Dopperhemel – praag.co.za

Potchefstroom: Die ondergang van die laaste Afrikaanse universiteitskampus

Van die ergste dwaasheid oor Afrikaans kom soms van Afrikaans-professore. Jakes Gerwel (1946-2012) is ‘n klassieke geval. Hy het die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) van ‘n oorwegend Afrikaanse universiteit tot ‘n eentalige Engelse inrigting getransformeer.

Minder bekend is die Afrikaans-verraad deur die skrywer Ronnie Belcher (1933-2006), eens ‘n hoogleraar in Afrikaans aan die UWK in Bellville en later aan die Universiteit van Bophuthatswana (Unibo) in Mafikeng. Sy argumente is eintlik ‘n samevatting van die drogredenasies wat steeds ten koste van Afrikaans as tersiêre onderrigtaal geuiter word. Hy het dit teen die Universiteit Stellenbosch (US) as Afrikaanse inrigting gehad (Die Burger, 26.02.2002, p 7).

'n Betoging oor taal op die Potchefstroomse kampus — ‘n Betoging oor taal op die Potchefstroomse kampus

Pieter Kapp (Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 81-82) verskaf die volgende opsomming.

“Belcher [het] die reg van Stellenbosch om Afrikaans te mag wees, ontken. Hy het geargumenteer dat die taaldebat aan die US uit pas met die tyd is en vasgekoppel is aan ‘n wit strewe van die verlede om Afrikaans uit te bou. Afrikaans het vandag ‘n baie groter verskeidenheid as vroeër en daarom kan die wit Afrikaanssprekende nie aanspraak maak op die tradisie van Afrikaans en Stellenbosch nie. Afskaling van Afrikaans is die gevolg van nuwe insigte in ‘n universiteit se aard en wese. In beginsel kan ‘n universiteit nie tot een taal beperk word nie. ‘n Universiteit is nie vir [‘n] spesifieke bevolking of taal nie, dit is vir die universitas. ‘n Universiteit dien nie net die gemeenskap waarin hy geleë is nie. Universiteite is deel van ‘n wêreldorde. Moedertaalonderrig geld nie vir universiteite nie. Akademiese voortreflikheid kan hoofsaaklik net deur Engels bereik word. Taal is ‘n saak van aanvraag en voorsiening. Markkragte is ‘n belangriker faktor as taalregte. Afrikaanse vaktaal is nie mededingend genoeg om internasionaal te wees nie. Die grootskaalse afskaling van Afrikaans aan die US sal nie [‘n] verskil maak aan die Afrikaansheid van Stellenbosch nie [!]. Topprestasie is al wat tel en Afrikaans kan net baat by Afrikaanssprekendes wat internasionaal presteer. Daar is baie dinge belangriker vir die behoud van Afrikaans as Afrikaansheid.”

Kapp skryf verder:

“Belcher het drie elemente in die openbare debat gebring wat tot ernstige verdraaiing van die debat sou lei. Hy het die taalstrewe aan ras gekoppel; hy het naïewelik vergeet dat Engelstalige universiteite geensins voldoen aan sy vereiste dat ‘n universiteit nie tot een taal beperk behoort te wees nie; en dat markkragte bepaal dat Stellenbosch Engels moet word omdat Engelse studente in groter getalle na Stellenbosch kom, terwyl hulle dié universiteit gekies het wetende dat hy Afrikaans is en moontlik ook omdat hy Afrikaans is, want daar word hulle werklik tweetalig” (p 82).

Ek het voorheen dikwels oor Afrikaans en ander US-sake geskryf en gaan die besonderhede nie hier herhaal nie. Die feit is dat die US tydens die rektorskap van Chris Brink en veral Russel Botman sterk verengels het. Dat dit strydig is met die stigtingsvoorwaarde van die stigtingsdonateur, Jannie Marais, skeel hierdie ANC-meelopers glad nie. Die US het dermate verengels dat daar die afgelope dekade al hoe meer die neiging was om Potchefstroom as die enigste oorblywende Afrikaanse kampus te beskou. Let wel, kampus; nie ‘n enkele Afrikaanse universiteit het oorleef nie. Ek weet van talle studente uit die Wes-Kaap wat vanweë die begeerte van onderrig in Afrikaans eerder op Potchefstroom as Stellenbosch studeer het.

Wannie Carstens is ‘n Afrikaans-dosent op Potchefstroom. Soos ek by vorige geleenthede aangetoon het, noop sy Damaskus-korset hom om Afrikaansvariasies te oorbeklemtoon, nie-Standaardafrikaans te verafgod en die ontstaan en eienaarskap van Afrikaans by voorkeur aan die Khoi-San en slawe en hulle nasate toe te skryf. Sy standpunt is eerder polities as histories-taalkundig korrek.

Maar ek wil hierdie keer die aandag op sy kollega, Hans du Plessis (van Griekwa-psalms-faam), vestig, wat onlangs oor “Afrikaans en rassisme” geskryf het (Maroela Media 4 Desember). Du Plessis wek die indruk dat hy polities meer redbaar as Carstens is. Tog is daar by Du Plessis dieselfde oorbewustheid van nie-wit Afrikaanssprekendes; dieselfde ongesonde neiging tot oorvergoeding van nie-wittes vir vermeende benadeling, gerugsteun deur grootliks onnodige skuldgevoelens. Die gevolg is dat die blankes se Afrikaans, Standaardafrikaans, die lydende party word, soos in 2014 bedroewend geïllustreer deur die dramatiese agteruitgang van die vooruitsigte van Afrikaans as onderrigtaal op die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-universiteit (NWU).

Du Plessis noem tereg dat diegene wat vir die behoud van Afrikaans veg maklik van rassisme beskuldig word. “Gerugte van ons rassisme het egter een van die gedugste vyande van Afrikaans geword … wat is ‘n sagter teiken as die hart van ‘n identiteit, veral as die hart ‘n taal is.” Afrikaans is myns insiens inderdaad die kern van Afrikaner-identiteit, maar dan voeg Du Plessis onnodiglik en polities korrek by: “veral as die hart ‘n taal is wat nog swaar dra aan ‘n verlede van uitsluiting.” Dieselfde morele verootmoediging ondergrawe sy betoog as hy elke keer wanneer hy die sotlike beleid van elf amptelike tale ter sprake bring, dit nodig vind om ‘n lansie vir die “Khoi- en San-tale” te breek.

Dit herinner aan Leon Wessels wat hoogs in sy noppies was dat sy vriend Cyril Ramaphosa se Venda as ‘n amptelike taal erkenning geniet. Die erkenning van elf amptelike tale was vir Wessels een van sy “lekkerkry-oomblikke” (Vereeniging, Kaapstad: Umuzi, 2010, p 329). Terselfdertyd het die armsalige Wessels die hoofresultaat van die huidige taalbedeling misgekyk: dat tien tale, veral Engels, aan status gewen en net Afrikaans op groot skaal aan status verloor het.

Destyds is al die grondwetlike onderhandelings gevoer toe die blankes, by uitstek Afrikaanssprekendes, op die agtervoet was weens die verradelike situasie (kyk hieronder) waarin hulle hulle bevind het. Wessels skryf: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelings begin het” (p 59). Dit verklaar waarom iemand soos Karel Prinsloo, toe die hoof van die RGN (Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing) se sentrum vir Afrikaans, destyds sy entoesiastiese dankbaarheid uitgespreek het dat Afrikaans darem as een van die elf amptelike tale erken word.

Du Plessis verwys na “die idealistiese elftaaldroom.” Op die Potchefstroom-kampus het Afrikaans volgens hom die sondebok en slagoffer van bewerings van rassisme geword. “Hierdie feit het alles te make met die hegemonie [voorrang/oorheersing] van Engels in Suid-Afrika ná 1994. Daar is geen beter rede om Engels te verhef tot super amptelike taal nie as om te argumenteer dat Engels die enigste deurgang tot transformasie is. Asof al die nie-Afrikaanse kampusse in die land geen vorm van rassisme ken nie.” Du Plessis aanvaar “dat daar nie iets soos ‘n wit kampus in ‘n demokratiese Suid-Afrika mag bestaan nie, en op dieselfde grond, beslis ook nie ‘n swart of uitsluitlik Engelse kampus nie.”

In werklikheid is die tradisioneel swart universiteite egter steeds oorweldigend swart met uitsluitlik Engels as onderrigtaal. Ook die tradisioneel blanke Engelse universiteite is steeds eentalig Engels. Minister Blade Nzimande fokus nie hierop nie, maar op Afrikaans as onderrigtaal aan tradisioneel Afrikaanse universiteite, terwyl geeneen van hulle meer uitsluitlik Afrikaans is nie. In werklikheid het almal van hulle in groot mate verengels. Noudat die US gelyke status aan Afrikaans en Engels toegeken het, word een van die drie kampusse van die NWU, naamlik Potchefstroom, vir verguising geteiken en word druk vir verswarting en verengelsing uitgeoefen.

“Die gronddwaling lê vir my in die verabsolutering van die kollektiewe droom dat elke instelling in Suid-Afrika die nasionale demografie moet reflekteer. Die afdwing daarvan op alles en almal is niks anders as fundamentalisme nie. Dit is tog onprakties: ‘n kampus in Venda sal noodwendig ‘n oorwig Vendasprekers hê, soos wat ‘n universiteit in die hart van ‘n Sesotho-gemeenskap oorwegend Sesotho sal wees.”

Wat Du Plessis eintlik sê, is dat elke universiteit ‘n natuurlike publiek het wat hy bedien op grond van bv sy geografiese ligging en die moedertaal van die studente wat uit daardie omgewing kom. In ‘n Afrikaanse omgewing mag/moet die universiteit dan Afrikaans as onderrigtaal hê. Hy beskou die ANC se demografie-argument as fundamentalisties. Dit is ‘n eufemisme en moet eerder rassisme genoem word. Dit gaan vir die ANC-regering klaarblyklik om die bevoordeling van swartes en die benadeling van wittes, veral Afrikaanssprekendes en dus ook Afrikaans.

Du Plessis skram daarvan weg om aan die ANC die skuld vir hierdie wesenlike rassisme te gee. Hy soek die skuld by die elftalebeleid.

“Die kern van ons probleem … is myns insiens in wese geleë in ons erkenning van elf amptelike tale … die enigste praktiese uitkoms van ons elftaalbeleid is die vestiging van Engels as die enigste taal van transformasie. Eintlik is dit niks anders nie as ‘n dekmantel vir die verskansing van die hegemonie van Engels. Alles wat nie Engels is nie, is ‘n hindernis in die weg na transformasie.”

Hierdie argument is myns insiens nie suiwer nie. ‘n Elftalebeleid is inderdaad onprakties en lei noodwendig daartoe dat voorkeur aan minder tale (een of twee) gegee word. Die ANC het op ‘n enkele taal besluit om hom te distansieer van die tweetalebeleid van die ou Suid-Afrika; soos wat hy hom by voorkeur sover moontlik distansieer van alles wat aan die ou Suid-Afrika herinner. Die ANC het op Engels as voorkeurtaal besluit nie net omdat dit ‘n wêreldtaal is nie, maar ook omdat swartes (meesal) min moedertaaltrots het en veral omdat die ANC om die dood nie Afrikaans as ‘n effektiewe amptelike taal duld nie. Vergelyk Swapo se erkenning van Engels as die enigste amptelike taal van Namibië, al is daar baie meer Afrikaans- as Engelssprekende Namibiërs. My beswaar teen Du Plessis se stelling in die vorige paragraaf, dat Engels die enigste taal van transformasie is, is dat die ANC enigeen van die elf amptelike tale, selfs Afrikaans, sal misbruik om sy (rassistiese) oogmerke te bereik; al is dit waar dat hoofsaaklik Engels vir hierdie doel aangewend word. Terloops, die Wes-Kaap en Munisipaliteit Kaapstad se taalhiërargie was tydens ANC-bewind (en is tydens DA-bewind) Engels, Xhosa, Afrikaans, al word die meeste belasting van Afrikaanssprekendes gevorder.

“Van een ding is ek ten slotte oortuig: Afrikaans gaan selfs die nuwe aanslag oorleef. Dit is juis die geskiedenis wat my dit laat glo. Oor vier eeue het die taal die aanslae van Engels en Nederlands oorleef; dit is selfs gaandeweg besig om Afrikanernasionalisme te oorleef. My groot bekommernis lê egter daarin dat die hele herrie om Afrikaans en rassisme daartoe gaan lei dat Afrikaans en sy gebruikers in ‘n intellektuele tuisland ingedwing gaan word.”

Weereens oortuig Du Plessis se redenasie nie. Hoedanig gaan Afrikaans se oorlewing wees, bv op universiteitskampusse? Sy verwysing na “vier eeue” wek die indruk dat hy, soos sy kollega Wannie Carstens, die ontstaan van Afrikaans by die Khoi-San, selfs voor Jan van Riebeeck, en later by die slawe gaan soek; dus die polities korrekte mode-neiging om die rol van nie-wittes te beklemtoon en dié van wittes te onderbeklemtoon of selfs te ignoreer. Du Plessis se verwysing na Afrikanernasionalisme en ‘n intellektuele tuisland dui myns insiens op ongesonde oorverligtheid. Dit is juis by nasionalistiese nie-verloopte Afrikaners dat Afrikaanslojaliteit in sy behoudendste en suiwerste vorm aangetref word. ‘n Afrikanertuisland kan vorentoe die beste en selfs enigste reddingsgordel vir Afrikaans blyk te wees.

Francois Venter, voorheen die dekaan van die fakulteit regte op die Potchefstroom-kampus, het ‘n ope brief aan Dan Kgwadi, die rektor van die NWU, gepubliseer (Maroela Media, 12 deser). In sy skrywe gaan dit om veel meer as net die stand van Afrikaans. Venter skryf bv teen die agtergrond van die onbillike aanvalle op Potchefstroom in Beeld, waarvoor die redakteur, Adriaan Basson, verantwoordelikheid moet aanvaar. Daar is ook die verdoemende bevindings van ‘n ondersoekspan, waarvoor die voorsitter, Leon Wessels, verantwoordelikheid moet aanvaar. Dié verslag “is so profoundly flawed that [the NWU] Council had to prohibit its publication.” Dan is daar die aanstelling van Kgwadi as rektor, waarmee ‘n heeltemal vreemde kulturele element die hart van die Potchefstroom-kampus binnegedring het. Dit is soos die wolf in die bed van Rooikappie se ouma. Hierdie tragiese gebeure het by die vooroordeel en moedswilligheid van Basson begin, is aangedik deur Wessels as ANC-gedienstige en het as resultaat ‘n NWU-rektor wat kwalik hoog as akademikus aangeslaan kan word. Die hele toekoms van Potchefstroom as eerbare akademiese inrigting is in die gedrang. Venter suggereer tereg “that the process is being guided by external forces.” Dit kom neer op “giving the ANC the power to erode university autonomy in the name of ‘transformation’.”

Tot sy eer het Venter die moed van sy oortuiging om sake te probeer beredder terwyl talle van sy geesgenote en mede-akademici swyg. Dat alles nie wel op die kampus is nie, word bevestig deur die Hombré-voorval (NWU-webwerf 23 deser). Venter wys daarop dat Kgwadi nog nie daarin geslaag het om sy steun op Potchefstroom te vermeerder nie. Enersyds is dit omdat Kgwadi ontwykend, vaag, dubbelsinnig en selfs obskuur oor sy voornemens is, bv wat betref transformasie en die onderrigtaal. Andersyds kan daar vyandigheid by Kgwadi teenoor Potchefstroom as ‘n tradisioneel blanke en Afrikaanse kampus wees. Kgwadi was voorheen die rektor van die swart en Engelse Mafikeng-kampus.

Kgwadi beoog “deep transformation which will strengthen the university’s contribution to social cohesion and nation building”. Venter se kommentaar hierop is:

“Sosiale samehorigheid en nasiebou (wat dit ook al mag beteken) sal nie onder die dekmantel van die skepping van ‘n “baie meer geïntegreerde universiteit” bevorder word deur die eliminering of uitskakeling van goed-presterende bestuurders nie en deur hulle dan te vervang met ‘n gesentraliseerde en potensieel oorgrote institusionele bestuur wat (onmoontlik) getaak word om die belange van personeel wat oor 300 kilometer versprei is, te dien. Dit spreek vir sigself dat die personeel op die drie kampusse onvermydelik onder uiteenlopende omstandighede en omgewings werk. Dit is ook voor-die-hand-liggend dat geen mate van “sosiale integrasie” of aanpassing van akademiese en bestuurstrukture die verskillende omstandighede en omgewings wat op en om die drie kampusse bestaan, sal verwyder nie. Daar moet ook op gelet word dat dit universeel erken word dat ‘n universiteit nie primêr oor bestuur gaan nie, maar oor wetenskapsbeoefening.”

Dit lyk asof Kgwadi, soos die ANC en ander kommunistiese instansies, hou van die sentralisering van mag. Venter noem dit “blunt socialist-like centralisation.” Hy skryf voorts:

“Indien u demografiese transformasie vir die NWU as “nodig” beskou, kan ‘n mens maar net wonder wat u beskou as die vereistes vir “dieper transformasie” wat voldoende sal bydra tot “maatskaplike kohesie en nasiebou”. Dit is per slot van rekening onbetwisbaar dat ‘n voldoende hoeveelheid gekwalifiseerde personeel en studente wat vir normale toelating kwalifiseer nie gedurende u ampstermyn (en langer) gevind sal kan word om “demografiese transformasie”, ‘n ooglopende rasse-eufemisme, te bewerkstellig nie.”

“Wat taal betref wil dit voorkom of daar ‘n direkte skakel bestaan tussen die minister van hoër onderwys se ongrondwetlike idee dat geen ander taal nie as Engels die onderrigmedium aan alle universiteite moet wees, en u eie betreklik vae beklemtoning van “‘n geïntegreerde kultuur, sosiaal geïntegreerde kampusse en billike toewysing van hulpbronne” (soos gestel in u boodskap in Eish! van 7 Desember 2014). Die ongesproke logika onderliggend aan u stellings oor hierdie aangeleentheid skyn te wees dat die “probleem” van Afrikaans met die verloop van die tyd “opgelos” sal word deur die aantreklikheid vir Afrikaanssprekendes van die NWU as voorkeur leer- en werkomgewing te verminder deur ondersteuners van die huidige reëlings uit bestuursposisies te verwyder.”

Wat Kgwadi beoog, is “a much more integrated university with socially integrated campuses.”

Klaarblyklik gaan dit vir Kgwadi primêr om ‘n nie-akademiese pre-okkupasie, naamlik oordrewe gedwonge rasse-integrasie (“deep transformation”) waartydens Afrikaans as onderrigtaal afgeskaal of selfs afgeskaf gaan word.

Venter stel dan hierdie belangrike feit:

“Objektief gesproke dui die statistiek en die realiteit duidelik daarop dat die Potchefstroomkampus veel minder die karakter van ‘n “historiese wit universiteit” (wat dit ook al mag beteken) dra as die “historiese swart” aard van die Mafikengkampus. Dit bring mee dat hernude pogings tot transformasie tot ‘n sosiaal-geïntegreerde kampus (wat dit ook al mag beteken) primêr in Mafikeng nodig is en nie op die sondebok van die paneelverslae, die Potchefstroomkampus, nie.”

Wat ons hier mee te make het, is die ANC-ingesteldheid waarvolgens daar vir wittes in die nuwe Suid-Afrika, pleks van die veel geprese vryheid, gedwonge integrasie is. Sodanige integrasie word nie afgedwing in bv swart woongebiede of op swart kampusse nie, maar wel in tradisioneel wit woonbuurte en op tradisioneel wit kampusse. Swartes is gevolglik vry om volgens eie voorkeur te kies tussen ‘n monokulturele swart omgewing of ‘n geïntegreerde multikulturele milieu. Wittes word nie daardie keuse/vryheid gegun nie. Verpligte integrasie in die vorm van verswelging deur swartes word aan wittes opgedring. In so ‘n geïntegreerde omgewing bepaal swartes wat mag wees, bv watter onderrigtaal gebruik word.

“Indien dit u strategie is om u doelwitte te bereik deur die marginalisering en uitwerk van die bestuur van die Potchefstroomkampus en deur die vervreemding van die akademiese en administratiewe personeel en studentegemeenskap op die kampus, doen ek aan die hand dat u die vernietigende uitwerking daarvan op die NWU as geheel, op die ekonomie en infrastruktuur van Potchefstroom en op die voortgesette ondersteuning van nasionale versoening onder die groot steungemeenskap en die alumni van die Universiteit sal hê, oorweeg. Die vervreemding van hierdie mense het die ware potensiaal om die NWU op die pad na selfvernietiging as ‘n instelling van uitnemendheid te plaas, soos dit in die verlede en tans nog waargeneem kan word by sommige ander onderwysinstellings wat onder dwang ooreenkomstig die NDR aan “transformasie” onderwerp word.”

Venter formuleer vyf moontlike standpunte van Kgwadi. Daarna kom hy elke keer met voorstelle oor hoe Kgwadi sy netelige situasie met ‘n akademies verantwoordelike stellinginname kan beredder. Maar hulle sal alleenlik werklikheid kan word as Kgwadi nie ‘n ideologiese pion van die ANC-regering, by name Blade Nzimane, is nie:

“…sou ek u graag wil aanmoedig om nie te probeer om u of enige ander ideologiese posisie op die NWU-gemeenskap af te dwing nie, maar om verdraagsaam te wees ten opsigte van sienings wat anders, of selfs opponerend tot u sienings is en om die behoud van die talente van personeel en die studentegemeenskap van die Potchefstroomkampus te verseker.”

Venter se slotvoorstel het betrekking op Afrikaans as onderrigtaal:

“…(V)erklaar dan asseblief onomwonde in die openbaar dat u Afrikaans as onderrig- en leertaal van die NWU sal beskerm en verdedig, want dit bly steeds ‘n sleutelelement van die vermoë van die kampus om tot die sukses van die NWU as geheel by te dra.”

Dit is te betwyfel of Venter ‘n (duidelike of bevredigende) antwoord sal ontvang. Hoewel Venter se ope brief op 12 deser gepubliseer is, lees Kgwadi se verklaring, gedateer 25 November, op die NWU-webwerf soos ‘n antwoord op die sake wat Venter aangeroer het. Naas die verdagmakery kan die lesers gerus voorts let op die klem wat op “funksionele meertaligheid” pleks van Afrikaans geplaas word en die mate waarin Afrikaans as onderrigtaal op Potchefstroom reeds deur Engels weggekalwe is. Deurdat die taalbeleid deur Kgwadi as dinamies en buigsaam gekarakteriseer word, kan sonder gevaar van dwaling voorspel word dat die Engelse aanbod al hoe groter en die Afrikaanse aanbod al hoe kleiner sal word, onder meer weens demografiese manipulasie, oftewel gedwonge rasse-integrasie in die vorm van verswelging deur swartes.

Kgwadi:

“In onlangse mediaberigte is die huidige voorstelle rakende die transformasietrajek en die voorstelle met betrekking tot die toekoms van die taalbeleid by die universiteit … verkeerd oorgedra en weergegee. Dit is onverantwoordelik aangesien die mediaberigte voortspruit uit vertroulike universiteitsdokumente waarvan die inhoud opsetlik wanvoorgestel word met die doel om verwarring en ontsteltenis te veroorsaak … die huidige bestuur van die universiteit het geen voorneme om die taalbeleid van funksionele meertaligheid te verander nie. Hoewel ons moet seker maak dat die beleid nie toegang bemoeilik vir mense wat nie vlot is in Afrikaans nie, is dit nie waar dat dit ons bedoeling is om die onderrigmedium na slegs Engels te verander nie.

“Daar bestaan ‘n algemene wanopvatting (by diegene wat wil hê dat ten minste één kampus in die land Afrikaans moet wees) dat Afrikaans die enigste onderrigmedium op die Potchefstroomkampus is. Dit is reeds vir ten minste ses jaar lank nie die geval nie. Afrikaans is die vernaamste onderrigmedium op voorgraadse vlak, en ‘n groot persentasie van die modules word gelyktydig in Engels in getolk. In sommige gevalle – vir grondige opvoedkundige redes – geskied onderrig in die finale jaar van die graadprogram in Engels.

“Parallelmedium-onderrig vind ook in Afrikaans en Engels plaas, somtyds op aandrang van professionele akkrediteringsliggame. In ‘n ander geval word ‘n graadprogram in Engels aangebied omdat daar baie min Afrikaanssprekende studente is wat ingeskryf is vir die betrokke program. In gevalle waar akademiese personeel nie vaardig is in Afrikaans nie, word lesings in Engels aangebied, met gelyktydige tolking in Afrikaans in. Dit sou ook uiters onverantwoordelik wees om studente van die geleentheid te ontneem om blootstelling te kry aan die idees van diverse vakkundiges ter wille van ‘n spesifieke ideologiese posisie. In sommige klasse maak Afrikaanssprekende studente nie gebruik van gelyktydige tolking in Afrikaans nie, want hulle is ten volle tweetalig in Afrikaans en Engels. Nagraadse onderrig geskied ook grotendeels in Engels, en dit is reeds vir ten minste 10 jaar lank die geval.

“Dit behoort duidelik te wees uit bogenoemde beskrywing van die taalbeleid dat dit buigsaam en funksioneel is en dinamies reageer op die taalbehoeftes van studente. Ek en die institusionele bestuur van die universiteit het al verskeie kere ons steun vir funksionele meertaligheid uitgespreek …

“In die hersieningsproses van die universiteit se visie, missie en waardes moet transformasie, integrasie en multikulturele diversiteit ook in ag geneem word. Om uitvoering hieraan te gee, het die institusionele bestuur besluit om die ampstermyne van vastetermynkontrakaanstellings van senior bestuurswerknemers tot drie jaar te beperk, waar die visekanselier [rektor/Kgwadi] die aanstellingsgesag is. Die insinuasie dat dit ‘n gevolg van transformasie (in die sin van indiensnemingsgelykheid) is, is moedswillig, indien nie kwaadwillig nie. Dit is bloot ‘n verantwoordelike benadering tot die proses van strategieontwikkeling wat tans aan die gang is.”

Wat het die (dreigende) ondergang van die laaste Afrikaanse universiteitskampus veroorsaak? Die onmiddellike aanleiding was die aanstelling van Kgwadi as rektor. Die weg hiertoe is geopen deur die voorafgaande stemming in die NWU-senaat. Hoewel die blankes daar in die meerderheid is, het sommige van die wit akademici besluit dat dit tyd vir ‘n swart rektor was, terwyl (feitlik) al die nie-wit senaatslede waarskynlik vir Kgwadi gestem het. Die punt is dat dit suiwer akademies gesproke nooit tyd vir ‘n rektor van ‘n bepaalde kleur is nie. ‘n Rektor behoort primêr na akademiese verdienste verkies te word. Daar is algemene eenstemmingheid dat Kgwadi akademies glad nie in dieselfde liga as die ander (wit) rektorskandidaat is nie, soos onder meer duidelik blyk as hulle publikasierekords vergelyk word. Al die pro-Kgwadi-akademici in die NWU-senaat moet medeverantwoordelikheid vir hierdie ramp aanvaar en veral dié op die Potchefstroom-kampus omdat hulle die toekoms van Afrikaans as onderrigmedium daar waarskynlik vir altyd beduiwel het.

Maar die onderliggende rede vir die onverkwiklike verswarting en gevolglike verengelsing van die Potchefstroom-kampus en die aaklige werklikheid van ‘n bemoeisieke, fanaties-kommunistiese minister van hoër onderwys moet teruggevoer word na die mandaatlose politieke magsoorgawe van FW de Klerk. Daar is by my geen twyfel nie dat “die geskiedenis”, oftewel toekomstige historici, geen (morele) regverdiging vir sy drievoudige verraad sal vind nie.

De Klerk het op 15 Augustus 1989 as staatspresident by PW Botha oorgeneem. Op 20 September 1989 was daar ‘n algemene verkiesing. In die aanloop tot hierdie verkiesing het De Klerk en die ander Nasionale Party-kandidate geen woord gerep van planne om bv die ANC te ontban en met kommuniste en geweldenaars (wat weier om geweld af te sweer) te onderhandel oor politieke magsdeling nie. De Klerk het klaarblyklik nie vertroue in die mening van die meerderheid blanke kiesers gehad nie. Die noodlottige stappe wat hy op 2 Februarie 1990 aangekondig het, bv die ontbanning van die ANC en die plaaslike Kommunistiese Party, was (heeltemal) mandaatloos.
Nadat allerhande mooi broodjies gebak is, was daar op 17 Maart 1992 ‘n referendum waarin die meerderheid blanke kiesers ten gunste van politieke magsdeling gestem het. Dit was ‘n gulde geleentheid vir die kiesers om van hulle kant af geen vertroue in De Klerk te stel nie, maar die propaganda van die massamedia het ‘n oorweldigende en noodlottige impak gehad. De Klerk het voortgegaan deur mandaatloos magsdeling in algehele magsoorgawe te omskep. Om die blankes te sus het hy selfs beweer dat daar in die resultaat van sy onderhandelings moerse wigte en teenwigte ingebou is. Later het dit geblyk dat hierdie wigte en teenwigte (grootliks) fiktief is.
Een van die deurslaggewende redes waarom De Klerk in die 1992-referendum meerderheidsteun ten gunste van sy beoogde magsdeling ontvang het, is omdat hy belowe het dat die finale ooreenkoms na afloop van sy onderhandelings aan die blanke kiesers vir goed- of afkeuring voorgelê sou word. Mandaatloos het hy besluit om dit nie te doen nie en geredeneer dat sy algehele magsoorgawe eintlik maar dieselfde as sy beloofde magsdeling (bv eie woongebiede en skole vir blankes) is. Die eintlike rede waarom hy sy plegtige belofte verbreek het, is omdat hy geweet het dat daar geen moontlikheid was dat sy brousel deur die blanke kiesers aanvaar sou word nie. Die Nasionale Party het immers sedert 1990 minstens drie tussenverkiesings teen die Konserwatiewe Party verloor. De Klerk is heel moontlik ook deur die ANC met die hervatting van geweld afgedreig. Nelson Mandela het bv op sy kenmerkende arrogante manier verklaar dat hy die referendum vir slegs blanke kiesers in 1992 sou toelaat, met die implikasie dat dit die laaste keer sou wees dat net blankes stemreg het. Van die 1992-referendum tot die “eerste demokratiese verkiesing” op 27 April 1994 het die blanke kiesers net so min soos die swartes inspraak in hulle toekoms gehad. Hulle lot was in die hande van ANC-gedienstiges soos Roelf Meyer, Leon Wessels en natuurlik FW de Klerk.

Wat op die Potchefstroom-kampus en tewens aan al die tradisioneel Afrikaanse universiteite gebeur, vind aansluiting by wat in die res van die nuwe Suid-Afrika plaasvind. Dit alles is die uitkoms van De Klerk se drievoudige mandaatlose verraad. Wie kon voorspel dat ‘n Dopper die Dopperhemel sou vernietig?

Van doppertunisme tot kommunisme en afrikanisering

Dopper en Anglikaan deel 'n oomblik saam — Dopper en Anglikaan deel ‘n oomblik saam

deur Leon Lemmer

Eendag, nie so lank gelede nie, was daar ‘n plattelandse prokureur Frederik/Frikkie/FW de Klerk wat ‘n politikus geword het. Hy het konserwatiewe geluide gemaak en op grond daarvan die partyleier geword. Chris Brink het die rektor van die Universiteit Stellenbosch geword omdat hy Afrikaans as onderrigtaal sou bevorder, maar het daarna alles moontlik gedoen om Afrikaans af te skaal (Praag 6 April). Op ‘n soortgelyke wyse is verkeerdelik gedink dat die land veilig in FW de Klerk se hande sou wees. Hy sou kragman speel en met die magte van die bose oor politieke magsdeling onderhandel.

De Klerk het aan die wit kiesers belowe die uitkoms van sy onderhandelinge sou bv eie woongebiede en eie skole wees en niemand sou sy werk verloor nie. Die blankes kon gerus slaap, want die finale ooreenkoms sou aan die blanke kiesers vir goedkeuring voorgelê word. Die boere se kaart en transport sou veilig wees. Daar is nie belowe dat boere nie vermoor sou word nie, want voortgesette wet en orde is as vanselfsprekend aanvaar. Daar sou ook ‘n oorvloed van menseregte wees en die reg op lewe is sekerlik ‘n voorvereistes vir die benutting van al die ander regte. (In die nuwe Suid-Afrika is die boere egter so veilig soos renosters.)

Volgens De Klerk sou hy as’t ware die duiwel se stert knoop. Vir wit en swart sou die nuwe Suid-Afrika ‘n wen-wen-situasie wees. Die groot pluspunte sou wees dat die land vry van rassediskriminasie en die gevaar van kommunisme sou wees. Met van die topposte wat deur geweldenaars beklee word, was die nuwe Suid-Afrika van die begin af sekerlik nie vry van geweld nie. “Geweld is lonend” is ‘n leuse wat goedskiks op die nuwe Suid-Afrika toegepas kan word. Byvoorbeeld, ‘n oudterroris het onlangs ‘n boedel ter waarde van R46 miljoen nagelaat, sonder dat hy ooit ‘n poging aangewend het om die skade te vergoed wat hy aangerig het.

Frikkie het ‘n ouer broer Willem gehad, wat nie so konserwatief soos sy kleinboet wou wees nie. Willem wou graag ‘n uitwaartse en nie-verstokte progressiewe beeld van homself skep. Hy het ‘n onderskeid tussen verligte en verkrampte Afrikaners getref en homself verlig verklaar. Verligtheid het ‘n aansteeklik aantreklike opsie vir Frikkie geword. Die skrywer André P Brink het Frikkie as student op die Potchefstroomse universiteitskampus geken en hom in ‘n Vurk in die Pad (2009) soos volg opgesom. “Sy mees opvallende eienskap was ‘n drang om mense ter wille te wees en ‘n bereidwilligheid, selfs ‘n gretigheid, om nogal laag te kruip om dit te bereik” (p 143-144) en “De Klerk [was] geslepe genoeg as politikus om die tekens van die tye en die luim in die land akkuraat genoeg te lees en daarvolgens te handel … hy het oor die vaardigheid en geslepenheid beskik om dit met styl te doen. Hy was duidelik nog oortuig daarvan dat hy kon voortgaan om die proses te kontroleer en die grense en momentum daarvan te bepaal” (p 441).

As redakteur van Rapport het Izak de Villiers FW de Klerk se grondwetlike onderhandelings eerstehands ervaar: “Volgens my waarneming [het De Klerk] nie eens geweet wat hy aan die bestuur was nie … Die ANC het met hul dreigemente en aksies en charteristiese aanvalle op alle fronte die kitaar geslaan” (Strooidak en Toring, 2009, p 205). Die verloopte Afrikaner Leon Wessels het geskryf: “Die ‘wit saak’ was verlore lank voordat die onderhandelinge begin het” (Die Onvoltooide Vrede, 2010, p 59). De Klerk het te laat tot die besef van die katastrofiese gevolge van sy dade gekom. In 1996, volgens Wessels, “flankeer FW openlik met die gedagte om teen die Grondwet te stem” (p 279). De Klerk het egter sedert 1990 die pad van “onderhandeling” (wesenlik ‘n eufemisme vir toegewings) bewandel en het ook hierdie keer toegegee. Soos De Klerk is Wessels een van diegene wat valslik beweer dat De Klerk ‘n mandaat van die blanke kiesers gehad het om in plaas van magsdeling met algehele magsoorgawe aan die swartes vorendag te kom.

Die ondergang van die blanke bewind in Suid-Afrika kan terug dateer word tot ‘n daad van nepotisme in 1954. Toe Hans Strijdom eerste minister geword het, het hy Jan de Klerk, wat geen parlementêre ondervinding gehad het nie maar sy swaer was, as minister in sy kabinet aangestel. Op grond daarvan word soms beweer dat Jan se seuns, Willem en FW, uit ‘n uitgelese politieke familie kom en daarom uitmunt in politieke insig. Dit is soortgelyk aan die storie wat in Amerika oor die Kennedys versprei is. Joseph Kennedy was as die Amerikaanse ambassadeur in Brittanje in baie opsigte ‘n volslae mislukking; dermate dat algemeen besef is dat hy nie die Amerikaanse president kon word nie. Maar sy politieke loopbaan is vir propagandadoeleindes as roemryk voorgestel. Op grond daarvan het sy seuns, John/Jack, Robert/Bobby en Edward/Ted opgang in die politiek gemaak, al was hulle in baie opsigte onetiese opneukers met gevaarlik min politieke insig. ‘n Mens moet lugtig wees vir die beeld wat met politieke oogmerke van iemand geskep word.

Die geskiedenis van die universiteit op Potchefstroom het in 1905 ‘n aanvang geneem toe die kweekskool vir Gereformeerde of Dopperpredikante, wat in 1869 te Burgerdorp begin is, daarheen oorgeplaas is. In 1909 het dit ‘n universiteitskollege en in 1951 ‘n universiteit geword. Sedert 2004 vorm die Potchefstroomse kampus saam met die Mafikeng- en Vaaldriehoekkampus gesamentlik die Noordwes-universiteit. Die Potchefstroomse Universiteit en daarna die Potchefstroomse kampus van die Noordwes-universiteit staan tradisioneel as die Dopperhemel bekend vanweë die leidende rol wat Doppers deurgaans daar gespeel het. Jan, Willem en Frikkie de Klerk het as Doppers op die kampus spore getrap. Oor die diepte van daardie spore gaan ek my nie uitlaat nie.

FW de Klerk het in 1990 met sy inisiatiewe vir die beloofde wonderlike nuwe Suid-Afrika begin. Hy wou wegbreek van alles wat betreurenswaardig in ons verlede was. Naas geesdriftige ondersteuners was daar heldersiende skeptici wat sonder omhaal van woorde gewaarsku het: HKGK. Van die vroegste kritici was ‘n briefskrywer in Beeld (25 April en 21 Junie 1990) wat die neologisme “doppertunisme” gebruik het om na De Klerk se “kansvattende mentaliteit” te verwys. Die term “doppertunisme” word gebruik om die gedrag van De Klerk en sy meelopers te karakteriseer. Die term kan dus ook op nie-Doppers van toepassing wees. Verder sluit “doppertunisme” sekerlik nie alle Doppers in nie. Die term is wesenlik ‘n sinspeling op “opportunisme,” met ‘n dopper, De Klerk, wat hierin die leiding geneem het. Daar kan bv gesê word dat die FAK meer konserwatief en behoudend as die ATKV is, wat agteroor leun en doppertunisties met sy inklusiwiteit, geregtigheid en transformasie is.

Tydens die grondwetlike onderhandelings is daar kort-kort berig oor wonderlike “deurbrake” wat gemaak is. Aan die twee hoofonderhandelaars, Roelf Meyer van die Nasionale Party (wat eers later amptelik lid van die ANC geword het) en Cyril Ramaphosa van die ANC, is selfs ere-doktorsgrade toegeken omdat hulle glo die byna onmoontlike vermag het. Maar toe die stof van al die gunstige propaganda gaan lê het en besef is dat ongekwalifiseerde gelyke stemreg aan almal toegestaan is, is besef dat wat ook al ooreengekom is met ‘n tweederdemeerderheid deur die oorweldigende getal swart kiesers verander kon word.

Wat mettertyd baie duidelik geword het, is dat FW de Klerk, Roelf Meyer, Leon Wessels en (feitlik) al die ander blanke onderhandelaars ruggraatloos ‘n pad van toegewings geloop het. Die punt wat ek wil stel, is dat hierdie doppertunisme in 2014 steeds vaardig op die universiteitskampus in Potchefstroom is. Soos in die geval van die Reitz-insident aan die Universiteit Vrystaat is ‘n onbenullige verskynsel in Potchefstroom, die beweerde gebruik van ‘n Nazi-saluut, opgeblaas tot iets waarmee gepoog is om daardie kampus en veral die kampusbestuur te diskrediteer. Pleks van vas te staan, is doppertunisties aan die ANC se propagandadruk toegegee. Pleks van Dan Kgwadi se aanwysing as rektor te hersien, is hy toegelaat om vroeër beheer oor die universiteit te verkry. Kgwadi is op rekord dat hy die Potchefstroom-kampus wil verswart en verengels. Daarmee gaan die laaste wesenlik Afrikaner- en Afrikaanse kampus van die aardbol verdwyn. Soos aan die Universiteit Stellenbosch (Praag 6 deser) moet apatiese blanke Afrikaanssprekendes hiervoor verantwoordelikheid aanvaar.

Maar kom ons toets die hedendaagse praktyk aan ‘n spesifieke verwagting wat De Klerk geskep het, naamlik dat die nuwe Suid-Afrika vry van rassediskriminasie en die gevaar van kommunisme sal wees. Die aangewese plek om dit te toets is by hoër onderwys. Daar is die sekretaris-generaal van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, Blade Nzimande, die minister en nog ‘n kommunis, Gwebs Qoonde, is die direkteur-generaal. Sover bekend het daar nog nooit besware teen hierdie twee kommuniste uit die universiteitsektor opgeklink nie. Maar dit toon ten minste duidelik aan dat anders as wat De Klerk in die vooruitsig gestel het, die nuwe Suid-Afrika nie vry van die gevaar van kommunisme is nie. Ek sal Nzimande nie die “verantwoordelike minister” noem nie, want hy was glo in 1976 so onverantwoordelik om die biblioteek van die Universiteit Zoeloeland af te brand. Sedertdien het sy deuntjie verander: “Destruction of property … is totally unacceptable and should never be tolerated” (politicsweb 1.10.2012).

Malegapuru Makgoba is die rektor van die Universiteit KwaZulu-Natal (UKZN). Hy en Nzimande is albei Zoeloes en albei glo aan toordokters. RW Johnson het hulle “two Frankenstein’s monsters” genoem (The African University? The critical case of South Africa and the tragedy at the UKZN, Cape Town: Tafelberg, 2012; slegs elektronies beskikbaar; geen bladsynommers nie). Albei “hitched a ride on Zuma’s Zulu caravan.” Terwyl Afrikanerkultuur en -nasionalisme deur Russel Botman soos ‘n onding aan die Universiteit Stellenbosch uitgeroei word, word Zoeloekultuur en -nasionalisme sienderoë aan die UKZN vertroetel. Die ideaal is dat Zoeloe en Engels teen 2016 in gelyke mate (dus 50-50) in die administrasie en onderrig gebruik moet word. “The real political point of all this is not actually to achieve anything worthwhile for the Zulu language but to browbeat and bully the non-African faculty.” Alle studente sal bv ‘n kursus in ‘n Afrikataal, Afrikaans uitgesluit, moet slaag voordat hulle kan gradueer.

Volgens Nzimande is die UKZN die universiteit wat “die meeste gedoen het om met ‘diskriminasie-kwessies te worstel'” (Die Burger, 24.01.2013, p 12). Waarvan Nzimande en Makgoba klaarblyklik hou, is dat kennis van Zoeloe aan die UKZN as ‘n uitsluitingsmeganisme vir blanke, Indiër- en bruin studente en personeel gebruik kan word; iets wat Afrikaans aan geen universiteit mag doen nie. Nzimande het dit reeds in 1996 onomwonde gestel “dat hy gekant is teen die bestaan van Afrikaanse skole en universiteite … dat taal gebruik word om wit skole te waarborg (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria, Protea Boekhuis, 2013, p 65, ook p 167). Maar dit is baie duidelik dat Zoeloe aan die UKZN ingevoer word met die spesifieke doel om nie-swartes uit te sluit. Die idee is klaarblyklik dat kennis van Zoeloe swart (veral Zoeloe) -studente en -personeel van mededinging met die drie ander etniese groepe moet vrywaar. Daarmee word eintlik erken dat swartes nie akademies op gelyke voet met die ander etniese groepe kan meeding nie.

Myns insiens is dit duidelik dat rassisme hier ‘n rol speel. Toe Makgoba die rektor van die UKZN geword het, was die meeste dosente afkomstig van die Universiteit Natal wit en daarby manlik, terwyl baie Indiërdosente aan die Universiteit Durban-Westville verbonde was. “Makgoba compared the white males who made up the largest proportion of his academics to supernatural apes” (RW Johnson, South Africa’s Brave New World, London: Penguin, 2010, p 587). Wit mans, volgens Makgoba, “were badly in need of ‘treatment and a proper African rehabilitation’. Indeed, he declared, only when they ate, talked, sang and danced like Africans did they have any hope of being readmitted to the human race. This was nothing less than a declaration of a sort of racial war against non-Africans” (Johnson, 2012). Sou die Menseregtekommissie sonder om ‘n bohaai op te skop blankes toelaat om ongestraf soortgelyke uitlatings oor swartes te maak?

Die lakmoestoets vir die rasgebaseerde greep wat die kommuniste van die departement hoër onderwys en Makgoba op universiteite het, is die “race equity index.” “Equity” beteken billikheid, regverdigheid, onpartydigheid. Wat hier as “equity” voorgehou word, is dat die jongste sensusdemografie (2011) wat betref ras en geslag in sowel die studente as personeel van universiteite weerspieël moet word. As die Suid-Afrikaanse bevolking sê 80% swart is, is die ideaal dat sowel die studente as personeel aan elke universiteit 80% swart moet wees. Dit maak nie saak as die bevolking van die Wes-Kaap sê 50% bruin is nie. Volgens die nasionale demografie is daar sê 10% bruines, gevolglik is die “race equity index” vir bruines vir elkeen van die Wes-Kaapse universiteite 10% en nie 50% nie. Hierdie 10% bruines geld ook vir al die ander universiteite.

Die verskil tussen swart en nie-swart is dat daardie universiteite wat demografies te min swartes het aan staatsubsidie gaan inboet. Amptelik is verklaar dat die befondsing van ‘n universiteit afhang van “the proportion which an institution has of students of disadvantaged background” (Kapp p 222). Oor daardie universiteite wat demografies te veel swartes het, bv meer as 80%, sal geen kommunistiese of ANC-haan kraai nie; hulle sal eerder by nog hoër subsidiëring baat. Dat dit vir die ANC-regering in die eerste plek om swartes gaan (en nie om die ander drie etniese groepe nie) is tot sy ontnugtering by Russel Botman tuisgebring toe die Portefeuljekomitee vir Hoër Onderwys die Universiteit Stellenbosch besoek het. Dit is toe baie duidelik gemaak dat neo-swartes soos Botman en ander bruines nie as werklik swart deur die ANC-regering erken word nie (Kapp p 181).

Die spel waarmee die ANC-regering besig is, is kwantiteitgebaseerde sosiale manipulering. Die beginsel waarvan uitgegaan word, is dat kwalitatiewe oorwegings nie mag geld nie. Ingevolge doppertunisme geld ongekwalifiseerde algemene stemreg in die nuwe Suid-Afrika. Dit word misbruik as amptelike erkenning dat alle kiesers gelyk en eenders is. Maar daar is etniese redes wat dit vir die ANC-regering moontlik maak om sommige groepe te bevoordeel (veral swartes) en ander (veral wittes) te benadeel. Van die hoogste tot die laagste vlak word mense uitruilbaar geag. Sonder dat daar ‘n opmerklike verlies aan bv insig, kundigheid, arbeidsaamheid, ens, sou wees, kan swartes glo die hoogste poste beklee en in dieselfde mate as bv wittes uitmuntend presteer. In die nuwe Suid-Afrika ervaar ons daagliks die onbetwisbare waarheid van Lemmer se Wet: Vir elke pos en veral vir dié wat reuseverantwoordelikhede dra en buitensporige vergoeding meebring, is daar ‘n leërskare swartes wat daarop aanspraak maak. Die vergoeding is die aas; nie die verantwoordelikhede nie. Mits jy swart is, is jy ten koste van die land as’t ware op jou Nkandla geregtig.

Die konkreetste bewys van die mag van kommunisme in die nuwe Suid-Afrika en ‘n toonbeeld van onverbloemde rassediskriminasie is die brousel genaamd “race equity index” wat Nzimande en Makgoba opgedis het (Nicola Jenvey, “Race equity index for universities stirs controversy,” University World News Global Edition, Issue 294, 1.11.2013). Die oorsigkomitee oor transformasie

“found that it could take 43 years to achieve racial balance among staff in universities and proposes new admissions policies and funding penalties against untransformed institutions. The report submitted to the parliamentary portfolio committee on higher education late [October] also calculated that it could take more than a dozen years before student enrolments mirrored national demographics … Nzimande … announced the oversight committee last January and called on it to report, among other things, on discrimination in higher education, and to advise him on policies and strategies to combat discrimination and promote positive institutional cultures for staff and students.” Nzimande is dus eerder in ideologie as akademiese gehalte geïnteresseerd.

“The study showed South Africa’s previously advantaged institutions had poor equity indices, but scored well as high-level knowledge producers. Correspondingly, universities of technology and several formerly disadvantaged institutions produced ‘little research, but have a good equity profile’ …North West University Rector Dr Theuns Eloff slammed the report, arguing that the index could not be used as a departure point since crucial factors like the regions that universities served were not taken into account … other factors equally essential but ignored were the quality of higher education offered and sub-standard school education. Some regions also had higher concentrations of certain race groups. Correspondingly, the current equity index approach would land institutions like the historically disadvantaged University of Venda in trouble as it had too few white students, or the University of the Western Cape for having too many mixed-race students.”

Tydens die parlementêre komiteebesprekings het dit geblyk “North West University was the only institution that had questioned the study.” Dalk verklaar dit die veldtog wat sedertdien deur die ANC en sy meelopers, soos Adriaan Basson en Hannelie Booyens, teen die Potchefstroom-kampus gevoer is. Universiteit Stellenbosch (US) “had welcomed the study as a tool showing how bad its situation was and how it could plan to improve.” ANC-kameraad Russel Botman gryp dus hierdie sotlike anti-akademiese voorstelle aan as ‘n instrument wat hy kan misbruik om die US verder en vinniger te verswart en verengels en by implikasie blankes en Afrikaans in selfs groter mate te benadeel.

Reeds in 2004 het Makgoba geweet daar is mense “saying restructuring was a front for an ‘exclusivist Africanisation agenda and the inevitable drop in academic standards … there are people who question the capacity of the restructuring process alone to bring about real transformation in our higher education institutions.'” Met ander woorde, die tyd vir ANC-dwang om te konformeer (bv finansieel, of die oorname van ‘n universiteit deur ‘n ANC-kornuit as administrateur) het heel moontlik aangebreek. Daarom sluit Jenvey se artikel af met hierdie sin: “Can these be considered as prophetic words nearly a decade later?”

Die uitgangspunt van die transformasieproses is klaarblyklik foutief. Soos Allan Bloom tereg opmerk behoort dit te gaan om “better education for the best people” (The Closing of the American Mind: How higher education has failed democracy and impoverished the souls of today’s students, London: Penguin, 1988, p 49). Nzimande, Makgoba en baie van die ideoloë in die ANC is met ras en geslag gepreokkupeer. Die genoemde ondersoek het baie duidelik getoon: Hoe minder getransformeer ‘n universiteit is, des te beter die akademiese prestasie daarvan. Nou wil die ANC-regering juis om rassistiese en geslagsredes versnelde transformasie en al hoe erger verlaging van onderrig- en navorsingstandaarde hê.

Sedert 1994 het die ANC-regering skoolonderrig in die afgrond in bestuur. Hy is vasbeslote om dieselfde met universiteite te doen. In die vorige eeu het heldersiende blankes tereg teen die rooi gevaar en die swart gevaar gewaarsku. Ek voorsien rampspoed soortgelyk aan dié van onderwys by grondhervorming. Onderwystransformasie gaan die gees van inwoners al hoe meer verarm. Grondhervorming gaan hongersnood vir inwoners se liggame meebring. Moontlik sal dít die uiteindelike resultaat van doppertunisme wees, wat op sy beurt die gevolg van ‘n enkele nepotistiese wandaad in 1954 is.