82% van Noordwes-munisipaliteite benodig dringende ingryping

Die Ouditeur Generaal (OG) se verslag oor die prestasie van munisipaliteite rakende die Munisipale Finansiële Bestuurswet, lewer verdoemende getuienis van agteruitgang en wanbestuur in die munisipaliteite van die Noordwes-provinsie.

Volgens die OG het die prestasie van munisipaliteite in Noordwes agteruitgegaan en is daar geen munisipaliteit wat ‘n skoon oudit ontvang het, of selfs net ‘n mening oor waar daar geen wesenlike wanvoorstellings voorkom nie.

Die helfte van die munisipaliteite se oudit-mening vir die 2018/2019-boekjaar is totaal ongunstig, wat beteken dat dié munisipaliteite se finansiële state duidelike materiële wanvoorstellings bevat wat nie beperk is tot ‘n besondere bedrag nie, of die wanvoorstellings sluit ‘n beduidende gedeelte van die finansiële state in.

Wat die swak ouditprestasie, gegrond op die finansiële rekords van munisipaliteite selfs in nog ‘n slegter lig plaas, is die feit dat daar R227 miljoen aan konsultante bestee is om die state op te stel.

Dit is volgens die OG verder verdoemend dat 82% van alle munisipaliteite in die Noordwes dringende ingryping benodig teenoor 69% in 2018-2019-boekjaar.

Die eerste twee kritieke stappe wat geneem moet word om die stand van munisipaliteite te verbeter, is om eerstens ‘n proses van desentralisasie daar te stel, waar die groot munisipaliteite in kleiner, gemeenskapsgegronde bestuurseenhede opgebreek word en tweedens om wetgewing só te wysig dat munisipale bestuurders en die politieke hoofde effektief verantwoordelik gehou kan word.

Dit is al wyse waarop verhinder kan word dat munisipaliteite in Noordwes totaal in duie stort.

Bron: VF Plus-mediaverklaring

Gewelddadige betogings in Noordwes duur voort

Die situasie in Stella in Noordwes is gespanne waar brandbestryders ‘n ruk gelede steeds die brand by die kantore van die Naledi-munisipaliteit in die dorp probeer blus het, berig RSG. Ontevrede betogers het die kantore deur die nag aan die brand gesteek. Hulle eis HOP-huise en die bedanking van die premier Supra Mahumapelo. Plaaslike skole is vandag gesluit. Betogers is volgens berigte egter vasberade om met hul protesoptrede voort te gaan totdat daar aan hul eise gehoor gegee word. Die polisie is op die toneel.

Skole in die hoofstad van Noordwes, Mahikeng, is vir die vierde dag sedert verlede week ontwrig in die voortslepende protes in die provinsie. Die stad het van verlede Woensdag af onder gewelddadige betogings deurgeloop toe inwoners hul ontevredenheid met Muhamapelo getoon het. Winkels van veral buitelanders is geplunder en sommige is aan die brand gesteek. Paaie is ook versper en groot skade is in die stad aangerig. Hoewel die situasie in Mahikeng vandag kalmer is, het leerders nog nie teruggekeer skool toe nie.

Laasnag het gevegte oral in die provinsie tussen swart inwoners en die polisie gewoed.

Op Itsoseng, Delareyville, Vryburg en Taung het betogers paaie met brandende bande en vullis versper, terwyl winkels geplunder is.

Gister is ‘n hardewarewinkel in Taung geheel en al geplunder en die amokmakers het boumateriaal vrylik gesteel.

In Delareyville het die onlusmakers met polisie slaags geraak, met die betogers wat die bedanking van die burgemeester van die Tswaing-munisipaliteit, Dimakatso Theletsane, eis.

Boere in Rustenburg, Ladybrand aangeval kort na Lichtenburg se gru-moord

In die Rustenburg-omgewing is ‘n boer in nog ‘n plaasaanval in die Noordwes-provinsie aangeval en in die arm geskiet.

Drie swart aanvallers het glo die boer oorval toe hy by sy hek op die plaas stilgehou het. Hy en sy minderjarige kind is aangehou. Volgens hom het ‘n geveg toe uitgebreek waarna die boer in sy arm gewond is.

Die swart booswigte het later te voet ontsnap en dit is nie bekend watter items tydens die aanval gesteel is nie. Die boer is in ‘n plaaslike hospitaal opgeneem.

Die boer het glo van ‘n kroeg af teruggekeer toe hy aangeval is. Die tyd van die aanval is in hierdie stadium nog onbekend. Die boer het gelukkig geen ernstige beserings opgedoen nie. Hy is steeds in die hospitaal.

Hy het ook gaste gehad wat op sy perseel gebly het, maar hulle is ongedeerd. Die polisie ondersoek glo die jongste voorval.

Die aanval volg kort nadat ’n 46-jarige man by die Habernia-plaas naby Lichtenburg deur drie swart aanvallers ten aanskoue van sy ma in die kop geskiet is.

Die 46-jarige Hanno Steyn is Vrydagaand deur drie onbekende plaasaanvallers vermoor. Steyn is vasgebind en ten aanskoue van sy ma, Zackie, in die kop geskiet.

Die drie swart aanvallers het met ‘n onbekende voertuig op die plaas aangekom en voorgegee dat hulle skape wil koop.

‘n Woordvoerder van die Noordwes-premier, Supra Mahumapelo, sê na aanleiding van die aanval die Premier glo daar moet “versoening” kom wat aandui dat Mahumapelo probeer voorgee dat boere vermoor word weens ‘n gebrek aan “versoening”.

“Premier Mahumapelo wil mense in die provinsie aanmoedig om by die Versoening, Genesing en Hernuwingsprogram van die provinsie aan te sluit. Dit is daarop gemik om te verseker dat plaas-eienaars, plaaswerkers, sowel as mense met verskillende agtergronde saamwerk om te verseker dat ons die provinsie vorentoe neem,” het Setswambung bygevoeg.

In hierdie stadium het die polisie nie bevestig wat gesteel is nie en die ondersoek duur voort.

Die polisie in die Vrystaat het ‘n soektog geloods na twee swart verdagtes in verband met nog ‘n plaasaanval buite Ladybrand.

Phumelelo Dlamini, polisiewoordvoerder, sê ‘n 46-jarige boer, Hamilton Bruce, en sy vrou is Saterdagaand deur twee mans op hul plaas aangeval. Dlamini sê Bruce het hoofbeserings aangeval en opgedoen.

Die swart verdagtes het na bewering van die toneel gevlug met ‘n onbekende bedrag kontant, ‘n skootrekenaar en selfone.

Dlamini sê dit word beweer die verdagtes is buitelandse burgers en doen ‘n beroep op enigiemand met inligting om na vore te kom.

Plaasmoord in Noordwes kom na premier se aanhitsing teen Afrikaners

‘n Boer van die Sannieshof distrik in Noordwes, is doodgeskiet en sy vrou ernstig gewond in ‘n plaasaanval.

Drie gewapende swartes het die mense in die plaashuis oorval.

Die besoeker, ‘n vrou, het glo onder ‘n tafel weggekruip tydens die voorval.

Afriforum se hoof van gemeenskapsveiligheid, Ian Cameron, sê die boere van die omgewing het tot vroeg vanoggend onsuksesvol na die voortvlugtendes gesoek.

Volgens Cameron kan dit moontlik verband hou met die premier van Noordwes, Supra Muhamopelo, se opruiende uitsprake tydens verlede week se onrus op Coligny.

Die aanval het plaasgevind op ‘n plaas by Biesiesvlei.

Sersant Kelebogile Moleko, polisiewoordvoerder het bevestig dat die drie swart aanvallers die huis deur ‘n venster binnegedring het Dinsdagaand teen agtuur.

Die boervrou het iets gehoor en gaan ondersoek instel. Sy is 2 keer geskiet, Haar man wat haar te hulp gesnel het, is in die bors geskiet en het op die toneel gesterf.

‘n Bejaarde vrou wat ook in die huis was tydens die aanval, is ongedeerd.

Die aanvallers het met die egpaar se selfone en hul wit Hilux-bakkie gevlug. Plaaslike buurtwagte het nog nie daarin kon slaag om die aanvallers vas te trek nie.

Die polisie wou nie die naam van die oorledene bekend maak nie. Niemand is nog in hegtenis geneem in verband met die moord nie.

Buitelanders in Coligny kom agter hulle is ook in die spervuur

Die situasie in Coligny in Noordwes, wat geteister word deur gewelddadige betogings, bly op ‘n mespunt.

Die polisie is steeds in die gebied ontplooi, aangesien dit binne oomblikke kan verander. Dit is volgens polisiewoordvoerder, Sabata Mokgwabone, en volg nadat geweld Woensdag weer uitgebreek het ná afloop van ‘n besoek deur die Noordwes LUR vir Openbare Veiligheid, Mpho Motlhabane, en die Ditsobotla-munisipaliteit se burgemeester, Lesego Holele.

Hulle het ook met leiers van sowel die boere- as die plaaslike gemeenskap vergader oor die “rassisme” in die gebied. Rassegeweld het Maandag in die dorp opgevlam nadat Pieter Doorewaard en Philip Schutte, wat teregstaan op versinde aanklagte van moord op die sestienjarige Matlhomola Mosweu, borgtog van R5000 elk ontvang het. Hulle sal weer op 26 Mei in die hof verskyn.

Mokgwabone sê die N14 tussen Ventersdorp en Lichtenburg is tans oop vir verkeer, maar dat motoriste egter steeds waaksaam moet bly indien hulle deur die area ry.

Verskeie huise is al geplunder en voertuie, waaronder drie vragmotors, is aan die brand gesteek. Die oorsaak van Matlhomola Mosweu se dood is nie bekend nie, maar die hoofstroommedia berig dat die twee wit boere “moord” gepleeg het.

Mosweu is Sondag by die Scotland-lokasie in Coligny begrawe waar Noordwes se Premier, Supra Mahumapelo, sowel as ander afgevaardigdes, die begrafnisgangers teen Afrikaners opgesweep het.

Maar ten minste 30 winkels in besit van buitelanders is sedert die uitbreek van rassegeweld in Coligny geplunder, het ‘n plaaslike sakeman Woensdag gesê.

“Ek het niks oor nie, hulle het alles in my winkel gesteel, hulle het selfs die koppies wat ek gebruik het om water te drink,” het Mahammed Rubel gesê.

“Dit is hartverskeurend om te sien dat jou buurman jou winkel plunder. Hulle het alles gevat, insluitende my klere. Mense het nie genade nie, jy gee hulle krediet en help hulle, maar hulle plunder jou winkel. Mense wat jy ken … ”

Rubel is een van 30 Bangladesjse handelaars wat winkels in Tlhabologang besit. Hy het gesê dat Bangladesjse sake-eienaars voorraad verloor het wat meer as R700 000 werd was.

“Ons weet nie of ons van hierdie groot verlies kan herstel nie, ons het nie ‘n manier om weer te begin nie. Ons is afhanklik van donasies van kos tot klere. Ons het nêrens om te gaan nie. Ons bly nou by die moskee en hoop ons broers in Johannesburg sal ons help.”

Noordwes-premier mik vir myne

Die Premier van Noordwes Supra Mahumapelo sê dit is hoogtyd dat die grootste gedeelte van die provinsiale regering die myne vasvat om meer geld uit hulle te tap.

Hy sê om dit te bewerkstellig gaan ‘n konsepwet in die provinsiale wetgewer ter tafel gelê word wat regeringsdepartemente en instansies, asook privaat maatskappye gaan dwing om sowat 70 persent van hulle begrote aankope in kleiner dorpe in Noordwes te bestee.

Mahumapelo sê veral groot mynhuise in die provinsie – met ‘n totale besteding van R61 miljard oor die afgelope drie jaar – gaan nie gespaar bly nie. Hy sê slegs R48,6 miljard hiervan is in die provinsie bestee.

Mahumapelo sê hy is nou in gesprek met die Minister van Mineralebronne, Mosebenzi Zwane, oor hoe om mynhuise te dwing om meer geld in die provinsie te bestee.

“Die myne gaan ons nie los. Ons gaan klein myners help terwyl ons groter mynhuise gaan dwing om meer in die provinsie te belê. Ek praat met die minister sodat ons na maniere kan kyk om hulle by te kom. Ons kan selfs oorweeg om nie groot mynhuise se lisensies te hernu nie.”

Swart leerlinge beseer polisiebeampte by skool

‘n Polisiebeampte is beseer toe swart leerlinge oproerig geraak het en eiendom beskadig het in Tlakgameng naby Ganyesa Donderdag.

Die polisie in Noordwes het gesê die leerlinge het op ‘n plundertog gegaan van die skool.

Kolonel Sabata Mokgwabone sê die polisie is na Thuso-Thebe Hoërskool in Tlakgameng vir ‘n deursoeking van leerlinge. Hulle het beslag gelê op selfone sowel as gevaarlike wapens van die swart tieners.

“Laasgenoemde het daarna die polisie aangeval. ‘n Polisiebeampte is beseer tydens die voorval. POP [Public Order Police oftewel Openbare Orde Polisie] is ontplooi om die situasie te bestuur,” het hy gesê.

Meer besonderhede was nie onmiddellik beskikbaar nie.

‘n Miljard se vrugtelose uitgawes in Noordwes

Die Staande Komitee oor Openbare Rekeninge in Noordwes is bekommerd oor die stand van die provinsie se finansiële sake.

Dit, volgens komiteevoorsitter, Mahlakeng Mahlakeng. Dit blyk uit die jongste verslag van die ouditeur-generaal dat daar R2 miljard se onreëlmatige uitgawes in die 2014/15-boekjaar was.

Noordwes is, na wat berig word, die provinsie met die meeste onreëlmatige uitgawes in die land.

Volgens Mahlakeng is daar reeds aanduidings dat daar ’n verdere R1 miljard se vrugtelose uitgawes vir die 2015/16-boekjaar gaan wees.

Mahlakeng sê alle plaaslike regeringsdepartemente sal eersdaags voor die komitee verskyn om rekenskap van hul finansies te gee.

NW bring kriminele klag teen munispiale bestuurder

Die Noordwes-wetgewer het, in ‘n ongekende stap, ‘n kriminele klag gelê teen die munisipale bestuurder van die Naledi Munisipaliteit, wat Vryburg insluit.

Die klag, minagting van die wetgewer, spruit uit ‘n voorval vroeër vandeesmaand toe Modisenyane Segapo tydens ‘n sitting van die staande komitee oor openbare rekeninge uitgestap het.

Segapo het voor die komitee verskyn om verslag te doen oor dié munisipaliteit se ouditeur-generaalsverslag vir die 2014/15-boekjaar.

Die voorsitter van die komitee, Mahlakeng Mahlakeng, sê Segapo moes vrae oor sowat R300 miljoen se onregmatige uitgawes beantwoord, maar het uitgestap en geweier om terug te kom.

Selfs nadat die burgemeester gestuur is om hom te gaan haal, het hy verseg om vrae te gaan beantwoord.

Boer oorleef skoot

‘n Boer van Biesiesvlei in Noordwes wat deur ‘n swart aanvaller geskiet is, het sy bakkie afgeskryf maar die skoot oorleef.

Frans van der Linden (45) het so baie bloed verloor dat hy flou geword het en deur ‘n muur gery het nadat hy geskiet is.

Hy is intussen in die Mahikeng-hospitaal opgeneem en geopereer.

Die aanvaller, ‘n voormalige werker, was saam met Van der Linden in die bakkie. Hy het ‘n paar jaar gelede as tydelike werker op die plaas gehelp.

Hy het die boer na die mielielande gelok met ‘n WhatsApp-boodskap en toe geld geëis. Toe Van der Linden weier, het die swarte hom in die elmboog en been geskiet.

Die aanvaller het toe in die mielieland verdwyn.

Die swarte het daarna nog ‘n WhatsApp-boodskap gestuur waarin hy gedreig het om Van der Linden dood te maak as hy hom nie R100 000 gee nie.

Van der Linden het na die Biesiesvlei-polisiekantoor gejaag, maar op pad flou geword en in ‘n muur vasgejaag.

Boere van die omgewing het die aanvaller enkele ure ná die skietery vasgetrek.

Twee renosters in Noordwes doodgeskiet

Twee renosters is in die Mafikeng Private Natuurreservaat in Noordwes deur stropers doodgeskiet.

Die bestuurder van die reservaat, Louis Coetzee, sê die renosters is Woensdagoggend gekry.

Albei koeie se horings is ook verwyder. Coetzee sê ‘n .375-geweer is gebruik.

Hy sê vier renosters is sedert die begin van die jaar in die Mafikeng-reservaat vir hul horings afgemaai.

In 2015 het stropers 1 175 renosters in Suid-Afrika doodgemaak.

NWU stem in om sukkelende munisipaliteite te help

Die wanprestasie van munisipaliteite in Noordwes was een van die hoofpunte op die agenda by vandeesweek se Lekgotla wat deur lede van die provinsiale Uitvoerende Raad bygewoon is.

Volgens plaaslike regeringswoordvoerder, Brian Setswambung, het die Noordwes-Universiteit ingestem om sy kundigheid in te span om die provinsiale regering by te staan met betrekking tot sukkelende munisipaliteite.

Afgevaardigdes het onder meer ‘n verslag deur die Ouditeur-Generaal (OG) ontvang oor die vordering of gebrek daaraan by munisipaliteite.

Daar is steeds verskeie munisipaliteite wat ernstige aandag verg. Die verslag was veral krities oor die gebrek aan vordering in die Tswaing- en Ventersdorp-munisipaliteite.

Die Lekgotla word beskou as ‘n voorloper tot die Provinsiale Rede, wat volgende Vrydag in Matlosana deur Premier Supra Mahumapelo gelewer sal word.

Die Tlokwe plaaslike munisipaliteit in Noordwes ontken dat hy sowat 90 miljoen rand se skuld afgeskryf het om kiesers in munisipale tussenverkiesings om te koop.

Die burgemeester se woordvoerder, Victor Boqo sê die opposisie se bewering is onverantwoordelik en misleidend.

Hy sê dit getuig van ‘n party wat polities bankrot en desperaat is.

Stemme in Wyk is glo baie gesog.

Plaasaanval-verhoorafwagtendes ontsnap

‘n Interne ondersoek is ingestel nadat vier verhoorafwagtende mans uit ‘n polisievangwa in Brits, Noordwes, ontsnap het.

Die polisie is steeds op soek na die vier swartes wat as gevaarlik beskryf word.

Gontse Lubisi, Gibson Msimango, Chris Sithole en Alfonso Mpofu het in die ry op die N4-snelweg uit die vangwa gespring.

Sithole en Mpofu staan saam met twee ander tereg op vier aanklagte van verkragting, een van moord en een van roof.

Polisiewoordvoerder, Leonard Hlathi, sê die moontlikheid dat Lubisi en Msimango betrokke was by ‘n plaasaanval in Noordwes waartydens ‘n bejaarde egpaar vasgebind en gemartel is, word nog ondersoek.

Miljoene in transitoroof gebuit

Die polisie in Noordwes soek steeds na ses gewapende rowers in verband met ‘n transito-rooftoog naby Setlagoli waarin miljoene rande Dinsdag uit ‘n geldwa gebuit is.

Polisiewoordvoerder, Paul Ramaloko, sê die transito-rowers het twee wagte van ‘n sekuriteitsmaatskappy vasgebind en brandstof oor hulle uitgegooi.

Hy sê die wagte, wat onderweg was in die rigting van Vryburg, het omstreeks 13:00 van die pad af getrek nadat hulle geld by ‘n myn by Setlagoli afgehaal het.

Hulle was besig om ‘n pap band van die geldwa om te ruil toe die booswigte toegeslaan het.

Ramaloko sê die wagte is vasgebind en gedreig dat hulle aan die brand gesteek gaan word as hulle nie hul samewerking gee nie. Die booswigte het op die vlug geslaan met meer as R5 miljoen, twee vuurwapens en selfone.

Ramaloko sê die sekuriteitswagte het geen ernstige beserings opgedoen nie. Ramaloko wil nie die sekuriteitsmaatskappy se naam in die media bekendmaak nie om veiligheidsredes.