Ondersoek na bouwerk van tien skole in Vrystaat gelas

Multimiljoenrandse projekte van die Vrystaatse Onderwysdepartment en die nasionale Departement van Basiese Onderwys – waaronder die nuut geboude Heide Primêre Skool in Heidedal, Bloemfontein – word nou ondersoek.

Die ondersoek is geloods deur die Spesiale Ondersoekeenheid (SOE). Dié skool vorm deel van ‘n lys van tien skole in die Vrystaat wat deel uitmaak van die proklamasie vir die ondersoek wat in die Staatskoerant gepubliseer is.

Die proklamasie lees dat ‘n ondersoek gelas word nadat daar “verskeie bewerings” in verband met die aangeleenthede van die Onafhanklike Ontwikkelingsraad (OO), die Departement van Basiese Onderwys en die Departement van Onderwys in die Vrystaat gemaak is.

Die Heide Primêre Skool (foto) was sedert die begin van bouwerk aan die nuwe skoolgebou in omstredenheid gedompel. Die bou van die skool, wat aanvanklik net nege maande sou duur, is ná drie jaar eers voltooi.

Bouwerk is verkeie kere tot stilstand geruk deur protesoptogte van die gemeenskap en/of die nie-betaling van kontrakteurs.

Leerlinge het uiteindelik aan die begin van die vorige kwartaal die nuwe skoolgebou betrek.

Bron: OFM

Swart maatskappye sal verder verswart, belowe Zuma

President Jacob Zuma sê die meeste maatskappye onder swart bestuur sal binnekort kan uitsien na groter mag.

Die doelwitte van die regering se breëbasis- swart ekonomiese bemagtiging, bekend as BBSEB, sal glo verder aangepas word om wittes te benadeel.

Zuma het op ‘n dinee van die raad vir swart sakelui in Johannesburg gepraat, het RSG berig.

Hy het gesê sy regering het besluit om die Wet op die Raamwerk vir die Voorkeur Verkrygingbeleid te herroep.

Dié wet bepaal dat wanneer die regering tenders aanvra, hy eers maatskappye met ‘n bewese rekord moet oorweeg, wat die meeste swart maatskappye volgens president Zuma nog nie het nie.

Hy het belowe dat swartes binnekort verandering sal waarneem wat tot hul voordeel sal wees.

Het Valke Indiese tendernes van Gordhan oopgekrap?

In November 2003, toe Pravin Gordhan hoof van die Inkomstediens was, het Harry Chakala verskeie tenderooreenkomste met die Inkomstediens gehad om dokumente te skandeer as deel van ‘n moderniseringsproses.

Hy het reeds ‘n gedeelte van die werk afgehandel toe hy oor ‘n radionuusbulletin hoor dat een van die tenders hertoegeken is aan ‘n maatskappy in Indië, het RSG berig.

Chakala het onmiddellik navraag by die Inkomstediens hieroor gedoen omdat die hertoegekende tender vir miljoene meer was as waarvoor hy die werk gedoen het.

Hy het ook navraag gedoen oor die sekuriteitsrisiko om Suid-Afrikaanse dokumente Indië toe te verskeep. Drie dae later op 6 November 2003 is sy huis en besigheid HR Computek deurgesoek en hy is in hegtenis geneem.

Daar is beslag gelê op al sy dokumente, rekenaars en van sy persoonlike besittings. Volgens sy eedsverklaring is hy kaal voor sy vrou en kinders uitgetrek en is hy in hegtenis geneem terwyl amptenare van die Inkomstediens toegekyk het.

Maar wie is die eienaars van die Indiese maatskappy? Kennelik bedreig die Valke-ondersoek ‘n buitelandse tendernes.

Die UDM het intussen ‘n beroep op Gordhan gedoen om sy volle samewerking aan die Valke te gee.

Gordhan het tot Donderdagoggend half tien tyd gehad om hom by die Valke aan te meld. Dit hou verband met ‘n die beweerde spioenasie-eenheid in die die Suid-Afrikaanse Inkomstediens.

Gordhan word daarvan aangekla dat hy die voormalige senior werknemer van die SAID, Ivan Pillay se vroeë aftrede goedgekeur het en hom weer in 2010 aangestel het.

Die leier van die UDM, Bantu Holomisa sê Gordhan moet nie die geskil tussen hom en die Valke verpolitiseer nie. Hy sê Gordhan is besig om die minister van polisie te ondermyn nadat hy geweier het om by die Valke aan te meld.

Die Valke het Maandag aan Gordhan ‘n brief gestuur wat hom aansê om by die Valke aan te meld in verband met die ondersoek.

Die voormalige SAID-amptenare, Ivan Pillay en Johan van Loggerenberg gaan na verwagting wel by die Valke aanmeld.

Die Boerehater Mark Heywood van Section 27 is een van Gordhan se groot ondersteuners.

Hy het gesê hulle gaan die Valke se kantore monitor om “terugvoering te gee aan Suid-Afrikaners” uit “solidariteit met diegene wat deur die Valke geteister word”.

Die Sunday Times het reeds in Mei voor die verkiesing berig dat Gordhan in hegtenis geneem gaan word op aanklagte van spioenasie, wat gekoppel is aan die aktiwiteite van die sogenaamde Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) wat hy opgerig het terwyl hy SAID-kommissaris was.

Dit is destyds ontken deur die presidensie en die Nasionale Vervolgingsgesag het toe gesê dat die dossier terugverwys is na die Valke.

Gordhan het glo daarna ‘n oorsese toer onderneem om die Zuma-administrasie te gaan verdag maak by internasionale kredietgraderingsmaatskappye wat die rand se waarde laat verswak het.

Die Finansiële en Fiskale Kommissie sê hy is bekommerd dat die voortgesette spanning tussen Gordhan en die Valke die begrotingsproses in die wiele kan ry.

Die kommissie is ‘n Hoofstuk 9-instelling wat die Nasionale Tesourie van raad voorsien oor die verdeling van inkomste tussen die onderskeie vlakke van regering.

Die kommissie sê die spanning kom op ‘n “kritieke tyd” in die begrotingsproses.

Minister verswyg koste van privaat-ambulansdiens

Gesondheidsminister Aaron Motsoaledi wil klaarblyklik nie die totale koste van die omstrede kontrak tussen die Vrystaatse gesondheidsdepartement en die private maatskappy, Buthelezi-ambulansdienste openbaar maak nie.

Hy het reageer op ‘n perlementêre vraag oor watter provinsies derdeparty-kontrakte vir die verskaffing van ambulansdienste gesluit het, die duur van die kontrakte en die koste daarvan.

Motsoaledi het aangedui dat net twee provinsies – Vrystaat en Noordwes – van private ambulansdienste gebruik maak, maar nagelaat om die totale koste van dié kontrakte bekend te maak.

Opposisiepartye in die Vrystaat het die provinsiale gesondheidsdepartement sterk gekritiseer vir dié kontrak wat volgens LUR Benny Malakoane sowat R6.5 miljoen per maand beloop.

Die gesondheidsdepartemente in die Vrystaat en Noordwes is juis die twee provinsies wat weens geldelike probleme onder administrasie geplaas is.

Motsoaledi sê ingevolge ‘n ooreenkoms vir die gebruik van private ambulansdienste in Noordwes – geskied die diens net wanneer dit nodig is.

Vrystaatse onderwys gee miljarde onregmatig uit

Die Vrystaatse onderwysdepartement het meer as R2,3 miljard se onreëlmatige uitgawes aangegaan en die meeste daarvan hou verband met die toekenning van tenders.

Dit is volgens die ouditeur-generaal se verslag vir die 2014/2015 boekjaar wat vandag tydens ‘n sitting van die staande komitee vir openbare rekeninge in die provinsiale wetgewer bespreek word.

Die verslag het bevind dat tenders toegeken is aan kontrakteurs wat nie aan die nodige vereistes voldoen nie. Kennisgewings vir die tenderproses is ook in baie gevalle nie betyds geadverteer nie.

Amptenare van die departement het nie persoonlike belang of die van nabye familie of vennote by ondernemings wat tenders gekry het, verklaar nie.

Ernstige kommer is uitgespreek oor dié departement se finansiële gesondheid.

Komiteevoorsitter, Neels van Rooyen, sê hy is bly dat die departement nou met die provinsiale tesourie en die ouditeur-generaal se kantoor saamwerk om die probleem aan te spreek.

Regering sentraliseer tender-databasis

Die minister van finansies, Nhlanhla Nene het ‘n sentrale verskaffer-databasisstelsel bekendgestel.

Die stelsel is glo daarop gemik om die proses te vereenvoudig om sake met die staat te doen, om korrupsie te bekamp en deursigtigheid te bevorder, het RSG berig.

Die stelsel sal ook gekoppel wees aan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens, Binnelandse Sake en die kommissie vir maatskappye en intellektuele eiendom.

Nene sê die stelsel van nege miljoen rand sal die registrasie en verifikasie-prosesse versnel. Hy sê die stelsel gaan ook verbind word met die regering se elektroniese tenderstelsel wat in April bekendgestel is.

Die Oos-Kaapse LUR vir Finansies, Sakhumzi Smoyao sê die stelsel sal inligting oor verskaffers vir alle staatsinstellings bevat en sal onwettige praktyke verminder.

Vrae oor miljarde by PRASA

Minstens R4 miljard se besteding by PRASA waaroor daar nou ernstige vrae is, sluit ook ‘n bedrag van R17 miljoen in wat blykbaar uit PRASA se koffers “verdwyn” het.

‘n Voorlopige opsomming van die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika se geldsake wys dat die ouditeur-generaal (OG) in die 2014-’15-boekjaar reeds die meer as R17 miljoen wat betaal is vir die “huur” van ’n stuk grond sonder die nodige huurkontrak, opgemerk het.

Dit blyk uit die opsomming, waarvan Beeld ’n afskrif het, dat die OG bedenkinge het oor besteding van sowat R3,9 miljard. Dit sluit onreëlmatige, vrugtelose en verkwiste uitgawes in.

Lucky Montana, voormalige uitvoerende groephoof van PRASA, het nietemin Donderdag in ’n verklaring gesê sy beleid was “geen korrupsie nie met my aan die stuur”.

’n Stuk grond naby Nigel is vir die oprigting van ‘n passasierstreinvervaardigingsaanleg opsy gesit. Dit is deel van ’n R51 miljard-kontrak wat PRASA aan die Gibela-konsortium van die Franse vervaardiger Alstom toegeken het.

Die Ekurhuleni-metroraad het egter bevestig hy het nog nie ’n sent huurgeld van PRASA gekry nie.

Luidens ’n afskrif van ’n dokument wat die metro se eiendomsafdeling opgestel het, moet Gibela ná die eerste twee jaar R78 900 per maand (sowat ­R950 000 per jaar) daarvoor ­betaal.

Dit is dus nie duidelik hoekom PRASA reeds R17 miljoen vir die grond betaal het nie of waarheen die geld is nie.

Die OG-opsomming wys ook PRASA het nie ’n beheerliggaam aangestel het oor die tenderproses waarin Gibela die R51 miljard-kontrak gekry het nie, al vereis die tesourie dit.

In 2013, kort nadat Gibela dié kontrak ontvang het, het Montana in media-onderhoude gesê ’n ouditeursfirma wat deur PRASA aangestel is, het bevind die tenderproses het glo sonder korrupsie geskied.

Prasa ontken dat nuwe treine te hoog is

Die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (Prasa) het berigte ontken dat 13 nuwe lokomotiewe wat vanaf Spanje ingevoer word, te hoog is vir plaaslike spoortoestande, het RSG berig.

Prasa het gereageer op Sondagkoerantberigte dat die diesellokomotiewe ten bedrae van 600 miljoen rand, oorhoofse elektriese kabels kan beskadig.

Die lokomotiewe is na bewering gekoop ten spyte van waarskuwings dat dit nie geskik is vir Suid-Afrika nie.

Prasa se woordvoerder, Moffet Mofokeng sê die bewerings is onwaar en hy daag die joernalis, wat die berig geskryf het, uit om bewyse voor te lê.

Mofokeng sê die lokomotiewe voldoen aan al die vereistes.

Die Suid-Afrikaanse Instituut van Elektriese Ingenieurs (SAIEE) het egter bevestig hulle bewus is van die hoogteprobleem en dat hulle besig is om te soek vir “tegniese oplossings”.

Die dertien Afro 4000 diesel lokomotiewe wat tot dusver aan Prasa oorhandig is, vorm deel van ‘n groter R3,5 miljard tender vir 70 nuwe lokomotiewe.

Die lokomotiewe het ‘n dakhoogte van 4 264mm, terwyl die maksimum hoogte van die diesel lokomotiewe nie meer as 3 965mm mag wees nie, het senior spooringenieurs met eerstehandse kennis aan Rapport gesê.

Prasa wil die lokomotiewe vir sy langafstand Shosholoza Meyl passasiersdiens aanwend.

Senior ingenieurs en bronne met eerstehandse kennis van die saak het Prasa glo gewaarsku dat die nuwe diesel lokomotiewe van die Spaanse vervaardiger Vossloh España te hoog is vir plaaslike gebruik.

Tenderhouer in Limpopo ontplof

Die Valke het die ondersoek na ‘n ontploffing by ‘n tenderhouer by die kantore van die Departement van Onderwys in Limpopo oorgeneem, het RSG berig.

Die houer is opgeblaas kort voor die spertyd vir die indiening van tenderdokumente vir die Skoolvoedingsskema verstryk het.

‘n Woordvoerder van die Valke, Hangwani Mulaudzi, sê die ondersoek is nog in ‘n vroeë stadium, maar hulle beskou die voorval in ‘n baie ernstige lig.

Mulaudzi sê die land kan nie bekostig dat staatseiendom vernietig word deur mense met hulle eie politieke agendas nie. Hy sê hy hoop om die skuldiges binnekort vas te trek.

Eskom-agterstand glo weens onbehoorlike tenders

Chancellor House, die ANC se beleggingsmaatskappy, het kort voor die algemene verkiesing verlede jaar R50 miljoen in hul sakke gesteek toe hulle aandele verkoop het in ‘n maatskappy wat groot kontrakte bekom het van Eskom en aan die staat behoort, het News24 Sondag berig.

Chancellor House het ‘n bykomende R50 miljoen aan dividende ontvang te danke aan sy bande met Hitachi Power Africa (HPA). In 2005 het Chancellor House net R1.25m betaal vir sy aandeel in HPA.
 
In 2007 het HPA tenders ter waarde van R40 miljard ontvang om drukketels vir Eskom se Medupi- en Kusile-kragstasies te vervaardig. In 2008 het die Openbare Beskermer bevind dat die toekenning van die tenders deur Eskom aan HPA ‘n konflik van belange skep, omdat Valli Moosa, Eskom se voorsitter toe, ook ‘n senior lid van die ANC is.
 
Robin Duff, HPA se finansiële hoof ten tye van die toekenning, het voorheen ‘n waarskuwing ontvang oor Chancellor House se onbehoorlike politieke verbintenis, maar Duff het verlede week dié bewering ontken.
 
HPA is ook in die verlede gekritiseer omdat die drukketels vir Medupi en Kusile na bewering deel van die oorsaak vir die groot agterstand by hierdie nuwe kragstasies is.
 
Mathews Phosa, die ANC se voormalige tesourier, het reeds in 2010 gesê Chancellor House moet sy aandele in HPA verkoop.

Phosa het gesê Chancellor House se belang in groot regeringstenders soos dié van Eskom skep die indruk die ANC “misbruik belastingbetalers om geld in te samel.” Vir baie jare is sy mening geïgnoreer.
 
Volgens News24 se bronne is die kontrakte vir die drukketels intussen oorgeneem deur Mitsubishi Hitachi Power Systems-Africa (MHPSA), ‘n nuwe maatskappy wat gestig na die samesmelting van die Japannese vervaardigingsreuse Mitsubishi en Hitachi.
 
MHPSA het nie reageer op News24 se vrae oor Chancellor House nie. David Milner, sy woordvoerder, het bloot gesê die verhouding tussen Hitachi Power Africa en Chancellor House is reeds beëindig met MHPSA se stigting.
 

Zuma-trust se stigter slaan R406 miljoen se vlootkontrakte los

‘n Stigter van die Friends of Jacob Zuma-trust is voorsitter en mede-eienaar van ‘n maatskappy wat vlootkontrakte ter waarde van R406 miljoen ontvang het, berig die Sunday Times.

Don Mkhwanazi het ontken dat sy verbintenis aan die president gehelp het met die toeken van kontrakte aan ‘n maatskappy waarvan hy 48% se aandele besit.

“Die president ken nie tenders toe nie,” het Mkhwanazi skriftelik aan die Sunday Times gesê. “Enige verhouding met die president kan nie gekoppel word aan enige kontrakte wat deur ʼn openbare tenderproses toegeken is nie.”

Die koerant berig dat die departement van verdediging skipinstandhouding en -herstelwerk uitgekontrakteer het aan Southern African Shipyards, die privaatmaatskappy waarvan Mkhwanazi mede-eienaar is.

Die maatskappy het glo die afgelope drie jaar reeds ses multi-miljoen rand se kontrakte ontvang.

Transnet het in Augustus ook ‘n kontrak ter waarde van R1.4 miljard aan Southern African Shipyards toegeken vir sleepbote.

Mkhwanazi, wat al sedert 2006 ʼn aandeelhouer in Shipyards is, was tussen 2010 en 2012 ‘n direkteur by Transnet. Hy het gesê die sleepboot-kontrak is aan die maatskappy toegeken twee en ʼn half jaar nadat sy termyn as direkteur van Transnet verstryk het.

Slegs een van die vier frigatte en een van die drie duikbote wat tydens die land se wapentransaksie gekoop is, steeds operasioneel is.

Die regering het in 1999 onder meer 26 Gripen-vegvliegtuie vir die lugmag en frigatte en duikbote vir die vloot aangekoop onder ‘n wolk van korrupsie.

R500m: Muvhango se tenderpreneur-families is eg!

In Suid-Afrika is die werklikheid altyd vreemder as fiksie. In die swart SAUK-sepie Muvhango baklei familielede oor frontmaatskappye en tenders wat hulle vir mekaar gaan toeken.

Nou blyk die “fiksie” eg te wees, want so pas het die ouditeur-generaal bekendgemaak dat meer as R500 miljoen se munisipale tenders aan maatskappye toegeken is waarin munisipale werknemers en raadslede oor aandele beskik. Dit is onwettig vir maatskappye waarin raadslede of werknemers ‘n belang besit om tenders te bekom.

Kimi Makwetu, die ouditeur-generaal, het verder bekendgemaak dat meer as R100 miljoen se tenders aan die naaste familie (eggenote, kinders en ouers) van raadslede en munisipale werknemers toegeken is. In so ‘n geval is dit nie onwettig vir “familie” om tenders te bekom nie, maar hul verwantskap aan die tendertoekenners moet volgens tersaaklike wetgewing verklaar word.

“Die toekenning van tenders aan werknemers en raadslede kwel ons omdat dit verhoed kon word as basiese beheermeganismes van krag was en sulke mense hul belange verklaar het,” het Makwetu gesê.

“By 19 munisipaliteite het werknemers nie hul belange verklaar nie, met R70 miljoen se tenders, terwyl verskaffers by 27 munisipaliteite dit ook nie gedoen het nie.”

Dié aankondiging volg kort op die hakke van die R1,4 miljard-skandaal waarby Brian Hlongwa, hoofsweep van die ANC in Gauteng, betrokke is. Twee maatskappye wat vir kontrakte by die Gesondheidsdepartement getender het, het onder meer ‘n huis van R7,2 miljoen vir Hlongwa in Bryanston, Johannesburg, gekoop.

Wat die Gauteng-provinsie betref, het die ouditeur-generaal nie spesifieke bedrae verwys nie, maar wel genoem dat daar onder die R466 miljoen se onreëlmatige uitgawes tenders was wat aan maatskappye toegeken is waarin raadslede, werknemers en verwante amptenare oor ‘n aandeelhouersbelang beskik.

Zuma fokus op grond, voorvaders, tenders

zumaPresident Jacob Zuma het duisende ANC-lede in Dutywa in die Oos-Kaap toegespreek tydens die bekendstelling van die party se verkiesingsmanifes in die provinsie.

Zuma het gesê die grondliggende oorsaak van armoede, werkloosheid en ander maatskaplike probleme is gesetel in die wette van die apartheidsregime.

Volgens hom was wette doelbewus so ontwerp om swartes uit die sosio-ekonomiese aktiwiteite van die land te sluit.

Hy het aan die skare van 35.000 gesê dat sy regering “hand en tand veg” oor die grondkwessie met grondeienaarskap wat steeds in die hande van net ‘n paar gekonsentreer is.

Verteenwoordigers van die ANC se alliansievennote, die SAKP en Cosatu, het ook die byeenkoms toegespreek.

Zuma het ontevrede ANC-lede gewaarsku teen diegene wat die party verlaat, en gesê hulle sal die toorn van die voorvaders ontlok.

“Dit is verkeerd om die ANC te verlaat. Trouens, dit is koud en rof buite die ANC. Mense moet intern in die party bly en probeer om dinge op te los, want . . diegene wat uitloop, sal die toorn van die voorvaders ontlok, wat ook sal meebring dat daardie persoon slegte geluk sal aantrek.”

Zuma het gesê hy verwelkom meer as 100 lede wat van die United Democratic Movement oorgeloop het asook van COPE.

Twee ANC-lede wat oorgeloop het ná die ANC se Polokwane-konferensie in 2008 is ook terug.

Zuma het ook gepraat oor die stryd teen korrupsie wat een van die party en die regering se grootste vyande is.

Om korrupsie in die regering uit te skakel, het hy gesê die ANC is in die proses om tenders af te skaf.

“Tenders is die wortel van korrupsie in die regering. Hulle het ons land opgemors. Ons kyk na die sentralisering van die tenderproses deur ‘n sentrale tenderraad ,” het Zuma gesê.