Die gedenkdiens van dr. Christo Landman, die Praag-rubriekskrywer en gewese diplomaat, vind eerskomende Donderdag om 14:30 by die NG Kerk Lynnwood, plaas. Die adres is Sussexlaan 439, Lynnwood, Pretoria. Aanwysings en ‘n kaart verskyn op die kerk se webblad hier.
Etiket: Christo Landman
Christo Landman, bekende Afrikaneraktivis en -rubriekskrywer sterf
‘n Rubriekskrywer van praag en bekende in Afrikanerkringe, dr. Christo Landman, is gisteraand skielik oorlede. Volgens ‘n e-pos van mev. Marieka Visagie “is hy uit na sy perde toe en het daar blykbaar sleg gevoel en in sy motor gaan lê. Hulle het hom eers baie later opgespoor. Sy seun is gekontak wat hom na die Wilgershospitaal toe geneem het, maar hy het nie weer bygekom nie.”
Landman was voorheen ‘n diplomaat en het in Argentinië, Nederland en Duitsland diens gedoen. Ná 1994 was hy ‘n tyd lank by die Vryheidsfront betrokke en was ook lid van die provinsiale wetgewer onder genl. Constand Viljoen se leierskap van dié party. Hy was lid van die Staatsveiligheidsraad onder PW Botha en het daarom oor heelwat binne-inligting oor die wyse waarop die ANC-oorname plaasgevind het beskik.
Benewens sy rubrieke op praag, het hy onlangs ook heelwat briewe aan Beeld geskryf wat indringende kritiek op die huidige bestel bevat. Hy was ook lid van die Afrikaner- strategiese komitee van Afrikanerleiers wat so drie jaar gelede tot stand gekom het.
Die begrafnisreëlings sal glo oor die naweek gefinaliseer word.
In sy onmiddellike reaksie het dr. Dan Roodt van PRAAG gesê:
“Dit is met groot hartseer dat ons van dr. Landman se skielike dood verneem. Hy het altyd lewendig, fiks en gesond gelyk. Nie net ontval ‘n Afrikaneraktivis van formaat ons nie, maar hy was ook ‘n skatkis van kennis oor ons meer onlangse geskiedenis wat nou nooit opgeteken sal word nie. Ons wens sy gade en sy kinders sterkte toe ná so ‘n skokkende en onverwagse verlies.”
Afrikaans kort ‘n nuwe mediamodel
deur Dan Roodt
[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]
Hou van Dan Roodt se Facebookblad
Moontlik was daar ‘n tyd in die negentiende eeu toe mense koerante gelees het bloot om ingelig te word. As deel van jou koerant het jy sommer op die koop toe die jongste aflewering van ‘n vervolgverhaal deur Charles Dickens of Honoré de Balzac, twee van die gewildste skrywers in die negentiende eeu, ontvang.
Daardie tye is egter vir goed verby. Toenemend in die twintigste eeu, maar veral nou in die een-en-twintigste, het media byna ‘n vorm van “oorlog met ander middele” geword. Joernalistieke objektiwiteit en selfs integriteit het plek gemaak vir belange wat deur media gedien word. Individuele joernaliste en meningsvormers is “penvegters” wat elke dag teen ‘n opponent in die kryt tree. Trouens, laasgenaamde is die titel van ‘n biografie deur Jaap Steyn oor Piet Cillié, een van die bekende historiese joernaliste van Die Burger.
Twee onlangse onderhoude wat hier op die praagwebblad gevoer is, is verhelderend sover dit die hedendaagse rol van media betref. Die eerste is dié met Margarita Simonjan, die uitvoerende redaktrise van die Russiese TV-netwerk, Russia Today. Die tweede gesprek, met dr. Christo Landman, verskyn vandag.
In haar onderhoud vergelyk Simonjan die rol van haar internasionale nuusnetwerk met dié van die Russiese departement van verdediging en sê: “…as Rusland gaan oorlog maak… dan sal ons by die geveg betrokke raak, ja. Dit is op die land se regte, gewapende konflikte van toepassing. Onthou u die oorlog in Augustus 2008? Op daardie tydstip het die meeste Westerse mediahuise gereageer asof hulle Georgië se departement van verdediging was.”
Aansluitend hierby verduidelik dr. Christo Landman: “As jy onder die aandag kom, dan moet jy aanvaar dat daar strategieë in werking gestel sal word om jou te neutraliseer. Sodra jy ‘n faktor word, is jy ‘n teiken.” Met ander woorde, Individue en groepe wat vir Afrikaans of die Afrikanersaak standpunt inneem, sal geteiken word.
In die Engelse rubriek wat ek gister geskryf het, sê ek in die eerste sin: “South Africa’s multiracial and multicultural society is exploding into a never-ending Kulturkampf or American-style culture war.” Hierdie kultuuroorlog gaan oor idees, maar ook oor ons reg op voortbestaan, ons reg om ons privaateiendom te behou of om ons kinders na Afrikaanse skole te mag stuur. Dit is alles “regte” wat in die brandpunt van hierdie stryd staan. Aan die oorkant is daar twee radikale standpunte: een beskou ons as “nie deel van die Afrika-kontinent nie” en daarom behoort al ons bates gewoon genasionaliseer te word en ons uit die land verdryf te word. Die ander “laat ons toe” om aan te bly, maar op voorwaarde dat ons geheel en al in die meerderheidsamelewing integreer en op die duur geassimileer word.
In hierdie oorlog is geen metode taboe nie: ‘n persoon kan geëtiketteer word, vir ‘n idioot uitgeskel word, sy privaatlewe kan oopgevlek word en soos ons in die onlangse Amerikaanse geval van Paula Deen gesien het, as jy dertig jaar vantevore die K-woord (die N-woord in die VSA) gebruik het, kan jou reputasie vandag daardeur geruïneer word.
Dit is ook ‘n reële oorlog want dit gaan om klimaatskepping, propaganda, om haat en vyandigheid teen die geteikende groep op te wek. Geweld geskied agterna byna outomaties. Ek verstout my om te sê dat plaasmoorde in dié land nie sou plaasgevind het indien die Afrikanervyandige media nie oor baie jare soveel nyd en gif teen boere gesaai het nie. Die internasionale propagandastryd wat tans om Sirië gevoer word, is ‘n ander insiggewende voorbeeld. Of Amerika, Frankryk en Brittanje daardie land gaan aanval, gaan uitsluitlik bepaal word deur die soort klimaat wat hulle in die media kan skep. Daar geskied manipulasie van feite, oor en weer beskuldigings van chemiese wapengebruik, oorlogsmisdade en dergelike meer.
Daar is feitlik geen “redaksionele onafhanklikheid” nie, want elke orgaan, elke koerant, TV-kanaal of radiostasie het reeds kant gekies, sowel plaaslik as internasionaal en dis maklik om sy partydigheid uit sy beriggewing en kommentaar af te lei.
Om maar een bekende voorbeeld te noem: Die Naspersgroep volg openlik die Britse en Amerikaanse regerings se standpunte in sy internasionale beriggewing en daarom steun Naspers blindelings ‘n aanval op Sirië. In hul plaaslike nuusdekking word alles weer so geplooi om die DA en die groot sakeondernemings, waaronder die mynhuise, te pas. Afrikanerskap is vir Naspers ‘n onding en word telkens met “rassisme” en ander ongure begrippe verbind.
‘n TV-kanaal soos Russia Today word deur die Russiese regering befonds. Hier sit Afrikaners met ‘n probleem, want geen regering ter wêreld gaan vir ons media betaal nie. Plaaslike adverteerders mag ‘n bydrae lewer, maar te eniger tyd kan adverteerders deur veiligheidsdienste of vyandelike media geteiken word en kan sodanige fondse summier afgesny word. Suid-Afrikaanse korporatiewe advereerders is ook geheel en al verbind tot die multikulturele samelewing, regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging en alles wat daarmee saamgaan, dus gaan hulle ook maar langtand wees om in media te adverteer wat krities teenoor dié beleidsrigtings staan. Boonop verkies Suid-Afrikaanse reklame-agentskappe steeds om op papier of in uitsaaimedia soos radio of TV te adverteer, pleks van op die internet. Volgens beskikbare statistiek, word slegs 2% van alle reklame in ons land aan digitale media bestee.
Hoewel digitale media soos webblaaie, ens., dus aan die agterspeen suig sover dit advertensie-inkomste betref, is gedrukte koerante besig om te kwyn en word hulle deur aanlynmedia vervang. Dit skep ‘n geweldige finansiële krisis vir die mediahuise, want niemand maak werklik geld uit die internet nie, behalwe enkele reuse- internasionale groepe soos Google of Facebook wat oor honderde miljoene gebruikers beskik.
In Afrikaans is die toestand des te meer akuut, vanweë die klein mark wat deur Afrikaanse media bedien word. Hoewel Afrikaanse media redelik sterk staan teen Engelse media in Suid-Afrika, kan ons glad nie met die groter tale, veral natuurlik Engels, internasionaal meeding nie. ‘n Webwerf soos die Britse mailonline beskik byvoorbeeld oor 70 miljoen gebruikers wat aan hom ‘n aardige advertensie-inkomste besorg.
Om verskeie redes is Afrikaanse media nie volhoubaar nie. Naspers het ‘n sogenaamde “betaalmuur” vir sy dagblaaie se aanlynweergawes ingestel. Behalwe vir die Wall Street Journal en ‘n paar ander internasionale voorbeelde, wil lesers eenvoudig nie vir aanlyninhoud betaal nie. Die internet is veronderstel om gratis te wees.
Dit is egter waar dat aanlynmedia tans nog op die gedrukte media parasiteer. Vanweë die groter advertensie-inkomste van gedrukte media, kan hulle bekostig om meer joernaliste in diens te hê, ondersoekende joernalistiek te doen en bepaalde groot stories oop te vlek. Aanlynmedia maak meesal gebruik van die groot nuusdienste wat die stories van gedrukte koerante herverpak en teen ‘n breukdeel van die oorspronklike koste te koop aanbied. Andersins het sulke nuusdienste hul eie joernaliste in diens wat berigte skryf wat weer aan die gedrukte koerante en aanlynmedia verkoop word.
Maar wat gebeur wanneer gedrukte koerante heeltemal tot niet gaan en al daardie joernaliste wat danksy papier steeds ‘n salaris verdien, eensklaps sonder werk gaan sit? Ek vermoed dat ons in Afrikaans slegs vyf jaar van so ‘n situasie verwyder is, gouer indien die huidige vervreemding tussen die Nasperskoerante en Afrikaanse lesers wyer uitkring. Danksy sy oorsese belange, onder meer in Hong Kong, kan Naspers al sy Afrikaanse media sluit sonder dat dit sy winsgewendheid noemenswaardig sal beïnvloed.
Wat ons by praag probeer regkry, is om die gratis model wat reeds op die internet gevestig is, só aan te wend dat dit op die duur volhoubaar kan raak. Niks is egter ooit heeltemal gratis nie en in die reël moet vyf persent van gebruikers bereid wees om vir ‘n diens te betaal vir so ‘n diens om te kan voortbestaan.
Die netwerk wat praag gevestig het, met sowel ‘n Afrikaanse as ‘n Engelse webwerf, asook ‘n sterk teenwoordigheid op sosiale media soos Facebook en Twitter, beskik oor die potensiaal om daardie “departement van mediaverdediging” te word wat Afrikaners so broodnodig het. Veral vanaf ons Engelse webblad loods ons kritiese kommentaar en berigte wat hard slaan en konsternasie onder ons vyande veroorsaak, omdat Afrikaners nou vir die eerste keer in ‘n lang tyd hulle teen propaganda-aanvalle verdedig.
Beide webwerwe verteenwoordig ‘n formidabele navorsingsbron waar die aantal moorde, verkragtings en ander geweld in ons land daagliks weerspieël word. Dit maak dit vir navorsers, aktiviste en kommentators moontlik om sulke inligting altyd byderhand te hê.
Die internet beskik beslis oor die potensiaal om ons te bevry, want ons kan ook ekonomiese netwerke, handel, beleggings, betalings en wat nog van hier af bedryf. Daar moet egter ‘n nodale punt wees waar al hierdie dinge ontmoet.
Dat hierdie webblad moet aanhou bestaan en moet groei, is van wesentlike belang. Word deel van die vyf persent deur op die onderstaande banier te klik!
Word Afrikaanse media deur veiligheidsdienste gemanipuleer?
In die lig van die vreemde verskynsel dat Afrikaanse media en meningsvormers dikwels standpunt inneem téén die belange van Afrikaners of hulle daarvan probeer oortuig om van hul bates afstand te doen, het praag die volgende vrae aan ‘n kenner gevra: Is Afrikaanse media geïnfiltreer? Is daar joernaliste wat ook agente van die staat of selfs buitelandse inligtingsdienste is wat die niksvermoedende koerantlesers of radioluisteraars se sienings probeer beïnvloed?
Ons het oor hierdie en ander kwessies met Dr. Christo Landman gesels. Hy is ‘n voormalige hoof van koverte projekte by die departement van buitelandse sake en was ook hoof van missie in Berlyn. Onder die P.W. Botha-regering het hy in die Staatsveiligheidsraad gedien en is dus vertroud met die modus operandi van veiligheidsdienste.
praag: Dr. Landman, speel veiligheidsdienste steeds ‘n groot rol in ons land?
Landman: Onthou, veiligheidsdienste is vrygestel van regstellende aksie. Dit beteken dat hulle nog steeds mense uit die ou orde gebruik om hul projekte te doen. Hoe kan dit anders wees?
Dink maar aan die Boeremagsaak – daar is ernstige bewerings dat die aangeklaagdes deur veiligheidsdienste verlei is.
praag: Is veiligheidsdienste ook by propaganda betrokke, beïnvloeding van die openbare mening, ens.?
Landman: Vir seker is hulle! In die operasionele werk van die vorige regering het ons van dieselfde tegnieke gebruik gemaak. Ons het frontorganisasies gestig, en ons het betaalde persone gehad wat propagandawerk gedoen het. Op grond van hierdie stand van sake, is hierdie proses steeds aan die gang… Dis ‘n internasionale proses en hoogs onwaarskynlik dat dit nié hier gedoen word nie.
praag: Hoe weet ‘n mens of ‘n spesifieke persoon ‘n agent is?
Landman ‘n Mens ontwikkel ‘n neus vir hierdie goed. Só het ek byvoorbeeld in my loopbaan as amptenaar verskillende mense teëgekom wat gepoog het om ‘n houvas op my te kry en om my dop te hou. Hulle het my konstant dopgehou. Mense het my kom sien met bedenklike motiewe.
praag: En as dit gaan oor die inwin van menings, hoe werk dit?
Landman: ‘n Mens ontwikkel ‘n neus as iemand skielik opduik en ‘n meningsmous word. Wat motiveer hom? Word hy gebruik om ‘n sekere effek daar te stel, so ‘n persoon? Ek praat nie van ‘n spesifieke persoon nie. Dit kom verdag voor as ‘n ou skielik orals opduik. In die jongste geledere is daar ‘n buitelander wat gedurig oor sus en so kom kers opsteek. Hoe bekostig iemand dit om ses of sewe keer per jaar Suid-Afrika toe te vlieg omdat jy kamstig so lief is vir die land?
praag: Hoe word die media deur veiligheidsdienste gebruik?
Landman: Die mediamense is soos assuransiemense; dis mense wat by jou aankom vir ‘n storie. Hulle is dus gemaklike pionne van veiligheidsdienste.
praag: U sê dat ‘n mens ‘n neus ontwikkel… Wat sou u sê is tekens dat iemand in die media dalk vir ‘n veiligheidsdiens werk?
Landman: As hy ‘n meningsmous begin raak en herwaarts en derwaarts begin uitsprake maak. Hoekom is dit so? Wat motiveer hom? Hoekom het hy soveel toegang tot media? Ek of u het nie soveel toegang nie. Hy begin orals opduik.
praag: Sou dit reise deur die land of oorsee insluit?
Landman: Ek sou so sê. As ‘n ou so wyd en syd begin opduik, moet jy weet daar is ‘n slang in die gras. Hy beskik oor middele, asook toegang. Wie befonds hom en wie skep vir hom daardie vermoë?
praag: Hoe werk dit in die praktyk?
Landman: In die praktyk is daar ‘n drievlakstelsel: Die eerste vlak is kantoorpersoneel, wat gewoonlik aan almal bekend is. Die tweede vlek werk onder dekking. Die persoon het een of ander alibi. Byvoorbeeld, die hoof van die buitelandse veiligheidsdiens in Nederland het hom in my tyd as ‘n IT-handelaar voorgedoen. So ‘n persoon beskik oor hanteerders, koverte hanteerders. Hanteerders het op hul beurt weer agente. Die derde vlak is die inligtingsversamelaars. Hulle werk geheel en al kovert. Die houvas wat ‘n regering op sulke mense het, is ‘n uiters geheime veiligheidsklaring. Daar is ook drie vlakke van geheimhouding: vertroulik, geheim en uiters geheim.
praag: Gebeur dit dat meningsmouse, soos u hulle noem, die openbare mening probeer beïnvloed?
Landman: Ja, absoluut, dis hulle taak! Hulle versamel inligting maar is ook besig met infiltrasie. Hulle bedryf propaganda en infiltreer organisasies onder dekking dat hulle konserwatief is en lei mense in lokvalle.
praag: Sou dit hulle taak wees om bepaalde mense en instansies te diskrediteer?
Landman: Hul take is so wyd soos die Heer se genade. Geheime organisasies wat in die NP se tyd gestig is om die konserwatiewe politici te diskrediteer, het miljoene rande daarvoor ontvang. Disinformasie is ‘n wetenskap wat deur die Russe in die Nazi-tyd vervolmaak is. Om ‘n onlangse voorbeeld te noem: die Afrikanerbond het ‘n verslag in die parlement oor landbou en grond gaan lewer. En nou is daar ‘n klomp mense wat nooit die verslag gelees het nie, wat hul menings op koerantberigte baseer. Beriggewing is absoluut oppervlakkig, terwyl die verslag baie goed is.
Daar is nog ‘n ander meganisme. Inligting moet deur ‘n spesiale liggaam vertolk word. Feite word vergelyk met mekaar om ‘n waarheidselement te postuleer. ‘n Teenstrategie kan nie op valse inligting gegrond wees nie. Die teenstrategie word gebruik om jou te neutraliseer.
praag: Watter soort mens of organisasie word gewoonlik geneutraliseer?
Landman: As jy onder die aandag kom! As jy onder die aandag kom, dan moet jy aanvaar dat daar strategieë in werking gestel sal word om jou te neutraliseer. Sodra jy ‘n faktor word, is jy ‘n teiken.
Ek staan by my standpunt wat ek destyds tydens die heel eerste vergadering van die Vryheidsfront gestel het. As jy ‘n volk wil bevry, moet jy iets soos ‘n privaatveiligheidsorganisasie oprig, maar ook ‘n elitekorps om luistervinke uit te vang. Daar moet ook ‘n geheime strategie wees om vyandelike strategieë tre neutraliseer. Ons het ‘n geheime Broederbond nodig wat kovert werk. Op die oomblik is ons feitlik magteloos: voor jy iets kan doen, word dit geneutraliseer.
praag: U praat van “neutraliseer”… Hoe word dit gedoen?
Landman: Daar is nie ‘n magtiger wapen as die pen om dít te doen nie. Dis met ‘n pen wat daar ‘n streep deur jou getrek word, klaar!
Wat het van Kenmekaar-byeenkoms geword?
Praag, op navraag is ek meegedeel dat die Kenmekaar-byeenkoms van Afrikanerorganisies wat vir Saterdag 7 Augustus in Pretoria beplan is, onbepaald uitgestel is.
Die doel van die konferensie was glo om gedagtes te wissel oor die beplande verkiesing vir ‘n eie Afrikanerowerheid volgende jaar.
Ek wou die vergadering bywoon as verteenwoordiger van Vrydenk Afrikaner Sekretariaat (VAS) maar kon geen inligting daaroor op die VVK-webblad kry nie. Daar was vroeer inligting oor waar en hoe, maar dit is blykbaar verwyder.
Ek het navraag by sekere instansies probeer doen, maar geen antwoord gekry nie, maar toe by iemand wat eintlik ook net een van die organisasies verteenwoordig, gehoor dat die byeenkoms uitgestel is. Volgens die inligting het sekere organisasies – glo veral uit die Vystaat en Kaapland – aangedui dat hulle nie bereid is om so ‘n byeenkoms by te woon nie tensy die vestiging van ‘n toekomstige volkstaat as ‘n teokrasie die enigste kwessie is wat bespreek sal word. M.a.w hulle is nie bereid om met organisasies te gesels wat nie ‘n teokratiese volkstaat voorstaan nie.
Kan diegene wat met die kwessie gemoeid was – ek glo Christo Landman was een van hulle – asseblief vir ons bevestig dat bogenoemde standpunt die rede vir die uitstel is?
Om die wawiel te herontdek
In sy rubriek skryf Dan Roodt hoe Afrikaners rigtingloos voortploeter en probeer om in ‘n deurmekaar land rigting te vind sonder ‘n kompas.
My ontleding is dat die grootste probleem waarmee Afrikaners worstel, is dat hul politieke -, landbou – of kulturele leiers die situasie nie mooi reg lees nie en nie mooi begryp watter opsies daar vir Afrikaners bestaan nie.
Dikwels word daardie opsies as afsonderlike spesialiteitsbelange beskou, sodat onderskeie aanslae óf as ‘n landbou-aangeleentheid beskou word, of dat dit ‘n politieke probleem is wat deur partypolitieke leierskap gered moet word om die volk te mobiliseer of om ‘n opstand te organiseer en te lei.
Landbou leiers raak nie maklik gemoeid met kultuuraangeleenthede nie, so ook nie kultuurleiers, soos byvoorbeeld die bestuur van die ES/VTM (die Erfenis Stigting en Voortrekkermonument), wat nie maklik by Afrikaners se etniese politiek of burgerregte betrokke sal raak nie.
Daar is party politieke leiers wat óf samewerkende politiek met die ANC of ‘n boikotpolitiek wat die ganse huidige bestel as onlegitiem beskou en nie met die regering kan of wil erken of saamwerk nie. Elkeen van hierdie partye beskou sy siening as oplossings vir Afrikanervryheid, sodat vooroordele tot beginsels verhef word. Dieselfde geld vir Solidariteit en Afriforum wat hulle op burgerregte en arbeidsaangeleenthede toespits en afstand tussen hulle en die etniese politieke beweging probeer hou.
Maar die enigste haalbare opsie wat Afrikaners het om hulle na vryheid te lei bly binne die konteks van die algemene volkereg wat die verhouding tussen volke en nasies bepaal. Om vryheid volgens die volkeregtelike roete op te eis verg dat die eiser ‘n legitieme verteenwoordigende owerheid van die betrokke volk moet wees. Vir legitimiteit kan daar dus slegs een verteenwoordigende owerheid wees.
Oor die afgelope tien jaar beywer Dan Roodt, Christo Landman en ekself ons vir die daarstelling van ‘n Burgerlike Owerheid vir Afrikaners, maar word telkens gekortwiek deur die onderskeie Afrikanerinstellings wat nie met etniese politiek betrokke wil raak nie. Daar is instellings wat nie in dieselfde span wil trek as die Afrikanerbond nie, ander verseg weer om met die HNP geassosieer te wees, ander beskou die VF+ as ‘n verlore saak, die TLU en Agri SA het onderlinge verskille, en die ES/VTM word as aardsversoeners getipeer.
Om vry te word sal die Afrikanervolk egter die wawiel moet herontdek.
Die buitenste staalvelling van die wiel is ons Hemelse Vader wat alle volke se lotgevalle bepaal en wat die wiel en sy vrag oor berge en riviere na sy uiteindelike bestemming sal dra.
Die speke is die verskillende organisasies wat die volk bedien, elk met sy eie leierskap, karakter en struktuur.
In die middel kom die speke in die naaf bymekaar in ‘n volksowerheid wat voortdurend kontak met die as moet maak. Die Goddelike staalvelling sal die volkswiel as ‘n eenheid bymekaar kan hou, want alle volksorganisasies bekou God as die Bepaler van volke se lotgevalle, ook dié van die Afrikanervolk.
Sonder die velling val die wiel uitmekaar, soos tans met die Afrikaners die geval is, waar elke speek op sy eie die vrag probeer dra. Die speke moet sterk en gesond wees en mag nie met mekaar wedywer nie. Die speke alleen kan die vrag egter nie alleen dra nie. ‘n Wiel kan ook nie net een of twee speke hê nie en al die speke word in die naaf in ‘n hegte eenheid saamgesnoer.
So ‘n Afrikanerowerheid is nie ‘n poliktieke party nie, funksioneer op bilaterale vlak met ander volke en regerings, ook die regering van die RSA, en is die eerste stap na vryheid.
Gelukkig is daar tans groeiende kragte aan die werk om die Afrikanerwiel te monteer. Elke Afrikaner se voorbidding word benodig om hierdie poging te laat slaag.
Die individuele verootmoediging van ‘n ganse volk wat daagliks op hul knieë die alleenheerskappy van ons Hemelse Vader erken en sy leiding afsmeek sal meehelp dat die Staalvelling weer ons volk in ‘n hegte eenheid verenig om die delikate onderhandelings tussen die speke te laat slaag. Dan kan hulle die Afrikanerwiel weer aanmekaarsit en kan ons ‘n onseker toekoms tegemoetgaan.
Dan kan ons weer skouer aan die wiel sit en enige aardse uitdaging weer die hoof bied.
Onderdrukking en die eksodus-motief in Afrikaner-bevryding
Daar word opgemerk dat die debat rondom Afrikanerbevryding buite die raamwerk van ‘n eksodusmotief of bevrydingsteologie deur die verskillende debatvoerders gedoen word.
As die Afrikaner gesien word as ‘n blote konglomeraat van individue in dieselfde land wat toevallig Afrikaans praat en dieselfde kultuur deel, dan is die politieke uitkomste anders en dan val die eksodusmotief weg.
Indien onderdrukking en ‘n eksodusmotief belangrike elemente van bevryding is, moet duidelikheid gekry word oor wie die Afrikaner is. Uitgaande van die argument dat die eksistensie (wat meer as loutere bestaan is!) van die Afrikaner, kultuur-histories aan ‘n transendente (dus hoër mag as die aardse) werklikheid verbind kan word, dan speel die element van ‘n Goddelike gelofte soos by Bloedrivier, en van onderdrukking (onder Britse kolonialisme en Afrika neo-kolonialisme), asook die eksodusmotief belangrike rolle in Afrikaner bevryding.
Die eksodusmotief word nog belangriker as die Afrikaner gesien word as ‘n onderdeel of subgroep van die tien verlore stamme van Israel. Indien dit so is, is die behoud van die Afrikaner fundamenteel belangrik, omdat in die eindtye die stam van Judah in die huidige Israel met die tien verlore stamme sal herenig, om die Godsryk op aarde wyer as Jerusalem te vestig.
Die Bybelse godsdiens maak veel van YHWH se gesprek met die mens, van die verbondsidee en van ‘n religieuse eksodusmotief by onderdrukking. Vir eers moet duidelikheid gekry word oor die godsbegrip YHWH (die tetragrammaton). In Moses se laaste (Shema)-gesprek met Israel verklaar hy:
“Luister (Chema) O Israel! YHWH is ons God, YHWH is Een! Jy sal YHWH met jou hele hart liefhê …” Deut. 6:4-6 en Markus 12:28-30
Die Tetragrammaton word 6000 keer in die Eerste Testament geskryf en beteken waarskynlik “Die Een Wat sal Wees/Is/Was!”. YHWH is alleen God (Exodus 22:20). Hy is ‘n jaloerse God, wat geen afgode duld nie (Exodus 20:5). Hy is die Skepper van alle dinge, sonder tussenganger of hulp van buite (Genesis 2:4-25). Hy is omring van hemelse wesens wat Sy afgesante op aarde is (Deut. 33:2, Ps. 29:1 en Genesis 3:22 en 11:7).
Jeremia (9:23-24) haal YHWH aan, waar God van Homself verklaar dat hy intens betrokke (chesed) is, reg (mishpat) laat geskied en geregtigheid (zedaqah) wil sien. Die eksodusmotief of uittog uit Egipte was ‘n verlossingsdaad (hesed) van God. Daarom lees die dekaloog, of die tien gebooie: “Ek is die HERE jou God wat jou uit Egipteland van verslawing weggelei het”.
YHWH het in die loop van die geskiedenis van Israel ten minste drie keer direk met die mens gesprek gevoer. Dit is:
* In die Paradys met Adam en Eva
* Op die berg Sinai met Moses, waar die dekaloog (Tien Gebooie) aan Moses oorhandig is
* Deur die koms van die beloofde Messias uit die bloedlyn van koning Dawid
Elke keer as daar nie na God se stem geluister is nie, òf die geloftes of verbond nie onderhou is nie, het straf gevolg. Dikwels is straf deur wegvoering, na Babilon en na Assirië, gevolg. Die tempel in Jerusalem is twee keer vernietig. Dit is in ‘n staat van onderdrukking dat God se volk dikwels in trane (sa’ag) smag na die herstel van ‘n vertrouensverhouding met God.
In onderdrukking reik God uit na die onderdruktes. God se Gees sweef dan oor sy mense, soos wat Sy Gees oor die ongeordende waters in die skeppingsverhaal gesweef het. God gebruik ook priesters en profete om die drang na hereniging met God en herstel van regte lewendig te hou. Moses konfronteer Farao. Jesus staan op teen die Romeinse owerheid. Dit is onder Romeinse onderdrukking dat die Messianisme, die bevrydingsteologie van die Israeliete, groei. Dit is binne hierdie konteks dat Jesus die koninkryk van God verkondig. Jesus verwys na homself as die “weg”. Die weg wat hy aanwys is ‘n nuwe eksodus motief:
* ‘n koninkryksidee wat wêreldwyd uitkring
* ‘n herskepte situasie wat onderdrukking uitban en geregtigheid vestig
* ‘n geloof in God wat die Tempel en Jerusalem as heilige plekke transendeer, omvorm, en wêreldwyd universaliseer en dus vir almal, oral toeganklik maak.
Ten slotte moet ek onomwonde verklaar, dat as ons ‘n politieke oplossing sonder God soek, die Afrikaner ten minste nog veertig jaar in die woestyn sal dwaal. Daar is van ons volksgenote wat ‘n messias soek Dit is net politieke leiers met ‘n sterk religieuse onderbou en missionêre visie wat die leiding op hulle kan neem. Intussen het ons Afrikaanse kerke stil geword. Merkbaar is die feit dat dominees, ja die priesters en profete van die gevestigde kerke, in die gesprek en in die doen skitter in hulle afwesigheid. Waar is hulle, of verstaan hulle nie wat op die spel is nie? Waar is die D. F. Malans en die Andries Treurnichts?
Ons geestelike leiers moet teen ‘n goddelose owerheid opstaan, standpunt inneem en vra vir die bevryding van die volk. By weiering het die gesante van God, soos Moses inderdaad gedoen het, die reg om die plae van Egipte op ‘n goddelose owerheid los te laat. In ‘n politiek met ‘n eksplisiete eksodusmotief is die wekroep duidelik hoorbaar: Laat my mense gaan! Anders gestel: gee my mense selfbeskikking!
Swaziland het die kolonialisme voorlopig oorleef
Die grootste enkele skade wat die Britse kolonialisme en imperialisme in Afrika gedoen het, is om die Westminster-stelsel van een-mens-een-stem op ‘n andersoortige sosiale werklikheid af te forseer. Die resultaat is dat vreemde ideologieë (sosialisme, kapitalisme, ens.) binne ‘n veelpartystelsel die stamgerigte sosiale orde ontwrig en selfs vernietig het. Een van die weinige Afrikalande wat voorlopig die aanslag teen die tradisionele orde oorleef het, is Swaziland.
Swaziland
Swaziland is maar ‘n katspoeg weg van SA. Derhalwe is die aanslag op Swaziland vanuit ‘n ANC- en Kommunisties-beheerde SA heftig en venynig; die laaste ideologiese kanonskote is nog nie afgevuur nie.
Die stryd teen tradisionele leierskap het ‘n lang aanloop. In 1894 het Swaziland onder die voogdyskap van die Transvaalse Republiek gestaan.
- Tussen 1894 tot 1902 het die Britse administrasie in SA ook heerskappy in Swaziland gevoer.
- In 1903 het die Britte direkte beheer oor Swaziland uitgeoefen. Op hierdie stadium is ‘n Britse Adviserende Raad in Swaziland tot stand gebring.
- In 1921 is simboliese erkenning aan koning Sobuza II verleen, maar dan sonder uitvoerende mag.
- In 1944 is erkenning aan koning Sobuza II verleen en is hy met uitvoerende magte beklee.
- In 1964 het die Koning ‘n Interne Raad tot stand gebring wat hierdie jaar aan ‘n verkiesing deelgeneem, wat as die Umbokodvo-beweging bekend gestaan het. Genoemde beweging het al die setels van die Parlement ingeoes.
- In 1966 het die Britte pogings aangewend om ‘n Westerse tipe grondwet, met ‘n grondwetlike monarg aan die stuur, op Swaziland af te dwing.
In 1968 het Swaziland ‘n onafhanklike land geword. ‘n Verkiesing is in 1972 gehou en het die Umbokodvo-beweging vyf en sewentig persent van die stemme op hom getrek. Die opposisieparty het bekend gestaan as die Verenigde Demokratiese Beweging van die Mense (PUDEMO). Koning Sobuza II het toe stappe geneem om van die Britse veelpartybestuurstelsel weg te beweeg en het in 1973 die parlement ontbind. Die rede wat hy aangevoer het, is dat die Britse veelpartystelsel vreemd aan die kultuur van die Swazi’s is en ideologieë ingevoer het wat verdelend op die samelewing ingewerk het. Die koning het volle beheer oorgeneem, partye verbied en vakbonde ontbind.
Swazifisering
Aanvanklik is ‘n Liqoqo as ‘n soort oppergesagdraende adviesraad ingestel, maar ook hier het die politieke ideoloë hulle invloed laat geld en die gesag van die koning ondermyn. Koning Sobuza II is in 1982 dood en hierna het koningin Dzeliwe as regentes opgetree. In 1984 is koningin Dzeliwe deur koningin Ntombi vervang, om daarmee die weg te baan vir haar enigste seun, prins Makhosetive, om die troon oor te neem en wel as Mswati III. Laasgenoemde het in 1986 die troon bestyg.
Dit is interessant dat die monarg in samewerking met die koninginmoeder regeer. Haar raad en advies moet ingewin word. Sy is protokollêr tweede in senioriteitsorde. Die eerste minister is die nommer drie. Klaarblyklik is dit nie sonder meer so dat die seun van die regerende koning ipso facto sy vader sal opvolg nie. Nee, ‘n geheime raad van adviseurs neem ‘n besluit, met inagneming van bevoegdheid, bekwaamheid en wenslikheid.
Wat natuurlik ‘n pluspunt in Swaziland is, is dat dit ‘n min of meer homogene land van verwante Swazistamme is. Derhalwe is dit moontlik om hierdie klein land op ‘n tradisionele wyse te regeer. Die resultaat is positief, ten spyte van armoede (in Westerse terme gemeet):
- Daar is sosiale wet en orde.
- Geweldpleging is minimaal.
- Die bevolking is vriendelik en hulpvaardig.
- Die sosiale weefsels in die samelewing het behoue gebly.
Suid-Afrika
In SA is die politieke toneel dramaties anders. Die Britse kolonialisme het van ‘n veelrassige, veeletniese en veeltalige land een unitêre staat gemaak. Die kolonialisme is ‘n gevoelige slag toegedien toe die Nasionale Party van 1948 die politieke leisels ter hand geneem het. Toe is die Britse kolonialisme in trurat gegooi. Wyle dr. Hendrik Verwoerd het besef dat die enigste oorlewing van ‘n Westerse samelewingsorde in Suid-Afrika geleë was in ‘n federale staat wat vir etnisiteit en tradisionele leierskap voorsiening sou maak. Universiteite is aangemoedig om etnoloë en volkekundiges op te lei. Volkekundiges is ingespan om die administrasie te begelei. Die individu is binne ‘n eie beskawings- en kultuurkonteks geïntegreer.
Die Boer-Brit-geveg
Ongelukkig het die politieke verdelingslyn tussen Boer en Brit onverpoos voortgeduur en is die beleid van afsonderlike ontwikkeling as blakende rassisme geïnternasionaliseer. Die Britse sakesektor het alles in werking gestel om grensnywerhede te ondermyn en die tuislande onwerkbaar te maak. Daarmee het ‘n vloedgolf van swartes na die oorontwikkelde vier provinsies gevloei.
Die dolk wat Hendrik Frensch Verwoerd se dood beteken het, was die doodslag van ‘n Westerse beskawing en so is die weg geskraap vir die politieke glybaan van eerste ministers Vorster en Botha, totdat F.W. de Klerk die land volledig uitverkoop het. Die tragedie van die moderne SA is aan almal bekend en die bloed het sedertdien nooit ophou vloei nie.
Implikasie
Wat Swaziland so interessant maak, is dat die Verwoerd-politieke eksperiment aldaar waargemaak kan word. Miskien is dit in die belang van die Afrikaner om op ‘n georganiseerde wyse in Swaziland betrokke te raak en te bly, ten einde te verhoed dat die linkse politieke ideoloë ook daar die tradisionele orde versteur en ontwrig.
Afrika: Relatiewe sukses deur radikale mislukking?
Ná ‘n lang besoek aan Zambië ‘n week of wat gelede, het die vraag daarna by my opgekom of die pad na relatiewe sukses in Afrika deur radikale ekonomiese mislukking loop? Is die falende staat in Afrika die voorwaarde vir politieke en eknomiese hervorming?
Die vraag word gevra in die lig van die feit dat Zambië sedert sy onafhanklikwording in 1964, onder die miserabele politiek van Kenneth Kaunda, op die voorpunt was van die koor teen Britse Imperialisme en die Suid-Afrikaanse beleid van afsonderlike vryhede. Wat meer is, Kaunda se “United Independence Party” (stigting: 1959) se sosialisme het die voortou geneem om privaat-ekonomiese instellinge te nasionaliseer. Kaunda se donker kant het die land van 1964 tot 1991 oorskadu. In 1972 het Zambië ‘n eenpartystaat geword. In 1973 was Kaunda die enigste presidensiële kandidaat en moes die bevolking net "ja" of "nee" vir sy kandidaatskap as president stem.
Die gety het egter in 1990 begin draai toe landwye oproer losgebars het. Daar was pogings om die Kaundaregering deur staatsgrepe omver te werp. Populistiese steun vir Frederick Chiluba se “Movement for Multi Party Democracy” (MMD) het Kaunda gedwing om ‘n demokratiese verkiesing uit te skryf.
Die verkiesing van 1991 was vir die humanisme en sosialisme van Kaunda ‘n gevoelige slag, toe Frederick Chiluba 81 persent van die stemme (125 verkose kandidate uit 150) op hom getrek het. Die lesse wat Chiluba geleer het, is dat die utopie en drome van Kaunda in ‘n nagmerrie ontwikkel het. Die ekonomie is gestabiliseer deur ‘n vryemarkekonomie. Die nasionalisering van eiendom, myne en nywerhede omgekeer deur hulle te privatiseer. Die Kaunda-ideologie is in trurat gegooi. Sodanig dat Zambië stadig maar seker besig is om te herstel.
Wat was my verbasing groot om by die vertrek uit Johannesburg waar te neem dat nege uit die tien passasiers op weg na Zambië blank is. Nog groter was die verrassing dat die hotel, waar tuisgegaan is, soos ‘n geoliede masjien met ‘n blanke hoofbestuurder uit SA gewerk het. Netjies aangetrekte hoë amptenare en politici het met hulle luukse motors opgedaag om die koelte van die hotel op te soek. Die arrogansie van die regerende elite is veral op die vrouens se gesigte te lees. Saans was die restaurante vol van sakemense uit SA, uit die VSA en uit Duitsland. Die tuine was netjies. Die werkers vriendelik en behulpsaam.
Wat ons geëet en gedrink het, is klaarblyklik uit SA ingevoer. Selfs Clover se produkte was vrylik beskikbaar. Bekende winkels soos Metro en ander het hulle deure oopgemaak. Net jammer dat alles, ja alles, dubbeld die prys vergeleke met SA is. ‘n Lekker koue Heineken het ons R40, 00 by die hotel uit die sak gejaag.
Die hotel was inderdaad op eerstewêreldstandaard, maar net buite die hekke daarvan het die somberheid van Afrika om ons toegeslaan. Die kontras was veral groot toe die Suid-Afrikaanse ambassade besoek is. Die onversorgdheid van die gebou en tuine was opsigtelik, maar die vriendelikheid van die SA ambassadeur ‘n pluspunt.
Om die kroon oor alles te span word ons deur die hoofamptenaar van die Zambiese Graan-aankopekorporasie meegedeel dat Zambië, vir die eerste keer in jare, ‘n oorskot van graan het. Op ‘n ander plek word ons meegedeel dat die kommersiële (wit) boere eintlik uit Zimbabwe en SA afkomstig is. Daar word selfs gespog dat swart opkomende Zambiese boere vanjaar na beraming 1800 ton mielies produseer. Agter geslote deure word ons vertel dat die staat goeie saad en kunsmis kosteloos aan swart boere gee en dat die swart boere die helfte van die saad aan (blanke) kommersiële boere teen goeie afslagpryse verkoop. Die staat koop ook mielies by voorkeur van swart boere. Dus bemark die kommersiële (wit) boere van hulle mielies deur swart opkomende boere. Intussen word die persepsie geskep dat die swart opkomende boere besig is om produktief te raak. Dit is Afrika!
Die hervormingspolitiek van Fredick Chiluba is onder Levy Mwanawasa (2001) voortgesit. As president het hy die Zambiese antikorrupsiekommissie tot stand gebring. Die kiesstelsel is hervorm. ‘n Kommissie vir grondwetlike hervorming (CRC) is tot stand gebring en ‘n “National Constitutional Conference” (NCC) is besig om ‘n nuwe grondwet op te stel. Die hervormingsproses word deur die huidige president, dr. Rupiah Banda, voortgesit.
Tussen die rommel en puin van politieke idealisme is die blankes herontdek en word hulle waardeer. Die Afrikaners word aldaar verwelkom. Die besef groei dat Afrikaners nie deel het aan die wrange vrugte van Britse Kolonialisme nie. David Livingstone het Noord-Rhodesië in 1855 vir die Verenigde Koninkryk “ontdek”. Cecil John Rhodes glimlag in sy graf, want min het hy in 1888 geweet dat Engels die enigste amptelike taal van ‘n land sal word wat later as Zambië bekend sou staan. Die sowat sewentig inheemse tale – soos Bemba, Lozi, Tonga, Kaonda, Lunda en Njanja – skep die konteks vir een amptelike taal.
Ten spyte van goeie landbougrond en die nuwe ontwikkelinge is Zambië egter nog steeds een van die armste Afrikalande. Sowat twee-derdes van die land lewe onder die broodlyn en het ‘n kleiner per capita inkomste as in 1964 by onafhanklikheid. Kindersterftes beloop 70 uit 1000. Die gemiddelde lewensverwagting is 38,63 jaar. MIV-positief beloop 14,3 persent en sowat 800 000 kinders is wees of het net een ouer.
Wat die toekoms vir Zambië inhou, weet g’n mens nie. Daar is egter wel hoopvolle tekens. Wat egter soos ‘n paal bo water staan, is dat as Suid-Afrika in ‘n ekonomiese moeras wegsink, die hele Suider-Afrika die dieptes ingesleep sal word. Miskien besef belangrike Westerse lande die gevolge van ‘n degeneratiewe Suid-Afrika en die effek daarvan op die subkontinent. Die implikasies daarvan vir die wêreldpolitiek is “too gastly to contemplate”, het John Vorster in een van sy helder oomblikke iewers gesê, toe SA nog Suid-Afrika was.
Die probleem is ‘n beskawingskonflik
Inleiding
Dr Nico Smit betoog in sy artikel “Wittes, pas aan in SA, of pas op”(Beeld, 2009-09-12) dat witmense vrede moet maak met die sosiale konteks van ‘n verafrikaniseerde Suid-Afrika, of anders! Die vraag is: “of anders wat?”
Outeurs
Reeds vroeër maar sedert die negentigerjare het ‘n aantal belangrike werke oor die filosofiese grondslae in die denke van die Bantoesprekende volkere van Afrika die lig gesien. Hiervan is die populêre werkie, “Saam in Afrika”(1992), van A.S. van Niekerk waarskynlik die bekendste. Insgelyks het die Rooms-Katolieke filosoof, A. Shutte, “Philosophy for Africa” (UCT, 1994) ‘n belangrike bydra gelewer om Afrika-denke duidelik te maak. Z.C. Mzoneli het reeds in 1983 ‘n opspraakwekkende tesis by Berkeley geskryf oor Oeboentoe in sy “Liberation and Zulu Christianity: Towards a Theology of Communicative Praxis and Christian Hope”. Op sy beurt het die politikus en filosoof L. Senghor so vroeg as 1963 (Oxford University Press) ‘n belangrike werk oor “Negritude and African Socialism” gelewer.
Blank/Swart botsings
Van Niekerk (1992) sien dit so dat Blank/Swart-denke magte is wat teen mekaar bots en stoot. Hierdie diepgewortelde beskouinge kom ook by die stedelike swartes voor, skryf die sendingwetenskaplike van die NGK, Crafford (1990). Shutte tipeer die lewenstyl van swartes as Afrosentriese Kommunalisme wat teenoor die Eurosentriese Individualisme van die blankes te staan kom. J.D. Dengerink (1948) maak ‘n belangrike onderskeid tussen Westerse gedifferensieerde teenoor nie-gedifferensieerde gemeenskappe. Sy “Critisch-historisch onderzoek naar de sociologische ontwikkeling van het beginsel van ‘soevereiniteit in eigen kring’” plaas kommunalisme en individualisering van die samelewing in ‘n logiese raam.
Agenda
Ten einde goed te begryp wat bedoel word met Senghor se “Negritude”, word gepoog om te let op die volgende aspekte in Afrika-denke: die kontekstuele wêreldbeskouing, die onderliggende mensbeskouing, ‘n persepsie oor die samelewing, die godsidee en die Ubuntu-lewenshouding.
Kontekstuele wêreldbeskouing
Afrikane ervaar die werklikheid as ‘n netwerk van transendtale lewenskragte. Hierdie lewenskragte word deur Senghor (1983) seriti noem. Transendensie wil sê dat kosmiese lewenskragte van God kom en na God terugkeer. Midde in hierdie lewenskragte soek die Afrika-mens na sinteses tussen die veelvoude van botsende belange. Die kosmos word getipeer as “vital force in active participation” (vgl Shutte, 1994).
Onderliggende mensbeskouing
Midde in hierdie kosmiese lewenskragte is die selfheid of ek-heid van die mens verbind, ja, met wederkerige verhoudinge verweef. Die mens eksisteer te midde van kosmiese en sosiale lewenskragte wat buite die mens om bestaan. Omdat die mens in verhouding tot verskillende lewenskragte leef, beskik hy derhalwe oor verskillende persoonlikhede. Want, om mens te wees is om ooreenstemming te bereik. Solidariteit met die omgewing vra van die Afrika-mens dat hy/sy in ‘n Europese huishouding soos een van die huisgenote sal optree, net om dan tuis te kom en ‘n ander blaai om te slaan. Die individu is dus ‘n funksie van die samelewing. Die kwaad lê buite die mens. Die kwaad word vergestalt deur ‘n duisternis van bomenslike magte wat deur magiese praktyke ingespan kan word om ‘n ander mens te benadeel (te toor!). Daarom dat reinigingseremonies van groot belang is om die kwaad te verdryf, of om vyandige voorvadergeeste weg te stuur.
‘n Persepsie oor die samelewing
Die Afrika-samelewingsidee is gemeenskapsverbonde. Senghor noem die samelewing die “civilization of the universal”, ingevolge waarvan die samelewing meer is as die optelsom van die lede daarvan. Die samelewing is dus ‘n organiese geheel ingevolge waarvan elke individu aangewese is op en verbind is aan die totaliteit. Mulago sonder die begrip “participation” uit as tiperend van verhoudinge in die samelewing.
Die Godsidee
God is die hoogste trap in ‘n hiërargie van lewensvorme. Die mens is geposisioneer tussen God en alle ondergeskikte lewensvorme. God gee die seriti en maak dit ook tot niet. Die kosmiese lewenskragte wat van God afkom word via die leiers, wat nader aan God leef, na die gemeenskap op ‘n beginsel van eweredigheid verdeel. ‘n Materiele manipulasie van lewenskragte tot voordeel van die enkeling bring die individu in botsing met God en met die gemeenskap self. Die mens staan nie in ‘n direkte verhouding tot die Oenkoeloenkoeloe, die Groot Een nie, want die voorvadergeeste is die bemiddelaars tussen God en gemeenskap en die bemiddelaars van voorspoed wat uit die kosmiese lewenskragte ontgin moet word. God is dus beide transendent bo alles verhewe, maar dan tog vanweë die kosmiese lewenskragte wat uit God ontspring immanent in alles vir almal.
Oeboentoe
Volgens Mittner (1995) is daar groot onduidelikheid aangaande Oeboentoe. Mzoneli (1983) tipeer Oeboentoe as opname in ‘n soort sakrale post-rewolusionêre gemeenskap van “caring en sharing” (Khoza, 1995). Dit is ‘n Afrika-bewussyn wat van die lede daarvan vereis dat afstand geneem sal word van ‘n Westerse waardestelsel. Opname gaan egter gepaard met ‘n voorafgaande rewolusionêre lewenshouding wat Mzoneli (1983) Oekoento noem. Die verhouding tussen Oeboentoe en Oekoento word treffend verduidelik met ‘n bloedige ontmaagding van ‘n vroulike lewensmaat. Opname in die huwelik is eers moontlik as bloed gevloei het. Die verhouding tussen Oeboentoe en Oekoento is dus teenoorgesteldes en teenstrydig maar desondanks aanvullendes.
Gevolgtrekkings
Die Afrika-samelewingsidee staan haaks op die Westerse liberale siening aangaande die samelewing. Wat ons in SA waarneem is ‘n konflik tussen twee denksisteme. Wat Nico Smit eintlik vra is dat witmense in SA hulle eie beskawingserfenis moet opgee en deel word van die Afrika-werklikheid. In Smit se beredenering van sy standpunt bevestig hy in wese Mzoneli se argument in sake die bebloede rewolusionêre voortrap na Oeboentoe, die utopie, waarna Smit smag. Die prys is egter te groot om te betaal. Binne hierdie kultuur-historiese situasie is dit gepas dat Afrikaners soos Eurokaners sal optree om hulle beskawingserfenis te vrywaar.
Onbevoegdheid die teelaarde van rassisme
Radio RSG se oggendprogram PRAAT SAAM, onder die leiding van Freek Robinson, het op 3 September 2009, ‘n twee-uur lange program oor die tema van rassisme uitgesaai.
Vir eers die samestelling van die paneel. Dit is uit die bespreking duidelik dat die paneel met die ideologiese oogmerke sodanig saamgestel is, naamlik om ‘n lyn van denke te beklemtoon dat kleur eintlik net vel-diep gaan en dat “onder die vel” alle mense eenders is. Daarmee is die ideologiese doelwitte van ‘n liberaal-humanistiese antropologie of beskouing aangaande die mens gedien. Anders gestel: die deelnemers aan die program het ‘n “akademiese” saak probeer uitmaak ten gunste van ‘n sosiale determinisme. Maak die ekonomiese speelveld gelyk en alle mense, ten spyte van kleurverskille, is dan gelyk. Wat ookal onder gelyk verstaan moet word. Vir ‘n akademikus wat ‘n ander standpunt inneem – dus ‘n standpunt dat daar drie oorhoofse rasse (Kaukasiërs, Negroïede, Mongoloïede) is – is natuurlik polities nie korrek nie en kom op beroep-selfmoord neer.
Ter wille van gesonde meningswisseling en gebalanseerde debat sou dit dus beter gewees het om ook persone in die gesprek te betrek wat ‘n standpunt kan verdedig:
* Dat die uiterlike fenotipiese eienskappe van ‘n mens innig en onafskeidbaar verweef is met die genotipiese potensiaal van ‘n mens.
* Dat die verskille tussen die rasse dus ook van verskillende temperamente en essensialiteite getuig.
* Dat Kaukasiërs Westerse beskawingsgenote is wat gedesentraliseerde en gedifferensieerde beskawingswaardes deel, ten spyte van taal- en kultuurverskilkle.
* Dat dominante Negroïede lande, soos in Afrika, geneig is tot totalitêre staatsformasies en magsmisbruik.
* Dat Derde Wêreldlinge tot dusver nie daarin kon slaag om dieselfde ekonomiese welvaartspeile te bereik as Westerse demokrasieë nie.
Dit is natuurlik in hierdie tweede kategorie van denke gewoon so dat daar wel grysgebiede tussen die rasse is, waarin individue bo die gemiddeld presteer en uitstyg.
Daar is ‘n derde kategorie van persone wat bekend staan as die biologiese deterministe. Hierdie kategorie gaan uit van die standpunt dat die genotipiese eienskappe van die rasse grense skep en skanse daarstel wat die potensiaal van die mens sodanig beperk dat van uitstyging min sprake is. Die mens is dus ‘n gevangene van sy kultuur en beskawing.
In hierdie geval word verwys na die baie bekende Nederlandse psigoloog, J.H. van den Berg, die skepper van die Teorie van Metabletika, wat in die tagtigerjare na agtienmaande studie aan die destydse Universiteit van die Noorde tot die slotsom geraak het dat die agterstand tussen Kaukasiërs en Negroïede in SA sodanig is dat die agterstand nie in honderde jare uitgewis sal kan word nie. Oor hierdie standpunt is Van den Bergh natuurlik in Nederland gekruisig, want binne die tydsraamwerk waarbinne hy navorsing gedoen het was genetiese studies ‘n verbode terrein.
Hoe dit ookal sy, empiries is dit gewoon so dat ‘n ieder en ‘n elk die verskillende rasse sonder moeite van mekaar onderskei en uitken. Nog verder: dat rasseverskille met beskawings- en kultuurverskille gepaard gaan. Rassisme word versterk deur die empiriese waarneming dat Negroïede gemeenskappe nie-gedifferensieerde sosialistiese gemeenskappe is, wat gekenmerk word deur radikale armoede en ellende. In SA is dit verswarende faktore dat die nuwe bewindhebbers se prestasies in openbare ampte deur radikale mislukking gekenmerk word. Beeld rapporteer ‘n paar dae gelede dat bykans alle plaaslike owerhede finansiële bankrotskap in die oë staar. Maatskappye en boerderye wat aan Negroïede persone oorgedra is, ontspoor mettertyd. In kort: die gebrek aan prestasie en ‘n Westerse werksetiek versterk die stereotipe van rassisme.
Die volgende waarnemings van ‘n buitelandse joernalis is nogal insiggewend.
Bram Vermeulen, die Nederlandse joernalis van “het jaar 2009” het pas ‘n lesenswaardige boek gepubliseer oor sy ervaringe as buitelandse korrespondent van die NRC Handelsblad, die NOS TV Joernaal, die VRT asook die Nederlandse Wereldomroep. Die boek is getiteld “Help, Ik Ben Blank Geworden en is uitgegee deur Promethius/NRC Handelsblad Amsterdam/Rotterdam (241 paginas).
Vermeulen kom na SA met ‘n tipiese linkse geestesinstelling, assosieer sterk met die sg. onderdrukte swartes, maar word oor tyd “ongeneeslijk blank”. Hoe dieper Vermeulen in die problematiek tussen wit en swart delf, hoe meer het “Zwarte vlekken in mijn integratiedroom” (60p.) vorm aangeneem, skryf hy. In Nederland het Vermeulen nooit blank gevoel nie, maar “in Afrika was ik ongeneeslijk blank geworden” (61p.). Blank beteken in Afrika soveel meer as alleen die kleur van die vel, ontdek hy (62p.). Hy siteer ‘n blanke wat verklaar dat “wij (de blanken) en zij (de zwarten) verschillen van elkaar zoals de dag van de nacht en dat zal nooit veranderen” (131p.). Vermeulen kyk terug op sy verslaggewing van insidente oor sewe jaar en kom met betrekking tot die moorde tot die gevolgtrekking dat hy toe “onzin had uitgekraamd” (65 p.).
Die geestelike ommekeer wat Vermeulen maak is dat, in plaas daarvan dat hy integreer met die swart massas – die hoofdoelwit van sy koms – hy verder wegdryf en sy blankheid ontdek. Hy tipeer dit so:
“… ik haalde mijn doelstellingen niet. … ik integreerde niet … ik dreef er steeds verder vandaan. Ik faalde zoals Johan (Nel) had gefaald. Ik bleef proberen, telkens weer, totdat ik zeker wist dat mijn falen niet te vermijden was.” (p. 49).
Die oorhoofse gevolgtrekking waartoe Vermeulen kom is dat die groeiende rassisme in SA sedert 1993 die direkte resultaat is van die brutale plaasmoorde, xenofobie teen buitelandse swartes en verkeerdstellende aksie (affirmative action). Blank en Swart in suider Afrika verteenwoordig twee mekaaruitsluitende beskouings oor die lewe, oor private eienaarskap van grond en van besittings.
Hy kom tot die ongelooflike gevolgtrekking dat “echt opgaan in een andere cultuur, assimileren, integreren of wat voor een naam politici er ook aan geven, onmogelijk is” (237p).
Die waarde van Vermeulen se boek lê daarin dat die verskil tussen wit en swart nie ‘n kwessie van pigmentasie is nie, maar dat pigmentasie saamval met twee mekaar uitsluitende sosiale ordes wat in een en dieselfde staatsverband onverenigbaar is. Die vraag bly onopgelos hoe twee gemeenskappe – Wes-europees teenoor Afrikasentries – met twee verskillende staatsidees vreedsaam deurmekaar in een en dieselfde staat kan bly bestaan.
Wat die RSG-gekose akademici nie verstaan nie, is die werking van die paradoks. Dit wil sê dat ‘n goedbedoelde beleid (soos gedwonge integrasie) presies die teenoorgestelde uitkomste kan hê as wat voorsien is. In hierdie verband word gewys na die gesprek van Freek met Jansen, die nuwe “ingevoerde” rektor van die Universiteit van die Vrystaat wat gedwonge integrasie op koshuisvlak voorstaan en beplan om deur te voer. Oor hierdie standpunt het ek ‘n brief aan die Redakteurs van Die Volksblad en Beeld geskryf; ‘n brief wat nie gepubliseer is nie, maar wat in die geheel oor die werking van die paradoks weergegee word.
Ten slotte is die vraag belangrik of rassisme verdedig kan word en watter stappe en maatreëls geneem kan word om rassisme hok te slaan. In die eerste plek sal die nuwe bewindhebbers van SA die begrip meritokrasie moet herontdek. Dit beteken dat ras en kleur geen rol mag speel in die aanwysing van bepaalde persone vir bepaalde betrekkings nie. In hierdie geval sou Jansen, wat van elders af ingevoer is om ‘n polities-korrekte sein uit te stuur, heelwaarskynlik nie die Rektor van die Vrystaats Universiteit geword het nie. Dit beteken ook met eens dat die “affirmative action”-beleid nek-om gedraai sal word.
Tweedens sal die Negroïede meerderheid moet staak om in hulle taalgebruik die begrip Afrikaan net vir Negroïede te reserveer. Die begrip Afrikaner dui juis die verbondenheid van Afrikaners met die Afrika-kontinent uit. In die Ngunitale word byvoorbeeld na Kaukasiërs as Abelungu en na Afrikaners as Amabunu verwys, terwyl die begrip Abantu (die mense) vir die Negroïede gereserveer word. Om rassisme hok te slaan sal die Negroïede afstand moet doen van ‘n kollektivistiese samelewingsbegrip en ruimte moet inruim vir ‘n gedifferensieerde multikulturele samelewingsidee.
Insgelyks sal daar in die landsadministrasie uitkomsgebaseerde politieke bedryf moet word. Daarmee word bedoel dat die administrasie moet werk.
Om telkens in ‘n selfverskonende mentaliteit ter verdoeseling van oneffektiwiteit te verval dat dit wat nou onder ANC bewind gebeur die resultaat van apartheid en kolonialisme is, is loutere snert.
In kort: daar is ‘n direkte eweredige verband tussen rassisme en onbevoegdheid. Onbevoegdheid verskerp die stereotipe dat net Kaukasiërs ‘n hoogsbeskaafde land kan regeer.
Mosies van vertroue is eintlik gatlek
Dit is nou reeds vir baie jare deel van die politieke agenda dat politieke leiers ultra vires besluite neem en dan daarna goedkeuring vir sodanige optrede of besluit(e) by die betrokke politieke gesagsliggame vra. Met ultra vires word bedoel dat sodanige leier buite die raamwerk van sy/haar magte optree en dan met terugwerkende krag goedkeuring vir sodanige daad vra.
‘n Ander metode van magsbeheer is dat die herkiesing van nasionale leiers nie by wyse van geslote stembriefies geskied nie en dat ‘n element van intimidasie ook hierin teenwoordig is. Stem teen die leier en jy is jou kabinetslid-status kwyt. Leiers is dan ook dikwels omring deur ‘n eie mafioso, ‘n mafiagroep wat die party beheer.
In baie ander gevalle is leiers soveel magte gegee dat hulle kon maak en breek soos hulle wil. In hierdie verband openbaar die Afrikaner politiek nogal totalitêre trekke. Persone wat vrae vra en beleid bevraagteken word as “moeilikheidmakers” gebrandmerk en geïsoleer.
In die Nasionale Party van na 1948 het die wesenlike mag eintlik by die nasionale leier en sy kabinet berus. Kongresse was rubberstempels. Leiers het gebak en gebrou soos hulle wou. Een so ‘n historiese geval was die beroemde debat van dr. Albert Hertzog, die “moeilikheidmaker” met eerste minister John Vorster, die onbetwiste leier, in die Stadsaal van Pretoria. Dit was in die tydsfase van die laat sestigers. Die aard van die debat was ‘n belaglike storie, maar nietemin simptomaties van totalitêre Afrikaner-politiek. John Vorster wou aanvaarding kry vir die insluiting van Maoris in Australiese rugbyspanne; ‘n interne Australiese aangeleentheid wat desondanks in terme van die NP se sportbeleid onaanvaarbaar was.
Albert Hertzog, die legalis, het redeneer dat dit die dun punt van die wig is en dat hierdie daad die sportbeleid van die NP tot integrasie wysig. John Vorster antwoord dat die sportbeleid dieselfde bly, maar dat Maoris welkom is. Dit is logies dat in hierdie tipies politieke stellingname daar ‘n innerlike teenstrydigheid is: die sportbeleid kan nie dieselfde bly as die deur vir Maoris, wat voorheen geslote was, dan oopgemaak word.
Die voorsitter van die NP-kongres was minister M.C. Botha. Botha het die saak tot stemming gebring, by wyse van ‘n mosie dat die sportbeleid van die NP dieselfde bly maar dat Maoris welkom is. Daar is deur Hertzog en Marais opklaring oor die teenstrydigheid gevra en geen bevredigende antwoorde is gegee nie. “Die sportbeleid bly dieselfde maar Maoris is welkom!” Daar is gestem. Daar is uit die gehoor gevra dat die stemming by wyse van geheime briefie sou plaasvind. Dit is geweier. Hande is opgesteek.
Diegene wat teen die mosie gestem het moes opstaan en hulle name moes genotuleer word. Die volgende dag is die teenstemmers se name in die NP-pers gepubliseer. Duidelik dus ‘n strategie van intimidasie. Daarna is ‘n mosie gestel van volle vertroue in die wonderlike leierskap van eerste minister Vorster.
Die gevolg hiervan was dat dr. Hertzog, Jaap Marais, Willie Marais en ander uitgestap het en die eerste stappe geneem het in die daarstelling van die Herstigte Nasionale Party (HNP).
‘n Volgende voorbeeld is die hantering van die politieke onderhandelingsproses deur F.W. de Klerk. De Klerk en sy onderhandelingsraad het duidelik te veel magte gehad. Onlangs het drie voormalige NP-ministers (Fourie, Venter en Delport ) by ‘n vergadering van die FAK verduidelik hoe die onderhandelinge ontspoor het. Hulle was teen die uitkomste daarvan. Hulle het De Klerk gewaarsku. Die skuld is post facto vierkantig op die skouers van De Klerk en Roelfie geplaas. Hulle kon uitgestap en rumoer gemaak het. Hulle het nie. Stilswye is kondonasie, het reeds Sokrates gesê. Daar is op ‘n volkstemming besluit. Die mosie waaroor gestem moes word was sodanig dubbelslagtig geformuleer dat elke Jan Rap en sy maat dit sou wou ondersteun. De Klerk het egter die uitslag geïnterpreteer as ‘n mosie van volle vertroue in sy leierskap en in die proses wat uitgeloop het, soos ons dit nou ken.
Die jongste geval van ‘n mosie van volle vertroue is die manier waarop die Vryheidsfront die Mulder-toetrede tot die Zuma-kabinet post-facto gekondoneer het. Insgelyks is daar eenparige goedkeuring vir die besluit gegee, terwyl ons weet dat dit onwaar is. Daar is waarskynlik nie per geslote stembriefie gestem nie. Die metode wat gevolg is het die valse beeld van eenparigheid geskep.
Die lesse wat die geskiedenis ons leer is dat in ‘n grondwetlike demokrasie die magte van leiers duidelik omskryf, beperk en bepaal moet word. Insgelyks moet wye debat oor kernaangeleenthede plaasvind en ‘n geheime stemming oor sodanige saak gehou word. Die status van leiers moet van tyd tot tyd by wyse van geslote stemming getoets word. Kollektiewe saam-praat en saam-dink is beter as ‘n leier wat vir die groep wil besluit.
Suid-Afrika is vandag in die gemors waarin hierdie land is, as gevolg van die tipe leierskap en magte waaroor sodanige leiers beskik het.
Die groot vraag is wanneer die Afrikaner-politiek so volwasse sal word, dat van leiers verwag en selfs geëis sal word om intra vires op te tree, dus binne die beperking van die magte waaroor hulle beskik?
Afrikaners dink anders as die Afrikane
Die wisselwerking tussen politiek en die antropogenetiese eienskappe van 'n politieke gemeenskap verteenwoordig deesdae 'n nuwe ondersoekveld. Dit beteken dat wetenskaplikes in die postmoderne tyd soek na 'n verband tussen die genetiese samestelling van 'n politieke gemeenskap en die politieke model van so 'n gemeenskap.
In die moderne tyd, waartydens die rasionalisme hoogty gevier het, is die dogma aangaande die mens oorheers deur 'n Griekse dualisme tussen liggaam en siel. In Griekse denke is die liggaam tydelik, stoflik en selfs minderwaardig en die siel edel, onsterflik en verhewe. In hierdie model is geglo dat differensiasiefaktore tussen rasse eintlik verskille in sosiale ontwikkeling verteenwoordig. Maak die sosio-ekonomiese omgewing tussen die rasse dieselfde, dan verval die antropogenetiese verskille tussen mense. Hierdie soort denke kan getipeer word as 'n sosiale determinisme.
Daar moet natuurlik ook gewaak word teen 'n biologiese determinisme. Hiervolgens is die rasseverskille blywend en tiperend van die mens. Ras oorheers dus kultuur en religieuse rigting. Ras is 'n fait accompli en niks kan daaraan gedoen word nie. Prestasie word deur die rasfaktor bepaal. So word rasseapartheid vir tyd en ewigheid gelegitimeer.
In moderne genoomstudies is herontdek dat die mens tegelykertyd sy liggaam en ook sy siel is. Die een kan nie van die ander geskei word nie. Inmiddels word nou toegegee dat in die evolusie van menswees oor honderde en ja, duisende jare, die genetiese verskille tussen die rasse ook persoonlikheidsdimensies aanneem. Dit beteken gewoon dat verskillende gemeenskappe wat afsonderlik van ander ontwikkel het, nie net uiterlik waarneembare fisiologiese verskille openbaar nie, maar ook psigologiese, sosiale, politieke en religieuse karakteristieke. Genetiese samestelling determineer 'n lewens- en wêreldbeskouing asook die politieke praktyk.
Die implikasie hiervan is dat die verskille tussen die Wes-Europese beskawing en Afrika gewoon veel dieper as velkleur lê en eintlik in die gene van die mense ingebed is. Hierdie genetiese geaardheid laat hom in 'n eie beskawing en kultuur geld.
Hoe verklaar 'n mens bv. die eiesoortige tendense wat die Afrika- sosiaalmaatskaplike stand van sake in postkoloniale Afrika inneem of weerspieël? Daar is die neiging tot magsmisbruik, tot sentralisering, tot korrupsie en natuurlik stelselmatige agteruitgang. Die magstaat skyn die natuurlike politieke model van Afrika te wees.
Is dit nie miskien so dat die grootste en gevaarlikste nettoresultaat van Angel-Saksiese kolonialisme in die feit te vind is dat 'n eiesoortige Angel-Saksiese maatskaplike orde en politieke model (die Westminster-stelsel), wat vreemd aan Afrika is, op 'n andersoortige gemeenskapsituasie oorgedra is nie? Ek meen tog so!
Neem nou maar Irak. Volgens Amerikaanse standaarde was Sadam Hoessein 'n gevaarlike diktator. Vandaar die feit dat die Amerikaners met hom moes wegdoen. In die post-Hoessein-fase kry 'n mens die indruk dat al manier wat daar werklik bestaan om die diverse Irakese samelewing te orden deur diktatoriale beheer moet geskied.
Kyk ons krities na Suid-Afrika vanuit twee wedersyds uitsluitende modelle dan spring die antropogenetiese verskille tussen Europa en Afrika in die oog.
Dink hier aan die oplossing van die kroniese gebrek aan “service delivery”, dus aan positiewe uitkomste in die staatsadministrasie:
- Vanuit 'n Wes-Europese denkraamwerk moet die moderne staat van bo na onder, vanaf die nasionale vlak na die plaaslike owerheidsdimensie, sodanig gedesentraliseer word dat dit juis op die derde vlak van regering is waar die mag afgewentel word. Switserland is 'n dienstige voorbeeld. Die nasionale kabinette in gedesentraliseerde state is klein, beweeglik en beperk tot sake soos buitelandse verhoudinge, nasionale veiligheid, ens. Die werklike dienslewerende politiek geskied op die derde vlak van regering.
- In Afrika werk dit anders. In Afrika se politieke koppe word die probleem deur groter magskonsentrasie na die nasionale vlak gekenmerk. Vandaar dat president Zuma en die ANC se bekommernis oor die gebrek aan “service delivery” opgevolg word deur sentralistiese tendense en deur 'n lompe kabinet van 35.
Magskonsentrasie in Afrika het ten diepste te make met 'n andersoortige kyk op die samelewing, wat teruggevoer kan word tot die tradisionele stamregering, ingevolge waarvan die stamkaptein die samelewing van bo na onder struktureer, dirigeer en orden. Oeboentoe beteken ook ten diepste akkommodasie of 'n gewilligheid van die minderheidsgroep om in die groter geheel op te gaan.
In die ontwikkeling van die politiek sedert wyle dr. Verwoerd, is die antropoloog stelselmatig vervang met die sosioloog. 'n Antropoloog pas die politiek by die psige en kultuur van die groep aan. Vir die sosioloog kan die samelewing op patroon van die natuurwetenskaplike metode deur sosiogeniëring gemanipuleer en volgens 'n bepaalde ideologie geherstruktureer word.
Dom soos die De Klerk-regering was, is geoordeel dat Afrikane in Afrika deur sosiogeniëring verander kan word na Swart Wes-Europeërs. Wat egter nou gebeur, is dat transformasie beteken dat Suid-Afrika as Europese buitepos sodanig verander moet word dat dit 'n ware Afrikaland word waar Afrikanorme, -standaarde en -modelle deurslaggewend sal wees.
Die interaksie tussen politiek en antropologie is 'n komplekse werklikheid. Die mens beïnvloed nie net die politieke omgewing nie, maar die politieke omgewing het ook 'n uitwerking op menswees.
Duitsland is 'n goeie voorbeeld. Ná die tweede wêreldoorlog is Duitsland kunsmatig opgedeel in die Duitse Westerse Bondsrepubliek teenoor die Oos-Duitse sg. Duitse Demokratiese Republiek. Ná skaars vyftig jaar het die kommunistiese ideologie van die dialektiese materialisme 'n andersoortige Oos-Duitser geskep wat van sy Wes-Duitse eweknie skerp verskil. Die Wes-Duitser is sterk individualisties en materialisties. Die Oos-Duitser, daarenteen, het 'n baie groter gemeenskapsbesef, is vriendeliker en hulpvaardig.
In laasgenoemde verband het 'n ideologie van buite dus 'n invloed op die genoom van die gemiddelde Oos-Duitser gehad.
Die gevare wat die Afrikaner in die oog moet kyk, is dat die transformasiepolitiek van die owerheid die Afrikaner van sy Europese herkoms sal beroof. Vandaar die noodsaak dat die Afrikaner in post-apartheid-Suid-Afrika op sy identiteit moet fokus en op sy Europese herkoms wat bewaar moet word. As die Afrikaner wil oorleef sal hy Eurokaner moet word. In die fase voor 1994 was dit nodig dat die Afrikaner hom bind aan die Afrikakontinent met die begrip Afrikaner. Omdat die omwêreld van die Afrikaner so ingrypend verander het, sal hy Eurokaner moet word.
Die wisselwerking tussen menswees en sy natuurlike omgewing asook die sosiopolitieke omgewing druk 'n stempel af op nie net sy menswees (sy antropogenetiese identiteit nie), maar tegelykertyd op die natuurlike omgewing en die kultuur.
Wie dus 'n student van die politiek is, moet ook kennis neem van die antropogenetiese disposisie van die groep, die politieke gemeenskap. Wie die genetiese erfenis van die groep miskyk, verskraal die politiek en verarm die politiek as wetenskap.
Is Pieter Mulder in Dingaan se kraal sonder wapens?
Die uitnodiging van president Jacob Zuma aan dr. Pieter Mulder om 'n pos van adjunkminister in die ANC se administrasie te vul, het nie as 'n verrassing gekom nie.
Ná alles vry Afrikaners en Zuma al 'n paar jaar, sedert sy afsetting as vise-president, oor wedersydse konstruktiewe betrokkenheid. Ek was persoonlik by ten minste drie van hierdie gesprekke met mnr. Zuma teenwoordig.
Die vraag is of Pieter Mulder ná die verkiesing met 'n getekende ooreenkoms Zuma se stat binnegegaan het en of Mulder gewoon sonder ooreenkoms betrek is. Met betrek word bedoel op die agenda van die ANC gekoöpteer is.
Koöptering is 'n gevaarlike basis van samewerking tussen partye, want die kontoere word nie getrek nie en daar word geen inhoud aan samewerking gegee nie. Koöptering voorveronderstel ook 'n sekere mate van kompromie, van goeie gedrag en van akkommodasie. Dit is gewoon wensdenkery dat die VF met 'n aggressiewe opposisiestyl sal kan voortgaan in die Wetgewers waar daar VF-lede verkies is.
Daar is in Rapport berig dat die Vryheidsfront reeds in Februarie 2009 met Zuma gesprek oor samewerking gevoer het. Dit beteken dat daar daarna ruim tyd was om 'n onderhandelende dokument op te trek, wat die parameters stel en die grense trek waarbinne konstruktiewe samewerking kan plaasvind.
Die verrassing is dat die VF se breë hoofbestuur klaarblyklik nie hieroor ingelig is nie, totdat die aankondiging gekom het en die mini-bom gebars het.
Verhoudinge tussen die ANC en die VF kom egter 'n lang pad.
As ek reg onthou, was Zuma die kontakpersoon tussen die onderhandelingspan van generaal C. Viljoen met die ANC.
Indertyd was daar 'n Oraniabeheerde heersersgroep in die VF wat van meet af aan sedert 1993 geglo het dat die ANC selfbeskikking aan die Afrikaner sal gee.
Vir eers is daar die kwessie van die Grondwet (1996). In 'n debat binne die VF het die heersersgroep hulle daarop beroep dat die Grondwet as sodanig afdoende vir territoriale samewerking voorsiening maak, dat dit net 'n kwessie van tyd sou wees voordat 'n volkstaat realiseer. 'n Voorwaarde is gestel dat goeie verhoudinge met die ANC in stand gehou moes word. Feit is dat die heersersgroep die politiek van destyds verkeerd gelees het.
Groot was my verbasing dat die heersersgroep in die VF hom later en veral in die 2009-verkiesing teen die leemtes in die Grondwet uitgespreek het. Was dit 'n erkenning dat die VF indertyd die politiek verkeerd gelees het?
Die heersersgroep, waaronder die Mulderbroers en die Oraniagroep, het dan ook daarvoor gepleit dat ten gunste van die aanvaarding van die Grondwet gestem moes word. Om konsensus te bereik, het generaal Viljoen indertyd beslis dat die VF oor die aanvaarding van die Grondwet, al dan nie, buite stemming sou bly.
'n Tweede insident in 1994 was toe hoofman Mangosuthu Buthelezi in die parlement 'n nota aan generaal Viljoen oorhandig het, wat min of meer soos volg gelui het:
"General, please do not allow the ANC to divide us. Let us stand together and save SA."
Toe hierdie nota op die nasionale dagbestuur van die VF bespreek is, het die heersersgroep weer geargumenteer dat samewerking tussen die VF en IVP die ANC sou vervreem en tot gevolg sou hê dat die ANC nie 'n volkstaat aan die Afrikaners sou gee nie. Ek argumenteer dat hierdie standpunt van die VF destyds die grootste enkele blaps was wat SA in 'n verkeerde rigting gestuur het. In die 2009-verkiesing het beide die VF en IVP 'n paar harde stampe en klappe gekry, waarvan dit onduidelik is of hulle daarvan sal kan herstel.
In dr. Mulder se verdediging van sy aanvaarding van die adjunkministerskap het hy hom beroep op die standpunte van onder meer die Afrikanerbond en FAK. Ekself het my aanvanklik ten gunste van 'n ministerspos uitgespreek, maar dan duidelik op grondslag van 'n geskrewe ooreenkoms.
Die heersende "informele" standpunt in die Afrikanerforum, waar die AB en FAK lede van is, is dat die heil van die Afrikaner in buiteparlementêre politiek gesoek moet word. Daar kan met groot sekerheid gesê word dat die ontstamde Afrikaners wat nou positief oor die adjunkministerspos is, hulle kruisies in 2009 eerder vir Helen Zille as vir die VF gegee het.
Die vraag is hoe die meerderheid van die ondersteuningsbasis van die VF oor die nuwe aanstelling van Mulder oordeel. Sal daar met dubbele mates gemeet word? Hoekom word "Kortbroek" van Schalkwyk as kollaborateur uitgemaak, maar Mulder van hierdie skeldnaam kwytgestel?
Dit is tog korrek dat Van Schalkwyk in die kabinet groter inspraak as minister het as 'n adjunkminister wat nie in die kabinet verkeer nie en eintlik die assistent van 'n minister is.
Hoe dit ook al sy, die keuse van dr. Pieter Mulder het 'n nuwe dimensie aan Afrikanerpolitiek verleen en die uitkoms of gevolg daarvan sal eers later in verkiesingsuitslae manifesteer. Die groot vraag is of Mulder se toetrede tot die stat van Zuma ons weer skerp sal herinner aan Piet Retief se heldhaftige, dog uiters dwase stap om sy wapens buite te laat. Retief se lot is alom aan ons bekend!
Feit is dat die kiesers nie maklik verkeerde besluite van 'n party vergeet nie en dat daar 'n ongekende skeptisisme oor politici se persoonlike motiewe bestaan.
Daar word gehoop dat Mulder die Afrikatromme sodanig sal slaan dat Afrikaners sal weet wat daar "aan de hand is", soos ons Nederlandse voorsate sou sê.
Dr. Landman was voorheen 'n verkose lid van die VF en toenmalige lid van die breë dagbestuur.