ouditeur-generaal – praag.co.za

82% van Noordwes-munisipaliteite benodig dringende ingryping

Die Ouditeur Generaal (OG) se verslag oor die prestasie van munisipaliteite rakende die Munisipale Finansiële Bestuurswet, lewer verdoemende getuienis van agteruitgang en wanbestuur in die munisipaliteite van die Noordwes-provinsie.

Volgens die OG het die prestasie van munisipaliteite in Noordwes agteruitgegaan en is daar geen munisipaliteit wat ‘n skoon oudit ontvang het, of selfs net ‘n mening oor waar daar geen wesenlike wanvoorstellings voorkom nie.

Die helfte van die munisipaliteite se oudit-mening vir die 2018/2019-boekjaar is totaal ongunstig, wat beteken dat dié munisipaliteite se finansiële state duidelike materiële wanvoorstellings bevat wat nie beperk is tot ‘n besondere bedrag nie, of die wanvoorstellings sluit ‘n beduidende gedeelte van die finansiële state in.

Wat die swak ouditprestasie, gegrond op die finansiële rekords van munisipaliteite selfs in nog ‘n slegter lig plaas, is die feit dat daar R227 miljoen aan konsultante bestee is om die state op te stel.

Dit is volgens die OG verder verdoemend dat 82% van alle munisipaliteite in die Noordwes dringende ingryping benodig teenoor 69% in 2018-2019-boekjaar.

Die eerste twee kritieke stappe wat geneem moet word om die stand van munisipaliteite te verbeter, is om eerstens ‘n proses van desentralisasie daar te stel, waar die groot munisipaliteite in kleiner, gemeenskapsgegronde bestuurseenhede opgebreek word en tweedens om wetgewing só te wysig dat munisipale bestuurders en die politieke hoofde effektief verantwoordelik gehou kan word.

Dit is al wyse waarop verhinder kan word dat munisipaliteite in Noordwes totaal in duie stort.

Bron: VF Plus-mediaverklaring

Skoor verwerp Gautengse verslae oor konsultante

Senior amptenare van die Gautengse Tesourie en Departement van Finansies is deur die provinsiale Staande Komitee oor Openbare Rekeninge die trekpas gegee en aangesê om meer aanvaarbare werk in te dien, het RSG berig.

Die amptenare is in die sop omdat hulle nie behoorlike skriftelike antwoorde op die komitee se vrae verskaf het nie.

Hulle het in die Johannesburgse Wetgewer verskyn om te reageer op die Ouditeur-Generaal se vrae oor die gebruik van konsultante in verskeie provinsiale departemente.

Lede van Skoor het hulle kommer uitgespreek oor die swak standaard van die skriftelike antwoorde. Die amptenare het meer as ‘n maand gehad om die antwoorde te formuleer.

‘n Skoor-lid, Glenda Steyn sê dit was skokkend en dat sy nie oortuig is daarvan dat die handtekening van die LUR vir Finansies, Barbara Creecy op die dokumente outentiek is nie.

R500m: Muvhango se tenderpreneur-families is eg!

In Suid-Afrika is die werklikheid altyd vreemder as fiksie. In die swart SAUK-sepie Muvhango baklei familielede oor frontmaatskappye en tenders wat hulle vir mekaar gaan toeken.

Nou blyk die “fiksie” eg te wees, want so pas het die ouditeur-generaal bekendgemaak dat meer as R500 miljoen se munisipale tenders aan maatskappye toegeken is waarin munisipale werknemers en raadslede oor aandele beskik. Dit is onwettig vir maatskappye waarin raadslede of werknemers ‘n belang besit om tenders te bekom.

Kimi Makwetu, die ouditeur-generaal, het verder bekendgemaak dat meer as R100 miljoen se tenders aan die naaste familie (eggenote, kinders en ouers) van raadslede en munisipale werknemers toegeken is. In so ‘n geval is dit nie onwettig vir “familie” om tenders te bekom nie, maar hul verwantskap aan die tendertoekenners moet volgens tersaaklike wetgewing verklaar word.

“Die toekenning van tenders aan werknemers en raadslede kwel ons omdat dit verhoed kon word as basiese beheermeganismes van krag was en sulke mense hul belange verklaar het,” het Makwetu gesê.

“By 19 munisipaliteite het werknemers nie hul belange verklaar nie, met R70 miljoen se tenders, terwyl verskaffers by 27 munisipaliteite dit ook nie gedoen het nie.”

Dié aankondiging volg kort op die hakke van die R1,4 miljard-skandaal waarby Brian Hlongwa, hoofsweep van die ANC in Gauteng, betrokke is. Twee maatskappye wat vir kontrakte by die Gesondheidsdepartement getender het, het onder meer ‘n huis van R7,2 miljoen vir Hlongwa in Bryanston, Johannesburg, gekoop.

Wat die Gauteng-provinsie betref, het die ouditeur-generaal nie spesifieke bedrae verwys nie, maar wel genoem dat daar onder die R466 miljoen se onreëlmatige uitgawes tenders was wat aan maatskappye toegeken is waarin raadslede, werknemers en verwante amptenare oor ‘n aandeelhouersbelang beskik.

Skoor sal binnekort oor D-rekening verslag doen

Die Staande Komitee oor Openbare Rekeninge, Skoor, in Noordwes sal aanstons bevindinge oor ‘n ondersoek na die mynrekening in die provinsie, bekend as die D-rekening, bekend maak.

Honderde miljoene rand is deur vier mynmaatskappye vir gemeenskapsontwikkeling inbetaal in die D-rekening.

Skoor se ondersoek maak deel uit van ‘n drieledige ondersoek, met die Openbare Beskermer en die Ouditeur-Generaal wat ook ondersoek instel.

Die rekening is nog nooit ge-oudit sedert die ANC aan bewind gekom het nie. Die rekening is na bewering tans dolleeg.

Die voorsitter van die komitee sê die ondersoek is vertraag deurdat dokumentasie glo “laat” van belangehebbendes ontvang is.

Mynmaatskappye het sedert die apartheidsjare tantieme betaal aan sowat 100 tradisionele leiers om op hulle grond te myn. Hierdie gelde is gedeponeer in ‘n trustrekening bekend as die D-rekening wat nou beheer word deur die Noordwes-regering.

Meer as 243 miljoen rand alleen is sedert 2007 in die rekening inbetaal.

Een van die stamgemeenskappe, die Bapo ba Mogale naby Brits, het amper niks om te wys vir die honderde miljoene wat deur mynmaatskappye hul naam inbetaal is nie.

Die Bapo-stam woon by Marikana, Brits waar Lonmin sy mynbedrywighede het.

Lonmin sê hulle het reeds R372.9 miljoen in die D-rekening inbetaal maar die Bapo-stam het byna niks daarvan gekry nie.

Dit blyk egter dat R151 miljoen onttrek is uit D-rekening in die naam van die Bapo-stam.

Dit het vrese laat ontstaan dat honderde miljoene reeds verdwyn het uit die rekening.

Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad skuld Ontvanger miljoene

Die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad skuld die Ontvanger van Inkomste R3.3 miljoen, hoofsaaklik aan lopende belasting (LBS) afgetrek van salarisse maar wat nie betaal is nie.

Die Taalraad wat veronderstel is om die gebruik van alle Suid-Afrikaanse amptelike tale te bevorder, skuld sy verskaffers meer as R13 miljoen.

Die Raad het ‘n verdoemende ouditverslag ontvang en sukkel om 137 krediteure te betaal.

Gegriefde personeellede wil die Arbeidshof nader om die aanstelling van waarnemende uitvoerende hoof Mxolisi Zwane onwettige te laat verklaar asook sy aanstelling van 44 senior bestuurders ter syde te stel.

Sommige bestuurders het hul vaste-termyn kontrakte omskep in permanente poste. Dit is in stryd met openbaresektordiensregulasies vir senior aanstellings in staatsdepartemente en -instellings wat bepaal dat sulke aanstellings slegs vir vyf jaar geld en na gelang van prestasie oorweeg moet word.

Personeel vrees nou dat die SAID die geld verskuldig van hulle persoonlik sal eis.

In die hof het die werknemers aangevoer dat Zwane sy trawante in poste wat nie bestaan nie of gedupliseerde poste aangestel het, en dat die raad nie sy opgeblase salarisrekening kan bekostig nie.

Telefoondienste is reeds afgesny in Oktober 2013 as gevolg van wanbetaling, en die nasionale leksikografie-eenhede het nie hul volle toekennings ontvang nie.

Die Taalraad het ‘n gekwalifiseerde oudit vir die 2012-2013 finansiële jaar ontvang. Die Ouditeur-generaal het bevind dat daar vir ongeveer R21 miljoen nie verantwoording gedoen kan word nie en dat sy laste sy bates met R5 miljoen oorskry.

‘Zuma het nie voordeel getrek uit opgraderings nie’

Die minister van Openbare Werke, Thulas Nxesi sê dit is nie waar dat die president eie voordeel getrek het uit die opgraderings nie.

Hy het gesê alle soewereine lande het ‘n plig om die land se verkose leier te beskerm.

Nxesi het die volledige inter-ministeriële verslag oor veiligheidsopgraderings by President Jacob Zuma se privaatwoning by Nkandla in Pretoria bekend gemaak.

Nxesi het gesê die opgraderings was noodsaaklik, en dat president Zuma nie daarvoor gevra het nie. Die veiligheidsopgraderings het meer as R200 miljoen gekos.

Hy het egter bygevoeg dat die spesiale ondersoekeenheid en die ouditeur-generaal ondersoek gaan instel na bewerings dat die kostes van die opgraderings opgejaag is.

Hulle sal ook ondersoek of enige ander ongerymdhede voorgekom het.

Die direkteur van die Sentrum vir Demokrasie-studies aan die Rhodes Universiteit, professor Steven Friedman het aan RSG gesê dat hy twyfel of openbare vertroue herstel is ná die bekendmaking van die interministeriële verslag oor president Jacob Zuma se privaatwoning by Nkandla.

Hy sê die ministers van die Veiligheidsgroepering, as deel van die regering, het een kant van die saak gestel.

Hy sê die verwagting is dat hulle die president sal steun.

Friedman sê sonder die verslag van die Openbare Beskermer, sal die publiek se vertroue nie herstel word nie.

Louis Trichardt-munisipaliteit ontvang ‘skokkende’ ouditverslag

‘n Ouditverslag oor die Makhado- plaaslike munisipaliteit wat verlede jaar deur die ouditeur-generaal aan die Limpopo-provinsie voorgelê is, is so pas deur die belastingbetalersvereniging van Louis Trichardt vrygestel.

Mnr. Jaap Kelder van die Nasionale Belastingbetalersunie het in ‘n verklaring die ouditverslag as “absoluut skokkend” bestempel. In ‘n boodskap van meegevoel met die plaaslike belastingbetalersunie onder leiding van mev. Inga Gilfillan, sê Kelder: “Dit skrei ten hemele! Ons is van mening dat julle nou behoort te sê: genoeg is genoeg! Dit sou makliker vir die ouditeur-generaal gewees het om te sê wat reg verloop het in die munisipaliteit. Dit sou net een woordjie gewees het: ‘NIKS!'”

Louis Trichardt se belastingbetalers, wat ook ‘n naamstryd teen die benaming “Makhado” voer, weerhou tans meer as R10 miljoen van die munisipaliteit omdat daar soveel wanbestuur plaasvind. Mnr. Jaap Kelder van die NBU het aan Louis Trichardt se inwoners verklaar: “Goddank het julle julle fondse van die munisipaliteit weerhou anders het die R10 miljoen ook nog in die bodemlose put verdwyn.”

In die verslag verklaar die ouditeur-generaal dat hy geen behoorlike rekords oor meer as R1,6 miljard se munisipale bates kon vind nie. Hy het reeds ‘n jaar gelede sulke syfers versoek, maar dit is nog nie beskikbaar nie.

Daar was ook nie gegewens beskikbaar oor meer as R300 miljoen se roerende bates nie.

Benewens probleme met die boekhouding wat BTW betref, het die munisipaliteit ongemagtigde besteding van R57 872 128 aangegaan.

Dié bedrag van byna R58 miljoen wat as ongemagtigde besteding aangegee word, is egter onderskat met meer as… R124 miljoen. Gesamentlik het die munisipaliteit dus ongemagtigde besteding van R182 miljoen aangegaan.

Foute van die vorige jaar wat deur die ouditeur-generaal uitgewys is, is nog nie reggestel nie.

R33 miljoen is aangewend vir ander doeleindes as waarvoor raadsbesluite geneem is.

Die ouditeur-generaal bevind dat die munisipaliteit nie oor die nodige kundigheid of bekwaamheid beskik om die wetlike vereistes vir die bestuur van ‘n plaaslike owerheid na te kom nie.

Ander elemente wat in die ouditverslag uitgelig word, is:

R200 miljoen se goedere en dienste is sonder pryskwotasies aangekoop, wat strydig met die toepaslike regulasies is.
Tenders is toegeken aan persone of entiteite sonder dat hulle verklaar het of hulle in diens van die staat of staatsinstellings is.
Die rekenkundige beampte het nie redelike stappe geneem om ongemagtigde besteding te voorkom soos deur artikel 63(2)(c) van die Wet op munisipale finansies en bestuur vereis word nie.