Nama word skooltaal

Die Nama-taal gaan van volgende jaar af weer in Noord-Kaapse skole ingevoer word. Die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad en Khoisan-gemeenskappe het verlede jaar besluit dat die taal in skole onderrig moet word.

Onderwysers van Namibië is tans in die Noord-Kaap om hul Suid-Afrikaanse eweknieë op te lei. Die Noord-Kaapse Departement van Onderwys gaan die taal by twee skole invoer in Riemvasmaak en Khoboes in die Richtersveld.

Die koördineerder van die program, James Mpanga, sê Nama gaan aan die breër gemeenskap onderrig word.

Dit is een van Suid-Afrika se inheemse tale wat op die rand van uitwissing was, maar spog nou met ‘n woordeboek. Die taal word in Namibië, Botswana en Suid-Afrika gepraat deur nie-Bantoesprekers.

Die boek, wat die korrekte spelling van woorde bevat in die meeste dialekte van die Nama-taal, is by Steinkopf naby Springbok in die Noord-Kaap bekendgestel. Daar word gehoop dat dit sal help om die taal te bewaar, te bevorder en te ontwikkel.

Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad (PanSat) Hoof Uitvoerende Beampte, dr Mpho Monareng sê: “Ons gee ‘n nuwe taal aan die wêreld. Dit is nuut in die sin van geletterd in die vorm van skrif.”

Die projek om die verskillende woorde en dialekte van die Nama-taal te begin, het byna drie dekades gelede begin en sal voortgaan, sê prof. Wilfred Haacke, ‘n bydraer tot die woordeboek.

“Waaraan ek werk, is die omvattende databasis vir ‘n ander hersiene uitgawe van die hoofwoordeboek uitgebrei.”

Die nuwe woordeboek is in Afrikaans, wat meer van sy sprekers sal bereik. Dit is ‘n mylpaal vir ‘n taal en kultuur wat reeds op die rand van uitwissing was.

Die bydraers het die woordeboek maklik genoeg gemaak vir kinders om te verstaan. Met Nama in skole, sal dit een van die hulpbronne wees wat hulle kan gebruik.

Woordeboeke sal ook vir ander tale gepubliseer word. Georg Friedrich Wreede was die eerste Europeër wat dié tale begin aanteken het in 1659 toe hy in die Kaap aangekom het.

Brief: Waarom het die ANC besluit om PANSAT te ontbind?

Na aanleiding van die eensydige ontbinding van PANSAT deur die swart ANC-regime het dit my laat wonder oor die eintlike strategie agter die skuif.

Alhoewel tandeloos, was dit darem ‘n tipe van teoretiese meganisme wat die Afrkaner kon gebruik in spesifieke noodgevalle wat van nou af heel dikwels gaan opduik.

Ek dink byvoorbeeld aan die behoud van Die Stem-gedeelte in die sg. volkslied van SA.

Niks verhoed nou vir Nathi en sy kamerade om die hele Stem-deel weg te laat en slegs “Nkosi Sikelel’ iAfrika” as geldige en wettige volkslied te verklaar nie.

Enige persoon wat daarteen kapsie maak kan en sal as rassis gebrandmerk kan word wat gekant is teen transformasie en apartheidsimbole aanhang. Daar is geen ander statutêre manier om Die Stem-gedeelte te behou nie – nog een van FW se wigte en teenwigte wat gekantel het. Die Afrikaner se erfenis sal weereens sonder slag of stoot vertrap word.

Duur en uitgerekte hofsake is ook futiel want die regsbank is besig om meer en meer regeringsbeleid te weerspieël.

Ek hoor graag jou mening.

– Jan de Klerk

Nathi Mthethwa ‘ontbind’ PANSAT ná jare se ondoeltreffendheid

Die ANC-SAKP-minister van kultuur, Nathi Mthethwa het aangekondig dat hy PANSAT summier ontbind. Dié taalwaghond wat deur die grondwet geskep is, die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad, is veronderstel om daarop te let dat taalgelykheid in Suid-Afrika geskied. Dit is egter ‘n tandelose waghond want in baie jare het daar geen geluid uit PANSAT gekom terwyl die land sienderoë verengels is nie.

Volgens Lisa Combrinck, woordvoerder van die departement, het “die minister opgetree kragtens artikel 5(5A) van die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraadwet nr. 59 van 1995 wat hom toelaat om die raad op redelike gronde te ontbind.”

Volgens Mthethwa was daar “geen gemeenskaplike begrip tussen die departement (van kuns en kultuur) en die raad betreffende wat die strategiese rol die raad behoort te wees nie”.

“Ek het die raad van PANSAT met onmiddellike ingang ontbind. Die ontwikkeling van ons tale en die bevordering van veeltaligheid in Suid-Afrika moet versnel word. Die jaar 2016 moet tasbare resultate oplewer. Kom ons begin van meet af aan en tree beslissend op in sake die uitdagings wat PANSAT raak,” sê Mthethwa.

Met die samewerking van die Nasionale Tesourie het Mthethwa die Raad op Nasionale Erfenisraad as die rekenkundige gesag vir PANSAT aangestel om te verseker dat die ontwikkeling van ‘n “omkeerstrategie” geskied en dat dit sonder versuim ingestel word.

Verder stappe sal glo in die loop van die jaar geneem word om PANSAT te “stabiliseer”.

PANSAT was een van die “speelgoedtelefone” wat ná 1994 ingestel is om die indruk te wek dat daar gewaak sal word oor billike behandeling vir Afrikaans, ‘n taal waarteen sowel die ANC as die SAKP histories baie vyandig staan. Mnr. FW de Klerk het dit insgelyks voorgehou as voldoende om die status van Afrikaans te beskerm, maar PANSAT het nog nooit enige stappe teen Engels-eentaligheid in die land geneem nie.

Volgens dr. Dan Roodt van PRAAG, “verteenwoordig PANSAT ‘n jammerlike mislukking, ook van die Suid-Afrikaanse grondwet waarvan die taalbepalings glad nie eerbiedig word nie.” Hy het ook “die reste van die ou Broederbond en NP vir dié stand van sake” geblameer. “Ek sien die stigting van organisasies soos die Afrikaanse Taalraad as niks minder as die voortsetting van die geploeter rondom taal en die status van Afrikaans nie. PANSAT kon veeltaligheid verseker het indien die wil daartoe bestaan het. Nou sal ons self moet verseker dat Afrikaans oorleef, sónder PANSAT en sónder die grondwet wat eintlik ‘n klug geword het. Wat taal betref, verkeer ons reeds in ‘n diktatuur, tans die enigste Engelstalige diktatuur ter wêreld,” het hy gesê.

 

Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad skuld Ontvanger miljoene

pansalbDie Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad skuld die Ontvanger van Inkomste R3.3 miljoen, hoofsaaklik aan lopende belasting (LBS) afgetrek van salarisse maar wat nie betaal is nie.

Die Taalraad wat veronderstel is om die gebruik van alle Suid-Afrikaanse amptelike tale te bevorder, skuld sy verskaffers meer as R13 miljoen.

Die Raad het ‘n verdoemende ouditverslag ontvang en sukkel om 137 krediteure te betaal.

Gegriefde personeellede wil die Arbeidshof nader om die aanstelling van waarnemende uitvoerende hoof Mxolisi Zwane onwettige te laat verklaar asook sy aanstelling van 44 senior bestuurders ter syde te stel.

Sommige bestuurders het hul vaste-termyn kontrakte omskep in permanente poste. Dit is in stryd met openbaresektordiensregulasies vir senior aanstellings in staatsdepartemente en -instellings wat bepaal dat sulke aanstellings slegs vir vyf jaar geld en na gelang van prestasie oorweeg moet word.

Personeel vrees nou dat die SAID die geld verskuldig van hulle persoonlik sal eis.

In die hof het die werknemers aangevoer dat Zwane sy trawante in poste wat nie bestaan nie of gedupliseerde poste aangestel het, en dat die raad nie sy opgeblase salarisrekening kan bekostig nie.

Telefoondienste is reeds afgesny in Oktober 2013 as gevolg van wanbetaling, en die nasionale leksikografie-eenhede het nie hul volle toekennings ontvang nie.

Die Taalraad het ‘n gekwalifiseerde oudit vir die 2012-2013 finansiële jaar ontvang. Die Ouditeur-generaal het bevind dat daar vir ongeveer R21 miljoen nie verantwoording gedoen kan word nie en dat sy laste sy bates met R5 miljoen oorskry.

Die status van Afrikaans

Reeds in 1994 het Cachalia en ander in hul rigtinggewende boek, Fundamental Rights in the New Constitution, geskryf dat elf amptelike tale onprakties is, en dat daar daarom uiteindelik waarskynlik net een sal wees.

‘n Mens het nie elf raaiskote nodig om te weet na watter een hulle verwys het nie.

Afgesien an Cachalia het hierdie boek ook outeurs gehad soos Penuel Maduna, intertyd minister van Justisie, Dennis Davis en Gilbert Marcus.

Hierdie mense se politieke sentiment het heel waarskynlik reeds verklap dat die aandrang op die behoud van Afrikaans as amptelike taal tydens die onderhandelings ‘n klip in die maag was, en dat die elf amptelike tale as foefie ingebring is om deur die onwerkbaarheid daarvan ‘n situasie van de facto eentaligheid te skep.

Kort na 1994 het Pansat in een van sy min sterk standpunte dit gestel dat die owerheid self die grootste oortreder van die taalbepalings in die grondwet is.

Om sake praktykgerig makliker te maak, kon provinsies uit die “groslys” van elf tale ‘n paar as amptelike tale in hul provinsies kies. Afrikaans en Engels is in al die provinsies amptelike tale, terwyl die provinsies dan ook nog een of twee ander tale daarby het, soos Xhosa in die Wes- en Oos-Kaap, seSotho in die Vrystaat, Tswana in Noordwes, en so meer.

Sommer gou was daar probleme. Die polisie, wat ‘n gedeelde nasionale en provinsiale aangeleentheid is, het gou taal-beleidsvoorskrifte afgedwing wat strydig was met die taalbeleid van sommige van die provinsies, soos in die Wes-Kaap. Stasiebevelvoerders is in gemeenskappe ontplooi waar hulle nie met die oorheersende tale vertroud is nie, met gevolglike afname in dienslewering.

Amptenare van nasionale departemente is verplaas na provinsies waar hulle, anders as wat ‘n liggies-geïmplementeerde beleid bepaal, hulle nie minstens twee van die provinsie se amptelike tale onder die knie gehad het nie.

‘n Voormalige Statistikus-generaal het selfs ‘n verbod op Afrikaans in interne kommunikasie per e-pos tussen Afrikaanssprekendes geplaas.

Soms het die Engels-beheptheid ook tot ligter oomblikke gelei. Toe die Vrystaatse Landboudepartement in ‘n mislukte eksperiment van Glen na Bloemfontein se hoofstraat verhuis, is ‘n groot bord “Main Entrance” bo ‘n deur in die hoofstraat aangebring. Hierdie deur, ‘n soort sy-ingang, het nie toegang na die departement se kantore gebied nie – die werklike “main entrance” was in die straat langsaan.

Toe breek die fase aan van probeer verstaan hoekom mense wat hoegenaamd nie Engels onder die knie het nie, dit so graag gebruik. Soos om by ‘n kantooropset voor ‘n toe deur te beland, met ‘n nota opgeplak. “We are having a meeting” in plaas van “We are in a meeting”. Daar was tallose voorbeelde van “Engels” wat Miesies Vênderbaail se “Engels” na die produk van ‘n Oxford-graduandus sou laat lyk.

Ag, dan moet ‘n man seker afsluit met iets ligters, van Oxford gepraat.

‘n Suid-Afrikaanse Oxford-student loop jare gelede saam met sy professor, in druk gesprek, oor die kampus. Die student merk twee donkerige dames op, en skielik verlang hy vreeslik huis toe. Voor hy ‘n wag voor sy mond kan plaas, sê hy hardop:

“Hiert, ek het nie geweet Soutrivier se sjeelbek loop ook hier nie.”

Die een vlieg om: “Djou moer djou Boer.”

“What did she say?” wil die proffie weet.

“She says she also comes from South Africa.”

Soos Engeland se krieketspan.

для пескоструяДанильченко Харьков

Engels kan tot ‘politieke onrus’ lei

Kerneels Lourens, ’n prokureur van Brits en stigterslid van die Vereniging van Regslui vir Afrikaans, sê as die regering Engels bo ander landstale verkies, kan dit “aanleiding gee tot politieke onrus en/of ongehoorsaamheid wat nie in belang van Suid-Afrika is nie”.

Lourens het hofstukke wat dié waarskuwing bevat, by die hooggeregshof in Pretoria teen onder meer pres. Jacob Zuma ingedien. Hy eis dat die regering gedwing word “om sy grondwetlike plig na te kom om ingevolge art. 6(2) van die Grondwet ’n nasionale taalwet te aanvaar”.

’n Skikking is intussen bereik dat die geding in die hooggeregshof eerder as die konstitusionele hof gevoer behoort te word.

Die verweerders is die president, die ministers van justisie en konstitusionele ontwikkeling en van kuns, kultuur, wetenskap en tegnologie en die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad (Pansat).

Volgens Lourens is 11 amptelike tale aanvaar in die Grondwet ten spyte van die dominante aard van Engels.

универсальный набор инструментовtopcargo отзыв