Vier mynwerkers is dood toe ’n ondergrondse brand in ’n platinummyn uitgebreek het, het die Impala-groep in ’n verklaring gesê.
Die brand het Vrydag in ’n myn naby Rustenburg ontstaan en die vier werkers is deur rook en dampe oorweldig toe hulle probeer het om hul weg na veiligheid te vind, het AFP berig.
Die Suid-Afrikaanse minister van mynwese, Mosebenzi Zwani, het gister gesê hy is “hartseer oor die tragiese voorval”.
Hy het bygevoeg dat die gesondheid en veiligheid van werkers van die uiterste belang is en dat dit moet voortgaan om ’n prioriteit in alle mynbouaktiwiteite te wees.
Die nasionale unie van mynwerkers het gister gesê die unie is diep bekommerd oor die noodlottige voorvalle by Impala Platinum.
Duisende mynwerkers van die vakbond AMCU mobiliseer weer vir beter lone.
Die mynwerkers is tans in diens van die Aquarius-platinummyn by Rustenburg in Noordwes.
Die AMCU-lede het ‘n mandaat aan sy leierskap gegee om ‘n salarisverhoging te eis vir ‘n minimumloon van R12 500.
Lede het gister na ‘n massavergadering gehou is, op die eisom ‘n verhoging besluit.
Die platinumbedryf wat grootliks in die gebied gesetel is, het verlede jaar onder ‘n vyfmaandelange staking deurgeloop.
Een van AMCU se vloerorganiseerders sê hulle wil die bestuur by die Aquariusmyn dwing om die minimumlone aan te pas soos dié wat werkers by die groter myne, Lonmin en Impala, verdien.
Hy sê die minimumloon by Aquarius is tans R5 600.
President Jacob Zuma het intussen gesê hy sal slegs die bevindings en aanbevelings van die Marikana-kommissie van ondersoek bekendmaak, nadat hy dit deeglik oorweeg het.
Aanduidings is dat die kommissie bevind het dat die polisie vir die skietery tydens die platinummynstaking verantwoordelik was waarby AMCU betrokke was.
Hy het vrae in die Nasionale Raad van Provinsies beantwoord. Zuma sê die verslag moet behoorlik bestudeer word.
Die Regshulpraad het vroeër in die Konstitusionele Hof betoë gelewer in verband met die hooggeregshof-beslissing wat gelas het dat die organisasie die Marikana-beseerdes en die wat in hegtenis geneem is, se regskoste by die ondersoek moet betaal.
Die Regshulpraad kla dat die uitspraak `n duur presendent kan skep vir toekomstige kommissies van ondersoek.
Die Regshulpraad se hoof-regsbeampte sê die hofbeslissing sal meebring dat geld weggeneem word van mense met `n geldige eis en die raad se hulp nodig het, veral vroue en kinders.
Standard Bank word tans aangekla omdat hulle glo met twee ander groot internasionale banke saamgesweer het om die prys van platinum en palladium in die VSA te manipuleer.
Rusland en Suid-Afrika, hou ongeveer 80 persent van platinum-groep metale se reserwes. Dié twee lande het ooreengekom om saam te werk om gemeenskaplike kwessies te ondersoek.
Die Russiese owerhede het aan Bloomberg gesê die belangrikste doel is om die belange van albei lande in hierdie gebied te beskerm.
Die twee lande het ‘n verdrag Maart 2013 onderteken om ‘n OPUL-tipe blok te vorm wat pryse sal koördineer nadat platinumpryse met 28 persent oor die afgelope 20 maande gedaal weens stakings in Rustenburg waarna die polisie by Marikana op stakers losgebrand het.
Palladium het vanjaar oor 7,7 persent geklim, met pryse wat laas gesien is in 2001. Suid-Afrika se myne hou sowat 70 persent van die wêreld se platinum en Rusland 40 persent van sy palladium, ‘n metaal wat motorbesoedeling drasties bekamp.
Die mate waartoe sekere pryse kunsmatig laag gehou word, herinner aan Afrika se tonne ivoor en goud wat voorheen vir helderkleurige krale verruil is.
Die aanklaers se regsverteenwoordigers sê die saak teen die Suid-Afrikaanse bank, Goldman Sachs en HSBC in New York is die eerste in sy soort in die VSA.
Die metaalafdeling van BASF, die wêreld se grootste chemiese maatskappy, word ook gedagvaar.
Die vier maatskappye het binnekennis van kliënte se aankope en verkoopsbestellings gebruik om wins te maak uit die prysbewegings van die metale, wat gebruik word in onder meer juweliersware en katalisators.
Modern Settings, ’n juwelier wat die metale en afgeleide instrumente gegrond koop, het die maatskappye gedagvaar oor die gebruik van sogenaamde binne-inligting.
Soortgelyke hofsake is vanjaar in Manhattan begin waarin banke beskuldig word van die besonder lae vasstelling van die goudprys, terwyl daar in werkliheid ‘n tekort aan die edelmetaal in Indië en China is.
Reguleerders het oorsig verskerp nadat die prysvasstelling van interbank-rentekoerse ontdek is, waarvoor onder meer Barclays en UBS kwaai beboet is.
Silwerpryse sal deur ‘n nuwe meganisme vasgestel word, asook platinum en palladium wat op 1 Desember in werking sal tree.
Die maatskappye betrokke by die hofsaak wou nie kommentaar lewer nie.
Volgens die aanklagte het die vier maatskappye twee maal per dag bymekaargekom om die internasionale prysmaatstawwe van die metale vas te stel.
Nog ‘n mynwerker is dood en ses ander aangerand Maandag toe geweld weer opgevlam het in die platinumgordel.
Een van die ses is in ‘n kritieke toestand.
NUM het gesê twee van sy lede is reeds vermoor.
‘n Woordvoerder van die Lonminmyn naby Rustenburg in Noordwes het die moorde op lede van die NUM veroordeel. Die intimidasie van werkers is onaanvaarbaar, het hy gesê.
Die NUM-lede wou nie aan die AMCU-staking deelneem nie. Die twee mynwerkers is die naweek vermoor. Die twee is vermoor toe hulle wou gaan werk by Lonmin.
Die NUM sê werkers en vakbondlede moet beskerm word ongeag of hulle werk en/of staak.
Lonmin wil hul bedrywighede hervat na die verwagting dat werknemers sal terugkeer hierdie week om weer te begin werk.
Vrese bestaan dat die myne se pogings ondermyn sal word om stakende werkers te oortuig om ‘n aanbod te aanvaar en terug te keer werk toe.
Die staking by Lonmin, Amplats en Implats is nou in sy 16de week.
Verlede week het Amcu die platinumprodusente se jongste aanbod verwerp.
Sondag het ‘n man en ‘n vrou doodgebrand in hul huis, terwyl ‘n ander in sy huis in Marikana verbrand is.
Sedert die naweek het moorde, geweld en mense wat verbrand word in hul gehuggies toegeneem, het die polisie gesê. Daar word vermoed dat dit verband hou met die stakings.
Daar was 20 aanrandings en ‘n aantal ernstige voorvalle van intimidasie teen werknemers en busoperateurs wat vervoer aan die mynmaatskappye se werknemers verskaf sedert Sondag, het Amplats, Implats en Lonmin in ‘n gesamentlike verklaring gesê.
Daar is werklike vrese dat daar ‘n oplewing van geweld kan wees soortgelyk aan dié van 2012 toe Amcu die NUM as die dominante unie vervang het.
Die De Hoopdam, wat die dertiende grootste dam in die land sal wees, sal na verwagting ‘n 347 miljoen kubieke meter reservoirkapasiteit hê.
President Jacob Zuma sal vandag die multi-miljoen-randse dam in Limpopo open.
Dit het vyf jaar geduur om die dam te bou. Die minister van Waterwese, Edna Molewa en die premier van Limpopo, Stanley Mathabatha sal Zuma vergesel.
Die dam sal ook water verskaf aan myne in die Burgersfort-omgewing.
Dié dam is die hart van die regering se projek om die Olifantsrivier wat deur Limpopo en Mpumalanga vloei, te ontwikkel om water aan verbruikers te bring, het die Departement van Waterwese gesê.
Die dam is geleë naby Steelpoort in Limpopo se Sekhukhune-distrik, in die noord-oostelike deel van die Bosveld-kompleks, ‘n geologiese gebied wat die grootste reserwes van die platinumgroepmetale in die wêreld bevat.
Die dam sal dus die groeiende mynbedryf in die area dien, en 2 miljoen tot 3 miljoen mense in die huishoudelike sektor in die distrik van water voorsien.
Dit sal ongeveer R3.4bn kos om te voltooi.
Die Olifantsrivierwaterhulpbronprojek is deel van die presidensie se strategiese 18 geïntegreerde projekte wat daarop gemik is om ontwikkeling en groei in die land aan te help, werksgeleenthede te skep en basiese dienslewering te verbeter.
Die projek is gemik op die ontwikkeling van die “noordelike mineraalgordel” wat die Waterberg as sy middelpunt het.
Die Raad vir Wetenskaplike en Industriële Navorsing skat die Olifantsrivier is Suid-Afrika se rivier wat die derde hardste werk en ‘n span van 30 wetenskaplikes het bevind dat mynbou-, nywerheids -, landbou- en rioolbesoedeling reeds sorg vir ‘n giftige sop wat sy toekoms bedreig.
Die De Hoopdam sal een van die grootste betondamme in Suid-Afrika wees. Verskeie eerste plekke het tydens die bou daarvan na vore getree.
Een van hulle was die eerste gebruik van rollergekompakteerdebeton (rollcrete), met 129,000 m³ wat oor 30 dae in ‘n enkele operasie gedoen is. Die gietproses het vir ‘n Suid-Afrikaanse rekord gesorg.
Veiligheid by die land se grootste platinummyne in Rustenburg is opgeskerp nadat sowat 70.000 Amcu-lede vanoggend met ‘n onbepaalde staking begin het.
Veiligheidsbeamptes bewaak tans die ingange van die mynskagte.
Duisende werkers sal na verwagting later vanoggend by die Wonderkopstadion stroom waar die president van Amcu, Joseph Mathunjwa die stakers sal toespreek.
Produksie het gisteraand laat tot stilstand gekom.
Werkers het die skagte van die drie groot platinummyne Woensdagaand verlaat en nie vir die vieruurskof opgedaag nie.
Amcu-lede by goudmyne staak nie saam nie, nadat die Arbeidshof Woensdag uitspraak oor die staking voorbehou het.
Cosatu sowel as Fedusa en NACTU het ‘n NEDLAC-konferensie in Pretoria bygewoon om ‘n gesamentlike strategie te formuleer wat vyandigheide tussen vakbonde kan oplos.
Die president van Cosatu, Sduma Dlamini, sê vakbonde moet byeenkom en hulle verskille bylê.
Hy het ‘n beroep op Amcu gedoen om die konferensie by te woon om te fokus op werklike probleme.
Onrus in die mynbousektor het Suid-Afrika ontstig, maar die voortdurende chaos het die land se platinumgordel baie swaar getref, wat selfs die voortbestaan van ‘n hele stad in die gedrang bring.
Eers was daar die geweld en toe die gepaardgaande afleggings.
Ná maande van arbeidsonrus en jare van hoë koste, beplan twee topmaatskappye in Rustenburg om skagte te sluit en duisende poste te beëindig.
Anglo American Platinum gaan drie van sy bedrywe hier sluit en vanaf September 4 800 poste tot niet maak; dit kom ‘n jaar ná die Marikana-massaslagting by die naburige Lonmin-myn.
Lonmin, waar 34 mynwerkers ‘n jaar gelede deur die polisie doodgeskiet is, het reeds verlede jaar ‘n skag voorlopig gesluit.
Vir die stad van Rustenburg, waar mynbou amptelik 77 persent van die ekonomie verteenwoordig, kan die uitwerking rampspoedig wees.
Plaaslike sakemanne, vanaf ‘n dienstekonsultant soos Ben Roothman tot straatsmouse soos Tomaz Utui, vrees dat die verlies aan werksgeleenthede ook ‘n verlies aan klante gaan beteken.
Vir elkeen wat afgedank word, verloor ‘n hele huishouding sy inkomste, dus word duisende meer daardeur geraak, meen Roothman.
“Dis ‘n uitgemaakte saak dat dit ‘n besliste uitwerking op Rustenburg sal hê,” vertel hy aan AFP.
Utui, wat versnaperinge, klere en sigarette smous buite Amplats se Khmanani-skag, wat binnekort gesluit gaan word, voorsien ‘n duister toekoms as die mywerkers verdwyn.
“Daar is niks anders hier nie. Ons kan niks verkoop as dié manne nie werk nie.” Dit gebeur reeds, sê hy. “Hulle het net nie meer geld nie.”
Volgens die voorsitter van die plaaslike kamer van koophandel, Pieter Malan. “is die gevolge op die mikro-vlak enorm”.
“Vir mediumgrootte maatskappye wat dienste direk aan die myn lewers, is dit pynlik,” voeg hy by.
Rustenburg is 162 jaar gelede deur die Voortrekkers gestig en was aanvanklik ‘n boerderygemeenskap.
Sedert die 1920s is platina – wat nou oorwegend in katalisators en juweliersware gebruik word – in die gebied gemyn, wat by geoloë as die Bosveld-stollingskompleks bekend is.
Rustenburg was ‘n gasheerstad vir die 2010-wêreldsokkerbeker en was in daardie jaar die land se snel groeiendste metropolitaanse gebied, volgens regeringsyfers.
Tans groei die stad steeds teen ‘n rasse tempo.
Moderne behuisingskomplekse verrys oral om die stad en die streek se luukse-oorde en wildreservate lok steeds toeriste by die duisende.
Met omtrent 70 persent van die wêreld se platinumproduksie wat van die gebied afkomstig is, het die stad tot nou toe die op-en-af-bewegings van mynbou-aktiwiteit gevolg.
Maar die skaal van die mees onlangse onrus laat vele vir moeilike tye vorentoe vrees.
Verlede jaar se stakings het die wêreldwye produksie van die metaal met 13 persent laat afneem, die laagste in 12 jaar, volgens syfers van die Londense edelmetalefirma, Johnson Matthey.
Weens die produksie wat tot stilstand gekom het, het Suid-Afrika in die geheel ‘n volle $1,15 miljard aan inkomste ingeboet, maar in Rustenburg is die kontrakteurs – wat werksgeleenthede aan ten minste 30 000 mense verskaf – besonder hard getref.
Verlede jaar reds het die ingenieurs- en boufirma Murray & Roberts sy kontrakte met die nabygeleë Aquarius Platinum en Lonmin opgesê.
Soos wat immer stygende lopende koste en arbeidsonrus beleggers tot kommer oor Suid-Afrika stem, bestaan vrese dat Rustenburg met sy myne in duie mag stort, soos wat al met ander “spookdorpe” gebeur het.
Driehonderd kilometer ver hiervandaan is daar ‘n waarskuwing dat dit wel kan gebeur.
Welkom, met sy optimistiese Afrikaanse naam, het eens op ‘n tyd ‘n kwart van die wêreld se goud geproduseer en ongeveer 170 000 mense in die mynbedryf van werk voorsien.
Maar die stad se bloeityd is lank reeds verby. Die dalende mynboubedryf verskaf vandag werk aan 30 000 mense, terwyl daar met hoë koste en lae goud-inhoud geworstel word.
Om ‘n soortgelyke afgang te vermy, wil Rustenburg se kamer van koophandel hê dat die stad se ekonomie moet aanpas ten einde die uiteindelike agteruitgang van mynbou te oorleef.
“Ons moet baie meer bekommer oor wat ons 30 jaar van nou af gaan doen,” sê Malan.
“Hoe raak ons minder afhanklik van mynbou? – dis die belangrikste vraag.” – AFP
Meneer Mandela het die openingsrede van die Hillside-aluminiumsmelter gelewer, en ook die uitvoer van goedkoop krag na die daaropvolgende smelter in Mosambiek, sy nuwe vrou se tuisland, goedgekeur.
Australië wek nes Suid-Afrika 90% van sy krag met steenkool op, maar nogtans is dit vir BHP Billiton beter om Australiese erts na die anderkant van die aardbol, na Suid-Afrika te verskeep, eerder as om dit in Australië waar die erts gemyn word, te smelt.
Vanaf Suid-Afrika en Mosambiek word die meeste van die Australiese aluminium weer terug gevaar na die anderkant van die aardbol, en in die Ooste verkoop.
Vandag is aluminiumsmeltkrag wat Eskom aan BHP BIlliton lewer selfs goedkoper as die materiaalkoste van Suid-Afrikaanse steenkool. Waarde word dus vernietig, soos weerspieël in die onlangse R9,5 miljard Eskom-verlies, vir die rekening van die belastingbetaler.
Meer krag is nodig om veel meer van Suid-Afrika se eie inheemse chroom-, mangaan- en platinumertse op plaaslike bodem te smelt, sodat die waardetoevoeging van ons primêre mynprodukte hier ter plaatse plaasvind. Daarom het Standard Bank gevra dat die vraatsige BHP-roofsmelters in Suid-Afrika gesluit moet word.
Tans word miloene tonne Suid-Afrikaanse chroom- en mangaanertse spotgoedkoop uitgevoer, weens ‘n tekort aan krag. Suid-Afrika beskik oor 80% van die aarde se ekonomies ontginbare chroom en mangaan, genoeg om aan elke Suid-Afrikaner ‘n formele werk te verskaf, sou meer waarde tot hierdie plaaslike primêre produkte gevoeg word.
Dit was die versiende meneer Mandela se uitgesproke bedoeling met die opening van die Hillside-, en latere Mozalaluminiumsmelter: “By using energy generated from our abundant supplies of coal to produce aluminium, the smelter will contribute to the drive to add more value to our primary products before export.”
Die vraag moet dus nou gevra word: is meneer Mandela mislei?
Meneer Mandela is nie ‘n myner nie. Is hy eerlik ingelig dat Suid-Afrika glad geen aluminiumerts het nie, en dat die miljoene tonne uitheemse aluminiumerts vanaf Australië ingevoer sou word? Om daarna weer verskeep te word vir werkskepping in China en ander mededingerlande?
Dít terwyl Australië genoeg steenkool het om sy eie aluminiumerts te smelt, maar dit nie doen nie, omdat Suid-Afrika se steenkool vir die smelt van Australiese aluminium benede Eskom produksiepryse verbrand word, sodat arm Suid-Afrikaanse verbruikers en voorheen benadeelde belastingbetalers die verliese moet betaal.
Vergelyk dit – Suid-Afrika se armoede – met Marius Kloppers se BHP-Billiton-salaris sowel as wit en welgestelde Australië se Bruto Binnelandse Produk, wat danksy aluminiumroofsmelt ry op die rug van ‘n arm Suid-Afrika se swart hulpbronne, weens meneer Mandela se misverstand.
Regstellende aksie is nou nodig, maar mevrou Hogan van die ANC blameer apartheid, pleks van as minister van openbare ondernemings oop kaarte met die arme belastingbetaler te speel.
