Leon Lemmer – Bladsy 17

Leon Lemmer: Die aktualiteit van verraad

In sy boek, Three Years’ War (New York: Charles Scribner’s Sons, 1902, 416p; Amazon Kindle $0),* oor die Anglo-Boere-oorlog (ABO, 1899-1902), skryf Christiaan de Wet (1854-1922) in hoofstuk 2: “The English only learned the art of scouting during the latter part of the war, when they made use of the Boer deserters – the ‘Hands-uppers.’ These deserters were our undoing … I shall not hesitate to call them by their true name – the name with which they will be for ever branded before all the nations of the world” (Kindle 292). Dit is duidelik dat De Wet so gou moontlik sy absolute weersin in verraaiers in sy boek wou dokumenteer. “It was far easier to fight against the great English army than against this treachery among my own people, and an iron will was required to fight against both at once” (1372). De Wet het ‘n hensopper as ‘n lafaard beskou, “a man who in the future could never again look any one in the face” (2054). Oor ‘n spesifieke voorval skryf hy: “What made this so hard to bear was that treachery had a hand in it – when the English took the Government and President’s Steyn’s bodyguard prisoner, they had had a Free State burgher as their guide” (3128). [* Ek het toegang tot die Engelse vertaling; ongelukkig nie tot die oorspronklike Hollandse (“Dutch” – 10) teks, Strijd tusschen Boer en Brit, nie.]

Dit is noodsaaklik om ‘n duidelike onderskeid te tref tussen ‘n hensopper en ‘n hanskakie, joiner of verraaier; iets wat De Wet nie in sy terminologie doen nie, hoewel dit duidelik is dat sy afsku eerder op die hanskakie as die hensopper gemik is. ‘n Hensopper is ‘n Boer/Afrikaner wat sonder óf te veg, óf wat gedros het nadat hy ‘n tyd lank aan die kant van die Boere geveg het, hom aan die oorlog onttrek het, aan die Britte oorgegee en die eed van neutraliteit by die Britte afgelê het. ‘n Hanskakie is ‘n Boer/Afrikaner wat hom van die begin van die oorlog af, of nadat hy ‘n ruk lank saam met die Boere geveg het, aan die Britte oorgegee en na die vyand oorgeloop het deur die eed van getrouheid aan die Britse kroon te sweer. Hanskakies het daarna aktief aan die Britse kant teen die Boere aan die oorlog deelgeneem. Dit is hulle wat volgens De Wet net smaad verdien. Teen die hensoppers wat moed opgegee het omdat hulle gedink het die oorwinning kon nie behaal word nie, het De Wet dit nie so erg gehad nie.* Hy wou hulle nie as soldate terughê nie, tensy hulle gemotiveerd was om uit eie beweging weer die wapen op te neem. “I was of opinion that a coerced burgher would be of no real value to us, and would besides be untrustworthy” (2012). ‘n Geval van: Met onwillige honde vang jy nie hase nie. [* Ook omdat “the British Government had been doing its utmost to induce the burghers to commit treason” (JD Kestell, bron hier onder, Kindle 2667).]

Naas die Boere uit die twee Boere-republieke wat hensoppers of hanskakies geword het, was daar Afrikaners uit die Kaapkolonie en Natal wat saam met die Britte teen die Boere geveg het. De Wet skryf: “There was not a man amongst us who would have asked better than to make prisoners of the Cape Mounted Rifles and of Brabant’s Horse. They were Afrikaners, and as Afrikaners, although neither Free-Staters nor Transvaalers, they ought, in our opinion, to have been ashamed to fight against us. The English, we admitted, had a perfect right to hire such sweepings, and to use them against us, but we utterly despised them for allowing themselves to be hired. We felt that their motive was not to obtain the franchise of the Uitlanders, but five shillings a day! And if it should by any chance happen that any one of them should find his grave there – well, the generation to come would not be very proud of that grave. No! it would be regarded with horror as the grave of an Afrikaner who had helped to bring his brother Afrikaners to their downfall. Although I never took it amiss if a colonist of Natal or of Cape Colony was unwilling to fight with us against England, yet I admit that it vexed me greatly to think that some of these colonists, for the sake of a paltry five shillings a day, should be ready to shoot down their fellow-countrymen. Such men, alas! there have always been, since, in the first days of the human race, Cain killed his brother Abel. But Cain had not long to wait for his reward!” (1020).

Die Britte het in die tweede helfte van die ABO, die guerrilla-fase, ‘n beleid van verskroeide aarde gevolg deur die huise en plase van vegtende Boere en selfs van hensoppers te vernietig omdat hulle die Boere in hulle oorlogvoering ondersteun het deur bv kos en perde aan hulle te voorsien. Baie van hierdie vroue en kinders is na konsentrasiekampe weggevoer. “They were driven out of their houses, and had to see their dwellings burnt down or destroyed before their very eyes. Could inhumanity go further? … All the food of the women was carried away or scattered upon the ground; and it was only through the kind-heartedness of here and there a more humane officer, or of some simple ‘Tommy,’ that a dish of flour was secretly left behind for the housewife. What made everything still more sad was the great service rendered by traitorous Africanders as guides to the enemy … These Africanders made it possible for the English to travel long distances at night, and, acquainted as they were with the habits of their countrymen, they enabled the English to capture Boers, or to seize cattle, where otherwise they would have been unable to do so, or at least could not have done so without infinitely more trouble. How must every noble sentiment have been stifled in these men! It is impossible to comprehend how they could have endured listening to the constant abuse which in the camps was heaped on their own race – incomprehensible how they could constantly, from one farm to another, look on the misery which they were helping to bring upon women and children – who were their own flesh and blood” (JD Kestell, Through shot and flame, London: Methuen, 1903, 406p; Amazon Kindle $0, 2456).

John Daniël Kestell (1854-1941) is in Natal gebore met ‘n Engelse pa en ‘n Afrikanerma. Hy was die predikant van die NG-gemeente op Harrismith. Gedurende die ABO was hy ‘n kapelaan vir die Boere-soldate. Oor 1902, dus oor die laaste maande van die oorlog, skryf Kestell:

“That our people as a people remained steadfast became more and more evident to me. However much our numbers in South Africa may have become diminished through the deportation of great numbers, and through the still greater numbers who had lost courage and had surrendered, our people as a people still always continued to exist. This the English were anxious te deny. They were fond of asserting that it was only a small fraction of the people that still resisted. This was not the case. It is true that it was only a minority that were still able to continue the struggle; but the heart of the nation, as a whole, was still always faithful. The majority of our prisoners-of-war had remained loyal to the cause. The majority even of those who in their dejection laid down their arms had no desire to remain under British rule … If there were hundreds of our flesh and blood siding with the British, then there were thousands who did not. Even those on whom the depressing influence of imprisonment must have had a baneful effect remained irreconcilable, and showed it in every way” (2667).

In sekere opsigte word die geskiedenis herhaal. Veral sedert 1994 het die getal Afrikaners in Suid-Afrika weens emigrasie gedaal en het daar ‘n sifting plaasgevind in die geledere van dié wat in Suid-Afrika aangebly het. Baie van diegene wat eens Afrikaners was, het hulle gatte geswaai en hulle Afrikanerskap versaak. Byvoorbeeld, ‘n mens kan tereg vra: Waar is al die Broeders heen? Gelukkig het die gesonde kern van Afrikaners oorgebly; mense wat volhou om vir die behoud van hulle waardes en taal te veg. Hulle vorm ‘n klein minderheid in ‘n verswelgende swart meerderheid.

Dit was veral Vrystaters, soos Marthinus Theunis Steyn (1857-1916) en Christiaan de Wet, wat bittereinders was en nie aan die Britte wou oorgee nie. Kestell skryf:

“There was, notwithstanding all the destruction, no thought of surrender … let the enemy do his worst. Let him ruin us completely if it was our fate to be overwhelmed. The English had to do with a people who were no barbarians, but with a race sprung from the same stock as themselves – with the offspring of ancestors who had sacrificed everything for their Faith – with descendants of forefathers who had contended for eighty years against a great world power. Such means, therefore, as Great Britain had for the last fifty years been in the habit of employing against barbarous or semi-barbarous races had till now failed signally when applied to the people of South Africa” (2115).

In sy wildste drome sou Kestell nie kon voorsien nie dat slegs ‘n halfeeu na sy dood in 1941 die Europese oftewel blanke beskawing in Suid-Afrika sou verkrummel voor terrorisme en geweld en ten prooi van afrikanisering val. Nog minder sou Kestell kon dink dat ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blankes op verraderlike wyse die leiding in hierdie projek sou neem. Daardie verraaiers word verloopte Afrikaners genoem. Sommige van hulle en hulle navolgers is boonop hanskakies in dié sin dat hulle voorkeur aan Engels bo Afrikaans gee.

Ek het by ‘n vorige geleentheid oor een van die bekendste hanskakies, Christiaan de Wet se broer Piet (1861-1929), geskryf (Praag 30.07.2016). Ek het dit gedoen na aanleiding van Albert Blake se boek, Broedertwis: Bittereinder en joiner: Christiaan en Piet de Wet (Kaapstad: Tafelberg, 2016, 314p, R240; Amazon Kindle $16,01). Daarin word Bram Fischer (1908-1975) en Beyers Naudé (1915-2004) verloopte Afrikaners genoem. Christiaan de Wet het so ‘n renons in hanskakies gehad dat hy gedreig het om Piet soos ‘n hond dood te skiet. Piet het die Britse oorlogspoging goedgepraat terwyl Chistiaan die hanskakies as die moordenaars van die vroue en kinders in die konsentrasiekampe uitgekryt het. Die twee broers het nooit versoen geraak nie. Christiaan was van mening dat dit goed was dat daar ‘n sifting in Boere-geledere plaasgevind het. Die afmetings wat die hanskakiesindroom aangeneem het, blyk uit die volgende statistiek: Teen die einde van die oorlog was 5 464 burgers in Britse diens teenoor 17 000 tot 20 000 bittereinders. Na die oorlog het die Britse owerheid beter skadevergoeding aan die hensoppers en veral aan die hanskakies as aan die krygsgevangenes en bittereinders uitbetaal. Dit het stukrag aan Afrikanernasionalisme gegee. In hierdie proses is die hensoppers makliker en gouer as die hanskakies vergewe.

In Anna Barry (1884-1964) se dagboek word onder meer vertel van haar pa, Thomas, wat ‘n veldkornet in die ABO was maar uit moedeloosheid ‘n hensopper geword en die eed van neutraliteit afgelê het (Praag 4.09.2016). Soos in die tweede paragraaf hierbo, tref Anna ‘n skerp onderskeid tussen ‘n hensopper en ‘n hanskakie. In die geval van die hensoppers onderskei sy verder tussen dié wat soos haar pa aanvanklik in die ABO geveg het en diegene wat nooit aan Boerekant geveg het nie. Sy veroordeeld die gedrag van hanskakies ten sterkste, bv dié van Piet de Wet .

Barry skryf van ‘n Bestendig de la Harpe en dat die De la Harpe-familie hulle reeds vroeg in die ABO in Basoetoland tuisgemaak het (p 123; ook 126, 135, 136, 143, 144; na-ABO: 153, 163, 166). “Hulle het nie een lid van hulle groot familie in die oorlog verloor nie, daar is nie een in ‘n krygsgevangenekamp of in ‘n vrouekamp nie en maande gelede het hulle reeds oor die Caledon[-rivier] gevlug. Ons verskil hemelsbreed in ons opvattings tov die oorlog en ons onafhanklikheid” (133). Na die ABO vind die De la Harpe egter dat hulle huis in die Vrystaat afgebrand is “en alles is vernietig” (151). Hulle het ook ‘n neef verloor wat in die ABO doodgeskiet is (154). Die De la Harpe het Barry genoop om graadverskille by hensoppers te beklemtoon. Oor SG Vilonel (kyk hier onder) skryf Barry: “Ook hoor ons dat Vilonel van Senekal nou werklik aan die hoof van ‘n burgerwag is wat teen ons eie mense veg. Dit is ongelooflik en skandelik” (136) en “‘n Ierse parlementslid … het … gesê … dat hy Vilonel as ‘n lae verraaier beskou. Ek is nie verwonderd dat Vilonel selfs die veragting van die buitewêreld op hom gehaal het nie” (142).

Alexander Strachan se roman, Brandwaterkom (Kaapstad: Tafelberg, 2015, 383p, R260; Amazon Kindle $20) is onlangs met ‘n prys bekroon. Veral die Oos-Vrystaatse dorpe Senekal, Fouriesburg en Ficksburg word betrek, dus dieselfde geografiese gebied as in Barry se dagboek. Aan die einde van hoofstuk 2 staan: “Wat wou die kom [die Brandwaterkom] vir my sê? Net ‘n veraf geruis, ‘n ligte wind of dalk die fluistering van verraad?” (p 11). Die ABO is ook die hoofonderwerp van hierdie boek, maar die fokus is op die hanskakie, Stephanus Gerhardus (Fanie) Vilonel (1866-1918). Let deurgaans op hoe die leser voorberei word op Vilonel se oorlopery na die Britte. Die naam van ‘n ander verraaier, Piet de Wet, duik ook in die teks op (95, 262).

Daar word na Bestendic de la Harpe verwys (97) en na twee boeke van WH de la Harpe wat oor Fouriesburg en die ABO handel (161, 379). In die bibliografie is daar geen verwysing na Barry se dagboek of Albert Blake se 2016-boek oor die De Wet-broers nie. Hierdie boek van Blake en die tweede uitgawe van Barry se dagboek is na Strachan se boek gepubliseer. Daar word wel verwys na ‘n vroeëre boek van Blake, Boereverraaier: Teregstellings tydens die Anglo-Boereoorlog (Kaapstad: Tafelberg, 2010, 368p; Amazon Kindle $11,96) en die bogenoemde boeke van Christiaan de Wet en JD Kestell (379-380), asook na die 2013-rolprent, Verraaiers (250, 383). Dit lyk asof Strachan die geskiedenis van die ABO deeglik nagevors het.

Voor die ABO was Vilonel ‘n prokureur op Senekal wat geweet het hoe om homself finansieel as bv boedelberedderaar en afslaer te bevoordeel. Later word hy die stadsklerk. Hy het op Edenburg skoolgegaan en “verkies om Hollands te praat” (258) maar die “Engelse taal [het] net so gemaklik as Hollands in sy mond gelê” (259). Sy mate van Engelsgesindheid skemer van meet af deur in bv sy liefde vir krieket en sy aangetrokkenheid tot ‘n Skotse dame, miss L Sutty. Hy hou van Engelse leesstof (106) en het geen erg aan boeresport nie (60).

In 1893 was Vilonel die Vrystaatse skyfskietkampioen (46). Met die uitbreek van die ABO is hy ‘n veldkornet vir die Winburg-distrik, waaronder die Senekal-kommando ressorteer (67). Later is hy tot kommandant bevorder (207). Hy bewonder die korrektheid, stiptelikheid, netheid asook die “geordendheid en dissipline” van die Britse magte (87). Daarenteen word van die Boere-magte gesê: “Die kommandolewe en dissipline was nog lank nie in die burgers se bloed nie. Veral tydens nagmarse het elke burger, ongeag bevele, sy eie kop gevolg. Die verbod op rook is in die wind geslaan” (111). Ook: Hoofkommandant Marthinus “Prinsloo laat op die nippertjie weet die aanval kan onder die omstandighede nie voortgaan nie – hy en sy offisiers wil daardie dag ‘n veeveiling op Harrismith gaan bywoon! … Watse voorbeeld stel hy aan die klomp wat gedurig om verlof kla sodat hulle na hul eie boerderye kan gaan omsien?” (188).

“Tog kan Vilonel amper nie anders as om iets van ‘n bewondering vir die vyand te ervaar wat so doodsveragtend voor die Boerekoeëls hurk onderwyl hulle roerloos* op die vuurbevel wag nie” (89). Op die slagveld onderskei Vilonel hom as ‘n hoogs suksesvolle skerpskutter. Dit lyk “asof die kommandant se geweer om ‘n hoek kan skiet” (105). Dit is ‘n geval van “Vilonel wat al hoe meer die man word” (93), dus aansien as soldaat geniet. “In Senegal bereik allerhande berigte uit die slagveld hulle. Ja, sy slag met die mauser het hom vooruitgeloop. Die dorp is trots op hom” (207). Terselfdertyd voel sy vrou, Sarah, al hoe sterker daaroor dat hulle hulle liewer in die Kaapkolonie moet hervestig (102). “Hoekom wil sy [Sarah] so graag uit Senekal padgee dat sy selfs bereid is om die Boeresaak te versaak?” (225). [* ‘n Ongelukkige woordkeuse. “Roerloos” beteken hier sonder om te beweeg; nie om sonder gewere te wees nie.]

Tydens die bestorming van Platrand is Vilonel nie waar hy behoort te wees nie. “‘Waar is die Senekallers en die Winburgers?’ Die groepie kyk om hulle rond. ‘En waar is Vilonel, die bobaasskut op wie se roer almal altyd so staatmaak? Geen Boer is dan in sig nie'” (128). “Vilonel? Ja, waar was die geleerde prokureur van Senegal? … Tog bly die spraaksame kommandant van Senegal swyg” (130). Vilonel word uitgebeeld as ‘n intelligente en strategiese vegter wat die Britse soldate by hulle plek van aankoms wou keer pleks van te wag totdat hulle hulle in die binneland bevind. “Tot aan die einde glo Vilonel die Kakieversterkings kon gestuit gewees het toe hulle by Durban-hawe voet aan wal gesit het. Moenie die vyand voorsit nie, gaan hom tegemoet” (111). “Hy praat in die laaste Nataldae* al hoe minder, die gesit rondom Ladysmith kry sy geduld onder. Hy sukkel met die gesag bokant hom. Nie almal kom sy ongedurigheid agter nie, maar die stilsit is een van die redes … Met die uitbreek van die oorlog was daar maar ‘n aks meer as 27 000 Britse soldate in die land teenoor die amper 55 000 weerbare burgers. Hoekom nou die Engelse tyd gun om hul getalle aan te vul totdat hulle die Boeremag op die ou einde heeltemal gaan oorskadu?” (101-102). [* Vilonel sê: “Dit voel of al die maande daar verniet was … As ons die oorlog gaan verloor, is dit juis oor die leeglêery by Ladysmith. Generaal Piet Joubert wou nie dat ons die Engelse doodskiet toe ons hulle in die hand gehad het nie” (202).]

Teen die middel van die drie jaar wat die ABO geduur het, het “die oorlog … ‘n verkeerde afdraaipad gevat” (254). Baie Boere se hoop op ‘n oorwinning het gekwyn. “Oral om hom kan Vilonel die neerslagtigheid sien” (254). “Die Boere is nou oorlogstam” (256). Vilonel het moeilik gesag oor hom geduld en nie goed met Christiaan de Wet oor die weg gekom nie. “‘n Perd en ‘n os trek nie aan dieselfde juk nie” (263). “Hoe verder van De Wet af, hoe gemakliker voel hy” (256). Om die Boere in staat te stel om vinniger te beweeg en meer doeltreffend te veg, gee De Wet opdrag dat geen waens met vroue, kinders en voorraad meer toegelaat sal word om saam met die vegters te trek nie. In Vilonel se kommando was daar ‘n dertigtal waens maar hy ignoreer De Wet se opdrag. “Maar steeds gee die kommandant van Senekal nie bes nie” (261).

By De Wet kla Vilonel: “Die rol van die skerpskutter word nog heeltemal geringgeskat” (263). “Het Vilonel sy hand doelbewus oorspeel omdat hy nie langs De Wet wou inval nie?” (263). “Sy lewe lank het dit hom [De Wet] nie aangestaan as iemand trag om hom te dwarsboom nie” (274). De Wet sê aan Vilonel: “Jy sal al my bevele gehoorsaam. So nie, moet jy as kommandant bedank. Andersins gee ek jou self jou ontslag” (263). “Ek bedank” sê Vilonel (263). De Wet: “Jy is verlaag tot ‘n gewone burger en ek soek jou in ieder geval nie meer in my geledere nie” (264). Dan word hierdie woorde De Wet in die mond gelê, dieselfde as wat hy van sy broer Piet gesê het: “As ek daardie man [Vilonel] weer raakloop, skiet ek hom soos ‘n hond dood” (264). “Toe die waens wat hy so verdedig het, stadig wegdraai van die hoofkommando af terug in die rigting van Senekal, besef Vilonel die laaste spyker is in die kis geslaan. Voortaan gaan hy sy lyf skaars hou; hy staan nou op sy eie” (274). “Die naam De Wet [is] een van die bitterste pille wat hy nog op sy tong geproe het” (276).

Oor later in die ABO word gesê: “Die joiners van die omgewing het aan dieselfde Britse korps behoort, die Vallentin’s Heidelberg Volunteers. ‘n Groep Engelse en Afrikaanse vrywilligers wat wapen neergelê en by die Britte gaan gatkruip het, soos die mense gesê het” (196). Toe daar destyds, anders as deesdae, na “die mense” verwys is, is blankes bedoel. Daar is die volgende stelling oor Britse imperialisme: “Dit is nou eenmaal van ‘n Engelsman. Alleen sal hy vir jou nie alleen los nie. So nooit as te nimmer. Sodra jy dink jy het nes geskop, kom klop hy maar net weer aan jou voordeur. Dit het ek uit die geskiedenis geleer. Daarom was die oorlog vir my niks nuuts nie. Ek het die Kakies sien kom soos die oosteson wat soggens oor die bergtop loer” (215).

Na sy ontslag het Vilonel geredeneer: “Die magtige Engeland kan tog nie deur die hand vol Boere verslaan word nie” (278). “Weens die hopeloosheid van die ongelyke stryd het ek besluit om my aan die oorlog te onttrek” (329). Hy het “in Basoetoland ‘n draai loop maak om hom te vergewis van die situasie daar … Daar het hy die Fouchés raakgeloop en op troppe en troppe vee van oorlogsontduikers afgekom” (278). Die verwysing is na die ouers van Jacobus Johannes (Jim) Fouché (1898-1980), die tweede staatspresident van Suid-Afrika (1968-1975). Tydens die bewind van die Nasionale Party is gepoog om die Fouchés se status as lafhartige ABO-ontduikers dig te hou. Nasionale Pers was toe ook nie gewillig om inligting hieroor te publiseer nie.

Vilonel se vrou, Sarah, het sy uittrede uit die ABO verwelkom. “Fanie, ek is bly jy is uit die oorlog; ek het van die begin af geen sin daarin gehad nie” (299). Maar sy het ook gesê: “As jy nie voortaan heeltemal neutraal in die oorlog staan nie, is jou [prokureurs]kantoor die eerste wat in die slag gaan bly” (299). ‘n Britse bevelvoerder, Leslie Rundle, het dit bevestig. “As Vilonel nie oorgee nie, is die uiteinde onafwendbaar. ‘It will leave me with no choice but to burn your office down'” (340). Vilonel se Skotse vriendin, miss Sutty, het sy onttrekking as Boere-soldaat veroordeel: “My people never quitted the battlefield!” (339).

Vilonel het probeer om veldkornet Hans van Rooyen en sy manskappe te oorreed om aan die Britte oor te gee. ‘n Strik is vir Vilonel gestel en hy is deur die Boere gevange geneem presies soos Christiaan de Wet in sy boek vertel. Hy word aan hoogverraad skuldig bevind en tot “vyf jaar gevangenisstraf met hardepad” gevonnis (352). Vilonel is deur die Britte bevry en sy vonnis is “deur die Britte ter syde gestel” (369). Teen die einde van die boek word genoem dat Vilonel “beoog om Boere te werf vir die Orange River Colony Volunteers. As leier van die Britse kommando gaan hy die Boere met die geweer aandurf om sodoende die oorlog tot ‘n spoedige einde te bring” (374). Vilonel was dus nie net ‘n hensopper wat die neutraliteitseed afgelê het nie, maar ‘n hanskakie of joiner wat die eed van trou aan die Britse kroon gesweer het. Hy was in ‘n gewapende skermutseling met die Boere betrokke maar het daarin geslaag om te ontsnap (375).

Die hoofkarakter in Strachan se boek, Esther van Emmenes, doen navorsing oor Vilonel en haar aandag is op die ABO toegespits. Sy word (deels) gemotiveer deur ‘n familielid wat destyds lid van die Vallentin’s Heidelberg Volunteers was en as hanskakie deur die Boere ter dood veroordeel is (268). Sy stam “uit die joinerfamilie Van Emmenes, van Heidelberg” (334). Oor die latere Grensoorlog sê sy: “Die Grensoorlog? Snaaks dat dit skaars ‘n indruk op my gemaak het” (143). Dit lyk asof sy onbetrokke by, of afwysend oor, die Afrikanergeskiedenis sedert bv 1948 is.

‘n Ander karakter, Bullet, was ‘n soldaat in “die Bosoorlog” (159) en bring sommige van die werklikhede van ons onlangse verlede onder Emmenes se aandag. “Ons het ook ons helde gehad. Maar dinge het oornag verander” (193). Daarop reageer sy soos volg: “Ons het almal hang-ups. Lyk my jy sukkel om dit uit jou sisteem te kry” (159). Soos deesdae in die mode is, verwys sy na “‘n geskiedenis met sy wortels in die tyd lank vóór 1652 – Jan van Riebeeck se ‘volksplanting'” (147). Haar waardes is klaarblyklik anders as dié van nie-verloopte Afrikaners.

Die kykNet/Rapport-fiksieprys vir 2016 is aan Strachan vir Brandwaterkom toegeken. In die commendatio verwys Frederik de Jager na die “versaakte soldate” van die Grensoorlog en “die implisiete verraad van die apartheidsowerheid teenoor die soldate soos Bullet … Uiteindelik is dit verraad wat onderliggend aan die hele boek lê” (LitNet 27 September).

Die hoofkarakter, Emmenes, vors die geskiedenis van ‘n verraaier, Vilonel, na. In daardie sin is verraad die tema van die boek. Maar daar is geen bespreking van wat verraad is nie en nog minder word daar oor die etiek van hierdie verskynsel besin. Die rede waarom Emmenes nie teen verraad te velde trek nie is moontlik omdat sy uit ‘n joinerfamilie stam. In daardie sin is die hoofkarakter verkeerd gekies. Aan die ander kant is dit sekerlik vir iemand moontlik om ander waardes as jou voorgeslag te hê. Byvoorbeeld, dink aan die mate waarin rassesegregasie- en apartheidondersteuners deesdae verdoem word. ‘n Duidelike en skerp veroordeling van verraad kon dus in die mond van Emmenes gelê word, maar so iets kom nêrens in die boek voor nie.

Die Grensoorlog waarin ‘n ander karakter, Bullet, geveg het, word sydelings betrek en nie afdoende in die verhaal geïntegreer nie. Dit bly ‘n randeier. Daar word glad nie duidelik beswaar gemaak teen die versaking deur die Suid-Afrikaanse regering van dít waarvoor die soldate geveg het nie. Die waarheid is dat die soldate wat in die Grensoorlog geveg het inderdaad kan voel dat hulle tevergeefs geveg het, want eers is Suidwes-Afrika aan die vyand oorgegee en daarna Suid-Afrika. Dit geld eintlik ook Rhodesië omdat die Suid-Afrikaanse regering sy ondersteuning van Ian Smith se bewind beëindig het. Eerste minister John Vorster het toegegee aan Henry Kissinger, die Amerikaanse minister van buitelandse sake, se eise. Peter Carrington, die Britse minister van buitelandse sake, het daarna die blanke bewind in Rhodesië vernietig. Terloops, albei hierdie bliksems, Kissinger (gebore in 1923) en Carrington (gebore in 1919), lewe nog.

Maar my politieke beswaar teen die boek is dat die hoofverraad wat in 1990/94 in Suid-Afrika gepleeg is nie deur Strachan en dus ook nie in De Jager se commendatio ter sprake gebring word nie. Magsdeling is aan die blanke kiesers belowe en magsoorgawe is aan hulle opgedring. Toe die meerderheid blanke kiesers ten gunste van magsdeling gestem het, was hulle onder die indruk dat die plegtige belofte nagekom sou word waarvolgens die finale ooreenkoms tussen die Nasionale Party-regering en die terreurgroepe in ‘n tweede referendum aan die blanke kiesers vir goed- of afkeuring voorgelê sou word. Dit is nooit gedoen nie. Dít is verraad in sy suiwerste vorm.

In die ABO het verraaiers uit eie geledere die Boeresaak onberekenbare skade berokken. Die nuwe Suid-Afrika het tot stand gekom nadat ‘n klein groepie veral Afrikaanssprekende blankes verraad teenoor die blanke kiesers en hulle nageslag gepleeg het. Dat die nuwe Suid-Afrika bestaan en hoe hy is, kan aan verraad toegeskryf word. Die blanke soldate wat verloën is, was net ‘n fraksie van die kiesers. Die politieke magsoorgawe het die belange en toekoms van al die blankes aangetas.

In my jeug het ons van iets wat heeltemal onverstaanbaar was of teen ons grein gegaan het, gesê: Dit is my gat se deksel. Dit is my gat se deksel dat ons verraaiers nie ‘n lae profiel handhaaf en uit die openbare oog bly nie. In plaas daarvan maak hulle hulleself wys dat hulle gepresteer het, bv dat die uitverkoping van die blankes ‘n burgeroorlog verhoed het. Pleks van laag te lê en weg te raak, soek hulle eer en publisiteit vir hulleself. Net die vyand en verloopte Afrikaners bied lippediens aan hierdie verraaiers. Hopelik sal (sommige) historici hulle vorentoe realisties beoordeel.

James Burnham oor die inkrimping van die Weste

Elkeen kan self besluit of die volgende aanhaling ‘n hipotetiese beskrywing is of ‘n situasie uitbeeld wat werklik êrens op die aardbol bestaan:

“Suppose I believe that men of a certain color, size or shape, or in some other way physically marked off as a group, are in point of fact distinctly inferior, on average, to other men in their ability to create and maintain a civilized society. I might still think that this inferior group and its members should be equal in certain respects to all other men: equal as moral beings and equal before the law, let us say. And I might still judge it proper that exceptional members of the inferior group should be free to rise to whatever social level might be consonant with their talents. But it would be imprudent, and manifestly dangerous both for society and for the inferior group itself, if as a group – no matter how large, no matter if it were a sizable majority of mankind – it were granted the same share as superior groups in running things: if, in other words, the inferior group were granted political equality. By the hypothesis of its inferiority, it could not be expected to run things as well, and it might run them very badly indeed.

“Of course, even if I share the liberal belief that in objective fact all groups are equal in civilizing potential, it still does not follow that I must accept liberalism’s political conclusion. I might continue to want my group to have more than its arithmetic share in running things, simply because it is my group, or because that’s the way it’s been for a long time and things might get worse if big changes were made” (James Burnham, Suicide of the West: An essay on the meaning and destiny of liberalism, New York: Encounter Books, 1964/2014, 406p; Amazon Kindle $11,39, 1591).

James Burnham (1905-1987) was aanvanklik ‘n aanhanger van Leon Trotski (1879-1940) maar is vroeg in die Tweede Wêreldoorlog ontnugter deur Josef Stalin (1879-1953) se imperialistiese ingesteldheid. Reeds in 1940 het Burnham teen kommunisme en mettertyd ook teen sosialisme gedraai. Van 1929 af het hy wysbegeerte aan New York University doseer maar hom al hoe meer in ekonomiese sake geïnteresseer. Sy bekendste boek, The managerial revolution: What is happening in the world (1941), karteer die verloop en moontlike toekoms van kapitalisme. In ‘n ander boek, The struggle for the world (1947), het hy, anders as wat tans dikwels gedoen word, nie wêreldmagsbalans bepleit nie, maar die vestiging van die oppergesag van die Weste teen die bedreiging van kommunisme; ‘n wêreldwye magsblok van nasiestate, maar nie ‘n wêreldregering nie. Burnham was in 1955 ‘n stigtingsredakteur van die hoogaangeskrewe meningstydskrif, National Review, “die bybel van Amerikaanse konserwatisme.” Hy het algaande ontluik as ‘n gerespekteerde openbare intellektueel. In hierdie hoedanigheid het hy regsgesindes soos Samuel Francis (1947-2005) beïnvloed.

In hierdie rubriek beperk ek my aandag tot Burnham se 1964-boek waaruit die bostaande aanhaling kom. In die vroeë jare sestig het swartes met hulle sogenaamde burgerregtebeweging grootskaalse chaos in Amerika gesaai. Dit is teen hierdie agtergrond dat Burnham se ontleding van die liberalisme en die evolusie daarvan verstaan kan word. Hy kon geen werklik bevredigende boek oor die liberalisme opspoor nie. Met sy kenmerkende insig en toewyding het hy ‘n teks gelewer wat steeds as van die bestes, in die sin van duidelik en gesaghebbend, oor die liberalisme beskou word.

Volgens Roger Kimball se inleiding “Burnham promises ‘the definitive analysis of the pathology of liberalism.’ At the center of that pathology is an awful failure of understanding … ‘the will to survive'” (385). “In his view, the primary function of liberalism was to ‘permit Western civilization to be reconciled to dissolution'” (400). Volgens Burnham “the primary issue before Western civilization today, and before its member nations, is survival” (385). Kimball meld Burnham se intellektuele integriteit en sy weersin in totalitêre regering, veral kommunisme. Hy het die Weste beskou as “a precious heritage to be defended” en kommunisme as “a murderous tyranny to be defeated” (313). “Appeasement was merely a prelude to capitulation” (326), soos ons in 1990/94 ervaar het. Burnham het vryheid en demokratiese realisme beklemtoon; nie demokratiese despotisme nie: “the tendency of democracies to barter freedom for equality” (169). Hy het geen erg aan politieke korrektheid gehad nie en skryf bv: “African nations were really ‘half-formed pseudo nations'” (176). Volgens hom kom demokrasie in die praktyk neer op regering deur ‘n minderheid. “The primary object of every élite, or ruling class, is to maintain its own power and privilege” (305).

Burnham se tema is die inkrimping van die Weste. “In AD 1914 the domain of Western civilization was, or very nearly was, the world. True enough, in many regions the Western dominance was only external; the local societies had not been Westernized, or only superficially so; the peoples were subjects rather than citizens of the West. But, still, the West held the power” (464). “With the end of the Second World War, the rate of Western disintegration quickened” (500). George Orwell (1903-1950) het beweer dat Burnham met mag gepreokkupeerd was (275). Maar Afrikaners weet deesdae hoe onontbeerlik politieke mag is en hoe katastrofaal dit is as sodanige mag verkwansel word.

“Over the past two generations Western civilization has been in a period of very rapid decline, recession or ebb within the world power structure. I refer here to the geographic or what might be called ‘extensive’ aspects only. I ignore* the question whether this decline is a good thing or a bad thing either for the world as a whole or for Western civilization itself; whether the decline in extensive power may be accompanied by a moral improvement like the moral rejuvenation of a man on his deathbed” (485). “It is not self-evident that in shrinking quantitatively the West is morally deteriorating” (569). Hou in gedagte dat Burnham se boek oorspronklik in 1964 gepubliseer is. As die Weste tydens kolonialisme moreel werklik sleg gevaar het, soos ons deesdae moet aanhoor, was daar ‘n moontlikheid van morele herlewing toe hulle na hulle tradisionele geografiese gebiede terugbeweeg het. Maar veral na 1964 is die Westerse lande deur miljoene immigrante uit die Derde Wêreld sowel kultureel as moreel gerysmier. Kolonialisme word deesdae graag veroordeel, maar die weerslag daarvan in die vorm van nie-Westerse inkommers word grootliks verswyg of selfs geprys, veral in liberalistiese geledere. [* Dit is ‘n voorbeeld van Burnham se “spare and neutral” formulerings (562) waarvoor hy bekend was.]

“What we mean by ‘Western civilization’ may be defined in terms of the continuous development through space and time of an observable social formation that begins (or is revived – the distinction is irrelevant to the present purpose) about the year AD 700 in the center of western Europe; in terms of certain distinctive institutions; in terms of certain distinctive beliefs and values, including certain ideas concerning the nature of reality and of man” (493). Westerlinge het ‘n wêreld- en lewensbeskouing wat verskil van dié van nie-Westerlinge. Vir Westerlinge is hulle eie benadering en siening beter as dié van andere.

Die “shrinking of the West [since 1914] comprises two phenomena that are in at least one respect different in content: (a) the ending of Western domination over a non-Western society; (b) the ending of Western domination within a society and region that have been integrally part of Western civilization” (506). Nigerië is ‘n voorbeeld van (a) en Suid-Afrika en Algerië is seker die prominentste voorbeelde in Afrika van (b); maar daar is ook Rhodesië/Zimbabwe en Suidwes-Afrika/Namibië. “There are many Westerners who find this distinction to be a proper criterion for moral judgment: the ending of Western rule over a non-Western society (‘liberation’ or ‘decolonization,’ as it is usually called), they deem right and good; but they are less happy, even grieved, at the collapse of Western rule within a plainly Western area” (513). In die geval van Suid-Afrika was die politieke bevryding van swartes in 1994 terselfdertyd die politieke kastrasie of verslawing van blankes. Dit is hierdie belangrike onderskeid wat die blanke mikro-geeste in die NP-onderhandelingspan nooit werklik besef het nie. “Over the past two generations Western civilization has undergone a rapid and major contraction – it still continues – in quantitative terms of the relative amount of area and population it dominates” (520). “We are therefore compelled to think it probable that the West, in shrinking, is also dying” (555).

“Even today, when the Western domination has been cut to less than half of what it was in 1914, Western economic resources – real and available resources – and Western military power are still far superior to those of the non-Western regions. The disparity has lessened – though not nearly so much as masochistic columnists would lead us to think – but it is large enough to define a different order of dimension” (592). Dit toon dat om aan Westerse eienskappe reg te laat geskied, dit kwalitatief beoordeel moet word en nie bloot kwantitatief nie. Desnieteenstaande kan gesê word dat die fundamentele verskil tussen die ou en die nuwe Suid-Afrika is dat eersgenoemde aan kwalitatiewe maatstawwe gekenmerk is en dat die plaaslike samelewing sedert 1994 deur kwantitatiewe oorwegings oorheers word, vandaar die minagting vir gehalte, bv meriete; nie-wit groepverwantskap word hoër as persoonlike verdienstelikheid geag.

Teen die einde van die eerste hoofstuk skryf Burnham: “We must therefore conclude that the primary causes of the contraction of the West – not the sole causes, but the sufficient and determining causes – have been internal and non-quantitative: involving either structural changes or intellectual, moral and spiritual factors. In one way or another the process involves what we rather loosely call, by a kind of metaphor, ‘the will to survive.’ The community of Western nations has possessed the material means to maintain and even to extend still further its overwhelming predominance, and to beat off any challenger. It has not made use of those means, while its position, instead of being maintained or extended, has drastically shrunk. The will to make use of the means at hand has evidently been lacking” (613). In Suid-Afrika het iets soortgelyks in die jare negentig gebeur. Die blanke bewind het oor uitstekende veiligheidsmagte (weermag en polisiediens) beskik, maar hierdie magte is aan bande gelê en doelbewus deur die Nasionale Party-regering geneutraliseer ter wille van grondwetlike “onderhandelings” met terreurgroepe, wat geblyk het ‘n rookskerm te wees, nie vir die beloofde magsdeling nie, maar vir verraderlike magsoorgawe.

“This book is a set of variations on a single and simple underlying thesis: that what Americans call ‘liberalism’ is the ideology of Western suicide … liberalism has come to be the typical verbal systematization of the process of Western contraction and withdrawal; that liberalism motivates and justifies the contraction, and reconciles us to it” (642). Ook die ondergang van die blanke bewind in Suid-Afrika kan aan die geestelike kanker van liberalisme toegeskryf word. Die gelykverklaring en kwantifisering van mense en die ignorering van kwalitatiewe oorwegings is onderliggend aan liberalisme; ook die kweek van onregverdigbare skuldgevoelens en die toepassing van ‘n onfeilbare resep om Westerse beskawing te vernietig, naamlik ongekwalifiseerde algemene stemreg in ‘n eenheidstaat sonder groepregte vir die etniese minderheidsgroep wat die uitnemendste prestasierekord het.

In die res van die boek kontrasteer Burnham polities links en regs deur die terme ‘liberalisme’ en ‘konserwatisme’ te gebruik. Maar dit is ook nodig om tussen die oorspronklike 18de eeuse liberalisme van die Verligting en sy hedendaagse variasie te onderskei. Tradisionele liberalisme was nie naasteby so beskawingsvernietigend soos neo-liberalisme nie. Burnham skryf “from some time in the 1930s [neo-liberalism] has been the prevailing American public doctrine, or ideology *… a substantial majority of those who control or influence public opinion is liberal” (722). “They speak the same ideological language as their progressive confrères from other continents” (779). Later noem hy liberalisme ‘n sindroom (928). [* “An ideology the primary function of which is not to state truths but to adjust attitudes” (2185).]

Burnham onderskei tussen “liberty – national independence and self-government” en “freedom of the individual” (2826). Aanvanklik was die hiërargie van liberalistiese waardes: “Freedom, Liberty, Justice, Peace” (2842). Deesdae is dit: “Peace, Justice, Freedom, Liberty” (2851). Dit toon in hoe ‘n groot mate tradisionele liberalisme en neo-liberalisme verskil, bv “the … shift of stress from national sovereignty to internationalism” (2851). Hedendaagse konserwatiewes kan geneig wees om die volgende hiërargie te verkies: “Liberty, Freedom, Peace, Justice” (2859). “Nearly all liberals – and most non-liberals also, for that matter – invoke the name of Freedom the way a drill sergeant invokes his favorite obscenity. It takes closer study to find out just what they mean by that term” (2911).

“All liberals agree, without debate, that racial segregation in any school system is wrong and that government ought to prevent it” (807). “‘In our day,’ it seems to a liberal, ‘nobody but a madman, fascist or crackpot would really question whether democracy is better than aristocracy and dictatorship, whether there ought to be universal education and universal suffrage, whether all races and creeds deserve equal treatment, whether government has a duty to the unemployed, ill and aged, whether we ought to have a progressive income tax, whether trade unions are a good thing, or peace better than war'” (828). Hierdie lysie toon hoeveel liberalistiese leerstellings deesdae sonder meer as korrek aanvaar word pleks van oor alternatiewe te besin.

Later voeg Burnham ander kenmerkende liberalistiese leerstelling soos die volgende by: “We have a duty to mankind; that is to men in general. The United Nations … is a step in the right direction … Wealthy nations … have a duty to aid the less privileged portions of mankind … Corporal punishment … is wrong. All nations and peoples … have a right to political independence when a majority op the population wants it … There are no significant differences in intellectual, moral or civilizing capacity among human races and ethnic types” (858). Volgens liberaliste kan alle mense deur opvoeding verbeter en nader aan volmaaktheid omvorm word (1017). Daar word aan vooruitgang geglo (1084), vandaar die benaming “progressiewes” vir liberaliste. Gelykverklaring is deel van liberalistiese geregtigheid (1317). “My present objective, then, is to exhibit modern liberalism as a more or less systematic set of ideas, theories and beliefs about society” (958).

Liberaliste beklemtoon “the errors and injustices of the past … Thus liberalism is anti-traditional. I rather think that the attitude toward tradition furnishes the most accurate single shibboleth* for distinguishing liberals from conservatives, and still more broadly, the Left from the Right” (1152), vandaar liberaliste se pleidooie vir verandering (1159) of hervorming (1174), oftewel transformasie. “The conservative, in contrast, tends to stress continuity rather than change, and what might be called ‘renewal’ rather than reform – especially drastic and rapid reform – or revolution” (3172). Die liberaliste in die Americans for Democratic Action “are at pains to protest that our real ‘enemies’ are not wicked people or nations or creeds, and certainly not the Soviet Union or communism, but hunger and racial discrimination; the real war is the ‘war against want'” (1261). [* Sjibbolet … (1) Wagwoord, herkenningswoord aan die uitspraak waarvan ‘n mens vreemdelinge herken; vgl Rigters 12:4-6 … (2) Uiting of handeling wat aandui of iemand tot ‘n bepaalde klas, groep of party behoort of nie” (HAT).]

“What liberalism notices as the evils of society – crime, delinquency, war, hunger, unemployment, communism (if this is judged an evil), urban blight, etc – are the results of ignorance and faulty social institutions or arrangements. The effective method for getting rid of the evils is therefore to eliminate the ignorance (by education) and to reform the institutions. It follows as a corollary that we have no rational basis for ‘blaming’ criminals for their crimes, teen-agers for their muggings and rumbles, soldiers for wars, the poor of India or Egypt for their hunger, the non-working for their joblessness, the city dwellers for the decay of their city, or the Communist Party for communism. They cannot be blamed for being ignorant, for not having been given a proper education; nor for the faulty institutions into which they were born. Since no one is to blame – except society, with her shady past – there is no ground for a retributive theory of punishment, for ‘vengeance,’ as liberals call it. Our aim in the treatment of delinquents, criminals, soldiers and communists must be to educate, or re-educate, them into good, that is liberal, citizens; and meanwhile to improve the bad conditions – slums, poverty, lack of schoolrooms, lack of democracy – that produced them. These conceptions lead quite naturally to what we may describe as a ‘permissive’ attitude toward erring members of the community – particularly when they belong to racial, religious, caste or economic groups less privileged than the general average (ie suffering more, as liberalism would explain it, from the faulty arrangements) – and to a ‘social service’ mentality” (1339).

Burnham het ‘n verweer teen hierdie liberalistiese dogmas. “If ignorance and bad social arrangements explain crime, war, hunger, racial riots, urban blight and so on, and thereby relieve the individual mugger, soldier, jobless adult, berserk Negro and unwed mother of direct responsibility for their behavior and its consequences, then the well-to-do citizen who gets mugged, the generals, landlords, merchants, bankers and even white segregationists ought also, by the same logic, to be relieved of their burden of personal guilt: they too, in their own manner, are merely unfortunate products of the bad conditions into which they were born and the inadequate education they received” (1367).

Dit behoort duidelik te wees waar die aandrang vandaan kom dat blanke Suid-Afrikaners heropgevoed moet word. Ook dat regeringsmag gesentraliseer moet word, maar “there is no reason why democratic centralization should stop with the single nation. Modern liberal doctrine tends naturally toward internationalist conceptions and the ideal of a democratic world order based through one mode or another on the majority will of all mankind” (1487). “To the liberal it has become self-evident that ‘national sovereignty is an outworn concept’ … Any form of isolationism and regionalism is obsolete. The nation that would save itself must subordinate its immediate interests to the maintenance of a peaceful, stable and just world” (1494). Die stemme wat deesdae opklink dat Suid-Afrika moet verafrika, is eintlik ‘n pleidooi vir ‘n halfwegstasie tot pad na algehele internasionalisering. “Patriotism and nationalism … are non-rational and discriminatory” (1583).

Ek het hiermee in Burnham se boek gevorder tot by die heel eerste aanhaling in hierdie rubriek. Dit sou ‘n onbegonne taak wees om al die interessanthede wat die outeur kwytraak in hierdie rubriek te noem. Hy meld bv: “Unqualified, universal franchise – especially where the electorate includes sizable proportions of uneducated or propertyless persons, or cohesive subgroups – tends to degenerate into semi-anarchy or into forms of despotism (Caesarism, Bonapartism) that manipulate the democratic formula for anti-democratic ends” (2322). Ook: “Whether or not sub-groups of humanity defined by physical or physiological attributes differ congenitally and innately in civilizing potential, they do differ in their actual civilizing ability at the present time and are likely to continue so to differ for as long in the future as is of practical concern” (2347). Verder: “Human beings … are hierarchical and segregating and discriminating animals … There is always apartheid” (2527). “The attempt to get rid of all discriminations, all apartheid, is illusory” (2534). Om (sinvol) te kan lewe, is dit noodsaaklik dat ons ons onderskeidingsvermoëns nie net behou nie maar ook verskerp.

Ek het onlangs gelees van ‘n skoolkind wat by die skool in groot moeilikheid beland het omdat sy die wens uitgespreek het dat apartheid moet terugkeer. Daar is skynbaar geen begrip meer vir die moontlike voordele van apartheid of die nadele van gedwonge rasse-integrasie nie. Burnham skryf: “This expanded freedom for the Negro is obtained only at the cost of a decreased freedom for white children and their parents” (2953). “In the United States, the spread and stricter enforcement of anti-discrimination laws and regulations, both State and Federal, are progressively limiting my freedom to hire whom I choose, to decide whom to sell to or buy from, to associate with whom I please, to choose my neighbors, and so on, as well as to determine what sort of school I want my children to attend” (2968).

Liberaliste se “main enemy is to the Right” (3552). Eintlik is daar “no enemy to the Left” (3552). Dit is so omdat liberaliste en kommuniste in groot mate soortgelyke ideale het. Byvoorbeeld, in Suid-Afrika het hulle hulle kragte teen die blanke bewind saamgesnoer. Daar is selektiewe moraliteit. Volgens die liberaliste moes sanksies teen Suid-Afrika ingestel word maar nie teen kommunistiese Kuba nie (3645). “The poor and oppressed … gain an immunity from the moral condemnation that is reserved for the powerful and privileged” (3652). In die praktyk is daar dikwels eerder ‘n graad- as ‘n aardverskil tussen liberalisme en kommunisme. “Liberalism is infected with communism in the quite precise sense that communism and liberalism share most of their basic axioms and principles, and many of their values and sentiments … Liberals and communists are, most of the time, against the same things and persons … What communism does is to carry the liberal principles to their logical and practical extreme” (4881). “Communists seem not much more than liberals with guts” (3743). “The communist and liberal programs agree on most of their negative or destructive proposals. From the communist point of view, the liberal program is the communist program at a preliminary stage in the dialectical unfolding of the revolution” (4762).

Burnham kom tot die gevolgtrekking dat liberalisme negatief en destruktief is (4700) en beter in opposisie as in regering funksioneer. “Liberalism is not equipped to meet and overcome the actual challenges confronting Western civilization in our time” (4694). “Liberalism is better out of power than in power; better at changing than preserving; better at destroying than building” (4727). “The crucial present challenges are, I believe, three: first, the jungle now spreading within our own society, in particular in our great cities; second, the explosive population growth and political activization within the world’s backward areas, principally the equatorial and sub-equatorial latitudes occupied by non-white masses; third, the drive of the communist enterprise for a monopoly of world power” (4776). Sedert 1964 het die bedreiging van kommunisme internasionaal afgeneem maar in Suid-Afrika is dit nog springlewendig in die ANC.

Burnham haal ‘n Amerikaner aan wat skryf “we [are] civil righting our civilization to death … [we] are told that as culturally handicapped victims of society the criminals had every justification for committing their crimes … the increasing savagery of the savages among us … We’re in more danger than the pioneers ever were. When night fell, they closed the gates of the stockade. They knew the savages were outside. Nowadays when night falls, we know we’ve got them roaming around inside with us. What’s worse, they’re armed, and we’re not” (4790). Burnham skryf: “In the parks of our great cities, exactly as in all jungles, honest men may no longer move at night; when the sun goes down they must stay near the fires, while the beasts prowl” (4832).

“The familiar one-man, one-vote principle … implies, by simple arithmetic, the subjugation of the West: the members of Western civilization are a small minority … The economic egalitarianism of the liberal ideology implies … the reduction of Westerners to hunger and poverty *… liberals … dream [that] the one-man, one-vote principle to achieve freedom, peace and justice, and economic egalitarianism means plenty for all. But that is ideological fantasy” (4846). “In the soul of liberalism, and in the Western civilization that liberalism has permeated, this logic works like a spiritual worm, corrupting the will of the West to survive as a distinctive historical entity, easing the dissolution of the West into the distinctionless human mass” (4853).

[* Burnham redeneer soos volg: “‘Equality’ … becomes a less simple notion when submitted to the gloss of the dialectic. If I have a thousand dollars and you have none, equality means that you gain five hundred dollars and I lose five hundred. If I have ten acres and you are landless, five are taken from me, by the principle of equality, and you get five. But the real relation is still more disturbing. If I have enough to eat and you are starving, equality may mean that we both go hungry” (3995). Die ANC-regering wat aan ons opgedring is, beoog presies dit: die verdeling van plase in die besit van blankes in die helfte, sodat swartes die helfte (gratis) bekom.]

Watter teenmaatreëls kan getref word? “There would have to be a rejection, in particular, of the quantitative reduction of human beings to Common Man; and the reassertion of qualitative distinctions. Quite specifically, there would have to be reasserted the pre-liberal conviction that Western civilization, thus Western man, is both different from and superior in quality to other civilizations and non-civilizations … And there would have to be a renewed willingness, legitimized by that conviction, to use superior power and the threat of power to defend the West against all challenges and challengers” (4860). “Negroes have incorporated force among their methods,” gevolglik “direct counter-force must be brought into the game” (4949). Byvoorbeeld, teen die huidige plaaslike studente-onrus behoort daar streng opgetree te word.

“Liberalism is the ideology of Western suicide … all of this book is merely an amplification of this sentence” (5010). In Suid-Afrika het die liberaliste in die Nasionale Party en die kommuniste in die ANC suksesvol saamgespan om die blanke bewind te beëindig. Niemand kan met reg beweer dat beskawing sedert 1994 plaaslik ‘n hupstoot gekry het nie. Vernietiging en verval is aan die orde van die dag.

Leon Lemmer: Samuel Francis oor ‘n tuisland vir blankes

My vorige rubriek (Praag 18 September) handel oor Samuel Francis (1947-2005) se boek, Essential writings on race (New Century Foundation, 2007, 119p; Amazon Kindle $5,64). Ek het egter sy omvattende derde hoofstuk oor die kwessie van ‘n tuisland vir Amerikaanse blankes agterweë gelaat. Dit is die tema van hierdie rubriek. Francis se beredenering vind in die konteks van blankes se “prospects for racial and cultural survival” plaas (Kindle 327). Sy teks is oorspronklik in Maart 1995 gepubliseer. Jared Taylor beskryf dit as “perhaps his most forceful exposition of the practical steps whites must take if the United States is to remain part of the West” (334).

Mayer Schiller se mening is: “As our population becomes increasingly non-white … European civilization can be preserved on this continent only if whites withdraw into an enclave. He conceded that territorial division was not likely in the near term but argued that no other solution could guarantee the survival of a distinctly Western society and culture” (327). Richard McCulloch het Schiller se standpunt ondersteun. Hierdie rubriek word gewy aan Samuel Francis se antwoord op Schiller en McCulloch se menings. Hou asseblief deurgaans moontlike implikasies vir ‘n tuisland vir Suid-Afrikaanse blankes of Afrikaners in gedagte.

Francis begin deur te skryf: “I do not question the arguments for the desirability of separation … I am willing to grant at least a pragmatic right of every self-conscious people to govern itself and to create and live within its own institutions” (341). Wat ‘n mens begeer is egter nie altyd haalbaar nie. “Racial separation means the relocation of the different races (let us limit the discussion here to the two main races in America, whites and blacks) either to areas of the country that would become politically independent and self-governing or to other countries” (348). Francis wil aantoon “racial separation involves problems that today are virtually insurmountable … until those problems are solved neither separation nor any other enduring solution to the racial crisis is possible” (341).

Die een moontlikheid is dus die verdeling van die land in “‘racial zones’ – in a word, the political breakup of the United States” (348). Die ander moontlikheid is “through relocation of one race by its removal (voluntary or not) to some other territory outside the present United States. In either case, there are three problems: (a) Where is each or either race actually going to go; (b) How is separation going to be implemented; and (c) How are the separated races going to be induced to stay where they are once they get there?” (348).

“Breaking up the United States” sal nie geredelik deur blankes aanvaar word nie “since it involves surrendering large parts of their own country to non-whites. Most white Americans retain too much sense of nationality and too much allegiance to their country and their own communities to accept the proposal of giving up large parts of the United States to others” (355). “Whites should not embrace this proposal because at the present time [1995] and for a long time to come, there is no need to … Europeans are still a large majority of the American population and still retain far more wealth, political power, and even cultural dominance than non-whites. If whites wanted to do so, they could dictate a solution to the racial problem tomorrow – by curtailing immigration and sealing the border, by imposing adequate fertility controls on non-whites and encouraging a higher white birth rate, by refusing to be bullied into enduring ‘multi-culturalism,’ affirmative action, civil rights laws and policies, and by refusing to submit to cultural dissolution, inter-racial violence and insults, and the guilt that multi-racialists inculcate. Ending all of these threats to the white European character of the United States … would involve an uncompromising assertion of white will and identity” (368).

Om ‘n ander land vir die hervestiging van miljoene blanke Amerikaners te vind, is problematies. Watter land sou bereid wees om dit te doen? Verder: “However much they may deplore their accelerating dispossession, most whites might not want to jump ship from the nation they created, and live in countries where they have no roots” (381). Vir groepe kleiner as miljoene kan dit myns insiens ‘n aanvaarbare alternatief bied. “If emigration to Europe [and Argentina or Australia?] is not practical for whites, emigration to Africa or other black majority regions is not practical for American blacks either. It is highly unlikely that very many black African countries would welcome large numbers of American black émigrés and even more unlikely that very many American blacks would want to go” (388). Dink bv aan die lotgevalle van Amerikaanse swartes wat hulle sedert die 1820’s in Liberië gevestig het. “Today, with independent and sovereign (however dilapidated and repressive) nation-states in Africa, mass migration there is not possible unless the African states were simply forced to accept it” (388).

Nog ‘n probleem is:

“How the separated races would be induced to remain separate … there will … remain immense pressures for the breakdown of this separation … Whites will want cheap labour, and many non-whites will want to supply it. If the black zone in any way resembles most of the black majority nation-states or American cities … it will be unable to support itself, to control crime and social disorder, to supply elementary administrative services, or even to avoid the most brutal political repression … Just as there would be immense pull pressure from the white zone for cheap labor, so there would be immense push pressure from within the black zone for emigration to the white zone” (395).

“The separation would gradually (perhaps quickly) dissolve. The fact is that the non-white world almost invariably beats a path to the white door, and the whites behind the door almost invariably open it … This is why, at the height of apartheid in South Africa, there were some 100 000 illegal black immigrants every year. Because whites are almost always more economically successful than non-whites, non-whites almost always want to come in, and because the whites (aside from generosity and ideology) often seek cheap labor, they often let them come or even subsidize their coming. This, after all, is why there was an African slave trade” (408).

Selfs die Suidelike Amerikaanse State wou nie eksklusief wit wees nie. Die Suiderling Hinton Rowan Helper (1829-1909), wat teen slawerny gekant was, was ‘n uitsondering (428).

Volgens Francis is ras as sodanig nie afdoende motivering vir radikale gebiedskeiding nie. “Only as it [race] takes on cultural and political flesh, as race becomes tied up with community, kinship, nationality, territory, language, literature, art, religion, moral codes and manners, social class, and political aspirations. It is precisely such accretions that convert the biological abstraction [or characteristic] of ‘race’ into the concrete category of a ‘people'” (435). Dus, Afrikaners as groep het meer as bloot ras gemeen. “Whites did not descend to their present pitiable condition because their racial purity was somehow diluted but because they conceptually surrendered their will and identity – which they did well before they began to surrender their heritage politically and materially … The conceptual surrender is leading to a situation where the biological survival of the race is threatened, and if that occurs, then – because race is necessary, because no other race or people seems able to replicate or adopt the concepts on which white civilization is based – the conceptual surrender will not be remedied, and white civilization, the whole conceptual corpus, will die with the race” (442).

“Who would be counted as part of a race and why?” (2251). Wie sou in bv ‘n Afrikanerstaat toegelaat word? Die Kodesa-hensoppers? Max du Preez, Willie Esterhuyse, Wim de Villiers, Pierre de Vos, Piet Croucamp? “If there were several white racial states, would one or more ally with non-white states against the white states? … It is idle talk about racial separatism without (a) a widely shared and well-defined concept of race to which virtually all whites would rigorously adhere and (b) equally widely shared and well-defined concepts of other criteria in addition to race that would prevent replication of the same errors and flaws that caused the problems in the first place” (455).

“Despite a good deal of racial mixture in 300 years,* there is no prospect of the extinction of either the black or white races on this continent because of mixture. The threat of white extinction is due to non-white immigration and high fertility coupled with low white fertility” (469). Verder: “The advances in transportation technology tend to render geographical isolation almost impossible, and certainly they have immensely facilitated immigration into Europe and North America” (475). [* “Whites continue to marry outside their own race less than any other race, and they do so in negligible numbers. The 2000 Census reports that only 3,5 percent of whites marry non-whites” (2325).]

“The most racially conscious white states (the early American Republic, the Confederacy, South Africa) used or planned to use the labor of subjugated races, and eventually (if the regimes lasted long enough), those races overcame their masters, at least indirectly … this urge to expand and conquer seems to be biologically rooted in whites … The passivity and timidity of today’s whites are clearly temporary though suicidal aberrations, due to historical causes” (495). “My bet is that no sooner should a white separatist state establish itself than it would begin to import non-whites for labor and other forms of exploitation [usefulness], and the whole history would begin to repeat itself. Moreover, my bet is that non-whites would eagerly lend themselves to this, as they have in the past, since the standard of living and political conditions in the white areas would be so much more attractive than in the non-white areas” (501).

“To summarize, it [racial separatism] fails to identify any physical area for the relocation of either race; it fails to anticipate the likely pressures for recombination of the races; it relies almost entirely on a suppositious white racial consciousness that has no historical precedent and would be inadequate by itself, even if it existed, to sustain a real society, culture, or government; and it involves the deliberate surrender of a part of a territory, political order, and civilization that were created by whites and remain theirs. Until the advocates of separatism can provide answers for these objections, I cannot see that what they advocate is anything more than a desperate and fantastic effort to avoid grappling with the real roots of our racial and cultural decline” (508).

“If white separatism is not the answer, what is? The answer is, quite simply, the reconquest of the United States. This reconquest does not involve any restoration of white supremacy in the political and legal sense that obtained under slavery or segregation, and there is no reason why non-whites who reside in the United States could not enjoy equality of legal rights. But a white reconquest of the United States would mean the supremacy of whites in a cultural sense, or in the sense of what is nowadays called ‘Eurocentrism.’ There are essentially three things that whites must do in order to carry out this reconquest of the nation and culture they have almost lost” (514):

“(1) Whites must formulate a white racial consciousness that identifies racial and biological endowments as important and relevant to social behavior, and their own racial endowments as essential to the continuing existence of Euro-American civilization … It means merely that we recognize racial realities, that we recognize that racial-biological endowments are necessary to certain kinds of human behavior (eg the political and civic behavior appropriate to stable self-government, the work habits and lifestyles appropriate to a dynamic economy; the intellectual behavior that is necessary for science and scholarship, etc) and that because these endowments are largely unique to whites, the behavior they make possible cannot be replicated by most non-whites” (521).

“The formation of white racial consciousness does mean that whites would recognize themselves as a race and their racially based behavior as legitimate, and hence it would mean the end of tolerance for non-white assaults on white people and the norms of white civilization. Whites would simply no longer countenance non-white aggression and insults or the idolization of non-white heroes, icons, and culture; white children* would be raised in accordance with what is proper to being white, and norms openly recognized as appropriate to whites would be the legitimizing and dominant norms of American society as they were prior to the 1960s. Racial guilt and truckling would end” (534).

[* “Non-white and non-Western holidays (Ramadan, Kwanzaa, Cinco de Mayo) are now observed in schools” (2284). Aan die Universiteit Stellenbosch word die nuwe Suid-Afrika se openbare vakansiedae met ‘n “bevrydingsgeurtjie” (Menseregtedag, Vryheidsdag, Werkersdag, Jeugdag, Vrouedag, Versoeningsdag), asook Mandela-dag en Afrika-dag, met oorgawe gevier, maar nie Van Riebeeck- of Beskawingsdag (6 April) en Afrikaansdag (14 Augustus) nie. Anders as in die geval van Nelson Mandela, wat bitter min ooit met die universiteit te make gehad het, word geen poging aangewend om jaarliks erkenning aan die stigter van die universiteit, Jan Marais, te gee nie.]

“(2) On the basis of this racial consciousness, whites must counter the demographic threat they face from immigration and non-white fertility and whites’ own infertility. This means (a) an absolute halt to all future legal [non-white] immigration into the United States, deployment of the armed forces on the appropriate borders to cut off illegal immigration, and deportation of all illegal immigrants (and perhaps many recent legal immigrants); (b) the end of subsidies for the non-white birth rate through welfare programs, obligatory use of contraception by welfare recipients, and encouragement of its use among non-whites, and (c) encouragement of increases in white fertility” (540).

“(3) Whites must correct the political and legal order to end the political power of non-white minorities and their white anti-white allies. This political effort would involve a radical dismantling of all affirmative action and civil rights legislation as well as a good part of the federal governmental superstructure that entrenches minority power. It also would require recovering an understanding of constitutional law that permits local and state governments to govern and private institutions to function independently of government” (540).

“Equality before the law, does not mean political equality, the right to vote, or the right to hold political office, let alone social and economic equality, nor the ‘right’ to attend the same schools, to serve on juries, to marry across racial lines, to serve in the armed forces, to eat at lunch counters, to ride on buses, to buy a house or rent a room or hold a job, to receive welfare, to be admitted to colleges and universities, to take academic degrees or to be promoted” (553).

“All these are phony ‘rights’ that have been fabricated through the corruption of our constitutional law and our understanding of it, and no citizen of any race is entitled to them. Under a proper understanding of constitutional law, states and localities could differ as to whether they recognized such ‘rights’ or not, but the federal government would not, and the only legal rights that either the United States or state governments would be required to recognize and enforce equally would be those Blackstonean rights of personal security, personal liberty, and property … Those citizens of either race who found these rights insufficient for the satisfaction of their ambitions would be free to depart” (553).

“In order to achieve these goals and the reconquest of the United States they involve, there must be an immense amount of cultural and intellectual reconquest beforehand, a long march through the dominant institutions and apparatus of power by which the incumbent elites exercise control over the state, the economy, and the culture of the United States … Recent political developments encourage me to believe that such a movement remains possible and is indeed beginning … it remains a strategy that is far more likely to succeed than the strategy of surrender that racial separatism involves. What white Americans must do is get on with ensuring that it does succeed before they lose their country, their heritage, and their posterity forever” (560).

Wat vir Amerika geld, kan nie sonder meer op Suid-Afrika toepaslik gemaak word nie. Maar daar is fundamentele ooreenkomste, soos hierdie netelige kwessies: Waar die een of meer tuislande gaan wees, hoe hierdie proses suksesvol uitgevoer kan word en hoe die voortbestaan van rasgebaseerde tuislande oor die langer termyn verseker kan word. Arbeidsbeleid is in laasgenoemde geval van deurslaggewende belang. Blankes sal bereid moet wees om nie van “volksvreemde arbeid” gebruik te maak nie, maar uitsluitlik van “volkseie arbeid”, soos Carel Boshoff dit gestel het.

‘n Groot verskil tussen Amerika en Suid-Afrika is dat die Amerikaanse blankes nog tyd het om sake reg te trek voordat hulle omstreeks 2050 ‘n etniese minderheid word wat aan die genade van ‘n nie-wit meerderheid oorgelaat sal wees. Maar soos Francis aantoon is dit mede-blankes wat die pogings van blankes om Amerika kultureel terug te wen, ondermyn. In Suid-Afrika is daar baie minder blankes as in Amerika en ‘n verswelgende swart meerderheid wat reeds in 1994 politieke beheer oorgeneem het. Anders as in die geval van Noord-Amerika is die Afrika-kontinent oorweldigend swart. Die “groter prentjie” is dat die tyd vir die afdwing van politieke Afrikanerideale dalk verby is. ‘n Eurosentristiese herowering, soos wat Francis in Amerika in die vooruitsig stel, kan kwalik in Suid-Afrika werklikheid word. Dit sou nie só gewees het as misleide blankes nie mede-blankes se regmatige regte veral sedert 1990 gesaboteer het nie.

‘n Opsig waarin Suid-Afrikaanse blankes en seker veral Afrikaners in ‘n sterker posisie as Amerikaanse blankes is, is dat hulle vaderland binne twee dekades feitlik onherkenbaar verander en verval het sodat hulle nie meer so sentimenteel soos vroeër daaroor voel nie, dat hulle eertydse lojaliteit verwater het, dat hulle liewer nie die brutale plaaslike werklikheid daagliks wil aanskou nie, dat dit ‘n salige verlossing kan wees om liewer elders ‘n heenkome te vind. In die praktyk is daardie hervestiging egter individueel of gesinsgewys en nie in die vorm van ‘n buitelandse tuisland nie.

‘n Positiewe element in Francis se redenasie is sy voorstel dat Amerikaanse blankes nie na ‘n ander land moet verkas om hulle probleme te probeer oplos nie; dat hulle eerder hulle eie vaderland moet hervorm. Dit is soortgelyk aan my redensasie dat ons nie ‘n nuwe private Afrikaanse universiteit moet skep nie maar eerder moet poog om die eens Afrikaanse universiteite terug te wen; te meer omdat Afrikaners daardie universiteite geskep en uitgebou het en blankes vanweë belasting steeds tot hulle voortbestaan bydra.

Tot dusver het ek gepraat van ‘n “tuisland”, dus ‘n plek waar blankes hulle eie ding na goeddunke kan doen, insluitende ‘n mate van plaaslike selfregering. Die eintlike ideaal is egter ‘n onafhanklike volk- of nasiestaat. Die Jode het dit teen die verwagting in in 1948 met die totstandkoming van die staat Israel reggekry. Maar die resultaat is onvolmaak, onder meer omdat meer as ‘n vyfde van die bevolking nie-Jode is, onwettige inkommers groot probleme skep en die inwoners se veiligheid deurlopend bedreig word. Alles in ag genome lyk dit asof Suid-Afrikaanse blankes of Afrikaners kwalik iets soortgelyks in Suid-Afrika of elders tot stand sal kan bring.

Berusting in die status quo is nie vir egte Afrikaners aanvaar- of leefbaar nie. Gaan ons sê: Waar daar ‘n wil is, is daar ‘n weg; oftewel: ‘n Boer maak ‘n plan? Die tragedie is dat die beste huidige alternatief blykbaar die stigting van mini- of posseël- (soos Ferdie Hartzenberg gesê het) enklaves soos Orania is. Dit is dalk die naaste wat daar deesdae aan Afrikanerselfbeskikking gekom kan word; ‘n “gereduseerde bestaan,” soos Carel Boshoff dit gestel het. Die Afrikaner het ‘n “randverskynsel”* geword. Die idee is dat Orania die eerste groeipunt vir ‘n Afrikanervolkstaat moet wees en dat dit deur ander soortgelyke groeipunte in die omgewing gevolg sal word, ‘n “pêrelstring van dorpe” (kyk: “Carel Boshoff: apart sonder apartheid,” Praag 19.12.2015). [* Wanneer die blankedom voorheen in tekste genoem is, is veral na Europa, Noord-Amerika, Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland verwys. Dit is opvallend dat Suid-Afrika deesdae uit hierdie lysie gelaat word.]

As Francis gelyk gegee word dat ‘n blanke tuisland, volk- of nasiestaat in die hedendaagse wêreld ‘n verlore saak is en ons toegee dat dit ook vir ‘n Afrikanertuisland geld, besef ‘n mens die enormiteit van die onnoselheid asook die gemeenheid van die mandaadlose politieke magsoorgawe in 1990/94. ‘n Klein groepie blankes, waaronder Afrikaanssprekendes wat die leiding geneem het, het hulle mede-blankes grootliks sonder bedingingsmag gelaat. Sedertdien is daar by Afrikaners ‘n grootliks geïnternaliseerde rouproses aanwesig. Tot my laaste dag sal ek oor die verlies van die Afrikaner se politieke mag rou, des te meer omdat dit ook tot die einde van die blankedom in Suider-Afrika kan lei. Ek rou en dit is nie berustend nie maar wrokkig.

Leon Lemmer: Die beredeneerde regsheid van Samuel Francis

Die Amerikaner en trotse Suiderling, Samuel Francis (1947-2005), was ‘n historikus en joernalis wat met sy regse en ander geskrifte nasionale aansien verwerf het. Wanneer ‘n mens sy tekste lees, tref die diepte en oortuigingskrag daarvan jou dadelik. Hy het nie gewildheid gesoek nie en soms met sy onbesproke rasionaliteit sy vlakker en meer opportunistiese geesgenote teleurgestel, bv deur met redenasies aan te toon dat ‘n tuisland van Amerikaanse blankes nie realisties haalbaar is nie. Hieroor skryf ek volgende keer.

In regse geledere is daar groot ondersteuning vir Francis se standpunt dat rasse ingevolge persoonlikheid, gedrag en ook intelligensie verskil. Vandaar die tradisionele Amerikaanse beleid van rassesegregasie. Maar hy het blankes nie beter as ander rasse geag nie; bloot dat blankes anders is, bv dat wittes omstandighede skep waarin hulle (en ander rasse) meer tuis voel as die omstandighede wat deur die leefwyse van nie-wit rasse daargestel word; vandaar die uittog van nie-wittes uit hulle woonbuurte en hulle intog in tradisioneel blanke gebiede. “Non-whites may indeed create a different civilization of their own, but it will not be the same as the one we as whites created and live in, and most of us (or even most non-whites today) would not want to live in it” (Francis, bron hier onder, Kindle 2162).

Daar is ‘n omvattende versameling van Francis se geskrifte beskikbaar: Shots fired: Sam Francis on America’s culture war (FGF Books, 2006, 361p; Amazon Kindle $11,39). In hierdie rubriek bepaal ek my egter by sy politiek soos weerspieël in sy Essential writings on race (New Century Foundation, 2007, 119p; Amazon Kindle $5,64), met ‘n inleiding deur Jared Taylor.

Met verwysing na die Bybel verklaar Francis prontuit: “Neither ‘slavery’ nor ‘racism’ as an institution is a sin” (116). Albei is immers eeue lank algemeen as normaal in ontwikkelde of beskaafde samelewings aanvaar. Dieselfde geld rassediskriminasie of “apartheid and colonialism” (123). Laasgenoemde twee bestaan nie meer in Suid-Afrika nie, maar rassediskriminasie is sekerlik nog met ons, maar hierdie keer word dit met oorgawe in die naam van regstelling, transformasie, of watter eufemisme ook al, ten koste van blankes bedryf.

In die na-koloniale era “we see the transfer of power in almost every dimension of public and private life. Thus far, the transfer is more cultural than it is political or economic” (161). Francis verwys hier na Westerse lande. In die meeste voormalige kolonies is die eens blanke politieke mag aan nie-wittes afgestaan. “In South Africa, the transfer has already been completed” (154).

Vir Francis gaan dit uiteraard hoofsaaklik oor Amerikaanse toestande. Oor kulturele magsoordrag aldaar skryf hy:

“The Martin Luther King [public] holiday [introduced] in 1983 was the first and most important instance of the trend but by no means the last; indeed, it can be argued that the King holiday was merely the legitimizing agent of the attacks on other symbols that have occurred since. Attacks on the display of the Confederate battle flag and on other Confederate and Southern white symbols are now commonplace,* but the Alamo in San Antonio is another traditional white symbol that is also under attack – by Hispanics. The Custer battlefield in Montana now celebrates the Indian victory, although what is historically memorable about the battle of the Little Big Horn is not the victory of several thousand Indians over a small American cavalry detachment but rather the defeat of whites at the hands of non-whites” (161). [* “Attacks on the Confederacy really are: the opening salvo in an assault on everything that is distinctively European” (1478).]

Die swartes wil nie hê dat die vlag wat die Suidelike state in die Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) gebruik het in die openbaar vertoon word nie omdat dit glo aan die era van slawerny herinner. “Only with the advent of the ‘civil rights’ era [1960s] and of mandated racial equality have the Confederate flag and all other symbols associated with the Confederacy been singled out for attack, and of course the reason is that these flags and symbols are the emblems of a government and culture that was based on slavery and racial inequality. In an age in which the egalitarian imperative is absolute and ‘racism’ is virtually a religious taboo, continuing to honor and display these symbols in public – especially by state and local governments – constitutes an outright act of resistance to the dominant egalitarian orthodoxies” (1492). “It is now open season on all things Confederate” (1558). “The rejection of the Southern and American past was implicit in signs carried by black anti-flag demonstrators last winter [1999-2000] that read, ‘Your Heritage Is Our Slavery'” (1571). Wat die swartes verlang of eis is “the total extirpation of those parts of the Southern past they find ‘offensive’ (ie anything that does not glorify blacks) and the rewriting of the past to magnify and glorify the achievements of their own race” (1577).

In Suid-Afrika matig nie-wittes en hulle blanke meelopers hulle die reg aan om ‘n verbod op die openbare vertoon van die vorige Suid-Afrikaanse vlag by bv sportbyeenkomste te plaas omdat dit glo aan apartheid herinner, asof die era van apartheid net sleg was. Daar is egter geen verbod op lof vir die afgryslike barbaarsheid en misdadigheid wat bv ANC/UDF- en PAC-terrorisme gekenmerk het nie. Ter verduideliking van wat hier bo staan: By Alamo is 180 blankes in 1836 deur Hispaniste gedood in die stryd om Texas se onafhanklikheid van Meksiko te verkry. Nie-wittes se oorwinning oor blankes by Alamo en by Custer mag gevier word maar nie blankes se oorwinnings oor Hispaniste en Indiane nie. Nie-wittes het in hierdie sin die kultuurstryd gewen. Die rede hiervoor is dat Hispaniste en Indiane, soos swartes en Asiate, etniese minderheidsgroepe in Amerika is en op grond daarvan as benadeeldes, as slagoffers van blanke boosheid, beskou word. Insgelyks mag die Voortrekkers se oorwinning by Bloedrivier eintlik nie meer gevier of selfs herdenk word nie omdat dit glo in nie-wit geledere aanstoot sal gee. Ook in die nuwe Suid-Afrika is die veralgemenende persepsie gevestig dat nie-wittes en veral swartes goed en blankes en veral Afrikaners sleg is. Op hierdie manier dring nie-wittes in Amerika en veral swartes in Suid-Afrika hulle wensbeeld van die geskiedenis aan die blankes op.

“The holidays, public anniversaries, flags, songs, statues, museums, symbols, and heroes that a people shares are fundamental to its identity and its existence as a people. What we are witnessing on the official level of public culture in the attacks on these traditional symbols and their displacement by the symbols of other races is the effective abolition of one people and the gradual creation of another” (168). Dit is aan hierdie soort kultuurmoord wat Max du Preez meedoen as hy skryf dat Cecil Rhodes se standbeeld maar gerus verwyder kan word want hy het nooit van Rhodes gehou nie. Du Preez het nie die visie om te besef dat dit in ‘n reeksaksie teen standbeelde van blankes sou ontaard nie. Insgelyk het Wim de Villiers van die verwydering van die laaste oorblyfsel van wat eens die Verwoerd-gebou was ‘n openbare spektakel gemaak om die ANC en Open Stellenbosch ter wille te wees. Mense soos Du Preez en De Villiers, met hulle Hugenote-vanne en anders as Francis, het nie die insig om te besef dat kultuurmoord die aanloop tot die uitwissing van die blankedom kan wees nie.

“Western movies now routinely define the whites as the villians and the Indians and Mexicans – or, even more fantastically, blacks – as the heroes or martyrs … It is routine also to display almost all criminals – rapists, murderers, robbers – as whites, though the statistical truth, of course is that violent crime in the United States is largely the work of non-whites” (175) al is hulle demografies die minderheid. Francis verwys na Mel Gibson se Lethal Weapon-reeks. “The second installment … depicted white South Africans – today’s Hollywood version of Nazis, no doubt – as masterminding drug smuggling into the United States” (181). Wanneer ek sodanige misleidende uitbeelding aanskou, dink ek: As rolprente en televisieprogramme en -advertensies die werklikheid weerspieël, het lande soos Amerika en Suid-Afrika glad nie ‘n ernstige misdaadprobleem nie.

“While the explicit racial hatred of whites expressed in black-directed films is well known, an increasingly common theme in mainstream television and film is that of the dangers represented by hordes of violent and vicious white supremacists, skinheads, neo-Nazis, paleo-Nazis, and racist terrorists who seem to lurk in every city, behind every storefront, in every small town throughout the country, everywhere, all the time. Recently [1994], in the ABC-TV production of the eight-hour film of Stephan King’s The Stand, a tale of the final struggle at the end of the world between supernatural forces of good and evil, the personification of goodness and of God was an elderly black woman, while the devil was portrayed as a blue-eyed, blond-haired white man, whose evil followers waved the Confederate flag. Even at the end of the world, it seems, Hollywood cannot rid us of white racism” (181).

“Today anti-white themes … provide the background and the context of popular entertainment” (195). “This is a calculated tactic aimed at seizing cultural legitimacy and cultural hegemony and ultimately coercive political power on behalf of non-whites at the expense of whites … It offers a conspirational interpretation of history in which whites are systematically demonized as the enemies of the black race, and a myth of black racial solidarity and supremacy. ‘Afro-racism’ is the ideological and political apparatus by which an explicit race war is prepared against the white race and its civilization, not as part of ‘rage’ nor as a response to ‘injustice’ and ‘neglect’ but, like any war, as part of a concerted strategy to acquire power” (201).

Francis haal die volgende groot waarheid op: “Of course non-whites are by no means the only peddlers of anti-white racism. One of the most remarkable features of our interesting times is the degree to which whites themselves help dig their own racial and civilizational grave” (208). Die nuwe Suid-Afrika is ‘n skandalige toonbeeld hiervan. Verlooptes redeneer dikwels “that race is merely a social invention rather than a fact of nature and argues for the abolition of the concept of race as applied to whites. Racial identity is forbidden for whites but not for non-whites (or at least blacks)” (208), wat op dubbele standaarde neerkom. “Of course the explicit goal is to destroy white civilization by doing away with the symbols and institutions of the collective consciousness that defines the race and is the foundation of the culture” (215).

“We know from the population projections by die US Census Bureau last year [1993] that by the middle of the next century [ie 2050] the present white majority of the United States will have dwindled to a minority in its own country, and given that fact and the increasing legitimization of anti-white racism in the United States, the situation in this country for whites is not going to get any better, to say the least. Of course, the revolution could not have succeeded or gone as far as it has without the active assistance of whites” (250).

Bill Clinton is een van die wittes wat die anti-wit-revolusie in woord en daad aanhelp. Omdat die meerderheid Amerikaners teen 2050 na verwagting nie-wit gaan wees, het Clinton blankes gewaarsku om goed vir nie-wittes te wees anders gaan hulle vorentoe bars. Sy naïewe veronderstelling is dat as blankes bv swartes op die hande dra en hulle oorvergoed, hulle dieselfde teenoor blankes sou doen as hulle politieke beheer kry. Dit is egter dwaas om te veronderstel dat daar wederkerigheid gaan wees. In Suid-Afrika het die nie-wittes en veral die swartes tydens apartheid steen en been oor rassediskriminasie gekla omdat dit oneties en ‘n euwel is. Desnieteenstaande is rassediskriminasie nie in die nuwe Suid-Afrika verbied nie en word dit met oorgawe toegepas, maar hierdie keer ten koste van blankes. Tydens apartheid het nie-blankes geëis dat politiek uit sport gehou moet word. In die nuwe Suid-Afrika is politieke inmenging in sport meer as ooit tevore aan die orde van die dag. Die “apartheidsregering” het tuislande aan etniese groepe gegun maar die ANC-regime gun nie ‘n tuisland aan blankes of Afrikaners nie. Blankes word deur swartes uitgesonder vir verguising en nie vir verering vir alles wat hulle tot stand gebring het nie. Ek kan steeds nie die onoortrefbare dwaasheid glo dat toegelaat is dat alles wat sedert 1652 plaaslik opgebou is grootliks onverdiend in die skoot en beheer van die swartes beland het en dat daar geen greintjie (amptelike) dankbaarheid of selfs blote erkentlikheid uit daardie oord jeens blankes is nie.

Volgens Francis is “the pervasive venom of universalism” (256) die onderliggende euwel. “In the universalist world-view, there is neither history nor race nor even species, neither specific cultures nor particular peoples nor meaningful boundaries. Therefore there are no concrete duties to race, nation, community, family, friend, or neighbor and indeed no distinctions to be drawn between neighbor and stranger, friend and foe, mine and thine, us and them. In the happyland of universalism, we owe as much to the children of Somalia – indeed more – than we do to the hapless citizens of Los Angeles … Even to invoke ‘our’ identity, our interests, our aspirations is to invite accusations of all the ‘isms’ and ‘phobias’ that are deployed to prevent further discussions and to paralyze the formation or the retention of a common consciousness that might at some point swell up into actual resistance to our dispossession (263).

Max du Preez is een van diegene wat van ander mense (eerder as homself) verwag om die onderskeid tussen “ons” en “hulle” uit te wis. Daar is ook Wim de Villiers met sy globale benadering waarvolgens die Universiteit Stellenbosch eerder ‘n Afrika- en wêrelduniversiteit moet wees as een wat aan die groepbelange (soos die tradisies, geskiedenis, kultuur en taal) van Afrikaners reg laat geskied. Francis huldig die teenoorgestelde standpunt:

“What we as whites must do is reassert our identity and our solidarity, and we must do so in explicitly racial terms through the articulation of a racial consciousness as whites” (283).

“The reassertion of our solidarity must be expressed in racial terms for two major reasons. In the first place, the attack upon us defines itself in racial terms and seeks through the delegitimization of race for whites and the legitimization of race for non-whites the dispersion and destruction of the foundation of our solidarity, while at the same time consolidating non-white cohesivemess against whites” (283). “Secondly, we need to assert a specifically racial identity because race is real … I do not suggest that race as a biological reality is by itself sufficient to explain the civilization of European man – if race were sufficient, there would be no problem – but race is necessary for it, and it is likely that biological science in the near future will show even more clearly how necessary racial, biological, and genetic explanations are to understanding social and historical events more fully” (290).

“The civilization that we as whites created in Europe and America could not have developed apart from the genetic endowments of the creating people, nor is there any reason to believe that the civilization can be successfully transmitted to a different people.* If the people or race who created and sustained the civilization of the West should die, then the civilization also will die. A mere cultural consciousness, then, that emphasizes only social and cultural factors as the roots of our civilization is not enough, because a merely cultural consciousness will not by itself conserve the race and people that were necessary for the creation of the culture and who remain necessary for its survival. We need not only to understand the role of race in creating our civilization but also to incorporate that understanding in our defense of our civilization. Until we do so, we can expect only to keep on losing the war we are in” (296).

[* Dink aan hoe woongebiede, skole, universiteite en wat ook al wat blankes opgebou het vir nie-wittes en veral swartes onaanvaarbaar is en opsluit verander/getransformeer moet word om eerder vir hulle as vir blankes te pas.]

Francis kom tot die gevolgtrekking “whites do not act cohesively or think of themselves as a unit, that whites have no racial consciousness … In the United States today, whites exist objectively but do not exist subjectively, and that is in my view the fundamental racial problem they face, the basic reason they (I should say ‘we’) are losing the racial war against us … the spineless abnegation of their own country and culture that is at the root of white male paranoia offers proof of the absence of a subjective existence” (310). “As long as whites continue to avoid and deny their own racial identity, at a time when almost every other racial and ethnic category is rediscovering and asserting its own, whites will have no chance to resist their dispossession and their eventual possible physical destruction” (317).

Blankes wêreldwyd het myns insiens meer om op trots te wees as waaroor hulle skaam hoef te wees. Hulle moet hulle nie laat breinspoel deur nie-wittes wat hulle kritiseer met eensydige voorstellings waarvolgens blankes net sleg is en dat hulle skuldig daaroor moet voel nie. Ek was voorheen (soms) geneig om eerder kultuur- as rasverskille te beklemtoon, maar Francis maak ‘n oortuigende saak daarvoor uit dat blankes in hulle eie belang rasbewus moet word en dat hulle hulle nie moet laat intimideer deur bv swartes wat rasbewustheid by blankes as “rassisme” etiketteer nie. Rasbewustheid kom in groot mate by swartes voor en behoort as teenvoeter ook algemeen by blankes aangetref te word.

Na aanleiding van die invalle van “barbare” in die Romeinse Ryk verwys Francis na “the Roman poet Juvenal’s [60-140 nC] famous line that ‘the Orontes [the main river of ancient Syria] empties its garbage into the Tiber” (942), die rivier by Rome in Italië. Gebeur iets soortgelyks dalk tans in veral Duitsland weens die instroming van immigrante uit die Midde-Ooste en van elders in die Derde Wêreld?

“The perversion of our strengths into weaknesses is exploited against us and our rivals seek victory through our back doors. European Man can survive today only if he begins to recognize that victory through honorable combat is not enough; he must also be prepared to meet the challenges on the level of cultural combat, and the only way he can do so is through recovery of his racial heritage, the roots of who we are and where we come from as a people” (949).

“Jared Taylor noted … ‘There is increasing evidence that personality traits … are under genetic control’ … we now know and are increasingly learning about the role of genetic forces (and therefore race) in shaping personality (and therefore culture)” (962). “Europeans have shown a tendency to neglect their own racial interests and … they find developing their own racial consciousness … difficult. As Jared Taylor noted … every other race tends to think in terms of its own race and group, and ‘Only whites pretend that pluralism and displacement are good things and that measures necessary to ensure group survival may be immoral.’ We tend to think that way because we are naturally prone to transcend subjective and particular interests and to idealize what is objective and universal” (989).

Sedert die jare sestig gee die Amerikaanse regering, anders as voorheen, voorkeur aan immigrante uit die Derde Wêreld; dermate dat deesdae beweer word “America is a ‘nation’ defined by no particular racial or ethnic identity” (1150). Ben Wattenberg het hierdie nuwe realiteit soos volg geformuleer: “America is the ‘first universal nation'” (1150). Bill Clinton noem dit “an embrace of our common humanity” (1164). Hierdie selfverklaarde Amerikaanse etniese en kulturele identiteitloosheid hinder hom nie. Francis skryf: “The idea that America is or has been a universal nation, that it defines itself through the proposition that ‘all men are created equal’,* is a myth. Indeed, it is something less than a myth, it is a mere propaganda line invoked to justify not only mass immigration and the coming racial revolution but also the erosion of nationality itself in globalist free trade and a One World political architecture. It also justifies the total reconstruction and re-definition of the United States as a multi-racial, multi-cultural, and transnational swamp” (1185). Later vra Francis: “If they are born or created equal, do they remain equal?” (1198). [* Die tweede sin van die Amerikaans Onafhanklikheidsverklaring (1776) lui: “We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal …” Francis noem dit “one of the most arcane – and one of the most dangerous – sentences ever written, one of the major blunders of American history” (1205).]

‘n Grondwetkenner word soos volg aangehaal: “Black freedom and equality were, and are, a revolutionary change in the original constitutional system” (1232). Francis skryf: “We are not and never were a ‘universal nation’ … defined by the equality clause of the Declaration” (1329). “A universal nation is … a total rejection of the American past and the national identity as we have always known it. Racial universalism is not simply an adjustment or a ‘reform,’ let alone a continuation of the proper direction of American history, but a revolutionary reconstruction of the American identity” (1336). “Without the common blood that made us a nation in the first place, there will be no American nation” (1383). In Amerika neem die ras- en kulturele revolusie sulke afmetings aan dat daar van die “new America” gepraat word (1798, 2121), wat uiteraard aan die frase “nuwe Suid-Afrika” herinner. Bill Clinton verwelkom die nuwe Amerika en noem hierdie proses “the third great revolution in America” (2114).

“There are three general reasons why a revival of white racial consciousness and identity is needed. In the first place … race deeply affects and shapes cultural life” (2190). “What kind of society and how much civilization a people creates is now clearly known to be related to what kind of race they are, and the decline or disappearance of the white race can be anticipated to impoverish what remains of Western civilization” (2197). “Second, regardless of the role of biologically based racial differences in accounting for behavioral and cultural differences, whites, like any race, should wish to survive and flourish simply for their own sake … whatever their merits or flaws. Even the minimal rationale for racial survival is denied to whites today because of the constant demonization of whites that non-whites and whites themselves heap on them and because of the blindness of whites … to their own racial identity. And third, white racial consciousness is necessary simply as a means of self-protection. White racial identity is an integral component of the historic identity of America as a culture and a nation. The emergence of an explicit racial consciousness among non-whites in a country that remains (so far) majority white and in which whites have constituted the culturally defining and dominant race creates tensions that are already obvious and threaten to become far more dangerous and destabilizing in the future” (2203). Voorheen “white supremacy was able to exist at all only because whites possessed a powerful racial consciousness, and non-whites did not. Today, that situation is reversed – with ominous implications for the dwindling white population” (2250).

Deesdae klink die BLM-frase, “Black Lives Matter,” dikwels op. Plaaslik is ons grusame ervaring dat baie blankes jaarliks in ons stede en dorpe en op ons plase vermoor word, dikwels deur swartes. Het dit nie tyd geword dat ons die BLIK-frase, “Blanke Lewens Is Kosbaar,” tot vervelens toe ophaal nie? Ons weet dit is die waarheid. Waarom word dit nie gesê nie? Dit is myns insiens hoogs onwaarskynlik dat ‘n Afrikaanse koerant weens die sug na politieke korrektheid hom in ‘n hoofartikel positief oor BLIK sou uitlaat. As Max du Preez net lof vir swart bewussyn het, word ruimte graag daaraan afgestaan; selfs aan sy verregaande bewering: “swart landgenote sedert 1994 méér as ons moes aanpas en toegee” (Netwerk24, 13 September). Vir blankes sal Du Preez nie ‘n lansie breek nie. Ewewig is nie in sy aard nie.

Die lengte van hierdie rubriek is sodanig dat ek een van die belangrikste sake wat Francis beredeneer, die moontlikheid van ‘n tuisland vir blankes, nie kon insluit nie. Ek hoop om hierdie kwessie volgende naweek in my rubriek aan die orde te stel.

Leon Lemmer: Gregory Hood se regse perspektief op die Amerikaanse droom

Die afgelope tyd is daar op Praag verskeie kere oor die Alt Right of New Right berig. Dié verskynsel kom al hoe meer in veral Amerika, Brittanje en Europa voor, onder meer as reaksie teen die instroming van immigrante uit die Derde Wêreld. In Amerika het politieke regsheid ‘n verdere hupstoot gekry toe Donald Trump ‘n kandidaat vir die presidentskap geword het. Ook: “Obama’s first [and second] term has been a bonanza for white racial awareness … whites are becoming increasingly impatient with liberal excuses for black dysfunction” (Gregory Hood, bron hier onder, Kindle 1355). Daar vind ‘n “increasing radicalization of American conservatives” plaas (1366). Hierdie regsheid word as ‘n alternatief voorgestel of as nuut aangebied ten einde dit van historiese regsheid, bv dié van die Nazi’s, te onderskei, asook van die soort konserwatisme wat die Amerikaanse Republikeinse Party (die “Grand Old Party” of GOP) kenmerk, bv:

“Insofar as there is an intellectual justification for conservatism, it accepts the American founding as part of a gradual progression towards egalitarianism” (1231).

Die GOP is feitlik uitsluitlik op die steun van blanke kiesers aangewese maar daar is baie faksies sodat die GOP eintlik ‘n “breë kerk” of sambreelparty is. “American conservatives lack a core coherent ideology to motivate them and somehow, at the same time, they deny the concrete realities of race, place, religion, and real nationhood in the name of an abstract proposition nation” (1241). Die afsplintering in die GOP vind na regs plaas, bv die Tea Party, omdat gemeen word dat die GOP in baie opsigte nie duidelik genoeg van die linkser Demokratiese Party onderskei kan word nie. “The idea of championing a restricted franchise, nullifying laws [ Civil Rights Acts, Voting Rights Act], or recognizing identity based on ethnicity and culture is obviously unthinkable. After all, conservatives believe it’s their system” (1268). “The premises of the Left (democracy, equality, anti-racism) aren’t systematically challenged” (1287). “Ultimately, both sides in mainstream American politics are united in defining the country as a cultureless and raceless entity” (741). In Suid-Afrika is daar ‘n soortgelyke eendersheid by die twee grootste politieke partye want daar is eerder ‘n graad- as ‘n aardverskil tussen die ANC en die DA.

Die Amerikaanse alternatiewe of nuwe regses het tydskrifte en webwerwe en uitstekende skrywers soos Samuel Francis, Jared Taylor, Greg Johnson en Kevin MacDonald wat hulle boodskap uitdra. Enersyds is Amerika die oorsprong van baie van die euwels wat na Suid-Afrika oorgewaai het, soos regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging. Andersyds ontluik daar al hoe meer Amerikaanse denkers wat goeie insig openbaar en aan blankes klokhelder kommunikeer wat besig is om te gebeur en wat hulle daaromtrent behoort te doen. Ek wil vandag die naam van Gregory Hood (gebore in 1980) by die pasgenoemde lysie van vier name voeg en doen dit na aanleiding van sy eerste boek, Waking up from the American dream (San Francisco: Counter-Currents Publishing, 2016, 145p; Amazon Kindle $5,69).

Hood is oortuig dat regs reg is en formuleer sy standpunt in taal wat ‘n wonderlike seggingskrag het. Let vervolgens deurgaans op vir ooreenkomste tussen die huidige Amerika en die nuwe Suid-Afrika. “Perhaps the closest parallel to the American situation is the timely example of South Africa” (551). “Once you go black, your country doesn’t come back” (1532). Die afgelope twee dekades kon waargeneem word hoe Suid-Afrika omgedop en heel moontlik vir altyd haas onherkenbaar opgedonder word. Die outeur blyk goed bekend met ons plaaslike omstandighede te wees. “Most conservatives considered Mandela a terrorist” (2023).

Nie-verloopte Afrikaners kan hulle nie met die nuwe Suid-Afrika vereenselwig nie. Insgelyks dink Hood dat Amerikaanse blankes vreemdelinge in hulle vaderland geword het. “I’ve always loved my country … it … isn’t mine anymore” (152). Dit is om ‘t ewe of die Demokratiese Party of die Republikeinse Party aan die bewind is omdat die land in elk geval nie volgens die wense van die meerderheid blanke kiesers regeer word nie. Byvoorbeeld, “repeated studies show that voters are unwilling to support social welfare programs if they are perceived as supporting foreign groups” (1079). “The vote is an all but meaningless privilege, for, even if votes are counted, elections lead to results exactly opposed to what voters say they supported” (2166). In Suid-Afrika is die grondwetlike opset sodanig dat die blanke stem in die uiterste mate gemarginaliseer is en gevolglik ignoreerbaar min invloed uitoefen.

Die outeur verskaf ‘n outobiografiese inleiding, wat met hierdie aanhaling begin: “My father … had it better. He had his people. They had their standards. They had pride” (121). Hood noem homself “a White Nationalist” (144) wat dit onmoontlik vind om ‘n nuwe identiteit gegrond in “social justice” te ontwikkel (152). “After all, what better phrase can be used to justify White Nationalism than ‘for ourselves and our posterity’?” (594). Hy skryf:

“The great imperative of our time is for the white European population within the United States to secure its existence by creating a homeland independent of the present American system” (144). “I want a normal job and a normal life in a homeland for my people ” (163). “American life can still be prosperous, orderly, and enjoyable, but there’s something deeply wrong and sick beneath the surface” (171). “Today, the entire national and international power structure, political system, and moral code is built around suppressing white identity and European Identitarian politics” (163). “While ideologically, words like hierarchy or greatness are closer to the essence of the North American New Right, the word identity is the most relevant” (524).

In die Amerikaanse samelewing is daar dinge waaroor Hood verontwaardig is.

“That our media celebrates people who can’t decide what sex – or even species – they are.* That the smartest people in our society frantically promote an ideology that dredges up the worst within us – weakness, decadence, and an ironic condescension towards past accomplishments. That our entire society seems to be built upon deliberately destroying everything we inherited … Were men always judged not by what they did, but whether they were ‘racist’? … I felt something deeply important had been stolen from me” (180). [* “The latest frontier is the rebellion against gender identification, as progressives who refuse to say they are men or women seek to trump Nature, the ultimate Fascist” (2186).]

“At a certain point, the story of America – and the story of humanity – stopped being about the warriors, the pioneers, and the creators. Instead, it became a story about the victims, the people who built nothing but now had a right to the things other people had made. Our morality demanded it. The nation and the world we lived in had been created, and now all that was left was to point out inequalities and distribute resources accordingly” (196). Dit gaan om “the destruction of ideals, the promotion of ‘equality’, the abolition of ‘racism’ or ‘hierarchy'” (205). In Suid-Afrika het die groot geeste wat in die voor-De Klerk-era in beheer van die land was en diesulkes wat die leiding in die samelewing geneem het plek vir mikrogeeste gemaak. Só word ‘n land nie verbeter nie.

Soos in die nuwe Suid-Afrika waar verpligte indoktrinasiekursusse aan meer as een universiteit ingestel is, noem Hood die Amerikaanse universiteit “an ideological training camp … There was nothing, literally nothing, which could not be deconstructed … Statues on campus had to be torn down or buildings renamed” (205). “American higher education is just a very expensive exercise in ideological misdirection” (213). Ook in Amerika word die blanke studente deur nie-wittes verswelg. Volgens Hood is daar nie sprake dat almal gelyk en eenders kan wees nie. “All men are not created equal” (285). Amerikaanse blankes “have more in common with our racial kinsmen in England, Germany, the Netherlands, and the other nations of the Occident than with our non-white ‘fellow Americans’. Our Republic is no longer a melting pot, but a trash can. America today is simply enforced mediocrity” (293). Hood verwys na “this failed experiment we call the United States” (1366). Nie-wittes “really aren’t like us – and, absent a white majority, the cultural norms and institutions Americans take for granted simply wil not exist” (231). In Suid-Afrika neem dit die vorm aan van die transformasie van skole, universiteite en eintlik die hele samelewing met ‘n prominente neiging tot vernietiging.

Dinge soos hierdie het in Hood se gemoed veranderings veroorsaak. “I awakened to my racial identity. I understood that everything I valued – and everything worth preserving in a declining world – was ultimately dependent on the European-American population” (231). Met “emotional blackmail” word gepoog om blankes te ontmoedig om standpunt in te neem. “All that is best is systematically sacrificed in the service of what is worst” (293). Hy wil ‘n nuwe naam vir blanke Amerikaners hê. “We are not ‘Americans’ … We are Europeans, whites who have conquered the North American wilderness and are prepared to claim our birthright of a nation where we are free to be ourselves … We want a homeland – and we mean to have it. That which was best about America is still ours. But we don’t need this failed experiment anymore. We can be something better” (301). “We need the courage to break with pleasant illusions. Our nation is of blood, not of paper. We need to wake up to our own dispossession, and the forces that made it possible. And we need to create a homeland in order to take back our own souls from a culture that has become a poison” (310). “If white advocates are to triumph, we have to become the popular opposition to the ruling system” (1432).

Die tweede hoofstuk handel oor die Amerikaanse droom wat oorspronklik behels het dat geleenthede aan almal gebied behoort te word (340). Aan die begin van die Amerikaanse geskiedenis is daar in hierdie opsig egter net aan blanke Amerikaners gedink. Soos Jared Taylor dit stel: “The Founding Fathers took for granted that ‘only people of European stock could maintain a society in which they would wish to live'” (661). “The United States of America was built by and for the white race” (1304). Hierdie samelewing het egter ontaard in bv “multiculturalism, anti-racism, and diversity” (319). Daarom word van die Amerikaanse droom gesê: “You have to be asleep to believe it” (340).

Let op hoe dinge skeefgetrek word. “George Washington no longer has a holiday in the country he bequeathed – that honor is reserved for Martin Luther King, Jr. The Father of His Country is remembered as a slave-owner, if at all, by non-European Americans” (481). Met verwysing na Barack Obama skryf Hood: “The presidency is now an affirmative action job” (567). “We have the challenge of breaking away the core population from the state they created” (567). Soos vir Afrikanertuislanders is daar vir Amerikaanse geesgenote ‘n uitdaging: “The primary strategic challenge … is breaking European Americans’ emotional attachment to the state” (602). “We have to tell them that equality is the path to a meaningless life” (575).

Hood wil uit die kokon van die huidige Amerika ontsnap, “the current embarrassment we call a country” (1038). “It is precisely those who contribute least to the country who are most actively rewarded. Therefore, why sacrifice for those who hate you?” (602). Wat word ‘n Amerikaanse skoolkind geleer? “He is being taught that white people are uniquely evil, that he is the recipient of unearned ‘privilege’ because he was born, and that to be a moral person, he has to turn his back on his ancestors” (1543). “European Americans need to fight for identity. They need to fight for a homeland. They need to fight for their very existence and survival” (610). “The American Dream is over – and it has to be replaced with the waking vision of the White Republic” (628).

In ‘n latere hoofstuk skryf Hood (en dit herinner my aan die nuwe Suid-Afrika): “The state is most responsive to those constituencies that offer the least to the national community. Slowly democracy transforms into kakistocracy – rule by the worst. A welfare-dependent minority that votes as part of a bloc is an important part of a politician’s winning coalition … those who receive the most from the state seem to be those who contribute the least to the common good” (701). “‘Equality’ is being taken to its logical conclusion – and all you can ever hope for is serving the people who hate you … you are a slave, and the people who hate you rule you” (1635). “Whites … subsidize people who hate them” (2362). “Instead of an economy that subsidizes the worst in people, we could have had something which promotes the best” (999).

Na die Tweede Wêreldoorlog, tydens die Koue Oorlog met die Sowjetunie, maak Amerika “racial egalitarianism a strategic necessity and established it as an American moral principle” (951). Dit gee in die jare sestig aanleiding tot die Amerikaanse swartes se burgerregtebeweging, gevolg deur ander minderheidsregtebewegings. “Ironically, it is the United States that has emerged as the great champion of cultural Marxism even as post-Cold War Russia moves in a more conservative direction, raising the question for the American Right whether they [the Americans] actually lost the Cold War” (951). In Sirië “the United States is committed to preventing the rise of a truly European Europe” omdat hy kant ten gunste van die Moslems in Kosovo gekies het. Die Amerikaanse bevelvoerder, Wesley Clark, het gesê: “There is no place in modern Europe for ethnically pure states. That’s a 19th-century idea and we are trying to transition into the 21st century, and we are going to do it with multi-ethnic states” (960). Die keuse wat Amerika aan Europa gestel het is “being either a soulless museum or a conquered province of the Dar al-Islam” (969).

“Race is superior to any other foundational principle, including religion, ideology, or economics, as the basis of a society. A sophisticated understanding of race is in and of itself sufficient to ensure the survival and perpetuation of a society … At the most basic level, the physical existence of the people has to be guaranteed … Economic recession, military occupation, disease, and political repression can pass with time – all are temporary if the folk remains intact” (1038). Vir die “white advocacy movement” (1661) “the overall strategic objective of political activity is to make race the defining difference between various political, cultural, and social groups, as a precursor to the formation of an ethnostate, the great dream of the White Republic” (1680). Selfs die uiters linkse Noam Chomsky erken: “Race is in fact a human characteristic – there’s no reason why it should be a negative characteristic” (2107). “We know that people are mentally healthier in ethnically homogeneous societies. We know diversity destroys social trust” (1050). “In multiracial societies, you don’t vote in accordance with your economic interests and social interests, you vote in accordance with race and religion” (1079). “It doesn’t matter if black unemployment is skyrocketing and their communities are devastated – they vote black. It doesn’t matter if Nevada has the worst economy in the country – they vote Hispanic” (1532). Hood begeer: “Our people first – Eigen Volk Eerst as the Vlaams Belang says” (1145).

Selde het ek ‘n oortuigender pleidooi gelees as Hood se hoofstuk: “A White Nationalist memo to white male Republicans.” Ek wens die teks kon in sy geheel op Praag herpubliseer word. Ek stip vervolgens enkele waarhede aan wat Hood daarin en in ander hoofstukke opper.

● “A successful black President will restructure the entire country along anti-white lines” (1343). “Take a good, hard look at those Obama victory rallies. They are celebrating your dispossession, your displacement from the country your ancestors built … Even the President of the United States said: ‘Voting is the best revenge’. Revenge for what? … It’s revenge for ‘racism’ … It’s vengeance against the America that once was … Obama is President … and was re-elected because, not in spite of the fact that he despises everything America was” (1509).

● “As a white American, you are a second-class citizen in jobs, education, and government benefits” (1616). “The end of responsibility is really the end of citizenship. Back when America was a real country, citizenship was a duty owed to the larger society” (2156). “Today, citizenship is a burden, offering punishment and censure rather than full participation in political life. The founding stock of the country is actively discriminated against in jobs, education, and financial aid, and is utterly cut off from meaningful political participation in many of the nation’s largest cities on account of our race. Meanwhile, immigrants and their advocates protest that they are ‘second-class citizens’ when in actuality they are not citizens at all. As recipients of free medical care, tax exemptions, state-sponsored ethnic solidarity, and a vast system of patronage and welfare set up for their benefit, those who are not part of the political community are more assiduously courted than actual Americans” (2166).

● “American nationalism is far more appealing to European Americans than White Nationalism. ‘Whiteness’ is a foreign idea* to many whites” (2487), asof hulle geen “legitimate group interests” het nie. “In contrast, other groups (including Jews) do have legitimate group interests” (2529). “But we are now in a position where whites are being forcibly enrolled in what is a state church with no salvation. To be white is to be racist, full stop … many whites … will simply stop calling themselves white and suddenly rediscover whatever miniscule non-white heritage they have. Many Hispanics who would have been considered ‘white’ in years past now aggressively demand their membership as part of an ‘oppressed’ group, and other ‘minorities’ are eager to follow suit. Even Asians say they’re oppressed now. But there still need to be some white men left to pay the bills” (2487).

Wat opval is dat wanneer nie-wittes groepverwantskap (bv ras) ophaal ter eie bevoordeling dit by voorkeur “solidariteit” genoem word. Wanneer wittes dieselfde doen, dikwels bloot ter selfverdediging en om die behoud van hulle groep (soos Hood doen), word dit as “rassisme” geëtiketteer. Daarteenoor word blatante rassediskriminasie deesdae eufemisties “regstelling” of “transformasie” genoem.

[* Anders as by swartes beroep wittes hulle tradisioneel nie op hulle blankheid nie en deesdae slegs ter beskerming van hulle belange, insluitende hulle voortbestaan. Dit kan daarop dui dat wittes (van nature) nie rassisties is nie, dat hulle om historiese of ander redes stille vertroue in die aard van hulle etnisiteit het. In die praktyk word dikwels die teenoorgestelde beweer, dus dat wittes van nature rassisties is en swartes nie rassisties is of kan wees nie.]

In regse geledere is daar glo (feitlik) noodwendig verdeeldheid. “White Nationalists are … incredibly divided when it comes to political action – the price of being independent thinkers against the egalitarian ideology of the regime” (1343). Dit is ‘n (twyfelagtige) argument wat dikwels ter verduideliking en selfs as regverdiging van regse verdeeldheid gebruik word.

In iedere Amerikaanse verkiesing is vuurwapenbesit ‘n omstrede kwessie. “The current debate has been refreshingly frank about the use of firearms by whites to defend against non-white crime. The Left simply charges that whites have a duty to die as a form of penance for past sins against egalitarianism” (2156). “The entire network of human rights, constitutional guarantees, and all the rest are a way for the state to criminalize attempts at self-protection” (2215). Wat reeds gebeur is “robbers suing homeowners for attacking them” (2215).

Die laaste hoofstuk handel oor Donald Trump en is geskryf voordat hy as die Republikeinse Party se presidentskandidaat benoem is. Sedert Trump met sy presidentsverkiesingsveldtog begin het “things will never be the same for the American Right” (105). “Trump has undoubtedly fueled the rise of the Alt Right … It’s not that Trump is ‘pro-white’; it’s that he’s not anti-white, which makes him far Right in the current political context … what he would lead to [could be] a legitimate, nationalist American Right” (2487). Aan die ander kant “the anti-white identity politics of the Left will be accelerated under a Trump presidency” (2505). Hy wil Amerika weer “strong and great” maak (2446; ook 2505). “Without explicit white identity politics to safeguard the core population, America can never be great again, let alone greater than it has ever been, as Trump promises” (2514).

Hood dink dit is onwaarskynlik dat Trump tot president verkies sal word (2476, 2514) maar “the Great Wall of Trump would be a glorious symbol of our national will to survive. Unfortunately, unless we repatriate post-1965 non-white immigrants, legal and illegal, the demographic damage is already done” (2476). “The only future for the American Right is identity politics” (2514). As Trump president word, sal dit “the USA a longer lease on life” gee (2514) maar “it’s only a temporary reprieve for the United States and for European Americans” (2538). Die wenslikheid van ‘n etniese nasiestaat vir blankes sal nie minder word nie. As Trump verloor, sal dit na verwagting die einde van sowel konserwatisme (2514) as “Americanism” wees (2521).

Karel Schoeman het ‘n boek, Die laaste Afrikaanse boek (2002), geskryf. Hermann Giliomee het ‘n boek, Die laaste Afrikanerleiers (2012), gepubliseer. Dan Sleigh het ‘n boek, 1795 (2016), oor “die laaste goeie man” geskryf. Dit lyk asof ons die eindtye betree het, want Hood verwys na Trump as “the last American because he’s the last politician who will ever appeal to the core American population, in the name of the old American order, through the old democratic means … Trump is already a transformational figure. He reveals the System is incapable of saving itself, and European Americans should plan for what comes next” (2547).

“What are whites in the American system? Everything in terms of the core culture, the source of political power, and the fount of political legitimacy (as they created the state). But what are they in the political and social order explicitly? Nothing. What is our job? To make them something … Culturally and historically, whites will never surrender their sense of ownership of the United States, whatever regime rules it” (2538).

Vir my persoonlik is daar drie dinge in Hood se boek wat verrassend ooreenstem met wat ek voorheen geskryf het. Eerstens noem hy die openlike misbruik van die maatskaplike stelsel ook parasitering (1448). Tweedens gebruik hy die term “castrati” (1277, 2285). Ek het dieselfde term gebruik vir die ontmagtiging van Afrikaners en Afrikaans (Praag 1.09.2013 en 8.09.2013). Derdens skryf Hood oor Amerika: “There’s no nation. Instead, there’s a collection of individuals” (2400). Ek het al meermale genoem dat daar nie ‘n Suid-Afrikaanse nasie is nie; net ‘n bevolking waarvan miljoene nie eens Suid-Afrikaanse burgers is nie. Desnieteenstaande beweer die ANC op grond van die 1955-Vryheidsmanifes dat Suid-Afrika aan al sy inwoners behoort.

Hood bepleit blanke nasionalisme wat hopelik uiteindelik neerslag in ‘n blanke staat gegrond op ras (of etnisiteit) sal vind. Hy verhef eerder ras as kultuur tot norm, moontlik omdat eersgenoemde konkreter en dalk makliker bepaalbaar is. ‘n Belangrike insig is dat hy blanke Amerikaners die (gesonde) kernbevolkingsgroep noem; daardie mense wat Amerika die suksesvolste en voorspoedigste land ooit gemaak het. Dit is maklik om te begryp waarom hy verontwaardig is omdat hierdie waardevolle mense geminag en vertrap word en hy voorstelle doen om die situasie te beredder. Aan sy opregtheid twyfel ek nie.

Hy sal egter kwalik vry bly van die ongegronde, wilde maar gewilde beskuldiging van rassisme. Diegene wat tot ‘n suksesvolle, presterende groep behoort sou uiteraard geneig wees om hulle groepverwantskap, bv ras, voorop te stel. Insgelyks sou diegene wat tot ‘n groep behoort wat met negatiewe kenmerke geassosieer word, poog om die viering van groepverwantskap vir ander groepe taboe te maak. In die praktyk word gevind dat swartes hulle rasgroep met bv “Black is beautiful” propageer. Wat Hood wil hê, is dat blankes as teenvoeter ook rasbewus moet wees en hulle ras moet vier, bv met “Wit is bakgat”; des te meer omdat blankes dwarsoor die wêreld oorvloedig rede daartoe het. Hy verlang dat blankes dieselfde mate van ras- of stambewustheid as swartes moet hê. Hy bepleit nie rassisme of rassehaat nie.

Leon Lemmer: ‘Ons Japie’ en Anna Barry as nie-verloopte Afrikaners

Ons Japie: Die Boereoorlogdagboek van Anna Barry (Pretoria: Protea Boekhuis, 2016, 200p, R220), is onlangs hergepubliseer. Hierdie keer met ‘n voor- en nawoord deur Ena Jansen. Die oorspronklike uitgawe, Ons Japie: Dagboek gehou gedurende die Driejarige Oorlog, is in 1960 deur Afrikaanse Pers-Boekhandel uitgegee. Die onderwerp is die Anglo-Boereoorlog (ABO, 1899-1902) soos weerspieël in Barry se dagboek. Nadat opsigtelike gebreke uitgewys is, gee ek oorsigtelik die inhoud van die dagboek weer, bespreek daarna Jansen se voor- en nawoord, gevolg deur besinning oor die huidige relevansie van die boek.

Opsigtelike gebreke

Die boek is mooi uitgegee, maar nie sonder tekortkominge nie. In die redakteursnota word die termyn van die dagboek as “1899-1902” aangegee (p 6; ook op 25), terwyl die inskrywings van 1899 tot 1903 strek. In die tweede sin van hierdie nota staan polities korrek: “Raspejoratiewe in die teks is ‘n weerspieëling van die destydse samelewing en is daarom nie vir hierdie uitgawe gewysig nie” (6). Dit is egter moontlik dat daar in hierdie opsig wél veranderings aangebring is, bv “naturelle” (99, 131, 135). Jansen se taalgebruik hinder soms, bv die onnodige invoeging van “vir” (7, 8) en “weer” (15, 18, 19, 31). Twee keer kom “hendsoppers” (13, 21) voor, andersins “hensoppers”. Waarom “inskripsies” (11, 176) pleks van “inskrywings”? Waarom “munisipaliteitsgebou” (177) pleks van “munisipale kantore”? (191). Nêrens word die betekenis van die afkorting NALN (7, 178) vir die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum in Bloemfontein aangegee nie. Daar is ‘n nederlandisme soos “aangekaart” (9). Onnodige Engelse woorde word gebruik: “issue” (10) en “displacement” (29). Jansen gebruik die woord “moment” (10, 11, 21, 23, 29) terwyl ek liewer van “tydstip” sou praat. Waarom “verbolgenheid” (15) eerder as “woede”?

As die datums wat Jansen aangee, vergelyk word met die dagboek is daar talle foute, bv. soms onderskei sy nie tussen die datum van ‘n dagboekinskrywing en die datum van ‘n gebeurtenis nie: “3 Januarie”, twee keer (p 11, moet 13 Januarie wees, p 23, 167); “15 April” (p 14, moet 9 April wees, p 54); “23 Januarie” (p 14, moet 13 Januarie wees, p 15, 91); “20 November” (p 15, moet 21 November wees, p 84); “10 September” (p 22, moet 13 September wees, p 118); “23 Junie” (p 176, moet 20 Junie wees, p 19, 148); “1987” (p 183, moet seker 1989 wees, p 199). Daar is onnodige herhaling in Jansen se teks. Dit lyk asof die teks haastig en slordig na aanleiding van haar vorige publikasies saamgeflans en ietwat van ‘n kraaines is en daar nie afdoende redaksionele afronding was nie. Daar is tik-, druk- en taalfoute: “Bornmann” (13) pleks van Bornman; “rondttrek” (16); “plaas” (31) pleks van “plase”; “vrouelaar” (105) pleks van “vrouelaer”; “dit” (115) pleks van “die”; “doostil” (116) pleks van “doodstil”; “ons aan” (117) pleks van “ons word aan”; “was was” (124); “onder andere” (178) pleks van “onder meer”; “besluit” (184) pleks van “sluit”; “publieklik” (189) pleks van “openlik”. Een van die voorname van een van die Barry-susters word weergegee as Catharina en die ander een s’n as Catherina (10), wat dalk op nog ‘n fout dui. Die titel van Emily Hobhouse se 1927-boek word verskillend op bladsy 31 en 198 weergegee. In die bibliografie moet “Grundlingh … 1996” voor “Gundlingh … 2002” (198) gelys word; ook “Schoeman … 1987” voor “Schoeman … 1989” (199). Verkeerdelik word die inskrywing “Schoeman … 1980” herhaal (199).

In die dagboek is daar ook taalfoute, bv “tydtafels” (53) pleks van tydroosters; “afkeur in” (69) pleks van “afkeer van”; “as volg” (77) pleks van “soos volg”.

Anna Barry se dagboekinskrywings

Anna Reitz (1884-1964) was die oudste dogter van Thomas en Johanna (gebore De Villiers) Barry. Hulle oudste en enigste seun is die “Ons Japie” (1883-1900) waarna in die boektitel verwys word. Met die uitbreek van die ABO het hulle op die plaas Abrikooskop vyftien kilometers noord van Ficksburg en digby die Basoetolandgrens gewoon. Thomas was aanvanklik ‘n veldkornet in die ABO, is in Mei 1900 gewond en het later moedeloos geword, die eed van neutraliteit afgelê en daarmee ‘n hensopper geword. Hy is in Augustus 1900 terug plaas toe waar hy en sy gesin voortgegaan het om die vegtende Boere te ondersteun deur bv kos aan hulle te voorsien. Die Britte het dit as ‘n verbreking van Thomas se neutraliteitsbelofte vertolk.

Thomas is gevange geneem en is verplig om in September 1900 in Basoetoland te gaan woon. Hy het spoedig begin twyfel of hy ooit die eed van neutraliteit moes afgelê het (80). Sy gesin het hom later na Basoetoland gevolg omdat hulle plaas in September 1901 deur die Britte gewoes is. Na die vredesluiting op 31 Mei 1902 is hulle in Junie 1902 terug na Abrikooskop. Thomas het hierna alles in sy vermoë gedoen om sy medeburgers in hulle na-oorlogse ellende by te staan.

Japie het as 17-jarige entoesiasties aan die ABO deelgeneem en graag dapper in die voorste linie geveg. Hy is in April 1900 gewond maar het so gou moontlik terug na die gevegsfront gegaan. “Al is daar ook nog vier burgers in die veld oor, wil ek een van hulle wees” (64). Japie is deur een van sy ooms, Paul de Villiers, sy ma se broer, aan wie se sorg hy as minderjarige deur sy pa toevertrou is, verplig om in Augustus 1900 saam met ander Boere oor te gee. “Japie … wou nie oorgee nie, maar ek [Paul de Villiers] het hom belet om saam met Generaal Paul Roux deur die berge te ontsnap en het van hom geëis dat hy sy belofte van gehoorsaamheid aan my gestand doen” (76). Paul de Villiers het soos Thomas Barry tydelik in Basoetoland gaan woon.

Japie is as krygsgevangene na Ceylon verban. Daar het hy op 23 Desember 1900 aan ingewandskoors gesterf. Anna se dagboekinskrywing op 24 Desember 1900 lui: “Moeder het ons vannag wakker gemaak, want sy het ‘n afskuwelike droom gehad, waarin sy Japie op ‘n lyksbaar gesien het” (88). Dié doodsberig het hulle egter eers op 13 Januarie 1901 ontvang. Dit is duidelik dat eerder Japie as Thomas in die gesin as die held beskou is. Volgens Anna het sy die dagboek in ‘n leesbare vorm oorgeskryf “sodat ons familie dit as ‘n nagedagtenis aan my broer [Japie] kon hê” (40). Jansen skryf: “Japie is die enigste helder baken in Anna se onheroïese familiegeskiedenis” (14), onder meer omdat daar ook ander hensoppers in hulle nabye familie was, hoewel een van die ooms, Jan de Villiers, Johanna se broer, wat die eed van neutraliteit afgelê het dit later verbreek en voortgeveg het (109).

Oor Japie se Afrikanerskap kan daar geen twyfel wees nie. Sy ideaal was om by Danie Theron se spioenkorps aan te sluit (60). Na sy teensinnige oorgawe skryf Anna: “Ons weet hoe ongelukkig hy is want al sy drome om verkenner te word, is verydel” (74). Oor die Barry-gesin skryf Anna in Oktober 1899, dus aan die begin van die ABO: “Ons het almal besluit om alles in ons vermoë vir ons land en volk te doen” (45). Kort nadat Thomas die eed van neutraliteit afgelê het, skryf Anna in Augustus 1900: “Vader vertel dat daar van ons boervrouens is wat brood, beskuit, botter en eiers aan die Engelse troepe verkoop. Vir ons is dit onbegryplik, want hulle verskaf mos daardeur kos aan die vyand!” (74).

Omdat Jansen in haar kommentaar poog om die Afrikanerskap van Johanna en Anna verdag te maak, soos ek hier onder aantoon, word die teenoorgestelde vervolgens met aanhalings aangetoon. Anna se vertolking is dat haar ma, Johanna, as “Boereheldin uit die verhaal [van haar dagboek en die ABO] te voorskyn … tree” (40). Anna skryf: “Met hierdie wrede stryd lê die fleur van ons nasie al in hulle grafte, en die vraag is: word hierdie kosbare lewens verniet opgeoffer? Moeder is vol vertroue. Sy sê ons veg vir ons onafhanklikheid” (99).

Ter onderskrywing van Anna se Afrikanerskap: “Ons saak is reg; ons veg vir ons vryheid en ons volksbestaan” (66). “Die Engelse wil ons nasie uitdelg” (94). “Hulle beleid is om ons as ‘n nasie uit te roei” (97). Anna hoor “dat die Engelse die konsentrasiekampe ‘refugee’ of vlugtelingkampe noem. Daardeur wil hulle voorgee dat die vrouens by hulle kom veiligheid soek het, ipv die waarheid, dat hulle die vrouens met geweld van die plase weggevoer het” (103). Die konsentrasiekampe “sal altyd ‘n skandvlek op die naam van die Engelse nasie bly” (132). Na die vredesluiting skryf Anna: “Dit is vir ons vernederend om ‘n pas te dra, maar ons is nou onderdane van die Britse Ryk” (145; ook 155, 165).

Hensopperskap gaan eintlik in teen die grein van die Barrys. “Ons het ‘hensopper’ … verag toe ons hulle eers [voorheen] teengekom het” (109). Al is haar pa ‘n hensopper skryf Anna dat “ons getroue Afrikaners is” (112). “Hermaans Theron was gister hier en volgens hom noem die burgers Vader ‘n ‘hensopper’ en ons Engelsgesind. Dit is ‘n skok en dit maak ons baie seer” (84). “Ons voel nou selfs verlate en verstote deur ons eie mense” (85). Anna beklemtoon dat haar vader die eed van neutraliteit afgelê het, dus dat hy onderneem het om nie voort te veg nie, en nie die eed van getrouheid aan die Britse kroon gesweer het nie (84). Laasgenoemde is wat die verraaiers of joiners gedoen het wat saam met die Britte teen die Boere geveg het.

By die hensoppers bemerk Anna graadverskille. Thomas en Japie het geveg en die Barrys het in dié proses groot verliese gely. “Die oorlog het ons van soveel beroof, wat ons nooit sal terugkry nie” (131), insluitende hulle geliefde Japie. Anna kontrasteer hulle hensopperlot met dié van die De la Harpe wat nooit aan die oorlog deelgeneem het nie en aan die begin van die ABO na Basoetoland verkas het en dus nie lewens- en materiële verliese gely het nie. Die Barrys en De la Harpe “verskil hemelsbreed in ons opvattings tov die oorlog en ons onafhanklikheid” (133). “Dit is wonderbaarlik hoe ons burgers nog in die verwoeste land weerstand bied en staande bly” (140).

Vir die joiners is daar net veragting. Anna vertel hoe die Britte een van haar ma se broers, Paul de Villiers, hierby wou betrek. “Dit is ‘n belediging want dink hulle dat enige ordentlike Afrikaner die wapens teen sy eie mense sal opneem!” (128). ‘n Offisierskap onder die joiner Piet de Wet is vir Paul aangebied. “Hy het dit beslis geweier en ek dink dit is voorwaar beledigend dat hulle kon aanvaar dat hy hom tot so ‘n lae daad sou leen” (143). “Dit is vir ons vreeslik dat burgers teen hulle eie mense wil veg” (130). Kommandant SG Vilonel het later as een van die berugste joiners ontpop “wat teen ons eie mense veg. Dit is ongelooflik en skandelik” (136). ‘n Ierse parlementslid het gesê “dat hy Vilonel as ‘n lae verraaier beskou. Ek is nie verwonderd dat Vilonel selfs die veragting van die buitewêreld op hom gehaal het nie” (142).

Ena Jansen se vertolking

Ena Jansen is ‘n predikantsdogter wat in Afrikaans skoolgegaan en daarna aan die Universiteit Stellenbosch studeer het. Sy noem haarself ‘n linkse student; só links dat sy tydens die blanke politieke bewind nie haar voete by die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl wou sit nie (LitNet 26.08.2015). Van 1974 tot 1984 het sy in Nederland studeer maar eers in 1992 ‘n doktorsgraad aan die Universiteit van die Witwatersrand verwerf.

In 2003 het sy haar intreerede as hoogleraar in Amsterdam gelewer. Dáár gaan dit vir haar nie bloot om Afrikaanse letterkunde nie, maar om Suid-Afrikaanse literatuur, waarin daar uiteraard meer ruimte vir die uitlewing van haar politieke oorverligtheid gebied word. Verlede jaar het sy ‘n boek oor Suid-Afrikaanse stedelike huiswerkers gepubliseer. Jansen is klaarblyklik militant feministies en het boonop ‘n vrou van Indonesiese herkoms, Pamela Pattynama (195), as lewensmaat. Sedert die aanbreek van die nuwe Suid-Afrika het Jansen haar huis in Melville verkoop (LitNet 13.05.2015), wat seker daarop dui dat sy vorentoe eerder in die buiteland as in die ANC-utopie wil woon. Jansen sou myns insiens geen behae daarin hê om op nie-verloopte Afrikanerskap aanspraak te maak nie.

Dit behoort nou duidelik(er) te wees waarom Jansen woorde soos “ons” en “nasie” graag tussen aanhalingstekens plaas (11); ook “Afrikaner-‘volk'” en “nasie” (20), “sogenaamde ‘swart gevaar'” (181, ook 182), “rasseprobleem” (182), “‘eie’ groepe” (190). Sy skryf van “wapenneerlêers (die sogenaamde ‘hendsoppers’)” en van “Britse dryfkragte en opruimingsoperasies” (17); nie van Britse plundertogte en sy beleid van verskroeide aarde nie. Let op die gebruik van aanhalingstekens in hierdie sin van Jansen: “In vergelyking met soveel ‘volksmoeders’ wat in die meeste Boere-oorloggeskrifte na vore kom as martelaarsfigure wat ‘bittere lydingskelke’ geledig het, is dit duidelik dat Anna Barry met moeite ‘n helderol vir haar moeder bymekaar kan skraap” (26). Nêrens laat Jansen deurskemer dat sy persoonlik simpatie het met die Boere of Afrikaners nie.

Ten spyte van haar feminisme het sy selfs nie simpatie met Afrikanervroue in die ABO nie; eerder die teenoorgestelde: “Die illusie van ‘n kollektiewe martelaarsgeskiedenis vir alle Afrikanervroue is gevoed deur … ‘n voorgeskrewe stramien” (31). Myns insiens slaan daar hier erge vyandigheid deur. Daar is weinig aanduiding dat die feminis Jansen simpatie met die lyding van Boervroue in bv die konsentrasiekampe het. Sy verwys na “die status van lyding wat aan Boerevroue toegeken is wat konkreet gekonsolideer is in die Vrouemonument” (21). ‘n Afrikanerlojalis sou die laasgenoemde sin anders verwoord het. Is die Vrouemonument nog ‘n Afrikanermonument waarin Jansen geen erg het nie? En die Voortrekkermonument? Jansen skryf bv “van die dominante vertoog van helde- en martelaarsverhale uit die Anglo-Boereoorlog” (189). Jansen erken openlik haar “agterdog oor die blinde lojaliteit aan groepe” (190).

In 1960 (“die ‘laertrek’-jaar” volgens Jansen – 188) bedank CR Swart (“die ruimdenkende oud-OB-er” volgens Jansen – 188), toe die staatspresident, vir Anna na die ontvangs van ‘n gedrukte eksemplaar van haar dagboek. Hy skryf soos volg: “Dit is baie goed dat u die oorlogsdagboek op die wyse vir ons volk beskikbaar gemaak het” (187). Dít is hoogs onskuldige geskrewe woorde, maar die verwysing na “ons volk” het blykbaar argwaan by Jansen gewek, want sy skryf dat Swart hierdie woorde “spreek” (187). Jansen poog om haar verwronge polities linkse beeld van Anna verder uit te bou deur tot die gevolgtrekking te kom dat Anna met die publikasie van haar dagboek “self nie doelbewus die algemene Afrikaanse publiek se guns gesoek het nie” (189). Die dagboekpublisering kwalifiseer dus blykbaar nie as “eerherstel” (29, 179 – kyk hier onder) nie. In die “Woord vooraf” wat Trudie Kestell, dogter van die bittereinder, John Daniel Kestell (1854-1941), op versoek van Anna geskryf het, bespeur Jansen “‘n naïewe toon” (25), dat “haar ‘Woord vooraf’ nogal naïef en sentimenteel” is (184). Jansen kan gerus prontuit sê dat sy nie van nie-verloopte Afrikaners hou nie; veral nie van die bittereinders nie. Soos in die latere stryd teen terrorisme moes Afrikaners tydens die ABO hulle blykbaar liefs nie teen die vyand verset het nie.

Let op hierdie woordkeuse van Jansen: “Nadat die Britse leër in September 1900 verplig was om weens militêre druk van die Republikeinse magte die grensdistrikte Ficksburg en Ladybrand tydelik te ontruim” (17) – die negatiewe “weens”, nie die positiewe “danksy” of die neutrale “vanweë” nie. Jansen hou blykbaar eerder van Thomas wat die stryd teen die Britte gewonne gee het as van iemand soos Japie wat enduit wou veg, want sy skryf dat Thomas, anders as Japie, “duidelik ore het” (14) vir die Britse pogings om die Boere met allerhande dreigemente te probeer ontmoedig om voort te veg.

Die redes waarom Jansen toegelaat is om Anna Barry se teks te vertolk, is omdat sy voorheen oor hierdie dagboek en ook oor die ABO, maar met ‘n sterk feministiese inslag, gepubliseer het (198) en sy ‘n heruitgawe van Anna se dagboek aan die uitgewer voorgestel het (9, 195). Daar is ook die assosiasie met die jeugdige Anne Frank (1929-1945) se Nederlandse dagboek, Het Achterhuis (1947, p 8, 188).

Jansen begin haar voorwoord met verwysing na die postmodernisme (7) en een van sy aanhangers, die aktivistiese Pierre Bourdieu (1930-2002, p 10). Postmodernisme is moeilik definieerbaar maar veralgemenend kan seker gesê word dat dit progressief en globaliserend en (soms) aktivisties en selfs anargisties ingestel is, dat elkeen sy eie ding na goeddunke kan doen, dat niks heilig is nie, dat enigiets gedekonstrueer kan word. Sulke postmoderniste kan doeltreffender afbreek as opbou. Aansluitend hierby beweer Jansen dat identiteit “nie ‘n vasstaande iets [is] wat jy ‘besit’ … nie” (9). Toegepas op Anna is daar die voorstelling van “haar verskuiwende identiteit” (190), dus dat “haar gevoel van identiteit … voortdurend wissel in reaksie op die lotgevalle van haar broer en van haar vader en ooms” (20).

Dan is daar een van die gunstelinggrepe van postmoderniste: Kultuur “verander voortdurend, is ‘n proses en konstruksie” (9). Die werklikheid van ‘n standhoudende kulturele kern by mense word dus ondergrawe en verdag gemaak. Jansen probeer ‘n saak daarvoor uitmaak dat Anna se identiteit (as Afrikaner) weens die ABO “verander” (11) het. In werklikheid het Anna en haar gesinslede dwarsdeur die oorlog in hulle kern Afrikaners gebly; selfs die hensopper Thomas. Wat tydens die ABO en daarna aanvanklik wel moeilik was, was om die hensopperstatus van Thomas veral by die bittereinders en die krygsgevangenes aanvaar- en vergeefbaar te maak. Dit is veel eerder die Barry-gesin se omstandighede en strategie wat verander het en nie hulle identiteit, hulle Afrikanerkultuur, nie. Anna en haar man, Charlie Reitz (1879-1966), wat die neutraliteitseed afgelê het (32) en met wie sy in 1908 getroud is, het gevolglik aanvanklik die na-oorlogse versoeningspolitiek (oftewel “hande vat”, wat in 1994 weer op Afrikaners losgelaat is) van mense soos Louis Botha en Jan Smuts ondersteun.

Voor die republiekverklaring in 1961 was daar ‘n opbloei van Afrikanernasionalisme, wat deur Anna benut is vir die publikasie van haar dagboek in Afrikaans; myns insiens ‘n duidelike aanduiding van haar vereenselwiging met Afrikanernasionalisme en haar republikeinse gesindheid. Jansen verskaf ander redes vir hierdie eerste publisering: “die jaar 1960 toe die wrywing tussen hendsoppers en bittereinders begin wegval het” (21) en dat die publikasie ‘n poging van Anna was om “‘n ander beeld of mite van haar familie” te skep, dus “om eerherstel vir die gesin te beding” (29; ook 179). Die dagboekinskrywings was aanvanklik in Engels, maar toe Japie de Villiers, haar ma se oudste broer, in Januarie 1900 sneuwel “en ná die vernederende behandeling wat ons van die Britse troepe ontvang het, het daar egter by my [Anna] so ‘n bitter gevoel ontstaan dat ek na Nederlands oorgeslaan het” (40).

Jansen beweer Anna se “vyandsbeeld van die Basoeto’s” het tydens haar verblyf aldaar “volledig verander” (18). “Haar groot twyfel oor ‘wie is ek’ is tussen die jare 1899 en 1902 volledig [!] bepaal deur die dramatiese gebeure van oorlog en die tydelike migrasie na Basoetoland” (20). In Anna se eerste inskrywing in Basoetoland staan: “Ek skryf in ‘n stroois … ons nuwe woning” (122). Later: “Wie kon ooit dink dat ons onder naturelle ‘n toevlugsoord sou soek?” (131). Dít dui myns insiens op die groot kulturele gaping tussen Afrikaners en Basoeto’s en nie op gedweë aanvaarding van eendersheid en assimilasie nie. Anna “verlang na ons gerieflike ou huis op Abrikooskop” (139). Anna het ‘n weersin in die “streke” wat die Basoeto’s uithaal. “Hulle jaag met opset Vader se beeste in hulle lande en dan eis hulle skadevergoeding vir hulle gesaaides, wat deur die beeste vertrap is” (135). Kort voor die vredesluiting skryf Anna: “Daar is weer gerugte van vrede. Mag dit waar wees! Dan sal ons na ons geliefde plaas in ons eie land kan teruggaan; dan sal ons weer tussen ons eie mense in ons beminde Vrystaat kan woon en dan sal ons nie meer vlugtelinge in ‘n kafferland wees nie” (141). Dít klink nie soos iemand wat enigsins ‘n identiteits- of kulturele transformasie ondergaan het nie; om van “volledig” nie te praat nie.

Jansen beweer suiwer geografies dat dit “verleidelik maklik” vir Thomas was om die grens na Basoetoland oor te steek (8). Basoetoland is glo “verleidelik naby” (17). Jansen neem glad nie in ag hoe moeilik dit vir Thomas was om sy gesin in oorlogstyd onbeskermd agter te laat en tussen swartes pleks van sy medeburgers te gaan woon nie. Bowenal ignoreer Jansen die kulturele gaping wat baie moeiliker oorbrugbaar as die geografiese gaping is.

In haar nawoord beweer Jansen dat die “negatiewe gevoelens” jeens die Barrys as vlugtelinghensoppers in die na-oorlogse samelewing “gou oorwin” is (176; ook 187) en hulle “volledig” in die gemeenskap heropgeneem is (177). Dit bevestig dat die Barrys grootliks hulle Afrikaneridentiteit behou het, insluitende Anna se latere Reitz-gesin. In 1960 verwys Anna se seun na “the real people of our country” (184), waarmee hy waarskynlik nasionalistiese Afrikaners bedoel. Deur selektief van die publikasies van Karel Schoeman, wat van huis uit eerder ‘n Nederlander as Afrikaner is, gebruik te maak, word die na-oorlogse situasie deur Jansen oorvereenvoudig tot ‘n “bittereinder/hensopper-vete” (180; ook 21, 187). Hier onder spreek ek hierdie kwessie verder aan.

Huidige relevansie

Jansen beweer dat identiteit slegs in krisistye “‘n tameletjie” word (10). Die nuwe Suid-Afrika word sekerlik deur denkende Afrikaners as ‘n krisis ervaar. Soos na die ABO is dit vir Afrikaners sedert 1994 gebiedend noodsaaklik om klaarheid oor hulle identiteit te kry, asook hoe om dit teen verswelging te vrywaar.

Destyds is die Basoetolandgrens “met geskille en gevaar geassosieer” (17). Tydens die “bevrydingstryd” het terroriste uit Lesotho Suid-Afrika binnegekom. Daardie land is ook ‘n bron van baie onwettige inkommers, asook van vee- en ander diefstal. Oorgrensplundering vind steeds op groot skaal plaas, sonder dat dit van owerheidsweë doeltreffend bekamp word. Die kere wat die Boere destyds daarin geslaag het om hulle vee terug te kry, word deur Jansen terugsteel genoem (31).

Oor die na-oorlogse samelewing skryf Anna: “Daar sal wees vegtende of ‘wilde’ Boere [bittereinders], ‘hensoppers’ [lafaards], ‘National Scouts’ [joiners, hanskakies, verraaiers, uitverkopers], vlugtelinge [bv hensopper-Boere wat in Basoetoland geskuil het], bannelinge [krygsgevangenes, bv uit Ceylon] en mak Engelse” [Britte/Engelssprekendes wat hulle voor die ABO as bv boere en handelaars in die Oranje-Vrystaat en Transvaal gevestig het] (147; ook 167). ‘n Gemene greep van die Britte was om van krygsgevangenes in die buiteland te verwag om die eed van getrouheid aan die Britse kroon af te lê voordat hulle na hulle vaderland kon terugkeer (159). Party krygsgevangenes het daarom verkies om nie terug te keer nie en hulle eerder in ander lande te vestig (161). Die getrouheidseed wat Boerekrygsgevangenes onder dwang afgelê het, is ingevolge internasionale reg nie geldig nie (31) en dus glad nie so toerekenbaar soos dieselfde eed wat vrywillig deur joiners afgelê is nie.

Van polities regs tot links was daar na die ABO in Afrikanergeledere veral vier groepe: bittereinders, oud-krygsgevangenes, hensoppers (wat die neutraliteitseed afgelê het) en joiners (wat die getrouheidseed vrywillig afgelê het). Hoe verder links des te beter is hulle na die oorlog deur die Britse owerheid vergoed (Albert Blake, Broedertwis: Bittereinder en joiner: Christiaan en Piet de Wet, 2016, Praag 30 Julie). Met die heropkoms van Afrikanernasionalisme na uniewording in 1910 is die hensoppers al hoe meer geredelik in Afrikanergeledere aanvaar. ‘n Regverdigbare afkeer van joiners het egter baie langer voortbestaan. In die nuwe Suid-Afrika het ons weer te make met die verskynsel van verloopte Afrikaners, wat nie net ander Afrikaners verraai en uitverkoop nie, maar sommer al die blankes. Teen sulke oud-Afrikaners behoort daar myns insiens baie sterker wrewel openbaar te word.

Daar is by my geen twyfel nie dat daar by Jansen ‘n sterk anti-Afrikanergesindheid is en dat daar duidelike blyke hiervan in hierdie boek is. Daarom dink ek dat dit onvanpas was om die heruitgawe van Anna Barry se dagboek aan iemand toe te vertrou wat so onsimpatiek en selfs vyandig met die onderwerp omgaan. Jaap Steyn, oorspronklik van die Fouriesburg-omgewing en dus naby Abrikooskop, sou ‘n baie beter keuse gewees het. Hy het homself as ‘n betroubare vertolker van Afrikaneraangeleenthede bewys. Dít kan nie van Jansen gesê word nie.

Leon Lemmer: Selfmisleiding weens valse bewustheid en slegte geloof

Ek het onlangs in ‘n Bolandse dorp oornag. Dit het die hele nag deurdringend gereën. Kort na dagbreek het die wolke gewyk en het die son helder geskyn. Die voëls het die hele nag deurnatheid en yskoue verduur maar het teen sonsopkoms pragtig gesing. Dit het my laat dink aan die Bybelvers: “Nogtans sal ek jubel” (Habakuk 3:18). Klaarblyklik het die voëls nie benadeel gevoel of dat hulle waardigheid aangetas is nie. Hulle het nie gedink iemand moet skuiling teen wind en weer aan hulle voorsien nie. Daar was geen sprake van gegriefdheid nie. Hulle was nie hardegat of oproerig nie en het nie gepoog om iemand anders skuldig oor hulle lot te laat voel nie. Hulle sou griefloos voortgaan met sang en hulle neste op hulle manier bou. ‘n Mens kan sê dit is ‘n geval van: “Gaan kyk na die mier [oftewel die natuur], luiaard, kyk hoe hy werk en leer by hom” (Spreuke 6:6).

In die wysgerige literatuur is daar twee frases wat dikwels gebruik word: “false consciousness” en “bad faith”. Eersgenoemde frase word met Karl Marx (1818-1883) en kommunisme geassosieer en die ander een met Jean-Paul Sartre (1905-1980) en eksistensialisme. Die betekenisse van hierdie frases is nie juis voor die hand liggend nie en hulle oorvleuel in ‘n mate. Albei frases kan in uitnemende mate op die politiek en Suid-Afrika toegepas word.

“False consciousness: (1) lack of clear awareness of the source and significance of one’s beliefs and attitudes concerning society, religion, or values; (2) objectionable forms of ignorance and false belief; (3) dishonest forms of self-deception” (The Cambridge Dictionary of Philosophy, 2nd ed, 1999, p 304). Sonder omhaal van woorde kan ‘n mens sê dat in ‘n land met algemene stemreg die meeste kiesers nie ‘n duidelike begrip het waarvoor hulle stem nie; des te meer as baie van die kiesers onderontwikkeld, funksioneel ongeletterd, swak ingelig en maklik misleibaar is, soos in die nuwe Suid-Afrika. Wanneer ‘n politieke party in sulke omstandighede daarop aanspraak maak dat hy die steun van die meerderheid kiesers geniet, maak hy hom skuldig aan (doelbewuste) selfmisleiding, oftewel valse bewustheid.

“Marxists (if not Marx) use the expression to explain and condemn illusions generated by unfair economic relationships. Thus, workers who are unaware of their alienation, and ‘happy homemakers’ who only dimly sense their dependency and quiet desperation, are molded in their attitudes by economic power relationships that make the status quo seem natural, thereby eclipsing their long-term best interests” (ibid). Vir marxiste gaan dit by uitstek om ekonomiese en politieke oorwegings, wie die deurslaggewende mag het en die omverwerping van daardie mag as dit nie in die werkersklas of gepeupel gesetel is nie. “Homemakers”/tuisteskeppers is die feministiese neologisme vir huisvroue. Hier word ook onderdrukking en marginalisering gepredik terwyl óf die man óf die vrou in werklikheid die baasspeler in ‘n huwelik kan wees. In die getransformeerde hede hoef daar selfs nie twee verskillende geslagte in ‘n huwelik te wees nie. Elsabé Brits, wie se biografie oor Emily Hobhouse onlangs gepubliseer is, verwys graag na “haar vrou, Carol” (Die Burger, By, 13 Augustus, p 4).

“Religion is construed as an economically driven ideology that functions as an ‘opiate’ blocking clear awareness of human needs” (ibid). Volgens Marx funksioneer religie soos opium, ‘n dwelm, as dit mense dermate sus dat hulle nie teen haglike aardse omstandighede in opstand kom nie omdat hulle hulle troos met die gedagte aan ‘n beter hiernamaals. Maar religie is nie noodwendig ‘n ontkenning van mense se behoeftes nie. Baie mense het behoefte aan wat hulle glo bonatuurlike leiding is en aan die troos wat geloof in hulle eie en hulle dierbares se onsterflikheid kan bied.

R(obin) G(eorge) Collingwood (1889-1943) “interprets false consciousness as self-corrupting untruthfulness in disowning one’s emotions and ideas ( The principles of art, 1938)” (ibid). ‘n Sprekende voorbeeld hiervan is politieke korrektheid wat dikwels vals en opportunisties is; ‘n manier waarop iemand soms materieel winste kan toon maar dit word ten koste van sy siel, sy diepste wese, gedoen. Hoeveel Afrikaanssprekende blankes het in die nuwe Suid-Afrika die moed van hulle oortuiging om openlik en onomwonde te sê: Ek is ‘n Afrikaner, dus wit en Afrikaanssprekend, en in vergelyking met ander etnisiteite trots op wat die meeste van my mense was en die nie-verlooptes steeds is?

Ek kom nou by die tweede frase, slegte geloof. “Bad faith: (1) dishonest and blameworthy instances of self-deception; (2) inauthentic and self-deceptive refusal to admit to ourselves and others our full freedom, thereby avoiding anxiety in making decisions and evading responsibility for actions and attitudes (Sartre, Being and nothingness, 1943); (3) hypocrisy or dishonesty in speech and conduct, as in making a promise without intending to keep it” (op cit, p 70). (1) is soos die (3) van valse bewustheid hier bo. ‘n Sprekende voorbeeld van die nie-aanvaarding van verantwoordelikheid by (2) is die slegte gewoonte om blankes of die blanke bewind en by name apartheid die skuld te gee vir alles wat in die nuwe Suid-Afrika verkeerd loop. Seker die destruktiefste plaaslike voorbeeld van ‘n verbreekte belofte by (3) is FW de Klerk se versuim om ‘n opvolgreferendum te hou oor sy span se inwilliging tot politieke magsoorgawe aan die swartes pleks van instemming tot ‘n mate van magsdeling.

“One self-deceiving strategy identified by Sartre is to embrace other people’s views in order to avoid having to form one’s own; another is to disregard options so that one’s life appears predetermined to move in a fixed direction” (ibid). Dit is makliker om idees van ander mense oor te neem as om self te dink en eie menings te verwerf. Die oorgrote meerderheid mense verkies om in die mode te wees, om eerder saam met die stroom te dryf as om ferm ‘n minderheidstandpunt in te neem. Byvoorbeeld, vergelyk wat in die hoofstroominligtingsmedia staan met wat op Praag gepubliseer word. In die nuwe Suid-Afrika is Praag noodsaaklik vir geestelike higiëne, dus vir meer ewewigtige ingeligtheid.

Sartre word gewoonlik as die toonaangewende eksistensialis beskou. Een van die uitgangspunte van sy denke is dat ‘n nie-lewende ding, bv ‘n klip, is en dat ‘n lewende ding, bv ‘n mens, word. ‘n Klip bly wesenlik dieselfde terwyl ‘n mens tydens sy lewensloop gevorm word en dus deurlopend verander. As ek ‘n voorwerp, bv ‘n mes, wil maak, besluit ek vooraf hoe dit moet wees en dan maak ek dit. Dus, die voorwerp se wese (of essensie) word bepaal voor sy bestaan (oftewel eksistensie) werklikheid word (dit is ‘n “being-in-itself”). By die mens is dit andersom: eers eksistensie en dan essensie. ‘n Mens word gebore en daarna is sy lewe ‘n aanhoudende proses van wording. Hy verwerf deurlopend die eienskappe wat hom maak wat hy op elke oomblik is (hy is ‘n “being-for-itself”). Sartre beklemtoon die mate van vryheid wat mense het om hulleself te vorm. Hy het sterk linkse politieke oortuigings gehad. Hy het kommunisme selfs in sy uiterste Stalinistiese vorm aangehang. Die nadruk wat Sartre op individuele vryheid geplaas het, sou hom egter kwalik simpatiek kon stem teenoor diegene wat alewig slagofferskap as rede vir hulle gebrek aan prestasie voorhou.

“Occasionally Sartre used a narrower, fourth sense: self-deceptive beliefs held on the basis of insincere and unreasonable interpretations of evidence, as contrasted with the dishonesty of ‘sincerely’ acknowledging one truth (‘I am disposed to be a thief’) in order to deny a deeper truth (‘I am free to change’)” (ibid). Sartre verwerp calvinistiese voorbeskikking en omarm vrye wil. Deur inisiatief, inspanning, toewyding, harde werk, ens, kan ‘n mens bv armlastigheid afskud en suksesvol word.

Wat slegte geloof beteken, behoort nou duidelik te wees: “Bad faith in the existentialist philosophy of Jean-Paul Sartre, a type of moral self-deception, involving our behaving as a mere thing rather than choosing authentically. In bad faith, we evade responsibility and anxiety by not noticing possibilities of choice, or by behaving in a role others expect of us” (The Hutchinson Dictionary of Ideas, 1995, p 45). Ingevolge Sartre se filosofie kan ‘n mens sê iemand wat in sy slagofferskap berus, handel nie soos ‘n mens nie maar eerder soos ‘n nie-lewende ding omdat hy nie sy geleenthede tot wording, verandering of ontwikkeling aangryp nie.

As ons die betekenisse van valse bewustheid en slegte geloof reduseer tot (doelbewuste) selfmisleiding is daar talle voorbeelde hiervan in die populêre, polities korrekte, openbare diskoers in die nuwe Suid-Afrika en tans ook in Westerse lande. Ek gebruik vervolgens die jongste skrywe van Jannie Gagiano in die rubriek “Onder die eik” (Eikestadnuus, 18 Augustus, p 5) as ‘n klassieke voorbeeld van doelbewuste selfmisleiding. Die oorverligte Gagiano, ‘n Dakar-ganger in 1988, was voor sy aftrede ‘n dosent in politieke wetenskap aan die Universiteit Stellenbosch. Ek haal Gagiano se teks in sy geheel aan.

“Die onderliggende probleem wat aanleiding gee tot die soort relletjie wat nou alweer oor die seksualiteit van Caster Semenya in Rio ontvlam het, is dat ons, as ‘n samelewing, daarmee volhard om oudmodiese onderskeidings tussen geslagte teen wil en dank te handhaaf.

“Hoekom kan ons nie vir eens en vir altyd aanvaar dat die geslagstereotipes waaraan ons vaskleef, ‘n produk is van testosteroon-geteisterde koorsdrome wat mans laat hyg na hegemonie nie? Dié perspektief is per slot van sake onderliggend aan die wydverspreide wanopvatting dat mans deur die natuur beter toegerus is om bv vinniger te kan hardloop as vrouens, hoër te kan spring, ‘n spies of ‘n diskus verder te kan slinger, stewiger in ‘n skrum te kan staan of om die wêreld se swaargewigbokstitel te verower. Daar is nou wel oppervlakkige stawende getuienis vir so ‘n bygeloof, maar omdat ‘n dame tot dusver nog nie vir die Springbokspan gehaak het nie, beteken tog nie dat dit vir altyd so gaan bly nie.

“Net vyftig jaar gelede het professore aan vooraanstaande universiteite nog geglo dat die vroulike geslag nie gebore in staat is om bv wiskunde of fisika of selfs so ‘n eenvoudige [!] dissipline soos filosofie op die verhewe peil van mans te bedryf nie.
Hulle kon hoogstens daarna streef om dinge soos kombuischemie of vroedvrou-ginekologie onder die knie te kry. Min mense weet dat vrouepresteerders soos madame Marie Curie ook destyds deur die patriagale priesters daarvan verdink was dat daar heelwat meer Jacks as Queens in die geslagtelike kaartehand was wat moeder natuur aan haar uitgedeel het.

“Maar vereis ons vandag ‘n seksbevestigingstoets voor ons haar bydraes tot die wetenskap na waarde skat? Wat skeel dit ons of ‘n paar skugter wegkruipertjiekliere haar heimlik bly voed het met die stof wat aan die wortels van haar muse gelê het? Newton se inspirasie het uit ‘n appelboom geval, nie uit sy broek nie. Laat mens tog wonder waarmee Archimedes eintlik besig was toe hy met ‘n eureka-kreet uit sy bad gesping het.

“Die oplossing vir dié soort verknorsing waarin Semenya verstrik sit, is dus duidelik. Verwyder die oudmodiese praktyk om mense in geslagsbepaalde kategorieë met mekaar te laat meeding in atletiek of in enige ander mededingende sport. Dan maak dit mos nie meer saak met watter soort fisieke toerusting jy by die wegspringplek opdaag nie. Of jy nou met ‘n tweeslag- of ‘n drieslag-engin voortgedryf word, of jy nou beide die ma of die pa van die kinders kan wees, of jou nou van Venus of van Mars af kom, is neither here nor there.

“Versplinter die glasplafon! Verpletter die testosteroondrumpel! Laat sak net jou kop en wen ‘n medalje vir die reënboognasie.”

Met rubrieke word dikwels gepoog om lesers eerder te vermaak as in te lig. Byvoorbeeld, met sy verwysings na kombuischemie, vroedvrou-ginekologie, Newton en Archimedes poog Gagiano om guitig te wees. Dit word egter deesdae algemeen aanvaar dat vroue geestelik, bv akademies of wetenskaplik, in dieselfde mate as mans kan presteer. Maar dit verwys na geestelike of intellektuele vermoëns. Wat Gagiano doen, is om die geestelike mededingendheid van vroue te gebruik om ‘n saak vir hulle liggaamlike gelykheid of eendersheid uit te maak. Die beduidende fisieke verskille tussen mans en vroue word as “oppervlakkige stawende getuienis” afgemaak. Dat vroue geboorte kan skenk en mans nie, is eerder ‘n fundamentele as oppervlakkige verskil.

Daarom is die liggaamsbou van mans en vroue verskillend. Daarom is mans en vroue se vermoëns om in fisieke sportsoorte te presteer, nie eenders nie. Mans is inderdaad beter as vroue vir prestasie in sommige sportsoorte toegerus. Ten spyte van al die verligtheid en ontkenning van verskille wat in die hedendaagse wêreld bestaan, ding mans en vroue plaaslik en internasionaal (meesal) apart in sport mee. Apartheid in sport is nie saam met apartheidspolitiek afgeskaf nie. Geslagsdiskriminasie word geduld wanneer dit vroue bevoordeel. Daarteenoor is rassediskriminasie net toelaatbaar as dit blankes benadeel.

Gagiano tree as kampvegter op vir Semenya, wat volgens die hedendaagse mode-ideologie in drie opsigte ‘n benadeelde en gevolglik ‘n simpatiespons is: sy is swart, geklassifiseer as vrou en daarby skynbaar seksueel anders, bv moontlik transseksueel. Transseksueel beteken:”Met die liggaamlike eienskappe van een seks maar die ingesteldheid van die ander” (HAT). Iemand wat as vrou, maar gerugsteun deur manlike eienskappe, aan sport deelneem, het ‘n onbillike voordeel bo vroulike vroue. Insgelyks word verwyfde mans benadeel as hulle in sport met manlike mans meeding. Bewustheid van bv liggaamlike verskille by mans en vroue moet nie as oudmodies, as moedswillige stereotipering, of as ‘n wanopvatting of bygeloof afgemaak word nie, want daardie verskille is werklik. Hulle is geanker in realisme. Daarom maak dit sekerlik deurslaggewend saak “met watter soort fisieke toerusting jy by die wegspringplek opdaag.”

Omdat Gagiano polities korrek daarop ingestel is om met gelykverklaring en eenderswensing verskille by mense te ontken, beveel hy aan dat mans en vroue saam aan sport moet deelneem en direk met mekaar moet meeding. Op hierdie manier sou die Semenya’s kritiekloos en naatloos geakkommodeer kon word. Daarteenoor erken ek ruiterlik dat mense verskil. Pleks van net twee geslagskategorieë te erken, kon dit dalk beter wees om ‘n derde kategorie in fisieke sportsoorte te skep vir diegene wat nóg vis (mans) nóg vlees (vroue) is. Ek vermoed dat daar min eksemplare van so ‘n tussengeslag is, dus dat hulle uitsonderings is, want daar moet onderskei word tussen mense se aangebore seksualiteit (soos seker in Semenya se geval) en aangeleerde seksualiteit. As tussengeslagtelikes inderdaad ‘n klein groepie is, kan dit onprakties wees om vir hulle ‘n aparte derde kategorie in fisieke sport te skep en moet hulle dan eerder in die mans- as die vroue-afdeling meeding.

In die plaaslike hoofstroommedia is Semenya die afgelope dae sonder meer beskryf as die goue meisie wat pure goud is. Die onbillike voordeel wat sy in vrouesport geniet, is polities korrek en patrioties geïgnoreer of geminimaliseer. Maar dit is ‘n feit dat sy, soos Elsabé Brits, met ‘n vrou getroud is. Semenya se goue medalje laat heeltemal tereg ‘n wrang smaak in die mond van vroulike vroue-atlete. Vir blankes en veral vir Afrikaners is dit deesdae ook bitter moeilik om enigsins so patrioties soos voorheen te wees. Soos Andy Nowicki dit stel, die Afrikaner se “country, in essence, no longer exists” (Praag 19 Augustus). Omtrent niks is meer dieselfde nie. Wat onmiskenbaar skeef was, word deesdae reguit genoem. Dit herinner aan Isaiah Berlin (1909-1997) se boek, The crooked timber of humanity (Princeton University Press, 2013, 372p; Amazon Kindle $16,78). Die boektitel is ontleen aan Immanuel Kant (1724-1804) se stelling: “Out of the crooked timber of humanity, no straight thing was ever made.”

Dit staan Gagiano vry om homself te mislei. Lesers moet egter daarop bedag wees om nie deur sy oorverligte koorsdrome bedot of bedonner te word nie.

Leon Lemmer: Die kultuur van kultuurvernietiging

‘n Mens kan geneig wees om te dink dat Afrikaners geen vriende in ander lande het nie. In werklikheid is daar al hoe meer ingeligte, denkende mense wat die situasie van blankes in sowel die ou as die nuwe Suid-Afrika goed verstaan. Dit is veral die geval in lande wat reeds lank ‘n aansienlike (oproerige) swart bevolking het, bv Amerika. Sedert die Tweede Wêreldoorlog het die grootskaalse immigrasie uit die Derde Wêreld na Brittanje en die Europese vasteland begrip vir die dilemma waarin Suid-Afrikaanse blankes verkeer aansienlik aangewakker. In tradisioneel (grootliks) monokulturele lande was daar tot enkele dekades gelede geen werklike besef van die sosiale probleme wat die saambestaan van radikaal verskillende etniese denk- en leefwyses veroorsaak nie. Weens dure eerstehandse ervaring het insig hierin in baie Europese lande eers in hierdie eeu merkbaar geword. Heldersiende blankes in Westerse lande besef deesdae toenemend dat dit nie meer net gaan om die behoud van hulle tradisionele kultuur in hulle eie land nie, maar ook om die voortbestaan van die blanke groep as sodanig. Blankes het wêreldwyd ‘n bedreigde spesie geword, soos aangetoon deur bv Lothrop Stoddard (Praag 28.02.2015). Hierdie insig het ongelukkig eers na 1994 werklik in die buiteland posgevat, dus nadat die blanke politieke bewind in Suid-Afrika weens verraad in eie geledere reeds ondergegaan het.

Wat die blanke bewind in Suid-Afrika gedoen het, word deesdae dikwels tot rassesegregasie verskraal. Wat andersins tot stand gebring is en deesdae deur die nuwe bewindhebbers benut en deurgetrek word, word geïgnoreer. In die koloniale era was rassesegregasie die standaardbeleid wat ontwikkeling en vooruitgang in ‘n ordelike samelewing moontlik gemaak het. Apartheid het uit kolonialisme voortgespruit en het as afsonderlike ontwikkeling die potensiaal gehad om verskillende etniese groepe polities en kultureel tot hulle reg te laat kom. Dit is waarom daar groot begrip in veral die suidelike state van Amerika vir apartheid is en toenemend in ander Westerse lande, wat die erge negatiewe gevolge van die invloei van immigrante uit die Derde Wêreld ervaar.

Die huidige energie- en planloosheid van die plaaslike blanke politiek spruit nie soseer voort uit skaamte oor apartheid nie, al is dit wat die nuwe bewindhebbers ons probeer wysmaak, gerugsteun deur “meningsvormers” soos Leopold Scholtz (Praag 29 Mei). Die blankes en veral die Afrikaners is verdwaas en skaam oor die verraderlike manier waarop hulle eie mense hulle mandaatloos aan swart mag uitverkoop het. Dit kan ‘n geruime tyd duur voordat genoeg blankes tot verhaal kom en strategieë bedink en deurvoer wat sowel hulle voortbestaan as die behou van hulle kultuur verseker.

Wat Suid-Afrikaanse blankes (veral Afrikaners) deesdae daagliks in toenemende mate ervaar, is pogings tot kulturele uitwissing. ‘n Sprekende aktuele voorbeeld is die afskaling en selfs afskaffing van Afrikaans. Hierin neem verloopte Afrikaners dikwels die leiding. Wêreldwyd ervaar blankes ook reeds in ‘n mate hierdie kultuur van kultuurvernietiging, maar in die Weste tans nog op ‘n baie kleiner skaal as plaaslik. In die Weste is blanke kultuurvernietiging dus in groot mate toekomsmusiek. Soos in die res van Afrika (Kenia, Zimbabwe, Namibië) is blanke kultuurvernietiging in Suid-Afrika, met sy verswelgende 80%+ swart meerderheid, egter ‘n eietydse dodemars. Veral Afrikaners is hopelik bestem om hierdie doodsmusiek met die uitbundige sing van bv ‘Die Stem’ te verdring.

In hierdie konteks skryf ek vandag na aanleiding van ‘n Amerikaanse publikasie, The great erasure: The reconstruction of white identity, edited by Richard B Spencer (Whitefish, MT: Washington Summit Publishers, 2012, 300p; Amazon Kindle $9,11).

In die inleiding beskryf Spencer die inhoud van hierdie bundel opstelle soos volg:

“Its theme is the deconstruction of European, White identity worldwide – in terms of culture, politics, and historical heritage. It ultimately entails the destruction of Europeans as a unique biological entity. Though it was not planned this way at the outset, South Africa – and the Boer people in particular – serves as a Leitmotif throughout the collection. It seems that in the ghettos and security fences of contemporary Johannesburg, and in plucky Boer ethno-communities like Orania, one sees the worldwide status of the White man laid bare. He faces formidable challenges; the greatest of which is not, in fact, demographic decline, but that he has become the Zeitgeist‘s favorite villian” (Kindle 38).

“Beyond the crisis in South Africa, the experience of European peoples worldwide can be said to be distinctly ‘post-Apartheid’, ‘post-colonial’, and ‘post-national’. The White man lives in a world his race once dominated – and in which Black and Brown are now colonizers, in which European heritage is being taken away piece by piece: cultural heroes, literature, popular icons, identity – ultimately, everything. The Boers themselves can be counted as exceptional in this regard, for … they are actively resisting these trends and have not lost their self-respect and will to survive” (46).

Dít is waar van die regte Afrikaners; nie van die verlooptes nie. ‘n Verloopte Afrikaner is iemand wat bv sy eie mense doelbewus benadeel en ander mense bevoordeel; wat bv sy eie mense onnodig slegmaak en ander mense haas onherkenbaar goedpraat en onvoorwaardelik ondersteun.

Alex Kurtagic skryf: “‘Immigration’ is no longer an adequate term to describe the social, political, and racial transformation resulting from mass migration” (57). “Immigration” het ‘n eufemisme vir “invasion” geword. “Guillaume Faye calls it ‘colonization'”* (60). Faktore wat hierdie verskynsel vertroebel, is die omvang, permanensie en nie-assimileerbaarheid van hierdie immigrante. “It is well known that Third World settlers in the West … take advantage of the indigenous’ welfare state and concessionary provisions, and that these benefits are often a reason for immigrating in the first place; indeed, on the whole, these settlers consume more than they produce” (213). [Die verwysing is na Faye se boek, The colonisation of Europe, (2016, 330p; Amazon Kindle $12,53).]

Die frase “settler colonialism” is aanvanklik gebruik vir die baie positiewe dinge (uit die Westerse oogpunt) wat histories voortvloeiend uit blanke immigrasie in bv Suid-Afrika, Israel en Amerika gebeur het. “Among the characteristics of settler colonialism is that settlers come to stay and do not appeal to the established indigenous sovereignty, but rather deny it and seek to remove it in order to replace it with a reproduction or regeneration of their own society” (145).

Hierdie blanke setlaars het die genoemde drie lande dramaties ontwikkel/verbeter. Wat opgebou is, word deesdae deur revolusionêre magte bedreig. Die oogmerk is “to recast European society in their image” (201). Sedert 1990/1994 is Europese beskawing in Suid-Afrika al hoe meer deur afrikanisering verdring. In Israel word die Joodse beskawing aktief deur Palestyne/Arabiere/Moslems ondergrawe. Sedert veral die jare sestig word die blanke beskawing in Amerika deur gewelddadige swartes gyselaar gehou. Anders as die Hispaniste, Asiate en Indiane is die swartes die enigste Amerikaanse minderheidsgroep wat hulle (by voorkeur) tot geweld wend om politieke oogmerke te bereik. Lees gerus John D Skrentny se gesaghebbende boek, The minority rights revolution (Cambridge, Mass: Harvard University Press, 2002, 496p; Amazon Kindle $28,16). Die gewelddadige voorbeeld wat deur Amerikaanse swartes gestel word, is en word steeds slaafs deur swartes in Suid-Afrika nagevolg. Kurtagic beweer selfs: “Indigenous Others are rarely virtuous” (190) en hy vestig die aandag op die “often dysfunctional nature of Third World societies” (236).

In Suid-Afrika het die blankes aanvanklik per skip hier aangekom terwyl die swartes dit ongeveer dieselfde tyd te voet gedoen het. In die Weste (Amerika en Europa) het die swartes ná die blankes daar aangekom. “Most likely, given the multiracial character of settler colonization in the West, is that one ethnicity would gain the ascendancy over all the others, and it would be they who become the new indigenous. The Bantus in South Africa provide a historical example” (265).

Kurtagic sonder Jode, veral “radical Marxist Jews,” uit as diegene “that subjected traditional European identity and institutions to radical critiques. Their effect was die gradual deprecation of European tradition and racial identity and the development of universalism to its logical extreme. Interacting with guilt as the primary method of social control in the West, this made it possible even for genetically distant immigrants eventually to become legislators because it had become impossible for the indigenous to argue against exclusion based on race” (283). Kurtagic dink hier veral aan Brittanje, Wes-Europa en Amerika. Hy noem “changes in legislation that privilege settlers over the indigenous, abdication of indigenous racial consciousness as a morally legitimate cognitive structure, or discrimination policies against the indigenous designed disproportionately to enchance settlers’ access to higher education and the job market” (288).

“Third World settler colonization of the West is possible only as a result of a uniquely Western ideology (egalitarianism) and an autochthonous political system (democracy), both of which morally and ideologically disarm the indigenous against settler ascendancy and predation” (300). “Settler colonization is … a game of erasure: settlers erase or are erased” (318). “The single biggest impediment to Whites’ avoiding erasure is the hegemonic belief in the West in equality as an absolute moral good … Whites in Europe and North America, as well as in former colonies … currently lack a moral theory … with which to justify and secure their continuity. Unless a new moral theory of difference can be formulated to support an ideology and legal framework that both justifies and enables its self-preservation as a unique biological entity in their own homelands, the White race faces complete erasure from the earth” (323).

In sy essay skryf Andy Nowicki: “Compared to the rest of Africa … Blacks actually prospered in Apartheid-era South Africa” (364). Hy verwys na rolprente se “simplistic cinematic morality … with noble and magic Negro/White liberal heroes and hateful, mean-faced, invariably Afrikaner villians” (356). Wat literatuur betref is daar diegene “who want to dethrone the ‘Dead White Male’ Western canon and have us all reading crappy books written by semi-literate Aboriginal Eskimo albino lesbian hunchbacked cripples out of deference to a specious ‘inclusivity'” (376). Sedert 1994 “Johannesburg is newly notorious … as the rape and murder capital of the world” (395).

“Blacks have turned on the Boer nation – their former rulers – with particularly hateful ferocity … The democratically-elected ANC government changes the names of Afrikaans roads and cities in a transparent effort to punish the people who they felt oppressed them in the past, and imposes ruthless and insane racial quotas upon businesses and social services – even to the point where, for example, prospective black doctors in medical school are held to far less rigorous standards than their White counterparts, in order to increase the representation of Black doctors … White farmers (predominantly Afrikaner) are asked to cede ever more of their private property in the interests of agricultural affirmative action; meanwhile, farm murders continue apace in a steady, dreary campaign of terror” (428).

Nowicki verwys na “irresponsible, vindictive anti-White rhetoric and propaganda, creating an atmosphere of hate” (434). Die blankes “accept responsibility” vir wat hulle doen. Die swartes, daarenteen, “replace responsibility” (452). Byvoorbeeld, daar is “mounting Black frustration over unemployment and poverty, which haven’t improved and have in fact largely worsened since Mandela’s election in 1994, but both of which are still commonly blamed on the ‘legacy of Apartheid’ and White racism and colonialism” (476).

Tydens sy besoek aan Suid-Afrika het Nowicki met Dan Roodt, “a distinguished writer and long-standing Afrikaner activist,” gesprek gevoer. Hy haal Roodt soos volg aan: “In South Africa, we have the most violent peacetime society in the world … It’s almost like a low-intensity war” (501). “Roodt blames the ‘climate of hate’ created by an ANC-dominated education system. ‘South African Blacks are more anti-White than any population in the world … It’s a part of this whole “victim” mentality. The ANC has created a fictional past “reality” that feeds the present violence'” (501). “Foremost among the goals of Roodt and others like him is to forge an authentic Afrikaner homeland, a place where the descendents of the historic ‘Boers’ can feel safe and can be assured of their legitimate interests being protected” (538).

Sommige Afrikaners “have staked their hopes on the prospect of seceding from the current wreck of a ‘Rainbow Nation,’ and constructing a kind of Boer ethno-state in its very midst, with the intention of reclaiming their genetic and cultural self-determination, and saving the Afrikaner identity from dilution and eventual extinction” (558). Nowicki verwys na twee konkrete voorbeelde van etniese gemeenskappe: Orania en Kleinfontein (558). Die refrein wat hy daar gehoor het, is “self-reliance” (575) en “self-sufficient” (580).

Daar is sowat 5 miljoen blankes wat 9% van die Suid-Afrikaanse bevolking van meer as 50 miljoen uitmaak (580), “with the untold numbers of non-White illegal immigrants pouring in daily through the porous northern border, rendering the Whites of the country even more racially outnumbered. Of that five million, it’s estimated that around three and a half million are of Afrikaner descent – the rest being chiefly British. With such dwindling minority status, Afrikaners zealous to maintain their heritage must take particular precautions” (587). Hy skryf goed ingelig oor die trotse geskiedenis van die ou Suid-Afrika, maar kom dan tot hierdie gevolgtrekking: Die Afrikaner se “country, in essence, no longer exists” (792).

In sy artikel bevestig Derek Turner wat Nowicki geskryf het: In die ou Suid-Afrika “life for the ordinary people was infinitely better than anywhere else between the Limpopo and the Sahara” (878). Hy meld “the British had introduced laws discriminating against Blacks as early as 1847” (1019). Daar is hierdie verwarrende sin: “In 1994, the world had its way, and White voters voted two to one in favour of power-sharing” (1057). In 1992 was daar ‘n referendum waarin toestemming van die blanke kiesers vir onderhandeling met die oog op politieke magsdeling verkry is. Daar is toe plegtig maar valslik belowe dat enige ooreenkoms in ‘n latere referendum aan die blanke kiesers vir goedkeuring voorgelê sou word. Dit is nooit gedoen nie. FW de Klerk het sy flagrante versuim probeer regverdig met die redenasie dat magsoorgawe en sy belofte van magsdeling eintlik maar dieselfde is. In 1994 was daar ‘n een mens, een stem verkiesing wat nie politieke magsdeling as resultaat gehad het nie maar revolusionêre oorheersing deur swart mag.

“Gallant writers (always too few), like Dan Roodt, Philip du Toit, and Ilana Mercer*, have written powerfully of what had happened since – the increasing inefficiency and corruption of government, the decline in public health, the coarsening of culture, the humiliations visited upon the former masters by the former servants, the symbolic renaming of landmarks – the carjackings, the robberies, the rapes, the drive-by shootings, and, most symbolically of all, the farm murders. The proud pioneers who persuaded the deserts to bloom … are being picked off one by one” (1063). “A few … lounge Lenins are even now attempting to assure Afrikanerdom’s extirpation … Many have already outspanned overseas – strangely enough, often those who decided not to be racists, not to be fools, and so voted for power-sharing. But many others have nowhere to go or cannot afford to leave, and must take their chances in a country which has already changed hugely and will every year become less familiar and less safe” (1080). [* Ilana Mercer, Into the cannibal’s pot (Praag 29.12.2013).]

“Afrikaners … for the foreseeable future exist on sufferance, playing a loaded game by alien rules, swimming in an ocean of Others … For the foreseeable future, they are constrained to do what persecuted peoples have always done in evil times – inspan into Bantustans of their own, look in on themselves and heal their hurts, tend the groves and mend the walls, teach the children and make plans. But howsoever hurt, they still have strengths – their tried and tested faith, their cultural identity, their shared history, their close links to the landscape – and inside the timidest heart subsists something of the psalm-singing corduroy commandos who once set the world at defiance, and may one day ride again” (1085).

In sy hoofstuk skryf KR Bolton: “While Washington pursued its decolonization agenda, the White peoples of Africa simply became collateral damage,” bv vir “the thugs who hold sway today in former Rhodesia and South Africa. Washington not only left the Whites to their fate but actually empowered their Black enemies and usurpers” (1203), bv met studiebeurse uitsluitlik vir swart studente. “The strategy to destroy White rule in Rhodesia [was] … a pincer movement of terrorism from below and economic pressure from above” (1305). “In former Rhodesia, 4 000 farmers have been driven from their land” (1332).

“South Africa, the final redoubt of White rule anywhere in the world, lost its vision after the assassination of Prime Minister Hendrik Verwoerd in 1966” (1317). “Since ‘liberation’ in 1994, over 3 000 White farmers have been killed. The old ANC slogan is again popular: ‘One settler, one bullet!’ ‘Kill the Boer, kill the farmer!’ ‘Maak dood die wit man'” (1332).

Ek verskaf slegs twee aanhalings uit Colin Liddell se opstel. “One of the functions of civilization is to shape its people, to give them a collective set of precepts, a way of looking at the world, and an identity” (2754). Die Weste het sy morele kompas verloor. “The morality of the West becomes the enforcement of the anti-morality: gay rights, the mass murder of fetuses, a culture of divorce and one-parent families, the privileges of the immigrant over the rights of the indigenous, the enforced equivalence of all forms of dysfunction with normalcy; while its identitarianism becomes a negative one of not belonging to the despised groups, the ‘racists,’ ‘neo-Nazis,’ and ‘haters,’ who crave a positive civilizational identity” (2761).

Samuel Francis delf in die geskiedenis van die eerste blankes en gebruik gevolglik die term “Ariërs”. Hy verwys na Jared Taylor se mening: “Every other race tends to think in terms of its own race and group, and, ‘Only whites pretend that pluralism and displacement are good things and that the measures necessary to ensure group survival may be immoral.’ We tend to think that way because we are naturally prone to transcend subjective and particular interests and to idealize what is objective and universal. But this misapplication of a natural and healthy Aryan instinct is not in itself natural but rather the result of ethical and philosophical confusions that have arisen in modern times” (3286). Die “Aryans … never confused honor with equality or sameness” (3308).

“I do not see that such traits as missionary activity, the passion to improve or change the world, the elimination of hereditary class differences, competition according to individual ability, concern for the natural environment are particularly characteristic of Aryans, however. Some of these may be desirable traits, though they have obviously gone far beyond what was really characteristic of early Aryans and what can be useful for white racial survival. Nevertheless, some of them, such as missionary activities and crusading to change or reform society, may well ultimately derive from Aryan dynamism and expansionism, while competition according to individual merit may be a modern form of single combat and a reflection of Aryan individuality. The modern demand to eliminate hereditary class distinctions may be an exaggerated but not very healthy version of this instinct” (3314). Ek is geneig om teen oorgeërfde klasse (soos die koninklikes en aristokrate) te wees, maar die uitwissing van alle klasse, insluitende meriete gebaseerde klasse, is ‘n simptoom van die ongesonde gelykverklaringsmanie.

“What is important to understand, however, is that Aryans, because of their Faustian dynamism and individuality, seem to be especially prone to misapplications of their most ennobling traits, and when the modern ideologies of egalitarianism, leveling, feminism, and universalism are joined to forces such as modern capitalism and technology, the danger of losing contact with and understanding of the natural propensities of our own racial character and of misunderstanding their limits and proper functions is great” (3325). Blankes/Afrikaners moet hulle nie laat intimideer deur diegene wat skynbaar skaam oor hulle etnisiteit is nie. Eeue lank was blankheid die aanvaarde norm waarna ander etnisiteite gestreef het. Ons kan en behoort ons steeds trots op blankheid te beroep wanneer dit ons pas.

Wat plaasgevind het, is “the alienation of modern European man from his natural inclinations and ancient heritage … we can work to correct the misapplications of our talents and traits, to eradicate the confusions and degenerations of modern mass democracy and culture, and eventually to restore or create anew a social, political, and cultural order that incorporates and reflects the healthy and natural instincts of our race” (3330). Dus, “we can make the enduring characteristics of our race serve us again in our endless quest to meet the destiny of European man” (3336).

Leon Lemmer: Die boosheid van die Tibhirine-slagting

Karel Combrinck se puik skrywe oor Tibhirine en die treffende foto van die groep van sewe standbeelde in Lyon, Frankryk (Praag 14 Julie), het heelwat emosie in my losgelaat. Maar ek moet noem dat hierdie tragiese gebeure nie in 1969 plaasgevind het nie maar in 1996. In Combrinck se skrywe het hy dit veral teen die politieke korrektheid waarvolgens aan Moslems se gevoelens voorkeur bo dié van christene gegee word. Ek wil daarop uitbrei deur die aandag te vestig op wat daar in Tibhirine en Algerië gebeur het. Ek doen dit na aanleiding van die deeglike studie van John Kiser, The monks of Tibhirine: Faith, love, and terror in Algeria (New York: St Martin’s Press, 2002, 366p; Amazon Kindle $9,11). Die draaiboek van die rolprent, Of Gods and Men (2010), is op hierdie boek gebaseer.

Die sewe Cisterciënser-monnike van die Trappe-orde wat op 21 Mei 1996 vermoor is, was (ek verstrek elkeen se geboortejaar en elkeen se aankomsjaar by die Tibhirine-klooster): die hoof/prior Christian de Chergé (1937, 1971) en Bruno Lemarchand (1930, 1989), Célestin Ringeard (1933, 1986), Christophe Lebreton (1950, 1987), Luc Dochier (1914, 1946), Michel Fleury (1944, 1984) en Paul Favre-Miville (1939, 1989). (Sien groepsfoto hier bo.) Hulle was almal Franse burgers. Hulle aanvanklike verbintenis met Algerië was dat Christian, Célestin, Christophe en Paul hulle militêre diensplig daar gedoen het, Bruno daar grootgeword het en Michel aanvanklik ‘n kommunis was en in sy jeug in Marseilles immigrante uit Noord-Afrika leer ken het. Ook Christophe “flirted with Marxism” (Kindle 1190). Luc het geen vorige verbintenis met Algerië gehad nie, maar hy het hom in Lyon as geneesheer bekwaam en ‘n deurslaggewende rol in die klooster se liefdadigheidswerk gespeel. Hy was ook die kok van hulle vegetariese maaltye. Bruno was in 1996 by ‘n susterklooster in Marokko gestasioneer en was toevallig op besoek aan Tibhirine. Die twee monnike wat op 27 Maart 1996 in die klooster was maar nie ontvoer is nie en dus die dood vrygespring het, is Amédée Noto (1920, 1946) en Jean-Pierre (1924, 1964).

Algerië was sedert 1830 ‘n Franse kolonie. Vanaf 1848 is dit as ‘n integrerende deel van Frankryk bestuur. Na die Tweede Wêreldoorlog is Frankryk, anders as Turkye, in die anti-koloniale klimaat nie toegelaat om grondgebied op twee kontinente te hê nie. Die Algerynse Oorlog om onafhanklikheid het van 1954 tot 1962 geduur. Soos in die geval van Suid-Afrika was die einde van die blanke bewind in Algerië nie die einde van onrus en bloedvergieting nie. Van 1962 tot 1996 is daar 60 000 tot 100 000 mense in Algerië gedood. Die militêre bewind het ‘n hewige stryd gevoer om die terrorisme van rebellegroepe te bekamp. Die rebelle het die ideaal van ‘n Islamistiese staat nagestreef. Soos in die nuwe Suid-Afrika was agteruitgang en verval oral sigbaar.

Oor Christian, die kloosterhoof, se teologie is daar ‘n boek beskikbaar: Christian Salenson se Christian de Chergé: A theology of hope (Collegeville: Liturgical Press, 2012, 225p; Amazon Kindle $13,67). Ek bepaal my egter hier by wat in Kiser se boek staan. As kind het Christian ‘n tyd lank in Algerië gewoon. Oor die Moslems het sy ma by hom ingeprent: “They are godly people and believe in the same God we do. There is only one God” (490). ‘n Deurslaggewende gebeurtenis in Christian se lewe was toe ‘n Moslem-polisieman sy lewe gered het. Christian was met sy militêre diensplig in Algerië besig toe hy met terroriste gekonfronteer is en sy Moslem-gesel hom met sy lyf beskerm het. As gevolg hiervan is hierdie Moslem, die vader van tien kinders, kort daarna deur terroriste vermoor. Christian het gesê: “He changed my life by liberating my faith” (285). Hierna het Christian myns insiens heeltemal oorboord met sy voorliefde vir die Islamitiese godsdiens en Moslems gegaan; dermate dat dit heel moontlik tot sy en sy ses medemonnike se dood gelei het.

Na sy aankoms in Tibhirine Christian “found his new brothers perplexed by his zeal to join hands with Muslims and his obsession with finding ‘the notes that are in harmony’ between the faiths” (771). Christian het twee jaar lank aan “the Papal Institute of Islamic and Arabic Studies in Rome” studeer (785), Arabies bemeester en Islam grondig nagevors. “Islam and the Old Testament … were pretty much the same” (785). Later het Christian gesê: “The Muslim neighbor thinks, he prays, he believes in God, fasts, and gives to the poor. He’s almost like us!” (2256). Daarna het dit van kwaad tot erger gegaan: “Jesus is the only true ‘Muslim'” (2291). Dit herinner aan Willie Esterhuyse se vergesogte, politiek-gedrewe stelling: “As daar ooit ‘n godsdienstige en morele revolusionêr en aktivis was, dan was dit Jesus van Nasaret” (Die God van Genesis, Durbanville: Christelike Media Publikasies, 2010, p 198).

Tydens die Suid-Afrikaanse “bevrydingstryd” het ampsdraers van sommige kerke en moskees terrorisme aktief bevorder. Dink maar aan die rol van bevrydingsteoloë soos Beyers Naudé, Desmond Tutu, Frank Chikane Barney Pityana en Allan Boesak. Léon-Etienne Duval, die Rooms-Katolieke aartsbiskop van Algiers, het ‘n soortgelyke rol in Algerië vervul. Soos in Suid-Afrika is daar in kerklike geledere gesê: “Let us learn to go beyond ourselves and to be enriched by those who are different” (188). Tydens die onafhanklikheidstryd het Duval “justice and self-determination for all Algerians” bepleit (271). “Friendship was not possible if one side viewed itself as superior to the other” (374). “He publicly condemned the violence on all sides, but singled out … the French army” (319). Ook in Suid-Afrika is die blanke bewind se veiligheidsmagte dikwels nie met dieselfde maat as die terroriste gemeet nie.

Duval het gesê: “The basic problem is one of living together, and to assure equality between individuals without one community overwhelming the other” (374). Nelson Mandela het hierdie sentiment gedeel: Een etniese groep moet glo nie ‘n ander oorheers nie. “I have fought against white domination,” wat die waarheid is, maar dan lieg hy as hy sê: “I have fought against black domination” (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 438). In die nuwe Suid-Afrika was Mandela hoogs in sy skik met swart oorheersing. Insgelyks het Duval se naïewe standpunt nie tot vreedsame naasbestaan gelei nie maar tot die uittog van 1,2 miljoen blankes uit Algerië, asook derduisende Algerynse Moslems wat hulle in Frankryk gevestig het. Die blankes moes kies: “to leave or to die, the suitcase or the coffin” (423). In koloniale Algerië is die teenwoordigheid van Moslems aanvaar, maar nie dié van blankes in ‘n onafhanklike Algerië nie.

Ek onderskryf Kiser se mening dat Alistair Horne se boek, A savage war of peace: Algeria 1954-1962 (London: Papermac, 1996, 608p; Amazon Kindle $15,95) seker die beste boek in Engels oor die Algerynse oorlog is (5080). Hierdie boek bied sekerlik nie ‘n aangename leeservaring nie; des te meer omdat daar talle ooreenkomste tussen die lot van Algerynse blankes en dié in Suid-Afrika is, bv “they had created the country out of virtually nothing” (p 32). Moontlike maniere wat destyds voorgestel is om Algerië uit sy politieke gemors te red, is Suid-Afrika se apartheidsbeleid (485, 545) of regering onder blanke beheer, soos dié van Ian Smith in Rhodesië (497).

“Duval had nursed the hope that after independence, French and Algerians could live and work together to build a new country based on mutual respect” (409). In werklikheid is die onafhanklike Algerië getransformeer tot ‘n 99% monokulturele Arabier-Berber- Soenni-Moslemland. In die huidige ideologiese klimaat sou geen sodanige etniese suiwering ten bate van blankes toelaatbaar of selfs denkbaar gewees het nie. Soos in Suid-Afrika gebeur het, is die Algerynse blankes deur ‘n blanke, naamlik die Franse staatshoof Charles de Gaulle, uitverkoop. Pierre Claverie, die biskop van Oran, het in ‘n sin reg gehad toe hy gesê het: “If we leave, those who want ethnic and religious purification will win” (201). Hy is in Augustus 1996 vermoor (5055).

“Duval loved the struggle” (388). “Duval was also a revolutionary who believed in the transforming power of brotherly love” (395). Hier onder toon ek egter aan dat hierdie Moslems glad nie getransformeer het nie. “The vast majority of his own clergy within Algiers” het Duval gesteun; ook Christian in Tibhirine. Duval en Christian is in hulle oortuigings gesterk deur die besluit van die Second Vatican Council (1962-1965) dat die Rooms-Katolieke Kerk “culture-free and truly universal” moet wees (572), asook “openness toward other religions” moet openbaar (656). In ‘n transkulturele werklikheid wil die Kerk erkenning aan kulturele, insluitende godsdienstige, diversiteit gee (2334). Met hierdie besluite is die ekumeniese beweging voortgesit, wat reeds in 1948 tot die stigting van die Wêreldraad van Kerke gelei het. Duval is kort voor die begrafnisdiens vir die sewe monnike dood, gevolglik is sy nagedagtenis saam met hulle s’n by dieselfde geleentheid in Algiers gehuldig.

Tibhirine is aan die voet van die Atlasgebergte sestig myl van Algiers en kort anderkant Medea. Hierdie bergwêreld het skuiling aan die Moslem-terroriste teen die Franse en later aan die Moslem-rebelle teen die Algerynse regering gebied. Hulle is daar gejag en gebombardeer. “The bombing in the mountains drove scores of families into the valley. The monks sheltered many of them in their unused buildings, and the Arab men provided them with additional hands to work around the monastery” (409). Voordat Christian in 1984 die kloosterhoof geword het en in 1990 herkies is, was hy in beheer van die klooster se herberg waarheen “fellow seekers of God” (848) kon kom “for rest and reflection” (841). Hy het op die deur ‘n kennisgewing aangebring “that read ‘Muslims welcome for retreats here'” (848). “Christian soon developed a reputation as a man who could help them understand how the cross and the crescent cohabited in God’s house” (848).

Christian “wanted the other monks to share his enthusiasm for seeking God with Muslims. But of all the brothers, he was the only one who had come to Algeria to live in spiritual communion with Islam” (862). “Christian went native, too native for the taste of many of the brothers. During Ramadan … Christian fasted for forty days … He followed the Muslim custom of removing one’s shoes when entering a mosque, taking off his sandals in the chapel. Then he caused a furor by proposing to have an alternative service with an Arab liturgy, a thought that was firmly rejected by the community as divisive” (869).

“One of Christian’s spiritual heros [was] Mahatma Gandhi” (1409). “Christian was a radical. He was always pushing out the frontiers. He was ahead of his time in fighting for a truly universal Christianity of the heart that excluded no one … a Christianity of friendship, trust, and good works … Muslims sing the same song, only in a different key” (1361). Nadat Christian die kloosterhoof geword het, het sy standpunt veld gewen. “His desire to draw closer to God with Muslims and make the neighbors feel part of the extended monastic family gradually took root with the others” (1238).

Christian se ideaal was “to be a living embodiment with all the inhabitants of this country, this City of God where all the frontiers of country, race and religion should one day disappear” (922). “Our Christian identity is always in the process of being born” (2284). Hy het gevra dat christene hulle visie vergroot en nuwe horisonne verken (2284); die “groter prentjie” soos ons plaaslik dikwels moet aanhoor; die globale pleks van eie kultuur. Christian het aansoek om Algeriese burgerskap gedoen maar nooit ‘n antwoord ontvang nie. Duval se aansoek was egter suksesvol. Christian het ‘n Bond of Peace, ‘n ribat-es-salaam, met die Moslems gesluit. “Known in the future simply as the ribat, these Christian-Muslim encounters became semi-annual meetings, beginning in the fall of 1980” (979).

Ab Jean-Georges Tyszkiewicz van Tibhirine se vaderklooster, Aiguebelle in Frankryk, het tydens ‘n besoek gelas “that there was to be no more Islamology inside the cloister” (993). Sodanige aktiwiteite kon voortaan net in die herberg plaasvind. “Christian proposed to the brothers that the unused reception room next to the dispensary be lent to their neighbors for prayer. The building had direct access from the road and local people could come and go as they pleased” (1294). Christian wou hê dat Christophe hom as hoof moet opvolg, dalk omdat Christophe se teologie en politiek die naaste aan Christian s’n was.

“Christophe developed the sense that God is with the poor” (1197), ‘n standpunt wat plaaslik in die Belydenis van Belhar (1986) gehuldig word: “Dat God … op ‘n besondere wyse die God van die noodlydende, die arme en die veronregte is.” Sowel Christian as Chistophe was anti-intellektualisties: “Knowledge puffs up; love edifies” (1225). Christophe se vriend en mede-monnik, Philippe Hérmon, het Tibhirine besoek en gesê: “My visit reminded me of something basic. God is one. They forced me to stretch my understanding of Jesus to create a place for Islam … Christians get lost too easily in dogma and theology. Every conception imposes a limit. Dogma limits. Doctrine limits. What is important is my relation to the other person” (1348).

In 1989 het Algerië ‘n nuwe demokratiese grondwet gekry. Die Islamic Salvation Front (FIS, Front Islamique de Salut) is in dieselfde jaar gevorm met die doel om ‘n teokrasie, ‘n Islamitiese staat, in te stel. In 1990 het die FIS die munisipale verkiesings gewen. Die FIS se slagspreuk was: “A vote for FIS is a vote for Allah” (1624). Die FLN-regering, wat sedert onafhanklikheid in beheer van die land was, het die nasionale verkiesing, wat vir 1992 geskeduleer was en deur die FIS gewen sou word, gekanselleer. (FLN: National Liberation Front, Front de Libération Nationale.) ‘n Landswye staking het gevolg, waarna ‘n noodtoestand afgekondig is. Die FIS is verbied. Op 29 Junie 1992 is die Algerynse president en die hoof van die militêre regering, Mohammed Boudiaf, vermoor (5044).

Vir sommige Moslems was die FIS nie militant genoeg nie. Hulle het in 1993 die Armed Islamic Group (GIA, Groupe Islamique Armé) gevorm met as leuse: “No peace, no truce, no compromise” (2835). Jamel Zitouni, wat voorheen in Afghanistan teen die Russe geveg het, het, nadat sy voorganger deur die Algeriese weermag gedood is, die hoof van die GIA geword. Daarmee was die tafel gedek vir die etniese en religieuse homogenisering van Algerië. Kiser noem die toestand waarin die land verval het “virtual civil war” (3131). In 1993 “the GIA officially declared war on foreigners in Algeria” (2343) en is buitelanders gewaarsku om die land te verlaat of die gevolge te dra. Van sowel binne as buite die Kerk, bv die regering, is aanbeveel en selfs gelas dat kloosters gesluit word; veral Tibhirine, wat in ‘n onrusgebied geleë was.

Hierdie brutale Algeriese werklikheid was in skrille kontras met wat Christian gelees het in die ooreenkoms wat die Israeli Yitzhak Rabin met die Moslem Yasir Arafat aangegaan het: Hulle “committed themselves by their revolutionary handshake to renounce finally the sword and to plow together in peace … moving from hatred toward love” (2306). Christian het ongesteurd voortgegaan as religieuse entrepreneur. Hy het ‘n “new crucifix for the chapel” aangeskaf, “one that was less offensive to the Muslims” (2313). “The crucifix showed Jesus with his crown of thorns removed, his body covered in a tunic of royal purple, the nails transformed into golden points of light, dignified face looking ahead, without suffering. Above Jesus’ head were the words ‘He has risen’ in Arabic” (2320). Daar was ook “the bright yellow-and-blue minbar, the antique Muslim pulpit that occupied a corner of the refectory” (3329).

Die owerheid het beskerming vir die Tibhirine-klooster aangebied. Hulle “proposed that police occupy one of the monastery’s unused buildings. Christian categorically refused. He said that no weapons could be allowed in the monastery” (2356). Hy wou nie kant kies tussen die terroriste (“the brothers of the mountain”) en die veiligheidsmagte (“the brothers of the plain”) nie (2363). Kort daarna is 12 Kroatiese konstruksie-ingenieurs twee myl van die klooster af vermoor; onder meer as vergelding omdat Kroate Moslems in Bosnië vermoor het. Die owerheid het aanbeveel dat die monnike hulleself bewapen en ‘n sirene installeer. Daar was selfs ‘n aanbod van die owerheid dat die monnike op regeringskoste in ‘n hotel gehuisves kon word (2444).

Op Oukersaand in 1993 was die klooster steeds onbeveilig en het die moordenaar van die Kroate, Sayah Attia, daar gewapen opgedaag. Christian het gevra dat hulle buite die klooster gesels. Attia het drie eise gestel: dat Luc gewonde terroriste moet verpleeg, aan hulle mediese voorraad moet verskaf en ook geld. Christian het na oorleg met die monnike ingestem tot die eerste twee eise maar geldelike hulp geweier. Mediese bystand is beskou as “an act of humanity; the other [money] was an act of collaboration” (2533). Deur geld aan terroriste en apirantterroriste te gee, het Beyers Naudé nie hierdie onderskeid gemaak nie. Tot ‘n honderd mense het daagliks om mediese bystand by die klooster aangeklop (2744).

In die Algerynse Rooms-Katolieke Kerk het die ampsdraers konsensus bereik dat hulle nie landuit sou vlug nie. Daar is bv geredeneer dat die weermag hulle dan in die kloosters sou tuismaak. Duval, sedert 1980 die plaaslike aartsbiskop, se raad aan Christian was: “Be steadfast, persevere … Be firm with those people” (2567). Attia het nie weer sy opwagting by Tibhirine gemaak nie en is in Februarie 1994 gedood toe daar al meer as 200 terreuraanvalle en 132 sluipmoorde was. Christian se reaksie was: “I felt I was my brother’s keeper, even of the brother in front of me that night” (2602).

In Maart 1994 het die minister van buitelandse sake geëis dat die Tibhirine-klooster gesluit word. Die regering het tien soldate gestuur om in die klooster gestasioneer te word, maar “the brothers categorically rejected this. ‘If you stay here, you will only attract attention that will compromise our position,'” het Christian gesê (2751). In Moslem-geledere was daar groot verdeeldheid en bloedvergieting. “By May of 1994, over fifty imams had been murdered for condemning the killing of civilians” (2807). Christian het geredeneer: “By refusing to take sides, we are not washing our hands in noncommittal neutrality. That is not possible for us. No, we are protecting our freedom to love everyone, because that is our choice” (2814). “In September, nine brothers met in the chapter room to reconfirm their decision to stay in Tibhirine, something they would do every six months” (2917). Teen Desember was daar in Algerië “an estimated one thousand killings a week” (3017) met “seventy-eight the roll call of foreigners assassinated between September 1993 and the end of 1994” (3168). “Five hundred schools have been destroyed” (3302). Vir Suid-Afrikaners klink die vernietiging van skole bekend.

Om 1-uur die oggend van 27 Maart 1996 het gewapende terroriste sewe Tibhirine-monnike ontvoer. Die oorblywende twee monnike het daarna na Algiers verhuis, want die regering het ‘n verbod op die verdere bewoning van die klooster geplaas. Die GIA wou die sewe gyselaars ruil vir terroriste wat deur die Algerynse regering aangehou is. Daar kon nie tot ‘n vergelyk gekom word nie, gevolglik is die sewe monnike op 21 Mei om die lewe gebring. Ten einde die dooies se identiteit te kon bevestig, is net hulle koppe op 30 Mei uitgelewer. Jean-Marie le Pen van die Front National in Frankryk het toe gesê: “The idea of a peace-seeking Islam is a myth” (3931). Daarteenoor “many wondered how a religion whose Scripture seemed so hostile to nonbelievers could produce in the general population the kind, tolerant, and hospitable souls they all knew from daily life” (972). Huldigingsbyeenkomste is in Frankryk gehou en die staatsbegrafnisdiens van die monnike was in die Notre-Dame d’Afrique in Algiers. Hulle oorskot is in Tibhirine ter ruste gelê. Op 16 Julie 1996 is die hoof van die GIA, Jamel Zatouni, in ‘n hinderlaag gedood (4288).

Die Moslems van Tibhirine was FIS-gesind, maar geeneen van hulle het hulle glo by die militante GIA geskaar nie (2554). Ten spyte van alles wat die Tibhirine-monnike en die Rooms-Katolieke Kerk ten bate van die Moslems in Algerië gedoen het, het iets duidelik geblyk: “It is not a matter of reciprocity” (2270). “Muslims accepted the good works but not the faith. Where was the reciprocity?” (3117). Die christene het gegee en die Moslems het geneem. Dit is soortgelyk aan eg Suid-Afrikaanse ubuntu: Die blankes gee en die swartes ontvang.

Let op wat christene in ‘n Islamitiese land soos Algerië ontbeer. Islam is die staatsgodsdiens. Amptelik is daar godsdiensvryheid maar nie-Islamitiese godsdienste is aan talle beperkings onderhewig. Die kruis as simbool van die christelike religie mag nie vertoon word nie. Kerkklokke mag nie lui nie. Monnike en nonne kan dit nie in die openbaar in hulle tradisionele kleredrag waag nie (894). Hulle mag nie vir die Moslems preek of hulle op enige ander manier tot die christelike godsdiens probeer bekeer nie. “Spreading the Good News is not permitted” (128). Die frase “‘enemies of the Lord’ found in the psalms were being omitted from the liturgy by certain priests in Algiers who were anxious not to offend Muslims” (1936). Daar mag nie meer as 12 monnike in ‘n klooster woon nie (1034). Die Rooms-Katolieke skole is genasionaliseer (881), insluitende die een wat in Tibhirine gebou is (1437, 3370). Die Tibhirine-klooster het ook net 30 van sy oorspronklike 800 akkers grond behou. Die res het staatsbesit geword (1456).

‘n Monument vir die maagd Maria is in 1938 deur die Kerk teen die heuwel bokant die klooster gebou (4390). “Her arms were broken off at the elbow and her stomach had been gouged with a chisel” (1476). Die regter voorarm van die standbeeld van kardinaal Charles Lavigerie (1825-1892) in Algiers is afgesaag omdat daar ‘n kruis in daardie hand was (3124). Vir die beperkte regte van Christene en Jode “living in a society governed by Islamic law” word die term “dhimmi” gebruik (4808). Na bewering is almal in dieselfde mate vry. In die praktyk is Moslems egter baie vryer as nie-Moslems. Insgelyks is almal in die nuwe Suid-Afrika na bewering vry en gelyk. In die praktyk is swartes egter vryer (bv in wat gesê en gesing mag word) en meer gelyk as blankes (bv by die toekenning van poste, grond, ens).

Deesdae is dit polities korrek en in die mode om eerder ooreenkomste as verskille tussen etnisiteite, kulture en religieë te beklemtoon. Gelykmaking en eerdersverklaring is aan die orde van die dag. Let egter op die diepgaande verskille tussen die christelike religie en die Islamitiese godsdiens wat mense soos Duval en Christian gepoog het om te oorbrug. Islam is uit die Joodse en christelike godsdienste ontwikkel omdat hierdie vroeëre openbaringe glo in die Joodse en christelike geskrifte verwring is. “Jesus was not crucified, but Judas, who was substituted for Christ, although Jesus did ascend to heaven, along with Moses and Mohammed” (4862). Feitlik alle praktiserende Moslems is fundamentalisties in dié sin dat die Koran vir hulle letterlik die woord van God is, “spoken by the Angel Gabriel to the Prophet Mohammed. Muslims revere Jesus as a sinless prophet, born of a virgin, but he is not recognised as the Son of God” (5664; ook 4868). “The Three-in-One God does not fit Muslim ideas of God as one” (2320). Christian se teologie kan as idealisties en naïef beskou word. Soos Piet Retief het hy ongewapen vertroue in sy moordenaars gestel.

Die volgende stelling van Kiser oor die sewe monnike, soos ook sy oorsimpatieke ingesteldheid teenoor veral Christian, kan bevraagteken word: “They did not die because they were Christians. They died because they wouldn’t leave their Muslim friends, who depended on them and who lived in equal [?] danger” (108). Die volgende stelling kan ook kwalik ongekwalifiseerd onderskryf word: “The motives for the monks’ kidnapping and the cause of their deaths remain a mystery to this day” (149).

Daarteenoor is daar ook wyse uitlatings in die boek. “How does a community become open to change and evolution without blurring its identity and loosing sight of what it has that is worth preserving?” (4673). “This process of inculturation does not happen without anxiety over losing one’s own monastic identity. To avoid being overcome by this fear, the comunity must deepen and strengthen its own monastic culture” (2263). “The more we connect with those far away, the more we seem to disconnect from those closest to us” (4666). Dít is presies wat ek teen die kultuurvernietigende kultuur van internasionalisering het. Vir bv blankes en veral Afrikaners is die kultuureie in baie opsigte konkreter en belangriker as Afrikanisering en globalisering. Dit is iets wat bv Wim de Villiers nie wil verstaan nie. Afrikanerkultuur is geensins ‘n minderwaardige konteks vir akademiese werk nie; veral nie in Afrika nie.

Blaise Pascal (1623-1662) het geskryf: “Men never do evil as thoroughly or as joyfully as when they do it in the name of God” (3239). Die sewe monnike is keelaf gesny (3888). Dit is ongekwalifiseerd fundamenteel bose dade. Maar daardie monnike was myns insiens skuldig aan ideologiese dwaling deur, soos dit die mode geword het, eerder hiermaals as hiernamaals georiënteerd te wees, volmaaktheid by onvolmaakte mense te veronderstel en te oop en akkommoderend vir ander religieë te wees. Dit herinner aan die arrogante Desmond Tutu wat die Hemel vir alle gelowiges, afgesien van hulle religie, oopgestel het.

“Experience at killing provided a career ladder for aspiring emirs” (3544). ‘n Emir is ‘n Arabiese krygsowerste. Een van die lesse wat Algerië ons leer, is dat die misdadige leiers van ‘n terroristiese “bevrydingsbeweging,” soos die FLN en daarna die GIA, nie die geskikste mense is om ‘n land te regeer nie. Hoe langer hulle aan die mag klou, des te groter is die skade aan die land. Minderheidsgroepe moet uiteraard ook paraat wees vir die verswelgingspotensiaal van ‘n etniese en/of religieuse meerderheid.

Leon Lemmer: Twee politieke waterskeidings: 1795 en 1994

Die historikus Dan Sleigh (gebore in 1938) skryf soos geen ander outeur nie en dikwels beter as baie van hulle. Sy skryfwerk is ‘n toonbeeld van die seggingskrag van Afrikaans. Om sy werk te vertaal sou nie maklik wees nie. Niemand kan die lewe in bv die Hollandse Kaap herskep soos hy nie. Hy munt uit in die beskrywing van bv die seevaart en krygskunde. Sleigh het bekendheid verwerf met twee lywige romans: Eilande (Kaapstad: Tafelberg, 2002, 757p; binnekort as e-boek beskikbaar) en Afstande (Kaapstad: Tafelberg, 2010, 620p; Amazon Kindle $25). Eersgenoemde handel oor die eerste Kompanjie-jare aan die Kaap en die ander een oor gebeure in Klein-Asië en die Midde-Ooste vier eeue voor Christus. Albei tekste wek die indruk van historiese juistheid. Teen albei kan dalk dieselfde beswaar as teen my rubrieke ingebring word: te lank; of soos van Mozart se komposisie in die rolprent Amadeus (1984) gesê is: “Too many notes.”

Sleigh het hierdie suksesse met ‘n meer beskeie roman opgevolg, Wals met Matilda (Kaapstad: Tafelberg, 2011, 399p; Amazon Kindle $18). Ook hierin is daar “lang, boordensvol sinne” (p 124). Die situasie is meesal die hier en nou. Dit stel die outeur in staat om snydende kommentaar oor die nuwe Suid-Afrika te lewer. Daarin blyk dit duidelik dat Sleigh ‘n Afrikaner in murg en been is en sommer in hart en niere ook. Die outeur se politieke waarnemings is myns insiens van die hoogtepunte in die roman.

“Tussen hulle is die oudpolitici maklik om te herken van hulle dae aan lamppale, maklik om te vergeet, moeilik om te vergewe, minder opreg as hulle honde” (23). “Parlementslede verkies deur halfgeletterdes wat stem oor dinge waarvan hulle geen begrip het nie” (27). Robbeneiland het “‘n sleg versorgde apartheidsmonument en propagandakantoor van die Party” geword (37). “Reg voor ons is Robbeneiland, ons regering se poging tot ‘n toeristiese klaagmuur” (90). In Australië is die inboorlinge geleer: “Niks vir niks, anders wil hulle alles verniet hê” (279). “Onthou altyd, by hond, skaap, perd en mens: bloed tel” (189). “Dit is ‘n snaakse land. Die gevaarlikes speel grootmeneer, die goeies vlug voor die gereg” (254).

“Taal … is … die huis waarin ek woon” (162). “Mense wat nie van gevoeligheid vir taal weet nie, word losgelaat op ‘n medium [radio] wat uit taal bestaan” (304). “As jy opstaan en praat, word jy gestempel, getjap. Ek wil nie ‘n kampvegter of taalstryder of handhawer genoem wees nie, net dat my en my oom se taal ‘n onbesoedelde fontein bly, waar enigeen kan skep. Vir altyd. Dit is ons reg” (306). “My taal is kuns én gereedskap: my tjello, my palet, al my fyn beiteltjies, ek word bang wanneer dom mense daarmee speel” (307). “Sy voel oor besoedeling van haar taal soos hy oor besoedeling van die natuur; vir albei is dit iets om van bang te word” (333).

“Hy vind die gewoonte van volksliedere vóór rugby belaglik … Hy hou van goeie voetbal, maar die gesanik irriteer hom; ‘n onmusikale lied met onsinnige woorde geskryf deur mense wat niks van voetbal weet nie vir mense wat niks van musiek weet nie. Wat in godsnaam het dit met die wedstryd te doen? … Hy vra wat ek van Suid-Afrika se nuwe volkslied dink. Hulle s’n, nie myne nie, sê ek. ‘n Onsimpatieke sameflansing … Ek hoor julle [Australiërs] verkies ‘Waltzing Matilda” (126-127). Ek verkies ‘Sarie Marais’ maar die polities korrekte Rugbyraad en die borge verkies die volkslied.

Sleigh se jongste en, volgens hom, laaste roman is 1795 (Kaapstad: Tafelberg, 2016, 463p; Amazon Kindle $21,33). Die aanvanklike titel was: Die laaste goeie man. Die tema is die oorgang van die Hollandse na die Engelse bewind aan die Kaap. “Geskiedenis bewaar die herinneringe van hoë dade, is getuie van die verlede, ‘n voorbeeld vir die hede en ‘n waarskuwing oor die toekoms” (Kindle 641). “Praat met die verlede, dáár sal jy leer” (Job 8:8 – 860). Daarom is daar duidelike sinspelings op wat in 1994, dus twee eeue later, in Suid-Afrika gebeur het, naamlik die oorgang van ‘n blanke na ‘n swart politieke bewind. “Dié brawe Nuwe Tyd is geneig om die beskawende hand te onderdruk en die verderwende hand te ondersteun” (1618). “Hy, hulle almal, het hul eenvoudige verlede, met alle pligte en verantwoordelikhede so duidelik en onder beheer, gisternag verloor” (464). “Asof ‘n vertroude horlosie gaan staan het, is sekerheid en gerustheid nou verlore” (470). Dit is uitsluitlik vanuit hierdie politieke hoek dat ek oor 1795 in hierdie rubriek skryf. Ek gaan dus nie die storie vertel nie, maar aanhalings gebruik in soverre hulle veral op ons huidige situasie toepaslik gemaak kan word en sonder om noodwendig die presiese verhaalkonteks in ag te neem.

William (Willie, Will, Wil) Ferdinand, baron Van Reede van Oudshoorn, seun van ‘n vorige Kaapse goewerneur, Pieter (1714-1773), is die hoofkarakter in hierdie roman, “die met al zyn magt de Engelschen heeft tragt te weeren” (8). Dit gaan vir William om “sy Kaap” (101), “sy dorp, sy mense” (41). Maar: “Jy kan teen die draak verloor” (636). Sy pa het dit by hom ingeprent: “Ons saak is vir vryheid. Dat ons Jan Kompanjie se greep hier afskud en ons eie vlag hys … Ons land het ‘n toekoms so blink soos Amerika s’n” (205). “Pasop vir ‘n Engelsman wanneer hy beleefd word, het sy pa gewaarsku” (2620). “Die Amerikaner [was] slim genoeg om die Engelsman uit sy land te jaag. Vry en onafhanklik; hulle het ons nou myle vóór geraak. Waar sit ons vandag? Praat van agtergeblewe” (212). Die Kompanjie het hulle gefaal. “Dan moet ons nou maar self. Niemand gaan dit vir ons doen nie. Ons mense gaan veronnosel. Ons gaan bywoners word” (218). Daar is “vervlakking, agteruitgang onder ‘n kultuurarm volk wat in heillose donker wegsak. Almal hier is gestadig aan veronnosel” (288). “Wat tel is wat niemand sien nie: Die bloed in jou are” (311).

William bly koersvas stry vir die onafhanklikheid van die Kaap, van die mond van die Bergrivier tot by die mond van die Breederivier: “Daar het jy die vaderland … Die strook is nie Afrika nie; Kapenaars het lank en hard gewerk om dit anders as Afrika te maak. En dié klein landjie is hy; land, dorp, huis en hy is één. Dis sy lewe, dis sy bloed en asem in hom, waarsonder niemand kan leef nie. Verloor hy dit, word hy niks. Van gisteraand af is dit onder beleg. Hy moet dit vashou, aanhou om dit te besit” (488). “Dit is sy Saasveld [sy huis se naam]. Nou kom onrus hier, met ‘n dreigende oorlog deur sterk, vasbeslote invallers. Geen eerlike gees sal dit duld nie” (499). “Alles was ordelik, bekend, deur lang gebruik gevestig. Daar was gerustheid vir nog ‘n jaar … hy het geweet dat sy omstandighede gemaklik en aangenaam is, hy was in beheer van sy lewe, tevrede met sy vermoë. Waarom kon dit nie so bly nie?” (505).

Die Britse inval geskied op ‘n tydstip toe die distrikte van Graaff-Reinet en Swellendam hulle reeds onafhanklik van die Hollands Oos-Indiese Kompanjie (HOIK) verklaar het. Die versugting was: “Een fatale ding is nodig, messieurs, en dit is verenigde krag … Bring al jul boerestate onder een vlag. Volg die voorbeeld van die Noord-Amerikaanse state” (2940). “Ons moet ‘n Kaapse republiek uitroep, soos Graaff-Reinet en Swellendam” (3560). Die HOIK is op sy laaste bene en staar bankrotskap in die gesig. Daar heers groot politieke verdeeldheid onder die plaaslike bevolking. “Die kern is nie solied nie … Eweredig aan die verskeidenheid is die kanse vir verraad; miskien moet hulle eers saam val soos graan, daarna saam opstaan” (943). Die Nederlandse monarg, prins Willem van Oranje, het weens die Franse inval in sy land na Engeland gevlug en die Britte gevra om die Kaap te beset en teen die Franse te verdedig (1125). Sommige steun die Oranje-monargie en die Britte. Dadelik ontstaan daar hanskakies, bv “Die kêrel klim klaar uit die Kompanjie se sinkende skuit en maak hom diensbaar vir ‘n nuwe baas” (565). Ander verkies Franse besetting, wat sal meebring dat die Kaap ‘n Nederlandse kolonie van die Bataafse Republiek word. Tot 1795 was die Kaap ‘n private HOIK-besitting.

William van Oudshoorn is die laaste goeie man. Hy is eintlik so goed dat hy my herinner aan die ma van die Amerikaanse skrywer Philip Roth, wat graag gesê het dat sy net een fout het, dat sy té goed is. William voer sy pligte as graanskuurbestuurder, Raadslid en kommandant van die Pennistenkorps getrou uit. Hy is ewewigtig in sy oordeel en onbaatsugtig in sy optrede. Danksy ‘n erflating is hy welgesteld en maak hy hom nie aan korrupsie skuldig nie. “Veel mag het korrupsie, selfverryking en vervlakking, wat reeds begin het, bespoedig” (1640). Hy is goed vir sy medemense en wil die twee slawe in sy diens vrystel. “Ons het ‘n fout gemaak deur slawe in te voer. Ons het kundige Europese arbeiders meer nodig” (3993).

Heel aan die begin word William Shakespeare soos volg aangehaal: “Time will come and take my love away” (5). “Daar is tóé en daar’s nóú” (176). Dit som die situasie op waarin Afrikaners in die nuwe Suid-Afrika verkeer. Anders as voorheen, het dit vir ons feitlik onmoontlik geword om werklik patrioties/vaderlandsliewend te voel oor bv die chaos, verval en rassediskriminasie wat ‘n vreemde bewind in ‘n al hoe vreemder land oor ons loslaat. Feitlik alles is omgedop en opgedonder. “Patriotisme kan ‘n smal en vuil gangetjie word” (3492). “Alles hier is in gevaar” (665).

“Makosa [Xhosa] … is onregeerbaar … Hy ken geen god of sy gebod nie en respekteer ook nie andermansgoed nie. Hy glo alleen in die assegaai en gee g’n om vir ander se lewe nie. Nou meen ek dis tyd dat die Kompanjie ‘n sterk man stuur om met hulle te gaan sit en ‘n grens neerlê: Kyk, hier loop die rivier, julle se land is sonopkant. Ons, óns bly sononderkant, dis óns se land” (1568). “Stop ons hom nie, kan jy maar jou pluim in rooi doop en dwarsoor dié hele boel skryf, ‘Land van de Caffres'” (1599). “Moet Christenvolk onder die barbaar vergaan?” (1605).

“Persoonlik probeer ek om wilde mense en diere te vermy. Dis veiliger hier in my huis” (2053). “Jy is nie gereed vir wat met jou gaan gebeur nie. Jy weet nie hoe jou wêreld gaan verander nie, dat niks weer soos gister en eergister kan wees nie” (937). Byvoorbeeld: “Hoe ver is die Makosas van die Kaap af? … Ek het nog nooit een gesien nie” (2697). Deesdae is daar heelwat van hulle in die Kaap te sien, tot in die parlement, asof hulle hier inheems is. “Hier het net die Hottentot aanspraak voor ons … Ons het gebou. Geeneen voor ons nie” (3566).

Tydens sy besoek aan die Kaap (1771) het kaptein James Cook (1728-1779) na (fiktiewe) bewering gesê: “Is julle nie bang om op hierdie vasteland se uithoek in afsondering, onkunde en korrupsie te vergaan terwyl ‘n nuwe son van verligting oor die aardbol verrys nie?” (346). Die arrogante Britte wou hulle beskawing hierheen bring. Die globaliste redeneer deesdae op ‘n soortgelyke manier. “Die wat hom [Cook] kon verstaan het gebrom: Gaan huis toe, man. Verwaande rooibaadjie” (352). “Wat kom snuffel die dônnerse Engelse weer om die Kaap?” (346). In 1795 was daar skielik skepe van die Britse vloot in Simonsbaai. “Die Engelse het vannag oor sy land neergesak soos die pokke van ’13” (499). “Nege Engelse oorlogskepe met omtrent drieduisend soldate en matrose het gisteraand in ons seewater geanker” (1007).”Die vyand is voor die poort, die geveg om huis en haard begin vandag” (913).

William is oortuig “iemand moet opstaan en die leiding op hom neem … Is hy siek, of is dit skok en ongeloof, dalk angs omdat vreemdelinge sy land eis en oor hom wil regeer? … sy gedagte vermy hede en toekoms en stroom asof op vlug na die verlede, op soek na begrip van gebeure en ervarings wat sy lewe gevorm het én sy aanspraak op dié huis, dorp en stukkie land bevestig. Hy het gekies om met die lewendes te lewe. Hy skaar hom by die dorpenaars en boere, bruikbare, gewillige arbeiders in die ryk land waarop hulle hul tuisgemaak het” (808). “Veg vir die bewys van ons kultuur in die suide van die kontinent” (2684). “Hier ís potensiaal vir grootheid, wat gered moet word” (842). Maar dan moet jy jou aktief verset anders word “jou stilte … instemming, jou instemming ‘n wapen in die teenstander se hand, ewe ondermynend as ‘n landkaart of wagwoord aan die vyand gegee” (1120). “Dié is Afrika, gewelddadig; hier moet jy weerstand bied of ondergaan. Kommissaris [Rijckloff] van Goens [1619-1682] wou die Kaap losspit van Afrika en ‘n eiland daarvan maak om van hierdie donker agterlikheid los te kom: Apart, en vry” (1688).

Kommissaris Abraham Josias Sluysken (1736-1799) is as HOIK-amptenaar in 1795 die politieke hoof aan die Kaap met kolonel Robert Jacob Gordon (1743-1795) as die militêre hoof: “kleinlike skepsels met klein verstandjies” (1054). Sluysken het feitlik sonder slag of stoot aan die Britte oorgegee: “Op ‘n skinkbord aangebied … Hulle word met leuens en agteraf handelings regeer” (3038). Van Sluysken word gesê: “Hy, met ‘n vyand in sy land, kan niks wys wat hy vir die behoud van sy land doen nie … Hy het geen greep op die toestand nie … Waar is die beslissende, hete geveg om sy land” (3044). Vir toepassing op 1994 hou ek van hoe Sluysken se voorkoms beskryf word: “bles bliksem” (1969, 5235, 5279), “eierkop” (5235), “Bles gaan jul land onder julle uitverkoop” (2011), “Ek haat die bles dwaas” (4668). Oorweeg die toepaslikheidvan die volgende sin op 1994 se gebeure: “Nou skel die tyd op hulle oor nalatigheid, oor swak leierskap” (2266). “Die kerslig skitter op sy kaal skedel terwyl hy sy medepligtiges prys” (6036). William voorspel: “Jou geskiedenis gaan aan jou vreet” (6048). “Jy, meneer, gee ons land weg, draai jou rug op ons en vertrek oorsee” (6074). “Jou nalatenskap is ‘n klein kerkhoffie waarin ons volk se grafsteen staan” (6080).

Van die begin af het Robert Gordon “‘n onderhandelde skikking” met die Britte aanbeveel pleks van te veg (1204). “Stille onttrekking in die aangesig van die vyand is waarvan Robert praat. Só ‘n veragtelike daad is seker nog nie in die wêreld gepleeg nie, anders sou dit bekend wees. Kolonel so-en-so het weggekruip toe sy land ingeval word. Is dit nie erger as verraad nie?” (1981). “Robert se beskouing is dat as ons vrywillig wapens neerlê, ons later ons vryheid kan terugeis” (3084). Hy word “‘n lafhartige windsak” genoem (4715). William het ‘n “weersin in dié huigelaar met sy gemaklike selfbedrog” (4792). “Die tweegatjakkals weet hoe om tot die einde verantwoordelikheid en aanspreeklikheid te ontduik” (5011). “Hy het nog nie begin veg nie en Sluysken praat van kapituleer. Het Gordon voorgestel dat Simonsbaai ontruim word, of het Sluysken self die gedagte in die kolonel se naïewe verstand geplaas?” (3091).

William van Oudshoorn, daarenteen, het geredeneer: “Ek glo ons moet die allerbeste verdediging voorberei, en in beheer bly … Engeland sal geen vloot stuur uit liefde vir prins Willem nie, hul saak is alleen eiebelang … Ons wagwoord moet ‘paraatheid’ wees” (1209). Wat is William se doel? “Om oorlog te voer. Om die land en alles wat dit vir my beteken te behou deur die invallers deur aggressie te verdryf. Die nageslag gaan ons dankbaar wees” (2448). “Alles … is ‘n groot geveg werd” (2752). “Vir wat jy hier sien, gee ek my lewe. Dit is die offer werd” (2758). “Die Raad verdaag sonder om sy voorstel van aggressiewe reaksie te bespreek” (2820).

Sluysken gee voorkeur aan “verdraagsaamheid” (2825). Daarna volg bv “die ongelooflike, onnodige prysgee van ‘n bemande, gewapende buitepos … sonder dat een skoot deur hulle of hul vyand afgetrek is” (3050). “Waarom is hulle uit ‘n goeie posisie onttrek?” (3126). “Dit kom vir William voor of beide bevelhebbers [Sluysken en Gordon] ten gunste van oorgawe is en albei na geleenthede soek om die ander daarvoor te blameer … Redes en motiewe mag verskil, maar die twee spit saam aan sy vaderland se graf” (3138). Na die val van Muizenberg het die Kaapse gebrek aan verdediging van kwaad tot erger gegaan.

Daar is ‘n insiggewende bespreking van stemreg. “Een man, een stem is nie geskik vir plekke waar gevestigde meerderhede bestaan nie. Jul sogenaamde demokrate vra mense om hande op te steek, dan tel julle die hande. Die tel van hande sal nooit demokrasie wees nie en word ‘n skuiling vir opportuniste en misdadigers van die ergste soort. Stemme, messieurs, moet nie getel nie maar gewéég word. Dít is ons enigste hoop op regverdigheid. Mense is nie net hande nie, veel belangriker is die siel en die verstand. Ek aanvaar dat elke mens ‘n geboortereg het en deur die natuur met ‘n stem geseën word, maar dieselfde natuur het aan sommige een talent gegee en ander twee of drie. En dié wat harder as ander werk, maak hul soveel méér verdienstelik. Behoort hulle nie soveel stembriewe te kry as wat hul verdien nie?”(2897).

Byvoorbeeld: “‘n Tweede stem vir hoër opvoeding. ‘n Derde vir die hoeveelheid belasting wat jy betaal. ‘n Vierde op die ouderdom van vyftig. ‘n Vyfde as jy kinders tot volwassenheid [en nie-misdadigheid] opgevoed het” (2897). “Daar mag meer wees,” bv “vir [konvensionele, nie-terroristiese] militêre diens van drie jaar of langer. En wat van nog een stem vir besondere kulturele of wetenskaplike prestasie … Enigeen kan dus drie, vier of selfs ses stemme werd wees, teenoor die imbesiel en die straatveër se een of twee … Ja, dit sal inderdaad egte demokrasie wees, na verdienste én regverdig” (2909).

“Bedink terselfdertyd die vernietigende krag van die een-man-een-stem-stelsel. As ‘n talentvolle persoon soos [Thomas] Jefferson [1743-1826] se stem gelyk aan dié van sy tuinier of koetsier geag word, is dit nie langer demokrasie nie maar ‘n aaklige misverstand en skadelike dwaasheid. Jy kan net van demokrasie praat waar die gees se rol openlik erken word” (2915). “‘n Mens kan nie gelyk maak wat God self ongelyk gemaak het nie” (2921). Ek het dit voorheen gestel dat die woord “demokrasie” in die nuwe Suid-Afrika ‘n eufemisme vir swart mag is. “Toe Perikles [495-429 vC] begryp dat demokrasie ‘n veelkoppige monster is, het hy daarvan weggedraai” (3596).

Ten spyte van die verslegtende militêre posisie doen Van Oudshoorn hartstogtelik alles in sy vermoë om die land te probeer red. “Ons is nog geensins verslaan nie. Ons is nog nie eens getoets nie” (5041). “As dit [ons land] verlore gaan, is dit klaar met ons nasie” (3492). Hy bly “glo in die regverdigheid van ons saak” (3499). “Dit kom my en ander met wie ek daaroor gepraat het, voor dat ons regering, of ten minste sekere raadslede, se harte nie in ons stryd is nie en dat hulle nie omgee of ons land behou word of verlore gaan nie. Maar ons Kapenaars het net hierdie stukkie grond, kleiner as Nederland, en as ons dit verloor, word ons staatloos, burgers van nêrens … Ek vra … om julle tot verset teen die invallers aan te moedig … ons daarop geregtig, en soos die Amerikaners wel in staat is om ons self te regeer” (3517).

“As Engeland die Kaap ook neem … sal ons sy wette moet gehoorsaam, produseer wat hy eis, hul taal aan ons kinders leer sodat hulle daarna aan die vreemdeling verantwoording kan doen … Hulle bekom die mag om te gebied en te verbied … Hulle kan belasting hef op wat ons het, ons ontwapen en belet om wapens te besit” (3534). Party redeneer: “Ons pak ons waens en trek landuit … dit word ‘n ontvlugting aan die werklikheid” (3541). “Hulle het ‘n skof te ver getrek” (3560). Dit verskraal die eenheid. Dit sal “‘n onherstelbare ramp wees … Julle verswak ons volk en word nog daar uitgemoor. En as julle tussen die Swartes intrek, is dit ewig en altyd verby met skeiding deur vaste grense” (3547). “Laat ons bymekaar hou. In eenheid is krag” (3541). “Engeland se politiek is ongesond vir ons wêrelddeel … Hulle skep ‘n woestyn en noem dit vrede” (3547). Hulle vind “dit beter om te neem as om te gee” (5880).

“Onafhanklikheid is die basiese vorm van vryheid … Vryheid druk hom uit in wette en reëls wat vir één spesifieke volk beraam is. Vir één besondere volk … Jy het ‘n eie ruimte nodig vir jou vryheid. Binne andermansgrense kan jy nooit vry wees nie. Om vry te wees moet ‘n volk die soewereiniteit oor homself en beheer oor sy grond hê. Soewereintiteit se gesag ontstaan uit die volk, dit kom uit die goedkeuring van die volk en dit moet in die volk se hande bly. Niemand van buite mag dit verruil of wegteken nie. Hoe kan enige persoon sy volk se vryheid wegteken?” (3566). “Ons kan ons nie aan hul getalle onderwerp nie, dit sal selfmoord wees … As ons moet sterf, laat ons nie self die oorsaak daarvan wees nie … Nou moet ons opstaan en ons strate veilig maak, met ‘n verenigde wil” (3578). “Dis asof die Egiptiese plae die Kaap getref het” (4045). “Standaarde verval, sigbaar” (4069).

“William wonder of Sluysken iemand betaal om lawwe verduidelikings te bedink vir sy weiering om aggressief op te tree” (3687). Sluysken: “Dit sal beter wees om niks te doen wat die vyand as aggressiewe optrede kan vertolk nie” (4030). “Dié kêrel het nie die knaters nie” (4189): “Heb je g’n kloten, mijn heer?” (4727). Soos Gordon word Sluysken ‘n “tweegatjakkals” genoem (4959). “Sluysken … verswyg waarskynlik weer meer as wat hy sê. Sy grootste leuens, weet jy, lieg hy in stilte” (5006). “As die man se hart maar in die saak was en sy verstand net so goed soos sy mond gewerk het, hoef hy hulle nie met retoriek te probeer mislei nie. Of dink hy dat hulle onnosel is, en nie die verskil tussen sy praat en sy optrede opmerk en daardeur beledig en seergemaak voel nie?” (4602). ‘n Burger skryf: “Verwag geen hulp nie, maar maak soos die Amerikaners op u eie moed, vernuf en vaderlandsliefde staat” (3741). William sê: “Ons is beleër maar ek sien geen weerstand nie. Ek sien nie eens ‘n wil tot weerstand nie” (4141).

Sluysken sê: “Ek stel voor … dat die Raad ‘n wapenstilstand van agt-en-veertig uur vra, sodat ons voorwaardes vir kapitulasie kan bespreek” (5072). “William staan weer op: ‘Solank ons kan veg is ons nie verslaan nie'” (5072). Sluysken: “Ek het respek vir jou mening, William, maar nee. Om onnodige bloedvergieting te vermy” (5079). “In sy hart bly hy ‘n klerk wat die weg van minste weerstand kies” (5091). “Jy gee oor, kommissaris, maar dit bring geen vrede nie. Ons stryd gaan voort. Hoekom het jy ons nie vertel dat jy wil oorgee sonder om te veg nie? Dan kon ons self die aanval reël. Waarom het jy namens ons gekies en besluit?” (5097). Sluysken: “Ek moes keuses maak en besluite neem … Vir die land se beswil alleen” (5103). Van Oudshoorn: “Onsin. Jy kon veg. Wat van ons volk daar buite? Die onreg, die verraad, die misdaad!” (5103). Sluysken: “Ek het hierdie stad met al sy inwoners gered” (5291). William “kyk in die man se moeë oë: Sluysken lyk hol van binne. As hy ‘n siel gehad het, het hy dit verhandel” (5291). Hy het “aan ‘n onwaardige nasie kapituleer” (5893). “Ons weet dat die oormag én voordeel alles óns s’n was” (5589).

“So kry Sluysken en Gordon hul sin” (5103). “Die wenner skryf die storie” (6307). “Hul wandade word nou die Kaap se geskiedenis en môre se jeug erf die skande van hul vaders … sulke gemene knoeiery, onreg in stilte bewimpel, sulke skelmheid en uitgebreide diefstal, dat ek my beswaarlik ‘n soortgelyke toestand op enige plek ter wêreld kan voorstel” (5127). “Só, korrup, misdadig en morsig, eindig wat die pioniers hier in nederige en getroue werksaamheid begin het” (5206). “Die Kapenaars, verlangend na hul vrede en gerief, sal gou die Engelsman as hul baas aanvaar en gedweë gaan lê met die houding van ‘n hond wat slae gekry het. Almal sal aan die nuwe vlag gewoond word; enkeles sal dit met groeiende haat verduur” (5356).

Die Britte “is nou die wenners; aan hulle behoort die glorie én die mag om leuens te bedink en op amptelike, gestempelde papier en in skoolboeke te versprei en verewig … William loop huis toe met die sekerheid dat hy hierdie vyand nie sal vertrou nie … Hul grypsug oortref die Kompanjie s’n, hul oneerlikheid is minstens ewe groot” (5409). “Groenteplein [word] skielik Green Market Square … Enigiets wat die vreemde inkommer mag behaag het moontlik geword” (5416). “Afrikaners is deur die bank sleg, dis wat jy gaan hoor, jy sal jouself later nie meer ken nie … Die Afrikaner gaan geleer word om homself te skaam. Hy sal nie meer sy taal wil praat nie, want dié is minderwaardig … ons kinders … die skole leer hul in Engels” (5624). “As jy ‘n volk se taal uitroei is sy tong uitgesny … Uiteindelik, net Engels. Maar die verlies, dit bly julle s’n” (5874).

“Die rewolusie het Kaap toe gekom” (4444). “Iets is nou finaal verby” (5054). “Die lewe gaan moeilik word vir diegene wat die waarheid liefhet” (5489). “Algemene wantroue en bitterheid teen Sluysken en Gordon het onder die volk posgevat” (4505). “Hulle het ons ‘n nasie van verloorders gemaak” (5636). Die volk “is uitverkoop, beroof, hul vaderland is verraai, die Kaap is voor die vyand se voete gegooi en hy self is beveel om die burgers daaroor in onkunde te hou asof hulle landsvyande is” (4360). “Nou is daar geen skild meer teen onreg en verraad nie” (4648). “Wat maak ons met die mure van afkeer, agterdog of vrees waaragter ons nageslagte moet bly woon?” (6080).

“Anders as met die pokke van ’13 sal ons nakomelinge nooit, nooit die gevolg hiervan [“die volksramp”] ontkom nie” (5583). “Die ongeborenes sal nie weet waarvan hulle beroof is nie: ‘n Sterk, welvarende volk, onafhanklikheid, selfbeskikking, ‘n eervolle plek in die ry van state” (5630). “Hoe weerloos is die mens teen sy lot” (6351). “Afrika is só gemaak, só laat staan … uit Afrika kom steeds iets monsteragtigs” (6519). “Uit Afrika altyd iets verskriklik” (7157). “Wat lig was, is nou donker” (7105). “Wat kon hulle nie geword het nie! Wat word nou van hulle?” (7151).

Leon Lemmer: Bittereinders, hendsoppers en hanskakies

Min dinge is verniet, maar een van die merkwaardigste boeke wat ooit geskryf is, kan gratis bekom word: die Engelse vertaling van Christiaan Rudolf de Wet (1854-1922) se boek, Strijd tusschen Boer en Brit, naamlik Three years’ war (New York: Charles Scribner’s Sons, 1902, 416p; Amazon Kindle $0). De Wet het bitter min skoolonderrig ontvang. Ek kan kwalik glo dat die meeste van hierdie oorlogsherinneringe binne drie weke in Hollands aan boord van ‘n skip geskryf is, toe De Wet, Louis Botha en Koos de la Rey in Augustus 1902 na afloop van die Anglo-Boere-oorlog (ABO, 1899-1902) onderweg na Engeland en Europa was. Hulle missie was om geld vir die ABO-slagoffers in te samel (Albert Blake, 2016-boek hier onder, Kindle 2941). Daarna is die teks vertaal, geset en gedruk, op die primitiewe maniere van destyds, via kommunikasiemiddele wat net so primitief was, en in Desember van dieselfde jaar in Engels gepubliseer.

Heel vroeg in sy boek verwys De Wet na diegene wat uit die Boeremag gedros het as die “Hands-uppers” (Kindle 297), die hen(d)soppers. Hy was een van diegene wat so lank moontlik, dus tot die bitter einde, in die ABO geveg het. So iemand word ‘n bittereinder genoem. Hy het die hendsoppers geminag wat die eed van neutraliteit teenoor die Britte afgelê het en hulle daarna heeltemal aan oorlogsdeelname onttrek het. Maar De Wet se hoon of smaad of veragting was veral gemik op daardie hendsoppers wat trou aan die Britse kroon gesweer en daarna saam met die vyand teen die Boere geveg het; dus oorlopers: “we utterly despised them” – 1024). Deesdae word diesulkes verloopte Afrikaners genoem.”It was far easier to fight against the great English army than against this treachery among my own people” (1369). Die oorlopers is joiners genoem, of hanskakies omdat hulle toe Britse kakie uniforms gedra het (Blake 2419).

De Wet noem die geval van ‘n hanskakie wat “Stellenbosched” is (2627). In ‘n eindnota is daar hierdie verduideliking: “This was the word the English applied to officers, who, on account of inefficiency, or for other reasons, had to de dismissed. Stellenbosch was a place where only very unimportant work was performed” (7493). Deesdae word die geskiedenis herhaal deurdat talle Afrikaanssprekende blankes die voortou in die afskaling en selfs afskaffing van Afrikaans ten gunste van Engels neem. Die Universiteit Stellenbosch kan tans kwalik as ‘n plek beskou word wat op ‘n uitnemende manier sy geskiedenis as ‘n (of dié) bakermat van die Afrikaner en Afrikaans voortsit. De Wet was van mening dat sulke mense nie tot ander insigte gebring moet word nie: “I was of opinion that a coerced burgher would be of no real value to us, and would besides be untrustworthy” (2017). Ek het hedendaagse diesulkes in vorige rubrieke dikwels hanskakies genoem. Die Boere, daarenteen, het die moed van hulle oortuiging gehad om van die Britte te eis: “Equal rights for the English and Dutch languages in the schools” (3914).

Die roemlose, mandaatlose, politieke oorgawe aan swart mag in 1990/94 is uiteraard selfs groter verraad as wat tydens die ABO gepleeg is en herinner aan die volgende woorde van De Wet: “One could gnash one’s teeth to think that a nation should so readily rush to its own ruin!” (1641). Later verwys hy na “the burial of my Nation!” (4110). Tydens apartheid is plaaslik en internasionaal luidrugtig beswaar teen die blanke bewind gemaak. ‘n Mens sou dink dat diegene wat so hoog oor moraliteit opgee, beswaar sou maak teen die toestand waarin die nuwe Suid-Afrika verval het, insluitende die blatante rassediskriminasie teen blankes. Dít is skynbaar ‘n ydele hoop en herinner aan De Wet se volgende woorde: “We hope, and still are hoping, that the moral feeling of the civilized world would protest against the crime which England is now permitting in South Africa … we were still firmly determined that, should our hopes not be realized, we would exert our utmost strength to defend ourselves” (3257).

‘n Ander e-boek wat gratis beskikbaar is en aansluit by De Wet se boek, is John Daniel Kestell (1854-1941) se ABO-herinneringe: Through shot and flame (London: Methuen, 1903, 406p; Amazon Kindle $0.). Sedert 1990/94 kan nuwe betekenis aan die volgende woorde van Kestell geheg word: “I could not believe that it was all over with our South African Cause, but if it were so, then it would be owing to our unwillingness. God would have wished to establish for us our independence, but we should have refused to earn it” (Kindle 1028). “Our poor Africander people could never, since the days of Piet Retief, recognise or follow a hero when he arose amongst us. But Christia[a]n de Wet was a strong man, and what he willed came to pass” (1334).

Soos De Wet het Kestell dit teen die hanskakies gehad: “What made everything still more sad was the great service rendered by traitorous Africanders as guides to the enemy” (2456). Jan Smuts (1870-1950) het reeds gedurende die ABO van sy na-oorlogse hanskakie-eienskappe geopenbaar: “General Smuts … sent a telegram in which the state of affairs was represented in as dark a light as possible” (2215). In sy ABO-herinneringe is Smuts egter baie krities oor Christiaan de Wet se broer, Piet, en noem hy Piet se oorlopery na die Britte “treachery” (Blake 1984). Kestell het groot waardering vir die bittereinders gehad: “It is true that it was only a minority that were still able to continue the struggle, but the heart of the nation, as a whole, was still always faithful” (2667). Kan ons dit vandag nog veralgemenend van Afrikaners sê? Reeds in 2008 het Jaap Steyn tereg gevra: “Wat het geword van die gees van [Christiaan] de Wet?” (Blake 1740).

Ek wil eintlik oor Albert Blake se jongste boek skryf: Broedertwis: Bittereinder en joiner: Christiaan en Piet de Wet (Kaapstad: Tafelberg, 2016, 314p, R240; Amazon Kindle $16,01). Blake is ook die outeur van Boereverraaier: Teregstellings tydens die Anglo-Boereoorlog (Kaapstad: Tafelberg, 2010, 368p; Amazon Kindle $11,96); Boerekryger: ‘n Seun se hoogste offer (Kaapstad: Tafelberg, 2012, 219p; Amazon Kindle $16,67), gebaseer op die dagboeke van Henning Viljoen; en Ontsnap: Boerekrygsgevangenes se strewe na vryheid (Kaapstad: Tafelberg, 2015, 386p; Amazon Kindle $16,67).

Christiaan de Wet was ‘n bittereinder in die ABO en het sy gesindheid (bv “patriotisme en nasionalisme” – Kindle 45) in die 1914-rebellie voortgesit. Sy jonger broer, Pieter Daniël (Piet, 1861-1929), daarenteen, was ‘n hanskakie, dus iemand wat weens “volks- of landsverraad … universeel verafsku” behoort te word (7). “Volgens hierdie uitgangspunt moet hy [Piet] in dieselfde liga as liberale Afrikaners soos Bram Fischer en Beyers Naudé geplaas word” (14). (Oor Fischer en Naudé kyk Praag 22 Julie.) In die voorwoord verwys Blake na die verpligting wat op die historikus rus om ewewigtig en so objektief moontlik met die verlede om te gaan. Piet het sy hanskakie-aktivisme egter dermate oordryf dat dit in die teks baie duidelik is dat die outeur se simpatie by Christiaan lê. Blake verwerp ondubbelsinnig die ANC-regering se gewoonte om “‘n politieke agenda in te sleep by sy vertolking van die geskiedenis” (89).

In sy nawoord kry Blake egter ‘n hou in teen “sekere regse Afrikanerkringe” wat Piet verguis: “Dalk is die verskynsel die laaste stuiptrekkings vanuit ‘n minderheidsgroep wat grootliks betekenisloos geword het” (3737). “Afrikaners van vandag kan nie by ‘n Christiaan de Wet se Afrikanernasionalisme van 1900 aansluit nie” (3760). Christiaan word “die verpersoonliking van Afrikanerheldedom” genoem, maar sy “onverbiddelike onbuigsaamheid en onaanpasbaarheid by veranderde omstandighede, sowel as sy onvermoë om te vergewe,” word deur Blake veroordeel. Dit klink asof hierdie outeur in FW de Klerk se toegeemodus is. Soos bv Afrika-swartes het Afrikaners voor en na die ABO en veral sedert 1994 myns insiens steeds die onvervreembare reg op nasionalisme.

Met sy kritiek op Christiaan bevind Blake hom op dun ys. Hy het immers self geskryf: “Christiaan se waardes en oortuigings oor nasionalisme, patriotisme en godsdiens was reeds teen die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog só gevestig dat dit vir hom letterlik ononderhandelbaar was … Hy was ook ‘n verbete stryder vir sy moedertaal. Reeds voor die oorlog was hy as volksraadslid in die 1890’s betrokke by pogings om sy moedertaal te handhaaf. Ná die oorlog sou hy by die taalstryd betrokke bly” (1740). “Die moedertaalvraagstuk [het] op ‘n diep geestelike en ononderhandelbare vlak gelê. [Alfred] Milner [1854-1925] se doelbewuste verengelsingsbeleid was eenvoudig onaanvaarbaar” (3138). Christiaan “het sy lewe lank konsekwent in sy oortuigings gebly” (1756). Hy was “‘n onkreukbare nasionalis, ‘n verbete optimis, beginselvas en onverleibaar” (1782). FW de Klerk sou hom nie ‘n rat voor die oë kon draai nie.

Die historikus AJ van Rensburg het oor die Afrikaner geskryf: “Ek het die oorlog verloor, maar my siel gered” (3781). Jaap Steyn het geskryf dat die ABO “gehelp het om aan die Afrikaner selfrespek, ‘n selfbeeld en toekomsverwagtinge te gee” (3789). Hoeveel van daardie selfrespek het in die nuwe Suid-Afrika behoue gebly? Hoe lyk die selfbeeld en toekomsverwagtinge van Afrikaners deesdae? Die hedendaagse hanskakies probeer baie hard om hulle selfbeeld en toekomsverwagtinge in bv Afrikanisme of ‘n holle, identiteitslose internasionalisme te verwesenlik. Daarteenoor onderskryf ek hierdie woorde van NP van Wyk Louw (1906-1970): Die Afrikaner “nie skaam hoef te wees om Afrikaner te heet nie” (3789). Christiaan het in 1902 gesê (en Afrikaners kan dit myns insiens steeds sê): “Wanneer ons ons oë vestig op die verlede, dan het ons meer grond vir geloof as wat ek ooit verwag het, dan het ons grond om in vertroue voort te gaan” (1748).

Voorspelbaar was dit die bobaas dwarsneuker Max du Preez wat in 2005 met die bewering gekom het “dat Piet se optrede geregverdig was toe hy die stryd versaak en later by die Britse magte aangesluit het … Du Preez meen Piet de Wet moet eerder in dieselfde liga as liberale Afrikaners soos Bram Fischer en Beyers Naudé beskou word en behoort daarom in die geskiedenis ‘gerehabiliteer’ te word … historici was dit eens dat Du Preez se gevolgtrekkings onhistories is en nie aan die standaarde van wetenskaplike geskiedskrywing voldoen nie … Wat in die verlede verraad was, kan nie vanuit die hede skielik ongedaan gemaak word nie – dit bly verraad” (3745). Dus, dit is om ‘t ewe of daardie verraad in 1899-1902 of in 1990-1994 gepleeg is. Verraad bly onverdun verraad.

Kom ons gaan ‘n bietjie na presies wat hedendaagse hanskakies, soos Max du Preez, probeer goedpraat. “Al twee broers sou binne ‘n verstommende drie maande ná die aanvang van die oorlog deur [Vrystaatse] pres MT (Marthinus) Steyn as generaal aangestel word” (325). “Die De Wet-broers se fenomenale vordering tot generaalskap is waarskynlik ook daaraan te danke dat pres Steyn hulle voor die oorlog as volksraadslede goed leer ken en vertroue in hulle gehad het” (691). Maar Christiaan is op 18 April 1900 as die opperbevelvoerder van die Vrystaatse magte aangewys (1102). “Vanaf hierdie punt sou Piet de Wet in sy broer se skadu leef. Hy moes Christiaan se bevele uitvoer” (776; ook 1626), gevolglik “het Piet … tekens van jaloesie teenoor sy ouer broer begin toon” (325). Piet het “‘n grief teen sy broer met hom saamgedra … Dit is opvallend dat Christiaan Piet en sy burgers hoofsaaklik in ondersteuningsrolle aanwend en hulle nie soseer gebruik in direkte aanvalle waarby hy self betrokke is nie” (776).

Piet “was ‘n sterk voorstander van stellinggevegte, maar ook dat wanneer die vyand teruggedryf word, die sukses onmiddellik opgevolg moet word deur ‘n aggressiewe agtervolgingstaktiek om die finale nekslag toe te dien” (784). In die tweede deel van die ABO, toe van konvensionele na guerrilla-oorlogvoering oorgeskakel is, het Christiaan waarlik tot sy reg as krygsman gekom, maar Piet kon hom dit nie nadoen nie. “Hoewel Piet aanvanklik ‘n verdienstelike bydrae tot die republikeinse oorlogspoging gelewer het, was hy nie ‘n strateeg van formaat nie en kan hy ook nie as ‘n uitstaande taktikus beskou word nie” (832). Piet “het self erken hy sou homself nie as een van die dapperste soldate beskryf nie” (1675, 2011). Christiaan, daarenteen, het “in die oorlogsituasie gefloreer” (1608).

Later in die ABO wou die Transvaalse Boere, bv Paul Kruger en Louis Botha, die stryd gewonne gee, terwyl die Vrystaters, bv MT Steyn en Christiaan de Wet, wou voortveg (857). Piet was met president Paul Kruger bevriend (850). Dit het ‘n rol gespeel “in Piet se onwilligheid om met die stryd te volhard” (429). Daar was by Piet ook “materiële oorwegings en sy klaarblyklike kommer oor sy finansiële toestand” (866). Voor die ABO het Piet perde en vee aan die Transvaalse owerheid gelewer, maar gesukkel om ten volle daarvoor vergoed te word (866). “Volgens familie-oorlewering het Piet se diep gegriefdheid oor die behandeling wat hy van die republikeinse owerhede ontvang het, daartoe bygedra dat hy die republikeinse stryd uiteindelik die rug toegekeer het” (890).

Nadat Kroonstad “op 12 Mei 1900 deur die Britte ingeneem is, het dit vir hom [Piet] die einde van enige sinvolle gewapende verset beteken” (808; ook 899). Hy het “in die geheim met die Britte oor ‘n moontlike oorgawe begin knoei” (832). Later noem Blake dit “Piet se gekonkel met die Britte” (965). Lord Frederick Roberts (1832-1914), die Britse opperbevelhebber, weier “om Piet se aanbod te aanvaar en dring … aan op sy onvoorwaardelike oorgawe. Piet se voorwaarde dat hy nie as krygsgevangene weggestuur word nie en na sy plaas kan terugkeer, was vir Roberts onaanvaarbaar” (948). Piet het “nog langer as twee maande bly voortveg, al was dit meestal halfhartig” (971). “Toe Piet boonop ‘n ongemagtigde wapenstilstand van ses dae met die Britte sluit sonder om sy broer daarin te ken, was dit die laaste strooi … Toe die nuus oor Piet se ongemagtigde skietstaking Christiaan se ore bereik, is dinge op die spits gedryf. Hy was woedend” (1042). Christiaan sou “sy broer inderdaad trompop loop en ‘n verduideliking van sy optrede eis” (1012). “Christiaan het sy broer, wat fisiek groter as hy was, voor almal ‘n genadelose mondelinge skrobbering gegee. Dit moes vir Piet diep vernederend gewees het” (1052).

Op 26 Junie 1900 is ‘n krygsraadvergadering gehou (1060). Piet “het ‘n striemende aanval op [pres MT] Steyn gedoen en hom daarvan beskuldig dat hy Christiaan twee maande tevore, in April 1900, sonder ‘n behoorlike verkiesing as opperbevelvoerder van die Vrystaatse magte aangewys het” (1069). Generaal Jan Olivier het “ook sy ontevredenheid met die leierskapkwessie by Steyn aangeroer. Christiaan wou eens en vir altyd ‘n einde maak aan die onenigheid oor wie die opperbevelhebber van die Vrystaatse magte was deur ‘n verkiesing te hou” (1094). “Van die 32 offisiere het 26 vir Christiaan gestem, drie vir Olivier, twee vir [Marthinus] Prinsloo en slegs een vir Piet de Wet. Waarskynlik het Piet die enigste stem wat hy kon trek, vir homself uitgebring” (1134).

Piet het hom op 26 Julie 1900 aan die Britte oorgegee (1218). Hy het parool gekry (1261) en dadelik met die Britte begin sosialiseer (1252). Later is besluit om hom nie na ‘n krygsgevangekamp te stuur nie (1363). ‘n Boerekryger, GJ Joubert, se kommentaar hierop was: “Party groot manne word al groter en ander word al kleiner tot hul verdwyn” (1227). Christiaan “having heard of his [Piet’s] wish to surrender, sent a message to him that as soon as ever he laid eyes om him he would blow out his brains” (1252). Hierna was die De Wet-broers in ‘n stryd soortgelyk aan dié van die Bybelse Kaïn en Abel gewikkel (647). “Christiaan het die dreigement dat hy sy broer soos ‘n hond sal doodskiet indien hy hom in die hande kry, later openlik herhaal” (1486).

“Piet het sy samewerking onmiddellik aan die Britte gegee om ‘n einde aan die oorlog te probeer bring. Hy was in ‘n besonder gunstige posisie om hulle van wesenlike militêre inligting oor die omstandighede by die vegtende Boere te voorsien” (1309). “Op militêre gebied sou afvallige Afrikaners se steun vir die Britse oorlogspoging die grootste skade aanrig” (2328). “Christiaan de Wet het geglo die verraaierkwessie is die eintlike rede waarom die Boere die oorlog verloor het” (2588). “Teen die einde van die oorlog was … 5 464 voormalige burgers in Britse diens” (2604). Daarteenoor was daar 17 000 tot 20 000 bittereinders (2604).

Piet het selfs “die Britse magte se wreedaardige optrede ten opsigte van die verskroeideaardebeleid probeer verdedig” (1684). “In die latere fase van die oorlog sou Piet toenemend die aanspraak herhaal dat die Britse oogmerke edel is en dat die bittereinders die skuld vir die verwoesting en lyding van die oorlog moet kry” (2096). Christiaan het die teenoorgestelde standpunt gehuldig: “In ‘n toespraak in die konsentrasiekamp by Kroonstad ‘n week ná die vredesluiting [1902] het hy die hendsoppers [eintlik spesifiek die joiners/hanskakies] as die moordenaars van die vroue en kinders in die konsentrasiekampe uitgekryt” (2892).

In ‘n brief, wat in die wêreldpers gepubliseer is, het Piet sy broer probeer oorreed om oor te gee (1244, 2003). Christiaan het as krygsman egter toenemend wêreldroem verwerf (1353, 1600). FW Reitz (1844-1934), MT Steyn se voorganger as Vrystaatse president, wat in selfopgelegde ballingskap in die VSA was, het van Piet gesê: “He disgraced a name that his brother sought to make synonymous with loyalty and bravery” (1494). “Die Britse opperbevel was besonder naïef om te glo dat ‘n brief van dié aard [Piet s’n] die onwrikbare Christiaan tot ander insigte sou bring. Om enige neerslagtigheid onder sy burgers teen te werk het Christiaan verduidelik die oorgawe was eintlik ten goede: ‘Dit is die wil van God wat deur hierdie oorlog ‘n sifting onder ons bring. Die lafhartiges en ontroues moet afgeskei word; hulle is geen groot verlies nie. Van die ander is ons seker.’ Die bittereinders het deurentyd geargumenteer dat die ontroues eintlik ‘n hindernis was en dat dit ‘n goeie ding was om van hulle ontslae te raak” (1344). Veral sedert 1994 vind ‘n soortgelyke sifting weer in Afrikanergeledere plaas.

“Christiaan de Wet se absolute renons in enige vorm van afvalligheid tydens die oorlog was nie tot sy broer beperk nie, maar het vir alle troueloses gegeld. Volgens een van sy biograwe [MCE van Schoor] sou Christiaan gesê het hy hou vyf patrone vir vyf verraaiers* in sy Mauser. Sy diepe minagting vir verraaiers blyk deurgaans in Die stryd tussen Boer en Brit” (1504). Van ‘n oorloper, Hans Smit, skryf Christiaan: “Sy naam sal gebrandmerk bly deur elke eerlike man” (1504). Op 28 Julie 1900, dus twee dae nadat Piet oorgegee het, het Christiaan gesê: “Elke man wat na ons toe kom, moet by ons bly tot die einde. Trou moet hy wees, trou en rein van gewete … Wie voortaan nie trou bly nie, moet doodgeskiet word” (1512). “Volgens MCE van Schoor … kon sy gevoel [Christiaan s’n] jeens verraaiers as niks anders dan as haat nie beskryf word … Hy het self as hoof van ‘n krygshof by minstens twee geleenthede die doodstraf oor verraaiers uitgespreek” (1522). “Christiaan sou sy broer selfs ná die oorlog steeds ‘n ‘swart verraaier’ noem” (1563, 2932).

[* Piet was een van hierdie vyf verraaiers, maar wraak het Christiaan nie toegekom nie. In 1990/94 was daar ook vyf hoofverraaiers, wat ek die Klein Vyf genoem het. Vir hulle kom die wraak van Afrikaners ook nie toe nie, maar hulle verdien ongetwyfeld ons onverdunde minagting. “Gedurende die [AB-]oorlogsjare (ook vooraf en daarna) was daar onder sekere Afrikaners ‘n soort [kulturele] minderwaardigheidsgevoel teenoor Engelssprekendes … Gevolglik is ‘n soort kruiperigheid te bespeur onder die lede van die vredesbeweging in hul onderhandelinge met die Britse hooggeplaastes” (2549). Dieselfde kruiperigheid ten gunste van Engels word tans by verloopte Afrikaners in die taalstryd gevind. Soortgelyke kruiperigheid was by blankes te bespeur tydens die 1990/94- onderhandelinge met terreurgroepe. Tydens laasgenoemde gespreksrondtes het daardie verraaiers heeltemal verkeerdelik aan selfwysgemaakte morele minderwaardigheid gely.]

“Teen Desember 1900 het hy [Piet] geglo ‘n georganiseerde vredesbeweging kan van stapel gestuur word met genoegsame ondersteuning van vooraanstaande Afrikaners in die Vrystaat” (1370). Verskeie Burgervredesbewegings is gestig (1475). Piet het Christiaan se vrou, Cornelia, besoek “om haar te oortuig om haar man te beïnvloed om die stryd te staak” (1377). Sy was egter, soos Christiaan, “onverbiddelik in haar oortuiging dat daar met die stryd volhard moet word” (1377). “Cornelia is herhaaldelik deur Britse offisiere genader met ruim geldelike aanbiedinge indien sy haar man kon oortuig om die wapen neer te lê. Haar reaksie het elke keer met soveel veragting gepaardgegaan dat sy haar die gramskap van die Britse owerhede op die hals gehaal het” (1889).

Piet het weer met perde en vee begin spekuleer (1475) en sy “enigste ware klant was die Britse besettingsmag in Kroonstad” (1443). Hy het ook “melk aan die militêre hospitaal in Kroonstad voorsien” (1443). “Piet word as die kontrakteur aangestel om gras al langs die spoorlyn en blokhuislyn in die Kroonstad-omgewing te sny en die hooi aan die superintendent van die konsentrasiekamp in die dorp te lewer … Die hooi is hoofsaaklik as voer vir die konsentrasiekamp se trekdiere gebruik. Hierdie diere is onder meer gebruik om vroue en kinders na die konsentrasiekamp te vervoer” (1468). Piet sou “ook in ‘n gevegsrol vir die Britte optree en soldy en ander voordele ontvang” (1475).

In ‘n onderhoud met ‘n Britse koerant het Piet selfs beweer “die Boere het imperialistiese motiewe met hul invalle in Natal en die Kaapkolonie gehad: ‘We … made war, intending to take the two British colonies'” (2088). Die Britse soldate, daarenteen, het volgens Piet van die begin van die oorlog af onberispelik opgetree (2556): “The soldiers had not done the slightest damage, had stolen nothing, and had treated all the people with kindness and respect” (2572). Piet het ongetwyfeld aangedik. “Sy aansprake gaan lynreg in teen die magdom opgetekende ervarings van Boerevroue oor Britse onmenslikheid” (2572).

Piet se “hartvogtigheid teenoor die bittereinders en hul gesinne [het] ná die oorlog voortgeduur” (3052). Hy het die Britse bewind versoek om teen die bittereinders op te tree (3113). “Daar is nie ‘n aanduiding dat Piet ná die oorlog ‘n voorstryder vir die Afrikaanse taal en kultuur was nie” (3253). Toe die Eerste Wêreldoorlog in 1914 uitbreek en die Suid-Afrikaanse regering hom by Brittanje skaar, was daar groot ontevredenheid by die nie-jingoïstiese Boere. “Louis Botha en Jan Smuts is reeds weens hul pro-Britse houding deur baie Afrikaners gewantrou” (3353), maar Piet het hulle gesteun (3377). Christiaan was een van diegene wat in die Rebellie in opstand teen die Britsgesinde regering gekom het. Hy het dit as ‘n geleentheid beskou om die onafhanklikheid van die Boere-republieke te herower (3353, 3377). Christiaan is aan hoogverraad skuldig bevind (3461) maar na ‘n jaar op parool vrygelaat (3477). Oor die Rebellie het NP van Wyk Louw geskryf: “Opstand is net so noodsaaklik in ‘n volk as getrouheid. Dit is nie eens gevaarlik dat ‘n rebellie misluk nie; wat gevaarlik is, is dat ‘n hele geslag sonder protes sal verbygaan” (3493). Daar word gesê elke 30 jaar is daar ‘n nuwe geslag. Is die huidige geslag Afrikaners nie besig om sonder daadwerklike protes verby te gaan nie?

“Na die Rebellie van 1914 … sou Piet ook ‘n leidende rol speel in die veldtog om die Afrikanerrebelle onder kerklike sensuur te plaas” (263; ook 3504). JD Kestell was nie hiertoe bereid nie (3543). Piet het hieroor ‘n griefskrif opgestel (3549). “‘n Mens kan … nie wegkom van ‘n element van nydigheid in sy [Piet se] optrede nie” (3512). ‘n Resultaat was “die doelbewuste uitskakeling van enige regeringsgesindes in kerkraadsverkiesings” (3573). Piet het “sy laaste jare as ‘n uitgeworpene binnegegaan” (3643). Van sy kant af het hy probeer om met Christiaan te versoen, maar Christiaan was nooit daarvoor te vinde nie. Christiaan se oorskot is by die Vrouemonument ter ruste gelê (3672). Die destydse regering was eintlik anti-Boer gesind. Die volgende klink deesdae bekend: Abe Bailey (1864-1940) het “in die Unieparlement gevra dat Afrikanergedenktekens soos die Nasionale Vrouemonument afgebreek word omdat dit versoening kwansuis in die wiele sou ry” (3724).

Die hanskakies het “ewigdurende politieke selfmoord gepleeg. Geen joinerleier kon ooit ná die oorlog ‘n leiersposisie in Afrikanerpolitiek beklee nie” (2811). Selfs in die finale vredesonderhandelings het hulle geen rol gespeel nie (3161). “Die joiners was in ‘n politieke doodloopstraat … die joinerleiers se aansien [het] binne ‘n paar jaar selfs by die Britse owerhede [ge]kwyn” (3277). Aan die hendsoppers en veral die joiners is na die ABO baie beter skadevergoeding as aan die bittereinders en krygsgevangenes uitbetaal (2990, 3013, 3029, 3089). Hierdie onreg het “‘n belangrike stimulus vir Afrikanernasionalisme gebied” (3170). Selfs die nie-joiners onder die hendsoppers het na die ABO stukrag aan die bittereinders en krygsgevangenes se Afrikanernasionalisme gegee (3177), want hulle is, anders as die joiners, mettertyd meer geredelik vergewe (3180). “Verraad sou nie eenklaps ná die oorlog verdwyn nie. Dit het in werklikheid permanente letsels gelaat” (3301). Piet is deur die Britse owerheid materieel bevoordeel (3044). Daar is ‘n beroep op almal gedoen “om mekaar te vergewe en hande te vat” (2827) ten einde die samelewing te “normaliseer” (2967). Woorde soos “vergewe”, “hande vat” en “normaliseer” word dikwels in die nuwe Suid-Afrika gehoor.

Pleks van Piet de Wet te verontskuldig, soos Max du Preez verlang, sou dit veel meer gepas wees om te beweer dat Piet en Max voëls van eenderse vere is. As Du Preez minder skryf en meer lees en besin, sou hy Blake se boek van voor tot agter bestudeer en dan in ‘n rubriek sy onregverdigbare verering van Piet terugtrek.

Leon Lemmer: Bram Fischer, dié verloopte Afrikaner

Daar is talle hedendaagse Afrikaanssprekende blankes wat skynbaar meeding om as dié verloopte Afrikaner, dus as bv die hoof-ANC-kruiper, erken te word. Van hulle name word later in hierdie teks genoem. Na die Anglo-Boere-oorlog het veral Louis Botha en Jan Smuts uitgemunt as jingo’s, dus as Engelsgesinde blankes, hoewel albei van huis uit Afrikaanssprekend was. Albei kwalifiseer dus as verloopte Afrikaners. Sedert die roemlose, mandaatlose, verraderlike politieke magsoorgawe aan swartes in 1990/1994* is daar veral twee mense wat meeding om as dié verloopte Afrikaner beskou te word, naamlik Bram Fischer (1908-1975) en Beyers Naudé (1915-2004). Albei stam uit voortreflike Afrikanerfamilies. Naudé het terroriste en aspirantterroriste bv gehuisves, vervoer en van geld voorsien, maar hy was opmerklik onwillig om mede-verantwoordelikheid vir hulle bose dade te aanvaar. Wat Naudé se aanspraak op die titel van dié verloopte Afrikaner benadeel, is dat Fischer, anders as Naudé, ‘n kommunis en tot sy dood ongekwalifiseerd selfs ‘n Stalinis was. Daarmee het Fischer hom in die ideologiese kern van die ANC gevestig, wat vir Naudé nie beskore was nie ten spyte van al die loftuitinge wat vir hom uit die ANC-kraal opgeklink het. [* Die volgende woorde van Malcolm X (1926-1965) kan op FW de Klerk van toepassing gemaak word: “He got the peace prize; we got the problem. If I’m following a general, and the enemy gives him rewards, I tend to get suspicious” (Frank S Pepper, Contemporary biographical quotations, London: Sphere Books, 1986, p 184).]

In die nuwe Suid-Afrika is daar mos ‘n onfeilbare manier om ‘n argument te beklink, naamlik om jou op Nelson Mandela te beroep. In sy outobiografie verwys Mandela net ‘n enkel keer na Naudé deur bloot sy naam as lid van ‘n afvaardiging te noem (Long walk to freedom, London: Abacus, 1995, p 693). Na Fischer is daar baie verwysings en ook lof, bv: “Although he could have been prime minister of South Africa, he became one of the bravest and staunchest friends of the freedom struggle that I have ever known” (104). In werklikheid was Fischer nooit naasteby ‘n politikus nie. In etlike toesprake het Mandela vir Fischer “lof toegeswaai” (Haasbroek, bron hier onder, p 325). Mandela het met ‘n absoluut akkurate beskrywing van ‘n verloopte Afrikaner vorendag gekom: “Bram was a … man who fought against his own people” (Mandela, 562). Op Mandela-dag (18 Julie) vanjaar het ek my goeie daad ter nagedagtenis aan Mandela gedoen deur baie meer as 67 minute te gebruik om hierdie rubriek te skryf.

Hannes Haasbroek het ‘n verdienstelike boek oor Fischer gepubliseer, ‘n Seun soos Bram (Kaapstad: Umuzi, 2011, 368p). Die titel sinspeel op Fischer se ma, Ella (1884-1964), wat “haar seun altyd ondersteun en liefgehad” het (p 10). Dit is soortgelyk aan Josef Stalin (1878-1953) se ma, Keke, wat van haar seun gesê het: “I am happy that he has achieved his goal and become a benefactor and patron of all oppressed people” (Keke Jughashvili, My dear son: The memoirs of Stalin’s mother (Amazon Kindle Singles, 2012, 31p, $2,27, 490), al word hy vir na beraming tussen 30 en 40 miljoen mense se dood verantwoordelik gehou (Simon Sebag Montefiori, Stalin: The court of the red tsar (London: Phoenix, 2012, 720p, p vii).

Voordat ek by Haasbroek se beskrywing van die Fischers kom, moet ek hierdie juweel uitlig: Herbert Morrison, Britse minister van buitelandse sake in die Arbeidersregering, het in 1951 “die onafhanklikheidswording van kolonies in Afrika vergelyk met ‘n tienjarige kind aan wie ‘n voordeursleutel, haelgeweer en ‘n bankrekening gegee word” (201).

Ella was “in hart en siel ‘n ‘vurige Afrikaner'” (51). Na die Anglo-Boere-oorlog het sy “haar mes vir die veroweraars en hul meelopers … in gehad” (69). Al het Bram en sy vrou se kommunistiese bedrywighede teen die grein van Ella se politieke en godsdienstige oortuigings ingedruis, het moederliefde voortgesette harmonie in hulle verhouding moontlik gemaak. Sy het bv “haar waardering uitgespreek dat Bram en Molly soveel vir die onderdruktes doen, veral die insameling van kos” (186). En teen die einde van haar lewe: “Die matriarg sou haar steeds daarvan weerhou om in te meng en te poog om haar seun en skoondogter van hulle politieke oortuigings te laat afsien” (234).

Bram se oupa, Abraham, was eerste minister van die Oranjerivierkolonie. Hy het die hoop uitgespreek dat “die kleinding ook eendag, net soos sy oupa, sy deeltjie sou bydra om die land uit te bou” (82). Toe Bram “so vier of vyf jaar oud is, was hy ook verontwaardig dat die Boere hom nie tydens die oorlog geroep het om te kom help toe hulle in nood was nie” (84). Tibbie, die vrou van oud-president MT Steyn, het die hoop uitgespreek dat Bram “eenmaal ‘n sieraad vir jou land en volk sal wees bemind en geëerd deur almal” (107). By sy mondigwording het Tibbie geskryf “dat Bram bestem is om ‘n eerbare rol in die Suid-Afrikaanse geskiedenis te speel” (125, 276). “Gedurende sy skooljare en vir ‘n wyle daarna was Bram taamlik nasionalisties gesind” (108). “Bram se optrede in hierdie jare het gewys dat imperialisme hom geensins aanstaan nie” (109). “Bram was voorwaar in die boesem van die Afrikaner-establishment en allerweë is ‘n rooskleurige toekoms vir hom in dié kringe voorspel” (119).

Na sy skoolloopbaan het die Engelse atmosfeer aan die Universiteit Kaapstad Bram glad nie aangestaan nie (120). In 1932 het hy ‘n student aan die Universiteit Oxford se New College geword (131), waar hy met die marxisme (134) en sosialisme (135) kennis gemaak het. Hy het ook drie weke lank deur Rusland getoer (135). Hierna was “hy nie eens meer lus … om ‘n voet in die land [Suid-Afrika] te sit nie. Hy het belangstelling in die ideologie van nasionalisme verloor, veral as hy kyk na die verwronge invloed wat dit in Duitsland en Pole het” (137). In 1933 het hy na Hilter se nasionaal-sosialisme as “kankeragtige en haatlike nasionalisme” verwys. Hy skryf “dat die wêreld net gered kan word as nasionalisme, ook die gees waarin dit in Suid-Afrika beleef word, onderdruk word” (139). Suid-Afrika sou “sy opkomende nasionalisme in toom moes hou” (140).

Haasbroek sê van Bram: “Agter sy vriendelike en besadigde voorkoms het ‘n taaiheid en geslepe vernuf geskuil waarmee hy die strewe na ‘n revolusionêre transformasie van Suid-Afrika volgens kommunisties georiënteerde voorskrifte sou dien” (143). Teen 1938 het Bram homself as ‘n kommunis beskou en daarna, waarskynlik in 1942, ‘n lid van die Kommunistiese Party van Suid-Afrika (KPSA) geword (172). Hy sou hom “meermale … blind hou vir die euwels wat dié stelsel wêreldwyd sou oplewer” (173). “Onder sy kalm, selfs ongeëergde uiterlike het ‘n ysterwil gelê. Bram het ‘n onwrikbare geloof in kommunisme en die Sowjetunie gehad en verbete daaraan vasgeklou. Niks het hom daarvan weggedryf nie; nie eens die bekendmaking van die erg onderdrukkende fasette van die Stalin-regime het hom laat wankel nie” (205).

Bram is in 1937 met Molly Krige getroud (156). Molly was ingelyks “‘n ywerige aktivis en kommunis” en daarby “heelwat meer aggressief as Bram” (174). Bram was van mening: “Elke Afrikaanse organisasie met ‘n Afrikanermentaliteit verteenwoordig ‘n gevaar” (176). “Dít wat in wese die Afrikaner in daardie jare ‘gevorm’ het,” is deur Bram oorboord gegooi: “sy nasionalisme, sy godsdiens en sy taal” (206). Hy loof “Indië vir sy aanvalle teen Suid-Afrika in die Verenigde Volke-Organisasie” en veroordeel “die Weste se giftige propaganda-oorlog teen Rusland as vredeliewende land” en hy verheug “hom in die uitbreiding van kommunisme in China” (180).

Bram en Molly wou hulle oorverligtheid konkreet bewys en het ‘n swart kind, Nora Mlambo, aangeneem. Dit het “vanselfsprekend sy ouers se wenkbroue laat lig, maar selfs dít het geen werklike duik in hul liefdevolle verhouding gemaak nie” (196). Hierdie ubuntu-sage het ‘n loop geneem wat volgens sommige dalk taamlik voorspelbaar was: “Nora het op skool swanger geraak. Molly sou betaal dat sy haar skoling deur korrespondensie voltooi. Met ‘n babaseun en met ‘n man is Nora weer merendeels in haar eie kultuur opgeneem sodat sy en die Fischers vervreem geraak het” (197).

“In 1953 is die nuwe, hoogs doeltreffende, ondergrondse [dus onwettige] party gestig met die naam Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP) in teenstelling met die ou wettige KPSA” (212). Stalin se dood in daardie jaar was vir Bram “‘n geweldige emosionele terugslag” (212). Bram het mettertyd die hoof van die SAKP, “‘n ondergrondse, revolusionêre, kommunistiese beweging” geword en “‘n leidende samesweerder in ‘n komplot om die regering omver te werp. In hierdie tyd [die jare sestig] was die kommuniste inderdaad ver gevorder in hulle voorbereiding vir ‘n gewapende stryd” (236). Bram sou “meehelp om ‘n nuwe opperbevel vir Umkhonto tot stand te bring” (243) met die “vredesikoon” Nelson Mandela as die eerste hoof van hierdie geweldsvleuel van die ANC. As regsgeleerde het Bram ANC-terroriste, soos Nelson Mandela, in die hof verdedig, bv in die Rivonia-verhoor. Mandela het beweer dat hulle “hoofsaaklik deur Bram van die doodstraf gered is” (318). Teen die einde van Bram se lewe het André P Brink (1935-2015) ‘n brief aan hom geskryf. “As die Afrikanerdom oorleef, het die bekende skrywer gesê, sou dit as gevolg van die liberale en ruimdenkende invloed van iemand soos Bram Fischer wees.” Brink het Suid-Afrika “‘n ónredelike en ónmenslike land” genoem (308).

Haasbroek skryf met verwysing na Stephen Clingman se Fischer-biografie: Bram “is die simbool van kommunisme in Suid-Afrika en word beskou as die grootste kampvegter vir hierdie ideologie wat die land nog opgelewer het” (315). Vervolgens gaan ek Bram as ‘n maatstaf gebruik om te bepaal wie hedendaagse verloopte Afrikaners is. André P Brink het in die vorige paragraaf duidelik laat blyk dat hy sodanige betiteling verdien. Dit was die Universiteit Stellenbosch (US), met Chris Brink as rektor, se besluit in 2004 om postuum ‘n eredoktorsgraad aan Fischer toe te ken wat egte en verloopte Afrikaners duidelik onderskei het. In die motivering vir die toekenning van die eregraad staan daar dat “Fischer baie van die ideale vergestalt waartoe die universiteit verbind is” (317). Dat die nuwe US revolusionêr van die US van weleer verskil, behoef dan geen betoog nie. Die huidige voortgesette snelle verswarting en verengelsing van die US dien as bevestiging hiervan. Die doel en gekoesterde ideaal is dat die US en die dorp Stellenbosch net so vervalle soos die res van Suid-Afrika daar moet uitsien. Dit mag nie beter wees nie.

Diegene ten gunste van die Fischer-eregraad, dus verloopte Afrikaners, is “pro-Bram-stoetbulle” genoem (319), bv Max du Preez, Sampie Terreblanche, Lizette Rabe, Ruda Landman en Koos Bekker. Die “anti-Brammers”, dus egte Afrikaners, sluit in Tertius Delport, Ebbe Dommisse, Jan Sadie, Kobus Meiring, Christo Viljoen, Hermann Giliomee, Lina Spies, Dan Roodt en Ampie Coetzee (320).

Tim du Plessis het geskryf dat die polemiek die beeld van die US dermate “verflenter” het “dat ‘n mens wonder of die kool die sous werd was … Baie wittes sal … glo die Maties wil Fischer vereer om te kruip by die ANC en om politiek korrek te wees” (323). Hy sleep dan die naam van Beyers Naudé naas dié van Bram Fischer by die gesprek in.

Die eregraad is in Desember 2004 toegeken. “Volgens die commendatio is Bram vereer vir die groot vormende invloed wat hy, selfs na sy dood, op Suid-Afrika gehad het vanweë die besondere aard van sy onverbiddelike strewe na geregtigheid en politieke gelykberegtiging vir almal in ‘n tyd toe die meeste van sy ‘eie mense’ blind daarvoor was” (324).

Koos Bekker was uitsonderlik spraaksaam ter regverdiging van Fischer se eregraad. Hy het ‘n heildronk op Fischer se nagedagtenis ingestel. Dit gaan glo om die “herrangskikking van helde en demone” (324). Die Fischer-eregraad was nie ‘n geïsoleerde vergryp nie. Die nuwe US het reeds talle van hierdie akademies waardelose sertifikate aan ANC-“vryheidstryders”/terroriste, bv Nelson Mandela en Thabo Mbeki, uitgedeel. Ek moet sê: Die meetsnoere het in bedenklike plekke geval as mense soos Fischer en Mandela as helde beskou word. Daarenteen het Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat (UV) beweer dat Fischer “waarskynlik die grootste seun” van die UV is (327).

Ten slotte verwys ek na Pieter Kapp se boek, Maties en Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, 261p) waarin daar ook oor die Fischer-eregraadsage berig word. Die toekenning word gesien in die lig van die US se huidige “politieke gedienstigheid” (p 102). Die Burger het agter Koos Bekker aan gekruip en die toekenning van die eregraad verdedig en Fischer om duistere redes “geloof vir wat hy gedoen het om ‘n nuwe begin ter wille van die Afrikaanse taal moontlik te maak” (103). Die name van twee “pro-Bram-stoetbulle” word by die bogenoemde lys gevoeg: Fanie Cloete en Amanda Gouws. “Twee professore wat nie regsteeks op die toekenning kommentaar gelewer het nie, maar eerder Chris Brink as die groot vernuwer van Stellenbosch beskryf het, was Lizette Rabe en Willie Esterhuyse” (103). Daarmee het ons as’t ware ‘n Wie-is-Wie-lys van verloopte Afrikaners van ‘n dosyn jare gelede. Sedertdien is hierdie lys fluks aangevul; dikwels met die name van opportuniste.

Chris Brink het “die debat beskryf as deel van die geboortepyne van die nuwe Stellenbosch” (104). Deesdae is dit vir enige objektiewe waarnemer duidelik aan watter misbaksel geboorte gegee is.

Leon Lemmer: Greg Johnson oor blanke nasionalisme

Ingevolge politieke korrektheid mag nie-wittes nie gekritiseer word nie. Een van my besware teen hierdie modeverskynsel is dat dit nie ‘n grondslag vir die verbetering van nie-wittes bied nie. Daar kan nie sprake wees dat as iemand nie-wit is hy/sy volmaak is nie. By alle indiwidue en etniese groepe word positiewe en negatiewe kenmerke aangetref.

Dit volg dat wittes, insluitende Afrikaners, nie volmaak is nie. Die rede waarom ek (meesal) versuim om enigiets negatief oor wittes en veral Afrikaners te skryf, is omdat hulle deesdae onder ‘n stortvloed kritiek deurloop. Sekerlik ook omdat hulle my eie mense is en ek nie so verlig is dat ek medepligtig aan hulle vertrapping wil wees nie. In hierdie land is daar baie dinge, in die verlede en selfs in oorblyfsels in die hede, waarop blankes/Afrikaners met reg trots kan wees.

‘n Ander etniese groep wat baie ondervinding van verguising het, is die Jode. Daar is sekerlik aspekte van Joodsheid wat vir my problematies is, bv besnydenis, wat ook by swartes aangetref word; ‘n primitiewe gebruik wat ek as barbaars ervaar. By die Jode is daar egter veral twee faktore wat my positief beïndruk. Die een is die sterk wil by die Israeli’s om die staat Israel te laat oorleef. Lees gerus Danny Danon se boek, Israel: The will to prevail (New York: Palgrave MacMillan, 2012, 241p; Amazon Kindle $9.11). As daar in die jare negentig plaaslik naasteby dieselfde standvastigheid by blanke en veral Afrikanerpolitici was, sou Suid-Afrika tans baie beter daar uitgesien het. Die ander faktor wat my houding versag, is die talle Joodse individue (filosowe, wetenskaplikes, skrywers, komponiste, skilders, ens) waarvoor ek waardering het.

<br />

In Greg Johnson se boek, New Right vs Old Right and other essays (San Francisco: Counter-Currents Publishing, 2014, 250p; Amazon Kindle $6.83), word die Jode kwaai gekritiseer. Alle “regses” of regse-instansies is egter nie anti-Joods nie omdat hulle onder meer die beskuldiging van naziisme wil voorkom. Geert Wilders en sy Vryheidsparty in Nederland is bv sowel pro-Joods as pro-Israel, onder meer omdat Wilders met ‘n Jodin getroud is. Daar word soms daarop aangedring dat ‘n onderskeid tussen Israeli’s en ander Jode gemaak moet word, maar daar is sekerlik ook oorvleueling. Hoewel daar geldige kritiek teen albei kante in die Israeli’s-Palestyne-konflik uitgespreek kan word, is ek altyd geneig om die beskaafste kant te kies. ‘n Oud-kollega van my, wat periodiek argeologiese opgrawings in Israel doen, beskou die Palestyne as die luiste en slegste mense op aarde. Kortom, pleks van Johnson se kritiek op Jode te herhaal en te probeer onderskei tussen wat daarvan geldig of ongeldig is, vind ek dit meer vrugbaar om my aandag eerder by sommige van sy ander opmerkings te bepaal.

Johnson is die hoofredakteur van Counter-Currents Publishing en die redakteur van die “webzine” North American New Right. Die meeste essays in hierdie bundel is voorheen in laasgenoemde e-tydskrif gepubliseer. Die teks lees maklik, is toegespits op Amerikaanse omstandighede en om verstaanbare redes is daar ‘n mate van herhaling. Daar word na Nuwe Regses verwys om assosiasie of verwarring met tradisionele/historiese regses, bv fasciste, te vermy. Nuwe Regses dui nie op ‘n politieke party nie, maar bloot op ‘n informele netwerk wat veral deur elektroniese kommunikasie, veral oor die internet, moontlik gemaak word.

In die voorwoord verduidelik Kevin MacDonald dat Johnson ‘n metapolitiek van wit identiteit wil skep; dus ‘n teoretiese raamwerk (“non-political preconditions of political change” – Kindle 247) wat latere sinvolle aksie moontlik maak. Johnson verduidelik: “The promotion of political change through the transformation of consciousness and culture is what we call metapolitics” (334). Die uiteindelike doelwit is ‘n blanke tuisland. Amerika, soos hy tans daar uitsien, word beskou as ‘n “unfolding disaster” (104); ‘n land waarin die blankes teen die middel van hierdie eeu na verwagting ‘n minderheid sal wees. Dit gaan vir Johnson dus nie om blanke meerderwaardigheid (“supremacism” – 109) nie, maar om die bevordering van wit nasionalisme (“ethnonationalism” – 252) met die oog op etnies-kulturele oorlewing.

Die Amerikaners van Europese oorsprong is biologies verwant (129); as’t ware ‘n onderskeibare uitgebreide familie met eie gemeenskaplike belange (273, 527). Soos Michael Polignano doen Johnson ‘n beroep op blankes “to take our own side”* (114). Dit is moreel reg, want die alternatief sou blanke volksmoord wees (213). Die blanke Amerikaners staar uitwissing in die gesig weens hulle sentrale regering se aanmoediging sedert 1965 van nie-wit immigrasie (183). Blankes in Amerika en elders is ‘n bedreigde spesie (518, 546). Daar is die wesenlike moontlikheid van die “global subversion” van blankes (608). Hoe kan dit bestry word? Deur blanke eenheid. Blankes moet saamstaan en hulle eie heil bevorder. “The lever by which we will move the world is the pursuit of intellectual and cultural hegemony [heerskappy/leierskap]” (830). [* Die verwysing is na Michael Polignano se boek, Taking our own side (San Francisco: Counter-Currents Publishing, 2011, 206p; Amazon Kindle $6,83).]

Die kern van regse politiek is dat die nivellering/gelykmaking/eendersverklaring van mense as onaanvaarbaar verwerp word. In die praktyk is mense (individueel en groepgewys) sekerlik nie eenders of op dieselfde vlak nie. Objektiewe waarnemers kan ‘n hiërargie by indiwidue én etniese groepe waarneem. Regses besef dat nivellering ‘n slenter is, want sodra (potensiële) gelykheid as politieke dogma aanvaar word, word beweer dat uitsluitlik blankes vir die klaarblyklike ongelykheid van mense verantwoordelik is; dat wittes dit moet erken, herhaaldelik om verskoning moet vra en sonder perk skadevergoeding moet opdok. Dit is waarom gewoonlik net nie-wittes deur bv “regstellings”, raskwotas en -teikens bevoordeel word. In beperkte mate geld dit soms ook blanke vroue, maar nooit wit mans nie. Regstellende aksie is wesenlik die selektiewe bevoordeling van Amerikaanse etniese minderheidsgroepe, te wete swartes, Hispaniste, Indiane en Asiate. Vir bevoordeling word vroue saam met etniese minderheidsgroepe gegroepeer, al is hulle getalsgewys nie werklik ‘n minderheidsgroep nie. Die rede waarom vroue bevoordelingstatus verwerf het, is omdat hulle soos Amerikaanse etniese minderheidsgroepe as slagoffers van diskriminasie, dus as benadeeldes, erken word.

Die ironie is dat hierdie inkleding van Amerikaanse regstellende aksie sonder meer deur die ANC-regering vir toepassing in Suid-Afrika oorgeneem is, klaarblyklik om die meerderheid ANC-ondersteuners, oftewel swart mag, te bevoordeel. In Suid-Afrika is die bevoordelingsgroepe die swartes, bruines, Asiate (dus drie etniese groepe wat tydens apartheid erken is) en vroue. Al word beweer dat daar ingevolge die Grondwet net individuele regte en geen groepregte bestaan nie, bewys regstellende aksie die teendeel. Die groot grief van swartes teen die blanke politieke bewind is rassediskriminasie, maar daardie diskriminasie word in omgekeerde vorm met die beleid van regstellende aksie voortgesit. In Amerika is swartes ‘n egte minderheid. In Suid-Afrika is swartes die verswelgende (80%+) meerderheid. Swartes kan plaaslik dus glad nie op egte minderheidstatus aanspraak maak nie. Daarom verwag/vereis hulle om in die nuwe Suid-Afrika weens beweerde historiese benadeling bevoordeel te word en daarby in baie groter mate as twee egte minderheidsgroepe, te wete die bruines en die Asiate. Anders as die Amerikaanse swartes was die plaaslike swartes nooit slawe nie, maar ook dít word deur hulle nie as ‘n beletsel op buitensporige bevoordeling erken nie. Daarom word allerhande soorte beweerde historiese benadeling graag tot vervelens toe oorbeklemtoon. In Amerika is blankes in die meerderheid terwyl hulle in Suid-Afrika ‘n egte etniese minderheid van minder as 10% van die bevolking is. Dit is hierdie groepie en veral die blanke mans wat in die nuwe Suid-Afrika vir erge benadeling uitgesonder word. En nie net vir benadeling nie, maar ook vir verguising. Ingevolge die Amerikaanse model, wat so graag (wanneer dit hom pas) klakkeloos deur die ANC nagevolg word, behoort blankes as ‘n minderheidsgroep bevoordeel te word; des te meer omdat blankes hulle plaaslik as bv voortreflike beskawers en ekonomie- en infrastruktuurbouers bewys het.

Johnson skryf: “Our ideal is a hierarchical society free of exploitation and injustice” (313). Hy bepleit “gradual and humane programs of territorial partition and population transfer” (334). ‘n Eie tuisland behoort aan iedere etniese groep gegun te word. Binne elke groep is daar ‘n hiërargie, bv: “We need to recognize that, culturally and politically speaking, some whites matter more than others. History is not made by the masses. It is made out of the masses. It is made by elites molding the masses” (391). Hieruit kan afgelei word waarom daar in die nuwe Suid-Afrika dikwels so ‘n groot weersin in elitisme (wat nivellering teenspreek) bestaan en demokrasie (as metoniem, of eufemistiese sinoniem, vir die massa) so sterk aangeprys word. Algemene stemreg (een mens, een stem), met alle stemme wat dieselfde gewig dra, is dié toonbeeld van suksesvolle gelykmaking, wat as voorwendsel gebruik word om mense ook in ander opsigte gelyk te verklaar.

Gelykheid word as geregtigheid bestempel terwyl daarmee in werklikheid die ooglopende verskille by mense ontken word. Daarmee word ook die onreg ontken wat ingebou is in ‘n stelsel waar alle stemme dieselfde gewig dra. Byvoorbeeld, die stem van ‘n armlastige plakker behoort myns insiens nie dieselfde gewig/waarde as dié van ‘n nyweraar te hê nie. Daar is heelwat wat weersin behoort te wek in die soort demokrasie waarmee ons plaaslik opgeskeep sit. In die kommunistiese tradisie word daar vir ‘n politieke party gestem en nie vir individue nie; hoogs uitsonderlik is daar egter soms onafhanklike kandidate. Omdat die oorgrote meerderheid kiesers swart en ongesofistikeerd is (dink aan die mate van oningeligtheid weens bv ongeletterdheid en die glad te baie wat vatbaar vir propaganda en intimidasie is), word grootliks etnies/rassisties gestem en kan die resultaat “soft totalitarianism” (435, 480) genoem word, wat ook in anti-wit brutaliteit uitdrukking vind.

Teen die liberaliste se slagspreuk van gelykheid, vryheid en broederskap moet weerstand gebied word. “Liberalism … generally prefers to kill us softly … the soft dissolution of differences through cultural assimilation” (993). “Ideas shape the world. Bad ideas are destroying it, and only better ideas will save it” (867). In ‘n homogeen gewenste of getransformeerde Suid-Afrika en wêreld sal daar al hoe minder ruimte vir Afrikaners, Afrikanernasionalisme en -kultuur en Afrikaans wees. In ons multi-etniese samelewing behoort diversiteit behou en inklusiwiteit teengestaan te word. Maar die ideaal behoort ‘n Afrikanertuisland te wees wat sover moontlik mono-etnies en -kultureel is. In ‘n multikulturele opset “the abolition of difference is accomplished by violence and cultural assimiliation” (993). Dit is wat tans op al die eens Afrikaanse universiteitskampusse en ook in Suid-Afrika in die breë plaasvind. Taaldiversiteit word vernietig deur Afrikaans af te gradeer of af te skaf. In die naam van inklusiwiteit (dikwels toeganklikheid genoem) word die werklikheid van kultuurverskille ontken. Dit word van blankes verwag om vir lief met onderploeging deur swart/Afrikakultuur te neem, wat dikwels uitdrukking in gewelddadigheid vind, waartydens eise gestel word en waaraan op ‘n dwase manier meesal sonder meer toegegee word.

Volgens Johnson is die onderskeid tussen “ons” en “hulle” van wesenlike belang in die politiek (1215). Dit is die grondslag vir die skepping van ‘n tuisland waarin ‘n etnies-kulturele groep beheer oor sy lot (“destiny”) verkry (1227). In so ‘n tuisland is sowel individuele as groepselfverwesenliking moontlik (1359). “We will cease to exist as a people if we do not have control over our own borders and destinies” (1886). “Ethnonationalism for everyone is noble and good” (1244). “It is natural, normal, and good for all people to love one’s own – to be partial to people and places that are close to you – to have stronger or weaker obligations based on proximity or distance (including genetic distance) from one’s self. These spirited attachments – suitably refined and enlightened by the intellect – are the proper basis of political nationalism” (1359). “Our goal is a white homeland in North America” (2234). Johnson is ‘n voorstander van “ethnonationalism for all peoples … We believe that it can be achieved by peaceful territorial divisions and population transfers” (1829). ‘n Mens kan natuurlik poog om realisties te wees en te vra: Maar sal diegene wat op blanke voorspoed parasiteer vreedsaam toelaat dat die ganse wat die goue eiers lê van hulle weggeneem word en hulle daarna self op eie bene hulle heil sal moet uitwerk?

In die nuwe Suid-Afrika word blankes gekritiseer, verwyt, verguis, gemarginaliseer, ens. Terselfdertyd word daar op hulle voorspoed geparasiteer. Swart ekonomiese bemagtiging is ‘n sprekende voorbeeld van wat ubuntu/medemenslikheid genoem word, waarvolgens van blankes verwag word om te gee en swartes hulleself daarop geregtig voel om die ontvangers te wees. Dit is ‘n situasie wat hom dwarsoor die wêreld voordoen, maar slegs daar waar blankes is. “Nothing is more obscene than exploiting people through their virtues. Thus, at a certain point, it is necessary to demand reciprocity as a condition for further dealings. Since white dispossession involves a host of non-reciprocal moral demands – for instance, only white countries are under the alleged moral obligation to destroy themselves through immigration – simply demanding moral reciprocity would bring many of our problems to a screaming halt” (1394). Byvoorbeeld, boere moet nie gelate toelaat dat die helfte en meer van hulle eiendom gratis aan swartes vervreem word nie. Hulle moet ‘n streep in die sand trek en vra: Wat kry ek in ruil daarvoor? Anders word toegegee aan die “suicide meme” waarvolgens blankes hulle eie ondergang borg met gevolge soos “driving us from our homes, destroying our cultures, and crowding out our posterity” (1568). In Amerika is die voorkeur wat aan nie-wit immigrante gegee word ‘n groot bedreiging vir blanke voortbestaan. Maar blanke oorlewing word wêreldwyd bedreig. “Low white birth rates and the immigration of fast-breeding non-whites threaten white peoples the world over with political dispossession, cultural obliteration, and, if present trends continue, biological extinction” (2008).

Onder die Amerikaanse blankes onderskei Johnson twee groepe: “Liberal Universalists and White Nationalists” (2325). Hy beskou liberalism as “the dominant religion of the West” (2368). In die nuwe Suid-Afrika is oorverligte blankes, wat swartes wil behaag en die belange van hulle eie mense verwaarloos en selfs vertrap, ‘n bekende verskynsel. Johnson maak gewag van “whites who are products of the current system and who work with non-whites to promote anti-white policies: affirmative action, racial integration, non-white immigration, multiculturalism, globalization, miscegenation, white guilt, etc. These people deserve punishment” (1630). “Any race that will not take its own side in racial conflict has no future. I am concerned to preserve my race simply because it is mine, because it is my extended family” (3143).

In Suid-Afrika is demokrasie ‘n eufemisme vir swart mag. Die massa, die meerderheid, het blykbaar nie danige wysheid in pag nie; des te meer omdat daardie massa in baie gevalle onderontwikkeld, ongeletterd, swak ingelig en maklik misleibaar is. Die regering kan verbeter word deur minimum vereistes te stel voordat iemand kwalifiseer om te kan stem. Die stel van minimum vereistes vir stemreg was ‘n positiewe kenmerk van die koloniale era. Sodanige beperkende voorwaardes sal merkwaardige verbetering in die regering meebring, des te meer as minimum vereistes ook vir politici gestel word, bv dat alle politici in die sentrale, provinsiale en plaaslike regering ten minste matriek of verkieslik ‘n graad moet hê. Johnson skryf: “Representative democracy can be improved by increasing the quality and decreasing the quantity of the electorate” (2633).

Johnson maak die volgende onderskeid: “White grandiosity is the view that whites are responsible for all good things … The flip side of white grandiosity is white guilt, the belief that whites are actually responsible for all the bad things in the world” (2385).Vir blankes is dit belangrik om weerbaar te wees teen die voortdurende pogings om skuldvervoelens by hulle te wek. “No healthy people should allow the past to turn into a dead weight impeding them from pursuing a better future” (1980). “I believe that each race and each distinct people [ie white Afrikaans and/or English speakers] should have a nation or nations of its own, in which it can live according to its own identity and values and pursue its own destiny” (3151). Dit impliseer dat so ‘n homogene kulturele groep ook beheer oor ‘n eie geografiese gebied, ‘n tuisland of nasiestaat, moet uitoefen. Ook van ons as Afrikaners kan gesê word: “We are a people who wish to have a future again” (2082).

Leon Lemmer: Jack Donovan oor die blanke stam

In 1981 is David Harrison se The white tribe of Africa (University of California Press, 307p) gepubliseer. Dit handel oor die blanke bevolking van Suid-Afrika en die benadering is spesifiek uit die oogpunt van die Boere, oftewel Afrikaners. ‘n Mens ken in die eerste plek jou gesin en (bloed)familie; die huidiges en ook jou voorgeslag(te). Daar is ‘n natuurlike aanvoeling vir die onderskeid tussen diegene wat etnies en kultureel aan jou verwant is en dié wat dit nie is nie. Daar is mense wat emosioneel en andersins na aan jou is en ander wat verder van jou is. Party is so ver dat hulle afwesigheid of onbekendheid jou nie raak nie. Dít is die ons/hulle-onderskeid* wat deesdae as boos afgemaak word deur diegene wat ons probeer wysmaak dat die mensdom een groot familie is; ‘n familie wat glo eerder uitmunt in eendersheid as verskille en wat daarom tot gelykheid gedwing moet word om beweerde onreg uit te skakel. Die ironie is: Daardie mense wat so vreemd is dat hulle afwesigheid jou nie aangaan nie, se teenwoordigheid/aanwesigheid kan as steurend ervaar word; des te meer as dit burokraties opgedring word. Hoe meer dit opgedring word, hoe dieper dit jou persoonlike ruimte binnedring, des te onaangenamer word dit. Dit is ‘n diepe menslike reaksie, wat wedersyds kan wees.

[* Beterweter Max du Preez skryf: “Daar is nie ‘n ‘hulle’ nie” (Die Burger, 21 Mei, p 15). Dus, dit is ons wat universiteitseiendom beskadig, boere se grond onteien, korrup is, ens. In werklikheid hang Du Preez ‘n radikale Max/hulle-onderskeid aan: Hulle (ander wittes) moet luister en hulle bekke hou; nie Max nie. Hulle (ander wittes) moet tussen die swartes gaan woon; nie Max nie, ens. Jack Donovan (2016-bron hier onder, Kindle 727) skryf: “The American government is a ‘them’, not a ‘we’.” Afrikaners kan seker dieselfde van die ANC-regering sê.]

Stamme word soms met primitiwiteit geassosieer. Stamverwantskap kan dan as onbeskaaf, as agter die klip, afgemaak word. Groepassosiasies kan die vorm van bendes aanneem, wat eweneens negatiewe assosiasies oproep. Groepassosiasies kan ook herinner aan geheime verenigings of geslote organisasies waartoe net ingelyfdes toegang het, soos die Vrymesselaars. Primitiwiteit kan voorts as heidens/paganisties getakseer word. Primitiwiteit kan ook vertolk word as ‘n opset waarin mans oorheers en vroueregte vertrap word. Aan die ander kant, as ‘n bepaalde geslag (mans of vroue of alles tussenin) ten koste van die ander gepropageer word, kan dit lei tot die verheerliking van bv homoseksualiteit of militante feminisme. My bedoeling is om al hierdie uiterstes te vermy en net positiewe oogmerke na te jaag.

Die krisis waarin manlikheid verkeer, is by my tuisgebring in literatuur oor Skandinawië, waarin vervroulikte manssoldate met haarnette veroordeel en die versugting deur vroue uitgespreek is dat hulle gerus meer van die kenmerke van hulle strydlustige Viking-voorouers kon behou het. In hierdie verband is daar bv die boek van Liam Gooding, How to become a modern Viking: A man’s guide to unleashing the warrior within (2016, 230p; Amazon Kindle $10,02). Maar manlikheid kan skeefgetrek word sodat dit vroue uitsluit en as homoseksualiteit vergestalt word, soos Jack Malebranche uitwys in sy Androphilia: Rejecting the gay identity, reclaiming masculinity (2012, 252p; Amazon Kindle $6,83), wat deur Jack Donovan heruitgegee is. Simon Sheppard se boek, All about women: What big sister doesn’t want you to know (2015, 69p; Amazon Kindle $3,42), met ‘n voorwoord deur Jack Donovan, handel oor hoe vroue teenoor mans georiënteerd behoort te wees sodat manlikheid tot sy reg kom. Nathan F Miller en Jack Donovan se boek, Blood brotherhood and other rites of male alliance (2011, 244p; Amazon Kindle $6,83), handel oor die soort rituele en mites waarvan ek probeer wegstuur.

Dit is duidelik dat Donovan met manlike geslagtelikheid gepreokkupeer is. Vrouelesers moet asseblief poog om hulle nie van stryk te laat bring omdat Donovan deurgaans net mans aanspreek en feitlik net na mans verwys nie. Daar is heelwat in sy boeke waarvan met vrug kennis geneem kan word. Donovan erken bv “The function of women has always been to unify the tribe from within, to nurture positive relationships” (2016-bron hier onder, Kindle 484). Hy het veral bekendheid met sy boek, The way of men (2012, 192p; Amazon Kindle $6,83), verwerf. Manlikheid verkeer in ‘n krisis, onder meer weens pogings om geslagsverskille, soos ander verskille, by mense sover moontlik te ontken. Hy wil manlikheid weer eerbaar maak. David Benatar, ‘n filosoof aan die Universiteit Kaapstad, oor wie se politiek ek my gunstig uitgelaat het (Praag 3.10.2015), het ‘n boek oor die weerslag van feminisme gepubliseer: The second sexism: Discrimination against men and boys (2012, 305p; Amazon Kindle $20,96). Benatar se boek was uiters nodig, want dit is oorbekend dat die ANC-regering blatant teen blankes en veral blanke mans diskrimineer. Die ANC maak hom dus aan sowel rasse- as geslagsdiskriminasie skuldig.

Jack Donovan het sy baie suksesvolle 2012-boek onlangs opgevolg met die publikasie van Becoming a barbarian (Milwaukie, Oregon: Dissonant Hum, 2016, 107p; Amazon Kindle $6,83) waarin hy waarsku teen modestrominge wat modernisering te ver dryf. Dit is oor hierdie boek wat ek hier skryf, maar dan met inagname van al die voorbehoude wat ek in die derde paragraaf hier bo genoem het. Ek poog om die plaaslike blankes te mobiliseer teen die bose magte wat hulle wil onderploeg. Dit gaan vir my by uitstek om die behoud en heil van alle Afrikaners en die uitbouing van hulle kultuur, wat uiteraard Afrikaans insluit. In hierdie rubriek is die fokus op mans, maar sonder om vroue uit te sluit. Afrikanervroue het immers gehelp om die voorlaaiers te laai waarmee die Boere geskiet het en die vroue wou voortveg toe baie van die mans in die Anglo-Boere-oorlog wou oorgee. Ons moet nie die Maxiste glo wat gebied dat ons deesdae moet oorgee en geen weerstand moet bied nie. Max du Preez sit met ‘n Engelse vrou en ‘n kind in ‘n Engelse skool. Hy is eintlik die teenoorgestelde van ‘n Afrikaner. Die feit dat hy onlangs ‘n akademies waardelose eredoktorsgraad vir (om dit sag te stel) twakpraat en -skryf ontvang het, verander niks hieraan nie. Dit dien eerder as bevestiging van sy onredbare linksheid.

Die barbaarsheid waarna in Donovan se boektitel verwys word, word soos volg verduidelik: “Today, all good, modern, civilized men living in the Western world are all taught to be good global citizens whose racial, cultural and religious loyalties must always be subordinate to a broader and more inclusive commitment to the human race. To say that you care about one group of people more than others is a moral sin in the modern world. It is considered uncivilized – barbaric. And yet, to become the kind of man who can join or start a tribe, that is exactly what you have to be willing to do” (Kindle 48).

Die ons/hulle-onderskeid is ‘n onontkombare werklikheid. “To say that you love every man as your brother is not only a lie, but a resignation to impotence and a forfeiture of manhood” (108). “The love of a man who loves everyone and anyone is spread so thin it is weak and meaningless, but the love of man who discriminates is concentrated, powerful and profound. It gives him direction and purpose” (912). Vir Donovan gaan dit om sosiale of kollektiewe identiteit, dus om kultureel aan ‘n bepaalde groep te behoort; ‘n geval van “belonging” (129). “Identity is a rootedness that provides a rationale for action” (162). “A man who has earned his place in a group of men knows who he is … His personal identity is located within and relates to his social identity” (153). “An identity that can be easily shrugged off or replaced, or which can coexist with competing or conflicting identities fails to stabilize the self-image” (153).

Iets betreffende die plaaslike bruin elite het my tydens die onlangse hewige stryd om die behoud van universitêre Afrikaans sterk opgeval. Die bruines is ‘n tussengroep, nóg wit, nóg swart, met lede wat van swart tot wit strek. Tydens apartheid het hulle gesê/geëis dat hulle as wit (of soos wittes) aanvaar moet word. Sedert 1990/1994 wil hulle swart wees en noem hulle hulleself eerder swart as bruin. (In werklikheid is blankwees myns insiens egter deurgaans die norm waarna bruines heimelik bly strewe; vandaar hulle duidelike voorkeur vir ligte velpigmentasie.) Die klassifikasie wat bruines voorheen begeer het (wit) of wat hulle tans aan hulleself toedig (swart), het selfbevoordeling ten doel; nie bruin identiteitsbevestiging (in soverre so iets moontlik is) nie. Daar word dikwels beweer dat wittes en bruines dieselfde kultuur deel, maar daar is bv Afrikaans-, Kaaps- en Engelssprekende bruines en ook Moslembruines.

In die genoemde taalstryd het ‘n kultuurverskil tussen Afrikaanssprekende wittes en bruines duidelik geblyk en wel betreffende ‘n kernaspek van Afrikaneridentiteit, te wete Afrikaans. As ons verloopte Afrikaners buite rekening laat, kan gesê word dat Afrikaans die kulturele kern van Afrikaners is; dus dat Afrikaans iets is wat onlosmaaklik deel van Afrikaners is. Dit is feitlik net Afrikaners wat hulle in die huidige taalstryd aan die kant van Afrikaans geskaar het. By die bruin elite was dit heeltemal anders gesteld. Feitlik sonder uitsondering het hulle óf verengelsing gesteun, dus geblyk anti-Afrikaans te wees, óf geswyg, dus nie werklik begaan oor Afrikaans gewees nie. Dit beteken dat Afrikaans, soos etnisiteit/velkleur (van wit tot swart of eers wit en nou swart wil wees), nie ‘n kerndeel van bruin identiteit is nie maar eerder iets “easily shrugged off or replaced” (voorlaaste paragraaf hier bo) is.

Wat ek interessant vind, is dat daar ‘n soortgelyke skynidentiteits- of -etniese groep in Amerika is, naamlik die Hispaniste/”Hispanics” of Latynse Amerikaners/”Latinos” (bv Meksikane/Chicano’s en Puerto Ricane). In Amerika is die blankes die meerderheidsgroep en daarnaas word veral die volgende etniese minderheidsgroepe amptelik erken: swartes, Hispaniste, Indiane en Asiate. Die lede van die Hispaniste strek egter van blank tot swart, al word hulle in propaganda as bruin of brons geëtiketteer. Soos die Suid-Afrikaanse bruines het hulle aanvanklik daarop aangedring om as blankes geklassifiseer te word. Sedert die jare sestig word swartes as minderheidsgroep egter so uitermate bevoordeel dat die Hispaniste ter selfbevoordeling hulle aspirasie om blank te wil wees, laat vaar het. Deesdae geniet hulle as minderheidsgroep grootliks dieselfde buitensporige bevoordeling as swartes. By die Hispaniste (soos by Suid-Afrika se bruines) is daar nie absolute taalidentiteit nie. Die meerderheid is die koloniale taal Spaans magtig, maar ander verkies Engels terwyl veral dié van Brasiliaanse oorsprong Portugees magtig is. Vir meer inligting is daar boeke soos G Cristna Mora, Making Hispanics: How activists, bureaucrats and media constructed a new American (University of Chicago Press, 2014, 252p; Amazon Kindle $17,24) en Ann Twinam, Purchasing whiteness: Pardos, Mulattos and the quest for social mobility in Spanish Indies (Stanford University Press, 2015, 554p; Amazon Kindle $15,72).

Terug by Donovan. Dit is wanneer ‘n etnies-kulturele groep hom in ‘n groter konteks, bv as ‘n minderheidsgroep in ‘n land, bevind dat aanslae op sy identiteit gemaak word. “It is in the interest of Empire [die veronderstelde wêreldryk] to discourage exclusive identity, tribalism and … nationalism” (171). Daar is deesdae die neiging om verskille by mense sover moontlik te ontken en almal aan ‘n gelyk- en selfs eendersmakingsproses te onderwerp. “Racial identity, religious identity, nationalism and even sexual identity are becoming increasingly taboo” (179). Dit kom neer op die ontkenning of ten minste afskaling van multikulturaliteit en diversiteit.

Alle mense word as “citizens of the world” geag … “everone is supposed to be their people” (187). Die ganse mensdom word tot ‘n utopiese familie gewens. “Good, modern, civilized men are expected to care about all of humanity. They are supposed to care about everyone’s happiness and protect everyone from suffering and injustice” (187). Dit is die teelaarde van allerhande “menseregte”. Van almal word verwag om sodanige regte, dikwels verskans in wetgewing, te eerbiedig. Dit is in so ‘n opset dat Ayn Rand (1905-1982) gerebelleer en eerder vrywillige altruïsme bepleit het (Praag 23.01.2016). Peter Schwartz het hierdie onderwerp deeglik ontleed in sy boek, In defence of selfishness: Why the code of self-sacrifice is unjust and destructive (New York: St Martin’s Press, 2015, 256p; Amazon Kindle $12,99).

Donovan beveel aan: “Choosing to care completely for a few and refusing to care at all for the many” (641). “That starving kid in Africa with flies on his eyes is still a stranger in some foreign shithole you’ll never go to. He’s not your responsibility, and the only reason you even know about him is because some group of people who would rather help exotic strangers than their own neighbors want you to give them money to continue their elaborate, self-gratifying social display of moral purity … You are not their people. You’re an outsider, and they don’t care if you live or die. You shouldn’t care if they live or die either” (912). “This is not hate. This is selective love, and practiced indifference” (937). “Universalist morality is the hypocritical creed of the Empire, so any alternative morality will necessarily be labeled ‘barbaric’ by the mainstream. It may be ‘barbaric’ to say that some people are more important to me than others, but it is far more honest than pretending I care about everyone equally” (952).

Van suksesvolle mense en by uitstek van blankes word so buitensporig baie ubuntu/medemenslikheid verwag (dus daar word van hulle vereis om so baie mense gelukkig te maak en te hou) dat hulle eie lewens in ongelukkigheid verval. “The … [John] Lennon-ist pipe dream that the whole ‘world should live as one’, [is] so burdened by their inherited white guilt that they’ll put anyone and everyone else’s interests before their own … moral universalism – often persersely called ‘humanism’ – has become a secular catechism of self-denial and spiritual surrender … universalists flail and torment themselves for even having improper or unkind thoughts about their fellow human beings. And like inquisitors, their righteousness drives them to rout or ruin any heretic who dares to speak his sinful thoughts aloud” (253). Dit is George Orwell se “Thought Police” van 1984 in aksie en verduidelik waarom mense nie meer waag om swartes te kritiseer nie.

“Negative information about immigrants and [American] minority groups is covered up by egalitarians or so legally perilous to talk about in some parts of the West that the polite and well-meaning nation of Sweden has become known as the rape capital of Europe. Instead of dealing with the problem, the Swedes obscure and talk around it and many have simply accepted it as the ‘new normal'” (263). “Western men are supposed to ignore all negative information about other ‘underprivileged’ groups and behave as if everything is fine whether it is or not. They are expected to let other groups do whatever they want and smile and pretend everything is getting better. Anyone from any group can move to their neighbourhoods, and if crime and graffiti and property damage increase, then good, modern, civilized Western men are supposed to make up some abstract and conveniently impossible to prove rationale for why it is happening instead of holding the group in question accountable. Anyone from any group – but usually self-hating white intellectuals and professors … – can slander the ancestors of white men and rewrite their history and all good, modern, civilized white men are supposed to agree and apologize and beg for forgiveness. Even rape is reduced to an economic exchange, where the rapist is excused because of his poverty” (290).

Donovan het dit teen “the all-inclusive, culture-erasing universalism that is epidemic in the West and spreading virulently across the globe” (406). Dít is die “culture of cultural erasure” (402). “We are told to accept the unacceptable, to condemn religions that condemn, to share cultures with everyone as if they belong to no one, to deny all racial affinity, to pretend that men and women are interchangeable” (413). “Passionate moral condemnation and public shaming are now reserved for racists, sexists, religious ‘extremists’ and all of the phobes: homophobes, xenophobes, transphobes, Islamophobes and anyone else who limits or excludes or defines by separating or distinguishing” (437). In werklikheid hét mense egte “national, ethnic, religious, racial and sexual identities” (566). “Identity requires you to be someone, and not just anyone” (835).

Aan die einde van sy boek laat Donovan geen twyfel daaroor nie dat “my ‘we'” niks anders beteken nie as “my people” (1555). “Eventually everything is about tribe and identity” (1564).