?” vra die Britse besoeker. “Nee,” antwoord ek, “ek is afgedank nog voor dit gepubliseer is en is agterna nooit weer toegelaat om ‘n rubriek in Rapport te skryf nie.”

Hy kon net sy kop in ongeloof skud. Selfs in polities korrekte Brittanje waar die BCC en die linksliberale Guardian die septer swaai, sou so iets nooit gebeur nie. Kortom, Rapport, Naspers, Koos Bekker en die hele kohort Kruiperkaners, het geen benul van spraakvryheid nie. Hulle is erger as die sensors van weleer.

Want destyds het sensuur oor sterretjies op vroueborste in die Scope gegaan. Vandag gaan sensuur oor menselewens, oor moorde op kinders, oumense en ander weerloses.

En is die sensor wat die nuus en die debat daaroor onderdruk, nie ook ewe skuldig as die dader nie? Naspers vertel ons al twintig jaar lank van ons apartheidskuld. Maar wat van sy volksmoordskuld wat van dag tot dag met elke nuwe moord of gruweldaad ophoop?

Medepligtig aan Afrikanervolksmoord. Moontlik sal dit eendag op Naspers se grafsteen geskrywe staan.

Naspers se onetiese gedrag eindig egter nie by sy medepligtigheid aan die huidige volksmoord nie. Oor die afgelope tien jaar het van hulle joernaliste aanhoudend lasterlike inligting oor my versprei en my as ‘n verregse rassis probeer etiketteer. Nietemin het ek in die howe en by die Persombudsman teruggeveg. In een van sy uitsprake het die Adjunkpersombudsman, dr. Johan Retief, bevind dat Naspers se onbillike, lasterlike beriggewing oor my “kumulatiewe skade aanrig”.

Tydens die lastersaak tussen my en DIe Burger se adjunkredakteur, Leopold Scholtz, het hy so ver gegaan om onder eed te lieg dat ek kwansuis rassistiese aanmerkings teenoor ‘n medepassasier sou gemaak het.

Almal sien egter nie kans om terug te baklei nie. Vele mense aanvaar gedweë dié onetiese gedrag van die Nasperskoerante, asook hul ootreding van sowel die lasterwette as die Perskode. Met hulle mediamonopolie in Afrikaans, voer hulle ‘n skrikbewind onder Afrikaners. Elke sanger, skrywer, akteur en akademikus vrees Naspers wat hulle loopbane in ‘n oogwink kan vernietig, dus gaan niemand hulle teë nie.

Ons by PRAAG het egter ‘n alternatief geskep met twee webblaaie, een in Afrikaans en een in Engels wat met ‘n klein bietjie meer steun in die vorm van lesers en ‘n paar debietorders tot ‘n magtige wapen teen Naspers kan groei. Dit gebeur baie dat ons vars nuusartikels op Praag.org plaas nog voor dit op News24 verskyn; nietemin lees almal steeds News24. Waarom? Ons het fantastiese rubriekskrywers op praag.co.za in Afrikaans soos Manfred Delport, Gustav Venter, Leon Lemmer en ander wat beter as enigiemand op Naspers se webwerwe skryf. Bowenal is ons pro-Afrikaner, anders as Naspers wat anti-Afrikaner is. Uiteindelik wil Naspers sien dat ons volk verdwyn en dat ons ‘n geradbraakte Engfrikaans begin praat soos hulle soms ook op KykNET bevorder.

Die vraag is: is ons regtig daartoe verbind om ons rug op Naspers te keer soos wat Naspers reeds jare gelede sy rug op ons volk gekeer het? Naspers se kommentators verlekker hulle in die magteloosheid en lyding van ons mense. Hulle werk volgens die beginsel wat die Engelse koerante destyds gebruik het, van: “Hoe meer jy die Afrikaner beledig, hoe meer koop hy jou koerant om dit te sien en kwaad te word.”

Ek het geruime tyds reeds geen DSTV meer nie. Vir dieselfde geld per maand kan mens ‘n onbeperkte internetverbinding betaal en gratis soveel flieks en YouTube-video’s kyk as wat jy wil. Jy kan net nie rugby kyk nie. Ons pa’s en oupas het egter die rugby oor die radio net so geniet en soms word dit ook op SABC uitgesaai. Gaan ons aanhou om ons siele vir rugby te verkoop en Koos Bekker nog ryker te maak as wat hy reeds is?

Ons kan die ANC nie uitstem nie, maar ons kan Naspers uit ons huise uitkry. Dit sal die eerste stap na vryheid wees, want as ons nie meer vir hul propaganda betaal nie, sal hulle dit ook nie meer versprei nie.

Dalk moet FPK nog ‘n strofe by hul liedjie voeg: “Brand Rapport!”

Wat gee die nedia vir mediavryheid om?

In die onlangse debat oor mediavryheid in Suid-Afrika en die ANC se moontlik inkorting daarvan, is daar oor een kardinale kwessie geswyg, naamlik die rol van die media self. Beskik die Suid-Afrikaanse media, met hul geskiedenis van politieke en etniese propaganda – veral anti-Afrikaner-propaganda – oor enige morele kapitaal om beswaar teen groter regeringsbeheer oor die tradisionale media te maak?

Sinici sal sê dat, indien die media se inhoud onder beheer van ‘n ANC-komitee geplaas word, niemand die verskil sou agterkom nie. Volg die SAUK, asook die Avusa-, Independent- en Naspersgroepe nie reeds in meerdere of meerdere mate die ANC-ideologie slaafs na nie?

Die Suid-Afrikaanse media het nog nooit werklik vrye debat of ondersoekende joernalistiek beoefen nie. Afgesien van die geelpersskandale oor Joost of Steve wat dikwels die voorblaaie haal, is die meeste ander skandale wat op die lappe kom, afkomstig van die nasionale inligtingsdiens of selfs van buitelandse geheime dienste. Ons joernaliste verteenwoordig blote tusengangers in ‘n groter ideologiese en strategiese spel wat dikwels van buite ons landsgrense bepaal word.

Ook beskik die media hier te lande oor ‘n lang geskiedenis van etniese en politieke propaganda wat skaamteloos oor dekades gevoer is. Daar is min integriteit of verbintenis tot die waarheid. ‘n Goeie storie vir ‘n Suid-Afrikaanse joernalis is een waarin jy ‘n openbare figuur of ‘n lid van die publiek kan swartsmeer. Geweldsmisdaad, wat normaalweg sonder konteks aangebied word as iets so onvermydeliks soos reën of sonskyn, bied verdere sensasiemateriaal aan die media.

Belangrike kwessies word deur die media verswyg en joernaliste word soms verbied om oor bepaalde sake of persone te berig. Neem byvoorbeeld die begrippe “selfbeskikking” of “Afrikanervolkstaat” wat vir vele van ons mense brandende vraagstukke is, maar waaroor geen koerant of TV-kanaal vrye debat sal toelaat nie. Dit pas gewoon nie in by die Anglo-Amerikaanse “finale oplossing” wat sedert 1994 op ons van toepassing is nie. En ek gebruik hier doelbewus die term “finale oplossing” met sy konnotasies van volksmoord, want die eksistensiële aanslag op ons instellings, taal, kultuur, veiligheid en menswees wat ons vandag in dié land beleef, is niks minder as dit nie.

Spraakvryheid of die “audi alterem partem”-reël van Romeins-Hollandse reg, word as ‘n reël nie deur die hoofstroommedia in ons land eerbiedig nie. Merendeels is hul beriggewing, aanbieding en veral meningstukke eensydig, stiksienig en gedienstig aan die heersende orde.

Liberalisme is veronderstel om die heersende idee in ons land te wees, met sy implikasies van verdraagsaamheid en verskillende waarhede of sienings wat toegelaat moet word om vrylik geuiter te word. Die media doen egter sy bes om juis net een stereotipe siening van ons land en sy geskiedenis aan lesers en kykers op te dring: dié wat deur die ANC en SAKP se ideoloë vervaardig is. Dus is die enigste liberalisme waarvan daar in Suid-Afrika sprake is totalitêr van aard, waarby spraakvryheid en verdraagsaamheid geen rol speel nie.

Oor ‘n tydperk van maande en jare het koerante in die Nasionale Persgroep, asook die Afrikaanse TV-kanaal, KykNET, gepoog om my as “rassis” uit te skel en te stereotipeer. In pleitstukke wat tans voor die hof dien in die lastersaak wat ek teen Naspers aanhangig gemaak het, erken Die Burger dat die koerant my belaster het, maar vind dit terselfdertyd “in die openbare belang”. Naspers se uiteindelike doel is om my die swye op te lê en te sensureer, omdat ek na ongemaklike waarhede verwys en nie die eendimensionele aard van die openbare debat in ons land eerbiedig nie.

Daar was ‘n tyd, moontlik in die sestiger- en sewentigerjare, toe die Afrikaanse media en veral Naspers dalk ‘n soort spraakvryheid en sogenaamde demokratiese debat beoefen het, maar Die Burger en sy susterskoerante val vandag terug op die ou tradisie van propagandamondstukke vir ‘n ideologie te wees. In die verlede het hulle die Nasionale Party dikwels slaafs nagevolg. Al hul vyande was óf “ekstreem links” óf “verregs” en dié is met oorgawe verguis. Vír ‘n lang tyd het die Nasperskoerante hulself daarop toegelê om “die regse gevaar” onder Afrikaners in die vorm van die HNP, KP en Vryheidsfront hand en tand te beveg. Toe die linksomkeer in die vroeé negentigerjare kom, het die Nelson Mandela-persoonlikheidskultus, asook wat hulle as “demokrasie” beskou, die grondslag van ‘n nuwe propagandaveldtog geword.

Tot redelik onlangs is alle kritiek op die huidige bestel met sy korrupsie, geweld en minderheidsverdrukking as “verregse nostalgie oor apartheid” veroordeel. Rubriekskrywers en kommentators het eindelose ophemelings van “ons wonderlike grondwet” – waarvan feitlik elke klousule in terme van ras gekwalifiseer is – gepubliseer.

Die feit dat Suid-Afrika so korrup geraak het dat die polisiehoof vir korrupsie tronk toe gestuur word en radikale grondhervorming voor die deur lê, met nasionalisering wat by die 2012-kongres van die ANC ‘n besprekingspunt gaan wees, pla nie ons hoogheilige media nie. Wel ‘n ingryping in hul skyn-“onafhanklikheid”, want elkeen van die groot mediagroepe dien een of ander meester, al is dit bloot Mammon en die groter Anglo-Amerikaanse Ryk waarvan hulle die idees en waardes aan ons opdring.

Eintlik is dit ‘n geval van slim vang sy baas. Want wie is verantwoordelik vir die ineenstorting van die ou orde en die ANC se revolusionêre oorname van die weermag, polisie en staatsapparaat, anders as die Suid-Afrikaanse media? Jare lank is alles in die land in die naam van “apartheid” verguis en verdag gemaak. Die feit dat ons toe skoon water, elektrisiteit, werkende hospitale en munisipaliteite gehad het, het vir niks getel nie. Al waarvan die meeste joernaliste en redakteurs gedroom het, was van revolusie en sogenaamde “demokrasie” wat eintlik maar net ‘n ander woord vir ANC-oorheersing is.

Daar sou nooit sanksies vanuit die buiteland gewees het indien ten minste ‘n gedeelte van die plaaslike media nie jare lank met groot fanfare en baie onpatrioties ‘n vertekende beeld van ons land uitgestuur het nie. Dit geld veral die onliberale Engelse media wat in Afrikanerregering iets boos gesien het en wie se joernalistieke integriteit reeds met hul onredelike etniese haat jeens Afrikaners by die deur uitgewaai het. Die verwronge beeld van ons werklikheid waardeur Afrikaners gestereotipeer en as moordlustig en boos voorgestel is, terwyl swartes as lydende engeltjies geskilder is, is vandag steeds met ons.

Noudat, in die beroemde woorde van Pierre Vergniaud, “die revolusie sy kinders verorber” en die redaksiekantore self gevaar loop om onder revolusionêre beheer te kom, word daar luidkeels beswaar gemaak.

Persvryheid en meningsvryheid het in Suid-Afrika gesterf die dag toe die leuen geseëvier het. Gegewe die vele krisisse in die land, bestaan daar geen oop gesprek oor die oorsake daarvan of redelike alternatiewe nie. Want terwyl die media blou moord skree oor moontlike beheer deur die staat of die ANC, weet hulle aan watter kant hul brood gebotter is en dit is aan die kant van dieselfde ANC.

Ek moet sê dat ek persoonlik al hoe minder Suid-Afrikaanse koerante lees. Dag na dag en week na week is dit dieselfde onnosele en dikwels ongekunstelde menings wat aangebied word. Sapa is reeds ‘n vertakking van die ANC, want die mees absurde mediaverklarings deur die ANC-jeugliga of Jong Kommuniste word klakkeloos die wêreld ingestuur terwyl werklik belangrike nuus of verklarings deur die agentskap geïgnoreer word.

Die absurde beriggewing tydens die moord op Eugène Terre’Blanche was waarskynlik die laaste spyker in die doodskis van ons gedrukte media. Berigte oor kondome en toespelings op Terre’Blanche se gewaande homoseksualisme het op voorblaaie verskyn, met die aktiewe deelname van die nasionale inligtingsagentskap. Voortaan sou ‘n groot deel van die media geen geloofwaardigheid meer geniet nie.

Was dit nie vir die internet nie, sou ons reeds in ‘n totalitêre eenpartystaat geleef het, met die instemming van die media. Die redaksies van die meeste koerante, radiostasies en TV-kanale is dermate tot die revolusionêre transformasie van Suid-Afrika verbind dat hulle enigiets van die regerende party sal aanvaar, van grondhervorming en nasionalisering tot anti-blanke rassisme waarvan die hele politieke en ekonomiese stelsel deurtrek is.

Nog nooit was ondersteuning vir alternatiewe media in Suid-Afrika, veral op die internet, so belangrik soos nou nie. Want die hoofstroommedia is reeds deur die ANC gekoöpteer, al gee hulle self voor om nog “onafhanklik” te wil wees.

очки для плавания детские ценаОлександр Васильович Фільчаков