Die Premier van Noordwes Supra Mahumapelo sê dit is hoogtyd dat die grootste gedeelte van die provinsiale regering die myne vasvat om meer geld uit hulle te tap.
Hy sê om dit te bewerkstellig gaan ‘n konsepwet in die provinsiale wetgewer ter tafel gelê word wat regeringsdepartemente en instansies, asook privaat maatskappye gaan dwing om sowat 70 persent van hulle begrote aankope in kleiner dorpe in Noordwes te bestee.
Mahumapelo sê veral groot mynhuise in die provinsie – met ‘n totale besteding van R61 miljard oor die afgelope drie jaar – gaan nie gespaar bly nie. Hy sê slegs R48,6 miljard hiervan is in die provinsie bestee.
Mahumapelo sê hy is nou in gesprek met die Minister van Mineralebronne, Mosebenzi Zwane, oor hoe om mynhuise te dwing om meer geld in die provinsie te bestee.
“Die myne gaan ons nie los. Ons gaan klein myners help terwyl ons groter mynhuise gaan dwing om meer in die provinsie te belê. Ek praat met die minister sodat ons na maniere kan kyk om hulle by te kom. Ons kan selfs oorweeg om nie groot mynhuise se lisensies te hernu nie.”
Beserings tydens mynongelukke het van meer as 2 600 tot meer as 3000 gestyg. Suid-Afrika is die tuiste van diepste myne ter wêreld waar werkers tot 4 km onder die oppervlak werk.
Die sterftesyfer wat deur mynongelukke in die land veroorsaak word, het ‘n afname verlede jaar getoon.
Dit is volgens die jaarverslag van die Nasionale Departement van Mynwese. Volgens die departement het altesaam 79 mynwerkers hulle lewens tydens die 2015/2016 boekjaar verloor, teenoor 71 in die vorige boekjaar.
In Januarie 2015 tot Desember 2015 kan daar ‘n afname waargeneem word. Die verslag dui daarop dat beserings tydens mynongelukke egter van meer as 2 600 tot meer as 3000 gestyg het.
Die departement sê herhaalde ongelukke by myne het daartoe gelei dat veiligheid- en gesondheidsinspeksies by myne drasties moes toeneem.
Statistieke wys dat goud- en platinummyne tot die meeste ongelukke in die land bydra, en die departement het hernude kommer oor die stand van mynveiligheid in die land uitgespreek.
Platinum kan nie veilig bestuur word nie omdat die myne baie diep is, met ‘n baie smal some, wat geologies onstabiel is, sê BHP se woordvoerder Ruban Yogarajah.
Die regering is bekommerd oor veiligheidsinspeksies, maar die bedryf sê inspekteurs veroorsaak arbitrêre werkstakings oor veiligheid, en dit kos miljarde rande aan verlore produksie wat werksgeleenthede op die spel plaas.
Maar die ANC sê die styging in die dodetal toon die behoefte om hul ondersoeke te verhoog. In Julie hjet die regering 38 inspekteurs bygehuur.
In 1993, die jaar voor Nelson Mandela Suid-Afrika se eerste swart president geword het, het 615 mynwerkers gesterf, baie meer as aan die hand van “apartheid” se sogenaamde polisiegeweld.
Teen 2009 het die koers tot 167 gedaal en dit het nou 77 in 2015 bereik, het die Kamer van Mynwese gesê.
Die polisie het die liggaam van ‘n vierde onwettige myner by Harmony Gold se Eland-skag in Welkom gevind.
Vrystaat polisiewoordvoerder, Stephen Thakeng sê drie onwettige myners se lyke in Maandag uit die skag gehaal. Die oorledenes was burgers van Lesotho en Zimbabwe.
Thakeng sê die polisie het sedert Maart meer as 530 onwettige mynwerkers in Welkom in hegtenis geneem.
Hulle staan tereg op aanklagte van betreding, poging tot diefstal van myneiendom of gouddraende materiaal en dat hulle onwettig in die land is.
‘n Mynboukonsultant, Peter Major, sê die bedryf sukkel weens metaalpryse wat die afgelope 12 maande skerp gedaal het
Die Chinese aanvraag wat kwyn, het gesorg vir laer volumes van alle kommoditeite.
Major het aan RSG gesê 15 jaar gelede het mynbou 50% van Suid-Afrika se verdienste verteenwoordig, terwyl nié landbou óf toerisme tans kan instaan vir die verlies nie.
Sowel landbou as toerisme is aan die afneem en kan dus nie die inkomste genereer waarvoor mynbou gesorg het nie.
Mynbou-ontleders glo ook nie dat die sektor binnekort gaan herstel nie.
Dit volg nadat syfers deur Statistieke Suid-Afrika bekendgemaak is wat toon dat mynproduksie in Oktober vanjaar met sowat 5% gedaal het in vergelyking met ‘n jaar gelede.
Een van die wêreld se grootste mynmaatskappye – Anglo American – het ook drastiese herstruktureringsplanne aangekondig en gaan sy werkmag met 85.000 besnoei vanweë die skerp dalings in kommoditeitspryse.
Major het nie uitgebrei oor grondaansprake van die EFF nie.
Amcu weier steeds om die die nuwe ooreekoms tussen arbeid en mynbou te onderteken.
‘n Aantal mynwerkersvakbonde sê egter die jongste ooreenkoms kan werksverliese in die sektor te voorkom, indien die implementering daarvan aan sekere vereistes voldoen.
Die NUM, Solidariteit, UASA en SAMDA het almal die ooreenkoms onderteken.
Die vakbonde het die stappe en verbintenisse deur die regering en mynmaatskappye as positief bestempel.
Daar is Maandag tussen die onderskeie partye ooreengekom om werksverliese weens dalende kommoditeitspryse en stygende koste te beperk.
Amcu het egter sy handtekening weerhou. Die president van die vakbond, Joseph Mathunjwa sê hulle het voorbehoude oor sommige dele van die ooreenkoms.
Intussen het ArcelorMittal Suid-Afrika aangekondig dat hy binnekort met oorlegpleging sal begin in verband met die moontlike sluiting van sy werksaamhede in Gauteng.
Die maatskappy sê dit kan sowat 400 werknemers in Vanderbijlpark en Vereeniging raak.
Die bestuurshoof van ArcelorMittal, Paul O’Flaherty sê die regering word tans geraadpleeg oor beskerming teen Chinese mededinging.
Die ANC in Mpumalanga het aangedui dat ‘n provinsiale mynmaatskappy onder staatsbesit geskep kan word om ekonomiese groei en swart bemagtiging te bevorder.
Die besluit is geneem tydens die party se provinsiale kongres, het RSG berig.
Die ANC is glo bekommerd oor die stadige tempo van transformasie in die mynbedryf in Mpumalanga.
Die ANC se provinsiale sekretaris, Lucky Ndinisa sê die regering moet met ‘n lewensvatbaarheidstudie in dié verband begin.
Die regering het intussen ook ‘n komitee saamgestel om onwettige mynbedrywighede te bekamp. Die komitee sluit verteenwoordigers van die departement van Minerale Hulpbronne, intelligensiedienste, die polisie en ander rolspelers in.
Die departement het die parlementêre komitee oor Minerale Hulpbronne toegespreek.
‘n Departementslid, Reuben Masinga sê ‘n geïntegreerde forum is die beste manier om ‘n einde aan onwettige mynbedrywighede te maak.
Die SABC het ook ‘n swart sepie bekendgestel wat onder meer handel oor onwettige myners.
Die Zimbabwiese President Robert Mugabe se woordvoerder George Charamba het ontken dat ‘n hoë-vlak afvaardiging op ‘n staatsbesoek in Suid-Afrika is om vir geld te vra van president Jacob Zuma.
Ná die amptelike verwelkoming by die Uniegebou Woensdagoggend, het Charamba gesê die Zimbabwiese leier en lede van sy kabinet is hier vir “vennootskappe”.
Daar is gerugte dat Zimbabwe sukkel om die komende buitengewone SAOG-beraad later hierdie maand aan te bied en het daarom kom hulp bedel van Suid-Afrika.
“Ons is ‘n bietjie ongelukkig dat ons hier met ‘n bakhand uitgebeeld word, as ons nie geld kom vra het nie,” sê Charamba.
“Die Suid-Afrikaanse regering weet dat ons ‘n lewensvatbare staat is wat in werklikheid ‘n sterk handelsvennoot is.
“So regtig, ons praat oor ‘n lewensvatbare staat wat na ‘n vennootskap met Suid-Afrika soek, nie finansiële bystand nie,” het hy gesê.
Zimbabwe het ‘n ekonomie wat met dié van Germiston kan vergelyk en het sy geldeenheid prysgegee weens hiperinflasie. Miljoene van sy burgers het reeds suid oor die grens verkas om van armoede en hongersnood te ontkom.
Suid-Afrika voer reeds tonne mielies uit na sy buurland om ‘n algehele ineenstorting te verhoed.
Volgens Charamba, lewer Zimbabwe ‘n betekenisvolle bydrae tot die Suid-Afrikaanse ekonomie, en sal kyk om dit te verhoog in ruil vir ‘n Suid-Afrikaanse belegging in Zimbabwe.
“Onthou daar was ‘n tyd toe ons die sterkste handelsvennoot van Suid-Afrika was. Die basis is nog steeds, hoofsaaklik in die mynbou.
“Die drywers van daardie spesiale verhouding is nog in plek. Kan jy dink wat Suid-Afrika se mynbedryf sou wees sonder die insette van Zimbabwe?” het hy gevra.
Charamba het gesê een van die belangrikste kwessies wat hulle bespreek het is die beweging van geskoolde arbeid uit Zimbabwe na Suid-Afrika, en die verskaffing van ‘n goeie konsulêre diens aan hulle.
“Ons het nogal ‘n aansienlike bevolking van Zimbabwiërs wat hier (Suid-Afrika), nie as vlugtelinge nie, maar as geskoolde werkers noodsaaklike vaardighede aan die Suid-Afrikaanse ekonomie bied.
Suid-Afrika en Zimbabwe verwag om verskeie ekonomiese ooreenkomste Woensdagmiddag te teken.
Julius Malema se Ekonomiese Vryheidsvegters het ‘n sterk bondgenoot gekry in hul oproep dat die regering sogenaamde oordragpryse in die mynbedryf ondersoek.
Malema het hande geklap tydens ‘n vergadering van die parlement se portefeuljekomitee oor minerale hulpbronne Woensdag, toe die mynmagnaat en ANC-lid, Bridgette Radebe ‘n beroep op die Parlement gedoen het om dringend op te tree teen die praktyk van oordragpryse in die mynbedryf en nakoming met die mynbou-handves.
Radebe het voorgestel dat ‘n aantal probleme in die sektor – insluitende die arbeidsmarkonluste en diensleweringsprobleme in die mynbougemeenskappe – vermy kon gewees het as dit nie was vir die belastingontduiking van Suid-Afrikaanse myne nie.
Radebe het die parlementêre vergadering namens die Suid-Afrikaanse Mynbou-ontwikkelingsvereniging toegespreek. Die liggaam verteenwoordig myne in swart besit. Die komitee het die mynbousektor se unies en ander liggame, insluitend die Kamer van Mynwese genooi om uitdagings vir die sektor te bespreek.
Radebe het die regering gevra om stappe teen mynmaatskappye te neem wat versuim om te voldoen aan die transformasie en bemagtigingsteikens van die mynbou-handves.
Sy het mynmaatskappye daarvan beskuldig dat maatskappye in “buitelandse besit” versuim om die eienaarskaps-, plaaslike aankope- en veredelingsteikens na te kom. “Vir so lank as wat jy mense het wat jou ekonomie besit, sal hulle jou lot bepaal en die tyd het aangebreek vir ons dat daar aan die handves voldoen word. Ons kan nie voortgaan om te sit en slaap nie,” het Radebe gesê.
Radebe het daarop gewys dat die handves bepaal dat vanaf 1 Mei 2014, moet mynmaatskappye nie minder nie as 26% van eienaarskap aan “histories benadeelde” Suid-Afrikaners oorhandig en dit het nie gebeur nie. Sy het gesê haar vereniging het navorsing gedoen oor 49 maatskappye wat op die Johannesburgse Effektebeurs genoteer is, en gevind dat dié maatskappye R2,57 triljoen werd is. “As elkeen van daardie 49 maatskappye ten minste 26% aktiewe deelname aan die histories benadeelde Suid-Afrikaners gee, moet ons ‘n R669-miljard van aktiewe deelname in die hande van swart mense sien, maar dit gebeur nie.”
Sy blameer die gebruik van oordragpryse hiervoor en het bygevoeg dat die praktyk gelei het tot diensleweringsonrus, Marikana en baie arbeidsonrus, en ook ‘n invloed uitoefen op landelike gemeenskappe en die krisis in die land in die algemeen.
Sy het ook gesê dat dit belangrik om te vra hoeveel van die genoteerde maatskappye het ‘n swart uitvoerende hoof en of dit ‘n plaaslike swarte is. “Hoeveel van hulle het buitelandse swartes in diens in plaas van die bevordering van ons plaaslike swartes en maak hulle ‘n bespotting van ons transformasie deur te sê hulle is SEB, maar die mense kom uit die naburige lande?”
Radebe het gesê terwyl Suid-Afrika verhoudinge met naburige lande nastreef, moet dit “nie ten koste van die maak van ‘n bespotting van transformasie” wees nie.
Suid-Afrikaners moet hulself voorberei op nog meer aardbewings.
Die Raad vir Geowetenskap van Suid-Afrika het bevestig dat die Orkney-aardbewing op 5 Augustus nou die grootste myn-verwante seismiese gebeurtenis is wat ooit aangeteken is in Suid-Afrika.
Dit het aan die lig gekom tydens ‘n seminaar van die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR) oor aardbewings aangebied in Pretoria.
Die skudding was gesentreer in Orkney, ‘n dorp geleë sowat 120 km suidwes van Johannesburg met ‘n hoë konsentrasie van diep goudmyne in die Klerksdorp-Orkney-Stilfontein-Hartebeesfontein (KOSH) area.
‘n Swart man, 31, het sy lewe verloor nadat ‘n muur ineengestort het in ‘n mynbou-nedersetting naby Orkney.
‘n Totaal van 600 huise in die Khuma-lokasie naby die episentrum, is erg beskadig en minstens 34 mynwerkers is beseer.
Inwoners in Gauteng, KwaZulu-Natal, Mpumalanga, die Vrystaat en so ver as Botswana het die trilling gevoel.
Die raad se Michelle Grobbelaar sê die aardbewing het ‘n 5,5 gemeet op die Richterskaal, groter is as die 5,3 Stilfontein aardbewing van 2005.
Sy sê die gebeurtenis het op ongeveer vyf kilometer onder die oppervlak plaasgevind.
Wits Universiteit se seismoloog professor Ray Durrheim sê seismiese gebeure sal voortgaan om vir so lank as mynbou voortgaan.
“Daar is mense wat opgelei is om te handel met aardbewings, maar kry ons een van hierdie seldsame gebeurtenisse, moet ons hulpbronne nie oorweldig word nie.”
Hy sê rampbestuur agentskappe moet aardbewings in hul beplanning insluit.
Durheim, en `n span navorsers het gevind dat meer as 90 persent van aardskuddings in Suid-Afrika aan goudmyne toegeskryf kan word.
Durrheim sê mynbou oor meer as 100 jaar het bygedra tot die druk op die kontinentale plate. Volgens hom, kan groot aardbewings in `n stabiele kontinentale streek voorkom.
Beeld het voorheen berig dat die episentrum deur die Amerikaanse geologiese opname (USGS) bepaal is en dat dit “enkele kilometer van Khuma, Orkney, Stilfontein en Klerksdorp” was.
Dr. Herman van Niekerk van die departement geologie aan die Universiteit van Johannesburg wat in strukturele geologie spesialiseer, sê die fokuspunt van die aardbewing was “10 km onder die aardoppervlak, sowat 6 km van Orkney in Noordwes”.
Die episentrum was in dié provinsie se goudveld, “maar het volgens Van Niekerk niks met mynboubedrywighede te doen nie” het Beeld berig.
In 2005 het ʼn soortgelyke aardbewing ‘n woonstelblok in Stilfontein vernietig is.
Strukturele skade aan geboue en huishoudelike artikels in die KOSH-area wat deur mynbou veroorsaak word beteken dat versekeringsmaatskappye nie eise uitbetaal nie.
Versekeringsmaatskappye betaal wel vir skade wat deur natuurrampe veroorsaak word.
Ons betaal reeds duur vir energie, medisyne, bankwese, en telekommunikasiedienste. Maar ‘n bietjie navorsing toon dat ons veel meer betaal op ‘n verskeidenheid maniere waarop ons sakevriendelike hoofstroommedia nie sal praat nie.
1. Farmaseutiese maatskappye: Die bedryf gaan baie verder as winste, met die werklike privatisering van ons liggame. Een vyfde van die menslike genoom is in privaatbesit deur patente.
Variante van griep en hepatitis is reeds opgeëis deur korporatiewe en universiteitslaboratoriums, wat navorsers verhoed om gepatenteerde lewensvorme te gebruik om kankernavorsing te doen.
Nou moet belastingbetalers dubbel opdok sodat regerings groot aankope doen soos vir anti-retrovirale medisyne.
2 . Oliemaatskappye: Hoe het die groot oliemaatskappye vergoed vir hul besoedeling en die agteruitgang van die omgewing en vergiftiging van waterbronne?
Exxon en Chevron betaal byna geen belasting aan hul regering nie, soos die meeste ander privaat oliemaatskappye wat van belastingontduiking ‘n kuns gemaak het.
3 . Telekommunikasie: Ons betaal vir hulle om te spioeneer op ons en gratis data in te samel, behalwe dat ons heeltemal te duur vir data en kommunikasie betaal. Data beteken geld, inkomste, waartoe ons nie toegang het nie, en ook geen beheer nie.
4 . Banke: Astronomiese bankfooie. Daar is kompetisie op die horison, maar dit gaan maar stadig. Die vier Groot banke in Suid-Afrika is al uitgevang dat hulle saamspan teen kliënte.
Onrus in die mynbousektor het Suid-Afrika ontstig, maar die voortdurende chaos het die land se platinumgordel baie swaar getref, wat selfs die voortbestaan van ‘n hele stad in die gedrang bring.
Eers was daar die geweld en toe die gepaardgaande afleggings.
Ná maande van arbeidsonrus en jare van hoë koste, beplan twee topmaatskappye in Rustenburg om skagte te sluit en duisende poste te beëindig.
Anglo American Platinum gaan drie van sy bedrywe hier sluit en vanaf September 4 800 poste tot niet maak; dit kom ‘n jaar ná die Marikana-massaslagting by die naburige Lonmin-myn.
Lonmin, waar 34 mynwerkers ‘n jaar gelede deur die polisie doodgeskiet is, het reeds verlede jaar ‘n skag voorlopig gesluit.
Vir die stad van Rustenburg, waar mynbou amptelik 77 persent van die ekonomie verteenwoordig, kan die uitwerking rampspoedig wees.
Plaaslike sakemanne, vanaf ‘n dienstekonsultant soos Ben Roothman tot straatsmouse soos Tomaz Utui, vrees dat die verlies aan werksgeleenthede ook ‘n verlies aan klante gaan beteken.
Vir elkeen wat afgedank word, verloor ‘n hele huishouding sy inkomste, dus word duisende meer daardeur geraak, meen Roothman.
“Dis ‘n uitgemaakte saak dat dit ‘n besliste uitwerking op Rustenburg sal hê,” vertel hy aan AFP.
Utui, wat versnaperinge, klere en sigarette smous buite Amplats se Khmanani-skag, wat binnekort gesluit gaan word, voorsien ‘n duister toekoms as die mywerkers verdwyn.
“Daar is niks anders hier nie. Ons kan niks verkoop as dié manne nie werk nie.” Dit gebeur reeds, sê hy. “Hulle het net nie meer geld nie.”
Volgens die voorsitter van die plaaslike kamer van koophandel, Pieter Malan. “is die gevolge op die mikro-vlak enorm”.
“Vir mediumgrootte maatskappye wat dienste direk aan die myn lewers, is dit pynlik,” voeg hy by.
Rustenburg is 162 jaar gelede deur die Voortrekkers gestig en was aanvanklik ‘n boerderygemeenskap.
Sedert die 1920s is platina – wat nou oorwegend in katalisators en juweliersware gebruik word – in die gebied gemyn, wat by geoloë as die Bosveld-stollingskompleks bekend is.
Rustenburg was ‘n gasheerstad vir die 2010-wêreldsokkerbeker en was in daardie jaar die land se snel groeiendste metropolitaanse gebied, volgens regeringsyfers.
Tans groei die stad steeds teen ‘n rasse tempo.
Moderne behuisingskomplekse verrys oral om die stad en die streek se luukse-oorde en wildreservate lok steeds toeriste by die duisende.
Met omtrent 70 persent van die wêreld se platinumproduksie wat van die gebied afkomstig is, het die stad tot nou toe die op-en-af-bewegings van mynbou-aktiwiteit gevolg.
Maar die skaal van die mees onlangse onrus laat vele vir moeilike tye vorentoe vrees.
Verlede jaar se stakings het die wêreldwye produksie van die metaal met 13 persent laat afneem, die laagste in 12 jaar, volgens syfers van die Londense edelmetalefirma, Johnson Matthey.
Weens die produksie wat tot stilstand gekom het, het Suid-Afrika in die geheel ‘n volle $1,15 miljard aan inkomste ingeboet, maar in Rustenburg is die kontrakteurs – wat werksgeleenthede aan ten minste 30 000 mense verskaf – besonder hard getref.
Verlede jaar reds het die ingenieurs- en boufirma Murray & Roberts sy kontrakte met die nabygeleë Aquarius Platinum en Lonmin opgesê.
Soos wat immer stygende lopende koste en arbeidsonrus beleggers tot kommer oor Suid-Afrika stem, bestaan vrese dat Rustenburg met sy myne in duie mag stort, soos wat al met ander “spookdorpe” gebeur het.
Driehonderd kilometer ver hiervandaan is daar ‘n waarskuwing dat dit wel kan gebeur.
Welkom, met sy optimistiese Afrikaanse naam, het eens op ‘n tyd ‘n kwart van die wêreld se goud geproduseer en ongeveer 170 000 mense in die mynbedryf van werk voorsien.
Maar die stad se bloeityd is lank reeds verby. Die dalende mynboubedryf verskaf vandag werk aan 30 000 mense, terwyl daar met hoë koste en lae goud-inhoud geworstel word.
Om ‘n soortgelyke afgang te vermy, wil Rustenburg se kamer van koophandel hê dat die stad se ekonomie moet aanpas ten einde die uiteindelike agteruitgang van mynbou te oorleef.
“Ons moet baie meer bekommer oor wat ons 30 jaar van nou af gaan doen,” sê Malan.
“Hoe raak ons minder afhanklik van mynbou? – dis die belangrikste vraag.” – AFP
Mynmaatskappye beskik oor 'n verantwoordelikheid om hul winste in die gemeenskappe waarin hulle bedrywig is, terug te ploeg, het die minister van minerale sake, Susan Shabangu, gesê.
"As ons 'n lisensie aan 'n mynmaatskappy uitreik om die rykdom van ons land te myn, moet so 'n maatskappy 'n maatskaplike en arbeidsplan voorlê," het die minister gister in 'n verklaring gesê.
"Hierdie planne vereis dat maatskappye in gemeenskappe waarin hulle bedrywig is, sal belê en hul omstandighede sal verbeter."
Die ministerie het die verklaring uitgereik nadat Shabangu Saterdag 'n oorhandigingseremonie van 'n preprimêre ontwikkelingsentrum aan die gemeenskap van KwaNzimakwe naby Port Edward bygewoon het.
Die sentrum word as 'n gemengde openbare-private vennootskap tussen regeringsdepartemente, 'n sementmaatskappy en die gebied se munisipaliteit bedryf word.
"Toekomstige geslagte myningenieurs en geoloë moet vanuit die voorheen benadeelde gemeenskappe kom.
"Dit is waarom ons vir demokrasie in Suid-Afrika geveg het, om kinders die kans te gee om dít te bereik waaroor hulle voorheen net kon droom," het sy gesê.
Die skuld wat aangegaan is om Swart Ekonomiese Bemagtiging se mikpunte te bereik, is besig om in die huidige ekonomiese klimaat onhoudbaar te raak. Die sektor wat veral geraak word, is mynbou, maar die hele ekonomie voel tans die groeiende ongemaklikheid.
By die onlangse Mynindaba wat vanjaar in Kaapstad gehou is, is na die probleem verwys. Die regering sal moet ingryp om skuldbefondsde SEB-ooreenkomste te ondersteun omdat banke nie alleen in staat sal wees om die skuld te dra nie.
In die meeste gevalle is krediet toegestaan op grond van toekomstige verdienste, toekomstige dividende en toekomstige aandeelpryse. Die inkomstebronne het egter opgedroog sedert die wêreldwye ekonomiese krisis wat in September 2008 begin het.
Hierdie jaar, 2009, gaan die jaar van waarheid wees vir mynboubelange. Die hoof van Absa en Barclays Aksepbank, Cliff Zephyrine, het by die geleentheid gesê hy wil nie die uitdrukking "giftige bates" gebruik nie, maar ander mense is welkom om dit so te beskryf.
Banke het nog geen aanduiding oor die omvang van die skuldlasprobleem rondom SEB-transaksies gegee nie, maar in private gesprekke is mynboureuse glo erg bekommerd oor die moontlike gevolge wat dit mag inhou.
By die departement van Mynbou- en Energiesake heers daar insgelyks kommer oor die naderende krisis wat spruit uit befondsing vir SEB-transaksies wat opgedroog het en krediteure wat hulle geld wil terughê.
Die banke wat deur die ANC gedwing is om SEB-transaksies te finansier, sal moet opdok. Die Nasionale Tesourie is self onder druk vanweë infrastruktuurontwikkeling wat te veel druk op die fiskus plaas.
Sommige banke is tans besig om die skuld in aandele om te sit en het beheer oorgeneem van sekere nuwe myne.
In 2002 is tydens onderhandelinge tussen partye ooreengekom dat die Mynbouhandves weer hersien sal word en dat 'n stel gedragsreëls vir Goeie Bestuur binne vyf jaar opgestel sal word om ongerymdhede en dubbelsinnighede in die Wet op Minerale en Petroleumgrondstowwe uit te stryk.
Net voor die inhuldiging van die nuwe regering is die gedragskode vrygestel met die bepaling dat 26% van SEB-aandele in mynboumaatskappye teen 2015 skuldvry moet wees binne twee jaar. By versuim sal die betrokke mynhuis nie erkenning ontvang dat hy 'n SEB-transaksiegenoot was nie.
Kennelik stuur die ANC die krisis in die rigting van die nasionalisering van myne. Kritiek vanuit die geledere van die SA Mining Development Association (Samda), 'n swart junior Kamer van Mywese, is ook nie deur die nuwe minister van Mynbou, Susan Shabangu, geduld nie.
SEB is lankal nie meer 'n ekonomiese kwessie nie, maar 'n ideologiese een wat swart rassetrots gaande maak. Die mynhuise wat die ANC so graag aan bewind wou sien, gaan binnekort maai wat hulle gesaai het.
