JBM Hertzog – praag.co.za

Leon Lemmer: Die Anglo-Boereoorlog: Die onmin tussen Boer en Brit (Deel 2)

Ter aanvulling van my vorige rubriek (Praag 14.03.2020) bespreek het nog twee minder bekende boeke oor die Anglo-Boereoorlog (ABO) wat in daardie era gepubliseer is.

Impressions of South Africa

James Bryce (1838-1922) was ‘n Britse historikus en politikus. Vanweë studie in Duitsland het hy groot waardering vir die Duitsers gehad. “There are no better colonists than the Germans” (bron hier onder, Kindle 5713). Hy erken darem dat in die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR)/Transvaal “most of the Germans, moved by anti-British feeling, favoured President Kruger’s Government” (6157). Bryce was later die sekretaris/minister vir Ierland (1905-1907) en die Britse ambassadeur in Amerika (1907-1913). Hy het Suid-Afrika in 1897 besoek en die volgende boek gepubliseer: Impressions of South Africa (London: Macmillan, 1897, 1898, 1899, 423p; Amazon Kindle $3,44). Bryce was ‘n voortreflike akademikus en het deeglike, omvattende navorsing oor Suid-Afrika gedoen.

Sy ideaal as historikus was om objektief te wees. Hy kry dit soms reg, maar ander kere is hy kenmerkend Brits en is hy skynbaar nie in staat om buite die destydse geykte raamwerk te dink nie. Hy skryf bv: “The British Government has been perfectly impartial” (6726) en “It may nevertheless be truly said for the British Government that it almost always sought to act justly” (6753), asook “The mother country never interferes with any matters of colonial concern, unless in the rare cases where a matter primarily local may affect the general relations and interests of the whole empire” (6980). Om die een of ander rede aanvaar Bryce sonder meer dat Suidelike Afrika Britse koloniale eiendom mag en moet wees. ‘n Mens kon ook nie verwag dat hy na ‘n enkele besoek gesaghebbend oor alle plaaslike onderwerpe sou skryf nie. Tydens die ABO was sy boek baie invloedryk in Brittanje. Soms sê hy die Afrikaners uiters sleg; ook die swartes, wat hy dink soos kinders behandel moet word – in ooreenstemming met ‘n standpunt wat destyds wye aanhang in Brittanje en Europa geniet het.

Wat hom van Suid-Afrika opgeval het, is dat “the country is a black man’s country” (5239). “All unskilled work is done by black people” (5286). “As servants in stores [blacks] are little more prone to petty thefts than are Europeans” (5306). “Taken as a whole, they [blacks] are a quiet and orderly people, not given to crimes of violence, and less given (so far as I could gather) to pilfering than are the negroes of the Southern States of America. The stealing of stock from farms has greatly diminished. Assaults upon women, such as are frequent in those States, and have recently caused a hideous epidemic of lynching, are extremely rare” (4313). Volgens wat hy skryf, kan blanke Suid-Afrikaners van geluk spreek wat betref die meerderheidsgroep in die bevolking. Hulle, die swartes, “will in time show capacity, and tell you that their inferiority to white men lies less in mere intellectual ability than in power of will and steadiness of purpose” (5319).

Die Khoi-San (soos ons hulle deesdae noem) is die enigste inheemses. Die swartes is indringers wat uit die noorde gekom het (5245). Daar is enkele selfregerende Britse kolonies. Hoekom? “Because they have a European population that they [the British government] have been deemed fit to govern themselves” (5258). “The traveller in South Africa is astonished at the strong feeling of dislike and contempt – one might almost say of hostility – which the bulk of the whites show to their black neighbours” (5326). “This sense of annoyance is naturally more intense toward a race so widely removed from the modern European as the Kafirs are” (5333). “The laws of the Boer Republics are far more harsh than those of the English Colonies, and the Transvaal Boers have been always severe and cruel in their dealings with the natives. But the English also have done so many things to be deplored that it does not lie with them to cast stones at the Boers” (5346).

Rassesegregasie kom van ver af: “There is indeed a complete social separation. Intermarriage, though permitted by law in the British Colonies, is extremely rare, and illicit unions are uncommon” (5353). In die Engelse kerke “blacks are admitted along with whites to the sacrament of the Lord’s Supper; but this (so I was told) is not the case in the Dutch Reformed Church” (5360). “Apart from this social disparagement, the native does not suffer much actual wrong” (5373). “There are no lynchings, as in America, and the white judges and magistrates, if not always the juries, administer the law with impartiality” (5379). “Cape Colony has a so-called ‘curfew law’ [aandklokreëling], requiring natives who are out of doors after dark to be provided with a pass – a law which is found oppressive by the best class of natives, educated and respectable men, though defended as necessary for public order, having regard to the large black population of the lower class, and their propensity to drink and petty offences” (5379). Anders as in die Kaapkolonie staan daar in die ZAR-grondwet van 1858: “The people will suffer no equality of whites and blacks, either in state or in church” (5414).

Soms wek Bryce die indruk van voorbeeldige nugterheid: “It is easy for people in Europe, who have had no experience of the presence among them of a semi-civilized race, destitute of the ideas and habits which lie at the basis of free government, to condemn the action of these Colonies in seeking to preserve a decisive electoral majority for the whites. But any one who has studied the question on the spot, and especially any one who has seen the evils which in America have followed the grant of the suffrage to persons unfit for it, will form a more charitable judgment” (5441). Maar die armsalige FW de Klerk en sy groepie meelopers het eerstehandse kennis van die plaaslike omstandighede gehad en nogtans toegegee aan die eis van swart meerderheidsregering. “To toss the gift [not right] of political power into the lap of a multitude of persons who are not only ignorant, but in mind children rather than men, is not to confer a boon, but to inflict an injury” (5448). “The black man accepts the superiority of the white as part of the order of nature. He is too low down, too completely severed from the white, to feel indignant” (5455). “Each race goes its own way and lives its own life” (5462).

Tereg vestig Bryce die aandag op die deurslaggewende demografiese verskil tussen Amerika en Suid-Afrika: “In the whole Unites States the whites are to the blacks as ten to one; in Africa south of the Zambesi it is the blacks who are ten to one to the whites” (5495). Myns insiens verduidelik dit heel moontlik waarom Amerika steeds welvarend is en Suid-Afrika nooit daardie hoogtes van sukses en voorspoed bereik het nie en sedert 1994 drasties agteruitboer. “In point of natural capacity and force of character the Bantu races are at least equal, probably superior, to the negroes brought from Africa to North America, most of whom seem to have come from the Guinea coasts. But in point of education and in habits of industry the American negroes are far ahead of the South African; for the latter have not been subjected to the industrial training of nearly two centuries of plantation life or domestic service,* while comparatively few have had any industrial contact with white workman, or any stimulation like that which the grant of the suffrage after the War of Secession [American Civil War, 1861-1865] has exercised upon a large section of the American negroes” (5502). “In both countries we see two races in very different stages of civilisation dwelling side by side, yet not mingling nor likely to mingle” (5508). [* Dit is een van die voordele van slawerny. Die swartes in Suidelike Afrika was nooit slawe nie.]

Bryce skryf hierdie profetiese woorde: “No traveller can study the colour problem in South Africa without anxiety – anxiety, not for the present, but for the future” (5515). Dit is onwaarskynlik dat selfs die grootste pessimis of die grootste veragter van die Afrikanerdom kon voorsien dat ‘n groepie blanke Afrikaanssprekendes ná verloop van minder as ‘n eeu, sedert die publikasie van Bryce se boek, feitlik ongekwalifiseerd aan die eise van swart mag sou toegee. Bryce voorspel ook: “Probably in the long run English will prevail and become the common speech of the southern half of the continent” (5530). Dit is besig om te gebeur vanweë die 1990/94-dwaasheid waarvolgens die politieke mag aan die terroristiese SWAPO en ANC toevertrou is. Vóór 1990 was Afrikaans die algemene spreektaal in sowel Suid-Afrika as Namibië en was Afrikaans in ‘n uitstekende posisie om die enigste amptelike taal in albei lande te word. Die bevolking, met Engels as spreektaal, “will form to a far greater extent than now a homogeneous mass pervaded by the same ideas and customs” (5530). Engels-eentaligheid is deel van die gelyk- en eendersmakingsproses van SWAPO en die ANC waarin Afrikaners en Afrikaans eintlik geen plek gegun word nie.

Vervolgens weerspreek Bryce hom egter oor homogenisering. “While thus constituting one vast black community, they will probably remain as sharply marked off from the whites as they are today. That there will be no intermarriage may safely be assumed from the fact that mixture of blood has greatly diminished since the days of slavery, just as it has diminished in the Southern States of America. White opinion universally condemns it, and rightly, for as things are now the white race would lose more by the admixture than the coloured race would gain” (5530). Bryce kon onmoontlik voorsien het dat die hoofstroom Afrikaanse inligtingsmedia, oftewel Naspers/Media24, binne ‘n eeu geen steen onaangeroerd sou laat om interrassige huwelike, asook sodanige seksuele verhoudings, aan te moedig en te verheerlik nie. Dieselfde word in die geval van selfdegeslaghuwelike en -verhoudings gedoen; verskynsels wat in Bryce se tyd nie geduld is nie.

Bryce voorspel voorts: “The Kafirs will be far more generally educated than they are now, and will have developed a much higher intelligence. That they will remain inferior to the whites in all intellectual pursuits and in most handicrafts may be concluded from American experience” (5536). “The day will arrive when South Africa will see itself filled by a large coloured [non-white] population, tolerably homogeneous, using the same language, having forgotten its ancient tribal feuds” (5536). “When will that day arrive? Probably not for at least a century, possibly not for two centuries” (5543). Hiervolgens het FW de Klerk se staatsmanskap ‘n eeu te vroeg sy opwagting gemaak. “Fast as the world moves in our time, it must take several generations to develop a race so backward as the Kafirs” (5543). “When, perhaps in the twenty-first century, the native population has reached the point of progress we have been imagining, the position may be for both races a grave or even a perilous one … the preponderance of numbers on the black side may make it more serious than it could be in the United States” (5550). Een van die dinge wat die koloniale owerheid dadelik ivm “this native problem” moet doen, is “keep them from flocking as a loafing proletariate into the towns” (5557). Plaaslik is instromingsbeheer en aandklokreëlings egter reeds lank gelede afgeskaf. “Could he [the average white] be got to feel more kindly toward the native, and to treat him, if not as an equal, which he is not, yet as a child, the social aspect of the problem – and it is the not least serious aspect – would be completely altered” (5564).

Bryce verwys na wat die historikus, George McCall Theal (1837-1917), oor die plaaslike sendelinge geskryf het. “They used to bring groundless or exaggerated charges against the Boer farmers, and always sided with the natives, whatever the merits of the case” (5659). Maar Bryce laat hom ook ongunstig oor die Afrikaners uit. Hulle is glo “slow” [slapgat?] (5687) en “suspicious” (5693). “The women are usually ill-educated and often unattractive … That love of cleanliness for which their kinsfolk in Holland are famous has vanished under the conditions of a settler’s life and the practice of using negro servants, and they are now apt to be slatternly” (5693). “The [white] population is so extremely thin, the towns so few and so small, that it is not surprising that a people who came out from the least educated strata of society in Holland should, under the difficult conditions of a settler’s life, have remained at a low level of mental culture” (5699).

Die plaaslike Britte was anders, glo beter, as die Afrikaners. “They have more enterprise than the Dutch, and are much less antiquated in their ideas” (5706). “Partly from their desire to be unlike the Dutch, they have remained markedly English, both in their speech, in their ideas, and, so far as the differences of climate permit, in their way of life. Nevertheless, they have been affected by the Dutch. They have taken from the latter the aversion to field labour, the contempt for the blacks, the tendency to prefer large pastoral farms to agriculture, and, in some districts, a rather sleepy and easy-going temperament” (5706). “The Englishman will deride the slowness of the Dutchman, the Dutchman may distrust the adroitness or fear the activity of the Englishman” (5719).

Oorafhanklikheid van swart arbeid is inderdaad een van die groot struikelblokke wat in die pad van ‘n Afrikaner-tuisland staan. Ons sal moet leer om alles self te doen, self handearbeid te verrig, dus ook in daardie opsig onafhanklik te wees. Oor plaaslike arbeid skryf Bryce: “Labour is neither cheap nor good” (6622). “In South Africa skilled labour is dear because scarce, and unskilled labour is dear because bad … black labour is seldom effective labour … they [blacks] are often changeable and unstable, apt to forsake their employment for some trifling cause … a white labourer at twice the price would, for most kinds of work, be cheaper” (6542).

“Severed from Europe and its influences two hundred years ago, they [the Transvaal Boers] have, in some of the elements of modern civilisation, gone back rather than forward” (6030). “Living in the open air, and mostly in the saddle, they are strangely ignorant and old fashioned in all their ideas … They dislike and despise the Kafirs” (6037). “They hate the English also, who are to them the hereditary enemies that conquered them at the Cape; that drove them out into the wilderness in 1838; that annexed their Republic in 1877, and thereafter broke the promises of self-government made at the time of the annexation; that stopped their expansion on the west by occupying Bechuanaland, and on the north by occupying Matabililand and Mashonaland; and that were still, as they believe, plotting to find some pretext for overthrowing their independence. This hatred is mingled with a contempt for those whom they defeated at Laing’s Nek and Majuba Hill, and with a fear born of the sense that the English are their superiors in knowledge, in activity, and in statecraft. It is always hard for a nation to see the good qualities of its rivals and the strong points of its opponents’ case; but with the Boers the difficulty is all the greater because they know little or nothing of the modern world and of international politics” (6042).

“Two centuries of solitary pastoral life have not only given them [the Transvaal Boers] an aversion for commerce, for industrial pursuits, and for finance, but an absolute incapacity for such occupations, so that when gold was discovered in their country, they did not even attempt to work it … the corruption of their Legislature shows that it is rather to the absence of temptation than to any superior strength of moral principle that these merits have been due. For politics they have little taste or gift” (6050). Oor die Transvaalse Grondwet skryf Bryce: “Enacted in 1858 and partly based on a prior draft of 1855. it is a very crude, and indeed rude, instrument, occasionally obscure, and containing much matter not fit for a constitution” (6084). “In 1881, when the Republic recovered its independence, there were neither roads, railways, nor telegraphs in the country. Its towns were rough hamlets planted round a little church. Its people had only the bare necessaries of life” (6098).

Bryce keer terug na die taalkwessie. “The hold of Dutch [Afrikaans] is so strong that it will probably continue to be spoken in the Colony for two generations at least” (5733). Die plaaslike Nederlands “adopted many Kafir or Hottentot words, and having become vulgarized into a dialect called Taal, which is almost incapable of expressing abstract thought or being a vehicle for any ideas beyond those of daily life … This defect might give English a great advantage if the Boers wished to express abstract ideas. But they have not this wish, for they have no abstract ideas to express. They are a people who live in the concrete” (5740). Volgens Bryce is daar net drie plaaslike skrywers wat vermelding verdien: Robert Pringle, Olive Schreiner en William Charles Scully,” die outeur van Kafir tales (5777). Al drie is Engels. “The Dutch section is practically disqualified by its language (which, be it remembered, is not the language of Holland, but a debased dialect) from literary composition, even were it otherwise disposed to authorship. Literature will always, I think, remain English in character, bearing few or no traces of the Dutch element in the people” (5784).

Bryce verwys na iets wat hy sekerlik sou toeskryf aan die voortreflike voorbeeld wat die Britte stel: “The high level of decorum maintained in the Cape Parlement, where scenes of disorder are, I believe, unknown, and violent language is rare” (5753). Sedert 1994 het die situasie in die parlement in hierdie opsigte ingrypend verander. “I heard of little or nothing amounting to corruption. Elections were said to be free from bribery” (5999). Sedert 1994 het die situasie in hierdie opsigte ook radikaal verander.”The suffrage [in Cape Colony] is so wide as to admit nearly all the whites, and there is, of course, no desire to go lower and admit more blacks” (5932). Politieke kwessies “turn not, as in the Southern States of America, upon the political rights of the black man (for on this subject the ruling whites are in both Colonies [Cape and Natal] unanimous, but upon land rights and the regulation of native labour … One cannot say that there exist pro-native or anti-native parties, but the Dutch are by tradition more disposed than the English to treat the native severely, and, as they express it, keep him in his place. Many Englishmen share the Dutch feeling, yet it is always by Englishmen that the advocacy of the native case is undertaken” (5946).

“The rapid increase of Indian immigrants in that Colony [Natal] alarmed the whites, and led to the passing, in 1896, of an Act which will practically debar these immigrants from political rights” (5441). “In Natal both races [English and Afrikaans whites] are equally anti-Indian” (5946). Nog iets wat Bryce oor Natal skryf, is: “The south-coast Kafirs far outnumbered the whites, were full of courage, had a rough and thickly wooded country to defend, and were so ignorant as never to know when they were beaten. A more intelligent race might have sooner abandoned the contest” (6740).

In anti-Afrikaner geledere word die Voortrekkers dikwels kwalik geneem omdat hulle met die oog op selfbehoud laer getrek het. Deesdae is die oproep uit dieselfde oord “ontlaering” (gebruik in hierdie verband die soekfunksie op LitNet), dus dat die Afrikanerdom in sy swernoot moet gaan. Bryce doen dieselfde. Hy verkwalik die Transvaal omdat die vereistes vir burgerskap na die ontdekking van goud strenger gemaak is. Maar die Transvaal is in ‘n kort tyd deur Uitlanders verswelg, soortgelyk aan die versnelde verswelging deur inkommers waarmee ons sedert 1994 te make het. “There are about 65 000 Boers, all told, and about 24 000 male citizens over the age of sixteen. The … Uitlanders numbered nearly 100 000, of whom fully one-half were adult males” (6211). “Over against the Uitlanders stood the native Boer population … The majority, consisting of the old ‘true blues’, who hated the British Government and clung to their national ways, supported the Boer Government in its stubborn refusal to grant reforms” (6218). Oor Paul Kruger skryf Bryce: “Exercising by his constant harangues in the Volksraad, what has been called a ‘dictatorship of persuasion’, he warned the people that their customs, their freedom, their religion, were at stake, and could be saved only by keeping the newcomers out of power” (6225). “It was the Government of a small and ignorant minority, and, since they [the Uitlanders] believed it to be corrupt as well as incompetent, it inspired no respect” (6299).

In sy laaste hoofstuk skryf Bryce: “There has been a collision of two types of civilisation, one belonging to the nineteenth century, the other to the seventeenth. His isolation, not only in a distant corner of the southern hemisphere, but in the great, wide, bare veldt over which his flocks and herds roam, has kept the Boer fast bound in the ideas and habits op a past age, and he shrinks from the contact of the keen restless modern man, with new arts of gain and new forms of pleasure” (6693). Bryce het darem ook tot die volgende insig gekom: “An Afrikander patriotism of their own – a patriotism which is not Dutch, for they care nothing for the traditions of Holland, but purely Africander” (6700).* “On the other hand, the English of the Colony … have remained more thoroughly English than those of most British Colonies, and have never conceived the idea of severing their own connection with the mother country” (6713). By die Boere is daar “the wish to be left alone, and a stubborness of will that made independence seem more desirable the more it was threatened” (6719). Maar nóg die Britte nóg die swartes wou die Afrikaners met rus laat. Nie-Afrikaners, deesdae insluitende verloopte Afrikaners, gaan voort om hulle wense aan Afrikaners op te dring. [* Bryce weerspreek baie van wat hy geskryf het, wanneer hy teen die einde verklaar: “Those of Dutch origin, warm as is their Africander patriotism, have never been hostile to the British Crown” (6993).]

Die laaste toekomsblik wat Bryce hom veroorloof, het ook die kol gemis. “There is, of course the danger that a class may spring up composed of men unfit for the higher kinds of work [blacks?], and yet too lazy or too proud to work with their hands [Afrikaners?]; and some observers already discover signs of the appearance of such a class. If its growth can be averted the conditions for the progress and happiness of the white race in South Africa seem favourable; and we are approaching an age of the world when the quality of a population will be more important than its quantity” (6858). Sedert 1994 troon die voorkeur vir kwantiteit egter loshande bo kwaliteit uit.

Bryce vertolk die voorafgaande egter as ‘n toekoms wat gunstig vir die Britte gaan verloop. “The English-speaking element will, if the mining industry continues to thrive, become politically as well as economically supreme … A country must, after all, take its character from the large majority of its inhabitants, especially when those who form that large majority are the wealthiest, most educated, and most enterprising part of the population” (6913). Hy droom van ‘n onafhanklike “Anglo-Dutch Republic” (6967), “though under the protection and dignified by the traditions of an ancient and famous monarchy. Nor has it been fully realized that the Colonies derive even greater substantial advantages from the connection than does the mother country. The mother country profits perhaps [!] to some extent – though this is doubtful [!] – in respect of trade, but chiefly in the sentiment of pride and the consciousness of a great mission in the world which the possession of these vast territories, scattered over the oceans, naturally and properly inspires” (6973).

Heroes of the Boer War

Frederik Rompel (1870-1940) was ‘n Volkstem-joernalis en ‘n oorlogskorrespondent tydens die ABO. Hy het eerstehands met die leidende figure van albei partye kennis gemaak. Van hom is die volgende boek gepubliseer: Heroes of the Boer War (Nederland Publishing Company, 1903, 242p; Amazon Kindle R2,29). Die Kindle-weergawe is hoogs onvolmaak, maar teen die prys steeds die moeite werd om te lees.

Ná die stigting van De Burger in 1915 is DF Malan as die eerste redakteur aangestel. Malan het veral die hoofartikels geskryf en hom nie met die ander joernaliste en die produksie van die koerant bemoei nie. Hy het hom spoedig eerder “aan sy parlementêre loopbaan gewy en sy kantoor by De Burger het meestal leeggestaan. Die publiek was egter salig onbewus van die feit dat die meeste van De Burger se hoofartikels nou geskryf is deur die tegniese redakteur, Frederik Rompel – ‘n Nederlandse Katoliek van geboorte, met ‘n Joodse vrou wat intussen in die Afrikanergemeenskap opgeneem is. Rompel en sy kollega Louis Hiemstra [1897-1978] is in 1921 by De Burger aangestel. Saam het hulle die gehalte van die koerant verbeter” (Lindie Koorts, DF Malan en die opkoms van Afrikaner-nasionalisme, Kaapstad: Tafelberg, 2014, Kindle 3980).

Rompel se boek is die teenoorgestelde van Yves Guyot se boek (Praag 14.03.2020). Guyot het hom teen die Boere geskaar, terwyl Rompel die hoogste lof vir hulle het. Maar Rompel is nie heeltemal onkrities nie. Hy maak bv melding van die gebrek aan dissipline by sommige Boere, wat tydens die ABO na hulle huise of plase teruggekeer het wanneer dit hulle gepas het; ook die nadelige invloed wat die saamsleep van ossewaens met vroue en kinders op die oorlogsukses van die Boere gehad het. Heel aan die begin wys hy op die wydverspreide valse vertroue wat die Boere in koningin Victoria gehad het: “If your queen only knew” (Kindle 653).

In sy voorwoord skryf William Thomas Stead (1849-1912): “It is only by reading this book that we English can understand how it was that the whole non-English world regarded with horror and indignation the British devastation of the two Republics” (8). Stead noem die Britse optrede tydens die ABO inderdaad ‘n “crime against humanity” (19). Hierdie frase word deesdae teen apartheid misbruik. Verloopte Afrikaners, soos Willie Esterhuyse, Wannie Carstens, Lindie Koorts en André Bartlett (die gebruiklike verdagtes wanneer publisiteit vir hulleself ten koste van die Afrikanerdom gesoek word), het dit ANC-gedienstig onlangs weer ingevryf (Netwerk24, 23.02.2020). Wanneer bv plaasmoorde veroordeel word, skitter hierdie mense egter in hulle afwesigheid.

Ek vind dit interessant dat Stead in hierdie konteks na Andreas Hofer (1767-1810) verwys as “that indomitable Boer of the Tyrol” (28) – kyk Wikipedia. In sy inleiding vergelyk Albert Pfister die setlaars in die Nuwe Wêreld/die Amerikas met die Kaapse Hollanders: “They had not the stamina of the hardy settlers at the Cape” (151). Hulle het mettertyd as Boere die binneland in getrek. Hulle was “strong, virtuous, self-reliant” (160).

Rompel beskryf agtereenvolgend en in besonderhede die volgende Afrikanerhelde, sommige waarvan later geblyk het nie danige helde te wees nie: Paul Kruger, MT Steyn, WJ Leyds, ADW Wolmarans, Cornelis Wessels, Abraham Fischer, Schalk Willem Burger, FW Reitz, PJ (Piet) Joubert, PA (Piet) Cronjé, Louis Botha, Christiaan de Wet, JH (Koos) de la Rey, Ben Viljoen, Danie Theron, JBM Hertzog, JC (Jan) Smuts, SG Maritz, GJ (Gideon) Scheepers en PH Kritzinger.

Rompel het ook groot lof vir Afrikanervroue gehad, waaraan ‘n aparte hoofstuk gewy word. Hy haal MT Steyn soos volg aan: “Our women have gone through the fire of patriotism and not been found wanting. They will suffer patiently, if only we continue the sacred struggle for independence” (4071). Steyn word “the soul of the Africander resistance” genoem (1587). Ek volstaan met ‘n aanhaling van Christiaan de Wet: “A Boer first gets dangerous when you succeed in surrounding him” (3043). Deesdae het die plaaslike blankes met verswelging te make. Het die hedendaagse Boere/Afrikaners die murg in hulle pype om nie in hierdie onverdiende lot te berus nie, deur sorg te dra dat hulle situasie stelselmatig verbeter eerder as versleg?

Dan Roodt: Afriforum en Ernst Roets se intellektuele mislukking

Onlangs het Ernst Roets die wêreld probeer verseker dat Afriforum “wit nasionalisme verwerp”. Wat hy daarmee bedoel, is oop vir interpretasie, maar hy het dit goedgevind om my as “wit nasionaliste” in sy uitspraak te tipeer.

Voorbeelde hiervan sluit in AfriForum se veroordeling van wit nasionalistiese groepe en rassistiese kommentaar deur wit nasionaliste. Ander voorbeelde sluit in AfriForum se regstryd met die Suid-Afrikaanse regering om ’n skool vir die Zulu-gemeenskap van Nkandla te bou, die bystand wat aan die Wallmansthal Communal Property Association en die Ndebele Vaaltyn-stam gelewer is, en talle ander.

Ek is die vader van ‘n nie-identiese tweeling, maar is nie self ‘n Siamese tweeling nie, sodat ‘n mens na my in die meervoud kan verwys nie. Tensy Roets wou aantoon dat hy hom nou so ver op die spektrum van politiek korrekte spraak waag, dat hy verwys na “hy” en “sy” as bloot “hulle” soos sommige LGBTI-aktiviste doen. Volgens Wikipedia: “In die vroeë 21ste eeu is die gebruik van enkelvoudige hulle vir bekende individue, bevorder vir diegene wat nie as manlik of vroulik identifiseer nie.”

Ek het nuus vir Ernst Roets. Ek identifiseer beslis as manlik, selfs “giftig manlik”. Ek dra nie grimering of rokke nie, en daarom hoef hy nie na my te verwys in die meervoud of “enkelvoudige hulle” nie, na gelang van die geval.

Sy skakel na ‘n News24-artikel bevat egter ‘n vorige onregverdige aanval op my toe sy kollega Kallie Kriel saam met die Amerikaanse Daily Show, wat ‘n onderhoud met my bedrieglik geredigeer het om presies die teenoorgestelde van wat ek eintlik gesê het op die klankbaan te plaas, my ‘n “rassis” genoem het.

Hulle sê dat misdadigers saamstaan, maar nie Afrikaners wat “rassiste” genoem word nie. Ek dink beide Kallie Kriel en Afriforum is al meer kere as rassiste verguis as ek, maar hulle skaar hulle instinktief by die vyand eerder as by hul mede-Afrikaners. Of blankes.

Dit laat my dink aan ‘n fassinerende gesprek wat ek nie lank voor sy dood met PW Botha gehad het nie. Om met hom te praat was amper soos om die geskiedenis op daardie ou gemeenskaplike plaastelefoonlyne te skakel, met stemme uit die verlede. PW Botha het baie bekende twintigste-eeuse figure geken of ontmoet, waaronder natuurlik Margaret Thatcher, asook die eerste president van Israel, Chaim Weizmann, wat hom ‘n swaard gegee het. Maar as ‘n jong man in die NP het PW ook as assistent vir Dr. DF Malan gedien.

Blykbaar het PW Malan ondervra oor die verdeeldheid van 1933 tussen die Hertzog- en Malan-faksies. Malan het ‘n rukkie stilgebly, terwyl PW dieselfde afwagting in my geskep het, selfs op sy gevorderde ouderdom, met sy ferm, goed geartikuleerde stem. Toe hy die woord uiter, was dit amper asof ek DF Malan dit self kon hoor sê: “Afrikanerverraad.” Daardie een, verskriklike woord, het dit alles uitgedruk, ‘n eeu van verraad wat strek vanaf die Anglo-Boereoorlog tot die oomblik toe Tertius Delport by FW de Klerk een oggend vroeg in die Uniegebou gesmeek het om nie voor die vrystelling van die sogenaamde “Record of Understanding” aan die ANC oor te gee nie.

Roets se veroordeling van “wit nasionalisme” deur na my te verwys, het geen ander logika as dié van ‘n vreemde, atavistiese verval in Afrikanerverraad nie. In plaas daarvan om enige van my uiteenlopende geskrifte, waarvan daar ongeveer ‘n miljoen woorde op die internet versprei is, aan te haal, verkies hy om ‘n skakel na Adriaan Basson se stereotipies liberale News24 te plaas, ‘n publikasie waarin daar gereelde tirades teen blankes en Afrikaners voorkom. In sy ywer om hom van “wit nasionalisme” te distansieer, sou Roets saamsweer met ekstreem-linkse malletjies, miskien selfs Julius Malema of Andile Mngxitama, met wie dit lyk asof Afriforum in die howe korswel vir ligte vermaak, maar nie hul swart nasionalisme kritiseer nie.

Soos Roets dit stel, kan “swart nasionalisme ewe problematies wees, maar dit is nie die punt van hierdie artikel nie”. Nee, swart nasionalisme, wat dreig om Suid-Afrika in die soort afwaartse spiraal te werp wat aan Zimbabwe of Oeganda onder Idi Amin herinner, mag geduld word. Die werklike gevaar waarteen Roets uitvoer, is “wit nasionalisme”. Hy definieer dit so:

“Wit nasionalisme is op baie verskillende maniere beskryf, maar in wese kom dit neer op die bevordering van die belange van wit mense, omdat hulle wit is.”

Dan verduidelik hy dat Afriforum ‘n ‘kommunitaristiese benadering’ het, en dat ‘mense vrylik met sekere gemeenskappe assosieer’ wat ‘natuurlik op kulturele, taal- of godsdienstige vlak georganiseer is’. Afriforum fokus ook nie op die regte van die ‘blanke gemeenskap’ nie en sal beswaar maak teen so ‘n beskrywing … ”

Dus sal blankes wat uitgesonder word vir regstellende aksie of rassekwotas in sport of selfs volksmoordretoriek soos dié wat deur Malema of Mngxitama aangevoer word, nie meer deur Afriforum verdedig word nie, synde gekant teen “wit nasionalisme”. Ons weet dat Suid-Afrikaanse blankes nie gewild is nie, nóg by die ANC en nóg by die hoofstroommedia waarmee Afriforum so gesellig verkeer, veral News24, dus wat Ernst Roets regtig aan ons fluister, is:

“Witman, jy is op jou eie.”

Maar verseker Ernst Roets ons:

“(Dit is) nie onakkuraat nie” om “Afriforum as ‘n konserwatiewe organisasie te beskryf … terwyl ons ons disassosieer van die stigma wat vandag met konserwatisme gepaard gaan, as ‘n ideologie wat probeer terugkeer na die verlede, of wat verander teenstaan slegs omdat dit nie in staat is om verandering te hanteer nie, of wat poog om erfenis te bewaar ten koste van vooruitgang ”.

Roets se verdediging van “konserwatisme” klink net so huiwerig soos Afriforum se beswaar teen die algehele verbod op die 1928-vlag, wat dit nooit self sou vertoon nie en mense sou “ontmoedig” om te vertoon, maar as ‘n uitdrukking van “vryspraak” sou verdedig. Ek dink dus in ooreenstemming met Roets se Kanadese-styl-, multikulturele “kommunitarisme” waardeur “mense vrylik met bepaalde gemeenskappe assosieer”, waaronder ‘n paar sterwende Afrikaners en KhoiSan, maar ook die gemeenskappe van Rastafariërs, gays en swingers, sou Afriforum altyd daar wees vir hulle, mits hulle ‘n debietorder onderteken het.

Homoseksuele wit nasionaliste bestaan en moontlik is daar ook konserwatiewe Christelike groepswoepsers, wie weet? Afriforum sou eersgenoemde verwerp, maar laasgenoemde omhels, of ten minste sou dit nie-nasionalistiese wit gays verdedig. Nasionalisme blyk die doring in die vlees hier te wees.

Aangesien dit nie self die oranje-blanje-blou swaai nie, sou dit goed by Afriforum pas om die voorbeeld wat ek in 2018 by die Kanadese ambassade in Warskou gesien het, te volg en die gayvlag te hys! Niemand sal immers aanstoot neem en die organisasie daarvan verdink dat hy “probeer om erfenis te bewaar ten koste van vooruitgang nie”.

Neem dit van my af, Ernst, as Afriforum die gayvlag bo sy hoofkwartier moes hys, sou dit as ‘n progressiewe daad gesien word, en ek is seker dat Eusebius McKaiser jou ten minste ‘n uur se entoesiastiese lugtyd op Radio 702 sou gee.

Homoseksuele trots is kosjer, maar nie blanke trots nie. Noem dit die Zeitgeist of die heersende ideologie, maar ons is almal pynlik bewus van die gewig waarmee dit op ons rus.

Afgesien van sy gemaklike verraad teenoor die vele toegewyde en patriotiese Afrikaners soos ek, sien ek ander probleme met Afriforum se gebrek aan oortuiging in die aangesig van die linkse rioolpyp (“stigmatisering en stereotipering”) wat gemik word op almal wat waag om op te staan vir die regte van die wit minderheid in Suid-Afrika. Soos baie mense al gesê het: ‘n Mens kies nie jou ras nie, ondanks wat die “witheidsteoretici” sê. Om wit te wees, is nie iets waarvan u genees kan word nie.

Guillaume Faye, wat vroeg vanjaar oorlede is, is verbind met die sogenaamde ‘nuwe regs’ en identitarisme. Hy het dikwels benadruk dat ‘n mens nie jou identiteit kies nie, maar ten minste gedeeltelik deur jou vyande gedefinieer word. Al sou alle blankes in Suid-Afrika “witheid” moes afsweer (ek moet om verskoning vra dat ek hierdie weersinwekkende term weer gebruik het, maar dit lyk gepas), sou die DA, die ANC en al die swart nasionalistiese partye ons nog steeds as ‘blankes’ beskou het. Ons word gekritiseer en aangeval, soms as Afrikaners, maar meer gereeld as “die blankes”.

Weereens, is dit nie iets wat ons self kies nie. Die oomblik dat ons beswaar maak daarteen dat ons as blankes beledig, aangeval en met wette gekortwiek word, word ons gestigmatiseer as “rassiste”, “fasciste”, “wit nasionaliste”, “heteronormatiewe giftige mans” en elke ander geur in die linkse kookboek.

Dit is duidelik dat Afriforum nie so ‘n semantiese aanslag kan weerstaan nie en verkies om in die multikulturele jakkalsgat af te sluip, tesame met Justin Trudeau, wat óf Islamitiese klere dra óf sy kostuum vir Gay Pride, afhangend van die dag van die week.

Dit lyk asof Afriforum ‘n bietjie moed het om die heersende bestel aan te durf. Maar nie genoeg nie, is ek bevrees. In vele van sy gevegte, en nie net met betrekking tot die vlag nie, lyk die organisasie louwarm, sonder passie. Is dit wat ons nodig het in hierdie tyd van verval en daaglikse terreur?

Die ou Nasionale Party het nie soseer die ANC beveg as daardie Afrikanerpartye en -groepe regs van hom soos die KP, HNP en AWB, Afrikanervolksfront, Vryheidsfront, ensovoorts nie. Nadat hy die konserwatiewe of regse beweging in Suid-Afrika verdeel het, is dit enige wonder dat die NP uiteindelik aan die Marxistiese ANC en die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party oorgegee het? Afriforum sal ooreenkomste met Malema aangaan, soos wat dit rondom die “Kill a Boer” -lied gedoen het, maar dit sal nie in die openbaar gesien word, laat staan nog ‘n ooreenkoms met Afrikanerorganisasies aangaan, wat dit as “nasionalisties” beskou nie.

Dit wil lyk asof Afriforum ‘n blaadjie uit die Amerikaanse “kloekserwatiewe handboek oorgeneem het: om jou meer respektabel te maak vir liberale, die linkses en natuurlik die hoofstroommedia, moet u ander konserwatiewes aanval en hulle as “regses” en “nasionaliste” stigmatiseer. Die ANC of die EFF hoef nie teen Afrikanerorganisasies te veg nie; Afriforum sal dit vir hulle doen in sy strewe om die kloekserwatiewe kampioen in Suid-Afrika te word. Binnekort sal Ernst Roets selfs Helen Zille van die voormalige Progressiewe Party en Rand Daily Mail, “regse” en “rassisties” noem.

Onlangs het Helen Zille aan Max du Preez gesê tydens hul tweegeveg wat op video opgeneem is: “Max, almal op Twitter noem almal ‘rassiste’.” Maar ek veronderstel dat Afriforum wil sorg dat dit lid is van die skare wat ander “rassiste” noem, in plaas van aan die ontvangkant van die belediging, waar hulle hulself tans bevind.

Die ding wat my egter die meeste pla van Afriforum is hul gebrek aan intellektuele dissipline. Dit laat my dink aan die Nasionale Party in sy doodsnikke, toe dit alles vir almal was. Die NP is uiteindelik deur sy aartsvyand, die ANC, onder Kortbroek van Schalkwyk ingesluk. Die organisasie verraai in sy vele kompromieë en op-eiers-loop rondom vals leksikale lokvalle (soos “wit nasionalisme”), ‘n vrees om deur politiek korrektes “uitgevang” te word, eerder as duidelike strategiese denke of ‘n stel oortuigings.

Teenoor ekstremisme – selfs die regerende party is ekstremisties wanneer dit by vele aspekte van sy beleid kom – bied Afriforum vir ons ‘n paar halfhartige clichés oor “gemeenskapsregte” en “vryheid van spraak” aan. Ek is amper in die versoeking om te sê dat Afriforum, gekonfronteer met blanke volksmoord (wat baie oorsese waarnemers in Suid-Afrika raaksien, gegewe die geweld en die arsenaal van wette en beleid wat teen ons blankes ingestel is) ‘n pleister of aspirien aanbied.

Afriforum is te bang of te vlak van intellek om tot by die kern van die probleem deur te dink, wat weliswaar ingewikkeld is en nie maklik is om te omskryf of oplossings voor te vind nie. In baie opsigte is Suid-Afrika die eerste kwasi-Westerse samelewing wat in duie stort, onder die gewig van sy eie onhanteerbare verskeidenheid, hetsy etnies, ideologies, kultureel of taalkundig.

My dikwels herhaalde slagspreuk is dat die Nasionale Party nie misluk het weens ‘n gebrek aan hulpbronne of fondse nie. Dit het ‘n funksionerende staat, media, ambassades in die mees gesogte buurte van Westerse hoofstede gehad, ‘n magtige weermag, toegewyde polisie en universiteite vol lojale akademici. Uiteindelik was die mislukking daarvan intellektueel, omdat dit nie bereid was om sy vyande in die ideëstryd te konfronteer nie. Lank voordat dit ‘n ANC-oorname aanvaar het, het dit intellektueel gekapituleer.

Afriforum is miskien ‘n goed gefinansierde NRO wat elke maand honderde duisende Afrikaners belas met debietorders, maar dit het niks in vergelyking met die hulpbronne van die voormalige Nasionale Party-regering nie. Die huidige staat kan dit elke dag in die howe beveg deur belastingbetalersfondse te gebruik.

Ons enigste hoop is dat daar ‘n groep of organisasie kan ontstaan wat vreesloos die morele en ideologiese bankrotskap van die ANC-terroristebewind en die noodlottige greep daarvan op die land sou ontbloot, maak nie saak hoeveel die waansinnige linkses in die media en in die ANC self hul gewone beledigings sou slinger nie: “rassis”, “fascis”, “wit nasionalis”, “wit heerssugtige”, “giftige manlike”, ens. Dit moet nie net die heersende ideologie konfronteer en afbreek nie, maar ook ‘n alternatiewe visie vir die land, ‘n uitweg uit die huidige impasse aanbied.

Helaas, Afriforum is nie daardie organisasie nie. Dit en sy “hoof van beleid en aksie”, Ernst Roets, is te frileux, soos die Franse sê. Wat mens kan vertaal as: “versigtig”.

Hierdie artikel is ook in Engels beskikbaar op praag.org.

Die ontaarding van die Universiteit Stellenbosch

In sy boek, Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013), vertel Pieter Kapp hoe die Engelse Victoria College die Afrikaanse Universiteit Stellenbosch (US) geword het. Oor die tyd voordat die US in 1918 sy beslag gekry het, skryf Kapp: “Dit [is] nodig om daarop te let dat hoewel soveel studente-aktiwiteite en veral publikasies in Engels geskied het, dit deur Afrikaanse studente geskryf is” (p 32). Uit Lindie Koorts se boek, DF Malan en die opkoms van Afrikaner-nasionalisme (Kaapstad: Tafelberg, 2014) blyk dat Malan (1874-1959, eerste minister 1948-1954) as kollegestudent aanvanklik deel van hierdie verengelsing was. Hy het selfs aan sy Afrikaanse vriendin in die platteland in Engels geskryf. (Iets soortgelyks kan egter ook van JBM Hertzog gesê word.)

Die onlangse betoging op die kampus van die Universiteit Stellenbosch

Hierdie taalsiklus is na bykans ‘n eeu voltooi toe die US in 2014 amptelik besluit het dat Afrikaans nie meer sy enigste of hoofvoertaal sal wees nie; dat Afrikaans en Engels voortaan glo gelyke status geniet, maar met die duidelike implikasie dat indien Engels nie reeds die hoofonderrigtaal is nie, dit spoedig sodanige status sal verwerf en na verwagting van die US uiteindelik weer, soos die Victoria College, ‘n eksklusief Engelse inrigting sal maak (Praag 30 November en 7 Desember). Op die US-studentewebwerf Bonfiire Stellenbosch blyk dat die geskiedenis hom herhaal: feitlik al die Afrikaanssprekende studente publiseer hulle menings deesdae in Engels. Dit toon in hoe ‘n groot mate propaganda afkomstig van bv die ANC daarin geslaag het om Afrikaners en Afrikaans in onguns te bring.

In hierdie skrywe toon ek aan hoe drie astrante swart US-studente onlangs in die dorp skoor gaan soek en dit gekry het en hoe dit aanleiding gegee het tot ‘n reeks gebeure, soos ‘n verklaring deur die waarnemende rektor en daarna nog een deur ‘n viserektor, met ‘n optog op die kampus as “hoogtepunt”. Hierdie gebeure lê die anatomie bloot van ‘n eens gerekende inrigting wat gekies het om primêr eerder ‘n politieke as ‘n akademiese koers in te slaan, met betreurenswaardige gevolge. ‘n Mens sou verwag dat die teenoorgestelde liewer gebeur, dus dat die US hom eerder al hoe meer los woel van die swart regering en die ANC, want die staatsubsidie het van 41% van die US-begroting in 2000 na 25% in 2015 gedaal (Matieland, 2014, p 9). Desnieteenstaande is die US-bestuur soos klei in die hande van die minister van hoër onderwys, Blade Nzimande.

Op 4 Maart het Bradley Frolick op Bonfiire aangekondig dat daar op 6 deser ‘n optog op die US-kampus gehou gaan word met die oog op: “Reaffirming the importance of the human dignity of all Maties … we unite in solidarity as Maties to be able to walk free from the fear of violent attacks, cat-calling, homophobia, racism, xenophobia and other discrimination suffered.” Die US-studente word beskryf as “active agents of change.” Ander kenmerkende politieke retoriek sluit in “challenges” en “the spirit of Ubuntu”.

Die aanleiding vir hierdie optog was nie die onlangse ontvoering van ‘n blanke US-vrouestudent of die verkragting van ‘n ander een nie. Benadeling van blankes lei gewoonlik nie tot entoesiastiese openbare protes nie. Wat sowel wittes as nie-wittes hierdie keer geaktiveer het, is drie swart US-studente wat hulle ongevraagd bemoei het met ‘n geskil tussen wittes en swartes in ‘n kitskosonderneming in die dorp. Ek haal die koerantberig, geskryf deur Raymond Willemse, volledig aan.

“‘n Rassevoorval het kop uitgesteek by die Universiteit Stellenbosch (US) waar wit mans glo swart studente aangerand het. Of die wit mans studente is, kan nog nie bevestig word nie. Die voorval het glo oor die naweek by McDonald’s in Merrimanlaan gebeur. Een van die studente, Sikhulekile Duma, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Studente-organisasie (Daso), het in ‘n verklaring namens die organisasie druk op die US-bestuur geplaas om op te tree.

“Luidens die verklaring het aanvallers glo swart werknemers by dié eetplek verneder en oor die toonbank aan hul klere gepluk. Duma het gesê hy was verplig [!] om tussenbeide te tree. Duma, Sphele Masuku en Lwazi Phakada is later buite die eetplek glo aangerand. Die aanval is by die polisiekantoor asook die US aangemeld en word ondersoek. In die verklaring eis Daso ook dat die US rassisme op die kampus moet prioritiseer en meer doen om rassistiese ingesteldhede onder studente te bekamp.

“By navraag oor die beweerde voorval het Prof Leopoldt van Huyssteen, waarnemende rektor en visekanselier, gesê die US beskou enige vorm van rassisme, geweld, skeltaal of menseregte-vergrype in ‘n baie ernstige lig, ongeag waar die insident plaasgevind het – op kampus of elders in die dorp. ‘Die identiteit van die aanvallers is in hierdie stadium nie aan die universiteit bekend nie, maar die onmiddellike prioriteit is om die beseerde studente te ondersteun. Die universiteit se krisisdiens was in verbinding met die studente om hulp en berading aan te bied.

“‘Ons het ‘n standpunt van zero-verdraagsaamheid ten opsigte van rassisme en diskriminasie. Ons sal nie skroom om op te tree teen enige student wat skuldig bevind word aan enige gedrag of uitlatings wat strydig is met die dissiplinêre kode vir studente, of wat ‘n kriminele oortreding begaan het nie. As dit in die ondersoek aan die lig sou kom dat die beweerde aanvallers in Saterdag se voorval wel US-studente is, sal die interne dissiplinêre prosesse geïnisieer word,’ het Van Huyssteen gesê” (Eikestadnuus, 26 Februarie, p 2; dié berig was ook in Die Burger, ‘n koerant wat ongeneë is om ruimte aan bv plaasmoorde af te staan).

Let daarop dat net die blankes se geslag in die berig gespesifiseer word. Hulle word dus as dubbel afkeurenswaardig voorgestel, want hulle is wit en boonop mans. Sedertdien was daar geen sprake van dat hierdie blankes, die “aanvallers” genoem, US-studente is nie. Duma, die klaer, is die voorsitter van Daso en dus polities aktivisties. Hy en twee mede-swartes het hulle aan die blankes opgedring en is toe reggesien. Nou eis Duma/Daso “dat die US rassisme op die kampus moet prioritiseer” omdat daar glo “rassistiese ingesteldhede” onder die studente is. Dít terwyl die voorval buite die kampus in die dorp plaasgevind het en dit drie swart studente is wat moeilikheid met (klaarblyklik) nie-US-studente gesoek en dit gekry het. Druk is deur Duma/Daso op die US-bestuur geplaas om op te tree en die waarnemende rektor, Van Huyssteen, het dadelik ‘n verklaring teen rassisme uitgereik en simpatie met die swartes uitgespreek. (Dit herinner aan Jonathan Jansen se onlangse gedrag teenoor twee wit studente aan die Universiteit Vrystaat toe Jansen kant vir die valse aantygings van ‘n swart student gekies het.)

Maar is dit (noodwendig) ‘n geval van rassisme? Gestel drie wit US-studente het in die onderonsie ingemeng en is deur daardie wit mans (of deur swartes) reggesien. Dan sou geen haan daaroor gekraai het nie en daar sou geen optog teen rassisme plaasgevind het nie. Dit is die lakmoestoets wat in al sulke gevalle aangelê moet word: Word wittes en swartes eenders behandel? Dus, is daar gelykberegtiging? Adriaan Basson het bv onlangs verkondig dat die dood van Solly Ozrovech kom koud laat (Netwerk24, 7 deser). Maar dit is die soort ding wat Basson nooit van enige nie-witte, hoe merieteloos dié ook al was, sal sê nie. Dit is goedkoop joernalistiek van iemand wat fanaties probeer om hom nie skuldig te maak aan enigiets wat Afrikaners of Afrikaans kan bevoordeel nie.

Op 7 deser is op die US-webwerf verslag oor die optog gedoen. Lede van die US-bestuur en -administrasie, asook dosente soos Amanda Gouws, het saam met studente aan die optog deelgeneem. Op die foto is daar bv swartes wat in die swartmag- en Nelson Mandela-tradisie gebalde vuiste vertoon. Die mate waarin die US reeds verengels het, blyk uit Engelse benamings wat op die webwerf in die Afrikaanse teks gebruik word, soos “Reaffirming Human Dignity March”, “2DO-program” en “BeWell-program”. Soos ek by vorige geleenthede uitgewys het, is daar deesdae talle verskynsels op die US-kampus wat Engelse name het, terwyl sulke eksklusief Afrikaanse name nie meer geduld word nie. Studente wat Engels is of probeer wees, moet glo welkom voel, terwyl Afrikaanse studente se sensitiwiteit vir hulle moedertaal klaarblyklik nie in dieselfde mate in ag geneem hoef te word nie.

Wanneer die militante feminis Amanda Gouws iets (oor ideologie) skryf, kan ‘n mens reken op ‘n linkse politieke inslag. Oorweeg wat sy oor die optog te sê het in die breër konteks wat ek hier in my teks skets. “Vrydag het personeel en studente ‘n optog by die Universiteit Stellenbosch gehou vir menswaardigheid en, onder meer, teen rassisme, seksisme en homofobie. Dit was ‘n sigbare gebaar teen die verdingliking van mense. Mans en vroue het aan die optog deelgeneem. Die vraag is hoekom meer mense nie deelgeneem het nie. Of is ons nie bereid om teen die monsters in onsself te veg nie?” (Die Burger, 9 deser, p 8).

Die optogorganiseerders het in Engels ‘n verklaring oor hulle versoeke en eise (“requests and demands”) uitgereik. Hulle verlang ‘n “Discrimination Policy … for both staff and students”, ‘n “Discrimination office” en ‘n “Discrimination officer”. Verder: “The current mechanisms in place have not been effective in addressing serious cases of discrimination in all its forms … We request the response from management within the next two weeks.”

Die gedienstige US-bestuur het spoedig ‘n bestuursverklaring uitgereik en daar is ook die genoemde berig op die US-webwerf gepubliseer. ‘n Viserektor, Arnold Schoonwinkel, het die versekering gegee “dat die US geen vorm van menseregteskendings, rasse-, geslags- of enige ander vorm van diskriminasie of aantasting van enige persoon se menswaardigheid sal verdra nie.” Dit gaan glo om “gelyke beregtiging vir almal … Omdat die US sy rol sien as belangrike veranderingsagent in Suid-Afrika, wat die omgewing skep waarin studente en personeel van alle agtergronde gedy, betreur ons dit dat onmenswaardige voorvalle soms ‘n skaduwee gooi oor jare se hard werk.”

Daar word dan uitgewei oor van die “inisiatiewe” waarmee die US reeds vorendag gekom het, soos “verbreding van toegang” (eintlik die verslapping van die toelatingsvereistes vir nie-wit studente), “fokus op bevordering van diversiteit … meng doelbewus plasing in koshuiskamers en versprei diversiteit doelbewus eweredig.” Met ander woorde, daar is aan die US, ooreenkomstig ANC-beleid, gedwonge rasse-integrasie. Die vryheid om, soos voorheen, jou koshuiskamermaat te kies, bestaan nie meer nie. Iedere US-student is teen wil en dank die slagoffer van (onnatuurlike) sosiale ingenieurswese/manipulering. Dit ressorteer onder “die voordele van diverse gemeenskappe.” Sodanige vermeende voordele word beklemtoon en nie nadele soos die onlangse verkragtingsgeval of dat akademiese werksaamhede (bv klasse en toetse) saans nie meer moontlik is nie. Dít ten spyte van enorme uitgawes om die veiligheidsituasie op die kampus te probeer verbeter. Die Woordfees het pas op Stellenbosch plaasgevind, maar die veiligheidsituasie is so bedenklik dat dit ‘n kontantlose fees was. Vir alles moet per kaart betaal word.

Dit is baie duidelik dat die optogorganiseerders en die US-bestuur veral blankes as sondebokke in hulle visier het. Gouws se monsters verwys ook eerder na wittes as nie-wittes. In werklikheid is blankes die tradisionele US-studente en wittes is ook die tradisionele inwoners van Stellenbosch. Blankes kan nie verantwoordelik vir die huidige verslegtende (bv misdadige en geweldadige) toestand op die kampus en in die dorp gehou word nie. Maar gestel ons aanvaar in hulle letterlike betekenis die bostaande mooi klinkende retoriek oor menswaardigheid, nie-diskriminasie, menseregte en gelykberegtiging vir almal. [Gelykberegtiging: “met dieselfde, ewe veel regte.” Geregtigheid: “hoedanigheid wat die mens in staat stel om reg aan ‘n ander te laat geskied; billikheid, regverdigheid” (HAT).]

Gelykberegtiging vereis dat blatante rassediskriminasie nie onder ‘n ander naam, bv regstelling/transformasie, aan die US voortgesit mag word nie. Dan moet studentetoelating en die toekenning van studiebeurse en koshuisplasings sonder inagname van bv ras (en geslag) gedoen word. In werklikheid word werwingsbeurse suiwer rassisties uitsluitlik aan nie-wit studente toegeken. (Matieland, 2014, p 9). In 2014 is “‘n addisionele R102.3 miljoen” vir hierdie doel bewillig (p 14). Die totale bedrag wat bestee word om nie-wit studente na die US te lok, moet dan astronomies wees. Dít terwyl die Botman-US geweier het om iets te make te hê met ‘n studiebeurs waaraan die erflater die voorwaarde gekoppel het dat dit aan ‘n blanke student toegeken moet word. Pleks van jaarliks miljoene der miljoene te bestee ter verswarting van die kampus en die dorp behoort die studiegeld eerder verlaag te word. Soos die geval op talle terreine is, word daar tans van blankes wat vir hulle onderrig betaal, verwag om noodgedwonge die studiegeld van nie-wittes te subsidieer. Is dit gelykberegtiging? Die US verkies om eerder naarstiglik Russel Botman se nie-akademiese, rassistiese “visie” na te jaag waarvolgens die US voor die einde van hierdie dekade ‘n oorwegend nie-wit universiteit moet wees. Wanneer ek deesdae op die kampus en in die dorp loop, vervul dit my met heimwee vir wat was en met afgryse vir wat is. (Maar dit geld eintlik vir die ganse nuwe Suid-Afrika.)

Verder behoort personeellede sonder inagname van ras en geslag aangestel en bevorder te word. Die US se advertensies mag dan ook nie meer lui dat voorkeur aan “die aangewese groepe” (dus nie-wittes en vroue) gegee word nie. Diegene in die akademie wat nie-akademiese norme soos ras en geslag gewetenloos aanhang, is myns insiens nie akademici in die ware sin van die woord nie maar bloot mense wat verkeerdelik akademiese poste beklee. Daar mag dan ook nie teen Afrikaanssprekende studente gediskrimineer word deur soos Schoonwinkel te redeneer dat alle klasse in Engels aangebied of getolk moet word, maar dat Afrikaanse studente nie noodwendig lesings in Afrikaans nodig het nie omdat hulle glo Engels goed genoeg verstaan.

Die US bepleit menswaardigheid net wanneer dit hom pas. Mensontering word op groot skaal gepleeg, maar blankes is die slagoffers, gevolglik kan enige beswaar wat daarteen geopper word as “rassisme” geëtiketteer word. Talle akademies uitnemende blankes se toekomsdrome word jaarliks verpletter, bv blankes met gemiddeld ‘n A-simbool in matriek word om suiwer rassistiese redes toelating tot mediese studie geweier, terwyl nie-wittes met ‘n C-simbool of swakker wel toegelaat word. In die geval van swart kandidate is daar reeds (onnodige) kompensasie in daardie C-simbool ingebou, bv omdat hierdie tans bevoordeeldes op skool nie in hulle moedertaal studeer het nie. Talle blankes met voortreflike akademiese rekords word deurlopend om suiwer rassistiese en seksistiese redes aan die US en ander universiteite aanstellings en bevorderings as dosente en navorsers geweier en (feitlik) geen haan kraai daaroor nie. Dit is ‘n mensonterende wanpraktyk wat terselfdertyd die akademiese gehalte van plaaslike universiteite (onherstelbaar) erodeer.

Blanke studente word aktief en doelbewus op die US-kampus ontheem deurdat geboue wat na eerbare blankes soos DF Malan, HF Verwoerd en BJ Vorster vernoem was, hernoem is. Dit word “visuele transformasie” genoem. Dit word gedoen omdat sulke benaminge glo (nie-wit) studente aanstoot kan gee. Terselfdertyd word name van ANC-aktiviste soos Beyers Naudé, Desmond Tutu en Russel Botman ingevoer as benaminge vir dele van die US. Dat sulke name aanstoot aan blankes kan gee, word glad nie in ag geneem nie. Ek sou eerder elders losies soek as om plasing in die koshuis Russel Botman te aanvaar. Ingelyks sou ek weier om te studeer of doseer aan ‘n universiteit wat die naam Nelson Mandela (uit eie erkenning ‘n vrot student) of Walter Sisulu (wat nooit op hoër skool was nie) dra. Albei was ANC-kornuite met hoë politieke profiele; twee mense wie se nagedagtenis aanstootlik vir minstens sommige blankes is.

Ek het egter nie beswaar om aan ‘n universiteit te studeer of doseer wat na Desiderius Erasmus (1469-1536) of Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716) vernoem is nie, omdat sodanige name akademies tersaaklik en sinvol is. Die punt is dat daar in die huidige US-bestuur groot sensitiwiteit vir die gevoelens van nie-wittes en veral swartes is, maar daar is nie naasteby dieselfde sensitiwiteit vir die gevoelens van blankes nie. Polities korrekte afgode word aanbid. Ons bevind ons tans in ‘n groot era vir klein geeste.

Daar word deur die bestuur op die US-webwerf gepleit vir ‘n “oop gesprek”. Daar is geen twyfel dat enige linkse mens, bv kommunis, hetsy as bv student of dosent, welkom is om op die US-kampus te sê net wat hy wil nie. Maar geld dit ook vir regse politieke menings? Wanneer laas is ‘n regse mens toegelaat om die US-studente toe te spreek of as spreker by bv die Woordfees op te tree? Talle ANC-kornuite, insluitende kommuniste, is die afgelope twee dekades deur die US met die toekenning van eredoktorsgrade vereer. Wanneer laas is ‘n Afrikaner op ‘n soortgelyke manier vir sy bydrae tot Afrikanerkultuur of die Afrikaanse taal en letterkunde vereer? Daar is talle nie-polities betrokke Afrikaanse skrywers wat erkenning verdien, maar die US is ongeneë om hulle te vereer omdat dit nie die nuwe ANC-gedienstige US-beeld sal bevorder waarna so naastiglik gestreef word nie.

Op 1 April sal Wim de Villiers diens as US-rektor aanvaar. Sy uitgangspunt behoort te wees dat die US ingevolge Jannie Marais (8.09.1851-30.05.1915) se stigtingsdonasie en -voorwaarde eerder Afrikaans as Engels moet wees; ook omdat alle ander plaaslike universiteite deesdae eerder eentalig Engels as Afrikaans is. Maar is daar werklik enige hoop om te glo dat De Villiers die US gelykberegtigend op die pad van pro-blank, pro-Afrikaner en pro-Afrikaans sal probeer plaas? Sou hy bv ‘n beroep op US-studente doen om hulle magisterverhandelings en doktorale proefskrifte in Afrikaans te skryf? Sou hy by US-professore aanbeveel dat hulle hulle intreeredes in Afrikaans lewer? Sodanige hoop sal waarskynlik beskaam. Jannie Marais was immers blank en ‘n man en daarby is hy ‘n eeu gelede dood. Dit is kenmerkend van die huidige US-bestuur dat nog geen poging aangewend of aangekondig is om Marais vanjaar te huldig nie. Deur sy standbeeld (voorlopig) op die kampus te duld, is blykbaar die soort erkenning waarmee hy en sy geesgenote tevrede moet wees. By vanjaar se Woordfees is André P Brink gehuldig; nie Jannie Marais nie. Sal Die Burger hom verwerdig om vanjaar ‘n hoofartikel oor Marais se publiseer?

Die fundamentele vraag wat ek in die midde wil lê, is: Is daar by die huidige US enigsins sprake van werklike gelykberegtiging van blankes en veral van Afrikaners en Afrikaans? Die US het ‘n inrigting geword wat sekerlik meer pro-nie-wit as pro-wit is en hy is (daarom) ook meer pro-Engels as pro-Afrikaans. Hierby moet gevoeg word dat die US halsstarig voortgaan om al hoe meer sy tradisionele akademiese voortreflikheid in te boet weens sy oordrewe toepassing van regstellende aksie en sy sug na politieke korrektheid. Die resultaat is ‘n universiteit waarop egte akademici, asook doodgewone mense met gesonde insig, kwalik trots kan wees.

Kovsies nou ‘n ‘Nazi- of kommunistiese heropvoedingskamp’

Jonathan Janse, 'Führer van Kovsies wat net soveel eerbied soos Jesus Christus verdien' — Jonathan Jansen, ‘Führer van Kovsies wat net soveel eerbied soos Jesus Christus verdien. “Die Universiteit van die Vrystaat, en veral die koshuise, is in ‘n heropvoedingskamp van die Nazi- of kommunistiese tipe verander.” Só sê ‘n derdejaarstudent op die kampus wat uit vrees vir viktimisering naamloos wil bly.

Nog ‘n koshuis op die kampus, JBM Hertzog, is in Februarie gesluit en studente is van alternatiewe akkomodasie voorsien ten einde hulle in heropvoedings- en breinspoelingsprogramme te plaas. Die studentedekaan van die universiteit, Rudi Buys, ‘n radikale NG-predikant wat van Stellenbosch afkomstig is, het die rektor Jonathan Jansen met Jesus Christus vergelyk en gesê dat die staat die waardes van kinders moet bepaal en nie hul ouers nie.

In ‘n video-opname wat deur Die Volksblad gemaak is, betreur Buys die feit dat ouers en familie steeds invloed op studente uitoefen wat veroorsaak dat hulle in Afrikaans wil studeer en die Afrikaanse kultuur en tradisies op die kampus wil handhaaf. Jonathan Jansen en Buys is volgens mediaberigte fanaties daaroor “om die universiteit van sy Afrikaanse en wit geskiedenis te stroop”.

JBM Hertzog-koshus se naam gaan blykbaar verander word na dié van die swartmagaktivis, Steve Biko. Dis veral Hertzog se standpunt ten gunste van Afrikaans as amptelike taal van Suid-Afrika wat aanstoot gee. Rudi Buys en Jonathan Jansen bevorder aktief Engfrikaans en Kaaps op die kampus. Buys het byvoorbeeld die Engelse woord “ultimate” gebruik om sowel Jesus as Jonathan Jansen mee te beskryf.

Studente van JBM Hertzog word geteiken omdat hulle nie na Jonathan Jansen met die nodige piëteit, agting en eerbied opsien nie. “Jonathan Jansen is die Führer op die kampus en jy moet op jou knieë val en hom aanbid oral waar hy gaan,” het ‘n inwoner van JBM Hertzog gesê.

As straf omdat studente blykbaar by een geleentheid verlede jaar nie na Jansen “soos na Jesus” geluister het nie, is alle gedenkwaardighede en Afrikaanse simbole uit die koshuis verwyder, selfs Springbokrugbytruie.

Rudi Buys is aangehaal waar hy gesê het:

“Ná ’n voorval verlede jaar het ek en prof. (Jonathan) Jansen en nog ’n paar van die senior bestuur van die UV met die inwoners gaan praat. Ek het gesien hulle luister nie vir prof. Jansen nie, toe staan ek op en sê: ‘Ek is ’n Christen. As ek in die kerk is, is Jesus Christus die stem wat sê dis hoe dit is. As hy praat luister ek, hy is die ultimate’.

“Toe sê ek: ‘As jy by ’n universiteit is en die rektor roep jou vir ’n vergadering, die top-persoon by die universiteit, en jy luister nie, dan is dit soos ek, wat in my geloofstradisie, sê ek luister nie na Jesus nie.’ Dis wat ek gesê het. Ek het eintlik ’n belydenis gemaak oor my eie geloof!”

Die woordvoerder van die UV, Lacea Loader, het verklaar dat heropvoeding by die koshuis nodig geraak het, ook vanweë “ongerymdhede met eerstejaarsontgroening”. Die eufemisme wat die universiteit vir heropvoeding gebruik, is “dinkskrums”. Sy sê: “Dit sluit onder meer in dat studente aan dinkskrums moet deelneem om die waardes van die koshuisgemeenskap te heroorweeg en elke tradisie en simbool daaraan te meet, insluitend die naam.”

Tydens sy video-onderhoude met Die Volksblad het Rudi Buys verder verklaar dat Amerikaanse metodes van heropvoeding soos dit by Harvard en elders gebruik word, by die UV toegepas sal word. Sulke metodes is daarop gerig om witskuld en ‘n gevoel van minderwaardigheid by blanke studente te vestig sodat hulle anti-wit diskriminasie en swart-op-wit geweld met gelatendheid sal aanvaar as “iets wat hulle en hul ouers verdien”.