Nathi Mthethwa – praag.co.za

Leon Lemmer: Rassisme: ‘n kritiese ontleding

Rassisme is ‘n gewilde tema in die openbare diskoers, bv in die inligtingsmedia. Nathi Mthethwa, die minister van kuns en kultuur, wil blykbaar aan die voorpunt van die stryd teen rassisme wees. Kennelik dink hy dit is hoofsaaklik (indien nie uitsluitlik nie) blankes wat hulle aan rassisme skuldig maak. Rassisme gaan sekerlik ‘n slaansak in die komende verkiesings wees. Die grondwetlike opset en die beleidstoepassings van die ANC-regering is sodanig dat rassediskriminasie gekoester en rassisme gevolglik bevorder word. Rassediskriminasie was glo die groot fout van die blanke bewind. Desnieteenstaande is rassediskriminasie nie in die nuwe Suid-Afrika verbode nie. Pleks daarvan is rassediskriminasie in die grondwet verskans, mits dit teen blankes gepleeg word. My teks begin met verwysing na ‘n enkele boek, maar daar is so baie aspekte waaroor duidelikheid verkry moet word dat verskeie ander bronne bygehaal word.

George M Frederickson (1934-2008) was ‘n hoogleraar in geskiedenis aan die Stanford-universiteit. Hy het in die konteks van rassisme bekendheid verwerf met sy boek, White supremacy: A comparative study of American and South African history (1981). Daarmee betrek hy twee van die drie lande wat by uitstek met rassisme geassosieer word: Amerika (tydens slawerny en rasse-segregasie) en Suid-Afrika (tydens apartheid). Die ander land is Duitsland (tydens die Nazi-bewind). Uit die boektitel blyk dat die outeur blanke meerderwaardigheid die sluitsteen van rassisme wil maak. Ek gaan egter aandag skenk aan die boek wat Frederickson nader aan die einde van sy lewe gepubliseer het, waarin die onderwerp oorsiglik en saaklik behandel word: Racism: A short history (Princeton University Press, 2002/2015, 232p; Amazon Kindle $11,39).

Albert M Camarillo, van Meksikaanse oorsprong en ‘n oudkollega van Frederickson, vertel in die voorwoord hoe Frederickson en ander wit studente in die jare sestig na die suidelike state gereis het om aan die swartes se stryd om burgerregte deel te neem. As jong dosent aan North Western University het Frederickson verset teen Amerikaanse deelname aan die Viëtnamese oorlog aangehits en hom ook beywer vir die instelling van Black Studies as vak. Sy benadering tot rassegelykheid was passievol. By hom was daar ‘n “personal abhorrence for racism” (Kindle 82). Nie sonder oordrywing nie, noem Frederickson rassisme “demoting other people from the ranks of humanity on grounds of race or ethnicity” (87). In werklikheid verontmenslik rassisme nie letterlik nie. Dit is eerder ‘n geval dat mense se gevoelens nie altyd na behore in ag geneem is nie. Rassisme bevat volgens Frederickson drie kernelemente: “ideas of racial purity, cultural essentialism or particularism, and a ‘them’ vs ‘us'” (121). Rassisme is glo meer as “mere ethnocentric dislike and distrust of the Other” (204). Kortweg karakteriseer hy rassisme as “group-centered prejudice and snobbery” (155). As ‘n mens anders hierna kyk, kan gesê word: Hoe meer prestasie-arm ‘n groep is, hoe meer geneig/bereid sal sy lede wees om hulle identiteit in ‘n ander of groter groep te laat verwater.

Biologiese rassisme plaas die klem op ras- of bloedsuiwerheid, vandaar die verbod op inter-etniese geslagsverkeer en huwelike, want dit sal die groep se suiwerheid besoedel, dus die voortreflikheid van die ras verminder. Sedert die Tweede Wêreldoorlog het biologiese rassisme in onguns verval. Verskille in bloed is deur verwysings na die genetiese samestelling (DNS) van mense vervang. Deesdae word daar geredeneer dat mense eerder kultureel as biologies verskil, dus dat mense groepsgewys verskillend dink en doen, oftewel in leefwyse verskil. Maar die algemene, populêre of polities korrekte neiging is om verskille te ontken. Selfs geslagsverskille word deesdae toenemend ontken. Terselfdertyd word die verdoeseling van daardie verskille (bv tweeslagtigheid en selfdegeslaghuwelike) vir spesiale verering of simpatie uitgesonder.

Die rede waarom wesenlike verskille by mense ontken word, is omdat uitgegaan word van die veronderstelling dat daar ‘n enkele oeroorsprong vir die mensdom is. Toe was ‘n ons/hulle-onderskeid nie moontlik nie. Hierdie uitgangspunt vind ook uitdrukking in die slagspreuk dat almal gelyk gebore word. As daar in die praktyk ongelykheid (indiwidueel en veral groepsgewys) is, moet die (blanke) sondebokke geïdentifiseer word. In werklikheid het groepsverskille tussen mense oor eeue groot afmetings aangeneem; ook indiwiduele ongelykheid (bv verskille in talent) wat bv by kinders in dieselfde gesin waargeneem kan word. EO Wilson het tereg geskryf: “Given that humankind is a biological species, it should come as no shock to find that populations are to some extent genetically diverse in the physical and mental properties underlying social behavior … We are not compelled to believe in biological uniformity in order to affirm freedom and dignity” (On human nature, Cambridge: Harvard University Press, 1978, p 52).

Frederickson “poignantly states that ‘deterministic cultural particularism can do the work of biological racism quite effectively’, and in using this framework, he shows how American, German, and South African nationalism* produced regimes that segregated and annihilated populations deemed culturally and/or inherently racially different” (121). Frederickson poog om nie net wesenlike biologiese verskille te ontken nie, maar ook wesenlike kulturele verskille. Dit is egter vals om te impliseer dat swartes op grond van ras in Amerika en Suid-Afrika uitgeroei is. In albei lande het die swartes tydens die blanke bewind baie vinniger as die blankes toegeneem. Voorheen was daar wel pogings om die Indiane in Amerika uit te roei en veral Jode in Nazi-Duitsland. Rassisme kan enersyds die vorm van insluiting aanneem, bv dominansie en uitbuiting soos in slawerny en die huidige posisie van blankes in Suid-Afrika. Andersyds kan rassisme die vorm van uitsluiting aanneem, bv uitroeiing (soos by die Jode in Nazi-Duitsland) en uitdrywing (soos by die Asiate in Oos-Afrika en die blankes in Suidelike Afrika – Thabo Mbeki en ander ANC-kornuite het al herhaaldelik gesê blankes is vry om te emigreer; wittes word klaarblyklik nie deur die ANC na waarde geskat en gekoester nie).

[* Wanneer nasionalisme by blankes aangetref word, word dit verdag gemaak en dikwels verdoem. Swart (bv Afrika-) nasionalisme word egter aangeprys terwyl dit in verskeie lande (bv Kenia en Zimbabwe) misbruik is om minderheidsgroepe (bv blankes en Asiate) landuit te dryf of in ander opsigte te benadeel. Swartes wat vir blankes in die bres tree, word plaaslik as kokosneute (swart buite, wit binne) en in Amerika as Oreo-koekies geëtiketteer. Die beeld van die Oreo-koekie kan veel eerder gebruik word om die verswelging van blankes deur swartes te simboliseer: die wit lagie in die middel word deur die natuurlike aanwas van swartes asook (onwettige) immigrasie al hoe dunner gedruk.]

Ek onderskryf die onontkenbaarheid van kulturele verskille. Frederickson beweer dit was ook die standpunt van (sommige) voorstanders van apartheid: “The climate of world opinion in the wake of the Holocaust induced some apologists for apartheid to avoid straightforward biological racism and to rest their case for ‘separate development’ mainly on cultural rather than physical differences” (181). “No better example can be found of how a ‘cultural essentialism’ based on nationality [Afrikaner nationalism] can do the work of a racism based squarely on skin color or other physical characteristics” (187). Volgens Frederickson was apartheid dus “cultural racism” (198). Dit is ‘n skewe voorstelling van die saak. Velkleur (pigmentasie, melanien) kan ‘n biologiese aanduiding van kulturele verskille wees. As blankes en swartes kultureel (grootliks) identies was, sou ‘n onderskeid tussen ‘ons’ en ‘hulle’ gegrond op velkleur kwalik geregverdig kon word.

Histories was die religieus-kulturele vervolging van die Jode in die Middeleeue die begin van rassisme. Die term “rassisme” het eers met die opkoms van naziisme in die 1930’s in gebruik gekom. Maar reeds in antieke tye is stamgebondenheid en ‘n afkeer van vreemdelinge aangetref. Dit kan teruggevoer word na mense se natuurlike voorkeur vir eie familie, geloof/religie en kultuur, wat nie (noodwendig) bevooroordeeld of afkeuringswaardig hoef te wees nie. Waarteen Frederickson dit veral het, is as etniese groepe hiërargies georden word. Een etniese groep (bv jou eie) mag nie hoër, dus beter, as ‘n ander geag word nie. Rassemeerderwaardigheid is “mainly, if not exclusively, a product of the West” (215). Dit is moontlik dat die historiese meerderwaardige ingesteldheid van blankes op hulle wêreldwye bewese prestasie as etniese groep berus.

Daar bestaan verskillende rasse- of etniese groepe. Byvoorbeeld, die ANC-regering se beleid fokus daarop om sekere groepe (naamlik nie-wittes: bruines en Asiate, maar veral swartes) te bevoordeel en ‘n ander groep (naamlik wittes) te benadeel. Die toepassing van hierdie beleid geskied nie sonder (openlike) vyandigheid teenoor blankes nie. Blankes is plaaslik die verteenwoordigers van Westerse beskawing, in die vorm van veral Britse en Afrikanerkultuur. Westerse beskawing is gebaseer op en het ontwikkel uit vorige beskawings. Volgens George Reisman (Praag 21 November) is Westerse beskawing daarom nie (eksklusief) rasgegrond nie. Die aanvaarding en aanwending/ontginning en uitbouing/ontwikkeling van Westerse beskawing is potensieel aan enigeen beskikbaar. Volgens Reisman is Westerse beskawing die beste waartoe die mensdom tot op hede in staat is. Daar is aanduidings dat Asiate hierdie beskawing toenemend oorneem en verder ontwikkel. Vorentoe kan die beste beskawing (soos voorheen) in die Verre Ooste gesetel wees.

Die vraag is dus: Op grond waarvan word daar (polities korrek) ‘n verbod op hiërargie by (etniese) groepe geplaas? (Anders as voorheen mag selfs indiwidue, bv skoliere, nie openlik in bv akademiese rangorde geplaas word nie.) Op die oomblik lyk dit asof blankes ingevolge Westerse beskawing die verste en beste ontwikkel is en as navolgenswaardige voorbeeld vir minder ontwikkelde/ontwikkelende etniese groepe kan dien. Om indiwidue en groepe mense sonder meer gelyk te verklaar, is ‘n onbewese aanname.* Die moontlikheid dat indiwidue en groepe kan ontwikkel en potensieel gelyk kan word, word nie uitgesluit nie. Dat ‘n lang tydsverloop vir sodanige ontwikkeling nodig kan wees, is in die geval van sommige groepe waarskynlik. [* Wiskunde word op onbewese aannames (aksiomas) gebou, maar dit is omdat dit ‘n teoreties-idealistiese dissipline is wat op ons sintuiglike ervaringswêreld toegepas kan word, sonder om self ‘n empiriese wetenskap te wees. Daar is nie ‘n ander geldige manier om hierdie dissipline staan te maak nie.]

In die geval van die bepaling van rangorde by mense (indiwidue en groepe) is dit wel moontlik om dit empiries-wetenskaplik te doen. Byvoorbeeld, in die sielkunde is daar IK- (intelligensiekwosiënt) bepaling waarvolgens groepe in die Amerikaanse vakliteratuur* in die volgende rangorde (van hoog tot laag) geplaas word: Asiate, blankes, Latynse Amerikaners en swartes. Vir ander sake as intelligensie kan ‘n ander rangorde geld. In Jan van Riebeeck se tyd aan die Kaap het die San bo die ander etniese groepe uitgetoring vanweë hulle bekwaamheid as jagters. Dalk het die Khoi-Khoi die ander etniese groepe ore aangesit as dit kom by die vermoë om vuurmaakhout te versamel. Die blankes was in Van Riebeeck se tyd ongetwyfeld die beste seevaarders en huisbouers. Die punt is dat iedere etniese groepe in sekere opsigte beter as ander kan wees. As tot ‘n veralgemenende gevolgtrekking gekom wil word, sal gewigte/waardes aan al daardie opsigte toegeken moet word. Dan sal gesê kan word groep A is tans in hierdie geografiese gebied oor die algemeen beter as groep B en C. Op ‘n ander tyd en plek kan ‘n ander hiërargie geld. Maar dit gaan deurgaans om gemiddeldes (die klokkurwe). [* Bv Byron M Roth, The perils of diversity: Immigration and human nature (2011). Die IK-rangorde vir hierdie vier groepe bly deurgaans dieselfde maar die presiese getalle wissel ietwat van bron tot bron. Roth verstrek die volgende IK-toedeling: Asiate 105-107, blankes 102, Latynse Amerikaners 87-90 en swartes 85 – Kindle 1201.]

As die Amerikaners bevind die IK-hiërargie is Asiate, blankes, Latynse Amerikaners en swartes, beteken dit dat daar indiwiduele swartes kan wees wat ‘n hoër IK as die gemiddelde blanke of Asiaat het. Die IK van Asiate in Asië verskil van dié in Amerika. Insgelyks is die IK van swartes nie presies dieselfde in Afrika en Amerika nie. Ek as blanke maak vrede daarmee dat Asiate en Jode* se gemiddelde IK tans hoër as dié van nie-Joodse blankes is. Wetenskaplike navorsing oor intelligensie (ras- en geslagsgewys) behoort aangemoedig te word sodat ons objektiewe inligting kan hê oor bv of die ANC-regering (ook Naspers, die Universiteit Stellenbosch, ens) wys handel deur voorkeur aan swartes en vroue by aanstelling en bevordering te gee. In skool- en naskoolse onderwys sal die wetenskaplik-objektiewe bepaling van intellektuele vermoë tot groot voordeel van leerders aangewend kan word. Voorheen was daar aparte klasse vir leergestremdes in skole. Deesdae word leerders in primêre, sekondêre en tersiêre onderwys in groter mate as ooit tevore in dieselfde klas saamgegooi. Intellektuele differensiasie in bv vertraag, normaal/gemiddeld en begaaf en die onderrig van hierdie leerders in aparte klasse behoort beter akademiese prestasie tot gevolg te hê. Tans is onderrig oorwegend op die laagste gemene deler ingestel, met katastrofiese gevolge. [* Bv Richard Lynn, The chosen people: A study of Jewish intelligence and achievement (2011).]

Veral twee strategieë word gebruik om beswaar teen IK-bepaling te maak. Die een is dat dit ‘n instrument is wat deur blankes ter benadeling van nie-blankes ontwikkel is. Die verweer is dat deesdae toegegee word dat die gemiddelde intelligensie van Asiate hoër as dié van blankes is. In daardie sin bevoordeel blankes nie (bloot) hulleself met IK-bepaling nie. Verder korreleer die resultate in groot/redelike mate met bv (ekonomiese) prestasie en uitvindings. Die ander groot beswaar teen IK-toedeling in die na-Nazi-era is dat ras ‘n onakkurate begrip is. In die geval van bv Turke en Arabiere is daar heelwat waarheid in hierdie beswaar. By die Turke speel veral afkoms en by die Arabiere veral religie ‘n groot rol, maar nie altyd in deurslaggewende mate nie. Blankes is dwarsoor die aardbol versprei. Wat as blank in Noord-Amerika aanvaar word, is nie (presies) dieselfde as in Sentraal- en Suid-Amerika nie. In Amerika was die blankes aanvanklik van Angel-Saksiese en Noord-Europese/Nordiese oorsprong. Dit was eers na verloop van tyd dat immigrante uit Suid- en Oos-Europa, asook die Jode, as blankes beskou is. Bruines in die Suidelik-Afrika-konteks kan kwalik ‘n (enkele) ras genoem word, want bruin is eintlik ‘n versamelterm vir almal wat nie (onmiskenbaar) swart, wit of Asiaat is nie, bv Kaapse Maleiers, Namas, Griekwas en Basters. In die praktyk is ras soms op afkoms, dus biologies/geneties, gegrondves maar andersins word dit ook deur die polities-sosiale opset (soos by bruines in Suid-Afrika) bepaal. (Ali Rattansi, bron hier onder, beweer: “Social scientists now regard the stabilization of ethnic categories as a political process”, Kindle 1377.)

Wanneer ‘n mens oor rassisme skryf, word jy eintlik verplig om die term “ras” te gebruik. Ras is dikwels soos ‘n tapyt: daar is geen twyfel oor die aard daarvan in sy kern nie; die probleme kom veral voor aan die rante waar dit uitrafel. Ek verkies om eerder die volkekundige term “etnisiteit” te gebruik. Daar is geen twyfel dat bv die gesonde kern van die Afrikaanssprekende blankes hulleself as ‘n volk beskou nie, onder meer omdat hulle (in groot mate) dieselfde afkoms en kultuur het. Suksesvolle selfidentifisering kan die lakmoestoets vir geldige etniese etikettering wees. Die ANC pas sy etnies-gebaseerde beleid sonder amptelike rasklassifikasie ingevolge self- en amptenaarklassifikasie toe. Dieselfde vier breë kategorieë van die NP-regering word deur die ANC-regering gebruik en misbruik: in die volgorde van afnemende empatie: swart, bruin, Asiaat en blank (dus in groot mate die teenoorgestelde van die IK-rangorde).

In die vorige paragraaf het ek na die vakgebied volkekunde/antropologie verwys. Die studievoorwerp is die mens. Veral twee studieterreine of -benaderings kan onderskei word: fisiese of biologiese en sosiale of kulturele antropologie. In fisiese antropologie word mense waargeneem en gemeet soos in die natuurwetenskappe, bv skedelvorm en -grootte, vel- en oogkleur, haarkleur en -tekstuur, ens. In die na-Nazi-era het hierdie soort studie in onguns verval, al is outentieke wetenskaplike werk op hierdie terrein gedoen. Toe Die Burger (25.04.2013, p 10) berig dat ‘n mensskedel, ‘n stel glasoë en ‘n haarkleurkaart aan die lig gekom het wat moontlik voorheen deur die Universiteit Stellenbosch (US) se departement volkekunde vir onderrigdoeleindes gebruik is, het Russel Botman, toe die US-rektor, sonder versuim ‘n artikel daaroor in Rapport (28 April) gepubliseer om die blanke universiteit van weleer te diskrediteer deur daardie US met Nazi-bedrywighede te assosieer (Praag 28.04.2013).

As ons betroubare kennis wil vermeerder behoort enige persoon die vryheid te hê om oor enige voorwerp/onderwerp wat wetenskaplik ondersoek kan word, navorsing te doen; ook oor die mens, mits dit aan etiese voorskrifte voldoen. Dit is die kern van akademiese vryheid. Oor die gebruik/toepassing van sodanige verworwe kennis kan daar meningsverskil ontstaan. Die onderliggende motief van die Nazi-rasverbeteringsleer was om die Duitsers, na hulle vernederende nederlaag in die Eerste Wêreldoorlog, beter vir die toekoms toe te rus. In beginsel kan ‘n strewe na positiewe verbetering (seker) nie verkeerd wees nie. Dit kan verkieslik bo selfvergenoegdheid wees.

Die begrip ras is na die Tweede Wêreldoorlog verdag gemaak en as onakkuraat voorgestel. Rassuiwerheid is tot mite verklaar omdat dit in mindere mate voorkom as wat voorheen veronderstel is. Voorkeur is aan die begrip etnisiteit gegee. Terselfdertyd het fisiese antropologie sy prominensie ten gunste van kulturele antropologie ingeboet. Fisiese antropologie het sy wortels in die natuurwetenskappe terwyl kulturele antropologie ‘n sosiale wetenskap is waarin resultate makliker in ooreenstemming met mode-ideologieë (bv -politiek) gebring/gemanipuleer kan word. In vergelyking met kulturele kenmerke is fisiese eienskappe meer durend. Dink maar aan hoe radikaal sommige blankes, veral Afrikaners, hulle leefwyse in die nuwe Suid-Afrika aangepas het; veral wat hulle sê/voorgee. Soos in kulturele antropologie is ek geneig om eerder kulturele (bv waardes, taal) as biologiese (bv velkleur) verskille by mense te beklemtoon. Die voor die hand liggende waarheid is egter dat iedere mens ‘n eenheid van gees (wat in kultuur vergestalt word) en liggaam (bv brein) is.

‘n Mens as eenheid ly nie aan ‘n gekompartementaliseerde Descartesiaanse tweeslagtigheid nie. Daarom is kulturele verskynsels soos prestasie (“accomplishment”, danksy talent, bekwaamheid, kundigheid, vaardigheid, vindingrykheid – dikwels verkeerdelik as “bevoordeling” geëtiketteer) nie los te maak van intellektuele vermoë wat in die brein gesetel is nie. Hoewel die brein deur bv afdoende korrekte voeding, sintuiglike waarneming, ondervinding en onderrig tot verbeterde funksionering gestimuleer kan word, is dit ‘n feit dat sowel afkoms (“nature”) as opvoeding (“nurture”) intelligensie beïnvloed. Die gewig wat wetenskaplikes aan afkoms toeken, wissel van 40 tot 80%. (Rattansi, bron hier onder, skryf:

“It is important to clarify what the critics of the hereditarian position are not claiming. They do not argue that there is no genetic element in the determination of various abilities. Thus, nor are they arguing that all individual abilities and performances are completely environmentally determined” – Kindle 1295.).

Daar is die sensitiewe kwessie van breingrootte wat intelligensie medebepaal. (Dit is bv waarom daar tans erns met die bestryding van die Zika-siekte gemaak word.) Daar is deur wetenskaplikes bevind dat by breingrootte dieselfde etniese rangorde as by IK aangetref word. Dit volg dat dit ‘n mite is dat sogenaamde gelyke geleenthede, bv op skool en universiteit, gelyke resultate sal oplewer omdat afkoms/voorgeslagte uitkomste medebepaal. In 2012 het ‘n span wetenskaplikes onder die leiding van Paul Thompson bevind dat variasies van die geen HMGA2 breingrootte en dus intelligensie beïnvloed. Na bewering is die onderskeie (Amerikaanse) gemiddelde breingroottes in kubieke sentimeter soos volg: Asiate 1364, blankes 1347 en swartes 1267. “Since every cubic centimeter of braintissue contains millions of brain cells and billions of synapses, the race differences in brain size help to explain the race differences in IQ” (Henry E Garrett, IQ and race: The complete overview, Ostara Publications, 2nd ed, 2013, 88p; Amazon Kindle $6,78; 1266; kyk ook inligting op die internet, bv die berig in The New Observer, wat soms woordeliks dieselfde as Garrett se teks is).

Die wesenlike eendersheid van mense word in navolging van die gelykverklaring van almal gepredik. By die bevoordeling van sommige en die benadeling van ander etniese groepe gee die ANC egter ruim erkenning aan etniese verskille. Die voorneme is ook om met hierdie strategie tot in die oneindige voort te gaan, terwyl ‘n kernbeginsel van nie-rassisme is dat aan geen onderskeid permanente status verleen mag word nie: “The core function of racism [is] its assigning of fixed or permanent differences among human descent groups and using this attribution to justify their differential treatment” (Frederickson 2000). As etniese groep A (bv die Khoi-San) op ‘n bepaalde tydstip minder ontwikkeld as groep B (Van Riebeeck se blankes) was, mag nie beweer word dat dit altyd die geval sal wees nie.

Wat nodig is, is om te bepaal in watter opsigte en in watter mate daar sprake van gelykheid en wesenlike eendersheid by mense kan wees. Sodanige bepaling sal noodwendig (in ‘n mate) tyd en plek gebonde wees. Wat duidelik uit enige objektiewe, rasionele, wetenskaplike ondersoek sal blyk, is dat daar by die nastrewing van die ideaal van gelykheid en wesenlike eendersheid ‘n groot skeut utopie, dus onwerklikheid/onmoontlikheid, aanwesig is.

Ek haal vervolgens twee definisies van rassisme aan:

“Belief in, or set of implicit assumptions about, the superiority of one’s own race or ethnic group, often accompanied by prejudice against members of an ethnic group different from one’s own. Racism may be used to justify discrimination, verbal or physical abuse, or even genocide, as in Nazi Germany, or as practiced by European settlers against American Indians in both North and South America” (Collins World Encyclopedia, 1995).
“Veronderstelling dat karakter en bekwaamheid bepaal word deur ras – ‘n denkrigting wat aanneem dat ‘n besondere ras meerderwaardig is en die reg het om ander rasse te oorheers” (HAT, 2000).

Onverdraagsaamheid en vooroordeel*, in die sin van die foutiewe taksering van mense op grond van etnisiteit, ag ek afkeuringswaardig. Ook as vooroordeel uitdrukking in kwetsende taal of gedrag vind. Rassediskriminasie en -uitwissing is vir my ook onaanvaarbaar, maar albei kom in die nuwe Suid-Afrika voor. Karakter, hetsy goed of sleg, word nie (uitsluitlik) deur etnisiteit bepaal nie. Oorheersing van een etniese groep oor ‘n ander is sekerlik ongewens. Wat in Suid-Afrika gebeur het, is dat een groep, die blankes, lank oor ander groepe geheers het, maar daadwerklike pogings is aangewend om sommige groepe in staat te stel om selfregerend te word. In die nuwe Suid-Afrika oorheers een groep, die swartes, in oortreffende mate alle ander groepe. Die huidige situasie word voorgehou as eties voortrefliker as die vorige bestel. Waarin ek ‘n wrewel het, is dat almal (bv geletterdes en ongeletterdes, ingeligtes en oningeligtes, suksesvolles en misluktes) ingevolge een mens, een stem gelyk verklaar is en in dieselfde mate politieke inspraak het. Die resultaat is dat die meerderheid tydens verkiesings besluit wie regeer, pleks daarvan dat kwalitatiewe norme (geletterdheid, ingeligtheid, insig) verseker dat diegene wat die beste in staat is om te regeer aan die stuur van sake geplaas word. [* Frederickson noem die volgende voorbeeld van vooroordeel:

“The heritage of slavery and beliefs about the savagery of Africa engendered a white supremacist myth that blacks were an inherently unprogressive race, incapable of joining the modern world as efficient and productive people” (1266).]

Maar die kernelement in die twee bostaande definisies van rassisme is meerderwaardigheid. As blankes hulle in die ou Suid-Afrika meerderwaardig geag het, is hulle status as tweederangse burgers in die nuwe Suid-Afrika die teenoorgestelde. Swartes word ongetwyfeld ingevolge die veelgeprese huidige grondwet meer gelyk, dus hiërargies hoër, as blankes geag. Byvoorbeeld, daar mag rasgebaseerd ten gunste van swartes gediskrimineer word. Dit word regstellende aksie, transformasie, ens, genoem. Ingelyks word blankes in hierdie proses benadeel. Na analogie van die gelykheid van een mens, een stem word egter voorgegee dat almal op voortreflike wyse gelyk geag en behandel word. Maar suiwer objektief beskou, is alle etniese groepe in die praktyk nie (noodwendig) gelyk nie. Dit is sekerlik (teoreties) moontlik dat die vier bogenoemde breë plaaslike etniese groepe, A, B, C en D, veralgemenend op wetenskaplike gronde hiërargies gerangskik kan word. (Veralgemening/induksie is standaard wetenskaplike praktryk: Op grond van ‘n verteenwoordigende monster word gevolgtrekkings oor die groep as geheel gemaak. Dit is nie dieselfde as stereotipering in ‘n negatiewe sin nie. In die praktyk word stereotipering eintlik net opgehaal as iets negatiefs oor nie-wittes geopper word.)

My oogmerk met moontlike etniese rangordening is nie om myself of my groep, die blankes, potensieel meerderwaardige status te gee nie. My beswaar teen die onbewese/aksiomatiese/dogmatiese gelykverklaring van etniese groepe is dat dit ‘n sluwe manier is om blankes te diskrediteer; dus wittes in die beskuldigdebank te plaas. Die mode-uitgangspunt is dat alle etniese groepe gelyk is. Empiriese waarneming maak dit onbetwisbaar duidelik dat alle groepe in die praktyk nie gelyk is nie, bv wat welvaart, ontwikkeling, prestasie, ens, betref. Daarom word daar na sondebokke vir hierdie onverkwiklike ongelykheid gesoek. Die blankes word dan sonder meer die skuld vir die ongelykheid van etniese groepe gegee. Die blankes word beskuldig dat hulle ‘n geskiedenis het van die benadeling, vertrapping, uitbuiting, veronregting, verontmensliking, ens, van nie-wittes. ‘n Geldige verklaring vir al die hede se ongelykhede kan glo in die verlede gevind word. Pleks van in hierdie strik van selfveroordeling te trap, verkies ek om die opsie van die moontlike ongelykheid van etniese groepe oop te hou en om vir verdere wetenskaplike navorsing hieroor te pleit.

Wanneer oor rassisme gelees word, moet in gedagte gehou word wie die meeste van hierdie leesstof produseer: “Scholars who were hostile to what they were writing about have produced virtually all such examinations of racism” (Frederickson 2016). Die oorverligte Frederickson is ‘n sprekende voorbeeld hiervan. Dieselfde geld Ali Rattansi, Racism: A very short introduction (Oxford University Press, 2007, 209p; Amazon Kindle $5,92). Soos Frederickson gaan Rattansi uit van die eenheid van die mensdom: “Humanity cannot be divided into races” (1326). Soos ek verkies Rattansi om eerder van etnisiteit as ras te praat: “Ethnicity … is culturally defined and is not the same as the idea of biologically distinct races” (1288). Hy verkies “primarily cultural criteria to define a racial group” (1350). Dit word dan moontlik om aan verskynsels soos “belonging” en “identity” meer reg te laat geskied (1363).

Tereg onderskei Rattansi soorte en grade van rassisme. “Strong racism can be defined as the belief that separate, distinct, biologically defined races exist; that they can be hierarchically ordered on the basis of innate, and thus unalterable superior and inferior characteristics and abilities; and that hostility is natural between these races” (1456). Aan die einde van sy boek verskaf Rattansi die volgende samevatting: “Racism is not an irrational aberration. It has emerged in historically specific circumstances and has been inserted into the frames of interpretation and senses of belonging that are intrinsic features of human cultures” (2618). Wat dikwels as rassisme geëtiketteer word, is dus niks anders nie as die (gesonde) natuurlike verskynsel van soort wat soort soek; dus kultureel-etniese lojaliteit/gesentreerdheid en nie aanstootlike rassisme nie. Enoch Powell het dit treffend geformuleer, op ‘n wyse wat tot Afrikaners spreek: “An instinct to preserve an identity and defend a territory is one of the deepest and strongest implanted in mankind” (1587). Vir blankes en seker veral vir Afrikaners in Afrika gaan dit om oorlewing. Dit verklaar in groot mate waarom rasseskeiding, apartheid en afsonderlike ontwikkeling voorheen regeringsbeleid was. “Moving beyond racial frames of interpretation is not a medical but a cultural and political project” (2618). Ja, dit is nie ‘n mediese aangeleentheid nie. Bevrydingsteoloë het dinge aan die stert beet as hulle blankes siek noem en genesing en heling bepleit. Myns insiens raak Rattansi daarna onrealisties met die utopie wat hy in die vooruitsig stel: “Ideally, we need to enter a post-national and post-ethnic era” (2618).

‘Rassiste moet gestraf word’

Die minister van kuns en kultuur, Nathi Mthethwa sê Suid-Afrikaners moet rassisme bestry met dieselfde ywer waarmee hulle teen apartheid baklei het.

Mthethwa sê elkeen het ‘n verantwoordelikheid om te verseker dat rassisme daadwerklik uitgeroei word.

Hy het gepraat tydens ‘n gesprek oor rassisme by die Universiteit van KwaZulu-Natal se Howard Kollege in Durban, het RSG berig.

Mthethwa sê die Penny Sparrow-voorval op sosiale media is ‘n gruwelike herinnering dat rassisme nog ‘n dominante deel van die Suid-Afrikaanse samelewing is.

Intussen is daar swart burgers wat argumenteer dat rassisme nie uitgeroei kan word, totdat wittes bereid is om met die kwessie gekonfronteer te word nie.

Van hulle het ook gepleit dat rassiste swaar gestraf moet word.

Mpumelelo Mkhabela van die Suid-Afrikaanse Nasionale Redakteursforum glo meer nuuskantore moet nasiebou as ‘n leidende redaksionele filosofie aanneem.

Mthethwa het vroeér die Sweedse Minister van Kultuur en Demokrasie by Vryheidspark in Pretoria ontmoet.

Minister Alice Bah Kuhnke is verantwoordelik vir demokrasie, nasionale minderhede, die burgerlike samelewing, die taal en kultuur van die Sami-bevolking, diskriminasie, kultuur, media en menseregte op nasionale vlak asook vir geloofsgemeenskappe.

ANC jou rassistiese De Klerk uit

Die ANC nasionale uitvoerende lid, Nathi Mthethwa het oudpresident FW de Klerk daarvan beskuldig dat hy steeds toegewyd is aan sy rassistiese verlede.

Mthethwa, wat ook die Minister van Kuns en Kultuur is, het by ‘n ANC Jeugliga-saamtrek in Soshanguve, noord van Pretoria gepraat.

Hy sê die ANC sal nie toelaat dat rassiste hom oor rassisme leer nie, het RSG berig.

Hy sê die vrylating van oudpresident Nelson Mandela uit die tronk was nie uit die goedheid van De Klerk se hart nie, maar omdat die ANC hom met geen ander keuse gelaat het nie.

Brief: Waarom het die ANC besluit om PANSAT te ontbind?

Na aanleiding van die eensydige ontbinding van PANSAT deur die swart ANC-regime het dit my laat wonder oor die eintlike strategie agter die skuif.

Alhoewel tandeloos, was dit darem ‘n tipe van teoretiese meganisme wat die Afrkaner kon gebruik in spesifieke noodgevalle wat van nou af heel dikwels gaan opduik.

Ek dink byvoorbeeld aan die behoud van Die Stem-gedeelte in die sg. volkslied van SA.

Niks verhoed nou vir Nathi en sy kamerade om die hele Stem-deel weg te laat en slegs “Nkosi Sikelel’ iAfrika” as geldige en wettige volkslied te verklaar nie.

Enige persoon wat daarteen kapsie maak kan en sal as rassis gebrandmerk kan word wat gekant is teen transformasie en apartheidsimbole aanhang. Daar is geen ander statutêre manier om Die Stem-gedeelte te behou nie – nog een van FW se wigte en teenwigte wat gekantel het. Die Afrikaner se erfenis sal weereens sonder slag of stoot vertrap word.

Duur en uitgerekte hofsake is ook futiel want die regsbank is besig om meer en meer regeringsbeleid te weerspieël.

Ek hoor graag jou mening.

– Jan de Klerk

Nathi Mthethwa ‘ontbind’ PANSAT ná jare se ondoeltreffendheid

Die ANC-SAKP-minister van kultuur, Nathi Mthethwa het aangekondig dat hy PANSAT summier ontbind. Dié taalwaghond wat deur die grondwet geskep is, die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad, is veronderstel om daarop te let dat taalgelykheid in Suid-Afrika geskied. Dit is egter ‘n tandelose waghond want in baie jare het daar geen geluid uit PANSAT gekom terwyl die land sienderoë verengels is nie.

Volgens Lisa Combrinck, woordvoerder van die departement, het “die minister opgetree kragtens artikel 5(5A) van die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraadwet nr. 59 van 1995 wat hom toelaat om die raad op redelike gronde te ontbind.”

Volgens Mthethwa was daar “geen gemeenskaplike begrip tussen die departement (van kuns en kultuur) en die raad betreffende wat die strategiese rol die raad behoort te wees nie”.

“Ek het die raad van PANSAT met onmiddellike ingang ontbind. Die ontwikkeling van ons tale en die bevordering van veeltaligheid in Suid-Afrika moet versnel word. Die jaar 2016 moet tasbare resultate oplewer. Kom ons begin van meet af aan en tree beslissend op in sake die uitdagings wat PANSAT raak,” sê Mthethwa.

Met die samewerking van die Nasionale Tesourie het Mthethwa die Raad op Nasionale Erfenisraad as die rekenkundige gesag vir PANSAT aangestel om te verseker dat die ontwikkeling van ‘n “omkeerstrategie” geskied en dat dit sonder versuim ingestel word.

Verder stappe sal glo in die loop van die jaar geneem word om PANSAT te “stabiliseer”.

PANSAT was een van die “speelgoedtelefone” wat ná 1994 ingestel is om die indruk te wek dat daar gewaak sal word oor billike behandeling vir Afrikaans, ‘n taal waarteen sowel die ANC as die SAKP histories baie vyandig staan. Mnr. FW de Klerk het dit insgelyks voorgehou as voldoende om die status van Afrikaans te beskerm, maar PANSAT het nog nooit enige stappe teen Engels-eentaligheid in die land geneem nie.

Volgens dr. Dan Roodt van PRAAG, “verteenwoordig PANSAT ‘n jammerlike mislukking, ook van die Suid-Afrikaanse grondwet waarvan die taalbepalings glad nie eerbiedig word nie.” Hy het ook “die reste van die ou Broederbond en NP vir dié stand van sake” geblameer. “Ek sien die stigting van organisasies soos die Afrikaanse Taalraad as niks minder as die voortsetting van die geploeter rondom taal en die status van Afrikaans nie. PANSAT kon veeltaligheid verseker het indien die wil daartoe bestaan het. Nou sal ons self moet verseker dat Afrikaans oorleef, sónder PANSAT en sónder die grondwet wat eintlik ‘n klug geword het. Wat taal betref, verkeer ons reeds in ‘n diktatuur, tans die enigste Engelstalige diktatuur ter wêreld,” het hy gesê.

Leon Lemmer: ‘n Winter van misnoeë: ‘n kouer wind teen Afrikaans en Afrikaners

William Shakespeare het van ‘n “winter of discontent” geskryf. In 1978/79 het hierdie frase ingang in die Britse politiek gevind toe daar uitgebreide stakings tydens ‘n buitengewoon koue winter was. James Callaghan is tydens die daaropvolgende algemene verkiesing verslaan en Margaret Thatcher het die eerste minister geword. Hierop het haar lofwaardige hervormings van die Britse vakbondwese en arbeidsverhoudinge gevolg. In Suid-Afrika is sulke maatreëls reeds lank dringend nodig.

Dit is nou vroegherfs by ons en daar is rede om oor baie meer dinge as stakings ontevrede te wees. Dit is reeds duidelik dat dit ‘n aanvoelbaar kouer winter gaan wees. Dit is omdat Eskom weens onbekwaamheid en wanbestuur nie genoeg elektrisiteit kan lewer nie. Dit plaas hierdie land in ‘n posisie soortgelyk aan dié van ander state in swart Afrika. Pleks van in die mode te wees en daarop te roem dat ons sedert 1994 deel van Afrika is, verkies ek die beskaafde, Europa-geöriënteerde ou Suid-Afrika.

Die kouer wind wat opgesteek het, waai veral in die kulturele landskap. Sedert 1990/94 was daar ‘n koue wind, maar dit het nou nog kouer geword. Dit is ‘n uitvloeisel van bv Jacob Zuma se negatiewe ingesteldheid teenoor die nalatenskap van blankes. Wat deur blankes, of onder hulle leiding, tot stand gebring is, is onlangs deur Zuma geïgnoreer toe hy na die “vernietigende” apartheidsverlede verwys het, terwyl dit in werklikheid ‘n periode van opbou was. Dan loof hy die ANC se skewe, afbrekende gesindheid: “By die Uniegebou het ons die standbeeld van een van die rassiste op ‘n perd vervang met ‘n reuse een van Nelson Mandela” (Die Burger, 11 deser, p 1). Klaarblyklik veronderstel hy, maar verkeerdelik, dat iets slegs met iets goeds vervang is.

Nathi Mthethwa, die minister van kuns en kultuur, het in die beeldebestorming die geleentheid gesien om voorbrand vir meer standbeelde van “swart helde” te maak (Die Burger, 9 deser, p 1). Daar gaan glo gesprek oor standbeelde gevoer word. Wat besig is om as die populêre mening uit te kristalliseer, is dat die standbeelde van blankes uit die openbare oog as museumitems tot hulle reg moet kom. Dit moet glo gedoen word nie om die geskiedenis ewewigtig te verstaan nie, maar sodat die “verdrukkers” geïdentifiseer kan word. As die standbeelde wat nie vernietig of te veel beskadig is nie, museumitems word, sal dit as oogluikende bevestiging dien dat die blanke era verby is.

Mense soos Max du Preez en ‘n koerant soos Die Burger het aanvanklik die protes teen Cecil Rhodes se standbeeld gesteun. Enersyds omdat hulle nie van Rhodes hou nie en andersyds nie die insig gehad het nie dat die veldtog na die standbeelde van alle blankes, en meer as net standbeelde, uitgebrei sou word. Hierna het die vernietigingsproses veral daardie inkommers getref wat maklik as nie-Suid-Afrikaanse swartes geïdentifiseer kan word, bv Etiopiërs en Somaliërs. Hierdie gewelddadige vandalisme, vernietiging en diefstal neem kolossale afmetings aan en word bedryf deur elemente vir wie dit makliker is om af te breek as om op te bou.

Universiteit Stellenbosch

In watter bedenklike situasie die nuwe Suid-Afrika verval het, blyk uit drie berigte in ‘n enkele uitgawe van Die Burger. Ek beperk my aandag vervolgens grootliks tot die uitgawe van 16 deser. Op bladsy 3 is daar ‘n berig oor honderde studente wat op die kampus van die Universiteit Stellenbosch (US) byeengekom het om beswaar te maak teen die US se taalbeleid omdat dit glo nie “genoegsaam voorsiening maak vir studente wat nie Afrikaans magtig is nie.” Dit kom nadat die US verlede jaar besluit het dat hy gaan probeer om voortaan in dieselfde mate sowel Engels as Afrikaans te wees. By voorbaat is ongelykheid egter gespesifiseer deurdat alle klasse in Engels aangebied of getolk gaan word, terwyl dieselfde nie vir Afrikaans geld nie omdat tolking in Afrikaans soms as onnodig beskou word. Nou wil hierdie studente daardie taalongelykheid nog verder ongelyk maak en wel ten koste van Afrikaans. Selfs ‘n student uit Botswana het die vermetelheid gehad om te eis dat Afrikaans afgeskaal moet word.

Wat hiermee bevestig word, is dat as jy toelaat dat jy in ‘n glyposisie geplaas word, jy net al hoe verder en al hoe makliker gly. Max Price, die rektor van die Universiteit Kaapstad (UK), het in die waan verkeer dat as hy instem tot die verwydering van die Rhodes-standbeeld, dit die einde van die studente-onrus sou wees. In werklikheid beskou die studente dit as ‘n oorwinning en het hulle dadelik nuwe eise uitgedink en gestel. Maar wat sê Michael le Cordeur? “Ek was beïndruk deur die inklusiewe manier waarop dr Max Price, die UK-rektor, ‘n proses van konsultasie gefasiliteer het. Alle rolspelers is genooi om aan die debat oor die toekoms van die Rhodes-standbeeld deel te neem. Ook hierin is ‘n les vir alle universiteite: om voortaan so wyd moontlik te konsulteer, en dit sluit die studente in” (p 15). Die gepeupel kan mos geweldadig raak. Laat hulle toe om die kitaar te slaan. Moenie in ag neem dat baie van hulle nie eens weet hoe ‘n behoorlike skool lyk nie. Moenie wonder oor wat hulle van die aard van ‘n universiteit weet nie. Moenie dink hulle kom bloot met vriendelike versoeke nie; hulle stel eise en daaraan moet om vredeshalwe voldoen word, selfs al gaan dit teen die grein van die akademie en beskawing. Hulle geniet immers die steun van Blade Nzimande en sy ANC-kamerade.

Die US bevind hom in ‘n posisie soortgelyk aan dié van die UK, maar slegter weens Afrikaans. Wim de Villiers het aan die begin van hierdie maand diens as rektor aanvaar maar hy het nog geen aanduiding gegee dat hy bereid is om vir Afrikaans te veg nie. Pieter Kapp het genoem dat Jannie Marais op 30 Mei, dus ‘n eeu na sy dood, gehuldig gaan word. Marais het as stigtingsvoorwaarde gestel dat Afrikaans nie ‘n mindere posisie as Engels aan die US mag beklee nie. Die lakmoestoets vir De Villiers gaan wees dat hy hom nie later nie as 30 Mei hiertoe moet verbind. By die genoemde byeenkoms het De Villiers egter ‘n FW de Klerk-styl geopenbaar deur te sê dat die US sterk tot transformasie, insluitende taaldiversiteit, verbind is. ‘n Implikasie hiervan kan wees dat Afrikaans maar al hoe meer afgeskaal gaan word.

[Lees gerus die ontstellende berig, “Só dink ons oor transformasie aan die US,” op die US-webwerf (15 deser). Die US se “taalsoepelheid” word geloof en daar was ‘n menswaardigheidsveldtog op die kampus. Nêrens is daar enige aanduiding dat die De Villiers-US gaan akademiseer en afwyk van die anti-akademiese, politieke Russel Botman/Blade Nzimane-pad nie. Die De Villiers-US sal in die anti-akademiese kamp bly totdat sy leuse soos dié van Allan Bloom vir die universiteit is: “Better education for the best people” (The Closing of the American Mind, London: Penguin Books, 1988, p 49). Dit beteken doodeenvoudig dat akademiese meriete by sowel die studente as dosente deurslaggewende gewig moet dra; nie ras en geslag soos die ANC verkies nie. Die nuwe US-baas is klaarblyklik nie ‘n Boer nie. Daar is skynbaar nie sterk akademiese leiding nie; eerder oorgewillige polities korrekte kruiping. Volgens Die Burger het een student darem op 15 deser die akademiese integriteit gehad om te sê dat ‘n mens na die US kom nie om welkom te voel nie maar om te studeer.]

Blade Nzimande

Op dieselfde bladsy (p 3) is daar ‘n berig dat Blade Nzimande, die minister van hoër onderwys, op 16 deser samesprekings met verteenwoordigers van vier histories Afrikaanse universiteite (Noordwes, Pretoria, US en Vrystaat) gaan voer. Die universiteite waar daar ‘n mate van Afrikaans oorgebly het, bly knaag aan Nzimande se kommunistiese siel. Akademies vrot swart universiteite hinder hom glad nie in dieselfde mate nie. Vir Nzimande gaan dit klaarblyklik in die eerste plek om ideologie en nie om akademie nie. Die onsosiale gedrag van swart studente word nie deur Nzimande veroordeel soos die beweerde ongroeningspraktyke op Potchefstroom nie. Hy het, sover bekend, nog geen beswaar geopper teen die swart Vrystaastse student wat vals klagtes teen twee blanke studente gelê het en hulle groot skade berokken het nie. Die skuld wat Jonathan Jansen aan hierdie ongure gebeure het, is ook nog nie van owerheidsweë veroordeel nie. Pleks hiervan is daar ‘n veldtog teen rassisme aan die Vrystaatse universiteit geloods waartydens eerder blanke as swart rassisme in die visier is.

Afrikaans mag glo nie in die pad staan van die akademiese opvoeding (van swartes) nie. “Die universiteitsleiers moet nou hul universiteit se planne en vordering met transformasie aan Nzimande uiteensit, sê watter ondersteuning swart en jong vroue-akademici kry, wat hulle teikens vir regstellende aksie is, watter ontgroeningspraktyke koshuise gebruik, of daar onlangse voorvalle van rassisme was en hoe dit bekamp en voorkom word.” Nie ‘n enkele woord oor akademiese gehalte nie. Die verwysing na swartes en vroue kan onderskeidelik rassisties en seksisties gedrewe wees. Soos in sport is teikens en kwotas aan die orde van die dag en word die doelpale telkens swart- en vrouwaarts verskuif.

De Villiers was die enigste blanke rektor by hierdie samesprekings. Gaan hy sy rug styfmaak of gaan hy, soos in die onlangse US-verlede, vir Nzimande vertel dat die US eintlik vóór die ANC-regering met sy transformasieveldtog is? Behoort De Villiers nie eerder op universitêre outonomie en akademiese vryheid (‘n vreemde begrip vir ‘n kommunis) aan te dring nie? Behoort daar nie hartgrondig beswaar gemaak te word teen die aanmatigende, skoolmeesteragtige, outoritêre benadering van Nzimande nie? Waarin lê die grootste heil vir universiteite en die land: in toegewings op toegewings, of om ‘n streep in die sand te trek en vas te staan?

Volgens ‘n berig in Die Burger (17 deser, p 3) was dit ‘n “vriendelike en kollegiale” vergadering. “Almal het dieselfde gevoel oor transformasie.” Nzimande het sy sin gekry. Sy politieke inmenging in universitêre sake is glad nie teengestaan nie. “Hierdie benadering is gevolg om te verseker dat die minister effektief met die verskillende instellings in verbinding tree.”

Michael le Cordeur

Michael le Cordeur is sedert 2009 in die akademie, as opvoedkunde-dosent aan die US. Hy was voorheen ‘n onderwyser. By hom is daar blykbaar ‘n brandende begeerte om ‘n openbare intellektueel te wees. ‘n Tyd gelede het hy in Die Burger vertel hoe hy en van sy mede-ANC-aktiviste in 1990 alles gelos en laat spaander het na die Victor Verster-gevangenis om te sien hoe hulle held, die geweldenaar Nelson Mandela, vrygelaat word. Daarna het hulle die Mandela-toespraak op die Kaapse Parade ingedrink. In Die Burger (16 deser, p 15) verskyn ‘n forum-artikel deur Le Cordeur met die opskrif: “Wat Rhodes ons kan leer.” Le Cordeur beoog om die impak van die gebeure rondom die Rhodes-standbeeld op hoër onderwys in Suid-Afrika aan mindere siele te verduidelik.

Hy loof die feit dat gewelddadige studente in 1976 “die samelewing onherroeplik verander” het. Hoewel hy veronderstel is om ‘n opvoedkundige te wees, het die aktivis Le Cordeur nie beswaar teen studente wat optree soos dié aan die UK nie. “My waardering en gelukwense aan die studente wat, volgens alle verslae, ‘n gedissiplineerde en beredeneerde aksie uitgevoer het.” En die spoeg en ontlasting? “Ons weet van enkele onbesonne dade, maar dit is geïsoleerde gevalle en moenie veralgemeen word nie.” Op ‘n soortgelyke manier praat hy graag die wandade en misdade van die UDF/ANC (bv vandalisme en brandstigting) goed.

As ANC-aktivis het Le Cordeur dit nie teen die manier waarop ons geskiedenis sedert 1994 vir skooldoeleindes herskryf word nie. Sy beswaar is teen die mate waarin daar reste van geskiedskrywing uit die ou Suid-Afrika oorgebly het. “21 jaar ná apartheid moet ons kinders steeds leer uit geskiedenisboeke wat slegs die een kant van ons land se geskiedenis vertel.” Hy haal ‘n anonieme (vermoedelik bruin) Stellenboschse professor soos volg aan: Geskiedskrywing was “meestal die brose uitdrukking van wit, manlike historici se beperkte perspektiewe.” Hier is ons by die kern van Le Cordeur se ANC-gesindheid met betrekking tot ras en geslag: anti-wit en daarby by uitstek teen wit mans. (Vergelyk Nzimande se posisie hierbo.) ‘n Mens kan sonder veel gevaar dit verder verfyn: Sy beswaar is veral teen Afrikanermans, oftewel Boere.

Le Cordeur is ‘n bruin mens wat met oorgawe swart probeer wees. Volgens ‘n berig in Die Burger (17 deser, p 3) is hy beswaard omdat die onlangse Ghoemas-musiektoekennings “te wit” was. Op ‘n soortgelyke manier het Danny Titus, Le Cordeur se etniese en geesgenoot, onlangs ‘n byeenkoms oor Afrikaans “te wit” genoem. Dit is twee mense wat bokant hulle gewig probeer boks en dit heeltemal in orde vind om anti-wit propaganda te versprei. Hulle sal nooit erken dat die teenwoordigheid van wittes as ‘t ware ‘n kwaliteitswaarborg is nie.

In sy artikel oor Rhodes verwys Le Cordeur na ‘n ander mede-bruine, Franklin Sonn, wat oorloop van akademiese pretensie, maar iemand wat nog geen geskrif (hetsy verhandeling, proefskrif of artikel) van enige wetenskaplik-akademiese waarde gelewer het nie. “Sonn het ‘n tyd gelede geskryf dat die skoolgeskiedenisboeke die bydraes deur swart en bruin mense in die heroïese dade van die verlede óf verswyg óf negatief voorstel. So word die Anglo-Boereoorlog voorgehou as ‘n stryd tussen Boer en Brit, waarin die Afrikaner telkens as die held na vore tree.” Hy wek die indruk asof Afrikanergeskiedskrywers voorgee dat die Boere die oorlog gewen het. Al het die Afrikaners die oorlog verloor, is daar sekerlik steeds ruimte vir heldedade. Het hierdie Boere hulle in hulle vryheidstryd nie dalk veel beter gedra as die terreurbendes van die ANC en PAC nie? Het hans-swartes soos Le Cordeur en Sonn al die vandalisme en geweld van die UDF/ANC as onbeskaaf en misdadig veroordeel?

Le Cordeur gee voor dat hy na ewewigtige, objektiewe geskiedskrywing soek. Aan die hand van Sonn se uitlatings verwys hy dan na “byna 100 000 swart en bruin mense” wat by die Anglo-Boereoorlog betrokke was. “Die oorlog het vele bruin helde opgelewer.” Hy noem nie swart helde nie. Maar wat my ontstig, is dat Le Cordeur kla dat die bruines en swartes se rol in die oorlog nie voldoende erkenning kry nie, maar dan verswyg hy doelbewus aan watter kant die oorgrote meerderheid (heroïese) bruines en swartes hulle geskaar het. Die waarheid is dat bruines en swartes toe al (dus lank voor apartheid) in baie gevalle dislojaal teenoor die Afrikaners/Boere was. Net so gee Le Cordeur en diesulkes nooit erkenning aan die baie positiewe dinge wat Afrikaners, insluitende “die apartheidsregering”, gedoen het nie, bv aan Le Cordeur as student aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK). Dat hy hoogs waarskynlik met ‘n beurs van die Departement Kleurlingsake gestudeer het, mag eintlik nie genoem word nie. Van erkenning daarvan en dank daarvoor is daar geen sprake nie.

Met kenmerkende eenogigheid het Le Cordeur waardering vir sy twee bruin UWK-dosente, Adam Small en Jakes Gerwel, maar nie vir die talle ander en daarby beter dosente nie en dit om ‘n enkele redes: hulle is wit. So ‘n mens kom dan ewe heilig met hierdie voorstel: “Die volle geskiedenis [moet] vertel word deur skrywers wat verteenwoordigend van al ons mense is om outentieke geskiedskrywing te verseker.” Dit klink soos die ANC-regering wat wil hê dat “al ons mense” oor die lot van die standbeelde van blankes moet besluit omdat dit by voorbaat duidelik is wat die meerderheid sal wil hê. Daar is geen aanduiding dat Le Cordeur of die ANC naas kwantiteit ruimte vir kwaliteit laat nie, want ons almal word gelyk en wesenlik eenders verklaar al vloek dit teen die waarheid.

Le Cordeur is bekend as ‘n pleitsbesorger vir Kaaps. Standaardafrikaans word deur hom geringgeskat; waarskynlik omdat dit feitlik uitsluitlik die maaksel van blankes is. Aan die US het hy nooit ontpop as ‘n taalstryder vir Afrikaans as onderrigtaal nie. Hy hou daarvan dat die debat op kampusse nou oor standbeelde handel en nie oor taal nie; dan kan Afrikaans mos maar stil-stil verder ondermyn word. “Waar die debat in die hoër onderwys so lank deur die toekoms van Afrikaans aan historiese Afrikaanse universiteite oorheers is, is dié debat ‘n nasionale saak.” By imklikasie insinueer hy dat standbeelde van nasionale en Afrikaans van parogiale (en dus mindere) belang is.

Die ANC-regering het glo vasgestel “dat geen Suid-Afrikaanse universiteit nie radikale verandering benodig nie.” Maar die histories swart universiteite het grootliks gebly soos hulle was: swart en akademies behoeftig/agtergeblewe. Die histories wit Afrikaanse universiteite was en is by uitstek die teikens van transformasie, al was hulle akademies voortreklik. Dit toon dat dit vir die ANC-regering nie om die akademie gaan nie, maar om ideologie, spesifiek politiek. Die eens Afrikaanse universiteite het op groot skaal verswart en verengels. Hieroor stort Le Cordeur as ANC-aktivis geen traan nie.

Let op Le Cordeur se transformasielogika: “Daarom moet die besware van studente (maar ook dosente) dat die standbeeld slegs metafories vir die groter versugting na transformasie is, nie ligtelik opgeneem word nie. In wese kom dit neer op die transformasie van ‘n kurrikulum wat in die verlede gebruik is om bruin en swart studente uit te sluit, na ‘n meer demokratiese kurrikulum wat inklusief van alle denke is. Dit beteken die kurrikulum is ten nouste verweef met die institusionele karakter van die universiteit. Indien laasgenoemde steeds te wit en Eurosentries is (soos die UK se studentevoorsitter beweer), moet alle universiteite gevra word of die kurrukulum genoegsaam getransformeer is om ‘n leeromgewing te skep wat bevorderlik vir leer is.”

Dit is oordrewe om te beweer dat inligting oor bruines en swartes voorheen nie in die leergang voorgekom het nie. Le Cordeur se demokratiese en inklusiewe kurrikulum kom daarop neer dat histories blanke universiteite die inhoud van hulle leergange moet aanpas totdat nie-wittes daarmee tevrede is. Eers dan sal die leeromgewing vir nie-wittes bevorderlik vir leer word; wanneer die boodskap/inligting is soos hulle daarvan hou. En die wittes? Moet hulle maar vir lief neem met akademies-wetenskaplike prulwerk soos Black/African-American Studies, Women’s/Gender Studies en Queer/Gay/Lesbian Studies wat in die VSA aangebied word?* Al Le Cordeur se nie-wit Anglo-Boereoorlog-helde sou dan danksy lukrake, moedswillige verbeelding tot hulle reg kan kom. Sy verwysing na die “institusionele karakter” van ‘n universiteit stem ooreen met die ontwrigtende ANC-benadering van Leon Wessels en Dan Kgwadi aan die Noordwes-Universiteit. Alles moet ingeklee word soos die swartes dit wil hê. Die wittes word geduld so lank as wat hulle dit moontlik vind om binne so ‘n benouende, anti-akademiese raamwerk te funksioneer.

[*Die ontaarding van die akademie is ‘n ernstige probleem, wat veral van die VSA af uitkring tot by ons. As opvoedkundige kan Le Cordeur gerus kennis neem van Bruce Bawer se boek, The Victims’ Revolution: The rise of identity studies and the closing of the liberal mind (New York: Broadside/HarperCollins, 2012, 400p; Amazon Kindle $18.23). In Amerika word elemente wat akademies absoluut onbevoeg is, toegelaat om leergange te bepaal. Dit maak dit vir studente moontlik om pleks van te studeer, te praat en te skryf oor “their own personal experiences, hobbies, enthusiasms, and grievances” (Kindle 4337). Studie ontaard in narsistiese belydenisse en terapie: “delicate-flower navel-gazing” (1614). “Ice people” (wittes) word ongunstig gekontrasteer met “gentle, warmhearted sun people” (swartes) (1867). “The problem, to be sure, is not simply a pathological fixation on group identity, but a preoccupation with the historical grievances of certain groups, combined with a virulent hostility to America, which is consistently cast as the prime villian in the histories of these groups and the world at large” (96). In die Suid-Afrikaanse universiteitswese en breër samelewing is daardie “rigid political ideas” deesdae demokrasie (een mens, een stem), etniese en kulturele relativering en gelykverklaring, diversiteit, multikulturaliteit, gedwonge rasse-integrasie en inklusiwiteit. Amerikaanse studente “have been trained to reduce the rich complexities and ambiguities of human life to simple formulas about oppressors and oppressed, capitalists and workers, Western imperialists and non-Western victims” (142). “There are no barbarians, only different forms of civilized man” (240). Gestremdes word nie as “disabled” beskou nie, maar as “differently abled” of “handicapable” (650). Dit is deel van “ableism” (4519). “Legitimate criticism of a black or female candidate can be discounted as ‘racist’ or ‘sexist’ instead of being addressed on its merits” (104), ens.]

Dat wittes ‘n enkele kampus, naamlik Potchefstoom, volgens hulle institusionele kultuur mag inrig, is vir ANC-kamerade heeltemal ontoelaatbaar. Was die akademiese opset in die ou Suid-Afrika nie dalk veel beter nie? Kultuurverskille is erken. Wittes (Afrikaans- en Engelssprekendes), bruines, Asiate en swartes het hulle eie universiteite gehad waar elke groep volgens sy kulturele aard, insluitende voertaal, dinge na eie wense kon inrig; onder meer watter name vir geboue gebruik en watter standbeelde opgerig word. Dit klink vir my na ware vryheid in vergelyking met die huidige dwingelandy waarvolgens alles aan die tirannie van die swart meerderheid onderworpe is. Sodra swart mag ongebreideld losgelaat word, is dit die tradisioneel blanke kampusse wat al hoe meer onherkenbaar vermink word. Daardie anti-akademiese en ideologie-gedrewe verminkingsproses word eufemisties transformasie genoem.

“Die gebrek aan transformasie op kulturele, linguistiese en etniese gebied sal op alle kampusse aandag moet geniet, nie net aan die UK nie. Ná 1994 het ons almal op ons louere gerus en vergeet dat waardes soos nasiebou en versoening voortdurend herbesoek moet word. Dis ‘n nimmereindigende proses.” Soos hierbo aangedui, tref transformasie die tradisioneel wit en veral Afrikaanse universiteite; nie die tradisioneel swart universiteite nie. Het die UK- en ander beeldbestormers gepoog om versoening te bevorder? Het hulle daarin geslaag, of eerder die teenoorgestelde bereik?

“Uiteindelik moet Suid-Afrikaners besef universiteite is oop ruimtes vir intellektuele en kulturele interaksie ten einde ‘n wesenlike bydrae tot die kennis-ekonomie van Suid-Afrika te lewer. En die jeug gaan toenemend betrokke wees. Verwag ook dat hulle soms die pas sal aangee.” Dit klink na ‘n voorspelling van toenemende chaos en vernietiging. Dit moet nie net gaan om “kulturele interaksie” nie. Myns insiens mag dit aan universiteite ook gaan om die waardering en uitbouing van ‘n bepaalde kultuur en taal; des te meer as so ‘n etniese groep ‘n bewese rekord van konstruktiewe beskawing en voorspoedskepping het. So ‘n groep behoort ongesteurd toegelaat te word om na eie goeddunke van sy prominente lede met openbare standbeelde te vereer. As dit nie die geval is nie, is Le Cordeur se “universiteite as oop ruimtes” snert. Of verwys hy na die oop ruimtes waar voorheen standbeelde gestaan het?

Het dit u ook opgeval hoe stil die DA oor standbeelde, Afrikaans en natuurlik die Afrikaner is? Die DA soek naarstiglik na groter swart steun, soos enige politieke party moet doen wat die land wil regeer. Dit alles weens die dwase grondslag waarop die nuwe Suid-Afrika funksioneer. Eskom simboliseer hierdie funksionering.

Ten slotte kan gevra word watter akademiese reg swartes het om eens akademies voortreflike universiteite vir (hoofsaaklik) blankes volgens hulle ideologiese voorkeure te transformeer terwyl daar talle tradisioneel swart universiteite is waar hulle hulle kultuur na hartelus kan uitleef. Hulle gedrag kan selfsugtig en eiegeregtig genoem word. Die punt is dat dit sekerlik nie ‘n akademiese reg is nie. Dit is ‘n politieke reg wat hulle hulleself toe-eien, gegrond op swart mag.

Buitelandse invloed oor veiligheid onder die loep

Die Suid-Afrikaanse minister van polisie, Nathi Mthethwa het reeds gesê dat buitelandse eienaarskap van private sekuriteitsmaatskappye ‘n bedreiging vir nasionale veiligheid inhou.

Tot op hede is dit glashelder dat die teenwoordigheid van sulke maatskappye geen helende invloed op die donker misdaadprentjie en veral plaasmoorde wat voedselsekuriteit bedreig, gehad het nie.

Dat buitelandse sekuriteitsmaatskappye ‘n bedreiging vir nasionale veiligheid inhou, het onlangs na vore gekom in ‘n debat oor die Privaatsekuriteitsreguleringwysigingswetsontwerp.

Die bedryf het inderdaad verskeie tekortkominge, waarvan intelligensie-insameling problematies skyn te wees.

Ook is daar sorge oor die nie-registrasie van personeel, swak opleiding, onvoldoende keuring en agtergrondontleding, die uitreiking van vuurwapens aan persone wat nie bevoeg is om dit te gebruik nie en die probelem met strafregtelike of dissiplinêre stappe teen die sekuriteitspersoneel wat die wet oortree.

Dit is alles geloofwaardig en geldige redes vir die verbetering van regulering.

Gegewe die groot aantal mense wat in die private sekuriteitsbedryf werk – baie van hulle gewapen – is dit belangrik dat dit goed gereguleer moet wees.

Daar is trouens twee keer soveel meer mense in diens van privaatmaatskappye as in die SAPD en SANW.

Die Minister het ook aangevoer dat die groei van die private sekuriteitsbedryf in Suid- Afrika ander lande oortref, maar in werklikheid, verskil Suid-Afrika se verhouding van private sekuriteitsbeamptes tot polisiebeamptes ( 2,87:1 ) nie veel van dié van ontwikkelde lande nie.

Die VSA het ‘n verhouding van 2,26:1 en Australië 2,19:1. Dit vergelyk ook gunstig met ander middelinkomste of ontwikkelende lande. Honduras het ‘n verhouding van 4,88:1, Indië 4,98:1 6,01:1 en Guatemala.

Die misdaadprentjie hier lyk nogtans bedroef.

Die 2013 Groenskrif oor polisiëring verwys na die bedreiging van die private sekuriteitsbedryf se “vermoë om Suid-Afrika se veiligheidsituasie te destabiliseer”.

Dit was oënskynlik weens die betrokkenheid van voormalige militêre en polisielede op bestuursvlak, asook “die ontplooiing van ‘ n hoogs opgeleide, wettig gewapende agente” binne hierdie bedryf.

Die meeste van hierdie voormalige sekuriteitsamptenare is Suid-Afrikaanse burgers wat deur die vorige bewind opgelei is.

Die Groenskrif wys ook daarop dat die private sekuriteitsmaatskappye oor geen spesiale magte verder as dié van private burgers beskik nie.

Dit is dus moeilik om te sien hoe hierdie maatskappye die staat se swak wetstoepassing verder kan ondermyn.

Die vraag bly egter oor hoekom sulke maatskappye geen positiese rol in misdaadbestryding kon speel tot dusver nie.

Terwyl die Suid-Afrikaanse Witskrif oor Verdediging (1996), beweer dat in die afwesigheid van ‘n eksterne of militêre bedreiging, “die grootste bedreigings vir die Suid-Afrikaanse bevolking sosio-ekonomiese probleme soos armoede en werkloosheid is.. sowel as die hoë vlak van misdaad en geweld,” het die prentjie op die vasteland intussen verander in lande soos die DRK, Suid-Soedan en Libië.

Nasionale veiligheid, maw die vryheid van interne en eksterne bedreigings, moet deurentyd aangepas word soos verwikkelinge op die internasionale toneel verander.

Alhoewel die 445407 sekuriteitsbeamptes wat geregistreer is, almal Suid-Afrikaanse burgers is of ten minste permanente inwonerstatus geniet, kan buitelandse agendas nogtans maklik ‘n destabiliserende rol speel tov geweld en protes soos wat die platinumgordel tans ondervind.

McBride is Opod se nuwe hoof

Die uiters omstrede voormalige bomplanter Robert McBride is as die nuwe hoof van die Polisie se Onafhanklike Ondersoekdirektoraat (Opod) aangestel.

Die Minister van Polisie, Nathi Mthethwa, sê McBride sal eerskomende Maandag in sy nuwe pos instap.

McBride was destyds deel van ‘n groep van Umkhonto we Sizwe wat twee restaurante in Durban in 1986 opgeblaas het waarin onskuldige burgerlikes dood is.

Drie vroue het in die ontploffing omgekom en nog 69 is beseer.

McBride is later as die hoof van die Ekurhuleni Metropolisie aangewys maar het sy werk verloor nadat hy van dronkbestuur aangekla is.

Die Direktoraat was vir meer as ‘n jaar sonder ‘n permanente hoof na die vertrek van Francois Beukman.

Vragmotor met plofstof was onderweg na Zambië

Die minister van Polisie, Nathi Mthethwa, sê die vragmotor met plofstof wat opgeblaas het en die lewens van vier polisielede en ‘n bestuurder geëis het, was onderweg na Zambië.

Die plofstof was na Beitbrug-grenspos onderweg waar talle myne is.

‘n Ander vragmotor wat kruideniersware vervoer het op die N1-hoofweg tussen Polokwane en Mokopane het in die vragmotor vol plofstof vasgery.

Die vragmotor wat slagdoppies vervoer het, het daarna aan die brand geslaan en ontplof. Forensiese deskundiges het die toneel gefynkam van die twee uitgebrande voertuie.

Die vier polisiebeamptes is dood toe hulle die bestuurders te hulp gesnel het. Drie ander is beseer en in die hospitaal opgeneem.

Mthethwa en die nasionale polisiekommissaris, Riah Phiyega, het hulle in die hospitaal besoek en amptelike verklarings oor die ongeluk uitgereik.

Die polisie stel ondersoek in na die oorsaak van die ongeluk.

Die N1 tussen Mokopane en Polokwane sal tot verdere kennisgewing gesluit wees.

‘n Yslike krater langs die pad is deur die ontploffing veroorsaak wat kilometers ver gehoor kon word.

Die verkeersowerheid in Limpopo sê daar sal vandag bepaal word of die pad veilig is om te gebruik. Motoriste moet van die R 101 as alternatiewe roete gebruikmaak.

Die name van die slagoffers is nog nie bekendgemaak nie. Die drie beseerde polisiebeamptes word in die Polokwane Medi-Clinic behandel.

Creecy, DA, EFF doodstil oor skoolkinders wat aan oproer deelneem

Skoolgaande kinders se betrokkenheid by gewelddadige protes wat tans Gauteng teister, is ’n groot bron van kommer.

Dit bemoeilik ook die SAPD se taak om orde te herstel aansienlik.

Die Gautengse LUR vir onderwys, Barbara Creecy, is egter doodstil oor die feit dat skoolkinders aan die oproer deelnaam.

Protesoptrede in dié gebiede gaan glo oor swak dienslewering, maar sommige ontleders meen die DA sowel as die EFF speel ‘n rol om ook kinders tot gewelddadige optrede aan te hits.

Dit is ‘n resep wat voor 1994 gewerk het om die land onregeerbaar te maak en waarmee die DA-leier, Helen Zille, goed bekend is en dikwels oor spog.

Daar was in 2014 reeds nege, moontlik tien, noodlottige skietvoorvalle waarin die polisie betrokke was.

Die aantal betogings wat tot geweld lei, het ook toegeneem. Onbekwame raadslede wat nie hul werk doen nie, word uiteindelik die polisie se probleem.

In ’n voorlegging wat die ouditeur-generaal (OG) Woensdag voor die staande komitee oor openbare rekenings (Skoor) gelewer het, sê die OG dat tot 93% van nasionale staatsdepartemente nie voldoen aan finansiële regulasies en beheermaatreëls nie.

Dit het daartoe gelei dat staatsinstellings meer as R30 miljard gemors het, en veral die departemente van gesondheid en onderwys was die grootste sondaars.

Brig. Neville Malila, Gautengse polisiewoordvoerder, het Khutsong, Bekkersdal en Roodepoort, sowel as Bronkhorstspruit as brandpunte geïdentifiseer.

Hy het die misdadigheid en vandalisme van die oproeriges veroordeel en gesê die opstande plaas kwaai druk op die polisie se hulpbronne.

Die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) in Gauteng moes die afgelope drie maande op 569 protesaksie reageer, waarvan 122 gewelddadig was.

Die minister van polisie, Nathi Mthethwa, het vroeër gesê in 2013 is die polisie ingeroep by meer as 13 000 betogings waarvan 1 882 tot geweld gelei het.

McBride kry verdere hupstoot vir Opod-toppos

Die benoeming van Robert McBride as hoof van die polisie se onafhanklike ondersoekdirektoraat is deur die Nasionale Raad van Provinsies se Gekose Komitee oor Veiligheid en Grondwetlike Ontwikkeling die benoeming ondersteun.

Sy welbekende daad was om bomme by die “Why Not” Restaurant en Magoo’s Bar in Durban op 14 Junie 1986 te plant waarin drie blanke vroue dood is en 69 mense beseer.

Hy is gevange geneem en skuldig bevind en daarna tot die dood gevonnis, maar later begenadig in 1992 nadat sy optrede as “polities gemotiveer” geklassifiseer is.

Hy het later amnestie by die Waarheid-en- Versoeningskommissie ( WVK) ontvang nadat die ANC hul vroeë ontkennings van betrokkenheid by die aanval laat vaar het.

Die Waarheid-en-Versoeningskommissie het oor die bomaanval gesê: “Dit blyk dat nie baie nie, indien enige, van die slagoffers in hierdie voorval lede van die Suid-Afrikaanse Polisiediens [die teiken] was.

McBride het amnestie vir die aanval gekry, hoewel die kommissie bevind het dat dit ‘n “growwe skending van menseregte” was.

In 1998 is McBride in hegtenis geneem deur die Mosambiekse polisie op aanklagte van wapensmokkelary, en in 1999, terwyl hy in die geselskap van onderwêreldbase by ‘n gesellinklub was, is McBride aangekla van aanranding.

In 2011, is McBride skuldig bevind aan dronkbestuur en dwarsboming van die gereg, en gevonnis tot vyf jaar tronkstraf. Hy is in April verlede jaar vrygespreek.

Verlede week is McBride se benoeming deur die Portefeuljekomitee oor Polisie gesteun, nadat McBride vir die pos benoem het.

Opposisiepartye is sterk gekant teen McBride se aanstelling in die pos.

Die pos is sedert Francois Beukman se bedanking in 2012 vakant.

Oproer oor water by Brits dalk doelbewus geskep, sê minister

Die Minister van Waterwese, Edna Molewa het gesinspeel op doelbewuste sabotasie wat kon gelei het tot die waterprobleem in die swart gemeenskap by Brits.

Molewa en Thandi Modise, die premier van die provinsie, het inwoners van Mothutlung naby Brits in Noordwes besoek nadat twee betogers deur die polisie doodgeskiet is.

Modise se kantoor het gesê hulle sal Dinsdag ook die gesinne van die slagoffers besoek. Die premier het vir kalmte gepleit.

Molewa het beloof dat inwoners nog voor die naweek water sal hê.

Die minister van polisie, Nathi Mthethwa het ook die gesinne besoek van die twee mans wat tydens gewelddadige betogings doodgeskiet is.

Die gebied is reeds drie maande lank sonder lopende water met tenkwaens wat water elke drie dae moet aanry.

RSG het berig dat Molewa daarop gesinspeel het dat die waterprobleem dalk doelbewus geskep is.

Sy het glo daarop gewys dat dit vreemd is dat een van drie pompe by ‘n pompstasie onklaar geraak het.

Polisie-moordlys is ‘warm lug’

Die minister van polisie, Nathi Mthethwa het ‘n beroep op die voormalige polisiehoof , Bheki Cele gedoen om die “warm lug” rondom die beweerde moordlys te verduidelik waar senior offisiere geteiken word.

“Hy moet verduidelik waar hy hierdie dinge kry en rondgaan en dinge oor lyste sê ,” het hy gesê.

Mthethwa het gister in Pretoria gepraat nadat hy senior polisie-amptenare individueel ontmoet het wat op die beweerde moordlys verskyn, in ‘n poging om die geloofwaardigheid daarvan te peil.

Die lys van 18 is glo Saterdag genoem deur Cele by die begrafnis van luitenant-generaal Mzondeki Tshabalala.

Tshabalala , wat dood aangetref is in sy kantoor by die polisie se hoofkantoor in Pretoria op Oukersaand, was glo op die lys.

Ander name op die lys is luitenant-generaal Anwar Dramat, hoof van die Valke, geskorsde misdaadintelligensiebaas generaal-majoor Chris Ngcobo, luitenant -generaal Mondli Zuma, afdelingskommissaris Gary Kruser, KwaZulu-Natal se provinsiale kommissaris luitenant-generaal Mmamonye Ngobeni, en waarnemende Kwa-Zulu-Natalse misdaadintelligensiehoof luitenant-generaal Thuso Tshika.

Mthethwa het sy reis na Mpumalanga kortgeknip – waar hy veronderstel was om die ANC se nasionale uitvoerende komitee vergadering by te woon – weens bespiegelinge oor die moordlys.

Mthethwa het ná die vergadering gesê dat nie een van die senior polisiebeamptes geweet het van die lys nie.

“Dit is warm lug. Dit is snert. Iemand het hierdie bekonkel om ons te mislei,” het hy gesê. Hy het gesê die lys se doel was kwaadwillig om chaos te saai met ‘n integrasieproses en mense te verdeel.

Hy het gesê hy die generaals en brigadiers het aangedring om nie verdeel te word nie, maar om te fokus op hul werk.

‘Saak teen Krejcir is waterdig’

Die minister van polisie, Nathi Mthethwa sê intussen hy’s vol selfvertroue dat die saak teen Radovan Krejcir waterdig is.

Hy het tydens ‘n New Age sake-toespraak in Midrand noord van Johannesburg gepraat. Mthethwa sê goeie werksverhoudinge tussen speurders het belowende uitslae opgelewer.

Die Tsjeggiese voortvlugtige en sy vennoot sal binne minute in die Palm Ridge landdroshof aan die Oos-Rand op aanklagte van poging tot moord en ontvoering verskyn.

Sy regspan het intussen ‘n klag van poging tot moord teen die polisie aanhangig gemaak. Hulle voer aan dat Krejcir gemartel is nadat hy Vrydagaand by sy huis in Bedfordview in hegtenis geneem is.

Uitspraak sal teen laatoggend in die Suid-Gautengse hooggeregshof gelewer word oor ‘n aansoek om Krejcir na ‘n hospitaal te verplaas.

Ná sy hofverskynings vandag is Krejcir se probleme met die Suid-Afrikaanse gereg nog nie verby nie.

Hy het ses jaar gelede met ‘n vervalste paspoort uit die Seychelle in die land aangekom.

Hy veg tans om nie na die Tsjeggiese Republiek uitgelewer te word nie, waar hy ‘n elf-jaar tronkstrafvonnis moet uitdien.

Die Suid-Afrikaanse Inkomstediens het ook twee weke gelede Krejcir se bates onder kuratorskap geplaas.

Die hooggeregshof in Pretoria het Krejcir tot volgende Maandag tyd gegun om ‘n saak te stel oor waarom sy bates nie permanent in beslag behoort te bly nie. – RSG