Leon Lemmer – Bladsy 24

Leon Lemmer: ‘n Winter van misnoeë: ‘n kouer wind teen Afrikaans en Afrikaners

William Shakespeare het van ‘n “winter of discontent” geskryf. In 1978/79 het hierdie frase ingang in die Britse politiek gevind toe daar uitgebreide stakings tydens ‘n buitengewoon koue winter was. James Callaghan is tydens die daaropvolgende algemene verkiesing verslaan en Margaret Thatcher het die eerste minister geword. Hierop het haar lofwaardige hervormings van die Britse vakbondwese en arbeidsverhoudinge gevolg. In Suid-Afrika is sulke maatreëls reeds lank dringend nodig.

Dit is nou vroegherfs by ons en daar is rede om oor baie meer dinge as stakings ontevrede te wees. Dit is reeds duidelik dat dit ‘n aanvoelbaar kouer winter gaan wees. Dit is omdat Eskom weens onbekwaamheid en wanbestuur nie genoeg elektrisiteit kan lewer nie. Dit plaas hierdie land in ‘n posisie soortgelyk aan dié van ander state in swart Afrika. Pleks van in die mode te wees en daarop te roem dat ons sedert 1994 deel van Afrika is, verkies ek die beskaafde, Europa-geöriënteerde ou Suid-Afrika.

Die kouer wind wat opgesteek het, waai veral in die kulturele landskap. Sedert 1990/94 was daar ‘n koue wind, maar dit het nou nog kouer geword. Dit is ‘n uitvloeisel van bv Jacob Zuma se negatiewe ingesteldheid teenoor die nalatenskap van blankes. Wat deur blankes, of onder hulle leiding, tot stand gebring is, is onlangs deur Zuma geïgnoreer toe hy na die “vernietigende” apartheidsverlede verwys het, terwyl dit in werklikheid ‘n periode van opbou was. Dan loof hy die ANC se skewe, afbrekende gesindheid: “By die Uniegebou het ons die standbeeld van een van die rassiste op ‘n perd vervang met ‘n reuse een van Nelson Mandela” (Die Burger, 11 deser, p 1). Klaarblyklik veronderstel hy, maar verkeerdelik, dat iets slegs met iets goeds vervang is.

Nathi Mthethwa, die minister van kuns en kultuur, het in die beeldebestorming die geleentheid gesien om voorbrand vir meer standbeelde van “swart helde” te maak (Die Burger, 9 deser, p 1). Daar gaan glo gesprek oor standbeelde gevoer word. Wat besig is om as die populêre mening uit te kristalliseer, is dat die standbeelde van blankes uit die openbare oog as museumitems tot hulle reg moet kom. Dit moet glo gedoen word nie om die geskiedenis ewewigtig te verstaan nie, maar sodat die “verdrukkers” geïdentifiseer kan word. As die standbeelde wat nie vernietig of te veel beskadig is nie, museumitems word, sal dit as oogluikende bevestiging dien dat die blanke era verby is.

Mense soos Max du Preez en ‘n koerant soos Die Burger het aanvanklik die protes teen Cecil Rhodes se standbeeld gesteun. Enersyds omdat hulle nie van Rhodes hou nie en andersyds nie die insig gehad het nie dat die veldtog na die standbeelde van alle blankes, en meer as net standbeelde, uitgebrei sou word. Hierna het die vernietigingsproses veral daardie inkommers getref wat maklik as nie-Suid-Afrikaanse swartes geïdentifiseer kan word, bv Etiopiërs en Somaliërs. Hierdie gewelddadige vandalisme, vernietiging en diefstal neem kolossale afmetings aan en word bedryf deur elemente vir wie dit makliker is om af te breek as om op te bou.

Universiteit Stellenbosch

In watter bedenklike situasie die nuwe Suid-Afrika verval het, blyk uit drie berigte in ‘n enkele uitgawe van Die Burger. Ek beperk my aandag vervolgens grootliks tot die uitgawe van 16 deser. Op bladsy 3 is daar ‘n berig oor honderde studente wat op die kampus van die Universiteit Stellenbosch (US) byeengekom het om beswaar te maak teen die US se taalbeleid omdat dit glo nie “genoegsaam voorsiening maak vir studente wat nie Afrikaans magtig is nie.” Dit kom nadat die US verlede jaar besluit het dat hy gaan probeer om voortaan in dieselfde mate sowel Engels as Afrikaans te wees. By voorbaat is ongelykheid egter gespesifiseer deurdat alle klasse in Engels aangebied of getolk gaan word, terwyl dieselfde nie vir Afrikaans geld nie omdat tolking in Afrikaans soms as onnodig beskou word. Nou wil hierdie studente daardie taalongelykheid nog verder ongelyk maak en wel ten koste van Afrikaans. Selfs ‘n student uit Botswana het die vermetelheid gehad om te eis dat Afrikaans afgeskaal moet word.

Wat hiermee bevestig word, is dat as jy toelaat dat jy in ‘n glyposisie geplaas word, jy net al hoe verder en al hoe makliker gly. Max Price, die rektor van die Universiteit Kaapstad (UK), het in die waan verkeer dat as hy instem tot die verwydering van die Rhodes-standbeeld, dit die einde van die studente-onrus sou wees. In werklikheid beskou die studente dit as ‘n oorwinning en het hulle dadelik nuwe eise uitgedink en gestel. Maar wat sê Michael le Cordeur? “Ek was beïndruk deur die inklusiewe manier waarop dr Max Price, die UK-rektor, ‘n proses van konsultasie gefasiliteer het. Alle rolspelers is genooi om aan die debat oor die toekoms van die Rhodes-standbeeld deel te neem. Ook hierin is ‘n les vir alle universiteite: om voortaan so wyd moontlik te konsulteer, en dit sluit die studente in” (p 15). Die gepeupel kan mos geweldadig raak. Laat hulle toe om die kitaar te slaan. Moenie in ag neem dat baie van hulle nie eens weet hoe ‘n behoorlike skool lyk nie. Moenie wonder oor wat hulle van die aard van ‘n universiteit weet nie. Moenie dink hulle kom bloot met vriendelike versoeke nie; hulle stel eise en daaraan moet om vredeshalwe voldoen word, selfs al gaan dit teen die grein van die akademie en beskawing. Hulle geniet immers die steun van Blade Nzimande en sy ANC-kamerade.

Die US bevind hom in ‘n posisie soortgelyk aan dié van die UK, maar slegter weens Afrikaans. Wim de Villiers het aan die begin van hierdie maand diens as rektor aanvaar maar hy het nog geen aanduiding gegee dat hy bereid is om vir Afrikaans te veg nie. Pieter Kapp het genoem dat Jannie Marais op 30 Mei, dus ‘n eeu na sy dood, gehuldig gaan word. Marais het as stigtingsvoorwaarde gestel dat Afrikaans nie ‘n mindere posisie as Engels aan die US mag beklee nie. Die lakmoestoets vir De Villiers gaan wees dat hy hom nie later nie as 30 Mei hiertoe moet verbind. By die genoemde byeenkoms het De Villiers egter ‘n FW de Klerk-styl geopenbaar deur te sê dat die US sterk tot transformasie, insluitende taaldiversiteit, verbind is. ‘n Implikasie hiervan kan wees dat Afrikaans maar al hoe meer afgeskaal gaan word.

[Lees gerus die ontstellende berig, “Só dink ons oor transformasie aan die US,” op die US-webwerf (15 deser). Die US se “taalsoepelheid” word geloof en daar was ‘n menswaardigheidsveldtog op die kampus. Nêrens is daar enige aanduiding dat die De Villiers-US gaan akademiseer en afwyk van die anti-akademiese, politieke Russel Botman/Blade Nzimane-pad nie. Die De Villiers-US sal in die anti-akademiese kamp bly totdat sy leuse soos dié van Allan Bloom vir die universiteit is: “Better education for the best people” (The Closing of the American Mind, London: Penguin Books, 1988, p 49). Dit beteken doodeenvoudig dat akademiese meriete by sowel die studente as dosente deurslaggewende gewig moet dra; nie ras en geslag soos die ANC verkies nie. Die nuwe US-baas is klaarblyklik nie ‘n Boer nie. Daar is skynbaar nie sterk akademiese leiding nie; eerder oorgewillige polities korrekte kruiping. Volgens Die Burger het een student darem op 15 deser die akademiese integriteit gehad om te sê dat ‘n mens na die US kom nie om welkom te voel nie maar om te studeer.]

Blade Nzimande

Op dieselfde bladsy (p 3) is daar ‘n berig dat Blade Nzimande, die minister van hoër onderwys, op 16 deser samesprekings met verteenwoordigers van vier histories Afrikaanse universiteite (Noordwes, Pretoria, US en Vrystaat) gaan voer. Die universiteite waar daar ‘n mate van Afrikaans oorgebly het, bly knaag aan Nzimande se kommunistiese siel. Akademies vrot swart universiteite hinder hom glad nie in dieselfde mate nie. Vir Nzimande gaan dit klaarblyklik in die eerste plek om ideologie en nie om akademie nie. Die onsosiale gedrag van swart studente word nie deur Nzimande veroordeel soos die beweerde ongroeningspraktyke op Potchefstroom nie. Hy het, sover bekend, nog geen beswaar geopper teen die swart Vrystaastse student wat vals klagtes teen twee blanke studente gelê het en hulle groot skade berokken het nie. Die skuld wat Jonathan Jansen aan hierdie ongure gebeure het, is ook nog nie van owerheidsweë veroordeel nie. Pleks hiervan is daar ‘n veldtog teen rassisme aan die Vrystaatse universiteit geloods waartydens eerder blanke as swart rassisme in die visier is.

Afrikaans mag glo nie in die pad staan van die akademiese opvoeding (van swartes) nie. “Die universiteitsleiers moet nou hul universiteit se planne en vordering met transformasie aan Nzimande uiteensit, sê watter ondersteuning swart en jong vroue-akademici kry, wat hulle teikens vir regstellende aksie is, watter ontgroeningspraktyke koshuise gebruik, of daar onlangse voorvalle van rassisme was en hoe dit bekamp en voorkom word.” Nie ‘n enkele woord oor akademiese gehalte nie. Die verwysing na swartes en vroue kan onderskeidelik rassisties en seksisties gedrewe wees. Soos in sport is teikens en kwotas aan die orde van die dag en word die doelpale telkens swart- en vrouwaarts verskuif.

De Villiers was die enigste blanke rektor by hierdie samesprekings. Gaan hy sy rug styfmaak of gaan hy, soos in die onlangse US-verlede, vir Nzimande vertel dat die US eintlik vóór die ANC-regering met sy transformasieveldtog is? Behoort De Villiers nie eerder op universitêre outonomie en akademiese vryheid (‘n vreemde begrip vir ‘n kommunis) aan te dring nie? Behoort daar nie hartgrondig beswaar gemaak te word teen die aanmatigende, skoolmeesteragtige, outoritêre benadering van Nzimande nie? Waarin lê die grootste heil vir universiteite en die land: in toegewings op toegewings, of om ‘n streep in die sand te trek en vas te staan?

Volgens ‘n berig in Die Burger (17 deser, p 3) was dit ‘n “vriendelike en kollegiale” vergadering. “Almal het dieselfde gevoel oor transformasie.” Nzimande het sy sin gekry. Sy politieke inmenging in universitêre sake is glad nie teengestaan nie. “Hierdie benadering is gevolg om te verseker dat die minister effektief met die verskillende instellings in verbinding tree.”

Michael le Cordeur

Michael le Cordeur is sedert 2009 in die akademie, as opvoedkunde-dosent aan die US. Hy was voorheen ‘n onderwyser. By hom is daar blykbaar ‘n brandende begeerte om ‘n openbare intellektueel te wees. ‘n Tyd gelede het hy in Die Burger vertel hoe hy en van sy mede-ANC-aktiviste in 1990 alles gelos en laat spaander het na die Victor Verster-gevangenis om te sien hoe hulle held, die geweldenaar Nelson Mandela, vrygelaat word. Daarna het hulle die Mandela-toespraak op die Kaapse Parade ingedrink. In Die Burger (16 deser, p 15) verskyn ‘n forum-artikel deur Le Cordeur met die opskrif: “Wat Rhodes ons kan leer.” Le Cordeur beoog om die impak van die gebeure rondom die Rhodes-standbeeld op hoër onderwys in Suid-Afrika aan mindere siele te verduidelik.

Hy loof die feit dat gewelddadige studente in 1976 “die samelewing onherroeplik verander” het. Hoewel hy veronderstel is om ‘n opvoedkundige te wees, het die aktivis Le Cordeur nie beswaar teen studente wat optree soos dié aan die UK nie. “My waardering en gelukwense aan die studente wat, volgens alle verslae, ‘n gedissiplineerde en beredeneerde aksie uitgevoer het.” En die spoeg en ontlasting? “Ons weet van enkele onbesonne dade, maar dit is geïsoleerde gevalle en moenie veralgemeen word nie.” Op ‘n soortgelyke manier praat hy graag die wandade en misdade van die UDF/ANC (bv vandalisme en brandstigting) goed.

As ANC-aktivis het Le Cordeur dit nie teen die manier waarop ons geskiedenis sedert 1994 vir skooldoeleindes herskryf word nie. Sy beswaar is teen die mate waarin daar reste van geskiedskrywing uit die ou Suid-Afrika oorgebly het. “21 jaar ná apartheid moet ons kinders steeds leer uit geskiedenisboeke wat slegs die een kant van ons land se geskiedenis vertel.” Hy haal ‘n anonieme (vermoedelik bruin) Stellenboschse professor soos volg aan: Geskiedskrywing was “meestal die brose uitdrukking van wit, manlike historici se beperkte perspektiewe.” Hier is ons by die kern van Le Cordeur se ANC-gesindheid met betrekking tot ras en geslag: anti-wit en daarby by uitstek teen wit mans. (Vergelyk Nzimande se posisie hierbo.) ‘n Mens kan sonder veel gevaar dit verder verfyn: Sy beswaar is veral teen Afrikanermans, oftewel Boere.

Le Cordeur is ‘n bruin mens wat met oorgawe swart probeer wees. Volgens ‘n berig in Die Burger (17 deser, p 3) is hy beswaard omdat die onlangse Ghoemas-musiektoekennings “te wit” was. Op ‘n soortgelyke manier het Danny Titus, Le Cordeur se etniese en geesgenoot, onlangs ‘n byeenkoms oor Afrikaans “te wit” genoem. Dit is twee mense wat bokant hulle gewig probeer boks en dit heeltemal in orde vind om anti-wit propaganda te versprei. Hulle sal nooit erken dat die teenwoordigheid van wittes as ‘t ware ‘n kwaliteitswaarborg is nie.

In sy artikel oor Rhodes verwys Le Cordeur na ‘n ander mede-bruine, Franklin Sonn, wat oorloop van akademiese pretensie, maar iemand wat nog geen geskrif (hetsy verhandeling, proefskrif of artikel) van enige wetenskaplik-akademiese waarde gelewer het nie. “Sonn het ‘n tyd gelede geskryf dat die skoolgeskiedenisboeke die bydraes deur swart en bruin mense in die heroïese dade van die verlede óf verswyg óf negatief voorstel. So word die Anglo-Boereoorlog voorgehou as ‘n stryd tussen Boer en Brit, waarin die Afrikaner telkens as die held na vore tree.” Hy wek die indruk asof Afrikanergeskiedskrywers voorgee dat die Boere die oorlog gewen het. Al het die Afrikaners die oorlog verloor, is daar sekerlik steeds ruimte vir heldedade. Het hierdie Boere hulle in hulle vryheidstryd nie dalk veel beter gedra as die terreurbendes van die ANC en PAC nie? Het hans-swartes soos Le Cordeur en Sonn al die vandalisme en geweld van die UDF/ANC as onbeskaaf en misdadig veroordeel?

Le Cordeur gee voor dat hy na ewewigtige, objektiewe geskiedskrywing soek. Aan die hand van Sonn se uitlatings verwys hy dan na “byna 100 000 swart en bruin mense” wat by die Anglo-Boereoorlog betrokke was. “Die oorlog het vele bruin helde opgelewer.” Hy noem nie swart helde nie. Maar wat my ontstig, is dat Le Cordeur kla dat die bruines en swartes se rol in die oorlog nie voldoende erkenning kry nie, maar dan verswyg hy doelbewus aan watter kant die oorgrote meerderheid (heroïese) bruines en swartes hulle geskaar het. Die waarheid is dat bruines en swartes toe al (dus lank voor apartheid) in baie gevalle dislojaal teenoor die Afrikaners/Boere was. Net so gee Le Cordeur en diesulkes nooit erkenning aan die baie positiewe dinge wat Afrikaners, insluitende “die apartheidsregering”, gedoen het nie, bv aan Le Cordeur as student aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK). Dat hy hoogs waarskynlik met ‘n beurs van die Departement Kleurlingsake gestudeer het, mag eintlik nie genoem word nie. Van erkenning daarvan en dank daarvoor is daar geen sprake nie.

Met kenmerkende eenogigheid het Le Cordeur waardering vir sy twee bruin UWK-dosente, Adam Small en Jakes Gerwel, maar nie vir die talle ander en daarby beter dosente nie en dit om ‘n enkele redes: hulle is wit. So ‘n mens kom dan ewe heilig met hierdie voorstel: “Die volle geskiedenis [moet] vertel word deur skrywers wat verteenwoordigend van al ons mense is om outentieke geskiedskrywing te verseker.” Dit klink soos die ANC-regering wat wil hê dat “al ons mense” oor die lot van die standbeelde van blankes moet besluit omdat dit by voorbaat duidelik is wat die meerderheid sal wil hê. Daar is geen aanduiding dat Le Cordeur of die ANC naas kwantiteit ruimte vir kwaliteit laat nie, want ons almal word gelyk en wesenlik eenders verklaar al vloek dit teen die waarheid.

Le Cordeur is bekend as ‘n pleitsbesorger vir Kaaps. Standaardafrikaans word deur hom geringgeskat; waarskynlik omdat dit feitlik uitsluitlik die maaksel van blankes is. Aan die US het hy nooit ontpop as ‘n taalstryder vir Afrikaans as onderrigtaal nie. Hy hou daarvan dat die debat op kampusse nou oor standbeelde handel en nie oor taal nie; dan kan Afrikaans mos maar stil-stil verder ondermyn word. “Waar die debat in die hoër onderwys so lank deur die toekoms van Afrikaans aan historiese Afrikaanse universiteite oorheers is, is dié debat ‘n nasionale saak.” By imklikasie insinueer hy dat standbeelde van nasionale en Afrikaans van parogiale (en dus mindere) belang is.

Die ANC-regering het glo vasgestel “dat geen Suid-Afrikaanse universiteit nie radikale verandering benodig nie.” Maar die histories swart universiteite het grootliks gebly soos hulle was: swart en akademies behoeftig/agtergeblewe. Die histories wit Afrikaanse universiteite was en is by uitstek die teikens van transformasie, al was hulle akademies voortreklik. Dit toon dat dit vir die ANC-regering nie om die akademie gaan nie, maar om ideologie, spesifiek politiek. Die eens Afrikaanse universiteite het op groot skaal verswart en verengels. Hieroor stort Le Cordeur as ANC-aktivis geen traan nie.

Let op Le Cordeur se transformasielogika: “Daarom moet die besware van studente (maar ook dosente) dat die standbeeld slegs metafories vir die groter versugting na transformasie is, nie ligtelik opgeneem word nie. In wese kom dit neer op die transformasie van ‘n kurrikulum wat in die verlede gebruik is om bruin en swart studente uit te sluit, na ‘n meer demokratiese kurrikulum wat inklusief van alle denke is. Dit beteken die kurrikulum is ten nouste verweef met die institusionele karakter van die universiteit. Indien laasgenoemde steeds te wit en Eurosentries is (soos die UK se studentevoorsitter beweer), moet alle universiteite gevra word of die kurrukulum genoegsaam getransformeer is om ‘n leeromgewing te skep wat bevorderlik vir leer is.”

Dit is oordrewe om te beweer dat inligting oor bruines en swartes voorheen nie in die leergang voorgekom het nie. Le Cordeur se demokratiese en inklusiewe kurrikulum kom daarop neer dat histories blanke universiteite die inhoud van hulle leergange moet aanpas totdat nie-wittes daarmee tevrede is. Eers dan sal die leeromgewing vir nie-wittes bevorderlik vir leer word; wanneer die boodskap/inligting is soos hulle daarvan hou. En die wittes? Moet hulle maar vir lief neem met akademies-wetenskaplike prulwerk soos Black/African-American Studies, Women’s/Gender Studies en Queer/Gay/Lesbian Studies wat in die VSA aangebied word?* Al Le Cordeur se nie-wit Anglo-Boereoorlog-helde sou dan danksy lukrake, moedswillige verbeelding tot hulle reg kan kom. Sy verwysing na die “institusionele karakter” van ‘n universiteit stem ooreen met die ontwrigtende ANC-benadering van Leon Wessels en Dan Kgwadi aan die Noordwes-Universiteit. Alles moet ingeklee word soos die swartes dit wil hê. Die wittes word geduld so lank as wat hulle dit moontlik vind om binne so ‘n benouende, anti-akademiese raamwerk te funksioneer.

[*Die ontaarding van die akademie is ‘n ernstige probleem, wat veral van die VSA af uitkring tot by ons. As opvoedkundige kan Le Cordeur gerus kennis neem van Bruce Bawer se boek, The Victims’ Revolution: The rise of identity studies and the closing of the liberal mind (New York: Broadside/HarperCollins, 2012, 400p; Amazon Kindle $18.23). In Amerika word elemente wat akademies absoluut onbevoeg is, toegelaat om leergange te bepaal. Dit maak dit vir studente moontlik om pleks van te studeer, te praat en te skryf oor “their own personal experiences, hobbies, enthusiasms, and grievances” (Kindle 4337). Studie ontaard in narsistiese belydenisse en terapie: “delicate-flower navel-gazing” (1614). “Ice people” (wittes) word ongunstig gekontrasteer met “gentle, warmhearted sun people” (swartes) (1867). “The problem, to be sure, is not simply a pathological fixation on group identity, but a preoccupation with the historical grievances of certain groups, combined with a virulent hostility to America, which is consistently cast as the prime villian in the histories of these groups and the world at large” (96). In die Suid-Afrikaanse universiteitswese en breër samelewing is daardie “rigid political ideas” deesdae demokrasie (een mens, een stem), etniese en kulturele relativering en gelykverklaring, diversiteit, multikulturaliteit, gedwonge rasse-integrasie en inklusiwiteit. Amerikaanse studente “have been trained to reduce the rich complexities and ambiguities of human life to simple formulas about oppressors and oppressed, capitalists and workers, Western imperialists and non-Western victims” (142). “There are no barbarians, only different forms of civilized man” (240). Gestremdes word nie as “disabled” beskou nie, maar as “differently abled” of “handicapable” (650). Dit is deel van “ableism” (4519). “Legitimate criticism of a black or female candidate can be discounted as ‘racist’ or ‘sexist’ instead of being addressed on its merits” (104), ens.]

Dat wittes ‘n enkele kampus, naamlik Potchefstoom, volgens hulle institusionele kultuur mag inrig, is vir ANC-kamerade heeltemal ontoelaatbaar. Was die akademiese opset in die ou Suid-Afrika nie dalk veel beter nie? Kultuurverskille is erken. Wittes (Afrikaans- en Engelssprekendes), bruines, Asiate en swartes het hulle eie universiteite gehad waar elke groep volgens sy kulturele aard, insluitende voertaal, dinge na eie wense kon inrig; onder meer watter name vir geboue gebruik en watter standbeelde opgerig word. Dit klink vir my na ware vryheid in vergelyking met die huidige dwingelandy waarvolgens alles aan die tirannie van die swart meerderheid onderworpe is. Sodra swart mag ongebreideld losgelaat word, is dit die tradisioneel blanke kampusse wat al hoe meer onherkenbaar vermink word. Daardie anti-akademiese en ideologie-gedrewe verminkingsproses word eufemisties transformasie genoem.

“Die gebrek aan transformasie op kulturele, linguistiese en etniese gebied sal op alle kampusse aandag moet geniet, nie net aan die UK nie. Ná 1994 het ons almal op ons louere gerus en vergeet dat waardes soos nasiebou en versoening voortdurend herbesoek moet word. Dis ‘n nimmereindigende proses.” Soos hierbo aangedui, tref transformasie die tradisioneel wit en veral Afrikaanse universiteite; nie die tradisioneel swart universiteite nie. Het die UK- en ander beeldbestormers gepoog om versoening te bevorder? Het hulle daarin geslaag, of eerder die teenoorgestelde bereik?

“Uiteindelik moet Suid-Afrikaners besef universiteite is oop ruimtes vir intellektuele en kulturele interaksie ten einde ‘n wesenlike bydrae tot die kennis-ekonomie van Suid-Afrika te lewer. En die jeug gaan toenemend betrokke wees. Verwag ook dat hulle soms die pas sal aangee.” Dit klink na ‘n voorspelling van toenemende chaos en vernietiging. Dit moet nie net gaan om “kulturele interaksie” nie. Myns insiens mag dit aan universiteite ook gaan om die waardering en uitbouing van ‘n bepaalde kultuur en taal; des te meer as so ‘n etniese groep ‘n bewese rekord van konstruktiewe beskawing en voorspoedskepping het. So ‘n groep behoort ongesteurd toegelaat te word om na eie goeddunke van sy prominente lede met openbare standbeelde te vereer. As dit nie die geval is nie, is Le Cordeur se “universiteite as oop ruimtes” snert. Of verwys hy na die oop ruimtes waar voorheen standbeelde gestaan het?

Het dit u ook opgeval hoe stil die DA oor standbeelde, Afrikaans en natuurlik die Afrikaner is? Die DA soek naarstiglik na groter swart steun, soos enige politieke party moet doen wat die land wil regeer. Dit alles weens die dwase grondslag waarop die nuwe Suid-Afrika funksioneer. Eskom simboliseer hierdie funksionering.

Ten slotte kan gevra word watter akademiese reg swartes het om eens akademies voortreflike universiteite vir (hoofsaaklik) blankes volgens hulle ideologiese voorkeure te transformeer terwyl daar talle tradisioneel swart universiteite is waar hulle hulle kultuur na hartelus kan uitleef. Hulle gedrag kan selfsugtig en eiegeregtig genoem word. Die punt is dat dit sekerlik nie ‘n akademiese reg is nie. Dit is ‘n politieke reg wat hulle hulleself toe-eien, gegrond op swart mag.

Leon Lemmer: Só word daar oor Jan van Riebeeck se heining gelieg

Jacob Zuma het onlangs beweer dat Suid-Afrika se probleme in 1652 met die aankoms van Jan van Riebeeck begin het. Dit is ‘n nouliks bedekte aanval op die kollektiewe nalatenskap van blankes. Zuma kan steun vir sy onware stelling uit die volgende idilliese leuen van Nelson Mandela put: “Elders told of the good old days before the arrival of the white man. Then our people lived peacefully under the democratic rule of their kings” (David James Smith, Young Mandela, London: Weidenfeld & Nicolson, 2010, p 18).

As ‘n mens sulke ANC-aktiviste moet glo, het swartes mekaar voor 1652 nie uitgemoor nie. In soverre hulle mekaar sedertdien uitgemoor het, kan die skuld goedsmoeds op die blankes gepak word. Dit is net so vergesog soos die 1990/1994-waan dat een mens, een stem in ‘n eenheidstaat vrede en voorspoed gaan bring. Die ANC-regering met sy sterk kommunistiese neigings het oor meer as twee dekades bewys dat hy nie doeltreffend kan regeer nie en nog minder welvaart kan skep.

Die protes teen Cecil Rhodes se standbeeld(e) het nou uitgekring na onder andere Jan van Riebeeck. Hy het glo die inheemses se grond onwettig beset, gevolglik kan dese en gene in die nuwe Suid-Afrika ook maar grond onwettig beset. Hierdie aktiviste neem nie in ag dat daar seker geen grond meer in private besit is wat deur oorerwing, terug tot by die eerste “steler”, verkry is nie. Dit beteken dat al die huidige grondeienaars eiendom besit wat wettig deur die huidige of ‘n vorige eienaar gekoop is. Maar daar is ‘n groter wordende getal inwoners wat daarop ingestel is om sonder teenprestasie te ontvang wat hulle ook al begeer. Hoe meer hulle só ontvang, des te meer wil hulle op dieselfde manier inpalm. Die eindresultaat van hierdie proses is bankrotskap; nie net finansieel nie, maar ook moreel.

Die aktiviste ken nie die plaaslike geskiedenis nie of transformeer dit om hulle agenda te pas. Die onlangse verlede (bv die apartheidsera) of die verre verlede (bv slawerny, kolonialisme, imperialisme) word vervals sodat dit misbruikbaar vir huidige politieke agendas is. Byvoorbeeld, as ‘n verband gevind kon word tussen ‘n gebeurtenis in Van Riebeeck se tyd en wat tydens apartheid plaasgevind het, sou dit in die kraam van hierdie mense pas. Dit sou ter ondersteuning van die genoemde Zuma-standpunt gebruik kon word. So ‘n gebeurtenis is inderdaad gevind, naamlik ‘n heining van amandelbome wat in Van Riebeeck se tyd geplant is. Vir gemene mense met ‘n politieke agenda maak dit nie saak dat die heining nooit bestaan het nie. Die amandelpitte het nie ontkiem, wortelgeskiet en tot bome gegroei sodat ‘n heining gevorm is nie.

Maar gestel die heining het voorbeeldige wasdom bereik. Dit sou nie ondeurdringbaar vir die nomadiese Khoi gewees het nie. Ook sou die heining nie lank genoeg kon wees om sulke inkommers doeltreffend uit te hou nie. Die onderliggende motief van diegene wat teen so ‘n heining beswaar maak, is dat blankes nie hulleself mag beskerm nie. As wittes dit op enige manier sou doen, is die beskuldiging van rassisme hulle voorland. Dit is waarom die ANC-regering die kommandostelsel afgeskaf het en blankes in groot mate nie toelaat om hulleself te bewapen nie.

Van Riebeeck se beoogde amandelboomheining word sonder meer in verband gebring met apartheid, wat egter eers bykans drie eeue later beslag gekry het. Daar is al dikwels beweer dat goeie heinings goeie buurmanskap verseker. Skeidsmure en heinings hoef niks met apartheid te make te hê nie. Byvoorbeeld, Spanje besit steeds twee enklawes aan die Afrika-kus waarop Marokko aanspraak maak, te wete Ceuta en Melilla. Albei gebiede is omheim in ‘n poging om te voorkom dat onwettige immigrante Spanje en die Europese Unie binnekom.

Op die grens tussen Amerika en Meksiko is daar talle skeidsmure en heinings om veral smokkelware (bv dwelms) en onwettige immigrante buite die VSA te probeer hou. In 2004 het Steven Hayward ‘n boek gepubliseer waarin hy Jimmy Carter die Amerikaners se “worst ex-president” noem; ‘n standpunt wat wyd onderskryf word. Carter (president 1977-1981) het nie sy eie land se skeidsmure en heinings met apartheid geassosieer nie. Hy het verkies om eerder Israel die sondebok te maak. In 2006 het hy sy boek, Palestine peace, not apartheid, gepubliseer. Reeds in 2002 het hy die Nobel-vredesprys ontvang. Voor hom het dieselfde “eer” vier Suid-Afrikaners te beurt geval: Albert Lutuli (1960), Desmond Tutu (1984), Nelson Mandela (1993) en FW de Klerk (1993). Dit is duidelik dat hierdie pryswenners dikwels mense is wat eerder onrus gestook as vrede bewerkstellig het.

By Suid-Afrikaanse swartes is opportunistiese politieke stellings oor Van Riebeeck se heining en apartheid te wagte. Die probleem is dat sommige openbare instansies hulle ook hieraan skuldig maak. SANBI (SA National Biodiversity Institute) beweer op sy webwerf dat Van Riebeeck in 1659 ‘n houtheining opgerig en in 1660 ‘n heining van wilde of bitter amandelbome geplant het om die Khoi uit die nedersetting te hou. Terselfdertyd word erken dat die inheemses hierdie amandels geëet het omdat hulle geweet het hoe om seker te maak dat hierdie vrug hulle nie vergiftig nie. In hierdie opsig sou die heining die Khoi dus eerder aangelok as afgeskrik het. Nogtans verkondig SANBI dat 1660 die begin van apartheid was. Op die webwerf van South African History Online word hierop voortborduur deur te beweer dat hierdie amandelheining as die aanvang van die “gated community” beskou kan word.

Soos te wagte, klim sommige nie-wit aktiviste graag onkrities op hierdie wa. Kyk bv Zubeida Jaffer se giftige anti-blanke retoriek, wat onlangs op IOL News (13 Februarie) gepubliseer is. Sy is ook oor die Van Riebeeck-standbeeld beswaard. Antjie Krog het haar skryfwerk geloof. As joernalis kan Jaffer die arm vrou se Christi van der Westhuizen genoem word. Dit is die soort joernaliste wat Jonathan Jansen na die Universiteit Vrystaat lok om militante linkse politiek te bedryf en ‘n joernalistiekleergang te skep. Van der Westhuizen was Jaffer se voorganger. [In die ou Suid-Afrika was daar amptelik, soos dit (seker) hoort, net twee geslagte. Deesdae is daar drie geslagte en binne hierdie nuwe groep ‘n multi-geslagtelike verskeidenheid. Die letterwoord is LGBT (lesbian, gay, bi-sexual, transgender). Die hans-African-American Jansen bemagtig diesulkes met LGBT-byeenkomste op die kampus.]

Die bedenklikste is egter wanneer soortgelyke onwaarhede deur blanke Afrikaanssprekendes die wêreld ingestuur word. Die resultaat is immers die bevoordeling van swartes en die benadeling van blankes. Pas het Jan Taljaard in sy paslik getitelde rubriek, “Lunsriem” (iets wat vuil of smerig is), met die volgende twee sinne as bladsyvuller vorendag gekom: “Jan van Riebeeck het nie Eskom gebreek nie, maar kan seker pa staan vir die ry amandelbome wat hy geplant het om rasse uitmekaar te hou. Al was sy verklaarde doel daarmee om veediewe hok te slaan” (Rapport, Weekliks, 5 deser, p 15). Dit is blykbaar Taljaard se polities korrekte manier om Van Riebeeck-dag (6 April) te gedenk.

Kyk wat skryf oud-Broeder Willie Esterhuyse in sy boek, Eindstryd (Kaapstad: Tafelberg, 2012):

“Meneer Badenhorst, my onderwyser in geskiedenis, het gesê daar was destyds twee grense. Die een was aangeplant deur Jan van Riebeeck; die ander een was natuurlik: die berge in die groot kom langs die baai” (p 284). “Die onderhandelingsproses hardloop na 1 April 1993 soos ‘n sneltrein. Swart meerderheidsregering word onafwendbaar. Die res is geskiedenis, met die verkiesing in April 1994, ‘n jaar ná die hervatting van die proses, dié groot gebeurtenis in Suid-Afrika se droewe geskiedenis, ‘n ‘skarnier-datum’ na ‘n totáál ander politieke bedeling sedert April 1652, toe Jan van Riebeeck hier in die Kaap geland het en daar ‘n fort gebou en heinings geplant is om die ‘barbare’ uit te hou” (p 300).

Esterhuyse se entoesiasme vir swart oorheersing blyk baie duidelik. Dit is die enigste twee verwysings na Van Riebeeck in sy boek. Esterhuyse se houding spreek boekdele: Van Riebeeck moes liewer nie ‘n fort gebou en ‘n heining geplant het nie; die wittes moes eerder vroeg-vroeg almal uitgemoor gewees het. Maar leef Esterhuyse self sonder heinings, diefwering, alarms, lewens- en eiendomsversekering?

Pleks van sonder meer te aanvaar wat ‘n naïewe teoloog-filosoof en daarby een van die mees verloopte Afrikaners, naamlik Esterhuyse, skryf, behoort ons ons eerder te verlaat op twee hedendaagse geskiedkundiges, Dan Sleigh en Francois Verster. Hulle is professionele argivarisse wat hierdie onderwerp in die staatsargief in Kaapstad nagevors het. Sleigh is ‘n deurwinterde Afrikaner in murg en been. Laat my asseblief toe om ‘n paar minute van my heiningtema af te wyk en aan te haal uit Sleigh se boek, Wals met Matilda (Kaapstad: Tafelberg, 2011, 399p), sodat u die verskil tussen die skryfwerk van ‘n verloopte Afrikaner (Esterhuyse) en dié van ‘n ware Afrikaner (Sleigh) kan sien. Sleigh se politieke waarnemings is myns insiens van die hoogtepunte in sy roman.

“Tussen hulle is die oudpolitici maklik om te herken van hulle dae aan lamppale, maklik om te vergeet, moeilik om te vergewe, minder opreg as hulle honde” (p 23). “Parlementslede verkies deur halfgeletterdes wat stem oor dinge waarvan hulle geen begrip het nie” (p 27). Robbeneiland het “‘n sleg versorgde apartheidsmonument en propagandakantoor van die [ANC-] Party” geword (p 37). “Reg voor ons is Robbeneiland, ons regering se poging tot ‘n toeristiese klaagmuur” (p 90).

Skaapboerdery het in Australië vinniger vordering as in Suid-Afrika gemaak “omdat hulle nie ons moeilikheid soos roofdiere en inboorlinge gehad het nie” (p 57). Dáár is die klein getal inboorlinge geleer: “Niks vir niks, anders wil hulle alles verniet hê” (p 279). “Bedags was die Spaanse merino’s in die veld met ‘n herder om te sorg dat hulle nie met Koina-skape verbaster nie” (p 301). “Onthou altyd, by hond, skaap, perd en mens: bloed tel” (p 189).

“Hy vind die gewoonte van volksliedere vóór rugby belaglik … Hy hou van goeie voetbal, maar die gesanik irriteer hom; ‘n onmusikale lied met onsinnige woorde geskryf deur mense wat niks van voetbal weet nie vir mense wat niks van musiek weet nie. Wat in godsnaam het dit met die wedstryd te doen? … Hy vra wat ek van Suid-Afrika se nuwe volkslied dink. Hulle s’n, nie myne nie, sê ek. ‘n Onsimpatieke sameflansing … Ek hoor julle [Australiërs] verkies ‘Waltzing Matilda'” (p 126-127).

Die kostelikste en tragiesste dialoog handel oor die veldblomtuin wat die hoofkarakter se vrou in die duine by die see gevestig het. Op ‘n dag, toe hulle nie gestaak het nie, kom ‘n hele leërskare munisipale werkers daar aan om ‘n verskil te maak. “‘Dees is wheets, de four man order us, I mus’ cut him … I mus’ cut him. Four man she order us’ … Sy het besef die wêreld waarvoor sy leef bestaan nie meer nie” (p 46-47). “Eendag … as ons die land teruggekry het, maar daar gaan geen eendag wees nie” (p 269).

“Alles verander agteruit” (p 54). “Noudat [Universiteit] Stellenbosch tot niet gaan” (p 89; ook p 375, 390). “Ons is almal op ons eie en alleen” (p 144). “Dit is ‘n snaakse land. Die gevaarlikes speel grootmeneer, die goeies vlug voor die gereg” (p 254). Daar is die geval van ‘n man wat daagliks gratis kos geneem het “met die bussie na twee bewaarskole in die swart woonbuurt. Toe eendag skiet hulle hom dood en steel die kombi” (p 321).

Tot so ver Dan Sleigh se roman. Oor Van Riebeeck se heining het Fancois Verster onlangs sy mening en dié van Sleigh saamgevat in die weeklikse koerant, Bolander, onder die opskrif, “Waarom ‘n goeie storie met feite bederf?” (1 April, p 4). Die res van wat hier volg, is die volledige teks van Verster se rubriek.

“Onwaarhede wat gereeld deur onkundiges aan liggelowiges verkondig word … Iets in die[r] voege omskryf die term ‘mite’. In hierdie rubriek is al oor mites geskryf, ook oor spesifieke mites, soos die offisieel-beskryfde mites oor ‘Van Riebeeck se heining,’ al twee jaar gelede. En nou is dit wéér nuus, veral op die internet, oa op Facebook. So, laat ek dit kategories stel: Daar. Was. Nooit. So. ‘n. Heining. Nie. Maar, hoe weet ek dit? Want soos enigiemand anders wat die moeite wil doen, kan ek in die staatsargief in Roelandstraat in die dokumente van ‘Van Riebeeck se Tyd’ gaan oplees. Dis nou ‘n tyd toe niemand van apartheid gehoor het en niemand in sulke onderdrukkende maatreëls belang gestel het nie.

“Soos dr Dan Sleigh, wêreld-beroemde VOC-kenner dit al telkemale uitgestip het, het Van Riebeeck gepoog om ‘n heining op te rig – nie om mense uit te hou nie, maar wel beeste en wilde diere, sodat die graan nie vertrap word en die nedersetting dan ‘n broodtekort sou ondervind nie. Hoe weet ons dit was nie om rassisties te wees, soos op ‘n gedenkplaat in Kirstenbosch beweer word nie? Omdat daar juis toe al vrede tussen die Khoi en Europese nedersetters was (1660) en omdat die mens, anders as (vier-voetige, nie-klimmende) herbivore, maklik tussen kreupelhouttakke kan deurklim.

“As Van Riebeeck dan probleme met die Khoi wou veroorsaak, kort nadat vrede gesluit is, was hy inderdaad onnosel én so rassisties as wat sekere politici deesdae beweer. Nie net dit nie, dan … [was hy] ook moedswillig, met ‘n selfvernietigingsdrang, want sy uitdruklike bevele was om vrede te handhaaf en hom by sy doelstellings van handel, voedselvoorsiening en die verpleging van siek matrose te hou. Nie net het Van Riebeeck dus gefaal om ‘n heining suksesvol aan te plant nie, sy beweegredes was nie so interessant of boos soos aktiviste voorgee nie.

“Hoewel hulle en die lui of oneerlike joernaliste wat hierdie leuen versprei nie verantwoordelik is vir die ontstaan van die mite nie, maar wel die botanis, ene professor RH Compton, wat ‘n paar wilde amandelbome (L Brabeium stellatifolium) in sy agterplaas gevind het in 1936. Hy laat toe die plek as gedenkwaardigheid verklaar. Dit, terwyl daardie gebied reeds ‘n beskermde area was. Prof Compton het die plantjies die ‘oorblyfsels van Van Riebeeck se Heining’ genoem. En sedertdien is dit ook die amptelike naam van die heining waarvan, sover mens uit geskrewe bronne kan vasstel, niks meer oor was teen die eerste Britse besetting van die Kaap in 1779 nie.

“Tog staan daar op die gedenkplaat dat die plante wat nog daar is, in 1666 deur kommandeur Van Riebeeck geplant is. Op die huidige kopie van die plaat (die oorspronklike koperweergawe is gesteel) staan ook geskryf dat die heining ‘n ‘symbol of exclusion’ is. Dis egter onwaar – eerstens is dit nie die heining wat destyds aangeplant is nie, maar slegs voorbeelde van die natuurlike plantegroei teen die berghange (amandels is daar eeu[e] lank deur die Khoina-nomade geoes en gebraai – heerlike lekkernye).

“Wilde amandels groei nie ondertoe na die Vlakte nie, want dis te sanderig en juis daarom moes die plantjies met groot moeite daar gepant word – en aanvanklik beskerm word teen herbivore en dies meer. Soos veewagters moes die plantjies toe bewaak word, maar tevergeefs. En hier is die kersie op die koek: die sterk Kaapse winde het die plantjies letterlik doodgewaai, terwyl dit te veel moeite en onkoste geverg het om die plantjies te besproei.

“Dr Sleigh, wat onlangs wéér hieroor by SASNEV (SA Sentrum vir Nederland en Vlaandere, in Pinelands) gepraat het, is oortuig dat daar geen bewyse is of die bome wat prof Compton ontdek het aangeplant is nie, maar indien wel, dit ‘n (latere) boer se heining kon gewees het, want draadheinings is eers sedert die 1860s in Suid-Afrika gebruik. Terloops, die amandelpitte is deur ‘n span Franse skipbreukelinge geplant – nie deur Van Riebeeck self nie, maar wel op sy bevel.

“Dr Sleigh beweer: ‘Omdat Van Riebeeck verwag het dat hulle ná ontkieming vyf of ses jaar sou neem om tot ‘n doeltreffende heining te groei, was ‘n tussentydse heining nodig. Daarom is die Liesbeek se walle steil afgesteek, ‘n takheining gepak en ‘n paalheining van sowat 3 km (waarskynlik van geelhout) getimmer. Die totale [paal- en amandel-] omheining was 13.4 km lank. Dit het ook Van Riebeeck se eie plaas, Bosheuwel, ingesluit.’

“En dit kan ook in talle argiewe en boeke daaróór gelees word. Ons hoef nie daaroor te spekuleer óf mites te skep nie.

“Nagedagte: Die naam Rondebosch het verwys na ‘n digte doringbos wat in Van Riebeeck se tyd op die wal van die Liesbeekrivier gegroei het. Die doringbos is in die middel uitgekap en daar is ‘n opening gemaak wat met ‘n hek gesluit het. Sodoende kan die polities-strydvaardiges dit eerder as erg diskriminerend bestempel?”

Leon Lemmer: Oor Arthur Kemp se boek, Nova Europa

Die blankes is ‘n bedreigde spesie. Hulle sal hulle posisie moet verskans. Die redes waarom wittes deur uitwissing bedreig word, is enersyds die groter wordende getalle-oorwig van die nie-wittes wêreldwyd en andersyds die mentaliteit van baie blankes, bv weens liberalisme, waardeur ongebreidelde nie-wit immigrasie na hulle lande toegelaat word. Dit is die mening van Arthur Kemp, ‘n Britse joernalis wat sy jeug in Rhodesië en Suid-Afrika deurgebring het. Ek skryf na aanleiding van sy boek, Nova Europa: European survival strategy in a darkening world (Ostara Publications, 2013, 90p; Amazon Kindle $9.06). Sy boodskap is ‘n voortsetting van wat Lothrop Stoddard in 1920 geskryf het (Praag 28 Februarie).

Tydens kolonialisme het Europese blankes hulle in lande met nie-blanke bevolkings gevestig. Deesdae gebeur die teenoorgestelde. Die “‘mass movement’ of people is exclusively one way: from nonwhite countries to white countries” (Kindle 38). “Current demographic trends have already turned Europeans into minorities in all major cities of the US, and increasing numbers of major cities in western Europe. This trend is speeding up exponentially. Simply put, the European people are being racially displaced from their traditional heartlands through mass Third World immigration” (43). Dit is ‘n verskynsel wat slegs in die Eerste Wêreld voorkom en dit is net die voortbestaan van blankes wat bedreig word, terwyl alle kulture volgens Kemp bestaansreg behoort te hê. Daar is geen sprake dat bv swart Afrikane, Chinese of Indiërs gaan verdwyn nie.

Teen die middel van hierdie eeu kan blankes in Wes-Europa en Amerika ‘n minderheidsgroep wees. Daar is veral drie redes hiervoor: massa-immigrasie, ongebreidelde voortplanting en rassevermenging. Op die lange duur sal blankes nie hulle identiteit kan handhaaf nie, tensy hulle hulleself betyds isoleer; “dyke bou”, soos Stoddard dit gestel het. Wit pare sal ook bereid moet wees om gemiddeld meer as twee kinders per gesin te hê. Die genoemde menseverskuiwing beïnvloed toenemend Wes-Europa as die bakermat van die blanke beskawing en kultuur en glad nie in dieselfde mate Oos-Europa nie. Vir projeksies in bv die Islamitisering van Wes-Europa, 2010 tot 2030, lees bv David von Drehle se artikel in Time (26 Januarie, p 16-23).

Kemp: “Europe and European man is well worth preserving” (111). “The contribution of European man to the world and well-being of all people is unsurpassed” (132). Soortgelyke stellings kan myns insiens met reg oor die rol van blankes en veral Afrikaners in Suid-Afrika gemaak word. “Many liberals talk of the ‘debt’ which Europeans owe for all sorts of past alleged ‘wrongs’ committed during the age of colonial exploitation” (138). Sonder om te veronderstel dat blankes op volmaaktheid aanspraak kan maak, behoort polities korrekte retoriek gebalanseer te word met openlike erkenning van die positiewe invloed wat blankes uitgeoefen het, bv wat hulle in kolonies en ook sedert daardie kolonies se onafhanklikheid in daardie lande tot stand gebring het.

Hedendaagse blankes word steeds oor slawerny verwyt.

“Africans were the ones to capture their fellows as slaves, and then merely sold them. If the ‘logic’ of blaming whites for slavery was consistently applied, then blacks, historically speaking, bear as much, if not even more, guilt as whites” (147). “The Arab slave trade in Africa … lasted far longer and involved millions more Africans than the Trans-Atlantic slave trade – but somehow there seems to be no similar demand for ‘reparations’ against present-day Arab nations or people … At some stage of history, almost all nations and all people have conquered or exploited other people” (155).

Maar net wittes word vir kolonialisme, imperialisme, slawerny en rasse-segregasie verwyt.

“If there ever was any such European ‘colonial debt,’ it has been repaid a million times over since then, simply in terms of how the living standards of the entire world have been improved through European technological gifts and modern foreign aid. If anything, the ‘debt’ is firmly the other way round: it is the rest of the world which owes the European world a mountain of almost incalculable debt” (162).

In die nuwe Suid-Afrika word menseregte graag gepropageer, maar blankes en veral Afrikaners se regte word dikwels geïgnoreer. Kemp verwys na uitsprake deur verskeie buitelandse en internasionale instansies en kom dan tot hierdie gevolgtrekking: “It is the inalienable right of every people on earth to rule themselves in their own territory, free from foreign domination. In that last sentence are two critical elements of all peoples’ rights: self-rule, in one’s own territory” (190). In die nuwe Suid-Afrika met sy verswelgende swart meerderheid is daar geen sprake van selfregering vir wittes nie; selfs nie van beduidende blanke inspraak in politieke sake nie. Eie gebiede in die sin van bv woonbuurte word nie toegelaat nie. Daar word selfs beoog om die helfte van die eiendomsreg van elke plaas in blanke besit aan die (nie-wit) werkers oor te dra. Vergelyk dit met FW de Klerk se belofte aan boere: “Julle kaart en transport is veilig” (Louis Changuion, Omstrede land, Pretoria: Protea Boekhuis, 2011, p 272).

“It is impossible for any group to maintain its identity without majority inhabiting a geographically-defined territory in which their existence is not threatened by immigration or submersion among foreign elements” (610). “The historical record is clear: those people who do not possess a territory in which they form the majority population, are doomed to extinction” (1374). Nahum Sokolow (1861-1936) het gesê: “A nation should be built like a pyramid on a broad base and strong foundations. This foundation was the land.”

Van die interessantste inligting wat Kemp verskaf, handel oor Indië. Sedert vroeg in die vorige eeu het die Indiese regering knaend by die Suid-Afrikaanse regering gekla oor die behandeling van Indiërs in Suid-Afrika. Daarna is hierdie veldtog in die Volkebond en die Verenigde Nasies voortgesit. Sedert onafhanklikheid in 1947 het Indië egter rasgebaseerde immigrasiewette. Enersyds is daar die “Persons of Indian Origin-” (PIO-) visa, “defined through their ‘birth or residency, or that of their parents and grandparents'” (211). Andersyds is daar die “Overseas Citizenship of India-” (OCI-) kaart waarvolgens PIO “who have obtained citizenship of another nation” toegelaat word “to acquire long-term leave to remain in India … OCI holders can acquire full Indian citizenship after five years. OCI cards are granted for life” (224).

Wat is die doel hiervan? “Indian immigration law is specifically designed to ensure that India remains racially homogenous by only granting permanent residence to those born of racial Indian stock, no matter where in the world they might have been born” (231). Suid-Afrikaanse Indiërs het dus ‘n tuisland en ‘n agterdeur; iets wat Afrikaners nie het nie. Maar dan is dit Frene Ginwala wat haar aanmatig om voor te skryf watter openbare kunswerke ons mag hê en Haroon Lorgat wat gelas watter krieketspelers in die Wêreldbekertoernooi mag speel.

“Japan, China, India, most sub-Saharan African states, most north African states, most middle-Eastern states, and, of course, Israel, are all ethnostates with varying degrees of legal enforcement designed to ensure that they keep their homogeneity” (237). Maar sodra lande in die Eerste Wêreld immigrasie beperk, word daar heftig beswaar gemaak. Daardie beperkings “has nothing to do with hating any person because of the color of his skin, or of trying to deprive any person of the opportunity for improvement” (308). Daardie regerings wat immigrasie beperk, stel die belange van hulle inwoners voorop en weet dat dit in hulle beste belang is om hulle kulturele homogeniteit te bewaar. Dit is waarom dit so belangrik is dat elke nasie sy eie grondgebied moet hê en homself moet regeer sodat hy sy eie beste belange kan najaag. Ek hou van wat Kemp oor “equality” skryf: “A far-fetched notion even among homogenous groups of people” (473). Arthur Balfour (kyk hieronder) het oor die verskillende rasse gesê: “They have been different and unequal since history began and different and unequal they are destined to remain.”

Kemp vestig die aandag daarop dat voor 1400 nie-wittes, naamlik Moslems, die eerste koloniale magte in Europa was, “a fact which is conveniently ignored by present-day liberal historians” (327). Die Ottomaanse Turke het Europa vanuit die suid-ooste binnegedring en die More (Arabiere en Berbers) vanuit die suid-weste. “The impact was felt, culturally and genetically, in the regions they occupied” (327). Na 1400 het Europese kolonialisme in Suid-Oos Asië, Afrika en Suid-Amerika tot gevolg gehad dat inheemse geboortes dramaties vermeerder het vanweë bv doeltreffende medisyne en onderrig/opvoeding; dermate dat blankes se voortbestaan bedreig word. Die geskiedenis is propvol van blanke goedertierenheid. Deesdae verkies anti-blanke elemente egter om net wittes se beweerde tekortkominge raak te sien. Bevolkingsdruk het in die hedendaagse wêreld ‘n omgekeerde immigrasiestroom veroorsaak. In die koloniale era was die immigrasievloei van Europese lande na die Derde Wêreld. Deesdae is dit van die Derde Wêreld na die Eerste Wêreldse Westerse lande. Teen die middel van hierdie eeu kan blankes in lande soos Amerika, Kanada en Brittanje in die minderheid wees. “Demographers have predicted that western Europe is set to be overrun by Third World immigrants before the year 2050” (412).

“The reelection of Barack Obama in 2012, despite his opponent winning in excess of 60 percent of the white US vote, has already conclusively shown that even at that early stage, it is nearly impossible for whites in America to choose the candidate of their choice to be president, without at least an 80 percent landslide vote” (499). “Even the 2012 US presidential elections show that when a majority (62 percent) of whites vote for a candidate, this vote turnout (which would have guaranteed victory for the candidate only fifteen years previously) is not enough to win anymore” (572).

Nie-wit presidente is die Amerikaners se voorland. As die Amerikaners so graag name verander soos ons plaaslike swartes sal die “White House” seker spoedig ‘n ander naam kry.

“There are in reality only three routes which can be followed if Europeans are to survive the fast-approaching racial demographic tidal wave” (551):

(1) Veldtogte om blankes bewus van die probleem te maak, sal gevoer moet word. Ras/etnisiteit sal noodwendig die uitgangspunt moet wees. Nie-wittes en bv blanke liberaliste is beswaard oor die term “ras” as blankes dit tot eie voordeel aanwend. As na ras verwys word sonder om swartes te prys, word dit gou “rassisme” genoem. Die assosiasie met naziisme word dadelik ingespan. Benjamin Disraeli (1804-1881), ‘n Britse eerste minister (1868 en 1874-1880), het gesê: “Race is everything.” In die HAT is een van die betekenisse van ras “enige groep wat (gewaande) gemeenskaplike eienskappe het.” By implikasie word rassuiwerheid ontken. Ek verkies om eerder die woorde “etnies” en “etnisiteit” te gebruik, wat volgens die HAT ‘n volkekundige assosiasie het. Afrikaners is etnies-kultureel ‘n volk en het in dieselfde mate as swartes die reg om nasionalisties te wees.

(2) “Start creating autonomous European communities in all nations and areas where it is practically possible to do so” (551).

(3) “Ultimately, create a European ethnostate(s) to serve as a homeland in which the unique and valuable European people can be preserved” (551).

Etniese enklawes/tuislande binne lande is glad nie ‘n vreemde of uitsonderlike verskynsel nie. “In Russia, there are ten major autonomous areas called ‘okrugs'” waarin inheemse minderheidsgroepe beskerm word (635). Volgens Kemp is daar in Brasilië 672 “indigenous territories” en in Australië is 15% van die oppervlak “indigenous protected areas” (616). In Belize is daar 8 “native Indian reserves,” in Bolivië 15 en in Kanada 500 (623). “There are similar territories set aside for Indians [Indiane] in Columbia, Costa Rica, Dominica, Guyyana, Peru” en vir ander minderheidsgroepe in Indië en Pakistan (630). Dit is die belange van nie-wittes wat so beskerm word omdat dit nodig geag is. Dinge het verander. Deesdae is daar ‘n ander etniese groep wat beskerming teen uitwissing dringend nodig het, te wete die blankes.

“The demand for European self-determination, and a European homeland, is also completely morally justified, because they are being threatened with extinction in exactly the same way that the Third World nations were during the Age of Colonization” (714). Die ideaal van, of eis vir, ‘n blanke tuisland “being in line with the rights accorded to all other people on earth, is not something special or unique and cannot be called ‘supermacist’ or any of the other pejorative adjectives” (733). “There is … no need to ‘justify’ it by referring to what are, after all, subjective notions of inferiority or superiority” (1254). Dit gaan om “identity, culture, heritage, tradition” (740).

In sy vyfde hoofstuk gebruik Kemp Orania as sy eerste gevallestudie. Hy begin met ‘n uitstekende karakterisering van die nuwe Suid-Afrika:

“In South Africa (as predicted by Lothrop Stoddard in his book, The Rising Tide of Color) [Praag 28 Februarie], whites have been reduced to a tiny minority and are the victims of a relentless Third World crime wave, are heavily taxed to support the ever-burgeoning welfare-gibbling nonwhite population, are actively discriminated against through ‘affirmative action’ for alleged past wrongs, and are generally blamed for anything which goes wrong with the new non-European masters of the land” (750).

“In the face of this, quite literally, murderous assault on their existence, a tiny group of Afrikaners were far-sighted enough to see and understand that an Afrikaner state (or in Afrikaans, a ‘volkstaat’), offered the only fair, just, reasonable and practical solution to their otherwise inevitable submersion into and destruction by the Third World” (756). In 1990 het ‘n groep Afrikaners ‘n stuk grond gekoop en in 1991 Orania gestig. Dit gaan om “an own area … own labor … and own institutions” (787). Deurlopend was daar groei en ontwikkeling. “They are realistic about obtaining full independence, which is still their ultimate goal” (837). “Orania offers the only hope for Afrikaner survival, and, even more importantly, has mapped out the path for beleaguered First World populations all over the world” (902).

Die tweede gevallestudie is Israel. “Zionism is simply racially-based Jewish ethnonationalism” (910). Een van die negatiewe faktore was dat baie Palestyne en Arabiere (en ook die Britse regering en Verenigde Nasies se gesag) uitgedryf moes word om sover moontlik ‘n “Jews-only homeland” daar te stel (910). Dié stryd het terrorisme deur Jode ingesluit. Byvoorbeeld, Menachem Begin (1913-1992, Israel eerste minister, 1977-1983) was hieraan skuldig, bv die King David Hotel-slagting in 1946 in Jerusalem waarin meer as 90 mense dood is. Dié hotel het die hoofkwartier van die Britse administrasie gehuisves. Nelson Mandela het gesê: “I read The Revolt [1951] by Manachem Begin and was encouraged by the fact that the Israeli leader had led a guerrilla force in the country with neither mountains nor forests, a situation similar to our own” (Amazon-Kindle-boekadvertensie vir The Revolt). Dit is ‘n geval van een terroris wat ‘n ander terroris komplimenteer.

Theodor Herzl (1860-1904) het sy plan vir ‘n Joodse staat in 1896 geformuleer, waaruit die World Zionist Movement voortgespruit het. Dit is interessant dat naas Palestina Argentinië aanvanklik as ‘n moontlike plek vir die vestiging van die Joodse staat oorweeg is; dus die land waarheen talle Boere (800 gesinne) na die Anglo-Boere-oorlog uitgewyk het (1903-1909). In 1934 was daar ‘n poging om ‘n Joodse tuisland in die verre ooste van Rusland te stig, maar dit “never became more than 25 percent Jewish, and today is less than 10 percent Jewish” (1288). Uganda is ook vir Joodse hervestiging oorweeg. Interessant is ook die feit dat die Nazi’s die Jode na Madagaskar wou verban.

Die Sioniste het op Palestina, “our ever-memorable historic home” (976), soos Herzl dit gestel het, as tuisland besluit. Met Arthur James Balfour (1848-1930), die Britse minister van buitelandse sake (1916-1919), se Balfour-verklaring in 1917 is die skepping van hierdie Joodse tuisland in beginsel deur die Britse regering aanvaar. [‘n Omvattende skrywe deur Johannes Comestor oor die Balfour-verklaring is op LitNet (12.02.2013) beskikbaar. Aanhalings waarvoor ek hier geen bronverwysing verskaf nie is aan Comestor se skrywe ontleen.] In 1948 het die onafhanklike staat Israel tot stand gekom.

Israel se immigrasiewette herinner aan dié van Indië. “‘The Law of Return’ passed by the Israeli parliament in 1950 … granted those recognized as Jews (ie born of a Jewish mother) immediate right of residence and citizenship” (1087). Wat myns insiens bewonderswaardig van die Israeli’s is, is hulle onwrikbare politieke wil om hulle tuisland te behou; die soort wil wat so skromelik by FW de Klerk se sy meelopers ontbreek het.

Kemp beklemtoon deurgaans dat slegs ‘n klein minderheid blankes sensitief is vir die uitwissing wat hulle nageslag wêreldwyd bedreig. Plaaslik ervaar ons dit wanneer daar spottenderwys na “die swart gevaar” verwys word, asof die werklikheid daarvan nie reeds algemeen en maklik sigbaar is nie. “A ‘mass exodus’ to a European homeland, if it comes at all, will come only long after the formerly European nations are totally overrun, as is the case with South Africa” (1177). Wat nodig is, is die versameling van “ideologically likeminded people” (1223). Verskeie tuislande vir blankes kan in verskillende lande geskep word. Een moontlikheid is bv in die ooste van Pole, waar die bevolking “hostile to classical western liberalism” is (1328).

In Europa, die bakermat van ons beskawing, word die voortbestaan van blankes bedreig. Hoeveel te meer nie dié van die klein wit stam in Afrika nie? Na hulle politieke magsverlies het daar vir diesulkes in die meeste gevalle nie die moontlikheid van liggaamlike emigrasie bestaan nie, maar tog die troos van geestelike emigrasie. Dit lyk nou asof sowel fisieke as geestelike ontheemding, eintlik kollektiewe uitwissing, ons voorland is.

As ons die voorafgaande op Suid-Afrika toepas, is dit duidelik dat FW de Klerk se dwase, roemlose, algehele politieke magsoorgawe op die lange duur nie die blanke inwoners se oorlewing bewerkstellig het nie, maar veel eerder hulle uitwissing verseker het. In die 1992-referendum het ek “nee” gestem, nie omdat ek teen magsdeling of ewolusionêre politieke hervorming gekant was nie, maar omdat ek De Klerk nie vertrou het nie. Hy weet hoe om toe te gee, maar nie hoe om ‘n streep in die sand te trek nie. Die oorgrote meerderheid van die blanke kiesers wat “ja” gestem het, het sekerlik ook nie hulle eie ondergang en die uitwissing van hulle nageslag begeer nie. Dalk is ek te betrokke en my benadering te subjektief, maar ek kan my nie ‘n groter dwaasheid voorstel as wat in 1990/94 voor my oë in die politiek afgespeel het nie. Die kern van wat sedertdien gebeur het, kan ek skets met verwysing na die drie staatshoofde wat ons gekry het.

Die hooffunksie wat Nelson Mandela vervul het, was om sy sjarme (dikwels “magic” genoem) uit te haal om die blankes te paai na hulle groot en heeltemal onverdiende algehele politieke magsverlies. In die annale van die geskiedenis is daar seker geen groep wat meer onverdiend as die plaaslike swartes so baie ontvang het van wat oor eeue onder blanke leiding tot stand gebring is nie.
In die Thabo Mbeki-era het die klem op die verheerliking van swartes en die ignorering van blankes geval. Asiate is ook uitgeskuif. Suid-Afrika is afgegradeer tot ‘n integrerende deel van swart (dus sub-Sahara-) Afrika. Mbeki is nie ‘n rassis nie maar eufemisties eerder ‘n Afrikanis genoem.
Tydens die bewind van Jacob Zuma is al hoe meer openlik met die ANC se wesenlik anti-blanke gesindheid vorendag gekom. Twee dekades was lank genoeg om tot die gevolgtrekking te kom dat swartes nie self (beduidende) welvaart kan skep nie; dat hulle op veral een manier bemagtig kan word, naamlik deur blankes te onteien en die buit (minus tussengangerskommissie, oftewel korrupsie) aan die swart gepeupel te oorhandig.

‘n Oorsig van die geskiedenis van die nuwe Suid-Afrika, soos die drie-punt opsomming hierbo, sal u nêrens in die gedrukte Afrikaanse koerante vind nie. Dit is omdat daar nie meer Afrikanerkoerante is nie; net polities korrekte Suid-Afrikaanse koerante.

Die de(kon)struksie van die Potchefstroomse universiteitskampus

Die mooi klinkende etiket “demokrasie” is eintlik maar net ‘n vyeblaar. Demokrasie is vir die ANC aanvaarbaar slegs omdat die oorgrote meerderheid kiesers swart is.

Om te verstaan wat op die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-Universiteit (NWU) aan die gang is, is dit nodig om, soos in die geval van talle dinge in die nuwe Suid-Afrika, die tragedie van “ons oorgang na demokrasie” te verstaan. Dit is per slot van sake FW de Klerk en sy dwase gideonsbende wat die voortbestaan van hierdie laaste oorwegend Afrikaanse kampus vergiftig het. Omdat De Klerk en sy groepie meelopers die grondslag van een mens, een stem (met elke stem wat gelyke waarde in ‘n eenheidstaat sonder enige minderheidsregte het) mandaatloos vir die nuwe politieke bedeling aanvaar het, is die blanke (en veral die Afrikaner en Afrikaans) tot vertrapping en verswelging deur die politieke mag van swartes verdoem.

Na analogie van gelyke stemreg word daar geredeneer dat almal nou in alle opsigte gelyk is. Met dít as glyplank is daar ‘n sterk neiging om sommer almal wesenlik eenders te verklaar. Weens swartmag word hierdie teoretiese gelyk- en eendersheid egter in die praktyk verwater sodat swartes in groter mate as blankes gelyk en eenders is. Daarvolgens is net swartes Afrikane en broers en susters en word hulle by uitstek vir bevoordeling uitgesonder. Ons het nie demokrasie in die sin dat almal se belange in gelyke mate in ag geneem word nie. Die mooi klinkende etiket “demokrasie” is eintlik maar net ‘n vyeblaar. Demokrasie is vir die ANC aanvaarbaar slegs omdat die oorgrote meerderheid kiesers swart is. Sodanige bestel maak die benadeling van nie-swartes en natuurlik die bevoordeling van swartes deur swartmag moontlik.

Sentralisasie is die metode wat die ANC gekies het om so gou en maklik moontlik verswelging deur swartes en voorkeur vir hulle belange te bewerkstellig. Munisipaliteite is saamgevoeg in supereenhede, dikwels met swart name, op so ‘n manier dat daar genoeg hoofsaaklik nie-swart belastingbetalers is om die hoofsaaklik swart nie-belastingbetalers te subsidieer. Kader Asmal (1934-2011) het as onderwysminister (1999-2004) universiteite en technikons in supereenhede saamgevoeg sodat swartes student- en dosentgewys hoër onderwysinrigtings gouer kon domineer. Dat Asmal hiermee eerder ANC-politiek as die akademie wou dien, blyk uit sy openlike erkenning dat die Universiteit Fort Hare en die Universiteit van Wes-Kaapland hierdie amalgamasieproses vrygespring het omdat hierdie twee inrigtings reeds uitermate hulle ANC-lojaliteit tydens die “bevrydingstryd” bewys het. [Beterweter Asmal was in naam ‘n professor maar nooit ‘n volwaardige akademikus met ‘n doktorsgraad nie omdat hy eerder sy tyd in veral Engeland en Ierland met anti-apartheidsbedrywighede verwyl het.]

Die Asmal-amalgamasieproses was van die grootste onnoselhede wat sedert die onderhandelde rewolusie van 1994 in Suid-Afrika plaasgevind het. Die duidelike verskille tussen universiteite en technikons is geïgnoreer. Die technikons is goedsmoeds “tegnologiese universiteite” genoem. Elkeen van die bestaande inrigtings het steeds ‘n rektor gehad. ‘n Verdere rektor, ‘n superrektor, is by elk van die saamgeflansde inrigtings aangestel. Daar kon kwalik verwag word dat sulke inrigtings meer ekonomies en doeltreffend sou funksioneer. Die teenoorgestelde is eerder die geval. Die superrektore ontvang astronomiese vergoeding; in baie gevalle soortgelyk aan, of beter as, dié van ‘n Zuma-minister. [Die vergoeding van ‘n visekanselier/superrektor behoort aan dié van ‘n professor gekoppel te wees en behoort myns insiens nie meer as 50% meer as dié van ‘n gewone professor te wees nie.] Aan die NWU is daar deesdae “die visekanselier [superrektor], die kampusrektore, die adjunk-visekanseliers … en die kampusse viserektore” (NWU-webwerf 19 deser). Toe Unisa en die Technikon SA (TSA) saamgesmelt het, het die Unisa-dosente stywe verhogings ontvang omdat die TSA-dosente voorheen beter as hulle vergoed is, ens. Maar die eintlike punt is: Inrigtings is bymekaar gedwing wat funksioneel glad nie bymekaar hoort nie.

‘Die PU is dus meer as enige ander universiteit in hart en niere ‘n Afrikaanse universiteit.’

Die Potchefstroomse Universiteit het in 1869 in Burgersdorp as ‘n teologiese opleidingskool vir die Gereformeerde Kerk begin. In 1905 is dit na die Transvaal verskuif, onder meer weens die verengelsingsbeleid in die Kaapkolonie (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 88). Dit het aanvanklik as die Potchefstroomse Universiteitskollege (PUK) bekend gestaan. In 1951 het dit die onafhanklike Potchefstroomse Universiteit (PU) geword. Die Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) is in 2005 weens Asmal se inmenging vernietig en het die hoofsaaklik Engelsmedium Universiteit Johannesburg geword. Naas die RAU is die PU die enigste universiteit wat van die begin af Afrikaans as voertaal gehad het. Die PU is dus meer as enige ander universiteit in hart en niere ‘n Afrikaanse universiteit. In 1966 het die PU se Vaaldriehoek-kampus in Vanderbijlpark tot stand gekom, wat sedert die jare negentig oorwegend swart en Engels geword het. In 2004 het die Potchefstroom- en Vaaldriehoek-kampus ingevolge die Asmal-manie met die swart en Engelse Universiteit Bophuthatswana (Unibo) in Mafikeng saamgesmelt. Op hierdie kunsmatige manier het die NWU tot stand gekom.

Die momentum van verswarting en verengelsing van die NWU-kampusse is aanvanklik, bv wat bestuur en administrasie betref, veral op Potchefstroom teengewerk deur nie ‘n eenheidsmodel te aanvaar nie, maar ‘n federale model. In sodanige federale opset kon die Potchefstroom-kampus eerder ewolusionêr as rewolusionêr verander deur voort te gaan om langer hoofsaaklik Afrikaans en selfs blank te bly. Dit lyk na ‘n uiters billike hantering van ‘n benarde situasie. Universitêre onderrig word immers nie primêr aangebied om die politiek van die regering, wat universiteite met belastinggeld subsidieer, uit te leef nie. Dit is ook ‘n voor die hand liggende feit dat die drie kampusse op drie verskillende geografiese plekke ontstaan het om in die verskillende onderrigbehoeftes van verskillende groepe studente te voorsien. Wat om politieke redes kunsmatig saamgevoeg is, behoort myns insiens nie deur wetgewing en outoritêre burokratisering tot gelykheid en eendersheid gedwing te word nie. Op hierdie manier word die akademie nie ten beste gedien nie. Selfs al sou bv veelrassigheid, multikulturaliteit en meertaligheid sonder meer as bates beskou word, is daar verskillende maniere waarop elkeen van hulle binne die NWU tot hulle reg kan kom. Al drie hoef nie in dieselfde mate aan die drie kampusse opgedring te word nie.

Die PU was nie net ‘n baie ouer, meer gevestigde en groter inrigting as Unibo (gestig in 1979) nie, maar het ook akademies ‘n veel beter naam gehad. Ter bevoordeling van al drie kampusse het Potchefstroom die intellektuele en administratiewe sentrum van die NWU geword. In 1966 het Willem de Klerk in Potchefstroom met die verlig/verkramp-onderskeid vorendag gekom. Daarna het die oorverligte politieke studeerkamermenings van sommige PU-dosente dikwels opgeklink. Theuns Eloff (Dakar-ganger, 1987, en NWU-rektor, 2002-2014) dank sy aanstelling as rektor heelwaarskynlik aan die mate waarin daar ‘n verligte tradisie op die Potchefstroom-kampus was. Wat Eloff desnieteenstaande as rektor reggekry het, was om te sorg dat Afrikaans in groot mate op Potchefstroom as die onderrigmedium behoue gebly het en daarmee saam ‘n hoofsaaklik Afrikaanssprekende personeel (doserend en administratief). Engelse tolking van Afrikaanse lesings was die magiese manier waarop gesorg is dat die Potchefstroom-kampus tot dusver sy oorwegend Afrikaanse en selfs blanke/Europese karakter in die nuwe Suid-Afrika behou het. Vir ‘n ideologies (bv demografies) behepte ANC is dit heeltemal onaanvaarbaar.

Vier besoedelaars van die akademiese drinkwater

Twee dekades na ons politieke “bevryding” en ‘n dekade na die ontstaan van die NWU is hierdie opset in 2014 versteur toe daar vier besoedelaars in die Potchefstroomse akademiese drinkwater beland het, naamlik Hannelie Booyens, Adriaan Basson, Leon Wessels en Dan Kgwadi. Daarbenewens besmet Blade Nzimande, die kommunistiese minister van hoër onderwys, reeds sedert 2009 die plaaslike akademiese lewe met ANC-politiek. Ek kan hier hoogstens aanstip hoe dié sage ontvou het. Vir meer inligting kan na my vorige skrywes op Praag verwys word (15.12.2013, 2.03.2014, 8.06.2014, 24.08.2014, 30.11.2014, 24.01.2015).

Die ondergang van die laaste Afrikaanse universiteitskampus het in Desember 2013 in alle erns begin toe Hannelie Booyens, ‘n NWU-joernalistiekdosent, in Naspers-koerante beweer het dat ‘n groep NWU-studente aan die begin van daardie jaar tydens hulle koshuis-inlywingseremonie op die Potchefstroom-kampus ‘n Nazi-saluut gegee het. Booyens het ook vertel van ‘n swastika wat op ‘n sypaadjie in die sement gekerf is. Sy het bo-oor die swastika “Dankie, Madiba” geverf. Dit het ook bekend geword dat die kampusrektor, Herman van Schalkwyk, in Februarie 2013 op die NWU-webwerf inlywingspraktyke by twee ander koshuise as onaanvaarbaar veroordeel het.

Met hierdie getuienis as aanleiding het Adriaan Basson, die redakteur van Beeld, ‘n span van vier joernaliste na Potchefstroom gestuur om inligting oor die kampuskultuur te versamel. Basson se vriendin, Booyens, was waarskynlik die hoofkontakpersoon op die kampus. Die motief was klaarblyklik om ‘n negatiewe beeld van toestande op die Potchefstroom-kampus, wat onder blanke leiding gestaan het, te skep in afwagting van die bewindsoorname van die eerste swart NWU-rektor, Dan Kgwadi, wat toe reeds as die opvolger van Eloff aangewys was. Na die publikasie van negatiewe berigte in veral Beeld het beskuldigings van bv fascisme, naziisme en rassisme opgeklink van bv die direkteur-generaal van hoër onderwys, die kommunis Gwebs Qoonde; die premier van Noord-Wes, Thandi Modise; die Higher Education Transformation Network, by monde van Hendrick Makaneta; Hoër Onderwys Suid-Afrika (HESA), voorheen bekend as die Komitee van Universiteitshoofde; en Kgwadi, wat bv beweer het dat (wit) rassisme op die kampus voorkom en dat die ontgroeningspraktyke “barbaars” is. Druk vir optrede is uitgeoefen met die oog op verandering van die “wantoestande”.

Nzimande het daarop aangedring dat die NWU-verslag aan hom oor die gebeure en toestande doen. ‘n Ondersoekspan onder die leiding van Leon Wessels (Praag 20.10.2013) is aangestel. Die ander vier lede (wat spoedig tot drie verminder is) is almal nie-wit. Ten einde die onverstoorde funksionering van die Wessels-span te verseker, het Eloff vroeër as rektor uitgetree en plek vir Kgwadi gemaak. Die teks van die Wessels-verslag is op die internet beskikbaar. Wessels en sy span het hulle onder meer laat lei deur die verslag oor transformasie aan die Universiteit Stellenbosch wat deur ‘n ander Afrikaanssprekende nie-Afrikaner, Frederik van Zyl Slabbert, opgestel is.

Die ononderhandelbare uitgangspunt van die Wessels-verslag is ‘n enkele, gelykmakende, verenigende bestuursmodel vir die drie kampusse. Die hele NWU moet dus ‘n enkele institusionele kultuur kry. Die Potchefstroom-kampus mag glo nie ‘n “apartheidsenklawe”, soos Nzimande dit genoem het, wees nie. Die klimaat op die Potchefstroom-kampus is glo “toxic” (p 22) en daar word in die verslag veronderstel dat studente inderdaad ‘n Nazi-saluut met “racial undertones” (p 19) gegee het. Die redenasies is deurgaans gebaseer op die veronderstelling dat die ou Suid-Afrika sleg was en die nuwe Suid-Afrika goed is. Wannie Carstens was een van die dosente waarmee die Wessels-span ‘n onderhoud gevoer het. Carstens het pas beswaar geopper as ‘n private Afrikaanse universiteit ‘n Afrikaner-assosiasie sou hê (Netwerk24, 22 deser). Dit herinner aan die opmerking van sy oud-kollega, Hans du Plessis, dat Afrikaans “besig [is] om Afrikanernasionalisme te oorleef” (Maroela Media 4.12.2014).

Die samevoeging van die drie kampusse word soos volg geregverdig:

“The rationale behind the university merger was to transform the university landscape in South Africa in order to end the apartheid era racial and tribal configuration of universities and Technikons. Under the old dispensation, the higher education sector was segregated according to racial, ethic and linguistic communities. The success of merger would, therefore, be measured by the success of each institution’s ability to integrate and eradicate any vestiges of the colonial and apartheid legacy” (p 22).

Dit gaan dus wesenlik om politiek en nie akademie nie.

Die huidige federale model, waarvolgens ‘n mate van outonomie en eiesoortigheid aan bv die Potchefstroom-kampus gegee is, word veroordeel.

“This model will consequently encourage campus insulation [rather] than integration, thus undermining the very reason for which the merger was established. This model privileges campus diverse identities in student and academic life and undermines common institutional identity and culture … Campus structures could be used to undermine and resist any transformation effort” (p 22).

Van die Wessels-aanbevelings is dat die inwoners van elke koshuis die demografie moet weerspieël, taaldiversiteit bevorder moet word en selfs dat daar twee keer per jaar oor die stand van menseregte aan die NWU-raad en die minister van hoër onderwys verslag gedoen moet word. Daar word voorgestel dat ‘n jaarlikse gedenklesing oor bv menseregte op al drie kampusse aangebied word en dat dit na Thabarg Makhoang vernoem word. Hy het in 2012 in die swembad op die Potchefstroom-kampus verdrink enkele dae na sy aankoms as eerstejaarstudent. [Dit is Wessels-logika. Daar is nie ‘n kat se kans dat ‘n blanke, wat in geen opsig as student presteer het, met ‘n jaarlikse gedenklesing deur ‘n universiteit vereer sal word nie.] Dat politiek bo akademie verhef word, blyk ook uit die aanbeveling dat die universiteit se visie, missie en waardes hersien moet word “to foreground [!] transformation, integration and multi-cultural diversity” (p 24).

Dit bring ons by die onverkwiklike hede. Wat beklemtoon moet word, is dat die situasie vloeibaar is in dié sin dat die fyner besonderhede kan verander of nog uitgewerk moet word. Daar is nog ‘n probleem: “Sedert sy bewindsoorname het Kgwadi in dubbel-pratery uitgeblink” (Leopoldt Scholtz, Die Burger, 19 deser, p 18). Oor wat breedweg gaan gebeur, kan daar egter geen twyfel wees nie omdat dit volgens Kgwadi ononderhandelbaar is. Met die Wessels-verslag se enkele institusionele kultuur as grondslag en die sentiment wat deur Nzimande en mede-kommuniste en ANC-gesindes uitgespreek is, gaan die drie kampusse gelyk- en sover moontlik eendersmakend getransformeer word. Soos wat Russel Botman hom ten doel gestel het om die Universiteit Stellenbosch onherkenbaar tot iets anders as ‘n blanke (en veral Afrikaner) en ‘n Afrikaanse universiteit te transformeer, gaan Kgwadi dieselfde aan die NWU doen, met die klem op die vernietiging van wat eens kenmerkend van die Potchefstroom-kampus van weleer was, naamlik Afrikanerkultuur.

Kgwadi kan onmoontlik self die beoogde nuwe struktuur uitdink, wat by voorbaat ‘n “suksesmodel” vol “uitdagings” genoem is. Dit word wyd aanvaar dat dit ‘n skema afkomstig van ander ANC-gedienstige elemente, ook van buite die NWU, is. Scholtz verwys na “‘n duidelike politieke bondgenootskap” tussen Kgwadi en Nzimande. Dit gaan, in die ANC-idioom, om die sentralisering van (swart) mag. Die gelykmakingsproses behels onder meer die aanstelling van ‘n enkele superdekaan vir elke fakulteit, met hierdie superdekaan wat dan gesag oor al drie kampusse uitoefen. Dit is moontlik, maar myns insiens onwaarskynlik, dat die drie kampusrektorsposte afgeskaf sal word, want die bedrywighede van bv die superdekane moet op elke kampus gekoördineer en toegepas word. In die owerheidsektor in die nuwe Suid-Afrika word hoë poste immers eerder geskep as afgeskaf.

‘n Groot probleem is dat die drie kampusse histories op verskillende maniere ontwikkel het om in uiteenlopende behoeftes aan onderrig te voorsien. As gelyk- en eendersheid op die kampusse afgedwing word sodat onderrig in dieselfde fakulteite en vakke by almal verskaf moet word, sal groot en duur verskuiwings van personeel en studente genoodsaak word, om van die voorsiening van die nodige infrastruktuur en ander fasiliteite nie te praat nie. Die nuwe struktuur kan chaotiese en akademies uiters nadelige gevolge hê, maar dit is wat gebeur as ‘n universiteit hom deur nie-akademiese oorwegings laat lei. Dit spreek ook eintlik vanself dat “kulturele vlugtelinge,” veral blanke Afrikaanssprekende studente, nie meer so geredelik uit ander provinsies na Potchefstroom sal kom soos veral die afgelope twee dekades die geval was nie. Finansiële ondersteuning vir die neo-NWU uit die privaatsektor, bv van alumni, sal na verwagting ook sterk afneem.

Van die gevoeligste senuwees in die Kgwadi-eenmakingsproses is die posisie van Afrikaans as onderrigtaal. By implikasie sal al drie kampusse wat onderrigmedium betref in dieselfde mate tweetalig (Afrikaans en Engels), of meertalig, of (meer waarskynlik) eentalig Engels moet word. Op die oomblik is die Vanderbijlpark- en veral die Mafikeng-kampus oorweldigend Engels en die Potchefstroom-kampus in steeds afnemende mate oorwegend Afrikaans. Wat taalgewys gaan gebeur, is nogal voorspelbaar. Nzimande het gesê: “Ek wil beklemtoon dat ons nie langer Afrikaanse … universiteite het nie” (Die Burger, 23.07.2014, p 2). Wessels het gesê: “Afrikaans is nie ‘n prioriteit – ‘n soort godsdiens – vir almal nie” (Beeld, 4.06.2014). Kgwadi het Afrikaans ‘n “hindernis” genoem (Rapport, 2311.2014, p 1); die gewilde argument dat Afrikaans, maar nie Engels nie, glo as ‘n uitsluitingsmeganisme funksioneer. Kgwadi roem daarop dat die NWU se taalbeleid dinamies en buigsaam is. Hy noem dit “funksionele meertaligheid” (NWU-webwerf 25.11.2014). Die minagtende vyandigheid teenoor Afrikaans as onderrigtaal en die voorkeur vir Engels is in ANC-geledere goed gevestig:

“Asmal het in 2002 dit duidelik gestel dat die taalgelykheidsbeginsel in die onderwys ondergeskik is aan ander voorskrifte soos toegang vir agtergeblewenes tot onderwys (access) en transformasie van die onderwys (equity)” (Steyn, p 456).

Kgwadi begeer nie net verandering/transformasie nie, maar “deep transformation” (Maroela Media 12.01.2015). Dit hou die wesenlike gevaar in dat Afrikaans as onderrigtaal afgeskaal of selfs afgeskaf gaan word; des te meer as die aanbieding daarvan eweredig oor drie kampusse versprei en sodoende verskraal word. Die moontlikheid is reeds genoem dat die besluit oor watter onderrigtaal of -tale in ‘n fakulteit gebruik gaan word, afgewentel kan word na sy superdekaan. Iets soortgelyks het aan die Universiteit Stellenbosch in die Chris Brink-era (2002-2007) gebeur, waardeur Afrikaans in sommige fakulteite kwaai afgeskaal is. Aan enige universiteit waar sowel Afrikaans as Engels as onderrigtaal gebruik word, is dit Afrikaans wat op die lange duur aan die kortste end trek. Die enigste situasie waarin Afrikaans verseker van sy voortbestaan is, is wanneer dit die enigste onderrigtaal aan ‘n universiteit of op ‘n kampus is. Die oproepe vir “ontbondeling” wat deesdae opklink, dus dat die Potchefstroom-kampus weer uit eie reg ‘n outonome Afrikaanse universiteit moet word, sal Afrikaans se posisie verskans. Dít druis egter lynreg in teen wat Kgwadi en sy ANC-meelopers verlang.

Adriaan Basson gaan ongestoord voort om die laaste Afrikaanse kampus op die vernietigingspad te plaas. Beeld se nuusredakteur, Pieter du Toit het op Twitter gesê:

“Taal” en “kultuur” klink na “wit” en “Afrikaans”. Of net wit.

— Pieter du Toit (@PieterDuToit) March 22, 2015

In die Wessels-verslag word verkeerdelik beweer dat tuislanduniversiteite (soos Unibo) van owerheidsweë histories minder as ander universiteite (soos die Potchefstroomse Universiteit) gesubsidieer is. Op ‘n soortgelyke manier beweer Beeld/Basson valslik dat dit Afrikaanse universiteite is wat so bevoordeel is (Beeld, 20 deser). In albei gevalle is dit ‘n poging om die agterstand van Unibo in vergelyking met PU of die huidige Potchefstroom-kampus te rasionaliseer. Hierdie verskil in bv fasiliteite kan enersyds toegeskryf word aan die meerdere finansiële steun wat die PU oor ‘n langer tyd van die privaatsektor geniet het. Andersyds het van die tuislanduniversiteite veral sedert die jare tagtig, toe hulle bestuur in al hoe groter mate aan die betrokke etniese groepe toevertrou is, kwaai onder wanadministrasie en korrupsie gely. Daar moet ook in die gedagte gehou word dat die studiegeld aan tradisioneel nie-wit universiteite laer as dié aan tradisioneel blanke universiteite was en is. Daarby word die studiegeld in die geval van veral swart studente in baie gevalle nooit (ten volle) betaal nie, sodat groot luukshede kwalik by sulke universiteite vir swartes verwag kan word.

Nadat vier nuwe universiteite vir nie-wittes, asook die oorgeneemde Fort Hare (dus drie universiteite uitsluitlik vir swartes en een elk vir bruines en Asiate), in 1960 tydens die Verwoerd-bewind begin funksioneer het, is hulle jare lank (anders as wat Basson beweer) bevoordeel met ekstra subsidiëring, wat as “vestigingskoste” bekend gestaan het. In ‘n poging om geskikte blanke dosente na die swart universiteite in die tuislande te lok, is ‘n “gebiedstoelae” maandeliks by iedere sodanige wit dosent se salaris gevoeg. Ek weet waarvan ek praat. Selfs Basson kan nie beter weet nie, want ek het dit eerstehands ervaar. Ek was deel hiervan.

Sedert 1960 is talle ander nuwe universiteite vir swartes gestig en bedryf, wat die volgende stelling van Basson as ‘n opsetlike en gemene leuen aan die kaak stel: “Universitêre onderwys was die voorreg van ‘n eksklusiewe groep (lees wit) uitverkorenes” (Beeld 21 deser). Basson gaan oor tot hierdie uiterste wanvoorstellings weens sy voorkeur vir egalitarisme bo elitisme en ook om sy bedenklike hipotese te staaf dat die NWU ‘n “skisofreniese instelling” is. As student aan die Universiteit Stellenbosch en ook sedertdien het Basson stemming teen (tradisionele) Afrikaners en Afrikaans gemaak (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 226-227). Deesdae spits hy sy dislojaliteit toe op die Potchefstroom-kampus.

Van Schalkwyk het tereg opgemerk dat Beeld se beriggewing “nie objektief of gebalanseerd en dus regverdig was nie” (NWU-webwerf 12 deser). Van die afkeurendwaardigste skryfsels wat sedert Hannelie Booyens se 2013-“onthullings” gepubliseer is, is Pieter du Toit, Naspers/Media24 se noordelike nuushoof, se rubriek, “Waar moet jou kind studeer?” (Die Burger, 24 deser, p 14). “Kultuur” en “Afrikaans” is volgens Du Toit retoriek wat as kodewoorde deur verdagmakers soos Van Schalkwyk en sy geesgenote gebruik word; mense wat reken dat daar steeds iets soos die “swart gevaar” is: “Asof ons nog in die 1980’s met grys skoene en paisley-dasse is.” Du Toit impliseer dat die Universiteit Kaapstad (UK) ‘n beter plek is om te studeer as die Potchefstroomse kampus omdat hulle aan die UK met geregtigheid (seker met verwysing na onder meer ontlastinggooiing) ons (gemeenskaplike) Suid-Afrikaanse identiteit herevalueer.

In dieselfde koerant (p 2) ondersteun Frene Ginwala, ‘n vorige speaker van die parlement, die verwydering van die Rhodes-standbeeld op die UK-kampus. “‘n Proses van konsensus en inklusiwiteit … is kort ná 1994 ingespan om duisende simbole [‘kunswerke, skilderye en standbeelde’] van apartheid en kolonialisme by die parlement te verwyder.” Hulle word nou onder meer in ‘n kelder bewaar. Ginwala: “Inklusiwiteit, konsensus en lewensvatbare oplossings was destyds die wagwoord.” Deur die Suid-Afrikaanse geskiedenis van voor 1990 van openbare sigbaarheid uit te sluit, word “inklusiwiteit” dus bereik; inklusief in die sin dat alles van voor 1990 ongewens verklaar is en verwyder moet word. Inklusiwiteit word uitsluiting. Dit is dus nie net die Suid-Afrikaanse geskiedenis wat herskryf word nie; woorde se betekenis word ook getransformeer. Rassediskriminasie word regstelling genoem, ens. Dieselfde nuwe soort inklusiwiteit word klaarblyklik aan die NWU nagestreef: Alles wat die PU was, bv as draer van Afrikanerkultuur, moet plek maak vir wat swartes verlang.

Ons universiteite verkeer in ‘n akademiese resessie

Die akademiese toneel in die nuwe Suid-Afrika word oorheers deur rolspelers soos Asmal, Nzimande en Kgwadi; mense vir wie politiek myns insiens belangriker as akademie is. Geen wonder dat akademiese standaarde die afgelope twee dekades so dramaties gedaal het nie. Ons universiteite verkeer in ‘n akademiese resessie. In so ‘n opset word ‘n deurwinterde, volwaardige akademikus soos Herman van Schalkwyk nie waardeer en selfs nie geduld nie. Die Potchefstroomse krisis is doelbewus geïnisieer deur verloopte, blanke Afrikaanssprekendes soos Booyens, Basson en Wessels, terwyl veral die Potchefstroom-kampus onherstelbare akademiese skade lei weens daardie blanke dosente wat in die NWU-senaat eerder vir Kgwadi as Van Schalkwyk as rektor gestem het.

In 2009 was Van Schalkwyk die ander rektorskandidaat toe Jonathan Jansen aan die Universiteit Vrystaat aangestel is. Die rede waarom die akademies sterker Van Schalkwyk nie aangestel is nie, is omdat die raadsvoorsitter, Faan Hancke, lank voor die tyd die versekering gegee het dat die volgende rektor nie-wit sal wees. Sedert 2010 is Van Schalkwyk die Potchefstroomse kampusrektor. In 2014 is Kgwadi (wat toe die kampusrektor op Mafikeng was) en nie Van Schalkwyk nie tot NWU-rektor verkies omdat Kgwadi deur die meerderheid senaatslede gesteun is. Ek het voorheen in besonderhede aangetoon waarom algemeen aanvaar word dat Kgwadi akademies glad nie in dieselfde liga as Van Schalkwyk is nie (Praag 15.12.2013). Kgwadi het myns insiens by uitstek om nie-akademiese (bv etniese) redes die NWU-rektor geword. Pas is bekend gemaak dat Van Schalkwyk se huidige aanstelling aan die einde van Januarie 2016 sal verstryk. Het iemand al gesê dat kolossale onreg teen Van Schalkwyk gepleeg word en daarvoor om verskoning gevra?

Daar is eintlik geen moontlikheid dat Van Schalkwyk, as hy aansoek doen, in sy huidige pos as kampusrektor heraangestel sal word nie: “Enige aansoeker om die rektorspos moet egter die steun van die vise-kanselier [rektor] van die NWU (prof Dan Kgwadi) hê” (Die Burger, 23 deser, p 1). Kgwadi se standpunt is glo “dat dit óf hy óf Van Schalkwyk is en dat daar nie plek vir hulle albei is nie.” By die aanstelling van “senior bestuurswerknemers” is Kgwadi ook in ‘n magsposisie. Op 25 November het hy op die NWU-webwerf geskryf dat hy vir al hierdie poste “die aanstellingsgesag” is. Kgwali is vir ‘n periode van ses jaar as die NWU-rektor aangestel. Dit lyk dus asof die Wessels/Kgwadi-eenheidsmodel die huidige federale model gaan vervang. Dit sal van die NWU ‘n mikrokosmos van die nuwe Suid-Afrika maak. Die NWU sal uitmunt in politieke korrektheid, terwyl akademiese korrektheid tweede viool sal speel. Dit beteken dat Afrikaans, soos Scholtz dit stel, ook op Potchefstroom op “die agtervoet” gaan wees, om van Afrikanerkultuur in die breë nie te praat nie.

Dit alles kan teruggevoer word na die grondwet wat indiwiduele regte erken, maar geen groepsregte nie. In die praktyk het swartes (en net swartes) egter as dominerende meerderheidsgroep al die groepsregte wat hulle kan verlang. Op hierdie manier word al ons universiteite en baie ander dinge in hierdie land verswart en verengels. Let op hoe swartes tans hulle wil op die Universiteit Kaapstad afdwing. Sowel die Kaapse as die Potchefstoomse universiteit is deur blankes daargestel en uitgebou. Deesdae maak mense wat tradisioneel glad nie op daardie kampusse hoort nie, aanspraak daarop dat die universiteite volgens hulle voorkeure verander moet word. Die blankes se voorkeure en belange word geensins deur hierdie swartes en die ANC en selfs die universiteitsowerheid in ag geneem nie. Die grondslag vir swart mag is hulle getalle en hulle kry hulle sin weens hulle (potensiële) gewelddadigheid. As swartes beweer iets gee aanstoot, moet dit opsluit verwyder word. As blankes in so ‘n proses veronreg word, is dit skynbaar van geen belang nie.

Nelson Mandela en Desmond Tutu stook nie meer onrus en sabotasie nie. Joe Slovo en Chris Hani voer nie meer militêre terreurbendes aan om dood en verwoesting te saai nie. Nzimande lei deesdae ‘n subtieler terreurkampanje; ‘n veldtog van kulturele vandalisme en sabotasie. In die visier is Afrikanerkultuur en Afrikaans. Met die oog hierop lei Kgwadi die brigade op Potchefstroom.

Die betekenis van ‘n woord in die titel van hierdie rubriek, de(kon)struksie, behoort nou duidelik te wees. Akademici soos Eloff en Van Schalkwyk het die NWU gedekonstrueer in relatief outonome dele, naamlik die drie kampusse, wat elk sy natuurlike publiek optimaal akademies bedien. Mense soos Nzimande en Kgwadi, daarenteen, is besig met ‘n vernietigingsproses. Hulle oogmerk is die destruksie van Afrikanerkultuur (moontlik wyer: Europese kultuur) aan die NWU en veral op die Potchefstroom-kampus, insluitende Afrikaans as universitêre onderrigtaal (en ook wyer, want Afrikaans sal dan ook as bv skoolonderrigmedium kwyn).

Dwarsneukende, rammetjie-uitnek Max du Preez

Vir inkomste maak Max du Preez op sy skryfwerk staat. Hy skryf boeke en artikels. Hy is sowel skrywer as joernalis. Om suksesvol te wees, moet Du Preez publisiteit kry; vir sy skryfwerk en homself – nie noodwendig in daardie volgorde nie. Hy wil aandag trek met bv die andersheid en radikaliteit van sy menings. Die pad wat hy gekies het, is om nie ‘n tradisionele, konserwatiewe, behoudende Afrikaner te wees nie. Hy hou van ‘n liberaal-humanistiese benadering wat terselfdertyd met die modestrominge van ons tyd (bv swartmag, verguising van blankes, dus politieke korrektheid en handevat) versoenbaar is. Hy skryf om den brode vir hier en nou. Wat hy skryf hoef nie vorentoe sinvol te wees nie. Solank hy nou dinge kan opkikker, genoeg aandag trek en genoeg ontvang, is hy tevrede, oftewel suksesvol.

Hoe vernietigend Du Preez met sy ongenaakbare kritiek (dikwels gemik teen blankes en veral Afrikaners) kan wees, blyk uit die feit dat hy aanleiding daartoe gegee het dat die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) nie meer ‘n omvattende woordeboek probeer wees nie omdat woorde en uitdrukkings wat aanstoot kan gee, nou gesensor word (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 469).

Een van Du Preez se groot probleme is om onderwerpe vir al sy skryfwerk te vind. Die poel waaruit hy sy gedagtes put, is nie danig groot of diep nie. Daar is dus heelwat herhaling in wat hy kwytraak. Die gevolg is dat dit nie die moeite werd is om alles te lees wat hy produseer nie. Hoe dikwels moes ons nie al lees of aanhoor hoe wonderlik sy koerant, Vrye Weekblad (1988-1994), was nie? Eintlik is dit ‘n geval van jakkels wat sy eie stert prys. Hy sal hier en daar ‘n nuwe kinkel uitdink sodat sy teks nie te sterk die indruk van hersirkulasie wek nie. Die soort onvoorspelbaarheid waartoe hy in staat is, word egter spoedig voorspelbaar. Deel van dié voorspelbaarheid is dat Du Preez, ten spyte van al die getuienis van die teendeel, optimisties oor hierdie droewe land se toekoms bly. Optimisme se monetêre waarde is by skryfwerk en praatjiesmaak baie groter as dié van pessimisme. Sonder ‘n goeie skeut optimisme sal Du Preez nie sy inkomste kan handhaaf nie.

In hierdie skrywe beperk ek my aandag tot drie van Du Preez se onlangse skrywes. Hulle handel oor elementêre, alledaagse onderwerpe waaroor seker enigeen ‘n mening het. Deur sy mening hieroor te gee, openbaar Du Preez heelwat van homself.

Die eerste skrywe is, “Let’s end ‘black’ and ‘white’ neighbourhoods” (Moneyweb, 10 deser). Du Preez wil hê dat ons ‘n “normalised, integrated society” moet wees. Daarvolgens is rasse-integrasie per definisie normaal. Diegene wat teen rasse-integrasie is, is by implikasie abnormaal. Die vraag is of die waarheid nie presies andersom is nie. Soos die ANC beklemtoon Du Preez die gelykheid en selfs wesenlike eendersheid van mense. Daarom wil hy hê dat vermenging sonder beswaar plaasvind. Die onderskeid tussen “ons” en “hulle” word as uit die bose voorgestel. Ons kan ons medeburgers glo net leer ken as ons woongebiede deel. Dit is nie genoeg as skole, universiteite, werkplekke, sport, ens, geïntegreerd is nie. Volgens Du Preez moet wittes nie-wittes as bure hê. Wittes mag hulle nie kultureel verskans nie. Hulle moenie dink dat hulle in enige beduidende opsig anders is nie; om van beter nie te praat nie.

Dit is vir Du Preez maklik om die sondebok vir aparte woongebiede te vind: “Of course it is a hangover from our apartheid past.” Maar seker oral in die multikulturele wêreld is daar by mense die neiging om verkieslik tussen hulle eie mense, hulle kultuurgenote, te woon, bv dié wat min of meer dieselfde waardes (bv religie) en moeder- of huistaal het. In hierdie sin is daar suiwer menslik by ons almal ‘n natuurlike aanvoeling vir ‘n ons/hulle-onderskeid. Dit kom voor in alle ander multikulturele lande, dus lande wat nooit apartheid gehad het nie. Die oorgrote meerderheid lande het ook nooit ‘n beleid van rasse-segregasie geken nie. Sodanige segregasie het natuurlik gedy.

As die tendens van “birds of a feather” (soos Du Preez daarna verwys) natuurlik is, beteken dit dat algemene of algehele woongebied-integrasie gedwonge sal moet wees. Maar oral ter wêreld woon die rykes, middelklas en gepeupel in groot mate elk in hulle eie gebiede ooreenkomstig hulle mate van welvaart. Op grond waarvan sou orakel Du Preez dit plaaslik anders wou hê? Sy ideaal is “a good mix of upper income, middle income and lower income housing.” Dit is nie net ‘n finansiële of ekonomiese allegaartjie wat hy in die vooruitsig stel nie, want sy eintlike doel is dat mense soos ‘n etniese bredie moet integreer. Hy noem spesifiek swartes, bruines en wittes as die bestanddele.

Een van Du Preez se argumente is dat dit nie-wittes is wat ver van hulle werk woon. “This is unfair and bad for productivity.” Maar eintlik is dit ‘n kenmerk van die nuwe Suid-Afrika dat toestande in die stede al hoe meer onleefbaar vir wittes word. Dit is blankes wat ver uitwyk vir beter woonruimte. Dit is hulle wat dan ver tussen werk en woonplek moet reis; dus juis daardie mense wat by uitstek produktief is. Du Preez sal dít nie onreg noem nie, want dit word teen wittes gepleeg. Hy sal seker eerder redeneer dat wittes dit oor hulleself bring. In werklikheid is dit egter nie wittes wat vir die stedelike agteruitgang, selfs verroting, verantwoordelik is nie. In mense heugenis het ons pragtige, skoon stede gehad waarin by uitstek Europese beskawing gedy het. Dink aan hoe bv Hillbrow en Seepunt was en hoe hulle nou daar uitsien. Dit is om van te ween.

‘n Ander waarheid wat Du Preez verkies om te ignoreer, is dat naas blankes, bv Afrikaners en Jode, daar nie-wittes, veral swartes en Asiërs, is wat nie wil integreer nie. Die situasie waarmee ons in die nuwe Suid-Afrika gekonfronteer word, is dat swartes vryelik kan kies of hulle monokultureel of multikultureel wil leef. Hulle kan kies of hulle ‘n swart, tradisioneel bruin of tradisioneel wit skool of universiteit wil bywoon. Dieselfde geld woongebiede. Daardie vryheid van keuse word nie aan blankes gegun nie. In geen opsig mag wittes hulle isoleer nie. As Du Preez sy sin kry, sal wittes se blootstelling aan nie-wit kultuur veel meer word. Hy koester die illusie van ‘n Suid-Afrikaanse nasie, terwyl daar in werklikheid bloot ‘n Suid-Afrikaanse bevolking is wat oorheersend en toenemend swart is. Anders as Du Preez is daar baie blankes, veral Afrikaners, wat geen heil in verswelging sien nie.

Du Preez preek net of by uitstek vir blankes. Daar is egter ander etniese groepe wat hy ook oor hulle “rassisme” behoort aan te spreek. Een van sy leser het bv geskryf: “Coloureds don’t like Blacks moving into their areas and make it known as much as Blacks don’t like Somalis and other ‘foreigners’ moving into their areas.” Maar gestel ons is almal so gelyk en eenders soos wat die ANC en Du Preez veronderstel. Dan sou ‘n mens verwag dat Du Preez ‘n navolgenswaardige voorbeeld stel; dat hy uitleef wat hy predik. Dan sou Du Preez al meer as een keer oor die kleurgrens heen getrou het en nie sy blyplek, waarvan daar al baie was, telkens uitgesoek het sodat hy knus tussen kultuurgenote woon nie. Daar is opportunistiese skynheiligheid in wat Du Preez om den brode skryf. Tans woon hy in Riebeeck-Kasteel – “the heartland of White Afrikanerdom,” soos een van sy lesers dit gestel het. In werklikheid is sy leuse (soos ‘n ander lesers geskryf het): “Not in my back yard.”

Die tweede skrywe van Du Preez waarop ek die aandag vestig, is “Wat is in ‘n naam?” (Die Burger, 14 deser, p 13). Die onderskrif lui: “Dit is hoog tyd dat ons die land se oorspronklike mense meer in plekname gereflekteer sien.” Hy sê nie hoekom nie. Oorspronklikheid/eerste-hier-gewees is blykbaar vanselfsprekend ‘n bate. Hy verwys sekerlik na die Khoi-San; die Khoi wat veeboere was en die San wat gejag het. Die Khoi het die plante uitgeroei vir weiding en vuurmaakhout en die San het wilde diere uitgeroei om te eet en die velle te gebruik. Albei groepe het kwalik ‘n duit tot die ontwikkeling van die land bygedra. Vir Du Preez gaan dit nie soseer om ‘n lansie vir die oorspronklike inwoners te breek nie. Myns insiens is sy doel eerder om die blankes se bydrae te verkleineer.

Du Preez het dit bv teen Cecil John Rhodes (1853-1902) vir wie se standbeeld hy sê: “Jou moer, man.” “Ek stem dus heelhartig saam met die protesterende studente van die Universiteit van Kaapstad dat Rhodes ‘n simbool van kolonialisme is en dat sy standbeeld verskuif moet word – herdoop ook sommer Jameson Hall.” Volgens Du Preez se insig was kolonialisme blykbaar net (of oorwegend) sleg, terwyl dit in werklikheid, of ons daarvan hou of nie, ‘n groot bydrae tot die ontwikkeling van hierdie land gelewer het. Mense soos Rhodes en Leander Starr Jameson (1853-1917) het heel moontlik, hetsy goed of sleg, meer as die Khoi en die San tot ons geskiedenis bygedra. Hulle behoort as historiese figure geduld te word. Dit is gewoon dwaas as Du Preez hom skaar by die selektiewe herskrywing van die geskiedenis soos wat deur die ANC voorgestaan word. Apartheid was ‘n voortsetting van die tradisionele beleid van rasse-segregasie wat deur die koloniale Britte hier geplant is. Rasse-segregasie en apartheid het die blankes in staat gestel om die land tot die voorspoedigste in Afrika te ontwikkel. Daarom was dit nie net sleg nie en bevoordeel dit steeds al die huidige inwoners.

Die viserektor van die Universiteit Kaapstad, Max Price, het hom ten gunste van die verskuiwing van die Rhodes-standbeeld uitgespreek. Tony Weaver steun hom: “Rhodes, ou pel, jý het verloor” (Die Burger, 20 deser, p 14). Price gee toe aan die druk van ‘n groepie hoofsaaklik swart studente, wat na elke suksesvolle agitasie maar net nog iets sal vind wat hulle aanstootlik noem en daarom daarop aandring dat dit moet verander. Du Preez is gewoon dwaas deur sy steun aan hierdie soort anargie te gee. Hy sal geen verweer hê as beswaar teen die standbeelde van bv Jan van Riebeeck en Paul Kruger gemaak word nie. Of is dit ook in orde, solank die Mandela-standbeelde en soortgelykes bly staan? Wat hier gebeur, is dat die agitasie nou nie meer net teen bv apartheid en Afrikaners is nie, maar selektief teen die breër nalatenskap van blankes (bv slawerny, kolonialisme, imperialisme, selfs kapitalisme) gemik is. Op die FW de Klerk-manier word glad te maklik hieraan toegegee.

Die onderwerp van Du Preez se rubriek is simbole soos standbeelde (van mense) en plekname (bv vir geboue, strate, dorpe en stede). “Mense wat voel bestaande name en instellings reflekteer hul eie geskiedenis en erfgoed, ervaar gewoonlik verandering as aggressie … My eie gevoel is dat historiese figure wat ‘n bevolkingsgroep erge aanstoot gee, nie langer in die demokratiese era só vereer behoort te word nie.” Soos die ANC hou Du Preez dus van die verwydering of afbreek van sommige standbeelde en die verandering van sommige plekname, naamlik daardie wat “erge aanstoot gee.” Aanstoot wil wie? Hier oortref Du Preez homself met sy eensydigheid. Soos die ANC is sy uitgangspunt dié van die swartes. In sy derde paragraaf verwys hy na Nelson Mandela, maar daar is by Du Preez geen sprake dat ‘n Mandela-standbeeld of -pleknaam vir enigiemand aanstoot kan gee nie. Maar die nagedagtenis van Mandela gee vir my aanstoot elke keer as ek sy afbeelding op bv ‘n geldnoot of ‘n posseël sien omdat ek die misdadige en gewelddadige samelewing waarin ek my daagliks bevind as sy hoofnalatenskap beskou.

Wie behalwe Rhodes en Jameson is vir Du Preez erg aanstootlik? “DF Malan en PW Botha” Later volg die name van ‘n hele rits wittes uit die koloniale era, maar absoluut geen nie-wittes nie: “Sir Harry Smith, lord Charles Somerset, sir John Cradock, sir Benjamin D’Urban, sir Theophilus Shepstone, koning George III, sir Thomas Napier en die graaf van Caledon.” Nog later voeg hy kol John Graham se naam by hierdie lysie van weersinwekkendes. Die name van plekke wat na hulle vernoem is, moet glo verander. In soverre daar standbeelde van hulle is, sal dié seker ook moet verdwyn. Du Preez verwys na Jan van Riebeeck as “ou Jan”, wat op sy gebrek aan respek vir ons volksplanter dui, maar hy gaan darem nie sover soos Jacob Zuma om te beweer dat alles wat sleg in hierdie land is met Van Riebeeck se koms in 1652 ‘n aanvang geneem het nie. Maar sal Du Preez na Mandela as “ou Nelson” verwys? Dubbele standaarde is kenmerkend van die nuwe Suid-Afrika.

“Die simboliek van name en standbeelde help om gemeenskappe die gevoel te gee hulle word as ‘n betekenisvolle deel van die samelewing erken.” Rhodes en Jameson was destyds ‘n betekenisvolle deel van die plaaslike samelewing, of ons daarvan hou of nie. Dit geld ook die ander mense wat negatiewe gevoelens by Du Preez wek. Wat hy en die ANC met hulle sensurering van die geskiedenis bereik, is dus om die betekenisvolheid van die blankes (en net die blankes) se bydrae doelbewus af te skaal.

Soos hy so dikwels doen, kleur Du Preez graag sy teks in met verwysings na homself, bv: “My oupas was krygsgevangenes in die ou Ceylon.” Doelbewus gaan hy nie ‘n stappie verder nie. Hy kon gevra het: Waarom word die oorskot van die talle blankes wat in die Anglo-Boere-oorlog geveg het en dié van die Suid-Afrikaners wat aan die twee wêreldoorloë deelgeneem het, of dié wat om ander redes in die buiteland begrawe is en hulle lewens vir die land opgeoffer het, nie soos die oorskot van talle ANC-kamerade teen groot koste na Suid-Afrika teruggebring nie? Een van die deurslaggewende redes is: Omdat hulle hoofsaaklik blankes was. Etnisiteit en ANC-kameraadskap en nie diens aan die land nie is in hierdie geval die ANC-regering se eintlike norme.

Die (by)gelowigheid van vermoënde swartes het onlangs aanleiding tot hulle besoek aan Nigerië gegee. Toe sowat 80 van hulle tydens die ineenstorting van ‘n gebou gedood is, is hulle lyke teen buitesporige koste vir die belastingsbetalers hierheen teruggebring. As dieselfde met blankes gebeur het, sou die ANC-regering myns insiens van hulle familie verwag het om self die nodige reëlings te tref en die koste te dra.

Dit illustreer een van die bedenklike gevolge van die “demokratiese era”, waarna Du Preez so kritiekloos verwys. Die bevolking is oorweldigend swart. Die regering is afhanklik van die steun van die meerderheid kiesers, gevolglik is die regering die swartes ter wille, ook wanneer dit geensins geregverdig kan word nie. Dit is omdat ons opgesaal sit met ‘n stelsel van algemene, gelyke stemreg in ‘n eenheidstaat; ‘n grondwet wat heeltemal ongeskik vir hierdie land is. Daar is geen wigte en teenwigte wat die blankes beskerm nie. As uit ‘n ander hoek hierna gekyk word: Omdat die blankes persentasiegewys ‘n vinnig kleiner wordende minderheidsgroep is, kan hulle kultuur en ander belange, asook hulle strewes en hulle historiese en huidige bydrae. goedsmoeds deur die swart regering geïgnoreer word. Moet ook nie verwag dat die liberale DA hieroor vir die blankes in die bres sal tree nie. Die DA pomp immers liewer vir groter steun uit swart geledere.

Die derde strooipop wat Du Preez opstel en vet voer, is: “Met woede bereik jy niks” (Die Burger, 18 deser, p 8). Dit herinner aan die gewilde cliché: Geweld/misdaad sal jou niks in die sak bring nie. Dít terwyl geweld/misdaad die manier is waarop talle ANC-kamerade in die hoogste poste beland en groot rykdom in die nuwe Suid-Afrika versamel het. Geweld/misdaad is deesdae die beproefde metode waarmee die gepeupel, wat vir niks wil betaal nie, kry wat hulle ook al wil hê, of dit nou water, elektrisiteit, ander munisipale dienste, gratis televisie (met gratis dekodeerders in die pyplyn), spoeltoilette, skole of teerpaaie is. Die massa word, soos die “vryheidstryders” destyds, via woede tot geweld/misdaad opgesweep en dan staan hulle bakhand vir hulle beloning.

Du Preez begin sy rubriek met: “Dié is dae dat ek self wonder of die kommentators wat wil hê wit mense moet hul bek hou en net oor hul ‘eie sake’ menings lug, nie tog iets beet het nie.” Dít komende van iemand wat die ons/hulle-onderskeid wil ophef. Is daar nog “eie sake” waaroor wittes toegelaat word om sonder swart inmenging ‘n mening te lug? Swartes word algemeen as meer luidrugtig as blankes beskou, maar Du Preez wil juis die wittes se monde snoer. Polities korrek hou hy daarvan om selektief dinge in die verlede (wat nie verander kan word nie) te soek wat hy dan misbruik om verwyte na blankes te slinger, pleks daarvan om die chaos in die hede aan te spreek wat uiters vatbaar vir verbetering is. Let op Du Preez se gebruiklike soort invalshoek: Dit is wittes wat hul bek moet hou, nie swartes nie.

Hierna herhaal Du Preez goedkeurend wat hy in sy vorige rubriek geskryf het en kom dan met die volgende twee sinne vorendag, waarmee hy reeds die halfpadmerk in sy jongste teks bereik: “Nee, natuurlik mag ons nie ons mond laat snoer nie. Dis in niemand se belang dat wit Suid-Afrikaners hulle na ‘n intellektuele en sielkundige volkstaat onttrek nie.” Let op hoe slu verander Du Preez van spoor. Hy begin deur te pleit vir vrye meningswisseling, want sy onaptytlike opinies is sy brood, maar dan buig hy sake deur voor te gee dat die teenoorgestelde van sy verligte visie verkramtes se ontrekking in “‘n intellektuele en sielkundige volkstaat” is. Dit is tog sekerlik moontlik dat tradisionele, konserwatiewe, behoudende, Afrikaners hulle gees suiwer kan hou deur te bly strewe na Europese beskawing; iets wat voorheen plaaslik hoogs sigbaar was. Terselfdertyd kan hulle sodanige beskawing openlik bepleit en bevorder, soos hier op Praag. Meningsuiting en konserwatisme sluit mekaar dus nie uit soos Du Preez impliseer nie.

“Ek hoef nie eens by te voeg nie dat dié van ons wat voordeel uit die historiese onderdrukking van die swart meerderheid getrek het, darem ook sensitief moet wees oor wát ons sê en hóé ons dit sê, sodat dit nie verkeerd verstaan word of onnodig aanstoot gee nie. Enige ontkenning van die impak van apartheid is aanstootlik.” Let op Du Preez se aanspraak dat hy hier vanselfsprekend die waarheid beet het. Hy ry deurgaans en al prekende vir wittes (en net vir wittes) op sy hiperverligte perd. Hierbo het ek geskryf: “Rasse-segregasie en apartheid het die blankes in staat gestel om die land tot die voorspoedigste in Afrika te ontwikkel. Daarom was dit nie net sleg nie en bevoordeel dit steeds al die huidige inwoners.” Hierteenoor staan Du Preez se wit-of-swart (net goed of net sleg) benadering: “Enige ontkenning van die [slegte] impak van apartheid is aanstootlik.” Du Preez sal myns insiens nooit erken dat die “voorheen benadeeldes” tans juis deur daardie “benadeling” bevoordeel word nie. Swartes word tans in oortreffende mate juis nog verder bevoordeel met regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging, ens. ‘n Ontwikkelde land het in hulle skoot geval, maar dit mag volgens Du Preez en sy geesgenote nie as (buitensporige) bevoordeling vanweë apartheid uitgewys word nie.

Daarna oortref Du Preez homself met sy blinde entoesiasme vir swart oorheersing: “Te veel mense kla net oor die verval van dienslewering en oor korrupsie sonder om enigsins te erken dat hul lewensgehalte vandag meestal hoër as 20 jaar gelede is en dat die land nog meestal goed funksioneer.” Kan ek maar, soos in die goeie ou dae, meubels op my stoep laat sonder dat dit nodig is om my erf te omhein? Kan ek my motor steeds oornag in die straat parkeer en my huis se vensters en deure sonder diefwering laat? Kan ek in veiligheid in die veld, op straat en in winkelsentrums loop? Is ons soos voorheen verseker van goedkoop en betroubare elektrisiteitsvoorsiening? Word blankes normaalweg steeds in poste in die openbare en private sektor toegelaat sodat daardie hoër lewensgehalte, waarvan Du Preez skryf, ook vir hulle moontlik is? Het ons FW de Klerk se nuwe Suid-Afrika, wat vry van geweld en kommunisme sou wees, beërwe? Het ons rede om so trots op ons mede-Suid-Afrikaners te wees dat die wit motte maar so naby soos Du Preez aan die ANC-vlam kan vlieg?

Du Preez beklemtoon sy politieke onredbaarheid deur ongesteurd in dieselfde trant voort te gaan. “Netelige kwessies, soos regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging en plaasaanvalle, word misbruik as politieke knuppels wat woes rondgeswaai word. Net onder die oppervlak, so ervaar ek dit, lê die gevoel dat ‘swart’ en ‘onbevoeg’ sinoniem is.” Is laasgenoemde assosiasie werklik sonder gronde? Onervare swartes, dikwels sonder die nodige formele kwalifikasies en selfs met rekords van misdaad en geweld, is sedert 1994 op groot skaal om bv etniese of rassistiese, seksistiese en partypolitieke redes in poste (insluitende van die hoogste poste) aangestel. Daardie aanstellings was in daardie indiwidue en die ANC se belang, maar dikwels nie in die openbare of landsbelang nie. Du Preez het volgens eie erkenning op die eiland Gorée ‘n diepe emosionele ervaring gehad omdat dit destyds ‘n transatlantiese vertrekpunt in die slawehandel was. Het hy al ooit met dieselfde emosionele intensiteit die gruwelike werklikheid van plaasmoorde ervaar en met empatie oor die lot van sy mede-blankes geskryf, of sou dit te veel teen die grein van sy politieke korrektheid indruis?

Ek het ter karakterisering uit drie van Du Preez se artikels aangehaal en aangetoon hoe daar moontlik mee omgegaan kan word. Vir my was dit ‘n openbaring hoe platvloers en voorspelbaar hierdie soort joernalistiek eintlik is. Geen realistiese lig word in die donker tonnel van die nuwe Suid-Afrika gewerp nie.

Die ontaarding van die Universiteit Stellenbosch

In sy boek, Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013), vertel Pieter Kapp hoe die Engelse Victoria College die Afrikaanse Universiteit Stellenbosch (US) geword het. Oor die tyd voordat die US in 1918 sy beslag gekry het, skryf Kapp: “Dit [is] nodig om daarop te let dat hoewel soveel studente-aktiwiteite en veral publikasies in Engels geskied het, dit deur Afrikaanse studente geskryf is” (p 32). Uit Lindie Koorts se boek, DF Malan en die opkoms van Afrikaner-nasionalisme (Kaapstad: Tafelberg, 2014) blyk dat Malan (1874-1959, eerste minister 1948-1954) as kollegestudent aanvanklik deel van hierdie verengelsing was. Hy het selfs aan sy Afrikaanse vriendin in die platteland in Engels geskryf. (Iets soortgelyks kan egter ook van JBM Hertzog gesê word.)

Die onlangse betoging op die kampus van die Universiteit Stellenbosch

Hierdie taalsiklus is na bykans ‘n eeu voltooi toe die US in 2014 amptelik besluit het dat Afrikaans nie meer sy enigste of hoofvoertaal sal wees nie; dat Afrikaans en Engels voortaan glo gelyke status geniet, maar met die duidelike implikasie dat indien Engels nie reeds die hoofonderrigtaal is nie, dit spoedig sodanige status sal verwerf en na verwagting van die US uiteindelik weer, soos die Victoria College, ‘n eksklusief Engelse inrigting sal maak (Praag 30 November en 7 Desember). Op die US-studentewebwerf Bonfiire Stellenbosch blyk dat die geskiedenis hom herhaal: feitlik al die Afrikaanssprekende studente publiseer hulle menings deesdae in Engels. Dit toon in hoe ‘n groot mate propaganda afkomstig van bv die ANC daarin geslaag het om Afrikaners en Afrikaans in onguns te bring.

In hierdie skrywe toon ek aan hoe drie astrante swart US-studente onlangs in die dorp skoor gaan soek en dit gekry het en hoe dit aanleiding gegee het tot ‘n reeks gebeure, soos ‘n verklaring deur die waarnemende rektor en daarna nog een deur ‘n viserektor, met ‘n optog op die kampus as “hoogtepunt”. Hierdie gebeure lê die anatomie bloot van ‘n eens gerekende inrigting wat gekies het om primêr eerder ‘n politieke as ‘n akademiese koers in te slaan, met betreurenswaardige gevolge. ‘n Mens sou verwag dat die teenoorgestelde liewer gebeur, dus dat die US hom eerder al hoe meer los woel van die swart regering en die ANC, want die staatsubsidie het van 41% van die US-begroting in 2000 na 25% in 2015 gedaal (Matieland, 2014, p 9). Desnieteenstaande is die US-bestuur soos klei in die hande van die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande.

Op 4 Maart het Bradley Frolick op Bonfiire aangekondig dat daar op 6 deser ‘n optog op die US-kampus gehou gaan word met die oog op: “Reaffirming the importance of the human dignity of all Maties … we unite in solidarity as Maties to be able to walk free from the fear of violent attacks, cat-calling, homophobia, racism, xenophobia and other discrimination suffered.” Die US-studente word beskryf as “active agents of change.” Ander kenmerkende politieke retoriek sluit in “challenges” en “the spirit of Ubuntu”.

Die aanleiding vir hierdie optog was nie die onlangse ontvoering van ‘n blanke US-vrouestudent of die verkragting van ‘n ander een nie. Benadeling van blankes lei gewoonlik nie tot entoesiastiese openbare protes nie. Wat sowel wittes as nie-wittes hierdie keer geaktiveer het, is drie swart US-studente wat hulle ongevraagd bemoei het met ‘n geskil tussen wittes en swartes in ‘n kitskosonderneming in die dorp. Ek haal die koerantberig, geskryf deur Raymond Willemse, volledig aan.

“‘n Rassevoorval het kop uitgesteek by die Universiteit Stellenbosch (US) waar wit mans glo swart studente aangerand het. Of die wit mans studente is, kan nog nie bevestig word nie. Die voorval het glo oor die naweek by McDonald’s in Merrimanlaan gebeur. Een van die studente, Sikhulekile Duma, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Studente-organisasie (Daso), het in ‘n verklaring namens die organisasie druk op die US-bestuur geplaas om op te tree.

“Luidens die verklaring het aanvallers glo swart werknemers by dié eetplek verneder en oor die toonbank aan hul klere gepluk. Duma het gesê hy was verplig [!] om tussenbeide te tree. Duma, Sphele Masuku en Lwazi Phakada is later buite die eetplek glo aangerand. Die aanval is by die polisiekantoor asook die US aangemeld en word ondersoek. In die verklaring eis Daso ook dat die US rassisme op die kampus moet prioritiseer en meer doen om rassistiese ingesteldhede onder studente te bekamp.

“By navraag oor die beweerde voorval het Prof Leopoldt van Huyssteen, waarnemende rektor en visekanselier, gesê die US beskou enige vorm van rassisme, geweld, skeltaal of menseregte-vergrype in ‘n baie ernstige lig, ongeag waar die insident plaasgevind het – op kampus of elders in die dorp. ‘Die identiteit van die aanvallers is in hierdie stadium nie aan die universiteit bekend nie, maar die onmiddellike prioriteit is om die beseerde studente te ondersteun. Die universiteit se krisisdiens was in verbinding met die studente om hulp en berading aan te bied.

“‘Ons het ‘n standpunt van zero-verdraagsaamheid ten opsigte van rassisme en diskriminasie. Ons sal nie skroom om op te tree teen enige student wat skuldig bevind word aan enige gedrag of uitlatings wat strydig is met die dissiplinêre kode vir studente, of wat ‘n kriminele oortreding begaan het nie. As dit in die ondersoek aan die lig sou kom dat die beweerde aanvallers in Saterdag se voorval wel US-studente is, sal die interne dissiplinêre prosesse geïnisieer word,’ het Van Huyssteen gesê” (Eikestadnuus, 26 Februarie, p 2; dié berig was ook in Die Burger, ‘n koerant wat ongeneë is om ruimte aan bv plaasmoorde af te staan).

Let daarop dat net die blankes se geslag in die berig gespesifiseer word. Hulle word dus as dubbel afkeurenswaardig voorgestel, want hulle is wit en boonop mans. Sedertdien was daar geen sprake van dat hierdie blankes, die “aanvallers” genoem, US-studente is nie. Duma, die klaer, is die voorsitter van Daso en dus polities aktivisties. Hy en twee mede-swartes het hulle aan die blankes opgedring en is toe reggesien. Nou eis Duma/Daso “dat die US rassisme op die kampus moet prioritiseer” omdat daar glo “rassistiese ingesteldhede” onder die studente is. Dít terwyl die voorval buite die kampus in die dorp plaasgevind het en dit drie swart studente is wat moeilikheid met (klaarblyklik) nie-US-studente gesoek en dit gekry het. Druk is deur Duma/Daso op die US-bestuur geplaas om op te tree en die waarnemende rektor, Van Huyssteen, het dadelik ‘n verklaring teen rassisme uitgereik en simpatie met die swartes uitgespreek. (Dit herinner aan Jonathan Jansen se onlangse gedrag teenoor twee wit studente aan die Universiteit Vrystaat toe Jansen kant vir die valse aantygings van ‘n swart student gekies het.)

Maar is dit (noodwendig) ‘n geval van rassisme? Gestel drie wit US-studente het in die onderonsie ingemeng en is deur daardie wit mans (of deur swartes) reggesien. Dan sou geen haan daaroor gekraai het nie en daar sou geen optog teen rassisme plaasgevind het nie. Dit is die lakmoestoets wat in al sulke gevalle aangelê moet word: Word wittes en swartes eenders behandel? Dus, is daar gelykberegtiging? Adriaan Basson het bv onlangs verkondig dat die dood van Solly Ozrovech kom koud laat (Netwerk24, 7 deser). Maar dit is die soort ding wat Basson nooit van enige nie-witte, hoe merieteloos dié ook al was, sal sê nie. Dit is goedkoop joernalistiek van iemand wat fanaties probeer om hom nie skuldig te maak aan enigiets wat Afrikaners of Afrikaans kan bevoordeel nie.

Op 7 deser is op die US-webwerf verslag oor die optog gedoen. Lede van die US-bestuur en -administrasie, asook dosente soos Amanda Gouws, het saam met studente aan die optog deelgeneem. Op die foto is daar bv swartes wat in die swartmag- en Nelson Mandela-tradisie gebalde vuiste vertoon. Die mate waarin die US reeds verengels het, blyk uit Engelse benamings wat op die webwerf in die Afrikaanse teks gebruik word, soos “Reaffirming Human Dignity March”, “2DO-program” en “BeWell-program”. Soos ek by vorige geleenthede uitgewys het, is daar deesdae talle verskynsels op die US-kampus wat Engelse name het, terwyl sulke eksklusief Afrikaanse name nie meer geduld word nie. Studente wat Engels is of probeer wees, moet glo welkom voel, terwyl Afrikaanse studente se sensitiwiteit vir hulle moedertaal klaarblyklik nie in dieselfde mate in ag geneem hoef te word nie.

Wanneer die militante feminis Amanda Gouws iets (oor ideologie) skryf, kan ‘n mens reken op ‘n linkse politieke inslag. Oorweeg wat sy oor die optog te sê het in die breër konteks wat ek hier in my teks skets. “Vrydag het personeel en studente ‘n optog by die Universiteit Stellenbosch gehou vir menswaardigheid en, onder meer, teen rassisme, seksisme en homofobie. Dit was ‘n sigbare gebaar teen die verdingliking van mense. Mans en vroue het aan die optog deelgeneem. Die vraag is hoekom meer mense nie deelgeneem het nie. Of is ons nie bereid om teen die monsters in onsself te veg nie?” (Die Burger, 9 deser, p 8).

Die optogorganiseerders het in Engels ‘n verklaring oor hulle versoeke en eise (“requests and demands”) uitgereik. Hulle verlang ‘n “Discrimination Policy … for both staff and students”, ‘n “Discrimination office” en ‘n “Discrimination officer”. Verder: “The current mechanisms in place have not been effective in addressing serious cases of discrimination in all its forms … We request the response from management within the next two weeks.”

Die gedienstige US-bestuur het spoedig ‘n bestuursverklaring uitgereik en daar is ook die genoemde berig op die US-webwerf gepubliseer. ‘n Viserektor, Arnold Schoonwinkel, het die versekering gegee “dat die US geen vorm van menseregteskendings, rasse-, geslags- of enige ander vorm van diskriminasie of aantasting van enige persoon se menswaardigheid sal verdra nie.” Dit gaan glo om “gelyke beregtiging vir almal … Omdat die US sy rol sien as belangrike veranderingsagent in Suid-Afrika, wat die omgewing skep waarin studente en personeel van alle agtergronde gedy, betreur ons dit dat onmenswaardige voorvalle soms ‘n skaduwee gooi oor jare se hard werk.”

Daar word dan uitgewei oor van die “inisiatiewe” waarmee die US reeds vorendag gekom het, soos “verbreding van toegang” (eintlik die verslapping van die toelatingsvereistes vir nie-wit studente), “fokus op bevordering van diversiteit … meng doelbewus plasing in koshuiskamers en versprei diversiteit doelbewus eweredig.” Met ander woorde, daar is aan die US, ooreenkomstig ANC-beleid, gedwonge rasse-integrasie. Die vryheid om, soos voorheen, jou koshuiskamermaat te kies, bestaan nie meer nie. Iedere US-student is teen wil en dank die slagoffer van (onnatuurlike) sosiale ingenieurswese/manipulering. Dit ressorteer onder “die voordele van diverse gemeenskappe.” Sodanige vermeende voordele word beklemtoon en nie nadele soos die onlangse verkragtingsgeval of dat akademiese werksaamhede (bv klasse en toetse) saans nie meer moontlik is nie. Dít ten spyte van enorme uitgawes om die veiligheidsituasie op die kampus te probeer verbeter. Die Woordfees het pas op Stellenbosch plaasgevind, maar die veiligheidsituasie is so bedenklik dat dit ‘n kontantlose fees was. Vir alles moet per kaart betaal word.

Dit is baie duidelik dat die optogorganiseerders en die US-bestuur veral blankes as sondebokke in hulle visier het. Gouws se monsters verwys ook eerder na wittes as nie-wittes. In werklikheid is blankes die tradisionele US-studente en wittes is ook die tradisionele inwoners van Stellenbosch. Blankes kan nie verantwoordelik vir die huidige verslegtende (bv misdadige en geweldadige) toestand op die kampus en in die dorp gehou word nie. Maar gestel ons aanvaar in hulle letterlike betekenis die bostaande mooi klinkende retoriek oor menswaardigheid, nie-diskriminasie, menseregte en gelykberegtiging vir almal. [Gelykberegtiging: “met dieselfde, ewe veel regte.” Geregtigheid: “hoedanigheid wat die mens in staat stel om reg aan ‘n ander te laat geskied; billikheid, regverdigheid” (HAT).]

Gelykberegtiging vereis dat blatante rassediskriminasie nie onder ‘n ander naam, bv regstelling/transformasie, aan die US voortgesit mag word nie. Dan moet studentetoelating en die toekenning van studiebeurse en koshuisplasings sonder inagname van bv ras (en geslag) gedoen word. In werklikheid word werwingsbeurse suiwer rassisties uitsluitlik aan nie-wit studente toegeken. (Matieland, 2014, p 9). In 2014 is “‘n addisionele R102.3 miljoen” vir hierdie doel bewillig (p 14). Die totale bedrag wat bestee word om nie-wit studente na die US te lok, moet dan astronomies wees. Dít terwyl die Botman-US geweier het om iets te make te hê met ‘n studiebeurs waaraan die erflater die voorwaarde gekoppel het dat dit aan ‘n blanke student toegeken moet word. Pleks van jaarliks miljoene der miljoene te bestee ter verswarting van die kampus en die dorp behoort die studiegeld eerder verlaag te word. Soos die geval op talle terreine is, word daar tans van blankes wat vir hulle onderrig betaal, verwag om noodgedwonge die studiegeld van nie-wittes te subsidieer. Is dit gelykberegtiging? Die US verkies om eerder naarstiglik Russel Botman se nie-akademiese, rassistiese “visie” na te jaag waarvolgens die US voor die einde van hierdie dekade ‘n oorwegend nie-wit universiteit moet wees. Wanneer ek deesdae op die kampus en in die dorp loop, vervul dit my met heimwee vir wat was en met afgryse vir wat is. (Maar dit geld eintlik vir die ganse nuwe Suid-Afrika.)

Verder behoort personeellede sonder inagname van ras en geslag aangestel en bevorder te word. Die US se advertensies mag dan ook nie meer lui dat voorkeur aan “die aangewese groepe” (dus nie-wittes en vroue) gegee word nie. Diegene in die akademie wat nie-akademiese norme soos ras en geslag gewetenloos aanhang, is myns insiens nie akademici in die ware sin van die woord nie maar bloot mense wat verkeerdelik akademiese poste beklee. Daar mag dan ook nie teen Afrikaanssprekende studente gediskrimineer word deur soos Schoonwinkel te redeneer dat alle klasse in Engels aangebied of getolk moet word, maar dat Afrikaanse studente nie noodwendig lesings in Afrikaans nodig het nie omdat hulle glo Engels goed genoeg verstaan.

Die US bepleit menswaardigheid net wanneer dit hom pas. Mensontering word op groot skaal gepleeg, maar blankes is die slagoffers, gevolglik kan enige beswaar wat daarteen geopper word as “rassisme” geëtiketteer word. Talle akademies uitnemende blankes se toekomsdrome word jaarliks verpletter, bv blankes met gemiddeld ‘n A-simbool in matriek word om suiwer rassistiese redes toelating tot mediese studie geweier, terwyl nie-wittes met ‘n C-simbool of swakker wel toegelaat word. In die geval van swart kandidate is daar reeds (onnodige) kompensasie in daardie C-simbool ingebou, bv omdat hierdie tans bevoordeeldes op skool nie in hulle moedertaal studeer het nie. Talle blankes met voortreflike akademiese rekords word deurlopend om suiwer rassistiese en seksistiese redes aan die US en ander universiteite aanstellings en bevorderings as dosente en navorsers geweier en (feitlik) geen haan kraai daaroor nie. Dit is ‘n mensonterende wanpraktyk wat terselfdertyd die akademiese gehalte van plaaslike universiteite (onherstelbaar) erodeer.

Blanke studente word aktief en doelbewus op die US-kampus ontheem deurdat geboue wat na eerbare blankes soos DF Malan, HF Verwoerd en BJ Vorster vernoem was, hernoem is. Dit word “visuele transformasie” genoem. Dit word gedoen omdat sulke benaminge glo (nie-wit) studente aanstoot kan gee. Terselfdertyd word name van ANC-aktiviste soos Beyers Naudé, Desmond Tutu en Russel Botman ingevoer as benaminge vir dele van die US. Dat sulke name aanstoot aan blankes kan gee, word glad nie in ag geneem nie. Ek sou eerder elders losies soek as om plasing in die koshuis Russel Botman te aanvaar. Ingelyks sou ek weier om te studeer of doseer aan ‘n universiteit wat die naam Nelson Mandela (uit eie erkenning ‘n vrot student) of Walter Sisulu (wat nooit op hoër skool was nie) dra. Albei was ANC-kornuite met hoë politieke profiele; twee mense wie se nagedagtenis aanstootlik vir minstens sommige blankes is.

Ek het egter nie beswaar om aan ‘n universiteit te studeer of doseer wat na Desiderius Erasmus (1469-1536) of Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716) vernoem is nie, omdat sodanige name akademies tersaaklik en sinvol is. Die punt is dat daar in die huidige US-bestuur groot sensitiwiteit vir die gevoelens van nie-wittes en veral swartes is, maar daar is nie naasteby dieselfde sensitiwiteit vir die gevoelens van blankes nie. Polities korrekte afgode word aanbid. Ons bevind ons tans in ‘n groot era vir klein geeste.

Daar word deur die bestuur op die US-webwerf gepleit vir ‘n “oop gesprek”. Daar is geen twyfel dat enige linkse mens, bv kommunis, hetsy as bv student of dosent, welkom is om op die US-kampus te sê net wat hy wil nie. Maar geld dit ook vir regse politieke menings? Wanneer laas is ‘n regse mens toegelaat om die US-studente toe te spreek of as spreker by bv die Woordfees op te tree? Talle ANC-kornuite, insluitende kommuniste, is die afgelope twee dekades deur die US met die toekenning van eredoktorsgrade vereer. Wanneer laas is ‘n Afrikaner op ‘n soortgelyke manier vir sy bydrae tot Afrikanerkultuur of die Afrikaanse taal en letterkunde vereer? Daar is talle nie-polities betrokke Afrikaanse skrywers wat erkenning verdien, maar die US is ongeneë om hulle te vereer omdat dit nie die nuwe ANC-gedienstige US-beeld sal bevorder waarna so naastiglik gestreef word nie.

Op 1 April sal Wim de Villiers diens as US-rektor aanvaar. Sy uitgangspunt behoort te wees dat die US ingevolge Jannie Marais (8.09.1851-30.05.1915) se stigtingsdonasie en -voorwaarde eerder Afrikaans as Engels moet wees; ook omdat alle ander plaaslike universiteite deesdae eerder eentalig Engels as Afrikaans is. Maar is daar werklik enige hoop om te glo dat De Villiers die US gelykberegtigend op die pad van pro-blank, pro-Afrikaner en pro-Afrikaans sal probeer plaas? Sou hy bv ‘n beroep op US-studente doen om hulle magisterverhandelings en doktorale proefskrifte in Afrikaans te skryf? Sou hy by US-professore aanbeveel dat hulle hulle intreeredes in Afrikaans lewer? Sodanige hoop sal waarskynlik beskaam. Jannie Marais was immers blank en ‘n man en daarby is hy ‘n eeu gelede dood. Dit is kenmerkend van die huidige US-bestuur dat nog geen poging aangewend of aangekondig is om Marais vanjaar te huldig nie. Deur sy standbeeld (voorlopig) op die kampus te duld, is blykbaar die soort erkenning waarmee hy en sy geesgenote tevrede moet wees. By vanjaar se Woordfees is André P Brink gehuldig; nie Jannie Marais nie. Sal Die Burger hom verwerdig om vanjaar ‘n hoofartikel oor Marais se publiseer?

Die fundamentele vraag wat ek in die midde wil lê, is: Is daar by die huidige US enigsins sprake van werklike gelykberegtiging van blankes en veral van Afrikaners en Afrikaans? Die US het ‘n inrigting geword wat sekerlik meer pro-nie-wit as pro-wit is en hy is (daarom) ook meer pro-Engels as pro-Afrikaans. Hierby moet gevoeg word dat die US halsstarig voortgaan om al hoe meer sy tradisionele akademiese voortreflikheid in te boet weens sy oordrewe toepassing van regstellende aksie en sy sug na politieke korrektheid. Die resultaat is ‘n universiteit waarop egte akademici, asook doodgewone mense met gesonde insig, kwalik trots kan wees.

Kritiese besinning oor die nuwe direksie van die Afrikaanse Taalmuseum en -monument

Op 19 Februarie het Jacques van der Elst, die uitvoerende hoof op die Afrikaanse Taalraad (ATR), op die ATR-webtuiste die nuwe direksie van die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) aangekondig: “In ‘n onverklaarbare stap het die Minister van Kuns en Kultuur ‘n Engels-dosent van die Tshwane Universiteit vir Tegnologie benoem om die leiding te neem as voorsitter van die Raad van die Afrikaanse Taalmuseum en Afrikaanse Taalmonument in die Paarl. Hy is prof Mashudu C Mashigo [soms Mashige gespel, bv op die ATM-webwerf] wat op die oomblik waarnemende dekaan is vir Onderwys en Opleiding by die Tshwane Universiteit vir Tegnologie en ‘n doktorsgraad in Engelse letterkunde het.”

Die ander benoemde raadslede is: Wannie Carstens, M A B Nyamende, Steward van Wyk, Elvis Saal, Janis Grobbelaar en Donovan Lawrence. Die minister van kuns en kultuur, Nathi Mthethwa, benoem dié raadslede omdat die ATM finansieel afhanklik van ‘n staatsubsidie is. Die ANC-regering is gevolglik in die posisie om ruim misbruik van sy mag te maak en sy ideologiese voorkeure in ruil vir belastingsgeld aan sulke instansies op te dring. Dit gebeur bv ook aan al die plaaslike universiteite. By universiteite is die sondebok Blade Nzimande, die minister van hoër onderwys. Nzimande is egter nie verantwoordelik vir die ATM-vergryp soos verkeerdelik berig is in die Netwerk24-berig van 22 Februarie nie. Hieronder volg ‘n paragraaf oor elk van die ATM-raadslede. Ek vul Van der Elst se verklaring aan uit internetbronne, insluitende die genoemde Netwerk24-berig.

Uit Mashudu Mashigo se geskrifte blyk sy pro-swart- en anti-apartheid- (wat dalk kan verbreed tot anti-blanke- en veral anti-Afrikaner-) gesindheid. Hy dui die tale wat hy magtig is aan as Engels en vyf Afrika-tale; nie Afrikaans nie. ‘n Vraag wat hom voordoen, is: Op grond waarvan is Mashigo as voorsitter van die ATM-raad benoem? Nog ‘n vraag is: Gaan die voertaal van die ATM-raad voortaan Engels wees? Dat dit geen hersenskim is nie, blyk uit die feit dat Mashigo se eerste kommunikasie met sy mede-raadslede in Engels was. Net ‘n grootliks merietelose regering soos die ANC kan so ‘n verregaande sotlikheid bewimpel. By die ANC is daar geen werklike sensitiwiteit vir die Afrikaner en Afrikaans nie. Dit bring mee dat die ANC se periodieke oproepe om versoening van skynheilige valsheid drup.

Wannie Carstens het sy status as raadslid behou. Die rede is nie ver te soek nie. Hy het in sowel die ATM- as ATR-raad gedien. Sy uitgangspunt is polities en nie-taalkundig. Hy strewe daarna om versoening in die nuwe Suid-Afrika te bevorder; nie om in die eerste plek en kompromisloos die heil van Afrikaans te bevorder nie. Hy is ‘n Afrikaans-dosent aan die Noordwes-Universiteit in Potchefstroom. Carstens is die enigste blanke Afrikaanssprekende man in die ATM-raad, heel moontlik weens sy Damaskus-ingesteldheid. Dit veroorsaak dat hy die rol van nie-wittes in Afrikaans oorbeklemtoon en dié van Afrikaners (asook Nederlanders, Duitsers, Franse, ens) verswyg of onderbeklemtoon. Sy jongste uitlatings (Die Burger, 3 deser, p 6) is sorgwekkend. “Ons moenie vergeet dat Afrikaans baie foute in die verlede gemaak het nie. Ons sit met ‘n gemeenskap wat sy vertroue verloor het in die taal.” Het Afrikaans foute gemaak, of sekere mense? Maar let op Carstens se invalshoek: nie wat in en met Afrikaans tot stand gebring is nie, maar watter foute begaan is. Hy fokus ook nie op diegene wat Afrikaansgetrou is nie, maar op “‘n gemeenskap” (klaarblyklik die bruines) waarvan die opperlaag uitmunt in dislojaliteit teenoor Afrikaans. “Die dae van kragdadigheid is verby.” Carstens sou sonder gewetenswroeging ingepas het by die Nasionale Party se onderhandelingspan deur toe te gee aan elemente wat geweld, dreigemente van geweld en verswelging gebruik het om hulle doel te bereik. Ons kan dankbaar wees dat die leiding by die Slag van Bloedrivier nie aan Carstens toevertrou is nie. Daar is geen heil in ruggraatloosheid nie; sekerlik nie in taalsake nie.

Abner Nyamende is ‘n afgetrede dosent in Afrika-tale aan die Universiteit Kaapstad. Daar is niks wat daarop dui dat hy ‘n bydrae tot die heil van Afrikaans kan lewer of selfs dat hy Afrikaans goedgesind is nie. Dit is heel moontlik dat die twee swart swartes in die ATM-raad, Mashigo en Nyamende, sal veroorsaak dat die ander vyf raadslede (wat almal Afrikaanssprekend of ten minste Afrikaansmagtig is) welwillend en gelate (dus nie-kragdadig en versoenend) sal aanvaar (ooreenkomstig die algemene gebruik in die nuwe Suid-Afrika) dat daar voortaan op raadsvlak in Engels oor die Afrikaanse Taalmuseun en die Afrikaanse Taalmonument geskryf en gepraat gaan word.

Steward van Wyk is ‘n bruin Afrikaans-dosent in letterkunde aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK). Aan die UWK is hy bekeer tot die Jakes Gerwel-tradisie waarvolgens Afrikaans ingevolge ANC-politiek benader en gedoseer word. Soos by Carstens, kry politiek by Van Wyk voorkeur bo Afrikaans. Dit blyk duidelik uit sy magisterverhandeling (1992) oor Elsa Joubert se roman, Die swerfjare van Poppie Nongena, en sy doktorale proefskrif (1999) getiteld: Adam Small: apartheid en skrywerskap. Ooreenkomstig die huidige mode beskou Van Wyk homself nie as bruin nie maar as swart en is sy navorsingsbelangstelling “swart Afrikaanse skryfwerk”. Geen ewewigtige benadering van Afrikaans, veral Standaardafrikaans, kan myns insiens van Van Wyk verwag word nie.

Elvis Saal is ‘n bruin Afrikaans-dosent in taalkunde aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa). Sy doktorale proefskrif handel oor tienertaal en MIV. By hom gaan dit eerder om die mengeltaal Kaaps en slang/sleng, oftewel informele omgangstaal, as om die bevordering van ‘n ordentlike taal soos Standaardafrikaans.

Myns insiens dank Janis Grobbelaar haar aanstelling in die ATM-raad aan twee dinge: haar radikaal linkse politiek en die ANC-gebruik dat daar vroue-verteenwoordiging in alles denkbaar moet wees. Sy is sekerlik nie benoem op grond van haar taal- of letterkundige kennis nie. Die naaste wat Grobbelaar aan Afrikanerskap gekom het, was toe sy in ‘n Afrikaanssprekende blanke gesin gebore is. Sy is ‘n dosent in sosiologie, ‘n vak wat baie ruimte vir linkse politieke propaganda bied. Toe sy in die jare sewentig ‘n dosent aan die UWK was en daar gepoog is om haar tydelike aanstelling te verleng of om haar permanent aan te stel, is daar tereg in die UWK-senaat betoog dat ‘n dosent vergoed word om klasse aan te bied; nie om hulle te ontwrig soos sy tydens die 1976-kampusonluste gedoen het nie. Daarna was sy dosent aan Unisa en tans is sy aan die Universiteit Pretoria verbonde. Vir die 1994-verkiesing is sy as ANC-kameraad weke lank toegelaat om as amptenaar van die sogenaamde Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) diens te doen. In 1996-1998 het haar voorliefde vir ANC-politiek bo akademiese werk weer geblyk toe sy twee jaar lank gesekondeer is om voltyds vir die sogenaamde Waarheids- en Versoeningskommissie (WVK) te werk. Sy was van die vroegste aanstellings wat Desmond Tutu en sy mede-kornuite gedoen het, wat ‘n aanduiding gee van hoe hoog sy in radikaal linkse politieke kringe aangeslaan word. Een van die maniere waarop sy haar ANC-spore verdien het, is die bydrae wat sy as mede-outeur tot die bundel, Vir volk en vaderland: a guide to the white right (1989), gelewer het. Die teks handel oor “the nature of white rightwing Afrikanerdom”. Op die internet is daar talle voorbeelde van linkse elemente wat Grobbelaar lof toeswaai. In Van der Elst se teks staan: “Grobbelaar wat kundigheid vermeld op die terrein van Afrikanernasionalisme, ras, klas, etnisiteit, die Suid-Afrikaanse demokratiese oorgang, menseregte, sosiale geregtigheid, en die SA Waarheids- en Versoeningskommissie.” Haar WVK-agtergrond het sy telkens in plaaslike en oorsese toesprake en publikasies gebruik. Wat duidelik behoort te wees, is dat Grobbelaar om linkse politieke redes in die ATM-raad aangestel is en sekerlik nie om Afrikaans en veral nie Afrikaners in enige positiewe opsig te dien nie.

Donovan Lawrence is ‘n bruin Afrikaans-dosent in taalkunde. Hy was voorheen aan die Universiteit Johannesburg verbonde, maar tans het hy ‘n pos in die Skool vir Opvoedkunde aan die Universiteit Witwatersrand (Wits).

Om klaarblyke redes het ek oor die twee blanke Afrikaanssprekendes (ek sal hulle nie Afrikaners noem nie) in die ATM-raad meer volledig as oor die ander raadslede geskryf. Opsommend kan van die sewe ATM-raadslede gesê word: 6 mans, 1 vrou; 2 wittes, 2 swartes, 3 bruines; 5 Afrikaanssprekendes, 2 nie-Afrikaanssprekendes; 4 Afrikaans-taal- of letterkundiges, 2 nie-Afrikaans-taal- of letterkundiges, 1 sosioloog. Bowenal: Daar is nie ‘n enkele raadslid wat ongekwalifiseerd vir Standaardafrikaans en Afrikaners in die bres sal tree nie. Die benoeming van die nuwe ATM-raad kan ‘n misdaad teen die mensdom en spesifiek ‘n misdaad teen Afrikaners en Afrikaans genoem word. Afrikaners en Afrikaans verdien beter as dit. Mense soos Van der Elst en Carstens behoort nou in te sien dat hulle kruip- en paaibeleid te midde van ANC-boosheid in die ATM, ATR en die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns die posisie van Afrikaners en Afrikaans net verder versleg het.

Van der Elst leun steeds agteroor om die ANC ter wille te wees. Hy het dit net teen die voorsitter: “Hoewel die samestelling van die raad redelik gebalanseerd lyk met kundigheid op die gebied van Afrikaans, is dit onverklaarbaar waarom die Minister juis prof Mashigo aanstel om leiding te neem van die raad van ‘n suiwer Afrikaanse instelling … Is dit in hierdie geval nie maar weer ‘n politiek gemotiveerde aanstelling nie? Kundigheid en geskiktheid vir ‘n pos moet vir seker die vernaamste norme vir ‘n aanstelling wees.” Maar Van der Elst behoort na meer as twee dekades tog te weet dat “kundigheid en geskiktheid vir ‘n pos” vir die ANC op geen vlak en op geen gebied “die vernaamste norme vir ‘n aanstelling” is nie. Die uitlewing van swart mag en die moedswillige belediging en versmaaiing van blankes en veral Afrikaners geniet by die ANC baie hoër voorkeur.

Die Afrikaanse Taalmuseum en die Taalmonument is in die Paarl omdat die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) in 1875 daar gestig is. Dit is waarom regte Afrikaners elke jaar op 14 Augustus steeds Afrikaansdag vier. Wat sou die lede van die GRA van die samestelling van die huidige ATM-raad dink? Sou hulle hoegenaamd kon verstaan dat net twee van die sewe lede wit is? Minstens een van dié twee is boonop die Afrikanersaak glad nie goedgesind nie. Dat daar drie bruines in die raad van sewe dien, sal op grond van die propaganda wat Carstens versprei, seker geredelik deur hom aanvaar word. Dit is die wrange vrugte van sy oordrywing van die rol wat die Khoi-San en die slawe in die ontstaan van Afrikaans gespeel het. In werklikheid is daar ‘n reuse verskil tussen ‘n mate van aandadigheid aan die ontstaan van ‘n taal en die ontwikkeling of uitbouing tot amptelike erkenning en verdere konsolidering van daardie taal.

Die Afrikaanse Taalmuseum en die Taalmonument is van die allerheiligste plekke van die Afrikaner en Afrikaans. Die nuwe ATM-raadsopset is heiligskennis. Die klippe behoort dit uit te roep. Behalwe die enkele berig op die ATR-webwerf en die een op Netwerk24 was daar (sover ek weet) nog geen berig hieroor in enige Afrikaanse koerant nie. Waar is al die Broeders heen? Dood, of in die boesem van die ANC? Waar is die reaksie van die DA, wat soos Antjie Krog smeek om so swart moontlik te wees? Is daar nog lewe in die VF+? Adriaan Basson, die redakteur van Beeld, het dit hopelik op sy gewete dat hy die laaste Afrikaanse kampus, dié in Potchefstroom, vernietig het. Hy sal nie behae daarin hê om ‘n lawaai oor die samestelling van die nuwe ATM-raad op te skop nie; ook nie die redakteur van Die Burger, Bun Booyens jr, nie. Booyens skryf eerder weekliks oor ligte, substansielose Engelse liedjies en in sy rubrieke durf hy beuselagtige onderwerpe aan soos: “Hoe beland ‘n grassnyer in ‘n mangat?” (Die Burger, 28 Februarie, p 14).

Ten spyte van die koms van die nuwe Suid-Afrika was die samestelling van die ATM-raad voorheen darem meer Afrikaans-geöriënteerd. Maar selfs toe is buitensporig agteroor geleun om nie-wittes te akkommodeer. Polities korrek is gepoog om ook niks te doen wat die vermoede sou bevestig dat Afrikaans die taal van Afrikaners is nie. In ‘n omvattende artikel oor die Taalmonument het ek genoem dat die geskiedenis van Afrikaans doelbewus misleidend op die inligtingspanele in die besoekersentrum uitgebeeld word (Praag 31.08.2014). Die byeenkomste wat by die Taalmonument aangebied is, was meesal daarop gemik om nie-wittes te lok. Die nuwe ATM-raad sal hierdie neiging na verwagting baie versterk. Die ATM sal vorentoe selfs nog minder eg Afrikaans wees, om van pro-Afrikaner nie te praat nie. Die suile van die Taalmonument simboliseer al hoe meer ‘n ten hemele geroep na uitkoms vir Afrikaans en die Afrikaner.

Ek gaan ‘n aanduiding gee van die soort byeenkoms wat onder die vorige ATM-raad beslag gekry het. Dié opvoering sal eersdaags plaasvind. Kyk hoeveel blyke van (ordentlike) Afrikaans daarin te vinde is. My aanvoeling is dat dit ‘n bespotting is van die Afrikaans wat ek ken. Ek haal vervolgens aan uit Die Burger (By, 28 Februarie, p 3).

“Die bekroonde Afrikaaps-span tree op Vrydag 13 Maart op as deel van die Tuinteater Piekniekreeks by die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl. Dié piekniekreeks word ten bate van die Laat ons Lees!-voorleesprojek vir kinders aangebied. Afrikaaps is ‘n Afro-futuristiese hip-hop-konsep wat die invloed naspeur van die inheemse bevolking aan die Kaap op die ontstaan van Afrikaans. Die ensemble Die Argitekbekke verteenwoordig ‘n samesmelting van musikale genres. In ware hip-hop-styl sluit dié vertoning ‘glitches’, ‘scratches’, ‘beats’ en rym in, terwyl ‘n verskeidenheid tradisionele Kaapse style soos ghoema ook ingewerk word … Die Afrikaaps-span sluit in die jazz-musikant Kyle Shepherd (as musiekregisseur), die streektaal-spesialis-rymkletser en digter Jitsvinger en die sielvolle sangeres Blaq Pearl. Die vertoning begin om 19:30 in die Tuinteater op die grasperk reg aan die voet van die Taalmonument.”

Wat met die ATM gebeur, is soortgelyk aan wat met ander Afrikaans-instansies gebeur sodra hulle om finansiële redes aan die ideologiese giere van die swart regering uitgelewer word. Die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) in Stellenbosch se owerheidsubsidie is in die nuwe Suid-Afrika in reële terme drasties ingekort, terwyl daar terselfdertyd van hierdie instansie verwag word om meer as voorheen te doen. Die fokus van die WAT is verwater ten behoewe van ander tale. Tans verkondig die WAT teen wil en dank dat hy veeltaligheid bevorder deur steun aan al tien die ander amptelike tale te verleen. Woordeboekmakers word nie net vir sommige van hierdie tale opgelei nie, maar selfs ook vir tale in die res van Afrika. Die werk ten behoewe van Afrikaans ly ongetwyfeld daaronder. Baie tyd en energie moet noodgedwonge aan fondsinsameling bestee word om die ANC se aalmoessubsidie aan te vul. Die weersinwekkendste feit is dat die WAT teruggekrabbel het van sy ideaal om ‘n werklik omvattende Afrikaanse woordeboek te wees. Dit is algemeen bekend dat politiek en seks die twee onderwerpe is wat by uitstek die taalkundige skeppingsvermoë van mense prikkel. Om die ANC te paai, is jare gelede reeds aangekondig dat “rassistiese” woorde en enige uitdrukkings wat dalk aanstoot kan gee, gesensor word.

Die Afrikaanse Letterkundige en Navorsingsentrum (NALN) in Bloemfontein gee ‘n selfs duideliker aanduiding van wat vir die ATM voorlê. Die webwerf is blykbaar net in Engels. “Since 1996, NALN prioritised its focus on the so-called Black (including Brown/Coloured) Afrikaans authors, extending the database and collection of their works”; sonder twyfel ten koste van blanke skrywers. “In 1994 NALN also initiated the idea of a literary museum for Sesotho … Following on a gradual downscaling in priority and loss of capacity over the past 20 years … a drastic restructuring in 2007 resulted in the immediate loss of 50% of professional capacity left.” Dit is waarskynlik uitsluitlik of hoofsaaklik blanke kundiges wat die trekpas gekry het. “This leaves the museum with the challenges of conceptualising and developing a total new generation of exhibitions, displaying a new, re-written story-line of the Afrikaans literature from the perspective of the post-1994 democratic dispensation. An exciting challenge – yet, without much internal intellectual, professional and technical capacity left, and without any budget for this mammoth task.” PJ Nienaber (1910-1995), die stigter, eerste uitvoerende hoof en siel van die NALN, sou in sy graf omdraai as hy moet sien hoe sy geliefde NALN nou daar uitsien. In die nuwe Suid-Afrika mag onreg maar gepleeg word, mits dit blankes is wat veronreg word.

Wat dus aan die drie Afrikaans-instansies (ATM, WAT, NALN) gebeur, is die afskaling van die kernfunksies en -take waarvoor hulle in die lewe geroep is en die byvoeging van nuwe funksies en take met ‘n sterk ideologiese, pro-nie-wit, ANC-inslag. Dit sluit die linkse herskrywing van die geskiedenis in. Dit is die bekende verskynsel: breek af en ontaard wat Afrikaners tot stand gebring het, want die nuwe heersers kan dit nie op hulle eie ewenaar nie. Daar word van hierdie eens blanke instansies verwag om soortgelyke nie-wit en veral swart instansies tot stand te bring, maar sonder voldoende middele, soos geld en bekwame personeel. Sub-Sahara-Afrika het hom aan die eens Europese Suid-Afrika opgedring, met katastrofiese gevolge.

Oor Lothrop Stoddard se boek: The rising tide of color

‘n Scenario is ‘n voorstelling van vorige of toekomstige gebeure. Verbeelding en fiksie kan ‘n groot rol speel. ‘n Speurder kan bv verskillende scenario’s oorweeg wanneer hy probeer vasstel watter gebeure ‘n moord voorafgegaan het. ‘n Gewilde soort scenario probeer bepaal wat in die toekoms gaan gebeur. Ons weet in meerdere of mindere mate wat voorheen gebeur het. Sommige gebeure kan vorentoe herhaal word, maar dit is moeilik om te voorspel watter dit gaan wees en nog moeiliker om te antisipeer watter nuwe situasies kan opduik. Hoe breër die onderwerp van ‘n toekomsscenario en hoe langer en verder die toekoms in die tydperk, hoe moeiliker is dit om korrek te voorspel. Dit is ‘n riskante speletjie omdat dit vroeër of later sal blyk in hoeverre die voorspellings in die kol was.

Ek verwys na twee geskiedkundiges wat hulle aan hierdie spel gewaag het. Arthur Keppel-Jones (1909-1996) het in 1947 die verloop van die Suid-Afrikaanse geskiedenis vyf of ses dekades die toekoms in voorspel en klaaglik misluk, onder meer weens sy vooroordeel jeens Afrikaners (Praag 16.03.2014). Lothrop Stoddard (1883-1950) het in 1920 die hele wêreldbevolking in sy scenario betrek en in baie opsigte uitnemend in sy voorspellings geslaag. Ek verwys na sy boek, The rising tide of color against white world-supremacy (New York: Charles Scribner’s Sons, 1920, 163p; Amazon Kindle $0). Anders as wat die boektitel in die terminologie van daardie tyd te kenne gee, het dit vir Stoddard nie soseer om blanke meerderwaardigheid gegaan nie, maar veeleerder om blanke selfbehoud. Hou asseblief deurgaans in gedagte dat die teks wat ek hier aanbied bykans ‘n eeu oud is. Byvoorbeeld, die outeur beklemtoon ras/etnisiteit, terwyl die neiging deesdae is om liewer kulturele eiesoortigheid/anderheid te benadruk en daarmee die maklike/gewilde beskuldiging van “rassisme” te probeer voorkom.

Die voorwoord by Stoddard se boek is deur ‘n mede-Amerikaner, Madison Grant (1865-1937), geskryf. Grant is veral bekend as die outeur van die boek, The passing of the great race (1916). Sy idees was sterk dierkundig geöriënteerd. Stoddard het sommige van hulle oorgeneem, bv deur die Europeërs in Nordiese, Alpynse en Mediterreense groepe te verdeel. Stoddard is verkwalik omdat hy aansluiting by sommige van Grant se idees gevind het. In werklikheid was hy meer gematig as Grant. Met Grant kan egter kwalik fout gevind word as hy skryf dat blankes “[should] shake off the shackles of an inveterate altruism [ubuntu], discard the vain phantom of internationalism [wêreldburgerskap], and reassert the pride of race and the right of merit to rule” (Kindle 273). Hy voorsien dat nie-wittes sal kom as “beggars at our gates, pleading for admittance to share our prosperity. If we continue to allow them to enter they will in time drive us out of our own land by mere force of breeding” (280). Stoddard formuleer dit soos volg: “The real enemy of the dove of peace is not the eagle of pride or the vulture of greed, but the stork!” (3052).

Voor die Eerste Wêreldoorlog (1914-1918) was die invloed van blankes oral oorheersend. In Oos-Asië het China, Japan en Siam/Thailand blanke dominansie vrygespring. In Wes-Asië het dit net Afghanistan, Persië en Turkye gegeld. In Afrika was daar twee taamlik onafhanklike gebiede, Abessinië en Liberië, en in die Weste net Haïti. In 1914 was 90% van die wêreld polities wit en 40% van die wêreldbevolking was blank (327). Teen 1920 was die verhouding reeds nader aan een blanke teenoor twee nie-blankes (334). Stoddard onderskei tussen wit, geel, bruin, swart en rooi mense. “Whites tend to double in eighty years, yellows and browns in sixty years, blacks in forty years” (351). Dit is die teenwoordigheid van blankes wat, naas “natuurlike” aanwas, veroorsaak het dat nie-blankes so vinnig vermeerder omdat bv hongersnood, siektes en stamgevegte minder (jeugdige) lewens as voorheen geëis het.

Die eerste aanduiding dat blanke mag aan die kwyn was, was die Russies-Japannese oorlog (1904-1905), toe die Japannese die Russe uit Korea en Mantsjoerye verdryf het. Die onderlinge stryd tussen blanke nasies in die daaropvolgende wêreldoorlog het die mag van blankes verder verswak. Stoddard noem die Eerste Wêreldoorlog “white race-suicide. It was essentially a civil war between closely related white stocks” (2126). Om mag te behou, moet die heersers se beskawing gerespekteer en hulle mag gevrees word. Stoddard onderskei tussen koloniale gebiede wat polities bloot deur blankes beheer is en dié waar blankes hulle in beduidende getalle gevestig het. Blanke politieke beheer kon oornag opgehef word. Blanke nedersettings kon egter nie sonder meer aan die inheemses afgestaan word nie.

Die Japannese, Chinese en Koreane word as geel nasies geklassifiseer. Die Japannese het in groter mate en gouer as die Chinese en Koreane aspekte van Westerse kultuur (dus hulle maniere van dink/idees en doen/metodes) tot eie voordeel oorgeneem en aangepas. Daarom kon die Japannese eerste die Westerse dominansie uitdaag en rassegelykheid propageer (722), terwyl China se krag in sy groot bevolking gevestig was: “the world’s greatest reservoir of intelligent man-power” (2708). Let op hierdie profetiese woorde: “Whenever that day comes, she [China] may wrest the control of the world’s markets” (2771). Dit sal ‘n geval wees van “changing the trade map of the world” (2785). Die Japannese het hulleself meerderwaardig geag en gesorg dat Chinese en Koreaanse immigrante hulle nie in Japan vestig nie (587, 3387). Oor een saak was daar in geel geledere spoedig konsensus: “Asia for the Asiatics” (621).

Die Indiërs, Arabiere en Turke word as bruin mense en terselfdetyd as Asiate beskou. Hulle word veral in Suid-Asië, die Midde-Ooste en Noord-Afrika aangetref en onderskei hulle deur hulle Islamitiese godsdiens, maar in Indië se geval is Hindoeïsme oorheersend. Islam funksioneer as skakel tussen Asië en Afrika, waar hierdie godsdiens besig is om suidwaarts uit te brei.

Swart mense word oorwegend in sub-Sahara-Afrika aangetref. “The key-note of black history … has been isolation. Cut off from the Mediterranean by die desert which he had no means of crossing, and bounded elsewhere by oseans which he had no skill in navigating, the black man vegetated in savage obscurity, his habitat being well named the ‘Dark Continent’. Until the white tide began breaking on its sea-fronts four centuries ago, the black world’s only external stimuli had come from brown men landing on its eastern coasts or ascending the valley of the Nile … Advancing from the east and trickling across the desert from the north, Arab or Arabized adventurers conquered black Africa to the equator” (1193). Swartes “have never passed the boundaries of their own habitats as conquerors, and never exercised the smallest influence over peoples not black” (1331). Afrika mag dalk die wieg van die mensdom wees, in die sin dat die mens daar ontstaan het, maar Afrika is nie die wieg van beskawing (hoë, verfynde, ontwikkelde kultuur) nie.

Al waar blankes hulle in Afrika in beduidende getalle gevestig het, is in die verre noorde (bv Algerië – die inheemse Berbers word soms as oorspronklik blank beskou; 1250 en Praag 24.02.2014) en verre suide. “The continent’s northern and southern extremities were climatically ‘white man’s country'” (1203). “In Africa, unlike Asia, the European has taken root” (1206). “The crux of the African problem therefore resolves itself into the question whether the white man, through consolidated racial holds north and south, will be able to perpetuate his present political control over the intermediate continental mass which climate debars him from populating. This is a matter of great importance, for Africa is a land of enormous potential wealth, the natural source of Europe’s tropical raw materials and foodstuffs. Whether Europe is to retain possession depends, in the last analysis, on the character of the inhabitants” (1206). In Suid-Afrika “in many sections the whites are outnumbered ten to one … the South African whites feeling obliged to protect their ascendancy by elaborate legal regulations and social taboos” (1298). Reeds in 1915 is daar in Njassaland/Malawi deur ‘n predikant onder Amerikaanse invloed propaganda versprei “that Africa belonged to the black man, that the white man was an intruder, and that he ought to be killed off until he grew discouraged and abandoned the country” (1307).

“Here, then, is the African problem’s present status: To begin with, we have a rapidly growing black population, increasingly restive under white tutelage and continually excited by Pan-Islamic propaganda with the further complication of another anti-white propaganda spread by negro radicals from America” (1318). “Black unrest may grow and cause much trouble. Nevertheless, the white man must stand fast in Africa. No black ‘renaissance’ impends [anders as Thabo Mbeki se wensdenkery], and Africa, if abandoned by the whites, would merely fall beneath the onset of the browns. And that would be a great calamity” (1342). “The white man has every reason for keeping a firm hold on Africa … to north and south the white man has struck deep roots into the soil. Both extremities of the continent are ‘white man’s country,’ where strong white peoples should ultimately arise. Two of the chief white Powers, Britain and France, are pledged to the hilt in this racial task and will spare no effort to safeguard the heritage of their pioneering children” (1349). “The real danger to white control of Africa lies, not in brown attack or black revolt, but in possible white weakness through chronic discord within the white world itself” (1355).

Kom ons besin oor wat in die vorige twee paragrawe staan. Die moontlikheid is steeds daar dat Islamiete Afrika en selfs die hele wêreld kan oorheers. Stoddard se voorspelling dat die karakter van die inwoners Afrika se lot gaan bepaal, blyk korrek te wees. Frankryk en Brittanje het egter nie volgehou om die blanke pioniers in Afrika te onderskraag nie. Dit was vir hierdie koloniale lande belangriker om die guns van nie-wittes te wen, terwyl wêreldwye blanke solidariteit van deurslaggewende belang vir blanke oorlewing is (2326). Charles de Gaulle (1890-1970) het die blanke Algeryne in 1962 aan die Islamiete uitverkoop. Blanke moondhede het daarna eerder mense soos Desmond Tutu en Allan Boesak se propaganda oor Suid-Afrika gesluk en alles moontlik gedoen om die blanke bewind plaaslik te beëindig. Stoddard se oproep was dat die blankes vas moet staan; dat wit swakheid die blankes se ondergang sou beteken. Daarom hierdie retoriese vraag: Het FW de Klerk en sy groepie blanke meelopers enige blyke gegee dat hulle vas sou staan, of het hulle sonder slag of stoot en daarby mandaatloos heeltemal boedel oorgegee? Ek dink hulle het hulle as swakkelinge by uitnemendheid bewys. In die politieke oorgang het ongeëwenaarde onnoselheid ongetwyfeld ook ‘n rol gespeel.

Die Indiane van die Amerikas is Stoddard se rooi mense. In veral Meksiko en Peru het hulle daarin geslaag om beskawings te vestig. Die Spanjaarde en Portugese het daarna hibriede bevolkings in Suid- en Sentraal-Amerika laat ontstaan. Hulle “trampled the fine flowers of culture under foot” (1423). Die swart slawe wat uit Afrika afkomstig was, het ook met die Indiane gemeng. Die blankes het mettertyd die politieke beheer in Suid- en Sentraal Amerika aan dié met gemengde bloed en al hoe meer ook aan die swartes afgestaan. “The near-whites’ supremacy is now threatened” (1485). “An ‘Indianista’ movement is to-day on foot throughout mongrel-ruled America” (1573). Argentinië, Uruguay en in mindere mate Chile het egter oorwegend blank gebly. Die weskus van die Amerikas word al hoe meer deur geel mense uit Asië ingeneem. Dit word die “Yellow Peril” genoem (1734).

Stoddard toon aan dat die blankes eeue gelede deur die geel mense al hoe meer weswaarts uit Sentraal-Asië gedryf is. Die bruin mense uit die suide, bv Midde-Ooste, het die blankes later ook verder weswaarts en noordwaarts (bv in Spanje) gedryf. Blankheid het dus grootliks sinoniem met (Wes-) Europeesheid geword. Uit Wes-Europa het blankes die wêreld verken, gekoloniseer, kultureel beïnvloed en selfs beskaaf, veral in Noord-Amerika. Sowel Stoddard as Grant beskou Noord-Europeërs as oorspronklik die eintlike of ideale blankes.

Wat ons deesdae al hoe meer dwarsoor die wêreld, insluitende in die nuwe Suid-Afrika, aantref, is “the dictatorship of the proletariat, and the destruction of the ‘classes’ by social war” (2540). Daar is ‘n “fanatical determination to enforce levelling, proletarian equality; the very existence of superior … values is a crime” (2553). Die proletariaat is die massa, die gepeupel, wat “demokraties” ‘n tirannie van die meerderheid (in die woorde van John Stuart Mill,1806-1873) bedryf, weens die valse aksioma dat almal gelyk is. Die resultaat is ‘n “rebarbarized” (2564) wêreld. In die hedendaagse wêreld is kommunisme in hierdie opsigte hoog in die mode. Dit is ironies dat die oorgawe van politieke beheer aan die massa, demokrasie genoem, wêreldwyd veral deur Amerika in die naam van menseregte gepropageer word. Omdat die massa oral al hoe meer nie-wit word, ontneem die wittes by implikasie hulleself van politieke beheer, met Suid-Afrika as ‘n klassieke en onvergeefbare tragiese geval.

Hierbo het ek verwys na Stoddard se onderskeid tussen koloniale politieke beheer (“outer dikes” genoem – 2581) en blanke nedersetting/”settlement” (“inner dikes” genoem – 2585). Hy het Suid-Afrika as ‘n tussengeval beskou, want “whites have settled in large numbers without displacing the native populations” (2578). Anders as in bv Noord-Amerika en Australië was die calvinistiese Boere nie daarop ingestel om die inheemses uit te roei nie. Dit is ironies dat veral die Afrikaners dikwels as “rassiste” gebrandmerk word, terwyl dit juis hulle is wat in hierdie opsig histories ‘n veel beter rekord as die blanke Amerikaners en Australiërs het. Die mees basiese mensereg, die reg op lewe (wat ‘n voorveronderstelling vir die benutting van alle ander regte is), is deur die Afrikaners aan ander etniese groepe gegun. Juis dit kan Afrikaners se uitwissing verseël, want ‘n etniese groep se voortbestaan is verseker slegs as hy met beduidende getalle en as ‘n meerderheid ‘n eie grondgebied beset. Dit kan ‘n klassieke geval wees van “consider humanity and forget the nation” (2985). Nog ‘n ironie is dat alhoewel Afrikaners nie-wit etniese groepe eeue lank die reg op lewe gegun het, daar al hoe meer aanduidings is dat daar (baie) swartes is wat nie noodwendig die reg op lewe aan blankes, veral Afrikaners, gun nie (vergelyk bv plaasmoorde).

“The white man, however conciliatory in Asia, must stand like flint in Africa and Latin America” (2829). In Suid-Afrika is die blanke kiesers in die 1992-referendum mislei en het FW de Klerk en sy derderangse span onderhandelaars voor swart mag geswig. Dit gaan lynreg in teen Stoddard se raad: “Fight to a finish rather than yield to a finish” (3445). “Immigration is incomparably the greatest external problem which faces the white world” (2846). Dink aan die na-koloniale instroming van immigrante uit die Derde Wêreld na Europa en ander gebiede wat eens grootliks homogeen blank was. Dink aan die Amerikaners wat doelbewus en selfs by voorkeur sulke immigrante toelaat. Stoddard skryf van “the dangerous fallacy in that short-sighted idealism which seeks to make America the haven of refuge for the poor and oppressed of all lands” (2981). Volgens een waarnemer: “Our ‘melting-pot’ … would not give us in a thousand years what enthusiasts expect of it – a fusing of all our various racial elements into a new type which shall be the true American” (2998). “If America is not true to her own [white] race-soul, she will inevitably lose it” (3013).

Stoddard skryf: “Immigration restriction is a species of segregation on a large scale” (2935). Die ANC-regering wil te graag die teenoorgestelde van die vorige politieke bedeling doen. Ter bevoordeling van veral swartes het die ANC alle Suid-Afrikaners gelyk verklaar. Maar net mede-swartes word broers en susters genoem en vir ekstra bevoordeling uitgesonder. Party Suid-Afrikaners is dus Orwelliaans meer gelyk as ander. Om etniese/rassistiese redes is swart inkommers meer welkom as ander nie-wittes en sekerlik as wittes. Nie net geboortes nie maar ook die miljoene swart inkommers sal sorg dat die Suid-Afrikaanse bevolking al hoe meer oorweldigend swart en die getal wittes toenemend onbeduidend word.

Dawie Louw se roman, eMajuba

Helen Schöer het D(awie) Louw se roman, eMajuba (Tygervallei: Naledi, 2014, 397p, R179) geresenseer (Die Burger, By, 31 Januarie, p 8). Heel aan die begin verwys Schöer na die volgende opmerking van Louw: “Die pas waarteen die Afrikaner verengels, is egter geen verbeeldingsvlug nie. Dis die harde werklikheid en dis hoekom eMajuba geskryf is” (p 394). Die resensent skryf voorts: “Plek-plek slaan daar ‘n prekerigheid in die boek deur oor die dreigende heengaan van (goeie, ordentlike, suiwer) Afrikaans.”

“Louw het twee ander dinge ook op sy agenda … Hy voel duidelik beswaard dat die Boere alleen die blaam vir apartheid dra, en dat die Britte skotvry daarvan afkom. [“Net die Boer moet die skuld vir apartheid kry, niemand anders nie,” p 365.] Ook is hy nie gelukkig met die plek van die Anglo-Boereoorloë, of Vryheidsoorloë, in die geskiedenis nie, want daaroor preek die karakters ook plek-plek vir mekaar … As jy saamstem met Louw oor die taal en die geskiedenis, soos baie mense sekerlik doen, gaan jy sommer lekker lees. Maar wees gerus, selfs al is jy nie gepla met die Afrikaner en sy geskiedenis nie, is daar oorgenoeg in die boek om jou te boei.”

Die trant van Schöer se opmerkings maak dit myns insiens duidelik dat sy nie (of sekerlik nie in dieselfde mate as Louw) oor Afrikaans en Afrikanergeskiedenis “gepla” is nie. Let in hierdie verband ook op die woorde “prekerigheid”, “heengaan” en “beswaard”. Dat die karakters vir mekaar “preek”, is ‘n growwe veralgemening; ‘n vertolking gevoed deur die resensent se gebrekkige simpatie met Afrikaners en Afrikaans. Daar is myns insiens net ‘n enkele geval waar Louw se “agenda” (soos Schöer dit noem) moontlik te opsigtelik deurslaan (kyk heel aan die einde hieronder); ‘n geval van: “Askies, ek klink nou fokken prekerig” (p 63). Vir die res is dit nooit steurend nie.

Schöer skryf: “Ek het nie ‘n probleem daarmee dat skrywers ‘n agenda het nie – my probleem is eerder dat dit hier lomp hanteer is in die dialoog.” Ek dink die werklike probleem is dat “betrokke literatuur” in die nuwe Suid-Afrika geloof word as dit die huidige bedeling (bv swart meerderheidsregering en gedwonge rasse-integrasie) steun en dat pogings ter onderskraging van Afrikaners en Afrikaans feitlik outomaties met skeptisisme bejeen en glad te geredelik as ongewens beskou word.

Die boektitel verwys na die Slag van Majuba aan die einde van die Boere se Eerste Vryheidsoorlog (1880-1881) toe hulle met ‘n klinkende oorwinning politieke vryheid verkry het. “Met Majuba is ‘n hele oorlog gewen … Eie vlag, eie volkslied, eie taal, eie trots” (p 195). Die verwys ook na die kop Klein-Majuba in die omgewing van die plase waar die twee boeregesinne woon. Die e-voorvoegsel verwys na die hedendaagse elektroniese kommunikasie van inligting, wat later in die verhaal ‘n groot rol speel. Na die konvensionele en guerrilla-oorlogvoering van die Anglo-Boere-oorlog en die ANC en PAC se terreurveldtogte het kuberoorlogvoering sy verskyning gemaak. In die boektitel word dus aangedui dat die roman met sowel die verlede as die hede te make het.

Die boek handel oor twee ineengestrengelde boere-familiesages, dié van die Boshoffs en die De Beucks, oor vier of vyf geslagte heen, van 1901 tot 2014. Die Suid-Afrikaanse geskiedenis word in die teks weerspieël. Aan die begin skryf die outeur: “Die gegewens in hierdie verhaal is fiktief. Gebeure, mense en plekke wat vooreenstem met die werklikheid, is slegs as vertrekpunte gebruik” (p 5). Later brei hy hierop uit: “eMajuba is ‘n verbeeldingsvlug. Die ‘feite’ in die boek is geplaas om ‘n fiktiewe storielyn te ondersteun, al klink dit plek-plek histories korrek. Die karakters is ook almal fiktief, al word daar deurentyd so direk op die (bekende) man afgepraat” (p 394). In die teks word daar meermale na die Rubicon verwys; ook na bv Uhuru, Mulder-gate en die wapenskandaal. Ons weet dat PW Botha dit wyslik geag het om nie die Rubicon oor te steek nie. FW de Klerk het dit egter te midde van dawerende applous gedoen, met fatale gevolge vir die land, die blankes en veral die Afrikaners.

Daar is verwysings na historiese figure soos Paul Kruger, Christiaan de Wet, Koos de la Rey, Siener van Rensburg, koningin Victoria, koning Edward VII, Cecil John Rhodes, Horatio Kitchener, Emily Hobhouse, Louis Botha, Jan Smuts, DF Malan, John Vorster, Jaap Marais, PW Botha, Lang Hendrik van den Bergh, Eschel Rhoodie, Niel Barnard, Bram Fischer, Beyers Naudé, Ian Smith, Oliver Tambo, Nelson Mandela, Ruth First, Chris Hani, Kader Asmal en Thabo Mbeki. Daar is ook ‘n ligbruin airedale terriër genaamd Nelson. ‘n Karakter “wonder of dit is om iemand te vereer” (p 254). Oor FW de Klerk word daar geswyg.

Die verlede en hede word vindingryk in die hoofstukke afgewissel. In die hoofstukke wat oor onlangse gebeure handel, word daar soms verhelderende kommentaar op vroeëre hoofstukke gelewer. Daar is ‘n oorvloed aksie en dit lyk asof die boek geskryf is met moontlike verfilming in gedagte. Die teks vloei moeiteloos in goeie Afrikaans. Die gebeure is meesal geloofwaardig, hoewel hulle noodwendigheid soms bevraagteken kan word. Ek dink dit is gedoen om die spanningslyn in stand te hou. ‘n Ander oorweging was seker om onverwagte kinkels aan die verhaal te gee. Ek gaan egter nie die storie hier oorvertel nie en volstaan met die opmerking dat dit ‘n roman ver bo die gemiddelde in gehalte is.

Ek verkies om my aandag by ideologiese aspekte te bepaal en gebruik/misbruik Louw se teks as vertrekpunt. “Joernalistiek gaan oor … die skep van persepsie, en veral die manipulasie daarvan” (p 12). “Persepsies … is van die sterkste kragte wat bestaan” (p 70-71). Persepsie is: “Die krag wat die denke van die massas vorm en manipuleer … Dat persepsie ook die verlede kan misvorm, het hy ook geweet” (p 174). Tans is daar bv “‘n persepsie dat dit kief is om Engels te wees” (p 183). “Toe ek Afrikaans praat, bekyk hy my of die kat my daar ingedra het” (p 208). Ons moet myns insiens poog om hierdie situasie om te keer: Dat dit kief is om Afrikaner en Afrikaans te wees. Dit is propaganda in die massamedia (pers, radio, rolprente, televisie, internet) wat die persepsie geskep het dat apartheid net sleg was en dat gedwonge rasse-integrasie wonderlik is; dat die blankes boos en die swartes moreel meerderwaardig is; dat wittes verguis en swartes geprys moet word; dat Nelson Mandela “one of the great peace makers of all time” (p 374) was, dus nie ‘n geweldenaar nie maar ‘n vredemaker en versoener was; dat die nuwe Suid-Afrika nie-rassisties en strate beter as die ou Suid-Afrika is; en selfs dat ‘n blink toekoms op ons almal wag, al is daar nie eens genoeg elektrisiteit nie.

Ons verlede moet nie versmaai word nie. “‘n Mens het ‘n verlede nodig” (p 146). “Die verlede bied meer sekerheid as die hede” (p 62). Daar word verwys na “die onblusbare gees van ‘n Boerevolk wat hom nie laat onderkry nie” (p 84). In die skole in die konsentrasiekampe is net Engels geduld. Een van die karakters is ‘n onderwyseres en “word betrap dat sy Afrikaans met die kinders praat en word terug tent toe gestuur” (p 89). “Afrika is voos van die littekens van imperialisme” (p 235). “Kolonialisme en imperialisme het Afrika vermink, maar hoekom word net een deel van die bevolking vir die gruwels van apartheid blameer?” (p 64). “Boer is ‘n bedreigde spesie” (p 87). Daar word verwys na ‘n karakter se “beheptheid met die Boere” (p 106). “Ons moet nie opgee nie … Ons sal weer ‘n Majuba hê … Ons gaan Kitchener opdonder, net soos Colley destyds” (p 91). “Die Kakies kan óns in hierdie varkhokke aanhou, maar nie ons gedagtes nie” (p 108). Oor die konsentrasiekampe: “Hoe de donder het die Britte daarmee weggekom?” (p 117). “Die Britte [het] tot vandag toe nie om verskoning gevra … vir die gruwels wat hulle hier kom pleeg het nie” (p 329). “Engeland … sal hom nooit twee keer laat nooi om te moor en te vermink nie” (p 149). “Die Boer haal niks op niemand uit nie. Ons keer net dat ons mense weer beleef wat die Engelse aan ons gedoen het” (p 238).

Dit hinder dat die swartes deurgaans gunstig, dus polities korrek, voorgestel word. Dít word gedoen al is dit waar: “Xhosa en Boer veg sedert 1779 teen mekaar” (p 345). “Die Boer behandel die swartman nou soos wat hyself deur die Brit behandel is” (p 233). “Om iets soos Sharpeville te verdedig is moeilik” (p 251). Myns insiens is dit in hierdie geval moeiliker om die swartes se gedrag te verdedig as dié van die wittes. “Dis polities korrek om die Boer vir alles te blameer” (p 293). Van die wit karakters het heelwat geraamtes in die kas. Tydens die Anglo-Boere-oorlog skaar die Boshoffs hulle by die Boere, terwyl die De Beucks hulle lot by die Britte inwerp. “Om met die Kakies te heul was hoogs voordelig” (p 223). Daar was selfs ‘n De Beuck wat met ‘n dame uit Engeland getrou het. ‘n Ander De Beuck word “later lid van die Broederbond. Ook van die Ossewabrandwag, en later selfs ‘n Stormjaer” (p 199). Nog ‘n De Beuck beklee nog later een van die hoofposte in die Nasionale Party-regering se inligtingsdiens, terwyl ‘n Boshoff en sy vrou by die ANC se gewapende vleuel, MK, aansluit. In die meer onlangse geskiedenis word in albei families kinders by Tswanas verwek. “Ek is nie so trots om Boer te wees soos wat sy was nie” (p 226). Die uitbeelding van sulke drastiese gedragsveranderings is nie onrealisties nie. Daar word verwys na die twee Boere-generaals, “Louis Botha en Jan Smuts se verraad” (p 150; ook p 166). Oor die mynwerkersstaking in 1922: “Jannie [Smuts] was nog altyd gretig om die Ingelse mynbase se vuilwerk te doen” (p 165-166). “Smuts, die man met hande rooi van sy eie mense se bloed” (p 185).

“PW [Botha] sal uit ‘n posisie van mag wil onderhandel” (p 338). “Soos PW, wil Mandela ook uit ‘n posisie van mag onderhandel. En mag spel jy met ‘n A en ‘n K en ‘n 4 en ‘n 7” (p 344). “Politiek gaan … oor mag … die politikus wat bereid is om mag af te staan, moet nog gebore word” (p 243). Dit is in 1975 gesê, dus voordat FW de Klerk in 1989 die staatshoof geword het. Hy het homself en sy regering van mag gestroop deur die veiligheidsmagte (weermag en polisie) glad nie as troefkaarte te benut nie. Sy onderhandelings is in swakheid volbring. De Klerk se verraad was/is selfs meer skadelik en durend as dié van Smuts. “Jou siel kan jy vir welvaart verruil, maar betaaldag kom” (p 156). Die outeur verwys na “die sondaars Nimrod, Efialtes en Tifoon [oftewel (myns insiens) Louis Botha, Jan Smuts, FW de Klerk] in die negende sirkel van die bevrore hel in die Inferno van Dante. Daardie laaste sirkel wat beskore is vir hulle wat die ergste sonde denkbaar pleeg: verraad” (p 200). Dink ook aan die talle Broederbonders wat hulle knus by die ANC geskaar het. “ANC lede met wit velle is nie meer ‘n vreemde gesig nie” (p 218). “Solank daar joiners is, sal daar altyd oorlog wees” (p 155).

Na Nelson Mandela se afsterwe berig ‘n nuusdiens: “Die volk se pa is dood” (p 47-48). Daar word twee keer selfs na “Madiba” verwys (p 50). In die ou Suid-Afrika was die Afrikaners die volk, bv “Sy … bid … vir haar volk” en soggens sing hulle “Kent gij dat volk” (p 95). Op Kerkplein, Pretoria: “Oom Paul [Kruger] met ‘n wakende oog oor dat volk” (p 357). Die nuwe Suid-Afrika het ongevraagd talle swart volksvaders en -moeders opgelewer waarmee Afrikaners kwalik wil assosieer. Daar is geen sprake van ‘n Suid-Afrikaanse nasie waarvan Afrikaners deel is nie. Daar is bloot ‘n Suid-Afrikaanse bevolking. Waarna Afrikaners smag, is “om te behoort” (p 221) aan ‘n eie land en ‘n eie nasie. “Ek wil … tussen my mense” wees (p 223). Vir ware nasieskap is ‘n etnies-kulturele tuisland vir Afrikaners gevolglik noodsaaklik.

Oor die Soweto-opstand in 1976 word geskryf: “Afrikaans het die skuld gekry” (p 288), dus Afrikaans is tot sondebok gemaak. Die onderwyseres van een van die karakters was daarop gesteld dat sy Afrikaans “mooi moes praat … Sonder jou moedertaal is jy niks … Onthou dit” (p 77). Dit herinner aan Jan Rabie (1920-2001) se woorde: Sonder Afrikaans is ek niks. “Die Afrikaner, veral, verengels teen die spoed van lig” (p 183). “Afrikaans boer vinnig agteruit. Met die sogenaamde nuwe Afrikaans wat die ou Afrikaans verdring. Asof laasgenoemde ‘n verleentheid vir die Afrikaner geword het” (p 184). “Almal wat Afrikaans is … is selfs lief om hul Engels uit te stal. Op straat praat hulle al Engels met mekaar. Weliswaar swakkerige Engels, maar so suiwer as wat hul swaar r’e dit toelaat. Natuurlik sonder ‘n enkele Afrikaanse woord tussenin. Engels, die taal van konings. Van die elite” (p 383). Waarom is dit vir alle Suid-Afrikaners belangrik om Engels so suiwer moontlik te besig, maar Afrikaans mag maar in mengeltaal of koeterwaals ontaard? (HAT: “Koeterwaals: onverstaanbare brabbeltaal; gebroke taal, kromtaal.) Dit kom neer op ‘n gebrek aan respek vir Afrikaans en eintlik vir Afrikaners. Baie Afrikaners praat self bedenklike Afrikaans omdat hulle hulle selfrespek verloor het.

Ten slotte kom ek by die enkele keer waar die dialoog neig om te “prekerig” en dus roman-disfunksioneel te word (p 364-365).

Met verwysing na die gedig van Totius (1877-1953), “Vergewe en vergeet”, word genoem dat die wondmerk van die doringboompie wat al groter word,

“Engels [kan] wees wat ons taal so binnedring. Nee, nie binnedring nie. Binnegenooi word … Toe onse Lord Kitchener sy geveg teen die Boervrou wen, het Boer respek vir Kakie gekry.”

“Die Afrikaner is sy identiteit kwyt. Na ’94 is hy ‘n weggooikind. Een wat nou na aanvaarding soek.”

“Maar daar’s ‘n nuwe Afrikaner op pad. Wat soos ‘n Phoenix uit die as verrys. Wat lojaal teenoor Afrikaans gaan bly.”

“Watter Afrikaans? Die taal het deesdae vele stemme.”

“Ek praat van die Afrikaans wat uit die hart kom. Wat deel van jou is. Waarop jy trots is. Wat vertroetel en opgepas moet word.”

“Hoe lyk hierdie nuwe Afrikaner van jou?”

“Die Phoenix gaan verby velkleur kyk. Hy gaan verdraagsam wees teenoor ander wat ook lief vir die taal is. Hy gaan verdraagsaam teenoor hul godsdiens wees. Teenoor hul politiek. Onbenullige verskille tussen mense gaan nie saak maak nie. Die Taal gaan die gemene deler wees … Boer triomfeer omdat hy uiteindelik van sy vooroordele ontslae is.”

“Jy hou nie van die Engelse nie … Is ek reg?”

“Verkeerd. Om vandag se Engelsman vir destyds se vergrype te blameer is absurd. En onregverdig.”

Dan is dit ook onregverdig om al die hedendaagse blankes in Suid-Afrika vir slawerny, kolonialisme, imperialisme en rasse-segregasie/apartheid te blameer. Daarmee word nie geïmpliseer dat hierdie verskynsels noodwendig net sleg was/is nie.

Richard Pithouse oor rassisme

Onlangs het daar ‘n nogal eienaardige forumartikel, onder die opskrif “Rassisme het nog vele dekmantels,” in Die Burger (4 deser, p 11) verskyn. Dit het geen reaksie in die gedrukte uitgawe ontlok nie. Die rede hiervoor kan moontlik die pretensie op geleerdheid by die outeur, Richard Pithouse, ‘n dosent in staatsleer aan die Universiteit Rhodes in Grahamstad, wees. Die hardlywige vertaling kan nog ‘n rede wees waarom die teks skynbaar nie die verlangde resultate behaal het nie. Die artikel is gepubliseer “met vergunning van die South African Civil Society Information Service (www.sacsis.org.za).” Iemand by Die Burger, ‘n koerant wat deesdae geensins uitmunt in insig in ideologie nie, moes verdienste in hierdie teks ontdek het, bv dat dit ‘n hou sou inkry teen wit rassiste, veral Afrikaners. Oënskynlik het die reaksie op die publikasie daarvan nie aan die verwagtinge voldoen nie.

Deel van die probleem is dat Pithouse geen poging aanwend om “rassisme” te definieer of enigsins te verduidelik nie. Uit die teks kan lesers aflei dat rassisme volgens Pithouse eendersyds met die geringskatting van nie-wittes deur wittes te make het en andersyds gevolglik net by wittes aangetref word. Sy grondliggende uitgangspunt is die gelykheid of wesenlike eendersheid van mense (met dié uitsondering dat wittes rassiste en nie-wittes nie-rassiste is). Pithouse is dus pens en pootjies in die mode; ‘n mode wat politieke korrektheid genoem word.

Volgens die Collins World Encyclopedia (2003, p 765) is rassisme

“belief in, or set of implicit assumptions about, the superiority of one’s own race or ethnic group, often accompanied by prejudice against members of an ethnic group different from one’s own. Racism may be used to justify discrimination, verbal or physical abuse, or even genocide, as in Nazi Germany, or as practised by European settlers against American Indians in both North and South America.”

Dit lyk asof Pithouse hiervolgens reg het deur rassisme met (gewaande) meerderwaardigheid te verbind en die genoemde voorbeelde bevestig dat (net) wittes hulle daaraan skuldig maak.

Maar let daarop dat rassisme hiervolgens dikwels/”often” vooroordeel insluit, met as implikasie dat dit nie altyd die geval hoef te wees nie. Verder word rassisme hier beskou as gevalle waar mense hulle eie etniese groep hoër as ander etniese groepe ag. Jacob Zuma se onlangse bewering dat wittes sedert 1652 verantwoordelik is vir al die probleme in Suid-Afrika kan dan seker as rassisme vertolk word, dus as aanduidend van nie-wittes se vredevolle meerderwaardigheid in vergelyking met die moeilikheidmakende minderwaardigheid van wittes.

Zuma se uitlating vind aansluiting by wat Nelson Mandela gesê het: “Elders told of the good old days before the arrival of the white man. Then our people lived peacefully under the democratic [!] rule of their kings and councillors and moved freely all over their country. Then the country was ours” (David James Smith, Young Mandela, London: Weidenfeld & Nicolson, 2010, p 18). Anders as wat historiese bronne te kenne gee, beweer Mandela dat swart stamme in vrede saamgeleef het en opperhoofde nie outokraties opgetree het nie.

Die punt is dat hierdie verwysings na Zuma en Mandela toon dat swartes ook op meerderwaardigheid in vergelyking met wittes aanspraak maak, wat dan per definisie rassisties is. Sodanige rassisme word dus klaarblyklik nie net by wittes aangetref nie. Met verwysing na die Collins-definisie is nog ‘n beswaar dat rassisme myns insiens nie uitsluitlik neerkom op die verheffing van jou eie etniese groep nie, al sou dit in die meerderheid gevalle seker so wees. Byvoorbeeld, talle nie-Joodse kommentators het al gewys op die feit dat die Jode as ‘n klein etniese groep buite verhouding baie Nobel-pryse gewen het. Enersyds kan daar fout met die beoordeling wees, maar andersyds is dit moontlik dat die Jode as ‘n etniese groep in sommige opsigte (bv intellektueel) meerderwaardig kan wees.

Wat erken behoort te word, is dat die woord “rassisme” deesdae glad te dikwels as algehele verdoeming van mense, veral wittes, misbruik word. Ingevolge politieke korrektheid mag wittes onophoudelik en maksimaal sleggesê word. As daar, bv ter wille van ewewig, vir wittes in die bres getree en iets goeds van hulle beweer word, word die beskuldiging van “rassisme” glad te maklik gemaak. Onlangs is “rassisme” op Praag tereg ‘n amorfisme genoem. Rassisme is ‘n term wat soos (en dikwels saam met) die rassekaart uitgehaal word ter benadeling van blankes. Hieroor is die Menseregtekommissie nie begaan nie. Sodra daar die moontlikheid bestaan dat swartes deur wittes benadeel is, bemoei die Menseregtekommissie hom dadelik met oorgawe daarmee.

‘n Ander probleem is dat die verbod op die aanspraak van meerderwaardigheid by etniese groepe (ingevolge die definisie van rassisme) die werklikheid van verskille in ontwikkelingsvlak, asook kultuurverskille, ontken of irrelevant probeer maak. Dit is moontlik, selfs waarskynlik, dat daar in 1652 verskille in ontwikkeling by, aan die een kant, Jan van Riebeeck se geselskap en, aan die ander kant, die Khoi-San was. Die Europeërs kon bv huise en skepe bou, wat bokant die vermoëns van die Khoi-San was. In daardie sin was daardie Europeërs meerderwaardig in vergelyking met die inheemses; net soos sommige Jode moontlik intellektueel meerderwaardig kan wees in vergelyking met ander etniese groepe omdat hulle baie Nobel-pryse inpalm. In 1652 was die San in vergelyking met die Europeërs heel moontlik meerderwaardig wat jagvermoë betref.

Pleks van alle indiwidue en (etniese) groepe gelyk te verklaar (of te wens) sou dit myns insiens wys wees om enersyds ontwikkelingsvlakke (op bepaalde tye) in ag te neem en andersyds om te spesifiseer in watter opsigte die een of die ander meerder- of minderwaardig is. Hierdie twee elemente (ontwikkelingsvlakke en opsigte) word vanuit bepaalde kulturele oogpunte (bv Europees/Westers, Oosters, Afrikanisties) geëvalueer. Daarom volg dit nie noodwendig dat die een absoluut beter as die ander is nie. Vir die Europeërs kan die vermoë om huise te bou beter/belangriker as jag wees, terwyl die omgekeerde vir die San kan geld. Die punt is: Dit gaan nie noodwendig om (inherente) meerder- of minderwaardigheid nie. Sowel indiwidue as groepe kan oor tyd beter of slegter word.

Sodra groepe naas indiwidue aan die orde kom, word daar noodgedwonge van veralgemenings gebruik gemaak. Maar wat fundamenteel belangrik is, is die erkenning dat mense indiwidueel en groepsgewys (bv kultureel) verskil, dus nie eenders is soos wat die heersende propaganda beweer nie. Op ‘n bepaalde tydstip kan sekere indiwidue of groepe in sekere opsigte beter of slegter as ander indiwidue of groepe wees. Dit is in die openbare (dus gemeenskaps-, lands-, wêreld-) belang dat die beste eienskappe van indiwidue en groepe sonder belemmering optimaal benut moet kan word. Daarvoor is eerlikheid, erkentlikheid, verdraagsaamheid, grootmoedigheid, ens, nodig. Dan sou dit heeltemal in orde wees om openlik te besin oor of wittes of swartes bv ‘n land ten beste kan ontwikkel of regeer. Wetenskaplike navorsing oor bv die intelligensie van etniese groepe behoort eerder aangemoedig as ontmoedig (of selfs verbied) te word. Dit is immers ‘n bybelse waarheid dat verskillende mense verskillende talente ontvang het.

Volgens die HAT (Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal, 2005, p 893) het die woord “rassisme” die volgende betekenis:

“Veronderstelling dat karakter en bekwaamheid bepaal word deur ras – ‘n denkrigting wat aanneem dat ‘n besondere ras meerderwaardig is en die reg het om ander rasse te oorheers.”

Dit sou myns insiens ‘n oordrewe en onregverdigbare veralgemening wees om te beweer dat ras/etnisiteit (deurgaans) karakter en bekwaamheid bepaal. Sommige groepe kan egter in groter mate as ander oor bepaalde karaktertrekke en bekwaamhede beskik, juis omdat mense ook groepsgewys verskil. Sedert die Tweede Wêreldoorlog word dit meesal (of liefs) nie aan biologiese faktore toegeskryf nie, maar eerder aan bv kulturele of ervarings-/omgewingsverskille.

In die demokratiese na-oorlogse era is daar al hoe minder sprake dat diegene wat hulle tradisioneel as meerderwaardig beskou het, regeer. Pleks van kwalitatiewe vereistes te stel, bepaal die meerderheid kiesers, dus kwantiteit, deesdae wie regeer. “Laat staan die ewige bakleiery oor ras en aanvaar dat almal gelyk is,” het Jacob Zuma onlangs gesê (Die Burger, 9 deser, p 2). Hy verkondig dit omdat gelykverklaring swartes bevoordeel; ook omdat dit klasloosheid in die kommunistiese tradisie weerspieël. Na analogie van gelyke stemreg (een mens, een stem) behoort daar egter nie voortgeborduur te word asof werklike gelykheid in alle opsigte in die praktyk bestaan nie. Selfs die wenslikheid van gelyke stemreg kan bevraagteken word. Stemreg vir almal mag dalk aanvaarbaar wees, maar nie gelyke stemreg nie. Die stem van geletterde, ingeligte, ontwikkelde, ens, kiesers behoort meer gewig te dra as dié van ongeletterde, oningeligte, onontwikkelde en maklik intimideerbare/misleibare mense. By laasgenoemdes kan ongelyke stemreg as motivering dien om te verbeter en dan stemreg te verwerf wat meer gewig dra. Dink ook hoeveel beter ons regeer sou word as van politici (op die sentrale, provinsiale en plaaslike vlak) vereis word dat hulle gegradueerdes moet wees. Tans is selfs funksionele geletterdheid nie ‘n vereiste vir ‘n (hoogs lonende) loopbaan in die politiek nie.

Pithouse noem dat sedert die Tweede Wêreldoorlog ‘n “stel biologiese vooroordele heelwat geloofwaardigheid verloor” het. Die Wikipedia se definisie van rassisme is dus eintlik verouderd: “Racism consists of both prejudice and discrimination based in social perceptions of biological differences between peoples.” Byvoorbeeld, velkleur as sodanig is nie die (hoof)rede waarom daar gediskrimineer word nie. Teen blankes word daar in die nuwe Suid-Afrika gediskrimineer nie omdat hulle wit is nie, maar omdat hulle as aandadig aan slawerny en rassediskriminasie deur hulle voorgeslagte beskou word; ook omdat daar jaloesie/haat is omdat blankes dikwels begaaf (bv kundig, vindingryk, bekwaam) en (gevolglik) welvarend is. Ek verkies om eerder na etniese groepe as na rasse te verwys. Deesdae word daar nie geroem op die bloed wat in jou are vloei nie, maar eerder op jou DNS, wat egter niks van jou kultuur, bv moedertaal, openbaar nie. Om kulturele onderskeide te erken, is myns insiens nie net regverdigbaar nie, maar ook hoogs wenslik en kan tot ‘n groter mate van geregtigheid lei.

Pithouse begin sy artikel met die stelling dat rassisme nie tot apartheid gereduseer moet word nie, want daar is ook nog kolonialisme en neokolonialisme. Later verwys hy na die Ku Klux Klan, Nazi-Duitsland, Frankryk se “wreedaardige koloniale geskiedenis” en rasse-segregasie in die VSA. Dit is duidelik dat hy net blankes van rassisme beskuldig. Hy is ook onsensitief vir die feit dat kolonialisme en apartheid veel meer as bloot rassisme behels het. Byvoorbeeld, om die behoud van jou eie kultuur voorop te stel, kan onmoontlik sonder meer rassisties, oftewel boos, wees.

Pithouse verwys na “narre soos Steve Hofmeyr en skadelike trolle* wat hul lewe op die kommentaar-afdelings van aanlyn media mors.” Dit dui op ‘n relatief nuwe verskynsel. Voorheen is beswaar gemaak teen wat Afrikaners glo “om die vleisbraaivure” kwytraak. Deesdae word daar al hoe meer geweeklaag oor die kommentaar wat op die aanlyn- (bv sosiale) media gepubliseer word. Op hierdie twee gebiede wil die oorverligtes graag uitdrukkingsvryheid aan bande lê. Dié besware is nooit teen afrikanisme, kommunisme en dergelike skadelike uitlatings van nie-wittes gemik nie, maar altyd net teen wat blankes, veral Afrikaners, glo te sê sou hê. As tans benadeeldes, as neo-tweedeklasburgers, soek blankes/Afrikaners ‘n uitlaatklep vir hulle griewe. Hulle word nie toegelaat om hulle besware in die massamedia, bv die gedrukte koerante, te lug nie en selfs op baie van die elektroniese webwerwe word polities korrek strenge sensuur toegepas. Pleks van blankes/Afrikaners in hierdie opsig te probeer muilband behoort daar eerder van hulle mishae kennis geneem en na oplossings vir hulle ongelukkigheid gesoek te word. [* Volgens die HAT is ‘n trol ‘n mitologiese “wese, reus of dwerg, wat in ‘n grot woon en soms boos kon wees.” Dalk het daar ‘n drukfout ingesluip: ‘n t pleks van ‘n d.]

Voorts word beweer dat rassisme veroorsaak dat ‘n “verwronge beeld van Martin Luther King [ge]vier” word. In werklikheid was King, wat karakter, bv moraliteit, betref (soos maklik op die internet vasgestel kan word), van die bedenklikste wesens/organismes wat ooit daarin geslaag het om in sekere kringe ikoniese status te verwerf. Pithouse skryf voorts oor Amerika: “Maar niks hiervan verhinder steun vir vorme van de facto-segregasie nie, of vir die ongestrafte moord op swart mans, die akuut rassige aard van die strafregstelsel of imperialisme wat met bomme en marteling verwoesting reg oor die wêreld saai nie.” Hier het Pithouse dit teen die (wit) Amerikaners, bv hulle neo-kolonialisme. Maar hy verswyg bv die (kommunistiese) neo-kolonialisme van China en Rusland, asook dié van Islamitiese groepe. “Ongestrafte moord op swart mans” moet liewer nie geopper word nie. Baie meer swartes is deur mede-swartes vermoor as deur wittes. Ook is dit waarskynlik dat meer Amerikaanse wittes deur swartes vermoor is as andersom. Dit geld sekerlik Suid-Afrika; by uitstek die nuwe Suid-Afrika.

Die onafhanklikheidswording van Indië in 1947 word deur Pithouse geloof as die einde van (tradisionele) kolonialisme. Hiermee word gekontrasteer die “wetlik verskanste rassisme” van enersyds apartheid in Suid-Afrika in 1948 en andersyds van Israel met sy totstandkoming in dieselfde jaar. Wat Pithouse te kenne gee, is dat Suid-Afrika en Israel uit pas met die werklikheid was/is. Na die Tweede Wêreldoorlog het ‘n “verskuiwing … plaasgevind na ‘n abstrakte bevestiging van universele gelykheid via die taal van menseregte.” Pithouse vra hom nie af of “universele gelykheid” ‘n romantiese droom is nie. Byvoorbeeld, Arthur Kemp sê van gelykheid: “A far-fetched notion even among homogenous groups of people” (Nova Europa, Ostara Publications, 2013; Amazon Kindle 474). Werklike gelykheid is uiters vergesog in ‘n multikulturele land soos Suid-Afrika. Pithouse besin ook nie oor die moontlikheid dat die verskansing van blanke- of Afrikanerkultuur in Suid-Afrika en dié van Jode in Israel moontlik verdienste kan hê nie. Dit is ook kenmerkend van baie blanke Engelssprekendes dat hulle voorgee dat rasse-segregasie plaaslik in 1948 met apartheid begin het, terwyl apartheid in werklikheid ‘n voortsetting, in gewysigde vorm, van die tradisionele, insluitende koloniale, rassebeleid was.

Die de facto-segregasie in die Diep Suide van die VSA (tot 1964), Australië (tot 1966) en Suid-Afrika (tot 1990), insluitende die “openlike verbintenis tot geïnstitusionaliseerde wit oorheersing” word sonder meer deur Pithouse as “periferaal en agterlik beskou.” Moontlik was hierdie verskynsels randeiers in amptelike internasionale retoriek, maar sekerlik nie in die daaglikse praktyk in baie lande nie. Die karakterisering daarvan as “agterlik” is sekerlik sterk oordrewe. Byvoorbeeld, as kultuurbehoud hoef dit nie verwerplik te wees nie. Maar Pithouse herhaal sy gemeenheid. Hy loof die onafhanklikheidswording van talle Afrika-lande in die jare sestig. “Van tóé af het die wêreld apartheid en wit oorheersing in Rhodesië onherroeplik as agterlik beskou.” Hy vra homself nie die volgende voor die land liggende vraag af nie: Hoe sou Suid-Afrika en Zimbabwe daar uitgesien het sonder daardie “agterlikheid”, dus sonder dat daar ooit blankes aan die bewind was? Selfs daarvoor het Pithouse ‘n smeerwoord, naamlik “baasskap”: “Europese baasskap oor Afrika-kwessies is ‘ontwikkeling’ genoem.” Wat vir hom belangriker as daardie ontwikkeling is, is “die voortgesette ontkenning van gelykheid in die praktyk” tydens die blanke bewind.

“Vandag is dit maklik om apartheid, of die brandewyn-en-Coke-fascis van Ventersdorp [Eugène Terre’Blanche], af te maak en rassisme te projekteer op die verlede of mense wat karikature daarvan in die hede blyk te wees – terwyl in ontkenning geleef word van die teenwoordigheid van rassisme in praatwyse en magsuitoefening wat in ons hedendaagse wêreld sosiaal gemagtig word.”

Dit lyk asof Pithouse vir gematigdheid by ander mense pleit, maar hy stel self ‘n swak voorbeeld met sy woordkeuse: narre, trolle, agterlikheid, fascis en karikature. Later gebruik hy vir die derde maal die woord “agterlik” en nogeens “brandewyn-en-Coke-fascis”. Nog is dit het einde niet. Pithouse se gemeenheid bereik ‘n hoogtepunt (of laagtepunt) wanneer hy apartheid eers etiketteer as ‘n “kru, embarrasserende anachronisme” en daarna as ‘n “agterlike vorm van Afrikaner-nasionalisme.” Dit lyk asof hy weereens die Britte se vaderskap van rasse-segregasie/apartheid probeer ontken, hoewel hy darem ook verwys na “rassisme in Engelssprekende setlaarskolonies.”

Wanneer wit Suid-Afrikaners hulle in die nuwe Suid-Afrika “by ‘n gemeenskap van internasionale witheid aansluit,” toon dit glo dat hulle nog nie hulle rassisme afgesweer het nie. “Wanneer wit Suid-Afrikaners hulself beskou as mense met ‘n spesiale band met globale witheid, swig hulle dikwels voor die narsistiese [selfkoesterende] fantasie dat hul teenwoordigheid in Afrika ‘n unieke en kosbare geskenk is. Dit maak ‘n gemeenskap gegrond op die veronderstelling van ware eerder as abstrakte gelykheid onmoontlik.” Al uitweg wat daar volgens Pithouse vir wittes in Afrika oorbly, is blykbaar om te verswyg of ontken wat hulle op hierdie kontinent tot stand gebring het. Hulle moet ook van hulle andersheid gestroop word, bv deur hulle kultuur te versaak en identiteitsloos in die swart massa op te gaan. Hier is by uitnemendheid ‘n super studeerkamer-liberalis aan die woord.

Swart solidariteit word deesdae plaaslik en sonder ophou as ‘n positiewe bate voorgehou. Hier bepleit Pithouse die teenoorgestelde vir blankes. Wittes moet glo ophou om met ander blankes te assosieer en hulle by die swartes skaar. Dit laat my dink aan wat Lothrop Stoddard destyds geskryf het: “Cohesive instinct is as vital to race as gravitation is to matter” (The rising tide of color against white world-supremacy, New York: Charles Scribner’s Sons, 1920; Amazon Kindle 2319).

Pithouse is in die diepste put van politieke/ideologiese onredbaarheid, soos ook blyk uit die laaste paragraaf van sy artikel:

“As wit Suid-Afrikaners nie hul belegging in globale witheid en hul vereenselwiging met wat hulle as die inherente morele meerderwaardigheid van die Weste of die Eerste Wêreld beskou, prysgee nie, sal hulle aanhou om hul rassisme te moderniseer eerder as om dit met wortel en tak uit te roei.”

Oorweeg die keersy: Weens bv slawerny en apartheid beskou plaaslike swartes, en by uitstek ANC-kamerade, hulle as moreel meerderwaardig en blankes as moreel bankrot. Dit kwalifiseer as rassisme volgens Pithouse se norme, maar daar is uiteraard geen veroordeling hiervan in sy artikel nie. Verder, is dit rasioneel en billik om te verwag dat ‘n ontwikkelde mens die kwalitatiewe verskille tussen die Eerste en Derde Wêreld moet ontken of gelate moet aanvaar?

Rassisme kan baie vorme aanneem, bv om (1) teen ander rasse gekant te wees, hulle selfs te haat*; (2) ander rasse as geneties minderwaardig te beskou; (3) teen ander rasse te diskrimineer ter selfbevoordeling. Al hierdie vorme van rassisme behoort vermy te word, maar op ‘n nie-fundamentalistiese manier. Dit moet dus steeds moontlik wees om oor die geldigheid al dan nie van sulke stellings en houdings te besin. In hierdie diskoers behoort die term “ras” liefs met etniese of kulturele “groep” vervang te word. Waarop daar geen beletsel behoort te wees nie, is om in die bres te tree vir jou eie groep, veral as dié onregmatig verguis word. Groepverwantskap berus immers nie uitsluitlik op eie keuse nie. Byvoorbeeld, ek het nie gekies om wit te wees en in Suid-Afrika op te groei nie. [* ‘n Voorbeeld van haat is Zindzi Mandela, ‘n dogter van Nelson en Winnie: “Zindzi … felt at times resentful after 1990 that the (relatively) peaceful transition to majority rule had denied them the fight they had hoped for, their moment of revenge, the chance to ‘drive the white people into the sea'” (Smith, p 128).]

Opsommend kan gesê word dat in ‘n politieke konteks verwysings na indiwidue gewoonlik relatief onskadelik is. Dit is wanneer etniese groepe teen mekaar opgeweeg word dat die hel losbars. Om die draagwydte van my bogenoemde argumente te vergroot, dus om hulle aanvaarding in groter mate moontlik te maak, is dit nodig om af te sien van die standpunt dat ‘n bepaalde etniese groep inherent meerderwaardig is, al is dit waar dat so ‘n groep op ‘n bepaalde tyd in sekere opsigte beter as ander kan vaar. Dit is ook praktiese politiek om enige assosiasie met naziisme te vermy, al is dit ongetwyfeld waar dat die pendulum te ver teruggeswaai het.

‘n Hiërargiese benadering moet vervang word met een wat (verkieslik sonder evaluering) die verskille tussen etniese groepe erken. Hier moet die klem liefs op nie-biologiese, bv kulturele, verskille geplaas word. Dit is ook sinvoller of meer vrugbaar om nie na gelykheid/ongelykheid te verwys nie, want sodra gelykheid ontken word, word ongelykheid erken en is ons terug by ‘n hiërargie. In plaas van gelykheid moet die verskille tussen etniese groepe, dus hulle andersheid of nie-eendersheid, eerbiedig word.

Kortom, as blankes/Afrikaners is ons nie (noodwendig) meerderwaardig nie, maar ons is sekerlik anders en ons het rede om trots daarop te wees.

Henry Jeffreys en Nico Koopman: twee van Die Burger se rubriekskrywers

Die Burger (6 deser, p 11) het pas aangekondig dat “vyf ervare rubriekskrywers” hulle buiging in dié koerant gaan maak, naamlik:

Max du Preez, van Vrye Weekblad-faam, wat glo geen bekendstelling nodig het nie;
Allister Sparks, oud-redakteur van die Rand Daily Mail;
Judith February, voorheen van Idasa;
Tony Weaver, voorheen van die Rand Daily Mail: “Die media noem my gewoonlik ‘n ‘struggle-joernalis'” omdat hy sy joernalistiek “in die stryd teen apartheid gebruik het” (p 10);
John Scott, oud-redakteur van die Cape Times, wie se rubrieke, anders as in die ander vier gevalle, in Engels gepubliseer gaan word.

Wat ons hier mee te make het, is ‘n doelbewuste inspuiting van politieke linksheid, asof Die Burger nie reeds genoeg blyke hiervan gee nie. Nie een van hierdie skrywers sal die belange van die Afrikaner en Afrikaans bevorder nie.

Ek het voorheen op Praag besware geopper teen twee van Die Burger se rubriekskrywers, by name Henry Jeffreys, ‘n joernalis, en Nico Koopman, die dekaan van die fakulteit teologie aan die Universiteit Stellenbosch. Hierdie rondte wil ek die aandag vestig op wat hierdie twee ANC-aktiviste in dieselfde uitgawe van die koerant (28 Januarie) kwytgeraak het.

Jeffreys skryf oor xenofobie, oftewel vreemdelingehaat (Die Burger, 28 Januarie, p 10). Hy verwys na die voorvalle in 2008 en betreur dat niks (of te min) intussen gedoen is om die periodieke herhaling van die gebeure te voorkom. Hy wil hê dat daar amptelik en openlik erken word dat die aanvalle op inkommers (bv Somaliërs) en hulle besittings (bv winkels) nie die uitdrukking van blote “misdadigheid” is nie, maar wel van haat vir vreemdelinge.

Die punt is myns insiens dat ook plaasaanvalle, insluitende plaasmoorde, deur die ANC oor dieselfde kam as ander misdade, insluitende moorde, geskeer word. Maar ek wag steeds daarop dat Jeffreys een van sy rubrieke aan plaasmoorde wy en dit summier veroordeel. Hy kan gerus uitwys dat plaasmoorde dikwels in ‘n ander liga as bv plakkerskampmoorde is. As ‘n plaaseienaar/boer vermoor word, het dit ‘n nadelige invloed op baie meer mense as bloot sy gesin. Talle werkers kan dan werk- en huisvestingloos word. Die ekonomiese impak van ‘n plaasmoord kan groot wees. As ‘n armlastige plakker vermoor word, is dit sekerlik ‘n verlies vir sy gesin, maar ekonomies kan dit ‘n besparing van toelaes, dienste en aalmoese meebring.

Xenofobie moet nie as blote misdadigheid geëtiketteer word nie omdat dit op ‘n groter probleem dui. Insgelyks moet plaasmoorde nie sonder meer as bloot ‘n reeks geïsoleerde voorvalle beskou word nie. Hoe langer en hoe meer plaasmoorde voorkom, des te meer kan dit op ‘n groter euwel, naamlik volksmoord/genoside, dus die sistematiese uitroeiing van ‘n volksgroep (blankes/Afrikaners), dui.

Die werklikheid wat in die nuwe Suid-Afrika onder oë gesien moet word, is dat die “bevrydingsbewegings”, waarvoor Jeffreys groot waardering het, deurtrek was met misdadigers wat hulle in die naam van die “bevrydingstryd” aan ernstige misdade skuldig gemaak het. Van hierdie mense beklee deesdae van die hoogste poste in die land. Die boodskap wat hiermee uitgestuur word, is dat misdaad lonend is. Ons hoor daagliks van die nalatenskap van apartheid. Dit is hoog tyd dat Jeffreys oor die nalatenskap van die “bevrydingstryd” skryf, want die misdaadgolf wat die land teister, is in groot mate die gevolg van die voorbeeld wat deur die “bevryders” aan die gepeupel gestel is. Die massa is deur veral die ANC bewus van allerhande regte gemaak sonder dat daardie regte met verantwoordelikhede gebalanseer is. Daarom maak hierdie mense deesdae aanspraak op allerhande dinge wat hulle glad nie toekom nie, hetsy bv artikels in die winkels van Somaliërs of die plase van blankes.

Misdaad is heel moontlik die grootste en florerendste bedryf in die nuwe Suid-Afrika. Dit beteken dat baie mense parasities lewe, dus in groter mate ontvang as gee. Hoewel daar van ons verwag word om trots op ons mede-Suid-Afrikaners te wees, is daar by baie van hulle geen (of min) begeerte om te werk. Omdat die Khoi-San in groot mate ongeskik vir werk was, is daar reeds in Jan van Riebeeck se tyd begin met die invoer van slawe. Hierdie onvermoë van inheemses word egter in ‘n verwyt teen blankes omskep omdat die gevolg slawerny was. Hoewel daar baie werklose swartes is die binneland was, is Indiërs in die 19de eeu ingevoer om op die suikerplantasies te werk. Na die ontdekking van diamante en goud teen ongeveer dieselfde tyd, is trekarbeiders as mynwerkers op groot skaal uit die buurlande ingevoer. Louis Changuion skryf: “Na die [Anglo-Boere-] oorlog was daar ‘n opeenhoping van hawelose swartes op die boereplase en in die groot nywerheidstede en tog was daar ‘n gebrek aan arbeiders op sowel die plase as in die nywerhede, en die reservate was reeds oorbevolk” (Omstrede land, Pretoria: Protea Boekhuis, 2011, p 120). Daar was baie swartes in Suid-Afrika maar baie was ongeskik of ongeneë om bevredigend as arbeiders te funksioneer. Daar is deesdae ‘n groot mate van eenstemmigheid dat bv Zimbabwiërs en Mosambiekers beter werkers as inheemse swartes is. ‘n Populêre standpunt wat verkondig word, is dat swartes tydens die blanke bewind en veral tydens apartheid vreeslik gely het. Dalk is daar heelwat waarheid in die teenoorgestelde standpunt: dat swartes dit toe so lekker gehad het dat, anders as in die buurlande, baie swartes dit onnodig gevind het om vir hulle bestaan te werk; dus ‘n eie werkkultuur te vestig. Daar was ook die tradisie dat werk eerder deur vroue as mans gedoen moet word.

Die oorsprong van baie van wat deesdae plaaslik verkondig word, moet in Amerika gesoek word. Daar word graag verkondig dat net wittes rassisties is; dat swartes dit glo nie kan wees nie. Insgelyks is ander negatiewe kenmerke, soos haat, glo ook endemies aan (net) wittes. Dit is deel van ‘n “groter prentjie”, naamlik politieke korrektheid, waarvolgens aan swartes net goeie dinge toegeskryf word, terwyl wittes maar met alles wat sleg is, verguis kan word. Die rede waarom die ANC-regering nie wil erken dat ons plaaslik met xenofobie (en nie met blote misdadigheid nie) te make het, is dat daar dan erken sou word dat swartes bv Somaliërs haat en seker ook dat swartes hulle rassisties teenoor Somaliërs gedra. Dit sou ook ‘n erkenning wees dat swartes jaloers op meer kundige etniese groepe is, bv Somaliërs wat meer suksesvol as swartes handel dryf en blankes wat meer suksesvol as swartes boer, ens. Ingevolge politieke korrektheid sal die ANC nie met sulke erkennings vorendag kom nie. Daar word deesdae verkondig dat ons per definisie almal wesenlik eenders is, al word dit in die daaglikse praktyk dwarsoor die wêreld weerspreek. In werklikheid is die evangeliese waarheid dat mense verskil, sowel indiwidueel as groepsgewys.

Jeffreys sluit sy rubriek soos volg af. “Die groot ironie in ons tyd is dat Suid-Afrika, die sogenaamde reënboognasie – wie se vryheidsvegters in ons stryd teen apartheid skuiling en ondersteuning elders gekry het – nou ontaard in ‘n vesting vir xenobofie teenoor die burgers van die einste lande wat ons in ons tyd van nood onderskraag het. Dit is ‘n skande.”

Dit is stellings wat kenmerkend van Jeffreys is. In rubriek na rubriek verwys hy na “ons stryd” en “ons nood”, ens, asof hy en sy ANC-kamerade moreel aanbevelingswaardig is. Die argument wat hy hier gebruik is nie eens oorspronklik nie. Dit is sonder erkenning oorgeneem van daardie aatspropagandis Desmond Tutu wat dit in 2008 tydens die vorige xenofobiese vlaag verkondig het. Die punt is dat hierdie inkommers ook uit lande kom wat destyds geen Suid-Afrikaanse terreurbendes gehuisves het nie. In soverre die inkommers afkomstig is uit lande wat terrorisme gesteun het, is dit hoogs onwaarskynlik dat hulle ooit eerstehands met die terreurbendes te make gehad het of selfs van hulle aanwesigheid in die betrokke land bewus was.

Daar is twee dinge wat mense soos Jeffreys en Tutu nie in hierdie konteks sal noem nie. Die een is die dwaasheid wat daar in die ANC se vryheidsmanifes (1955) staan, naamlik dat Suid-Afrika behoort aan almal wat hier woon. Let wel, nie aan almal wat wettig hier woon nie. Die land, wat ons land was, behoort dus deesdae in dieselfde mate ook aan die inkommers. Die ander is waarom dit toegelaat word dat die land verder benadeel word deur die ongebreidelde instroming van armlastiges. Alle verantwoordelike regerings vereis dat immigrante aan streng vereistes voldoen sodat hulle ‘n bate pleks van ‘n las vir die land is. Die Somaliërs kom nie van die buurlande nie. Hulle kom van die verre noorde van Afrika en hulle kom hierheen omdat ander ontwikkelde lande nie so maklik toeganklik is nie. Die waarheid is dat Suid-Afrika geen behoefte het aan inkommers wat hier ‘n bestaan as bv motorwagte en straatsmouse en selfs as misdadigers wil maak nie.

Hierbo is verwys na verskille in kundigheid. Dit is die onderwerp van Nico Koopman se rubriek: “Ongevoelige kundigheid help ons nie” (Die Burger, 28 Januarie, p 11). Koopman begin soos volg: “Suid-Afrika het ál die kundigheid nodig wat ons kan monster, maar ons het minstens twee probleme met kundigheid in ons land. Daar is enersyds ‘n tekort aan kundiges, en andersyds ‘n onderbenutting van kundigheid.” ‘n Mens sou verwag dat hy ‘n pleidooi gaan lewer vir die optimale benutting van blankes se kundigheid. Hy besef waarskynlik dat blankes binne ‘n japtrap bv Eskom se probleme kan oplos en dit weer betroubaar en ekonomies kan laat funksioneer, soos in die ou Suid-Afrika die geval was. As ANC-kornuit doen Koopman dit nie. Hy wil juis, soos telkens in sy rubrieke, die blankes diskrediteer.

“Die kosbare kundigheid in ons land kan beter aangewend word indien kundiges met die regte sensitiwiteit leef. Kundiges moet eerstens sensitief daarvoor wees dat sommige mense vandag minder formele kundigheid het – nie omdat hulle intellektueel minderwaardig is of omdat hulle ‘n swak werksetiek het nie, maar omdat hulle uitgesluit was van goeie opleidingsgeleenthede.” Moontlike verskille in intellektuele vermoëns en graad van toewyding word sonder meer deur Koopman ontken, want hy is ‘n aanhanger van die euwel van politieke korrektheid. Was die nie-wittes werklik uitgesluit van goeie opleidingsgeleenthede? Al hoe meer deskundiges beweer dat Bantoe-skoolonderwys beter was as wat ANC-skoolonderwys is.

Hendrik Verwoerd het gesorg dat daar in 1960 drie universiteite spesifiek vir swartes geopen word, gevolg deur nog talle nuwe universiteite vir swartes. In 1960 is daar ook ‘n universiteit vir bruines en een van Asiate geopen. Die onderrig van die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) was en is aan alle etniese groepe beskikbaar. Anders as Koopman, wat voltyds aan die Universiteit van Wes-Kaapland kon studeer, was ek verplig om deeltyds aan Unisa te studeer. Anders as talle nie-wittes wat kon kus en keur watter buitelandse studiebeurse hulle wou aanvaar, moes ek as blanke weens rassediskriminasie daarna noodgedwonge op eie koste en met ‘n lening in die buiteland studeer.

“Kolonialisme en apartheid het meegebring dat daar in sekere groepe meer kundigheid en ‘n sterker kenniskultuur is as elders. Baie mense het nie formele kundigheid nie, gewoon omdat hulle op sistematiese wyse deur politieke maghebbers uitgesluit was van formele opvoeding.” Op hierdie gemene manier pak Koopman die skuld op wittes as daar by nie-wittes bv die onvermoë of gebrek aan toewyding is om te presteer. Talle kere moes ek aanhoor dat hierdie of daardie mens nie die voorreg gehad het om universiteit toe te gaan nie. Ek het daardie voorreg ook nie gehad nie, maar die Unisa-opsie was aan almal beskikbaar en dit was destyds ‘n goeie universiteit.

“Ek kyk nóú nog met hartseer na voormalige wit hoërskole op plattelandse dorpe wat ontoeganklik was vir bruin, swart en Indiër-leerders. Húlle moes na stede en groter dorpe gaan vir onderrig terwyl daar goeie skole in hul tuisdorpe was. Baie kon dit egter nie bekostig om elders te gaan nie.” Wat aantreklik aan daardie skole was, was dat hulle wit was. Namate ‘n onderriginstansie (bv skool of universiteit) ontwit word, is dit geneig om akademies minder begeerlik te word. Dit is bv die geval met Koopman se werkplek, die Universiteit Stellenbosch. Sodra as beleid aanvaar word dat akademiese verdienste nie van deurslaggewende belang by studente-toelating en die aanstelling en bevordering van dosente is nie, is daardie universiteit akademies noodwendig op die afdraand.

Wat tuisdorpskole betref, is die omgekeerde van die vorige situasie nou die geval. Baie tradisioneel blanke skole, in die stede en op die platteland, is sedert 1994 kultureel dermate getransformeer dat die ouers van blanke skoliere hulle kinders nie plaaslik kan/wil laat skoolgaan nie. Klein wit kindertjies moet noodgedwonge op ‘n vroeë ouderdom vir skoolbywoning hulle ouerhuise verlaat en in vreemde omstandighede gaan loseer. Bywoning deur hulle kinders van daardie private of openbare skole verg deesdae groot finansiële en ander opofferings van blanke ouers. Dít terwyl die blankes plaaslik eie skole gehad het wat hulle met groot finansiële en ander opofferings uitgebou het. Deesdae word daardie skole verswelg deur elemente wat in werklikheid geen regmatige aanspraak daarop het nie; elemente wat hulle die reg toe-eien om bv af te breek wat met groot moeite en sorg oor dekades deur blankes opgebou is.

As jy nie-wit is, mag jy maar maai waar jy nie gesaai het nie. Enersyds is hierdie situasie die gevolg van die onnodige, onetiese, mandaatlose, algehele politieke magsoorgawe. Andersyds is dit omdat die ANC-regering geen erkenning gee aan die eie, gesonde, ryke en maklik onderskeibare kultuur van blankes en in die besonder van Afrikaners nie. In hierdie verband kan Koopman gerus vir die ANC oor sensitiwiteit preek. Pleks daarvan soek hy eerder skoor met die blankes.

Trompsburg se hoërskool is ‘n tipiese voorbeeld van ‘n skool wat verswart het. Dit het “Trompsburg High” geword. Daar is ruite wat stukkend gegooi en nie vervang is nie en eerder met karton gelap is. Die swembad is leeg. Hierdie waarnemings kom van Karel Schoeman (Die laaste Afrikaanse boek, Kaapstad: Human & Rousseau, 2002, p 651), ‘n Katoliek wat eerder Nederlander as Afrikaner is. Die werklikheid van die nuwe Suid-Afrika het hom tot herbesinning gedwing. Schoeman skryf dat “die land waarvan ek onnadenkend en as vanselfsprekend geglo het dat dit myne is, nie meer myne is soos ek gemeen het nie, dat die blankes hier oornag irrelevant geword het, die Afrikaners uitgeskuiwe” (p 620). Daar is “weemoed by die besef van wat daardeur onvermydelik verlore gegaan het” (p 621). “Ek sou vandag nêrens anders wil wees as waar ek my bevind nie, in die land wat vir my nog altyd die vertroudste is, ook al sien ek hoe dit daagliks minder herkenbaar word rondom my” (p 622). “Soos ‘n argeoloog soek ek die restante aan die hand waarvan my verbeelding die vervloë ou boerewêreld kan laat herleef wat in my eie tyd reddeloos tot niet gegaan het” (p 674).

Onlangs was daar ‘n bohaai oor ‘n private skool wat aparte klasse vir wittes en swartes gehad het. Swart ouers het daarop aangedring dat al die klasse etnies gemeng moet wees. Waarom sou swartes rasse-integrasie vereis as daar voortdurend beweer word dat blankes slegte mense is? Het ons hier uiteindelik ‘n erkenning dat blankes voortreflik is en as rolmodelle vir nie-wittes dien? Daarom was daar van die ouers se kant nie beswaar teen die feit dat al die onderwysers blank is nie. Van owerheidsweë is daar egter gepoog om swartes te bemagtig deur daarop aan te dring dat swartes as onderwysers aangestel moet word. Maar op grond waarvan moet daar aan swartes se wense gehoor gegee word, terwyl die blanke ouers se voorkeur vir aparte klasse geïgnoreer en as “rassisties” geëtiketteer word? Die swartes se eis kom neer op die ontkenning van vryheid, wat veronderstel is om ‘n kenmerk van die nuwe Suid-Afrika te wees. Die meerderheid kinders in dié skool is glo swart, wat dui op die mate waarin swart ouers deur die ANC-regering se rassistiese beleid van regstellende aksie finansieel bevoordeel word; dermate dat hulle in groter mate as wit ouers die tariewe van ‘n private skool kan bekostig. Ek het groot begrip vir die standpunt van die wit ouers en onderwysers wat meen dat kulturele soort met kulturele soort behoort te assosieer. Wat het van die vryheid van assosiasie in die veel geprese grondwet geword? Gedwonge rasse-integrasie bring mee dat daar in elke klas enkele wit kinders in ‘n see van swartes sal wees. In Amerika word swartes as ‘n minderheidsgroep die reg gegun om hulle apart uit te leef (bv in eie woongebiede, skole en universiteite) as hulle dit so verkies. Waarom is dieselfde vergunning in die nuwe Suid-Afrika vir blankes as ‘n minderheidsgroep ontoelaatbaar? Dit is opvoedkundig sekerlik ongewens as jong wit kinders sielkundig soos Piet Retief en sy manskappe voel toe hulle hulle in Dingaan se kraal bevind het.

Koopman borduur polities korrek voort: “Uiteraard was daar ook wit mense wat nie geleenthede tot studie gehad het nie, maar die sistematiese uitsluiting het veral ten opsigte van ander groepe gegeld. Dit het ook meegebring dat vroue van alle rasse, maar veral swart, bruin en Indiër-vroue, nie dieselfde geleenthede as veral wit mans gekry het nie.” Hier is al die gewone gemeenheid in ‘n neutedop saamgevat. ‘n Mens hoef egter nie te wag op iemand anders om aan jou ‘n geleentheid te bied nie. ‘n Mens moet liefs nie van die standpunt uitgaan dat ander mense jou iets skuld nie. Deur vindingrykheid, ywer, toewyding, ens, kan jy self geleenthede skep.

“Kundigheid wat oor kleur- en gendergrense gedeel moet word, moet sensitief wees vir dié pynlike geskiedenis. Daardie kundigheid moet gedeel word met nederigheid en in erkenning van die onontwikkelde potensiaal van andere. Die informele en selfs sogenaamde inheemse kennis, sowel as die lewenservaring en wysheid van die ander, moet ook waardeer word.” Dit is baie duidelik dat ‘n bevrydingsteoloog sonder heiligheid hier aan die woord is. Eintlik val hy heeltemal uit die minibus. Hoe sou sensitiwiteit vir ons “pynlike geskiedenis” ons help om bv Eskom reg te ruk? Hoe sou potensiaal eerder as werklike prestasie ons hiermee help? Ons kan inheemse kennis, lewenservaring en wysheid maksimaal waardeer sonder dat dit ons sal help om van bv Eskom weer ‘n betroubare leweransier van elektrisiteit te maak.

In Amerika ontvang (swart) studente op skool en universiteit ekstra krediete/punte vir “lewenservaring”, wat dikwels op niks anders neerkom nie as dat hulle al geboorte geskenk het. Klaarblyklik het Koopman geen beginselbesware hierteen nie. Daardie kundigheid wat volgens hom in nederigheid gedeel moet word, verwys na die vermetele aanspraak dat wittes swartes welwillend moet oplei sodat die wittes uit hulle poste gestel kan word; poste wat dan deur daardie einste swartes ingeneem word. Dit is iets wat dikwels in die nuwe Suid-Afrika gebeur en waarteen polities korrek nie beswaar gemaak mag word nie. Vir my lyk dit na ‘n onetiese wanpraktyk.

“Selfs al sou daar geen sistematiese uitsluiting wees nie, moet kennis steeds met sensitiwiteit en nederigheid gedeel word. Ons weet, saam met die apostel Paulus, ons ken net ten dele. Hoe meer ons in kennis groei, hoe meer ontdek ons hoe groot die lewenswerklikheid is, en hoe min ons eintlik weet.” Dít behoef geen betoog nie. Koopman het geïllustreer hoe min hy weet en hoe moedswillig en eensydig hy is.

“Diegene wat agterstande ten opsigte van formele kundigheid het, moet ook gesonde sensitiwiteit aan die dag lê. Hulle moet naamlik besef dat toegang tot opleidingsgeleenthede nie genoeg is om kundigheid te verwerf nie. Geleenthede sonder toewyding en harde werk bring nie kundigheid nie.” Koopman kon bygevoeg het: Deel van die gesonde sensitiwiteit oor agterstande in formele kundigheid vereis dat daar nie oor formele kwalifikasies gelieg word nie.

“En veral bekleërs van sleutelposte kan met groter doelgerigtheid en vrymoedigheid gebruik maak van tersaaklike kundigheid wat met sensitiwiteit en nederigheid aangebied word. Ons land het dit broodnodig.” In sy rubriek word sensitiwiteit en nederigheid sekerlik oorbeklemtoon. Wat doelbewus verswyg word, is hoe broodnodig die bewese (nie potensiële nie) kundigheid en toewyding van blankes vir hierdie land is. As onsalige bevrydingsteoloog kies Koopman liewer sy gebruiklike opsie, naamlik om wittes te kritiseer en verwyt.

Die twee rubrieke wat hier bespreek is, gee aan Praag-lesers ‘n aanduiding van waarmee die lesers van Die Burger week na week gekonfronteer word. Dié rubrieke is simptomaties van ‘n groter euwel, naamlik linkse propaganda, wat eintlik ‘n vorm van lugbesoedeling is. Afrikaners word doelbewus kultureel verarm. In hierdie verband het die gedagte onlangs by my opgekom dat die dramas van William Shakespeare (1564-1616) dikwels onder ons aandag gebring word, maar nooit dié van Joost van den Vondel (1587-1679) nie. Toe ek destyds sulke literêre produkte bestudeer het, het Vondel se werk my diep beïndruk. Waarmee word ons deesdae eerder in die massamedia gekonfronteer? Met kultuurvreemde uitbeeldings van lokasiana op bv die televisie en die verhoog.

Doelbewuste eensydige misleiding deur Naspers-joernaliste en hulle meelopers

Na verloop van ‘n kwart eeu het 2 Februarie vandeesweek aan Naspers-joernaliste en hulle meelopers die geleentheid gebied om hulle linkse politieke eensydigheid en gebrek aan doodgewone integriteit met oorgawe uit te stal. Dit is nie die moeite werd om die artikels van mense soos Gert Coetzee, Henry Jeffreys, Leopold Scholtz, Charles Smith en Christi van der Westhuizen indiwidueel te ontleed nie. Ander dergelike artikels het ook verskyn. Dit lyk na ‘n georkesteerde poging om FW de Klerk so goed moontlik voor te stel. Wat hulle onlangs na aanleiding van De Klerk se 1990-toespraak geskryf het, is soortgelyk aan wat De Klerk self ter regverdiging van sy dade te sê gehad het. Dat sy opmerkings in swak smaak is, soos ook sy hunkering na onverdiende erkenning en nodelose verering, behoef geen betoog nie.

Wat van belang is, is nie wat hierdie mense propageer nie, maar wat hulle doelbewus verswyg. Hulle uitgangspunt is dat nie met die ou Suid-Afrika voortgegaan kon word nie, dat die land om te oorleef internasionaal aanvaarbaar gemaak moes word en dat die land nou danksy De Klerk op ‘n beter grondslag as voorheen funksioneer. Daardie grootse staatsman het ons glo gered van ‘n burgeroorlog-bloedbad. Ons moet hom glo ewig vir sy versiendheid dankbaar wees. Wat sleg in die nuwe Suid-Afrika is, is glo nie weens die foutiewe grondslag nie maar eintlik maar net omdat die ANC op die oomblik nie baie goed regeer nie. Dat die ANC hom uitstekend van sy taak kan kwyt, blyk glo uit die tyd toe die ikoon Nelson Mandela aan die bewind was. (In werklikheid het dinge toe beter gelyk omdat selfs die ANC nie dadelik alles kon laat verval wat oor drie en ‘n halwe eeue tydens die blanke bewind opgebou is nie.)

Wat nie een van hierdie elemente aanspreek nie, is of De Klerk eerbaar opgetree het. Is dit in orde dat hy in die 1989-verkiesing die blanke kiesers nie oor sy planne ingelig het nie? Is dit aanvaarbaar dat hy sy beloofde magsdeling, met wigte en teenwigte, in algehele magsoorgawe getransformeer het? Is dit maar reg dat hy sy plegtige belofte tydens die 1992-referendum, dat hy die uitslag van sy onderhandelings aan die blanke kiesers vir goed- of afkeuring sou voorlê, verbreek het? In minstens hierdie drie opsigte het De Klerk mandaatloos en dus immoreel gehandel. Dit bring mee dat hy die blanke kiesers in die algemeen nie vir die onverkwiklike werklikheid van die nuwe Suid-Afrika verantwoordelik kan hou nie. De Klerk moet die hoofverantwoordelikheid aanvaar, maar hy kan ‘n bietjie van daardie grondige onverantwoordelikheid afskuif op die klein groepie Afrikaanse blankes wat sy medepligtiges was.

Wat ook verswyg word, is De Klerk se absolute onbeholpe hantering van die onderhandelings. Hy was gepreokkupeer met persoonlike probleme en het die onderhandelings grootliks aan onbekwames toevertrou. Daarmee word nie te kenne gegee dat De Klerk self beter sou gevaar het nie. Hy het gewoon nie genoeg insig gehad om te besef watter perd hy opgesaal het nie. Hy het in die waan verkeer dat die nuwe Suid-Afrika vry van geweld en nie- (of selfs anti-) kommunisties sou wees. Ons huidige situasie bevestig dat De Klerk in minstens hierdie twee opsigte nie ‘n versiende staatsman was nie. Anders as met PW Botha het Nelson Mandela geen (of min) respek vir De Klerk gehad nie. Dit is nie net my waarneming nie. Dit word deur meerdere bronne bevestig. Dit kan toegeskryf word aan Botha se weiering om sy mede-blankes te benadeel, terwyl aantasting van die blankes se belange vir De Klerk geen beletsel was wanneer hy aan die opportunistiese eise van die ANC toegegee het nie.

De Klerk is herhaaldelik gewaarsku dat nie met terroriste onderhandel word nie; dat hulle ten minste eers geweld moet afsweer. Toe die ANC weier om geweld af te sweer, het De Klerk as beterweter goeie raad geïgnoreer en dit so aanvaar. Aanvanklik sou ook nie met kommuniste onderhandel word nie, maar ook hier het De Klerk toegegee, want wat bly van die ANC oor as die kommuniste onttrek word? Hierdie aanloop het die aard van sy verdere onderhandelings gekarakteriseer; dat van sy een toegewing na sy volgende toegewing “gevorder” is. Hierdie toegewings is “deurbrake” genoem. De Klerk het self sy tafel so gedek omdat hy opsluit met geswore geweldenaars wou “onderhandel”. Male sonder tal is hy met die hervatting van geweld afgedreig totdat die ANC sy sin gekry het.

De Klerk was veronderstel om vanuit ‘n magsposisie te onderhandel. Hy kon reken op die steun van die beste weermag in Afrika en een van die bestes in die wêreld, veral wat die bestryding van terrorisme betref. Die ANC het gesit met terreurbendes wat in ondoeltreffendheid en lafhartigheid uitgemunt het; vandaar hulle voorliefde vir sagte teikens. Magsdeling sou haalbaar gewees het as daar sterk en voltydse blanke leierskap was. Dinge soos die volgende sou geredelik moontlik gewees het: die verskansing van minderheids- en kulturele regte, insluitende die posisie van Afrikaans; ‘n gewaarborgde getal/persentasie setels vir blankes in die parlement; vetoreg; ‘n absolute verbod op rassediskriminasie; amnestie aan lede van die veiligheidsmagte, ens. Dat ons deesdae steeds en herhaaldelik hoor van “apartheidsmisdadigers” en (feitlik) nooit van die misdade van “vryheidsvegters” nie, dien as klinkklare bewys van die mate waarin De Klerk gefaal het.

In vele opsigte het De Klerk klaaglik misluk en verdien hy nie om vereer te word nie; des te meer omdat wat hy geskep het, ‘n onomkeerbare wanprestasie is. Sonder ‘n woord van kritiek het die genoemde joernaliste die krane tot lof van De Klerk oopgedraai. Waarom het hulle geen poging aangewend om ‘n gebalanseerde beeld aan hulle lesers voor te hou nie? Omdat polities korrekte eensydigheid van hulle verwag word, hulle daarvoor vergoed word en hulle daarmee kan wegkom. Hulle is daarop ingestel om propaganda te lewer wat hier en nou deur die lesers verorber word. Hulle bekommer hulle nie oor wat op langer termyn van hulle brousels gedink gaan word nie. Etiek/moraliteit knaag ook nie aan hulle gewetes nie.

Harry Booyens oor die AmaBhulu, die Afrikaners

Kort nadat David James Smith se boek, Young Mandela (2010), verskyn het, was dit vryelik in plaaslike boekwinkels beskikbaar. Opvallend was die gebrek aan resensies, terwyl ‘n oorvloed boekbesprekings gepubliseer word van werke waarin Nelson Mandela gunstig voorgestel word. Weens propaganda is die publiek gekondisioneer om belang te stel in Mandela as vredesikoon en versoener. Hulle hou van sy beeld as iemand wat nie ‘n vlieg skade sou aandoen nie. Die oorgrote meerderheid Suid-Afrikaners weet nie waarom Mandela tronkstraf uitgedien het nie. Smith se boek bevat daardie inligting, maar dit is nie in aanvraag nie. Die media-geskepte mite word verkies. “Oddly, no-one now seemed to remember why he had been jailed in the first place and the myth was invented that he had been jail for a quarter of a century for no good reason” (Booyens, bron hieronder, Kindle 16955). “In few areas of human endeavor is the selective blindness and deafness of Western media as vividly clear as in the matter of their treatment of Rolihlahla Mandela” (13659). Dit geld ook die plaaslike media in die nuwe Suid-Afrika. Spoedig was talle eksemplare van Young Mandela as uitgooiboeke teen afslagpryse in die boekwinkels beskikbaar.

Dan Roodt het Praag-lesers onlangs daaraan herinner dat daar geen belangstelling in die plaaslike boekhandel was om Jared Taylor se boek, White identity (2012), in voorraad te hê nie. Ilana Mercer se Into the cannibal’s pot (2011), wat groot aktualiteit vir Suid-Afrikaners het, het ek ook nog nooit in ons boekwinkels gesien nie. Ek het toevallig bewus van die bestaan van die boek op die Amazon-webwerf geword en dit bespreek (Praag 29.12.2013). Harry (Herman) Booyens (gebore in 1953) se AmaBhulu: The birth and death of the Second America (Vancouver: Cliffwood Fogge, 2013, 632p; Amazon-Kindle $13.67) is ‘n jaar na publikasie in ‘n lesersreaksie op Praag onder my aandag gebring. Dít terwyl ek probeer om goed ingelig oor nuwe boeke te wees. Hierdie slapbandboek is nie by Kalahari, ‘n Naspers-onderneming, beskikbaar nie, maar wel by Loot teen R511. Naas Kindle is ander e-formate teen billike pryse beskikbaar. Op die Amazon-webwerf is daar ‘n hele aantal resensies.

Dit lyk asof doelbewus probeer word om nie-polities korrekte literatuur uit die openbare domein te weer. Egte Afrikaners sou veel slegter daaraan toe gewees het as elektroniese publikasie nie bestaan het nie. Praag is eintlik ons enigste betroubare inligtingsbron oor bv plaasmoorde.

Die historikus Hermann Giliomee se Die Afrikaners (2003 – daar is ‘n Kindle-weergawe), ook in Engels beskikbaar, word as die standaardwerk oor hierdie onderwerp beskou. Booyens se AmaBhulu, geskryf deur ‘n “defence and aerospace physicist”, behoort myns insiens as ‘n noodsaaklike aanvulling gelees te word. Dié boek is oor ‘n tydperk van sewe jare uitstekend nagevors en gedokumenteer. Vir ‘n opsomming van die inhoud kyk www.amabhulu.com. Dié samevatting gee ‘n aanduiding van die omvang van die werk, maar lees baie oninteressanter as die teks self. In hierdie rubriek is dit uiteraard onmoontlik om reg aan alle aspekte van hierdie omvattende boek te laat geskied.

AmaBhulu verwys na die “White Tribe of Africa”, spesifiek die Afrikaners. Dié woord kom voor in die ANC se MK-lied, wat deur bv Nelson Mandela (17097) en Jacob Zuma (19299) gesing is: “We are resolved to kill the amaBhulu” (13638) of: “‘We have pledged to kill the whites’ (bulala amaBhulu) [bulala = kill, 17097] … This position of the ANC was based exclusively on a racial prejudice that simply presumes that Africa belongs to the Ba’Ntu” (14148). Wanneer haatpraakklagtes teen anti-blanke liedere gelê word, bv Jacob Zuma se geliefkoosde strydlied, “Bring me my machine gun” (18920), is die verweer egter dat hulle “just rhetoric” en “cultural heritage” is (18237).

By “Afrikaners” sluit Booyens in die Britte, bv die setlaars van 1820 en later, en ander Europeërs wat hulle met die kultuur en lot van die Afrikaners vereenselwig het. “The Brits learn reality soon enough when they actually settle in Africa” (13902). Die newetitel van die boek verwys na Thomas Pringle, die Britse vlootbevelvoerder, se opmerking in 1797 toe hy die vrees uitgespreek het dat die Kaap die “Second America” in die oë van die Britte kon word (2154). Dit slaan ook op die feit dat Suid-Afrika in die 20ste eeu vir Afrika was wat Amerika vir die wêreld was (74, 15689). Albei was in hulle konteks leidende moondhede, maar albei het sedertdien baie van hulle glans verloor. Hierdie assosiatiewe verhouding is nie vergesog nie. Reeds in 1776 het Adam Smith geskryf:

“The discovery of America, and that of the passage to the East Indies by the Cape of Good Hope, are the two greatest and most important events recorded in the history of Mankind” (33).

Wat Booyens gedoen het, was om sy en sy vrou se familiegeskiedenisse oor twaalf voorgeslagte in Europa tot selfs voor 1652 na te spoor, asook in Amerika en selfs in die Ooste, en daarna aan die Kaap en in die res van Suid-Afrika. Hierdie inligting word interessant aangebied; op so ‘n wyse dat die leser besef hierdie mense het nie in die sepia-kleurige vae verlede van ou foto’s gelewe nie, maar dat hulle almal eens as lewende mense van vlees en bloed in die helder sonlig gewandel het. Baie van hulle is uitgemoor. Die boek word opgedra aan “those many thousands who gave their lives for the Dream of Western Civilization in Africa” (32). Hierdie genealogiese inligting verskaf ‘n persoonlike, menslike dimensie aan die teks. Die hoofklem val egter op die omstandighede waarin en die gebeure waartydens hulle gelewe het. Die teks is wesenlik ‘n “350-year journey through the history of South Africa” (77).

Suid-Afrikaanse geskiedenis word verstaanbaar gemaak met verwysing na wat in bv Europa gebeur het. Dikwels is die verwysings egter ook na Amerikaanse geskiedenis. Die outeur het hom ten doel gestel om die ooreenkomste tussen Suid-Afrika en Amerika, maar ook die belangrike verskille, onder die aandag van veral Amerikaanse lesers te bring. “I am simply dumbstruck by the ignorance of the ordinary American on almost all matters outside the United States” (15480). Van deurslaggewende belang is om dit by Amerikaners tuis te bring dat inheemse swartes in Suid-Afrika, anders as in Amerika, nooit deur die blankes verslaaf is nie. Die Xhosas het wél die Fingo’s verslaaf. “They were the only indigenous nation of South Africa ever to be enslaved, and they were enslaved by their fellow black men” (4769). Die Suid-Afrikaanse blankes hoef dus sekerlik nie in dieselfde mate as die wit Amerikaners skuldig te voel en te probeer vergoed nie. In albei lande was daar bevryde slawe wat self slawe besit het. Blanke slawerny in Noord-Afrika gedurende hierdie selfde tyd word ook gerieflikheidshalwe meesal verswyg. Lees bv Giles Milton se boek, White gold: the extraordinary story of Thomas Pellow and North Africa’s one million European slaves (2004).

‘n Ander belangrike verskil tussen Suid-Afrika en Amerika is dat swartes in Afrika Afrikane is, terwyl dié in Amerika nie werklik “African-Americans”, soos hulle genoem wil wees, is nie maar “black Americans” (4567, 15506). Die verskil tussen die twee het duidelik in Liberië geblyk toe daar van 1821 af tot 1980 min assosiasie tussen en wedersydse waardering van die inheemse swartes en die swart setlaars uit Amerika was (8487, 15402). As ‘n teenhanger vir “Black Americans” noem die outeur homself ‘n “White African” (15506). Hy vind dit egter nie altyd maklik om hom met Amerikaanse swartes te vereenselwig nie. Byvoorbeeld: “We find the degree of moaning and wailing and lamenting and crying and general effusion of emotion desperately uncomfortable” (15587).

“The historic parallels between the United States and South Africa are obvious: founding by the Dutch, a company government, invasion by the British, fights for independence from an imperial master, a frontier society from all over Europe and clashes with indigenous people. However, there is one area in which they differ deeply and profoundly, and that is the matter of the relation between races … Given the deep emotions surrounding the American Civil War [1861-1865], Americans wrongly apply their historical experience in the matter of slavery to South Africa. While the abolition of slavery was the justification the Union [die noordelike state, die oorwinnaars] gave for the war, the miserable lot of the American Black people for the following hundred years hardly seemed to lend credence to the argument … the position of these people would get progressively worse … In this civil war and its aftermath in the South, we may find much of what would eventually drive the policy of the United States towards South Africa in the 20th century. While the relationship between White and Black in the United States was that of master and slave, that in South Africa was one of competing civilizations and cultures” (9161).

Die kern van hierdie standpunt word later soos volg herhaal:

“The United States is struggling with a uniquely toxic mix of ignorance, racial prejudice, and guilt. It is quite obvious that the American concept of race is one based on a history of slavery and prejudice, while the South African one is based on fear of a competing civilization and culture and centuries of armed conflict” (15495).

Dat daar groot kulturele verskille tussen wittes en swartes is, kan sonder meer aanvaar word. Ek het egter my bedenkinge as Booyens, soos pas aangehaal, in hierdie konteks meer as een keer na “competing civilizations and cultures” verwys. In die Westerse sin moet beskawing liewer nie te berde gebring word nie. Vergelyk die moord op die non Mary Aidan in Duncan Village, Oos-Londen, in 1952. Drie eeue na die landing van Jan van Riebeeck aan die Kaap is daar by daardie geleentheid kannibalisme/mensvleesetery gepleeg (12657, 12685, 14990, 15344). Dink ook aan die latere halssnoermoorde: “‘Necklacing’ is the uniquely ANC-formulated method of hanging tires around a tied victim, dousing the person in gasoline, and setting it all alight. As the victim burns to death in indescribable agony, coated in melting flaming rubber, the participants dance and ululate” (15979).

Anders as die plaaslike swartes, karakteriseer Booyens die Amerikaanse swartes as mense “who know no other language than English, have only one wife [vergelyk Jacob Zuma], no tribe, no AbaKhwetha [inisiasie-rituele], no witchdoctors, no muti and are strongly Christian … It is also clear that they are proud to be Americans and do not see white Americans as an enemy to be driven from the continent of America” (15500). Die PAC se APLA se slagspreuk, “One settler, one bullet”, is by geleentheid soos volg verduidelik:

“Any white person in South Africa was regarded as a settler and if we came across any settler during our operation, they had to be killed or injured” (17159).

“Martin Luther King had elected to work up the fervor in the United States by trying to draw inappropriate parallels between South Africa’s race problems, which were based on huge cultural differences and demographic considerations, and those of the Civil Rights Movement in the United States [in die jare vyftig en sestig], which were based on a legacy of slavery and color prejudice” (13765). Richard Nixon (die Amerikaanse president, 1969-1974) het in 1980 tereg aan die Amerikaners gesê: “We are hardly free enough of sin to cast the first stone – or even the second” (14816, 15339). Nog ‘n verskil tussen Amerika en Suid-Afrika is dat die meeste van die swart tuislande in die vrugbare, waterryke oostelike helfte van Suid-Afrika was. “Nothing kept the amaXhosa inhabitants from turning this region [die Transkei en Ciskei] into heaven on Earth, except themselves” (15165). Daarteenoor behoort Booyens die feit te beklemtoon dat die Amerikaanse reservate vir die inheemse Indiane in onherbergsame gebiede geleë is (maar hy het eintlik met die Amerikaanse swartes te make).

Wat die Britte betref, maak Booyens die treiterende rol van die sendelinge van die London Missionary Society baie duidelik, bv hulle beïnvloeding van die Britse regering (plaaslik en in Londen) ten koste van die Afrikaners, “the [first] outer wall of Western Civilization” (3443). Dié muur het in 1990/1994 geval. Israel is die “second outer wall” wat weens die ruggraatloosheid van die Weste besig is om te verkrummel (19494). “The entire Western Civilization has lost its edge and is losing its place in the world” (19499). Die invloed van die genoemde Britse sendelinge was een van die oorsake van die Groot Trek. Die trekkerleier Piet Retief het dit soos volg gestel: “We complain of the unjustifiable odium which has been cast upon us by interested and dishonest persons, under the cloak of religion, whose testimony is believed in England to the exclusion of all evidence in our favour” (5673). Die sendelinge was aanhangers van Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) se leer van die edele barbaar. Hulle “elected to make the Cape their target for seeking their personal absolution from their nation’s sins in Africa [bv die slawehandel en slawerny] at any cost” (2789). “The true enemy of the white man in Africa was white men in Europe who lived in safety and comfort while they moralized about those of their fellow Western Christians desperately fighting for their own existence” (4918).

Booyens argumenteer selfs dat die Suid-Afrikaanse swartes “had no more in common with the black people of America than what the white people of South Africa had. In fact the whites of South Africa had more in common with Black Americans – both had slave ancestors” (11183). Daar word nie weggeskram van die geringe mate van nie-blanke bloed wat daar in Afrikaners, insluitende die outeur se voorgeslagte, is nie. Dít was eerder vanweë verhoudings met Oorsterse slawe as met die Khoi-San, omdat die kulturele gaping kleiner was. “It is a stark irony that it is the white population of South Africa that has ancestors that were slaves of the Dutch, and not the country’s black population” (852).

Die outeur se eggenote se nooiensvan is Basson. Heelwat genealogiese inligting oor die Bassons word verskaf. Ek wonder of Adriaan Basson hierdie boek sal lees. Reeds as student was hy ten gunste van die afskaling van Afrikaans as onderrigmedium aan die Universiteit Stellenbosch (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 226). Hy toon ook geen groot voorliefde vir (tradisionele) Afrikaners nie. As Basson Booyens se werk lees, kan dit hom dalk tot beter insigte bring. Hy kan dan selfs die boek hartlik by Beeld-lesers aanbeveel pleks van dit dood te swyg.

Die voetnote en bibliografie toon dat ons hier met ‘n uitmuntende wetenskaplike werk te make het. Die outeur het baie van die betrokke plekke in Europa en Suid-Afrika besoek, foto’s geneem en hulle as illustrasies gepubliseer, asook bv landkaarte. Die outeur noem homself “a bit of an artist” wat kan teken en skilder (13923). In die Kindle-weergawe kan al hierdie illustrasies skermgrootte gemaak word deur daarop te klik. Die inligting word uit die oogpunt van Afrikaners aangebied en soms met begrypbare emosie. Byvoorbeeld, oor die dood van sy Oupa Kotie Myburgh in 1969 skryf Booyens: “Forty years later I shall thank God that he did not live to see the future of his country and people” (13973). Sy benadering tas egter nie die akademies-wetenskaplike integriteit van die boek aan nie. Die outeur het bv by voorkeur bronne gebruik wat nie Afrikaner-partydig is nie. Dit is so ‘n uitsonderlik verdienstelike werk dat historiese en genealogiese verenigings verplig behoort te voel om die boek te bekroon en die outeur met toekennings te vereer.

Van landkaarte gepraat. Figuur 2-4 is ‘n belangrike landkaart (686). Dit toon dat die oostelike helfte van Suid-Afrika 350 millimeters en meer reën jaarliks ontvang en die westelike helfte minder. Swartes het hulle tradisioneel in die oostelike helfte gevestig, terwyl die Khoi-San – en van 1652 af die blankes – hulle aanvanklik in die droër westelike dele bevind het (figuur 2-5, 698; ook figuur 2-7, 741). Dieselfde feite word in talle bronne, bv met kaarte in Louis Changuion se Omstrede land (2011), gevind. Dit verhoed die ANC egter nie om telkens die leuen te verkondig dat Suid-Afrika aan die swartes behoort nie. Nelson Mandela het in 1964 aan die einde van die Rivonia-verhoor op sy kenmerkende arrogante manier gesê: “The people [swartes] would fight the white man and win back their country” (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 433). Jacob Zuma het hierdie leuen onlangs doelbewus herhaal. Die DA-bewind in die Wes-Kaap word deur hom as nie-swart regering beskou: “Die mag kan nie bly in die hande van dié wat nie die regmatige erfgename is nie. Gee dit terug vir die regmatige eienaars” (Die Burger, 7 Januarie, p 2). Booyens: “The ANC most certainly did not present to white South Africans any way to view a future” (15348).

Figuur 16-9 is ‘n foto wat die groot getal dooie Britse soldate in ‘n loopgraaf na die Slag van Spioenkop toon (9988). In die teks word beskryf hoe die Boere hierdie groot oorwinning bewerkstellig het. Ek het dié foto ook al in ander bronne gesien en dáár word ook gemeld dat dit dooie Britte en nie Boere nie is. In Rebecca West se boek, 1900 (London: Weidenfeld & Nicolson, 1996, p 10) is daar dieselfde foto, met as byskrif: “Boer dead after the fierce and confused fighting at Spion Kop, Natal, 24-5 January 1900” (p 11). Ook hier kan sommige Britte nie vertrou word nie.

British_casualties,_Spionkop,_1900 — Dooie ‘Boere’ by Spioenkop. Foto: Wikipedia

Ek was altyd ‘n aktiewe leser wat elke jaar baie boeke lees. Booyens se boek is van die beste wat ek ooit gelees het. “Beste” in die sin dat dit deeglik nagevors en maklik leesbaar en interessant geskryf is; dit oor ‘n onderwerp handel waarin ek belangstel; dit my kennis en insig baie verruim het oor ‘n onderwerp waarvan ek gedink het dat ek heelwat weet, ens. Ek het bv sewe jaar lank aan die Tjoemie-rivier, ‘n tak van die Keiskamma, wat in die 19de eeu die Kaapse oosgrens was, gewoon en die geskiedenis van daardie gebied redelik goed leer ken. Maar nêrens is daardie streek se historiese omstandighede so helder onder my aandag gebring soos in Booyens se boek nie. Dieselfde geld die Groot Trek, die veldslae wat daaruit gevolg het en die twee Vryheidsoorloë wat Afrikaners teen die Britte geveg het. Veral tydens die guerrillastryd in die tweede deel van die Anglo-Boere-oorlog het die Britte onvergeeflike misdade teen die Afrikaners gepleeg. Danksy Booyens se teks is dit die eerste keer dat ek werklik verstaan waarom my ouma so sterk teen “die Engelse” gekant was.

Heelwat nuwe insigte is aan hierdie leser in die Angolese oorlog gee, danksy die outeur se grondige kennis van wapentuig en sy eerstehandse kennis van die terrein. Nêrens verdoesel hy die rol van nie-wittes nie, bv Bataljon 32 (kyk bv Piet Nortjé se uitstekende 2010-boek oor hierdie onderwerp, beskikbaar in bv ‘n Kindle-weergawe). Booyens se boek bevestig wat ek in breë trekke geweet het, vul dit aan en stel dinge in perspektief. Soms sou ek sake ietwat anders vertolk het, die klem anders geplaas het, maar dit doen nie afbreuk aan die integriteit van die skrywer en sy gesonde lojaliteit teenoor Afrikaners nie.

“Since 1814 the Afrikaner has had nowhere else to go. That was the date on which he ceased to be a ‘settler’ or a ‘colonist'” (3513). Ander bronne verskaf ‘n vroeër datum, selfs 1657 toe die eerste Vryburgers grond ontvang het. Later skryf Booyens: “There will never be a ship for us. There is no-one on Earth who will take us in. We have no friends. We are all alone. We have no other home” (14291). Vergelyk dit met bv die ANC, kommuniste en joernaliste se retoriek teen blankes of Afrikaners as kolonialiste, imperialiste, rassiste (14583) en fasciste (14762) of Nazi’s (17103).

Die Britse owerheid was geneig om partydig kant vir die nie-wittes teen die wittes te kies. Byvoorbeeld, in die 19de eeu het George Thomas Napier die Afrikaners beskou as “blood-soaked monsters who are hell bent on implementing slavery” (7693). Die outeur verwys dikwels na “a special British-designed hell” (8412; ook 10429, 10818, ens) wat vir Afrikaners geskep is. Oor die Anglo-Boere-oorlog word gesê: “While the British actively relied on the Christian decency and humane brotherliness of the Afrikaner, the Afrikaner would not be accorded the same consideration in British hands” (10298). Dink bv aan die beleid van verskroeide aarde en die konsentrasiekampe. Timothy Healy het geskryf: “I think these men seem to consider that it is better to be a Boer corpse than a British subject” (10403). “To the Afrikaner, Britain was like a disease that followed them wherever they went; the political equivalent of the Black Death with artillery and a navy” (8563).

Daarteenoor het Arthur Conan Doyle (1859-1930) van die Boere gesê: “Men whom we respected even when we fought with them” (11076). Theodore Roosevelt (die Amerikaanse president, 1901-1909) het in 1910 met verwysing na Kenia geskryf: “There could be no better pioneer settlers than Boers” (11292).

Op 2 Februarie 1990 het FW de Klerk die ontbanning van die ANC, die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, ens, asook ander maatreëls, aangekondig. “They heralded the first permanent subjugation of a non-colonial Western nation to a non-Western one since the Turks were stopped at the gates of Vienna in 1688. To this moment can be traced the helpless condition of white people in South Africa in the 21st century” (16928). De Klerk het sy 1990-ommekeer ‘n “spiritual leap” (16944), pleks van ‘n dwase sprong die afgrond in, genoem. Vir sy onderhandelings met die ANC het De Klerk se keuse op die “lightweight” Roelf Meyer geval, ‘n outjie wat in die Lugmag se koor gesing en as “The Canary” bekend gestaan het (17227).

Booyens en sy gesin het in 2000 na Kanada uitgewyk. In Vancouver verlang hy na wat was. Hy verwys bv na die “much sought after flavor to South African lamb” (8342) van die Karoo en na die vrugte van die Klein Karoo: “All fruit seems to be sweeter here” (8392). Hy verwys na biltong: “the distinctly South African air dried unsmoked beef jerky that Mark Twain [1835-1910] said he loved so much” (9585). Die blanke diaspora “realized the country they had loved and built was no more. In its place was something of great evil that stalked them in their nightmares” (19373). “The loss of their country has been an exceedingly painful experience for Afrikaners. This is certainly true for those remaining in what has become the hollowed-out rotting carcass of South Africa” (19378). Die outeur is die burger van ‘n nuwe land wat hy weer “Home” kan noem (19476). Maar die gemis en opoffering is groot. Nadat reën in Kanada geval het, is daar nie ‘n reënvoël soos in Suid-Afrika nie. “For me, the loerie will never sing again” (19481).

Weens bv die ruimtebeperking is dit ongelukkig nie moontlik om in hierdie rubriek ‘n samevatting te gee van hoedanig die nuwe Suid-Afrika is nie. Booyens doen dit uitstekend. Ek gaan ook nie die spesifieke omstandighede skets wat tot Booyens se emigrasie aanleiding gegee het nie. Soos in so baie ander gevalle het dit veral om veiligheid en werksekerheid gegaan. U moet liewer die boek self lees. In sy teks skets Booyens hoe die Britte die Afrikaners tot aan die Kaapse oosgrens en in Natal, die Vrystaat en Transvaal agtervolg en uiteindelik oorwin het. Ek vind dit ironies dat die Britte die outeur tot in Kanada agtervolg het, want toe hy daar burgerskap aanvaar het, was hy verplig om trou aan die Britse koningin te sweer (19456).

Heel aan die begin word Afrika beskryf as “the continent of The Strong Man, a continent where weakness, real or perceived, means death” (129). Dit is eintlik waartoe Westerse beskawing in Suid-Afrika (grootliks) gekom het: “the country is now lost to the West … Those who remain are being systematically subjugated by a culture with a belief system that is anathema to the basic tenets and interests of Western Civilization” (69). Suid-Afrika was “the Western ‘canary in the coal mine’. Failure to learn the correct lessons from this history will doom Western Man, because South Africa was to Africa what the United States has been to the world” (74).

Daar kan redes vir die misverstaan van die geskiedenis van die Afrikaner by bv buitelandse politici en joernaliste wees, hoewel dit nie sonder moedswilligheid gebeur nie. “It would seem that the Media deems murder and torture to be wrong, but somehow attempts to rationalize it when Afrikaners are the victims” (19247). Wat onverskoonbaar is, is dat ‘n klein groepie blanke Afrikaanssprekendes (ek sal hulle nie Afrikaners noem nie), wat hierdie geskiedenis ken, uiteindelik die ondergang van hierdie trotse nasie bewimpel het. Daar is met geweldenaars, soos Nelson Mandela, wat uiteraard geweld ken, onderhandel sonder dat vereis is dat hulle geweld afsweer. Vanselfsprekend kon die sterk Suid-Afrikaanse weermag ‘n troefkaart in die hande van die blankes gewees het. De Klerk se gedrag was hoogs irrasioneel: “Instead of using his highly successful and respected army as a negotiation strength, FW sought to minimize it” (17216). Die vraag wat hom voordoen, is in hoeverre sake deur indiwidue soos George Soros, of instansies soos die Amerikaanse Central Intelligence Agency (CIA), beïnvloed is (Praag 27.10.2013). Vorentoe sal die waarheid weldra geopenbaar word. Ek bly dankbaar dat ek nie die verloëning van my mense op my gewete het nie.

Potchefstroom: Die ondergang van die laaste Afrikaanse universiteitskampus

Van die ergste dwaasheid oor Afrikaans kom soms van Afrikaans-professore. Jakes Gerwel (1946-2012) is ‘n klassieke geval. Hy het die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) van ‘n oorwegend Afrikaanse universiteit tot ‘n eentalige Engelse inrigting getransformeer.

Minder bekend is die Afrikaans-verraad deur die skrywer Ronnie Belcher (1933-2006), eens ‘n hoogleraar in Afrikaans aan die UWK in Bellville en later aan die Universiteit van Bophuthatswana (Unibo) in Mafikeng. Sy argumente is eintlik ‘n samevatting van die drogredenasies wat steeds ten koste van Afrikaans as tersiêre onderrigtaal geuiter word. Hy het dit teen die Universiteit Stellenbosch (US) as Afrikaanse inrigting gehad (Die Burger, 26.02.2002, p 7).

'n Betoging oor taal op die Potchefstroomse kampus — ‘n Betoging oor taal op die Potchefstroomse kampus

Pieter Kapp (Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 81-82) verskaf die volgende opsomming.

“Belcher [het] die reg van Stellenbosch om Afrikaans te mag wees, ontken. Hy het geargumenteer dat die taaldebat aan die US uit pas met die tyd is en vasgekoppel is aan ‘n wit strewe van die verlede om Afrikaans uit te bou. Afrikaans het vandag ‘n baie groter verskeidenheid as vroeër en daarom kan die wit Afrikaanssprekende nie aanspraak maak op die tradisie van Afrikaans en Stellenbosch nie. Afskaling van Afrikaans is die gevolg van nuwe insigte in ‘n universiteit se aard en wese. In beginsel kan ‘n universiteit nie tot een taal beperk word nie. ‘n Universiteit is nie vir [‘n] spesifieke bevolking of taal nie, dit is vir die universitas. ‘n Universiteit dien nie net die gemeenskap waarin hy geleë is nie. Universiteite is deel van ‘n wêreldorde. Moedertaalonderrig geld nie vir universiteite nie. Akademiese voortreflikheid kan hoofsaaklik net deur Engels bereik word. Taal is ‘n saak van aanvraag en voorsiening. Markkragte is ‘n belangriker faktor as taalregte. Afrikaanse vaktaal is nie mededingend genoeg om internasionaal te wees nie. Die grootskaalse afskaling van Afrikaans aan die US sal nie [‘n] verskil maak aan die Afrikaansheid van Stellenbosch nie [!]. Topprestasie is al wat tel en Afrikaans kan net baat by Afrikaanssprekendes wat internasionaal presteer. Daar is baie dinge belangriker vir die behoud van Afrikaans as Afrikaansheid.”

Kapp skryf verder:

“Belcher het drie elemente in die openbare debat gebring wat tot ernstige verdraaiing van die debat sou lei. Hy het die taalstrewe aan ras gekoppel; hy het naïewelik vergeet dat Engelstalige universiteite geensins voldoen aan sy vereiste dat ‘n universiteit nie tot een taal beperk behoort te wees nie; en dat markkragte bepaal dat Stellenbosch Engels moet word omdat Engelse studente in groter getalle na Stellenbosch kom, terwyl hulle dié universiteit gekies het wetende dat hy Afrikaans is en moontlik ook omdat hy Afrikaans is, want daar word hulle werklik tweetalig” (p 82).

Ek het voorheen dikwels oor Afrikaans en ander US-sake geskryf en gaan die besonderhede nie hier herhaal nie. Die feit is dat die US tydens die rektorskap van Chris Brink en veral Russel Botman sterk verengels het. Dat dit strydig is met die stigtingsvoorwaarde van die stigtingsdonateur, Jannie Marais, skeel hierdie ANC-meelopers glad nie. Die US het dermate verengels dat daar die afgelope dekade al hoe meer die neiging was om Potchefstroom as die enigste oorblywende Afrikaanse kampus te beskou. Let wel, kampus; nie ‘n enkele Afrikaanse universiteit het oorleef nie. Ek weet van talle studente uit die Wes-Kaap wat vanweë die begeerte van onderrig in Afrikaans eerder op Potchefstroom as Stellenbosch studeer het.

Wannie Carstens is ‘n Afrikaans-dosent op Potchefstroom. Soos ek by vorige geleenthede aangetoon het, noop sy Damaskus-korset hom om Afrikaansvariasies te oorbeklemtoon, nie-Standaardafrikaans te verafgod en die ontstaan en eienaarskap van Afrikaans by voorkeur aan die Khoi-San en slawe en hulle nasate toe te skryf. Sy standpunt is eerder polities as histories-taalkundig korrek.

Maar ek wil hierdie keer die aandag op sy kollega, Hans du Plessis (van Griekwa-psalms-faam), vestig, wat onlangs oor “Afrikaans en rassisme” geskryf het (Maroela Media 4 Desember). Du Plessis wek die indruk dat hy polities meer redbaar as Carstens is. Tog is daar by Du Plessis dieselfde oorbewustheid van nie-wit Afrikaanssprekendes; dieselfde ongesonde neiging tot oorvergoeding van nie-wittes vir vermeende benadeling, gerugsteun deur grootliks onnodige skuldgevoelens. Die gevolg is dat die blankes se Afrikaans, Standaardafrikaans, die lydende party word, soos in 2014 bedroewend geïllustreer deur die dramatiese agteruitgang van die vooruitsigte van Afrikaans as onderrigtaal op die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-universiteit (NWU).

Du Plessis noem tereg dat diegene wat vir die behoud van Afrikaans veg maklik van rassisme beskuldig word. “Gerugte van ons rassisme het egter een van die gedugste vyande van Afrikaans geword … wat is ‘n sagter teiken as die hart van ‘n identiteit, veral as die hart ‘n taal is.” Afrikaans is myns insiens inderdaad die kern van Afrikaner-identiteit, maar dan voeg Du Plessis onnodiglik en polities korrek by: “veral as die hart ‘n taal is wat nog swaar dra aan ‘n verlede van uitsluiting.” Dieselfde morele verootmoediging ondergrawe sy betoog as hy elke keer wanneer hy die sotlike beleid van elf amptelike tale ter sprake bring, dit nodig vind om ‘n lansie vir die “Khoi- en San-tale” te breek.

Dit herinner aan Leon Wessels wat hoogs in sy noppies was dat sy vriend Cyril Ramaphosa se Venda as ‘n amptelike taal erkenning geniet. Die erkenning van elf amptelike tale was vir Wessels een van sy “lekkerkry-oomblikke” (Vereeniging, Kaapstad: Umuzi, 2010, p 329). Terselfdertyd het die armsalige Wessels die hoofresultaat van die huidige taalbedeling misgekyk: dat tien tale, veral Engels, aan status gewen en net Afrikaans op groot skaal aan status verloor het.

Destyds is al die grondwetlike onderhandelings gevoer toe die blankes, by uitstek Afrikaanssprekendes, op die agtervoet was weens die verradelike situasie (kyk hieronder) waarin hulle hulle bevind het. Wessels skryf: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelings begin het” (p 59). Dit verklaar waarom iemand soos Karel Prinsloo, toe die hoof van die RGN (Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing) se sentrum vir Afrikaans, destyds sy entoesiastiese dankbaarheid uitgespreek het dat Afrikaans darem as een van die elf amptelike tale erken word.

Du Plessis verwys na “die idealistiese elftaaldroom.” Op die Potchefstroom-kampus het Afrikaans volgens hom die sondebok en slagoffer van bewerings van rassisme geword. “Hierdie feit het alles te make met die hegemonie [voorrang/oorheersing] van Engels in Suid-Afrika ná 1994. Daar is geen beter rede om Engels te verhef tot super amptelike taal nie as om te argumenteer dat Engels die enigste deurgang tot transformasie is. Asof al die nie-Afrikaanse kampusse in die land geen vorm van rassisme ken nie.” Du Plessis aanvaar “dat daar nie iets soos ‘n wit kampus in ‘n demokratiese Suid-Afrika mag bestaan nie, en op dieselfde grond, beslis ook nie ‘n swart of uitsluitlik Engelse kampus nie.”

In werklikheid is die tradisioneel swart universiteite egter steeds oorweldigend swart met uitsluitlik Engels as onderrigtaal. Ook die tradisioneel blanke Engelse universiteite is steeds eentalig Engels. Minister Blade Nzimande fokus nie hierop nie, maar op Afrikaans as onderrigtaal aan tradisioneel Afrikaanse universiteite, terwyl geeneen van hulle meer uitsluitlik Afrikaans is nie. In werklikheid het almal van hulle in groot mate verengels. Noudat die US gelyke status aan Afrikaans en Engels toegeken het, word een van die drie kampusse van die NWU, naamlik Potchefstroom, vir verguising geteiken en word druk vir verswarting en verengelsing uitgeoefen.

“Die gronddwaling lê vir my in die verabsolutering van die kollektiewe droom dat elke instelling in Suid-Afrika die nasionale demografie moet reflekteer. Die afdwing daarvan op alles en almal is niks anders as fundamentalisme nie. Dit is tog onprakties: ‘n kampus in Venda sal noodwendig ‘n oorwig Vendasprekers hê, soos wat ‘n universiteit in die hart van ‘n Sesotho-gemeenskap oorwegend Sesotho sal wees.”

Wat Du Plessis eintlik sê, is dat elke universiteit ‘n natuurlike publiek het wat hy bedien op grond van bv sy geografiese ligging en die moedertaal van die studente wat uit daardie omgewing kom. In ‘n Afrikaanse omgewing mag/moet die universiteit dan Afrikaans as onderrigtaal hê. Hy beskou die ANC se demografie-argument as fundamentalisties. Dit is ‘n eufemisme en moet eerder rassisme genoem word. Dit gaan vir die ANC-regering klaarblyklik om die bevoordeling van swartes en die benadeling van wittes, veral Afrikaanssprekendes en dus ook Afrikaans.

Du Plessis skram daarvan weg om aan die ANC die skuld vir hierdie wesenlike rassisme te gee. Hy soek die skuld by die elftalebeleid.

“Die kern van ons probleem … is myns insiens in wese geleë in ons erkenning van elf amptelike tale … die enigste praktiese uitkoms van ons elftaalbeleid is die vestiging van Engels as die enigste taal van transformasie. Eintlik is dit niks anders nie as ‘n dekmantel vir die verskansing van die hegemonie van Engels. Alles wat nie Engels is nie, is ‘n hindernis in die weg na transformasie.”

Hierdie argument is myns insiens nie suiwer nie. ‘n Elftalebeleid is inderdaad onprakties en lei noodwendig daartoe dat voorkeur aan minder tale (een of twee) gegee word. Die ANC het op ‘n enkele taal besluit om hom te distansieer van die tweetalebeleid van die ou Suid-Afrika; soos wat hy hom by voorkeur sover moontlik distansieer van alles wat aan die ou Suid-Afrika herinner. Die ANC het op Engels as voorkeurtaal besluit nie net omdat dit ‘n wêreldtaal is nie, maar ook omdat swartes (meesal) min moedertaaltrots het en veral omdat die ANC om die dood nie Afrikaans as ‘n effektiewe amptelike taal duld nie. Vergelyk Swapo se erkenning van Engels as die enigste amptelike taal van Namibië, al is daar baie meer Afrikaans- as Engelssprekende Namibiërs. My beswaar teen Du Plessis se stelling in die vorige paragraaf, dat Engels die enigste taal van transformasie is, is dat die ANC enigeen van die elf amptelike tale, selfs Afrikaans, sal misbruik om sy (rassistiese) oogmerke te bereik; al is dit waar dat hoofsaaklik Engels vir hierdie doel aangewend word. Terloops, die Wes-Kaap en Munisipaliteit Kaapstad se taalhiërargie was tydens ANC-bewind (en is tydens DA-bewind) Engels, Xhosa, Afrikaans, al word die meeste belasting van Afrikaanssprekendes gevorder.

“Van een ding is ek ten slotte oortuig: Afrikaans gaan selfs die nuwe aanslag oorleef. Dit is juis die geskiedenis wat my dit laat glo. Oor vier eeue het die taal die aanslae van Engels en Nederlands oorleef; dit is selfs gaandeweg besig om Afrikanernasionalisme te oorleef. My groot bekommernis lê egter daarin dat die hele herrie om Afrikaans en rassisme daartoe gaan lei dat Afrikaans en sy gebruikers in ‘n intellektuele tuisland ingedwing gaan word.”

Weereens oortuig Du Plessis se redenasie nie. Hoedanig gaan Afrikaans se oorlewing wees, bv op universiteitskampusse? Sy verwysing na “vier eeue” wek die indruk dat hy, soos sy kollega Wannie Carstens, die ontstaan van Afrikaans by die Khoi-San, selfs voor Jan van Riebeeck, en later by die slawe gaan soek; dus die polities korrekte mode-neiging om die rol van nie-wittes te beklemtoon en dié van wittes te onderbeklemtoon of selfs te ignoreer. Du Plessis se verwysing na Afrikanernasionalisme en ‘n intellektuele tuisland dui myns insiens op ongesonde oorverligtheid. Dit is juis by nasionalistiese nie-verloopte Afrikaners dat Afrikaanslojaliteit in sy behoudendste en suiwerste vorm aangetref word. ‘n Afrikanertuisland kan vorentoe die beste en selfs enigste reddingsgordel vir Afrikaans blyk te wees.

Francois Venter, voorheen die dekaan van die fakulteit regte op die Potchefstroom-kampus, het ‘n ope brief aan Dan Kgwadi, die rektor van die NWU, gepubliseer (Maroela Media, 12 deser). In sy skrywe gaan dit om veel meer as net die stand van Afrikaans. Venter skryf bv teen die agtergrond van die onbillike aanvalle op Potchefstroom in Beeld, waarvoor die redakteur, Adriaan Basson, verantwoordelikheid moet aanvaar. Daar is ook die verdoemende bevindings van ‘n ondersoekspan, waarvoor die voorsitter, Leon Wessels, verantwoordelikheid moet aanvaar. Dié verslag “is so profoundly flawed that [the NWU] Council had to prohibit its publication.” Dan is daar die aanstelling van Kgwadi as rektor, waarmee ‘n heeltemal vreemde kulturele element die hart van die Potchefstroom-kampus binnegedring het. Dit is soos die wolf in die bed van Rooikappie se ouma. Hierdie tragiese gebeure het by die vooroordeel en moedswilligheid van Basson begin, is aangedik deur Wessels as ANC-gedienstige en het as resultaat ‘n NWU-rektor wat kwalik hoog as akademikus aangeslaan kan word. Die hele toekoms van Potchefstroom as eerbare akademiese inrigting is in die gedrang. Venter suggereer tereg “that the process is being guided by external forces.” Dit kom neer op “giving the ANC the power to erode university autonomy in the name of ‘transformation’.”

Tot sy eer het Venter die moed van sy oortuiging om sake te probeer beredder terwyl talle van sy geesgenote en mede-akademici swyg. Dat alles nie wel op die kampus is nie, word bevestig deur die Hombré-voorval (NWU-webwerf 23 deser). Venter wys daarop dat Kgwadi nog nie daarin geslaag het om sy steun op Potchefstroom te vermeerder nie. Enersyds is dit omdat Kgwadi ontwykend, vaag, dubbelsinnig en selfs obskuur oor sy voornemens is, bv wat betref transformasie en die onderrigtaal. Andersyds kan daar vyandigheid by Kgwadi teenoor Potchefstroom as ‘n tradisioneel blanke en Afrikaanse kampus wees. Kgwadi was voorheen die rektor van die swart en Engelse Mafikeng-kampus.

Kgwadi beoog “deep transformation which will strengthen the university’s contribution to social cohesion and nation building”. Venter se kommentaar hierop is:

“Sosiale samehorigheid en nasiebou (wat dit ook al mag beteken) sal nie onder die dekmantel van die skepping van ‘n “baie meer geïntegreerde universiteit” bevorder word deur die eliminering of uitskakeling van goed-presterende bestuurders nie en deur hulle dan te vervang met ‘n gesentraliseerde en potensieel oorgrote institusionele bestuur wat (onmoontlik) getaak word om die belange van personeel wat oor 300 kilometer versprei is, te dien. Dit spreek vir sigself dat die personeel op die drie kampusse onvermydelik onder uiteenlopende omstandighede en omgewings werk. Dit is ook voor-die-hand-liggend dat geen mate van “sosiale integrasie” of aanpassing van akademiese en bestuurstrukture die verskillende omstandighede en omgewings wat op en om die drie kampusse bestaan, sal verwyder nie. Daar moet ook op gelet word dat dit universeel erken word dat ‘n universiteit nie primêr oor bestuur gaan nie, maar oor wetenskapsbeoefening.”

Dit lyk asof Kgwadi, soos die ANC en ander kommunistiese instansies, hou van die sentralisering van mag. Venter noem dit “blunt socialist-like centralisation.” Hy skryf voorts:

“Indien u demografiese transformasie vir die NWU as “nodig” beskou, kan ‘n mens maar net wonder wat u beskou as die vereistes vir “dieper transformasie” wat voldoende sal bydra tot “maatskaplike kohesie en nasiebou”. Dit is per slot van rekening onbetwisbaar dat ‘n voldoende hoeveelheid gekwalifiseerde personeel en studente wat vir normale toelating kwalifiseer nie gedurende u ampstermyn (en langer) gevind sal kan word om “demografiese transformasie”, ‘n ooglopende rasse-eufemisme, te bewerkstellig nie.”

“Wat taal betref wil dit voorkom of daar ‘n direkte skakel bestaan tussen die minister van hoër onderwys se ongrondwetlike idee dat geen ander taal nie as Engels die onderrigmedium aan alle universiteite moet wees, en u eie betreklik vae beklemtoning van “‘n geïntegreerde kultuur, sosiaal geïntegreerde kampusse en billike toewysing van hulpbronne” (soos gestel in u boodskap in Eish! van 7 Desember 2014). Die ongesproke logika onderliggend aan u stellings oor hierdie aangeleentheid skyn te wees dat die “probleem” van Afrikaans met die verloop van die tyd “opgelos” sal word deur die aantreklikheid vir Afrikaanssprekendes van die NWU as voorkeur leer- en werkomgewing te verminder deur ondersteuners van die huidige reëlings uit bestuursposisies te verwyder.”

Wat Kgwadi beoog, is “a much more integrated university with socially integrated campuses.”

Klaarblyklik gaan dit vir Kgwadi primêr om ‘n nie-akademiese pre-okkupasie, naamlik oordrewe gedwonge rasse-integrasie (“deep transformation”) waartydens Afrikaans as onderrigtaal afgeskaal of selfs afgeskaf gaan word.

Venter stel dan hierdie belangrike feit:

“Objektief gesproke dui die statistiek en die realiteit duidelik daarop dat die Potchefstroomkampus veel minder die karakter van ‘n “historiese wit universiteit” (wat dit ook al mag beteken) dra as die “historiese swart” aard van die Mafikengkampus. Dit bring mee dat hernude pogings tot transformasie tot ‘n sosiaal-geïntegreerde kampus (wat dit ook al mag beteken) primêr in Mafikeng nodig is en nie op die sondebok van die paneelverslae, die Potchefstroomkampus, nie.”

Wat ons hier mee te make het, is die ANC-ingesteldheid waarvolgens daar vir wittes in die nuwe Suid-Afrika, pleks van die veel geprese vryheid, gedwonge integrasie is. Sodanige integrasie word nie afgedwing in bv swart woongebiede of op swart kampusse nie, maar wel in tradisioneel wit woonbuurte en op tradisioneel wit kampusse. Swartes is gevolglik vry om volgens eie voorkeur te kies tussen ‘n monokulturele swart omgewing of ‘n geïntegreerde multikulturele milieu. Wittes word nie daardie keuse/vryheid gegun nie. Verpligte integrasie in die vorm van verswelging deur swartes word aan wittes opgedring. In so ‘n geïntegreerde omgewing bepaal swartes wat mag wees, bv watter onderrigtaal gebruik word.

“Indien dit u strategie is om u doelwitte te bereik deur die marginalisering en uitwerk van die bestuur van die Potchefstroomkampus en deur die vervreemding van die akademiese en administratiewe personeel en studentegemeenskap op die kampus, doen ek aan die hand dat u die vernietigende uitwerking daarvan op die NWU as geheel, op die ekonomie en infrastruktuur van Potchefstroom en op die voortgesette ondersteuning van nasionale versoening onder die groot steungemeenskap en die alumni van die Universiteit sal hê, oorweeg. Die vervreemding van hierdie mense het die ware potensiaal om die NWU op die pad na selfvernietiging as ‘n instelling van uitnemendheid te plaas, soos dit in die verlede en tans nog waargeneem kan word by sommige ander onderwysinstellings wat onder dwang ooreenkomstig die NDR aan “transformasie” onderwerp word.”

Venter formuleer vyf moontlike standpunte van Kgwadi. Daarna kom hy elke keer met voorstelle oor hoe Kgwadi sy netelige situasie met ‘n akademies verantwoordelike stellinginname kan beredder. Maar hulle sal alleenlik werklikheid kan word as Kgwadi nie ‘n ideologiese pion van die ANC-regering, by name Blade Nzimane, is nie:

“…sou ek u graag wil aanmoedig om nie te probeer om u of enige ander ideologiese posisie op die NWU-gemeenskap af te dwing nie, maar om verdraagsaam te wees ten opsigte van sienings wat anders, of selfs opponerend tot u sienings is en om die behoud van die talente van personeel en die studentegemeenskap van die Potchefstroomkampus te verseker.”

Venter se slotvoorstel het betrekking op Afrikaans as onderrigtaal:

“…(V)erklaar dan asseblief onomwonde in die openbaar dat u Afrikaans as onderrig- en leertaal van die NWU sal beskerm en verdedig, want dit bly steeds ‘n sleutelelement van die vermoë van die kampus om tot die sukses van die NWU as geheel by te dra.”

Dit is te betwyfel of Venter ‘n (duidelike of bevredigende) antwoord sal ontvang. Hoewel Venter se ope brief op 12 deser gepubliseer is, lees Kgwadi se verklaring, gedateer 25 November, op die NWU-webwerf soos ‘n antwoord op die sake wat Venter aangeroer het. Naas die verdagmakery kan die lesers gerus voorts let op die klem wat op “funksionele meertaligheid” pleks van Afrikaans geplaas word en die mate waarin Afrikaans as onderrigtaal op Potchefstroom reeds deur Engels weggekalwe is. Deurdat die taalbeleid deur Kgwadi as dinamies en buigsaam gekarakteriseer word, kan sonder gevaar van dwaling voorspel word dat die Engelse aanbod al hoe groter en die Afrikaanse aanbod al hoe kleiner sal word, onder meer weens demografiese manipulasie, oftewel gedwonge rasse-integrasie in die vorm van verswelging deur swartes.

Kgwadi:

“In onlangse mediaberigte is die huidige voorstelle rakende die transformasietrajek en die voorstelle met betrekking tot die toekoms van die taalbeleid by die universiteit … verkeerd oorgedra en weergegee. Dit is onverantwoordelik aangesien die mediaberigte voortspruit uit vertroulike universiteitsdokumente waarvan die inhoud opsetlik wanvoorgestel word met die doel om verwarring en ontsteltenis te veroorsaak … die huidige bestuur van die universiteit het geen voorneme om die taalbeleid van funksionele meertaligheid te verander nie. Hoewel ons moet seker maak dat die beleid nie toegang bemoeilik vir mense wat nie vlot is in Afrikaans nie, is dit nie waar dat dit ons bedoeling is om die onderrigmedium na slegs Engels te verander nie.

“Daar bestaan ‘n algemene wanopvatting (by diegene wat wil hê dat ten minste één kampus in die land Afrikaans moet wees) dat Afrikaans die enigste onderrigmedium op die Potchefstroomkampus is. Dit is reeds vir ten minste ses jaar lank nie die geval nie. Afrikaans is die vernaamste onderrigmedium op voorgraadse vlak, en ‘n groot persentasie van die modules word gelyktydig in Engels in getolk. In sommige gevalle – vir grondige opvoedkundige redes – geskied onderrig in die finale jaar van die graadprogram in Engels.

“Parallelmedium-onderrig vind ook in Afrikaans en Engels plaas, somtyds op aandrang van professionele akkrediteringsliggame. In ‘n ander geval word ‘n graadprogram in Engels aangebied omdat daar baie min Afrikaanssprekende studente is wat ingeskryf is vir die betrokke program. In gevalle waar akademiese personeel nie vaardig is in Afrikaans nie, word lesings in Engels aangebied, met gelyktydige tolking in Afrikaans in. Dit sou ook uiters onverantwoordelik wees om studente van die geleentheid te ontneem om blootstelling te kry aan die idees van diverse vakkundiges ter wille van ‘n spesifieke ideologiese posisie. In sommige klasse maak Afrikaanssprekende studente nie gebruik van gelyktydige tolking in Afrikaans nie, want hulle is ten volle tweetalig in Afrikaans en Engels. Nagraadse onderrig geskied ook grotendeels in Engels, en dit is reeds vir ten minste 10 jaar lank die geval.

“Dit behoort duidelik te wees uit bogenoemde beskrywing van die taalbeleid dat dit buigsaam en funksioneel is en dinamies reageer op die taalbehoeftes van studente. Ek en die institusionele bestuur van die universiteit het al verskeie kere ons steun vir funksionele meertaligheid uitgespreek …

“In die hersieningsproses van die universiteit se visie, missie en waardes moet transformasie, integrasie en multikulturele diversiteit ook in ag geneem word. Om uitvoering hieraan te gee, het die institusionele bestuur besluit om die ampstermyne van vastetermynkontrakaanstellings van senior bestuurswerknemers tot drie jaar te beperk, waar die visekanselier [rektor/Kgwadi] die aanstellingsgesag is. Die insinuasie dat dit ‘n gevolg van transformasie (in die sin van indiensnemingsgelykheid) is, is moedswillig, indien nie kwaadwillig nie. Dit is bloot ‘n verantwoordelike benadering tot die proses van strategieontwikkeling wat tans aan die gang is.”

Wat het die (dreigende) ondergang van die laaste Afrikaanse universiteitskampus veroorsaak? Die onmiddellike aanleiding was die aanstelling van Kgwadi as rektor. Die weg hiertoe is geopen deur die voorafgaande stemming in die NWU-senaat. Hoewel die blankes daar in die meerderheid is, het sommige van die wit akademici besluit dat dit tyd vir ‘n swart rektor was, terwyl (feitlik) al die nie-wit senaatslede waarskynlik vir Kgwadi gestem het. Die punt is dat dit suiwer akademies gesproke nooit tyd vir ‘n rektor van ‘n bepaalde kleur is nie. ‘n Rektor behoort primêr na akademiese verdienste verkies te word. Daar is algemene eenstemmingheid dat Kgwadi akademies glad nie in dieselfde liga as die ander (wit) rektorskandidaat is nie, soos onder meer duidelik blyk as hulle publikasierekords vergelyk word. Al die pro-Kgwadi-akademici in die NWU-senaat moet medeverantwoordelikheid vir hierdie ramp aanvaar en veral dié op die Potchefstroom-kampus omdat hulle die toekoms van Afrikaans as onderrigmedium daar waarskynlik vir altyd beduiwel het.

Maar die onderliggende rede vir die onverkwiklike verswarting en gevolglike verengelsing van die Potchefstroom-kampus en die aaklige werklikheid van ‘n bemoeisieke, fanaties-kommunistiese minister van hoër onderwys moet teruggevoer word na die mandaatlose politieke magsoorgawe van FW de Klerk. Daar is by my geen twyfel nie dat “die geskiedenis”, oftewel toekomstige historici, geen (morele) regverdiging vir sy drievoudige verraad sal vind nie.

De Klerk het op 15 Augustus 1989 as staatspresident by PW Botha oorgeneem. Op 20 September 1989 was daar ‘n algemene verkiesing. In die aanloop tot hierdie verkiesing het De Klerk en die ander Nasionale Party-kandidate geen woord gerep van planne om bv die ANC te ontban en met kommuniste en geweldenaars (wat weier om geweld af te sweer) te onderhandel oor politieke magsdeling nie. De Klerk het klaarblyklik nie vertroue in die mening van die meerderheid blanke kiesers gehad nie. Die noodlottige stappe wat hy op 2 Februarie 1990 aangekondig het, bv die ontbanning van die ANC en die plaaslike Kommunistiese Party, was (heeltemal) mandaatloos.
Nadat allerhande mooi broodjies gebak is, was daar op 17 Maart 1992 ‘n referendum waarin die meerderheid blanke kiesers ten gunste van politieke magsdeling gestem het. Dit was ‘n gulde geleentheid vir die kiesers om van hulle kant af geen vertroue in De Klerk te stel nie, maar die propaganda van die massamedia het ‘n oorweldigende en noodlottige impak gehad. De Klerk het voortgegaan deur mandaatloos magsdeling in algehele magsoorgawe te omskep. Om die blankes te sus het hy selfs beweer dat daar in die resultaat van sy onderhandelings moerse wigte en teenwigte ingebou is. Later het dit geblyk dat hierdie wigte en teenwigte (grootliks) fiktief is.
Een van die deurslaggewende redes waarom De Klerk in die 1992-referendum meerderheidsteun ten gunste van sy beoogde magsdeling ontvang het, is omdat hy belowe het dat die finale ooreenkoms na afloop van sy onderhandelings aan die blanke kiesers vir goed- of afkeuring voorgelê sou word. Mandaatloos het hy besluit om dit nie te doen nie en geredeneer dat sy algehele magsoorgawe eintlik maar dieselfde as sy beloofde magsdeling (bv eie woongebiede en skole vir blankes) is. Die eintlike rede waarom hy sy plegtige belofte verbreek het, is omdat hy geweet het dat daar geen moontlikheid was dat sy brousel deur die blanke kiesers aanvaar sou word nie. Die Nasionale Party het immers sedert 1990 minstens drie tussenverkiesings teen die Konserwatiewe Party verloor. De Klerk is heel moontlik ook deur die ANC met die hervatting van geweld afgedreig. Nelson Mandela het bv op sy kenmerkende arrogante manier verklaar dat hy die referendum vir slegs blanke kiesers in 1992 sou toelaat, met die implikasie dat dit die laaste keer sou wees dat net blankes stemreg het. Van die 1992-referendum tot die “eerste demokratiese verkiesing” op 27 April 1994 het die blanke kiesers net so min soos die swartes inspraak in hulle toekoms gehad. Hulle lot was in die hande van ANC-gedienstiges soos Roelf Meyer, Leon Wessels en natuurlik FW de Klerk.

Wat op die Potchefstroom-kampus en tewens aan al die tradisioneel Afrikaanse universiteite gebeur, vind aansluiting by wat in die res van die nuwe Suid-Afrika plaasvind. Dit alles is die uitkoms van De Klerk se drievoudige mandaatlose verraad. Wie kon voorspel dat ‘n Dopper die Dopperhemel sou vernietig?