Rubrieke – Bladsy 41

Dan Roodt: NG Kerk: Gebruik homo-kwessie om APK en NGK te herenig

Die nuus dat die NG Kerk se Algemene Sinode onder druk van ‘n linkse faksie van kultuurmarxistiese akademici besluit het om homoseksualiteit vanuit die Bybel te regverdig, het skokgolwe deur die kerk gestuur en vrese vir skeuring word deur verskeie predikante geuiter. Dié stap van die NG Kerk verteenwoordig net nóg ‘n mislike stasie op die voortsnellende revolusionêre trein wat Suid-Afrika en die Afrikaner uiteindelik gaan vernietig.

Die akademiese teoloë hoop om hul loopbane aan die universiteite te bevorder deur ekstreme standpunte af te dwing. Nie net is ons geagte minister van hoër onderwys die leier van die Kommunisteparty nie, maar aan die universiteite het die kultuurmarxisme van die Italiaanse kommunis, Antonio Gramsci, asook die Duits-Joodse “Frankfurt-skool” omtrent alle dissiplines oorgeneem, ten minste in die geesteswetenskappe. Die handjie vol akademiese teoloë wat die NG Kerk al verder na links druk sover dit homoseksualiteit en die bevrydingsteologiese “Belhar-belydenis” betref, is bereid om ‘n miljoen gelowiges op te offer om hul eie selfsugtige kripvretery in die universitêre burokrasie te bevorder.

Sover ek dit verstaan, is elke NG-gemeente outonoom en beskik oor sy eie bates, soos vaste eiendom. Daarom staan dit elke gemeente vry om uit die NG Kerk te stap en byvoorbeeld by die meer behoudende Afrikaanse Protestantse Kerk (APK) aan te sluit. Hierdeur kan ‘n nuwe eenheid onder Afrikaanse gelowiges ontstaan, ná die verdeeldheid wat die ekstremistiese marxiste en bevrydingsteoloë soos André Bartlett, Chris van Wyk, Johann Ernst, Monty Sahd en ander veroorsaak het.

Eintlik beskik Suid-Afrika en veral die Afrikaner oor weinig tradisies van sekulêre denke. Ons enigste wysbegeerte is dié wat hand aan hand met die teologie geloop het. Amptelik bestaan 75% van die Suid-Afrikaanse bevolking uit Christene. Vandaar dan ook die mislukking van die marxisme-leninisme van Joe Slovo, Ahmed Kathrada, Jeremy Cronin, Albie Sachs en ander leiers van die Kommunisteparty. Nie eens die sg. “swart werkersklas” wat vir hulle die “enjin van die geskiedenis” sou wees, was vatbaar vir die klassieke, ateïstiese kommunisme soos dit in die voormalige Oos-Europa en veral die Sowjetunie beoefen is nie. In daardie lande, veral natuurlik in Rusland, is miljoene ortodokse Christene vermoor, gemartel en vervolg omdat hulle nie die “nuwe evangelie” van kommunisme wou aanvaar nie.

Pleks van kommunistiese ateïsme met geweld af te dwing, het plaaslike marxiste met die diaboliese plan vorendag gekom om die kerk self as ‘n Trojaanse perd vir hul idees te gebruik. Nadat marxisme-leninisme en sy werkerskultus skipbreuk gely en die “kultuurmarxisme” die heersende ideologie geword het, het dit veral sin gemaak. Dit is deel van die “lang opmars deur die instellings” waarvan Gramsci gepraat het. Benewens die skole en universiteite, wat reeds voertuie vir marxistiese breinspoeling geword het, bied die kerk toegang tot volwassenes wat nie meer deur opvoedkundige instellings beïnvloed word nie.

Indien enigeen twyfel aan wat ek hier sê, gesels met enige ondergraadse student aan ons sg. “Afrikaanse universiteite” in ‘n geesteswetenskaplike rigting waar marxisme, feminisme, witskuld en die haat vir die blanke man verpligtend geword het. Die Rooi Kommissaar vir Ideologie en Geestelike Beheer, André Bartlett, klap nou die sweep vanaf Tukkies tot in die Algemene Sinode waar ‘n klimaat van onverdraagsaamheid en vervolging van nie-marxiste reeds heers. Binnekort sal die NG Kerk self van “afvalliges” wat nie die Rooi Evangelie en die verguising van die blanke, heteroseksuele man deel nie, gesuiwer word, indien die huidige poging slaag.

Inderdaad gaan dit weinig oor homoseksualiteit en meer oor die vestiging van kulturele marxisme in die kerk. In elk geval was Afrikaners nog altyd verdraagsaam teenoor homoseksuele in die onderwys, staatsdiens, letterkunde, kunste, toneel en waar hulle ook al aangetref word. Wat nou gebeur, is dat hierdie verdraagsaamheid beantwoord word met onverdraagsaamheid teenoor hoofstroom-Christene, asook man-vrou-en-kind-gesinne. Die revolusie is meedoënloos en duld geen teëstand nie. Terwyl die minderheid “progressiewe”, linkse, dekadente teoloë nie oor die demokratiese steun van die lidmate beskik nie, wil hulle beheer neem oor die magshefbome en voorste gestoeltes in die NG Kerk ten einde hul revolusie of “transformasie” van ons gesinslewe te volvoer. Die parlement, die staatsdiens, die weermag, die polisie en die onderwysdepartement is reeds in die hande van die kommunistiese marionetmeesters wat hul kultuurmarxisme op die hele samelewing afdwing. Ook die hoofstroommedia en die joernaliste praat die revolusionêre in hul oorlog teen blankes en heteroseksuele mans na. Dis net ons privaatwonings wat nog effens teen die totale aanslag bestand is. En ja, die aanslag is totaal, allesomvattend, radikaal, meer nog as in die ou Sowjetunie waar Stalin se Russiese nasionalisme dit nog getemper het! Suid-Afrika het die proefkonyn vir totale revolusie geword: biologies, geslagtelik, beskoulik, kultureel, talig (die vernietiging van Afrikaans).

Binne die marxistiese denke moet alle instellings of “produksiemiddele” waar konserwatiewe denke of houdings “gereproduseer” word, vernietig word. Juis daarom is die “normale” gesin van heteroseksuele man en vrou, wat die onding begaan om kinders binne ‘n huislike omgewing groot te maak, in hul visier. Dit gaan nie oor die homo’s (kan ons maar afsien van die afskuwelike anglisisme “gays”?) nie, dit gaan oor die vernietiging van gesinne binne die totale revolusie. Marx en Engels se kreet in hul Kommunistiese Manifes van 1848, dat kinders deur die staat grootgemaak moet word, is steeds lewendig!

Die koorsdroom van die Suid-Afrikaanse kommunis, dat alle blankes in ‘n triomfantelike bloedbad uitgewis sou word, is nie bewaarheid nie. Daarom wil die revolusie hom nou op ons kinders wreek. As die man-vrou-gesin tot niet gemaak is, sal kinders tegelyk beskikbaar wees vir pedofiele én die staat om van hulle soldate, nie vir Christus nie, maar vir die marxistiese beweging te maak.

Dít is die nagmerrie waarop ons afstuur: nie meer die “rooi” kommunisme van die ou Sowjetunie nie, maar ‘n nuwe “pienk” kommunisme, ‘n pornokrasie waar ons almal tegelyk die slawe én die prostitute van die staat sal wees.

Het ons mense nog die moed om nee te sê vir fanatisme? Of is hulle al so vuisvoos en vertrap dat hulle die oorheersing van grootbek-ekstremiste met hul selfvoldane “progressiewe” slagspreuke gedwee aanvaar?

Eens het ons voorouers uit Europa gevlug voor die vervolging van die Roomse Kerk. Hulle het trou gebly aan hul protestantse geloof en aan die drie sleutelbelydenisskrifte: die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls.

Vandag word ons deur die ANC-SAKP en hul meelopers soos André Bartlett en sy trawante vervolg. As ons ons nie tot Homoseksuele Liefde en Haat vir die Blanke Man bekeer nie, sal ons weereens as ketters in die beskuldigdebank staan.

Die wortel van die woord “protestant” is “protes”. Het dit nie tyd geword dat die Afrikaner weer die waarde van “protes” besef nie?

Laat ons ten sterkste beswaar maak teen die kaping van die NG Kerk vir die pienk revolusie. Ek kan nie sien waarom die meerderheid behoudende NG gemeentes nie met die APK en ander Afrikaanse kerke kan herenig nie. Op sy minste behoort daar gesprekke in dié rigting plaas te vind en as PRAAG so iets kan fasiliteer, sal ons maar te bly wees.

Laat die marxistiese teoloë hul eie paadjie onder hul pokgesigbaas, Blade Nzimande, loop. Sónder die gemeentes. Hoe gouer die gemeentes ook nie meer die kwalifikasies aanvaar van sekere teologiese skole wat Belhar en die bevrydingsteologie aanhang nie, hoe beter. Verwerp die links-ekstremistiese teoloë net soos hulle ons en ons gesinne verwerp.

Trek die volle wapenrusting van God aan, sodat julle staande kan bly teen die liste van die duiwel.

Want ons worstelstryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen die owerhede, teen die magte, teen die wêreldheersers van die duisternis van hierdie eeu, teen die bose geeste in die lug.

Daarom, neem die volle wapenrusting van God op, sodat julle weerstand kan bied in die dag van onheil en, nadat julle alles volbring het, staande kan bly.

Staan dan vas, julle lendene met die waarheid omgord, met die borswapen van die geregtigheid aan, en as skoene aan julle voete die bereidheid vir die evangelie van vrede.

Behalwe dit alles neem die skild van die geloof op waarmee julle al die vurige pyle van die Bose sal kan uitblus.

En neem aan die helm van verlossing en die swaard van die Gees — dit is die woord van God

– Efésiërs 6: 11-17

PRAAG is die enigste Afrikaanse organisasie wat die heersende marxistiese en kultuurmarxistiese ideologie op ‘n ingeligte wyse beveg. Steun ons in dié lewensbelangrike taak!

Karel Combrinck: Die molslang en die muise

Weereens die media. Net eers ‘n bietjie wysgerigheid : Media is die latynse meervoudvorm vir medium, wat beteken middel, d.w.s. ‘n middel of instrument om ‘n doel te bereik. Ons gebruik die woord media deesdae met verwysing na kommunikasiemiddele. Die kommunikasiemiddele waarvan ons praat, is die gedrukte pers, die radio, die televisie, die rolprent en dan die jongste toevoegings in die gedaante van die elektroniese tegnieke nl. internet, e-pos, Twitter, Facebook, die nuuswerwe en nog meer.

Inderwaarheid is ons hier op Praag ook deel van die media. Duidelik is daar egter nie veel ooreenkoms tussen ons en bv. Die Burger of Beeld nie. Wat is die verskil dan? Vanselfsprekend is daar ‘n verskil wat betref die inhoud en strekking van berigte en kommentaar asook die tegnologie wat gebruik word, maar dit op sigself verduidelik nog nie heeltemal die verskil tussen hierdie vorms van media nie. Ek meen die verskil kan uitgedruk word as die onderskeid tussen « informele » media aan die een kant, en « amptelike » of « fatsoenlike » media aan die ander kant.

Die verskil het terselfdertyd ook te make met die onkonvensionele of nie-konformistiese inslag van bv. Praag, ens. enersyds en die konformerende benadering van bv Die Burger en Beeld andersyds. Synde konformisties en konvensioneel, kan laasgenoemde publikasies noodwendig nie te ver afwyk van die heersende ideologie en van regeringsbeleid nie en ook nie van dít wat wêreldwyd as modieus, respektabel en « modern » beskou word nie.

Nog ‘n belangrike verskil, miskien selfs die belangrikste, is dat die fatsoenlike media primêr daarop ingestel is om geld te maak vir eienaars en aandeelhouers en hulle maak geen geheim daarvan nie. Hulle benader dan ook nuus en kommentaar uit die hoek van wat populêr, maklik verteerbaar, goedkoop prikkelend en sensasioneel is of stigtelik en sentimenteel met verhaaltjies oor watter lede van die Britse koningshuis op enige tydstip swanger is, ens. (ek meen die Hollanders noem dit oudbollighede). Praag bv. behoort duidelik nie tot hierdie klas van medium nie.

Joernaliste van die fatsoenlike media lê graag klem daarop dat dit hulle heilige plig is om die publiek in te lig en voor te lig oor die « waarheid »; soetkoek dus waarop hoogleraars in die joernalistiek grootogige post-adolessente op Stellenbosch trakteer (verkieslik in Engels). Die fatsoenlike media is nie blote waarnemers en boodskappers nie. Hulle is aktiewe rolspelers, politiek korrekte breinspoelingsinstrumente om die samelewing te « transformeer », die vaandeldraers van ‘n disintegrerende beskawing.

Die verspreiding van nuus en kommentaar is in werklikheid ‘n hoogs georkestreerde aangeleentheid: New York, London, Parys, Johannesburg, almal in dieselfde vorm gegiet, byna soos die soort restourante waar vragmotors alles uit een kombuis aanry, vooraf gesny, gekook en gepak om in dieselfde patroontjie te pas: saai, eenders, verbeeldingloos. Die rede hiervoor is dat al hierdie onderskeie, maar eenderse media-instellings op die ou einde beheer word deur dieselfde wêreldoligargie van die rykstes. En daarom moet alle media-aktiwiteite daarop gerig wees om van die mensdom ‘n massa konformerende verbruikersoutomate te maak ten einde die belange van die oligargie te dien.

Iewers elders op Praag het iemand gepraat van die Nasionale Partyregering wat in die aanloop tot die oorgawe van 1994 magteloos gestaan het voor die media en spesifiek die Nasionale Pers. Magteloos teenoor die pers! Kan ‘n mens jou voorstel dat dr Verwoerd magteloos sou gestaan het voor die pers? Ondenkbaar.

Na die moord op dr Verwoerd was die spreekwoordelike kat uit die weg en die muise baas: John Vorster, PW Botha, FW de Klerk, die drie blinde muise van die Suid-Afrikaanse politiek, elkeen gehipnotiseer voor die mediaslang: lam arms, knakkende knieë, willoos en weerloos. Al manier waarop hulle nog ‘n bietjie magsuitoefening kon ervaar, was deur heksejagte teen behoudende Afrikaners – die sogenaamde « regses ». As hulle maar kon verstaan dat die media-anakonda waarvoor hulle so vreesbevange was, in werklikheid maar net ‘n molslang was, dan kon hulle dalk probeer het om ‘n bietjie dapperder te lyk.

Leon Lemmer: Universiteit Stellenbosch: Oorverligte rugkrappery en ‘n linkse kattegeveg

Blankheid, mans en Afrikaans is drie kenmerke wat ongewenstheid in die nuwe Suid-Afrika definieer. Daardie drie was kenmerkend van die Universiteit Stellenbosch (US) van weleer. Dit is wat die ou US in die oë van linkse elemente verwerplik maak. Dit is daardie drie kenmerke wat transformering tot verswarting, vroue en Engels aandryf. Dit is egter baie maklik om Afrikaanssprekende wit mans in die ou US te vind wat die linkse politieke gesindheid van die transformeerders ondersteun en die standaardstereotipering van die US ongedaan maak.

Linkse aktiviste wat voorheen akademiese poste aan die Universiteit Stellenbosch (US) beklee het of steeds beklee, was op 3 September die sprekers by ‘n “kollokwium” wat op Stellenbosch gehou is. Eintlik was dit bloot ‘n konferensie of samekoms, maar waarom sou ‘n mens aan die hedendaagse US ‘n gewone Afrikaanse woord gebruik as daar, om die gebeure te omskryf, ‘n meer indrukwekkende Engelsklinkende term is? Dit was ‘n kollokwium van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Politieke Studie (SAAPS), wat, soos uit die letterwoord/akroniem afgelei kan word, eintlik ‘n Engelse naam het. ‘n Verslag van die gebeure, deur Lynne Rippenaar-Moses, is eers op 30 September op die US-webwerf gepubliseer. Ek verwys agtereenvolgens na die vyf akademici wat by daardie geleentheid hulle politieke verligtheid gevier en as sprekers hulle gesindheid as navolgenswaardig aanbeveel het.

Jannie Gagiano

Jannie Gagiano word as ‘n Dakar-ganger voorgestel. Frederik van Zyl Slabbert het hom in sy boek, Duskant die geskiedenis (2006), ‘n afvallige Afrikaner genoem (p 127) en hom as “‘n volkome onversetlike intellektueel” gekarakteriseer wat onverstoord “met sy anargistiese destabilisering van heilig geagte paradigmas” voortgaan (p 174). Daardie onversetlikheid kan op dogmatisme dui. As hy heilige koeie wil slag, is transformasie ‘n opsigtelike moontlikheid, maar dit lyk asof hy deesdae, anders as in die ou Suid-Afrika, eerder saam met die politieke stroom gaan.

Hy vertel van die “digotomie”/tweeslagtigheid van die US se destydse Departement Openbare Administrasie en Staatsleer. Eersgenoemde deel het staatsamptenare opgelei en die ander deel het “die regering die harnas in gejaag.” Die dosente was “op soek na vernuwende maniere om uit die destydse staatskundige model te kom.” Gagiano weet dat geen verantwoordelike politieke wetenskaplike destyds algemene stemreg van gelyke waarde vir alle volwassenes in ‘n eenheidstaat as ‘n realistiese model voorgestel het nie. Wat het die dosente se vernuwende maniere van dink hulle in die sak gebring as volslae onnoselheid in die praktyk geseëvier het? Waar is die sigbare deurbrake tydens die grondwetlike onderhandelings? Waar is die wigte en teenwigte? Wat het geword van Nelson Mandela se dikwels uitgespreekte ideaal dat geen groep ‘n ander groep moet oorheers nie? Dit is duidelik dat Mandela, om die blankes te mislei, doelbewus gelieg het. Is daar deesdae steeds rede om jouself met trots as ‘n Dakar-ganger te identifiseer?

Hennie Kotzé

Hennie Kotzé het reeds in 1990 verkondig dat die bevolkingsprofiel van die land in die US-studentegetalle en ook in die samestelling van die US-raad weerspieël moet word; darem nie ook in die dosentekorps nie (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, 2013, p 62). Hy het in 1995 beweer Afrikaans is die struikelblok wat veroorsaak dat groter getalle swart studente nie deur die US getrek word nie (Kapp, p 63). Hy noem dat toe hy die eerste keer aansoek om ‘n US-doseerpos gedoen het, hy dit nie gekry het nie omdat “die klimaat nie reg was nie en die US nog baie konserwatief was.” Dit is natuurlik moontlik dat daar akademies beter kandidate vir die pos was. Maar Kotzé vind ‘n ander rede: “Ek het toe reeds uitlatings gemaak wat PW Botha destyds aanstoot gegee het.” Is dit ooit lofwaardig om iemand aanstoot te gee, selfs al is hy wit en daarby ‘n man en Afrikaanssprekend? Kotzé roem daarop dat Amanda Gouws die eerste vrou is wat in die US se Departement Politieke Wetenskap aangestel is. Sy het eerder as ‘n militante feminis as ‘n politieke wetenskaplike bekend geword. Kotzé sê nie of dít akademies sinvol is nie.

As deel van Russel Botman se Hoopprojek het die US se African Doctoral Academy in 2010 onder die leiding van Kotzé tot stand gekom. Dit gaan hier om doktorale studente uit swart Afrika wat swart is; nie om blanke studente uit bv Namibië of Zimbabwe wat akademies bekwaam maar finansieel behoeftig is nie; ook nie Arabier- of Berber- of Koptiese studente uit Noord-Afrika nie. Swart etnisiteit, ‘n politieke faktor, word tot dié bepalende akademiese voortreflikheid verhef. Dieselfde geld die “Next Generation of Academics”-program. Om guns in Kotzé se oorverligte oë te vind, moet ‘n student in daardie konteks swart wees; asof dit die enigste etniese groep is waarop Afrikalande vorentoe as dosentebron aangewese is. Eksklusiewe studiebeurse word aan hierdie studente toegeken, hoewel hulle in werklikheid geen aanspraak op Suid-Afrikaanse befondsing het nie. Blanke Suid-Afrikaanse studente van belastingbetalende ouers het wel ‘n onontkenbare sterk aanspraak op US-studiebeurse maar hulle word oor die hoof gesien. Let op hoe die US se veel geroemde inklusiwiteit hier as eksklusiwiteit funksioneer; ook hoe blatant rasdiskriminerend in die naam van regstelling/transformasie te werk gegaan word.

Waarom sou ‘n mens aan ‘n ander etniese groep bevoordeling gun wat jy jou eie mense ontsê? Die antwoord is seker in kroniese oorverligtheid te vinde. Dit kan die andersindroom genoem word. Willie Esterhuyse ly aan dieselfde kwaal. Toe die US sy eerste koshuis vir nie-wittes geopen het, het die Esterhuyses die koshuisouers geword; iets wat hulle nie vir ‘n blanke koshuis gedoen het of sou doen nie. Daar is hier ‘n mentaliteit ter sprake wat wetenskaplik deeglik ondersoek behoort te word, maar seker nie sonder empatie met diegene wat hierdie kwaal onder lede het nie.

Willie Esterhuyse

Van Willie Esterhuyse word gesê dat hy “ook aan die Dakar-gesprekke deelgeneem het.” Slabbert lys sy naam egter nie by die byeenkoms in 1987 of dié in 1988 nie. Kapp verskaf inligting oor die talle maniere waarop Esterhuyse Afrikaans as onderrigtaal aan die US, asook die voortbestaan van al die ander eens Afrikaanse universiteite, ondermyn het. By die kollokwium het Esterhuyse ‘n verdere bydrae tot die afkraking van die historiese US gelewer met hierdie bewering: “Daar was geen aansporing om navorsing te doen nie, so geen navorsing is gedoen nie.” Dit was glo die situasie toe hy in 1976 ‘n US-dosent geword het. Blykbaar verwys hy veral na wat deesdae die Departement Politieke Wetenskap genoem word, want hy vervolg: “Eers later, toe Kotzé en prof Pierre du Toit hulle by die Departement aangesluit het, is ‘n navorsingskultuur tot stand gebring.”

Esterhuyse vertel dat hy by ‘n Spaanstalige byeenkoms “die eerste keer aan eie bas gevoel het wat dit werklik beteken om deur taal en kultuur uitgesluit te word … ‘Dit het my laat dink oor hoe ‘n mens hierdie gevoel van hetsy binne of buite ‘n groep staan, kan oorbrug’.” Sy benadering, ook met betrekking tot die US, is egter ingevolge die andersindroom. Hy kyk eenogig na hoe swartes die getransformeerde US ervaar en oorweeg (glad) nie die ontheemding wat Afrikaners in hierdie proses ondervind nie.

Willie Breytenbach

Willie Breytenbach is nog ‘n willie-wil-nie: Hy wil nie die fundamentele boosheid en immoraliteit van die ANC raaksien nie. Let op hoe krap hy die rûe van sy medeverdagtes, oftewel ANC-meelopers: “Danksy Willie Esterhuyse en ander akademici soos ek en Sampie Terreblanche, het ‘n hele paar geheime gesprekke met die ANC in daardie tyd [1980’s] begin plaasvind. Daar was openbare gesprekke ook, wat IDASA [Instituut vir ‘n Demokratiese Alternatief vir Suid-Afrika] en mense soos Alex Borraine gereël het, en ál daardie gesprekke het ons tot by die punt gebring waar president FW de Klerk die toespraak in die Parlement gemaak het wat uiteindelik tot die ontbanning van organisasies soos die ANC gelei het. Die meeste van die betrokkenes by die gesprekke waarna ek verwys, was akademici van die Universiteit Stellenbosch. Dit is ‘n interessante sy van daardie tyd waaroor daar nie dikwels gepraat word nie. Die Universiteit het trots sy plek by daardie gesprekke volgestaan, selfs al praat niemand juis vandag daaroor nie.”

Volgens Breytenbach is hy trots op die mate waarin die nuwe Suid-Afrika ‘n maaksel van die US is. Hy en ander ANC-meelopers het dus eintlik nie ‘n verweer as daarop aangedring word dat die US toestande (bv verswarting, verengelsing) in die res van die nuwe Suid-Afrika moet weerspieël nie. Aan die begin van die aanhaling in die vorige paragraaf verwys Breytenbach na homself, Terreblanche en Esterhuyse. Esterhuyse het geskryf: “Uiteindelik was dit net ek, Willie Breytenbach en Sampie Terreblanche. Ons drie het die eerste gespreksessie in November 1987 met vier ANC-leiers bygewoon. Ons was al drie van die Universiteit van Stellenbosch, het mekaar goed geken en was as verligtes bekend” (Eindstryd, 2012, p 23). Sedertdien het die ANC politieke beheer oor die land gekry. Geweld, korrupsie en alle soorte misdaad vier hoogty. Die afgryslike werklikheid van die nuwe Suid-Afrika volg uit die fundamentele boosheid van die ANC. Hier gaan dit nie om die ANC as ‘n abstraksie nie, maar om die fundamentele boosheid van (leidende) ANC-lede, wat in talle topposte ontplooi is. Is dit wys van oorverligtes om in die openbaar aandadigheid hieraan te erken? Dit herinner aan Tim du Plessis se gretigheid om sy naamlys van Naspers-amptenare, wat by die WVK om verskoning gevra het, volledig te kry, asof dit ‘n trotse etiket is om te dra.

Breytenbach se statuur is sodanig dat hy boeke voor resensering sommer bolangs of onvolledig kan lees. Ek het die aandag op so ‘n blaps in sy resensie van Dirk Mudge se boek gevestig (Praag, 18 Julie, 4de paragraaf).

Amanda Gouws

Vir Amanda Gouws beteken transformasie die skepping van ‘n kultuur waarin swartes en vroue tuis voel (Kapp, p 105-106). Soos in Amerika ry haar feminisme op die rug van swart mag. Sy is myns insiens ‘n uitgesproke teenstander van Afrikaner- en Afrikaanse belange aan die US. In die konteks van Afrikaans skryf Kapp: “Haar argument is gebaseer op al die vooroordele gebore uit die magsposisie van Engels” (p 140).

Daar is veral twee woorde wat my in ‘n akademiese of enige geleerde gesprek irriteer: “konsep” (eerder: begrip – dit sê duidelik/ondubbelsinnig wat bedoel word) en “kompleks” (eerder: ingewikkeld of verwikkeld). Gouws het ‘n voorliefde vir sulke irriterende terme. Met verwysing na die gesprekke wat mense soos Esterhuyse en Breytenbach met die ANC gevoer het, sê Gouws dat die US se Departement Politieke Wetenskap ‘n “baie komplekse geskiedenis” het, dat hy getransformeer (die ANC se term vir die veranderings wat hy verlang) het van ‘n opleidingseenheid vir staatsamptenare “tot ‘n omgewing met ‘n sterk navorsingsagtergrond en ‘n huidige kohort [! – groep] akademici wat ‘nooit deel was van daardie apartheidsverlede nie en nou as agente vir verandering in ‘n nuwe, demokratiese maatskaplike orde optree’.”

Wat aan die US gebeur het, is myns insiens dat die blanke politieke bewind voorheen te onkrities gesteun is, hoewel daar deurlopend ook kritiese stemme opgeklink het. Tans word die swart politieke bewind, wat ongetwyfeld meer korrup, immoreel en ondoeltreffend as die vorige opset is, eweneens onkrities gesteun, maar met dié verskil: Daar is (feitlik) geen kritiese stemme wat aan die US opklink nie. Daarom is dit nie meer ‘n universiteit in die ware sin van die woord nie. Probeer gerus name opnoem van huidige US-akademici wat hulle openlik beywer vir ‘n plekkie in die akademiese son vir Afrikaners en Afrikaans. Daar is huidige US-dosente in politieke wetenskap wat soos Gouws as “agente vir verandering” optree en die maatskaplike orde (insluitende die US) ooreenkomstig die wense van die ANC wil transformeer, maar nie wil teruggaan na bv die beskaafde, Europese opset wat ons ‘n skrale kwarteeu gelede in die middestede, middedorpe, blanke woongebiede en op uitgebreide skaal in landelike gebiede geken het nie. Wat skort is die openlike erkenning dat die staatkundige grondslag waarop die nuwe Suid-Afrika funksioneer ‘n resep vir bv chaos en agteruitgang is.

Bogenoemde vyf glansakademici het eerder openlik hulle individuele ego’s en mekaar s’n gepoleer as om daadwerklik te besin oor die misbaksel van ‘n swartmagstaat wat hulle help skep het of steeds help bestendig. Uit die gehoor het groter wysheid opgeklink, bv dié wat die aandag gevestig het op “die huidige stryd om politieke mag wat in Suid-Afrika plaasvind en na die kampuspolitiek oorspoel. ‘Daar is ‘n magstryd aan die gang wat dreig om geldige en werklike kwessies van diskriminasie en transformasie by universiteite te skaak’.”

Is daar by hierdie vyf oorverligte akademici kommer oor die US-rektor, Wim de Villiers, se jongste uitlatings? Hy wil nie net ‘n verpligte 101-indoktrinasiekursus oor transformasie vir eerstejaars instel nie, maar soortgelyke kursusse vir tweede- tot vierdejaars, dus ook ‘n 201-, 301- en 401-kursus. Nie net al die studente nie, maar ook al die personeel (dosente, navorsers en administreerders/steunpersoneel) gaan transformatories gebreinspoel word (Ontbyttoespraak, Cape Times, 5 deser; US-webwerf 6 deser). Dan word die US iets soos die Moskouse Lenin-instituut. Die US begin die anti-akademiese vrugte pluk van die aanstelling van ‘n medikus wat geen agtergrond in die geesteswetenskappe het nie. De Villiers is die kluts heeltemal kwyt. Is daar nog akademici aan die US oor wat vir hierdie mens gaan sê: “Nee, man, nou is jy heeltemal bedonderd in jou kop”? Daar was geen indoktrinasie in die apartheidsera wat hiermee vergelyk kan word nie. Derduisende US-mense behoort nie gedwing te word om ‘n De Villiers-dinkharnas in hulle koppe te duld nie.

Linkse kattegeveg

Vir ‘n radikale mens soos Gouws, wat haar tot uiterstes wend, is alles nie altyd rugkrappery nie. Daar het ‘n interessante bekgeveg tussen haar en kollega Kylie Thomas plaasgevind. Gouws het in Die Burger (7 September, p 8) simpatiek geskryf oor diegene (natuurlik swartes) wat aan die US weens taal (natuurlik Afrikaans) uitgesluit voel. Toe daar onlangs op die kampus gevra is of transformasie nie dalk deurdagte debat verg nie, was die antwoord glo “dat dit nie die werk van swart studente behoort te wees om wit studente oor rassisme op te voed nie. Ek moet hom gelyk gee.” Hier het ons ‘n professor in politieke wetenskap wat toelaat dat transformasie tot blanke rassisme gereduseer word en dat swartes van rassisme vrygespreek word. Later verwys sy egter na Open Stellenbosch- (OS) plakkate wat lui: “One settler, one bullet.”

“Strukturele rassisme kan slegs verander as ons bereid is om die institusionele kultuur van die US te verander. Dit moet ‘n meer inklusiewe kultuur word waarin vooroordele teenoor swart mense, vroue, gay mense en andere [Afrikaners?] nie ‘n plek het nie.” Sonder enige poging tot oorspronklikheid sing Gouws die mode-deuntjie. Waarteen Gouws dit myns insiens veral het, is heteroseksuele, blanke, Afrikaanssprekende mans; dus doodgewone goeie Afrikaners. Sy soek na erkenning vir haar oerlinksheid: “diegene wat jare lank as transformasie-agente op die kampus opgetree het.” Sulke elemente moet glo nie “gediskrediteer word” nie. Dan maak sy die fout (kyk hier onder) om die onrus wat OS stig met ‘n “derde mag” te assosieer, wat onstabiliteit glo ook op ander kampusse aanstig.

Vervolgens kom Gouws met hierdie stommiteit vorendag: “Die idee waarvoor die US nou staan, is een van uitnemendheid. Hierdie uitnemendheid kan slegs [!] deur diversiteit bevorder word. Dit beteken ook ‘n diversiteit van tale, nie noodwendig net Engels nie.” Haar geskiedenis skreeu luid: Ook nie net Afrikaans nie en sekerlik eerder Engels as Afrikaans. Lees in Kapp se boek hoe sy voorbrand vir Engels gemaak en haar vir die afskaling van Afrikaans beywer het. Uitnemendheid word deur Gouws aan diversiteit gekoppel om die eens blanke, Afrikaanse US te diskrediteer. Sy kan gerus uitdruklik sê of die huidige US-rektor, Wim de Villiers, minderwaardige mediese onderrig en opleiding aan die destydse US ontvang het. Ook of De Villiers se pa minderwaardige akademiese onderrig in die regte aan die US verskaf het. Gouws bly in gebreke om te verduidelik hoe die huidige US, wat nóg sy studente nóg sy dosente primêr ingevolge akademiese verdienste uitsoek, by akademiese uitnemendheid gaan uitkom. Of dink hierdie politieke wetenskaplike aan politieke uitnemendheid? Besef sy dat nie-diversiteit, oftewel homogeniteit, bv aparte skole vir seuns en meisies, akademiese prestasie bevorder? Dit geld myns insiens ook aan inrigtings waar kulturele en taalhomogeniteit aangetref word.

‘n Leidende lid van OS en dosent in Engels aan die US, Kylie Thomas, het in die Daily Maverick (28 September) op Gouws se rubriek gereageer. Thomas stel OS voor as ‘n voorbeeldige beweging wat sosiale geregtigheid nastreef en geweld verwerp. Daarom vind sy dit beledigend dat Gouws OS met ‘n “derde mag” assosieer. Sy verduidelik dan die betekenis van die frase “derde mag” soos wat die Waarheids- en Versoeningskommissie (WVK) dit gedoen het, naamlik ‘n bose samespanning van die apartheidstaat se veiligheidsmagte en die Inkatha-vryheidsparty (IVP). Thomas se pro-ANC-uitgangspunt is soos dié van die Kairos-teoloë: dat die apartheidstaat so boos was dat hy homself nie mag verdedig het nie; dus dat hy sonder slag of stoot aan die ANC-kommunistiese alliansie moes oorgegee het. Daarna gaan sy heeltemal oorboord en beweer dat die US voorheen nie net apartheidsideoloë opgelewer het nie maar dat die universiteit ook deel van apartheid se militêre industrie was. In dié proses sleep sy die US se ingenieursfakulteit by en selfs ‘n huidige US-raadslid.

As Thomas ‘n gesaghebbende werk oor die ANC se terrorisme, soos Anthea Jeffery se People’s War (2009), gelees het, sou sy besef het dat die ANC, onder die leiding van Nelson Mandela, wat in die nuwe Suid-Afrika meesal as ‘n vredemaker en versoener voorgestel word, van sy vrylating in 1990 tot die 1994-verkiesing ‘n gewelddadige oorlog teen al sy teenstanders gevoer het en veral teen die blanke regering en die IVP. Dit is waarom Mandela en sy ANC-kamerade nie geweld afgesweer het nie. Die ANC het in die openbaar voorgegee dat hy vrede nastreef en danksy partydige massamedia het hy meesal daarmee weggekom. Wanneer die ANC se gewelddadigheid teengestaan is of weerwraakaanvalle op ANC-lede uitgevoer is, is dit aan derdemagbedrywighede toegeskryf. Die WVK, wat ‘n groot oorwig van ANC-lede en -nalopers gehad het, het die ANC se wanvoorstelling aanvaar. Thomas doen dieselfde.

Gouws het in Die Burger (5 deser, p 8) op Thomas se reaksie gereageer. Ek kon my oë nie glo toe ek die standpunt lees waarmee Gouws wegval nie: Thomas se “ontleding van die derde mag in haar skrywe is vir my nie problematies nie. Ek het self hierdie geskiedenis lank gedoseer [sonder kennisname van of met verwerping van Jeffery se standpunt?] Wat wel problematies is, is die konstante verdagmaking van almal aan die Universiteit Stellenbosch (US) wat wit en Afrikaans is.” Gouws bly dus aandring op erkenning deur OS van haar lank gekoesterde linksheid. Sy noem dat sy geen afwysing van geweld op OS se Facebook-blad kon kry nie, maar wel baie haatspraak. Dan kom Gouws terug na haar hoofgrief: “Waarom word almal op die kampus verdag gemaak asof dié van ons [daardie “ons” verwys by uitstek na vroue] wat wit is, apartheid sou perpetueer [voortsit]? … Om apartheidsgeweld gelyk te stel aan rassisme op die kampus spreek van ‘n ander agenda … is die agenda dat van almal wat wit en Afrikaanssprekend is, ontslae geraak moet word?”

Die volgende ontstellende statistiek word deur Gouws oor die 2014-US verstrek: getal mansdosente (wit en swart) 316, vroue 655 (“gekonsentreer in laer range”); steunpersoneel: mans 491, vroue 639. Wat sy hiermee onbedoeld aantoon, is dat die huidige US (soos algemeen bekend is) nie net rasgewys teen blankes diskrimineer nie, maar dat hy hom by uitstek en in oortreffende mate aan geslagsdiskriminasie skuldig maak. Gouws trek egter ‘n heeltemal ander gevolgtrekking hieruit: “dat vroue nie die apartheidsmentaliteit aan die US voortsit nie”. Dan kom sy met dieselfde beswaar as die parlementêre portefeuljekomitee: “Die [US-] topbestuur is almal mans.”

Gouws gaan hierna oor tot ‘n direkte aanval op Thomas. Gouws se bydrae tot dié kattegeveg is: “Wat ek beledigend vind vir studente se agentskap is dat Thomas, ‘n wit vrou, die gesig van OS is. Kan studente nie self praat nie? Moet sy tot hul redding kom elke keer as daar ‘n geleentheid is om die US aan te val?” Alle vroue is dus nie salig nie en Thomas maak haar aan paternalisme skuldig. Gouws kon ‘n stap verder gegaan het, maar sy word daarin deur haar oorverligtheid gekortwiek. ‘n Mens kan vra waarom ‘n blanke, manlike, Afrikaanssprekende dosent wat ‘n teksboodskap aan een van die OS-voorbokke gestuur het, maar die US eintlik geen skade berokken het nie, summier ontslaan is, terwyl Thomas, ten spyte van ‘n amptelike US-waarskuwing, toegelaat word om onbelemmerd met die saai van onrus voort te gaan. Is lojaliteit teenoor jou werkgewer nie een van die waardes wat hier in die slag bly nie? Na regs en by wittes word kragdadig opgetree. [Na enkele dae is die aanstelling van ‘n blanke as studentedekaan teruggetrek (Die Burger, 9 deser, p 5).] Na links en by swartes word alles egter gelate aanvaar.

Die vyf sprekers by die bogenoemde SAAPS-kollokwium is soos pasgebore hondjies wie se oë nog moet oopgaan. In Suid-Afrika is daar deesdae ‘n swetterjoel van hierdie wit hondjies.

Leon Lemmer: Danny Titus help die Afrikaanse Taalraad om Afrikaans skeef voor te stel

Die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) was in die vorige eeu, dus van huis uit sedert sy stigting in 1930, ‘n Afrikanervereniging en daarby spesifiek vir christene. Die Afrikaans wat voorgestaan en aktief bevorder is, was Standaardafrikaans. In die nuwe Suid-Afrika is die ATKV egter getransformeer van ‘n Afrikaner- na eerder ‘n Afrikaanse vereniging; eintlik ‘n vereniging vir Afrikaanses, met die klem op die Afrikaanssprekendes wat nuut bygekom het. Dit het die weg vir iemand soos Danny Titus gebaan om as kultuurhoof van die ATKV aangestel te word, al is hy as ANC-meeloper en deeltydse menseregtekommissaris skepties oor, of afsydig van, Afrikaners. Die punt is: Daar is ‘n onmiskenbare etnies-kulturele kloof tussen Titus en Afrikaners.

Die situasies waarin Titus hom as ATKV-kultuurhoof laat geld, is wanneer die stert die hond swaai, dus wanneer die rol van die nuut bygesleepte Afrikaanses oorbeklemtoon en die tradisionele Afrikanersektor (grootliks) geïgnoreer word en die Afrikaanses hulle nuut gevonde vryheid moedswillig en eensydig (dus teen die geskiedenis en feite in) vier. In daardie milieu word eerstens Standaardafrikaans, tweedens Afrikaners as gesonde kulturele Afrikaanskern en derdens die werklike groot geeste van Afrikaans (bv taalkundiges, letterkundiges, historici, kultuurleiers, politici) almal doelbewus verswyg en by implikasie geminag. Hierdie ignorering spreek uit Titus se skrywe (Die Burger, 6 deser, p 10), gepubliseer onder die opskrif: “Vars lug waai oor Afrikaans”; dus: Weg is die Afrikanerbedompigheid van Afrikaans, oftewel: Nou gaan ons lekker loslit aanneuk met die mengeltaal Kaaps (met sy onbeperkte Engelse bagasie) en Standaardafrikaans soveel moontlik diskrediteer.

Titus skryf oor die Afrikaanse Taalraad (ATR) se Erfenisdagberaad wat op 24 September in Kaapstad gehou is. Let op watter mense Titus uitlig of by die naam noem. “Tony Ehrenreich was deel van die Afrikaanse stemme.” Afgesien van die politieke opsweping waaraan Ehrenreich hom dikwels skuldig maak, gebruik hy ‘n mengsel van Afrikaans en Engels wanneer hy “Afrikaans” praat. Titus opper nie beswaar teen so ‘n kwalitatief gebrekkige “Afrikaanse” stem nie. Seker omdat Ehrenreich se politiek guns in sy oë vind.

Daarna noem Titus die name van Lynette Francis, Steward van Wyk en Open Stellenbosch (OS), wat aan Van Wyk die geleentheid bied om aan te voer dat die beweerde uitsluiting weens Afrikaans waaroor OS kla, verband hou met (of soortgelyk is aan) die 1976-skole-opstand. Die skurke in albei verhale is Afrikaners. “Van Wyk sê Afrikaans moet vennootskappe met ander tale sluit … Ons moet Afrikaans ‘n vriendelike taal maak.” Anne-Marie Beukes, die voorsitster van die ATR, het redelik onlangs ook klem op vriendelike Afrikaans gelê (Praag 24 Augustus); dus nie ‘n bedompige, kwalitatief respekteerbare taal wat aan voorgeskrewe norme voldoen nie. ‘n Lekker opneukers-Afrikaans dus, soos Kaaps, wat onbeperk Engels-vriendelik is. Dit is waarom dit ‘n onbegonne taak is om die woordeskat van Kaaps te standaardiseer: enige Engelse woord is werklik of potensieel ‘n Kaapswoord.

Dan gebeur die verwagte, wat die status van die onvermydelike in die nuwe Suid-Afrika geniet: verwysings na die slawe, die Bo-Kaap en Distrik Ses, asof hierdie drie randeiers die noodsaaklike kern van enige gesprek oor Afrikaans moet wees. Wat van die Afrikaans wat in die middestad van Kaapstad en in sy blanke woonbuurte en aan bv die Oosgrens gepraat is (en van daar danksy die Groot Trek dwarsoor Suid-Afrika en selfs na ander lande, bv Namibië, Zimbabwe en Kenia, versprei is) en die Stellenbosch van weleer wat dikwels die bakermat van Afrikaans genoem is en die Paarl met sy Genootskap van Regte Afrikaners? Pleks daarvan skryf Titus oor ‘n Moslem, Fatima Allie, en die kos van die Bo-Kaap.

Maar Titus is nie die enigste wat die juk van eensydigheid dra nie: “Ons moet werk aan versoening deur Afrikaans, sê ‘n Potchefstroomse professor. [Dit klink vir my soos Wannie Carstens.] Hy vertel hoe hy die oggend by Distrik 6 verbygery en dit as ‘n skandvlek van Afrikaans beleef het.” Dié professor kan gerus verduidelik hoe Afrikaans die groepsgebiedewet veroorsaak het. Daar is algemene eerstemmigheid dat Distrik Ses ‘n krotbuurt en ‘n misdaadnes was. Verval kan dwarsoor die wêreld in middestede voorkom en daardie gebiede word dan na owerheidsingryping vernuwe. So ‘n proses hoef niks met apartheid te make te hê nie. In die geval van Distrik Ses was een van die deurslaggewende oorwegings dat die krotte in die pad van voorgestelde snelweë was. Die Bo-Kaap was nie in die pad nie en ook nie so vervalle nie en het dus behoue gebly.

Die “skandvlek” Distrik Ses is dus opgeruim, maar glad nie sonder deernis van die owerheid nie. Beter huisvesting is elders teen billike voorwaardes voorsien. Die meeste inwoners van Distrik Ses was in elk geval huurders. Daar was in hulle geval dus geen opsegging van erflatings nie. Vergelyk dit met blanke boere wat geslagte lank op plase woon. As hulle nie voortydig uitgemoor word nie, kan hulle plase (wat gekoop of as erflating bekom is en van niemand gesteel is nie) deur die owerheid sonder realistiese vergoeding onteien word. Ek vind die opmerkings wat aan ‘n anonieme Potchefstroomse professor toegedig is hoogs skandalig. Die blankes, veral Afrikaners, word tot vervelens toe oor Distrik Ses verwyt. My standpunt is dat as die Distrik Ses-verskuiwings die ergste is waaroor bv bruines kan kla, het hulle in historiese en wêreldperspektief bitter min om oor te kla. Hoeveel keer het ANC-kamerade al verontwaardiging oor plaasmoorde uitgespreek en om verskoning gevra? Het die Potchefstroomse professor en Titus al hierdie moorde skandvlekke genoem?

Titus verwys ook na ‘n Xhosa en ‘n Namibiër, asook na Farid Esack en Debra Meyer. Wat hulle, naas Afrikaanssprekendheid, gemeen het, is dat hulle almal nie-wit is. “Die ander African-Afrikaanssprekers is so verfrissend om na te luister. Maak die tonge los, sê Mathews Phosa,” ‘n ANC-“vryheidsvegter”. In Titus se weergawe van hierdie ATR-beraad word nie ‘n enkele naam van ‘n Afrikaner of blanke genoem wat werklik in en vir Afrikaans saak maak nie. Vir my lyk my beskuldiging van eensydigheid by Titus en by die ATR dus geregverdig. Titus en die ATR kyk nie werklik na “die vele gesigte en stemme van Afrikaans” nie. Polities korrek kyk hulle hoofsaaklik na die nie-wit sektor. Daarmee word die histories en kwalitatief belangrikste Afrikaanse kultuurgroep, die Afrikaners, ‘n onreg aangedoen.

Karel Combrinck: Nog plek vir witwees?

Baie van die euwels waarmee ons vandag moet saamleef, kom van die Franse rewolusie en meer spesifiek van die Verklaring van Menseregte (Déclaration des droits de l’homme et du citoyen) van 1789. Hierin is die beginsels van «vryheid, gelykheid en broederskap » vervat wat die Franse leuse gebly het tot vandag.

Eerstens was daar van vryheid, gelykheid en veral broederskap in die skrikwekkende bloedvergieting van die Franse rewolusie wat op hierdie verklaring gevolg het, maar min sprake. Dit lyk asof die « droits de l’homme » alles ingesluit het behalwe die « droit » om te mag lewe. Maar nou ja, wanneer dit by ideologie en rewolusie kom, is slagspreuke altyd goedkoper as die waarheid. In Frankryk is dit ongeveer ‘n nasionale sport om mekaar elke nou en dan op groot skaal uit te roei, net sodat hulle dan later hulle genepoel met die invoer van Afrikane moet probeer versterk.

Die linksliberale media, politici en ander lede van die dekadente gemeenskap is baie lief om hoog op te gee oor hulle « waardes ». As ‘n mens egter ‘n bietjie begin ontleed, dan kom jy gou agter dat die « waardes » nie veel meer om die lyf het nie as bloot net gelykheid en dan spesifiek rassegelykheid.

Maar in watter mate word die groot « waarde » van gelykheid dan nou eerbiedig? ‘n Boom word tog spreekwoordelik geken aan sy vrugte. In die eerste plek sou dit lagwekkend wees om te beweer dat ongelykheid tussen ryk en arm aan die afneem is of dat gelykheid tussen die rykes en die armes hoegenaamd nagestreef word. Soos almal weet is ongelykheid tussen die rykes en armes groter as ooit in die geskiedenis en word dit by die dag net groter. Enige regdenkende mens sou hom kon vereenselwig met groter gelykheid tussen rykes en armes, maar dit is alles behalwe die oogmerk van die linksdekadente media wat trouens alles in hulle vermoë doen om hulle meesters, die rykes, nog ryker te maak.

Dus as ons die « waarde » van ekonomiese en finansiële gelykheid nie kan verwesenlik nie, kom ons val dan maar terug op die ou gunsteling, rassegelykheid.

As hierdie waarde minstens opreg en konsekwent nagevolg was, dan kon ‘n mens miskien nog vrede hê daarmee, maar dis alles behalwe die geval. Hierdie kernwaarde van die fatsoenlikes is trouens deurspek met teenstrydighede en geveinsdheid.

‘n Treffende illustrasie van die raserny waartoe die rasse-obsessie in die Weste in staat is, is die gewolt in Frankryk tans rondom Nadine Morano. Nadine Morano is ‘n senior lid van die MPU-party van Nicolas Sarkozy (die sg. « regses » in die Franse politiek) wat tydens sy bewind minister was. Sy het haar naamlik pas die toorn van die hele politieke klas in Frankryk op die hals gehaal deur te sê Frankryk is ‘n « land van witmense » ! (La France est un pays de blancs). Haar eie party het selfs haar kandidatuur in die komende streeksverkiesings teruggetrek. Vir ‘n verandering het sy nie die normale patroon gevolg deur ‘n dag later verskoning te maak en te sê sy « het dit nie so bedoel nie ».

Want kyk, daar bestaan mos nie iets soos « rasse » nie. Daar bestaan wel iets soos « rassisme », maar nie ras nie. Die logiese onbestaanbaarheid van so ‘n houding gaan by die linksdekadentes net verby. Logika is nie een van hulle sterk punte nie. Hulle sterkste punt is histerie.

Dus is alle rasse volgens die linksdekadentes gelyk. Nie alleen gelyk nie, maar dieselfde. Dit is die ideologiese posisie, maar wat is die praktyk ? In die praktyk is dit moontlik en inderdaad wenslik om tussen rasse te diskrimineer, d.w.s. deur swartes bo wittes te bevoordeel, wat betref arbeidsgeleenthede, opvoedingsgeleenthede, behuising, mediese voordele en wat nog. Dit is ook heeltemal in orde om in films en die ander media klem te lê op die gebiede waar swartes dan « meerderwaardig » sou wees soos bv. sport. Die linksdekadentes het ‘n verbale foefie daarvoor ontwerp: « Transformasie » of « regstellende aksie ». Volgens dié ideologie is dit verkeerd om te diskrimineer, maar wanneer swartes daardeur bevoordeel kan word, bestaan rasse ewe skielik en op wonderbaarlike wyse weer.

Intussen stroom die derdewêreld by hulle honderdduisende Europa binne danksy willose en lamsakkige Europese leiers en dis nog maar net die begin.

Is daar in hierdie haglike situasie nog enige hoop vir die witman? Sekerlik nie veel nie, maar daar is tog. In Amerika bestaan daar nou die vooruitsig dat daar weer ‘n witmens in die Withuis mag wees en nogal ‘n redelik konserwatiewe een daarby. Hoe konserwatief hy is, sal die tyd maar moet leer. En in Frankryk is die Front National van Marine Le Pen nou besig om reusevordering te maak. Moet egter nie die fout maak om te dink dat enigeen van hierdie persone of partye openlik vir die witman in die bres gaan tree nie, maar hulle konserwatiewe benadering tot sake soos nasionale grense, beheer van immigrasie en die selfbeskikking van volkere, mag tog wel ‘n bietjie help.

Leon Lemmer: David Benatar oor regstellende aksie en transformasie

David Benatar (gebore in 1966) doseer wysbegeerte aan die Universiteit Kaapstad (UK). In 2006 het hy internasionaal bekendheid verwerf met sy boek, Better never to have been: The harm of coming into existence. Hierdie werk is as erg pessimisties en nihilisties gekarakteriseer. Wat hy per slot van sake beweer, is dat bv ‘n geaborteerde fetus verkieslik bo ‘n lewendig gebore baba is. Myns insiens is so ‘n standpunt dalk regverdigbaar as ‘n mens se lewe meer negatiwiteit (bv pyn, lyding) as positiwiteit (bv vreugde, tevredenheid) inhou. Dit kan dikwels die geval in derdewêreldse lande wees, maar dit kom seker nie algemeen in eerstewêreldse lande voor nie. Die probleem met ‘n keuse tussen iets en niks is dat net iets die potensiaal van positiwiteit (of negatiwiteit) inhou. Deur niks te kies, word alle moontlikhede ontbeer.

In 2012 het Benatar weer opspraak verwek toe sy boek, The second sexism: Discrimination against men and boys, gepubliseer is. Hy toon aan dat die veldtog teen vrouediskriminasie soms te ver gevoer word; dat die pendulum te ver van die vorige/tradisionele kant na die teenoorgestelde kant geswaai het. Dink aan die ANC se beheptheid met demografie. Dit word enersyds misbruik om swartes (80% van die bevolking) en andersyds vroue (50% van die bevolking) te bevoordeel. Die ANC-beleid is dus sowel rassisties as seksisties. Die hoofmotief is eintlik om blanke mans, daardie knap vegters teen misdaad (bv vandalisme) en geweld (bv terrorisme), te benadeel. Wat seksisme betref, word oordrewe “regstelling” aan bv die Universiteit Stellenbosch (US) aangetref. Om die ANC ter wille te wees, is die US se ideaal om 60% vrouepersoneel teen 2020 te hê.

Maar daar is geen wetenskaplike bewys dat vroue bv beter dosente en navorsers as mans is nie. Die teenoorgestelde is eerder die geval omdat (ten spyte van al die eendersverklarings) dit steeds uitsluitlik vroue is wat geboorte skenk en dikwels/meesal in groter mate as mans by die versorging van kinders en ander huislike verpligtinge betrokke is. In die praktyk bring dit mee dat vroue deeltyds en mans in groter mate voltyds met akademiese sake besig kan wees. Die US verkies om hom eerder deur politieke as akademiese oorwegings te laat lei. Daarom is daar geen voorneme om by 60% vrouepersoneel halt te roep nie. Daar bestaan ook geen minimum kwota vir manspersoneel nie. (Al handel my teks oor wat aan die UK plaasvind, verwys ek telkens na die US as patologiese geval.)

Benatar se intreerede

In 2007 het Benatar sy intreerede as professor in filosofie gelewer. Die titel is “Justice, diversity and affirmative action.” Soos uit die onderwerpe van sy boeke blyk, hou Benatar daarvan om aktuele sake aan te spreek en deins hy nie terug van omstredenheid nie; nie omdat hy stroomop wil wees nie, maar omdat hy besef dat eietydse dogmas dikwels op swak fondamente staangemaak word. Hy poog dan om groter helderheid te bring. Sy intreerede het ‘n beroering op die liberale UK-kampus veroorsaak. Om die lengte van my teks binne perke te hou, gebruik ek Benatar se opsomming, “‘Affirmative action’ not the way to tackle injustice” (University of Cape Town, Monday Monthly, Volume 26.05, 23 April 2007). Hier en daar vul ek sy teks aan met my toepassings of voorbeelde.

Volgens Benatar is regstellende aksie, soos die apartheidsbeleid, wesenlik eerstens die klassifikasie van mense volgens ras en tweedens die bevoordeling van sommige volgens ras. In die praktyk word hierdie rasseklassifikasie soos tydens apartheid gedoen, want selfklassifikasie word nie toegelaat nie, “for the obvious reason that deciding whether one will be the beneficiary of affirmative action cannot be left in the hands of those who will either receive or not receive the benefit on how they classify themselves.”

Maar as die doel van regstellende aksie bloot is om ongeregtigheid reg te stel, hoef ‘n mens jou nie noodwendig tot rasseklassifikasie en rassevoorkeur te wend nie. “In its mildest form, affirmative action involves taking positive steps to avoid discrimination, to ensure that opportunities are open and available to all and that fair standards of selection are used.” Hierdie sagte soort regstellende aksie “does not require us to enter the fetid terrain of racial classification and racial preference. It seeks to undo unfairness whoever its victims might be.”

Wanneer regstellende aksie by aanstellings (bv van dosente) toegepas word, kan drie grade daarvan onderskei word. (1) Die sagste toepassing is dat as twee kandidate in dieselfde akademiese mate vir ‘n doseerpos kwalifiseer, die pos eerder aan die kandidaat van die een (bv swart) as aan die ander (bv blanke) rassegroep toegeken word. In so ‘n geval ly die akademie nie skade nie. (2) Sodra die ras van kandidate toegelaat word om ‘n groter rol te speel, word swakker gekwalifiseerde kandidate van ‘n rassegroep bo beter gekwalifiseerde kandidate van ‘n ander rassegroep aangestel. Dan ly die akademie skade in verhouding tot die mate waarin ras pleks van akademiese faktore ‘n rol by aanstellings speel. “The mildest forms allow preference to be given only to marginally less qualified candidates, while the more severe forms allow preference to be given to significantly less qualified (or even unqualified) candidates.” (3) “Even more extreme than strong-preference affirmative action are ‘set-asides’, where only people from designated categories are considered.”

Die transformasiedruk wat die US op homself plaas (en wat deur die ANC-regering vererger word) met rasseteikens wat in bepaalde jare gehaal moet word, is ‘n teelaarde vir die aanstelling van al hoe swakker toegeruste akademici. In die praktyk kan dit al hoe meer beteken dat poste nie gevul word nie (of net tydelik gevul word) totdat nie-wit kandidate gevind word. “The more weight an affirmative action policy attaches to ‘race’, the weaker a candidate of the desired ‘race’ can be in other ways while still obtaining the place or position for which he or she is competing.”

Hieruit volg hierdie gevolgtrekking: “The more weight an affirmative action policy attaches to ‘race’ the less easily it can be justified,” bv akademies. “In other words, it is less implausible to attach minimal weight to ‘race’ than it is to accord it significant weight. In South Africa a range of weights are attached to ‘race’. However, since at least some positions are set-aside for ‘blacks’, affirmative action in this country sometimes attaches immense weight to ‘race’.”

“Arguments for the controversial forms of affirmative action fall into one of two broad categories – arguments that affirmative action is necessary to rectify injustice, and arguments that affirmative action is necessary in order to produce some good consequence, usually by increasing diversity … The central problem is that affirmative action (in its controversial forms) favours people of a designated ‘race’ whereas rectification requires bestowing a compensatory benefit on those who have been treated unjustly. Defenders of affirmative action assume that these categories are either co-extensive or at least sufficiently overlapping to treat ‘race’ as a proxy for disadvantage.” Benatar wil die klem van ras na skadevergoeding en geregtigheid verskuif. Dit is nie net nie-wittes wat benadeel is nie. Tydens apartheid is nie-wittes op groot skaal bevoordeel met bv die toekenning van buitelandse studiebeurse terwyl Suid-Afrikaanse wittes soms selfs nie toegelaat is om in sommige lande te studeer nie. Byvoorbeeld, ‘n dosent aan die Universiteit Vrystaat is nie toegelaat om Frans in Frankryk te studeer nie. Sy was verplig om Frans in Switserland te studeer.

“The rectification imperative is strongest for those who are most disadvantaged by injustice. Yet these people are least likely to benefit from affirmative action. They are so disadvantaged that they often cannot even begin to compete for the positions that beneficiaries of racial affirmative action obtain. Those most likely to benefit are those who were either minimally disadvantaged or not disadvantaged at all (in the relevant ways) or those who, although once disadvantaged, have already been compensated.”

Onder die swartes wat aan die US vir spesiale bevoordeling uitgesonder word, is studente uit welvarende gesinne wat bv onderrig aan private skole ontvang het en dosente wat om politieke pleks van akademiese redes (buitelandse) studiebeurse ontvang het. Daar bestaan geen meganisme vir die bevoordeling van benadeelde blankes nie, bv kinders uit gesinne waarvan die ouers in plaasaanvalle vermoor is, wat dierbares in die “bevrydingstryd” verloor het of met pikke, byle, landmyne, ens, vermink is, wie se plase onteien is, ens. Aan die US is daar egter eksklusiewe studiebeurse beskikbaar vir die nageslag van die bruines wat in 1940 klippe na US-studente tydens die Slag van Andringastraat gegooi het. Nico Koopman sal dit “regstellende geregtigheid” noem.

“Consider, for example, affirmative action in academic appointments. Those deprived of adequate primary or secondary education certainly do not benefit from affirmative action in this sector. Those ‘blacks’ who do benefit are those who already have higher, especially doctoral, degrees. However, their having such degrees is an indication either that they were not (that) disadvantaged – for example, they may be the children of exiles and were educated at excellent universities abroad – or the opportunity to obtain a higher degree was itself a rectificatory intervention to compensate for what would otherwise have been the unfair deprivation of that opportunity.”

In die nuwe Suid-Afrika is daar die neiging om dubbele standaarde toe te laat. Daarvolgens is blankes onderhewig aan strenger vereistes as nie-wittes. Dit kom myns insiens ook in die akademie voor, onder meer omdat wit dosente hulle ‘n klag van rassisme op die hals kan haal as hulle swart studente druip. Relatief min nie-wittes durf ‘n magisterverhandeling of doktorale proefskrif aan. (Wanneer daar ‘n keuse tussen klaswerk en ‘n verhandeling op magistervlak is, kies swartes gewoonlik klaswerk; dermate dat dit al hoe meer die enigste manier word waarop magistergrade verwerf word. Dit bring mee dat die doktorale proefskrif die eerste tesis word wat studente skryf, met gevolglike moontlike daling in akademies-wetenskaplike gehalte.) Omdat druk vir meer nie-wit dosente uitgeoefen word, kan dit meebring dat laer slaagvereistes vir die tesisse van nie-wit kandidate gestel word. (Uit swart oorde – aanvanklik in Amerika – word die teenoorgestelde beweer: dat swartes dubbel so goed soos wittes moet wees om dieselfde resultaat of erkenning te kry.) Ingevolge transformasie geniet sodanige graduandi egter voorkeur by aanstelling as dosente, wat op sy beurt aanleiding tot onderrig van twyfelagtige akademies-wetenskaplike gehalte kan gee. Wat ek probeer aantoon, is dat regstellende aksie/transformasie ‘n politieke faktor is wat indruis teen die wese, die akademiese kern, van die universiteit. Anton van Niekerk, daarenteen, beskou transformasie as ‘n “kern-aspek” van die US (kyk hier onder).

“Although moderate disadvantage is also deserving of rectification, there are some ‘whites’ who have suffered such disadvantage. Given South Africa’s past, we should expect that there are many more ‘black’ victims of social injustice. However, if one’s motivation is the rectification of injustice, then one should be concerned with rectifying all (equivalent) injustices irrespective of the ‘race’ of the victim. Why use ‘race’ as a proxy for disadvantage when one can focus directly on disadvantage? Using ‘race’ as a proxy is a kind of racial profiling, which defenders of affirmative action typically take to be unacceptable in other contexts, such as blood donation. The architects of affirmative action in South Africa have done their best to insulate it from legal challenge. Instead of allowing the courts to consider whether affirmative action laws and policies are compatible with the right to equality, judicial questioning has been forestalled by a constitutional provision permitting affirmative action.”

Benatar oor transformasie

In die klimaat van verandering wat daar vanjaar aan die UK heers, het Benatar ‘n meningsartikel gepubliseer: “Those who seek changes must show they are desirable” (Cape Times, 29 Junie). Hy dink die aktiviste moet hulle van die betekenis van “transformasie” en “dekolonisering” vergewis voordat hulle hulle daarvoor beywer. “A ‘transformation’, for example, is ‘a thorough or dramatic change’. Not all such changes are positive. Thus those who seek particular changes need to demonstrate that they are desirable ones. One demand is for the transformation of the student and staff profiles to reflect the racial demographics of the country. However, it is not enough to endorse that goal. The means to attaining it must also be appropriate.” Dink aan Open Stellenbosch wat wil hê dat alle lesings dadelik in Engels aangebied moet word en boonop deur swart dosente.

“Universities cannot compensate for 12 years of appalling primary and secondary education in South Africa’s dysfunctional schools.” Al wat die universiteite kan doen, is om die “moderately disadvantaged” met remediële onderrig by te staan.

“The sad truth is that the pool of qualified university applicants is only a small proportion of school-leavers. Without improved schooling, the student demographics at universities simply cannot resemble the national demographics. It is wishful, delusional thinking to imagine otherwise. Similarly, in hiring academics, universities can draw on only a very small subset of the entire population. The quarry is not all adults or even those with PhDs. The aim is to appoint the best scholars and teachers from the pool of suitably qualified applicants. That pool bears very little resemblance to the country’s demographics.”

“In response to this, many advocates of ‘transformation’ argue that we have to alter our conception of ‘excellence’ which, they say, is ‘Eurocentric’. They might make a more persuasive case if they could explicate the ways in which the current standards of ‘excellence’ are questionable. Should we, for example, not be seeking academics who have finely honed analytical skills, a command of their field and who can publish articles in excellent international journals, and books with prestigious academic presses?”

“Advocates of ‘transformation’ also claim that the curriculum needs to be ‘decolonialised’ or ‘Africanised’. It is very difficult to understand what exactly this is meant to imply. Sometimes the suggestion is that African ways of thinking should be affirmed and that ‘European’ ways of thinking should not be privileged … The success of modern universities is not based on self-consciously pursuing or affirming traditional or ethnicspecific ways of thinking. Instead, the goal is to pursue knowledge as a common human endeavour. Thus we should be interested in whatever methodologies and innovations work, and adopt them irrespective of their origin. Europeans did not reject Indo-Arabic numerals on the grounds that they were not of European origin.

“Change should be welcomed – but only if change improves what universities do. Change for the sake of fitting an ethnic or nationalist agenda is unlikely to have that effect. Thus, Africa should demonstrate that it has something valuable to add rather than arguing that it has something African to contribute. This is not to say that Africa can offer nothing valuable, but rather that the selling point should be that it is valuable rather than that it is African.” Byvoorbeeld, tradisionele Afrika-medisynes kan ter genesing van kwale gebruik word mits hulle vooraf wetenskaplik effektief bevind is. “Parts of the university curriculum are already Africanised in some sense – African languages and literature, African customary law and African religion are taught. That is entirely appropriate, but not all disciplines lend themselves to Africanisation.” Hy noem dan wiskunde en fisika as voorbeelde hiervan. [Leopold Sholtz stel wesenlik dieselfde standpunt (Die Burger, 1 deser, p 14).]

“Indigenousness is no more a marker of value than non-indigenousness is a marker of disvalue. Ideas, innovations, methodologies should be evaluated on their merits rather than on their provenance. One psychological factor that impedes the recognition of this is the misplaced (‘colonising’) pride of some people and the misplaced (‘colonised’) insecurity of others. Peoples’ intellectual capacity and promise is not a function of what has been achieved by their forebears. In any event, not all ‘white’ South Africans are descended from either colonialists or from the great centres of European learning. Some are descended from non-colonial immigrants. They are first or second-generation university graduates. Universities and their curricula were not part of their own ‘cultural heritage’, but they embraced university learning – because it is valuable and despite its ‘cultural unfamiliarity’.”

Xolela Mangcu se reaksie

‘n Dosent is sosiologie aan die UK, Xolela Mangcu, het onder die opskrif, “Racially offensive diatribe has no place” (Cape Times, 2 Julie), op Benatar se artikel gereageer. Hy verwys na Amerika, daardie gevestigde hoofbron van haat teen blankes, en kom dan met ‘n kenmerkende beskuldiging: “White people are often given credit that is denied to black people.” Wat Mangcu eintlik begeer, is die (voortgesette) bevoordeling van swartes. Hy beskryf Benatar of sy teks met woorde soos “hypocritical”, “ignorance”, “racial stereotypes” en “blinded”.

“Benatar has a misguided understanding of the call for representivity as just being about demographics. It is also about one of the foundational principles of democracy: no taxation without representation. For as long as South African universities receive public money, they have a fundamental duty to make sure black people are properly represented in them. Failure to achieve this diversity would simply be a repetition of the apartheid practice of black people subsidising white privilege.” Mangcu noem sodanige regstelling ‘n “democratic obligation”.

Dat swartes blankes tydens apartheid gesubsidieer het, is ‘n vergesogte dwaalleer. Baie min swartes het toe inkomstebelasting betaal. Hulle is in hierdie verband deur die ANC (vanuit sy “moreel hoë posisie”) tot oneerlikheid aangespoor. Dit geld nie net swartes nie. Die Indiër-apteker en ANC-aktivis Pravin Gordhan het, toe hy as hoof van die SA Inkomstediens aangestel is, gesê hy weet nie wat inkomstebelasting is nie. Toe die ANC, weens ‘n klein groepie blankes se verraad, in die jare negentig sitting in die parlement verkry het, het van die swart lede steen en been gekla omdat inkomstebelasting van hulle vergoeding afgetrek word. Aan die vyf (en metteryd heelwat meer) hoogs gesubsidieerde universiteite wat sedert 1960 spesiaal vir nie-wittes gestig en bedryf is, het die meeste studente studiebeurse van die staat ontvang. Dit is gedoen hoofsaaklik danksy die geld van blankes. Mangcu se valse beskuldiging is net so laakbaar soos die houding van Blade Nzimande, die kommunistiese minister van hoër onderwys, wat dreig om owerheidsubsidiëring van eens blanke universiteite te weerhou as hulle nie die ANC-regering ter wille is nie. Dít terwyl hierdie universiteite hoofsaaklik met blanke geld opgebou is en blankes steeds baie meer as hulle demografiese verteenwoordiging tot die staatskas bydra. Die ANC-staat is ‘n ponzi-skema in die sin dat onregverdigbaar buitensporige vergoeding (insluitende omkoop- en korrupsiegeld) aan die kamerade betaal word terwyl die belastingbetalers bitter min in ruil vir hulle betaalde belasting ontvang.

Mangcu sê “creativity [soos by “struggle”-boekhouding?] is needed in admitting students” én ook om meer swart dosente te kry. Hy bepleit aansporingsmaatreëls/”incentives” in hierdie verband. Dit lyk asof hy hoër vergoeding vir swart as vir wit dosente in gedagte het. “Because of apartheid, many black academics have had to make sure their qualifications are far superior than their white counterparts.” Dan kom Mangcu by “the most racially offensive piece of Benatar’s tirade … arguing that Africa must prove it has something to add to the world”. Dit is egter ‘n verwronge voorstelling van wat Benatar geskryf het. Daarna gaan Mangcu heeltemal oorboord deur filosofie ‘n wetenskap te noem en te beweer “the distinction between humanities and science is sheer baloney”. Dit is duidelik dat sy denke erg deur ongefundeerde, onwetenskaplike Amerikaanse Black Studies-literatuur besoedel is.

Benatar se reaksie

Benatar het op Mangcu se beskuldigings gereageer met ‘n artikel onder die opskrif: “Not enough space to address all Mangcu’s mistakes, but here’s a summary” (Cape Times, 17 Julie). Hy betreur dit dat Mangcu besluit het om nie meer ‘n openbare debat met hom te voer soos hulle voorheen ooreengekom het nie. Verder: “Mangcu has misunderstood the principle of ‘no taxation without representation’, which refers to representation in parliament, not in universities.” Ook: “The academic requirement to prove that one has something of value to contribute applies to everybody and not only to Africa. I don’t want the French, for example, trutting around telling us that they have something French to contribute. I want them to show that they have something valuable to contribute.” En: “Just as criticism of traditional ‘European’ thinking was and is essential for academic progress, so criticism of traditional ‘African’ thinking is also essential for such progress.”

Benatar op politicsweb

Daar is nog ‘n artikel van Benatar, “Must UCT also now fall?” (politicsweb, 30 Junie), wat op fyner besonderhede binne die UK fokus en verdere perspektief verskaf. Om die lengte van my skrywe binne redelike perke te hou, behandel ek hierdie artikel net in beperkte mate. Weens transformasiedruk wil die UK die samestelling van sy aanstellingskomitees verander, om ook nie-professore as lede in te sluit, en om die kriteria vir bevordering te hersien, om vooroordele teen swart en vrouekandidate uit te skakel. “Politically loaded decisions made by groups of people are almost never made on the basis of reasoned argument … When the ‘transformation’ card is played in university meetings, as it repeatedly is, about everybody marches in lockstep. People fall over themselves in displays of political correctness, each paying obeisance to the mantras and slogans of contemporary South Africa.” Kyk hier onder vir ‘n onmiskenbare toonbeeld hiervan: Anton van Niekerk, die man met ‘n hele stoet heilige ANC-koeie wat nie geslag mag word nie.

Slot

Wat die bostaande uiteensetting duidelik maak, is dat, soos dit aan ‘n universiteit hoort, daar aan die UK debat oor aktuele sake soos regstellende aksie en transformasie gevoer word omdat daar gesonde of regverdigbare meningsverskil bestaan. Kontrasteer dit met die situasie aan die US.

In die US se fakulteit teologie is daar skynbaar geen meningsverskil oor aktuele sake soos die Kairos-dokument, die Belhar-belydenis, homoseksualiteit, feminisme en die VGK se arrogante en liefdelose afwysing van gesprekvoering met die NGK nie. Nie ‘n enkele teologiedosent verdedig Afrikaners of Afrikaans nie.
In die US se departement Afrikaans poog niemand om in die bres te tree vir Afrikaans as onderrigtaal nie, ten spyte van die afskaling wat reeds jare lank sienderoë plaasvind. Hierdie Afrikaansdosente laat my dink aan wat Gustav Mahler (1860-1911) as dirigent van sy orkeslede in Hamburg gesê het: “For them, art [Afrikaans] is only the cow which they milk so as to live their everyday lives undisturbed, as comfortably and pleasantly as possible” (Natalie Bauer-Lechner, Recollections of Gustav Mahler, London: Faber & Faber, 1980, p 35).
Vanjaar word die dood ‘n eeu gelede van die US se groot weldoener, Jan Marais (1851-1915), gedenk. Hy het dit as ‘n stigtingsvereiste gestel dat Afrikaans nie ‘n minder plek as Engels aan die US mag beklee nie. Hierdie hele jaar lank word hierdie onderwerp soos die pes vermy. As daar voorbeeldige akademiese lewe op die US-kampus was, sou hierdie saak by verskeie geleenthede grondig aangespreek gewees het. Pleks daarvan het die US-raad pas besluit dat hy voortaan nie meer Afrikaans gaan beskerm nie en dat hy in November weer aan die US-taalbeleid gaan torring; sekerlik nie om die heil van Afrikaans te bevorder nie.
Die skokkendste is dat die US-senaat onlangs Wim de Villiers se hantering van transformasie eenparig goedgekeur het. Geen debat word oor die politieke/nie-akademiese aard en die wenslikheid/onwenslikheid van transformasie gevoer nie.
Aan Praag-lesers is dit oorbekend dat die US-rektoraat/-bestuur transformasie sonder meer as ‘n goeie ding aanvaar; so ook regeringsinmenging, die minagting van universitêre outonomie en die versaking van akademiese vryheid. Die US-raad het pas sy seën oor die US-bestuur se hantering van transformasie uitgespreek. By implikasie is goedkeuring verleen dat Open Stellenbosch nie as ‘n vereniging hoef te registreer en verlof vir die hou van optogte en byeenkomste te vra nie. Die ergste is dat die US-raad ingewillig het dat die getal raadslede wat die kommunistiese minister van hoër onderwys benoem van drie tot vyf vermeerder kan word (Die Burger, 30 September, p 7); dus, hoe minder US-outonomie en hoe meer ANC-beheer, des te beter. Dít dui nie net op ‘n skrynende gebrek aan akademiese integriteit nie, maar ook op ‘n oorvloed onnoselheid op hoë vlak.

Aan die US beteken transformasie wesenlik drie dinge: (1) verswarting (studente en personeel), (2) verengelsing (van onderrig en die aanstelling van eentalige Engelse dosente) en (3) vervrouliking (studente en personeel). Al drie word eerder polities as akademies gemotiveer. Daar is geen besinning oor wat ‘n universiteit behoort te wees en of transformasie en ANC-inmenging hoegenaamd in die sentrum van die akademiese lewe hoort nie.

Ek het aangetoon hoe die wysgeer Benatar aan die UK krities met aktuele sake omgaan. Hoe vergelyk sy eweknie aan die US, Anton van Niekerk, daarmee? Die kernprobleem is dat Van Niekerk dateer uit die tyd toe die US se filosofiedosente ook/veral teoloë was. Die gevolg is ‘n neiging tot naïwiteit en dogmatisme; van weet pleks van rasioneel besin. Sonder dat dit van hom verwag is, het Van Niekerk dit pas gerade geag om ‘n US-raadslid te veroordeel wat dit gewaag het om hom in die openbaar krities oor radikale transformasie uit te laat. Volgens Van Niekerk mag hierdie raadslid hom net binne die US-raad krities hieroor uitlaat. As hy (of enigiemand anders) hom ten gunste van transformasie uitspreek, sou dit, wat Van Niekerk betref, egter heeltemal in orde wees.

Van Niekerk skryf: “Dit is eenvoudig onhoudbaar dat ‘n raadslid in die openbaar so te velde trek teen ‘n instelling in wie se raad hy dien … Die huidige US-rektor, soos sy drie voorgangers, het dit van die oomblik van sy aanstelling af duidelik gemaak dat die transformasie van die US nie ‘n opsionele saak is nie … Transformasie is ‘n kern-aspek van die huidige agenda van die US” (Die Burger, 26 September, p 10). Dit is juis hierdie nie-opsionaliteit van transformasie en die status wat dit as ‘n US-kern-aspek het, wat ernstig bevraagteken moet word.

Die US-raad het ‘n komitee van vyf lede benoem om die uitlatings van die bogenoemde raadslid te ondersoek en regsadvies te bekom. Dié raad stem klaarblyklik saam met Van Niekerk. Koerantlesers, daarenteen, vra optrede teen Van Niekerk. Georg van Bellville skryf “dat geen middelvlak-werknemer van ‘n groot organisasie ‘n openbare aanval op een van sy maatskappy se direksielede (in dié geval raadlid) behoort te doen nie … daar behoort teen sulke werknemers opgetree te word” (Die Burger, 29 September, p 16). In dieselfde koerant vra Johan Bruwer van Knysna insgelyks “of die bestuur van die US nie dié optrede van sy werknemer (ook) behoort te ondersoek nie.” Ethica Taurum, Wes-Kaap, versoek dieselfde (Die Burger, 2 deser, p 17). JE de Kock van Stellenbosch noem Van Niekerk se heksejag “allermins demokraties” (Die Burger, 1 deser, p 14). Dit is die eerste keer dat Die Burger so baie besware teen Van Niekerk publiseer.

Die US-raadslid wat deur Van Niekerk verdoem word, het egter heel verstandig ‘n tweeledige taak voorgestel: “Eerstens en dringend moet ons transformasie bespreekbaar maak. Want die destruktiewe vorm het tans die oorhand en duld geen kritiek nie … Tweedens moet ons ‘n nuwe koers inslaan. Noem dit konstruktiewe transformasie,” wat “normaliteit” as resultaat sal hê (Die Burger, 25 September, p 17).

Dan Roodt: Afrikanervolksmoord: Wie sit daaragter?

Met Suid-Afrika se astronomiese moordsyfer wat gister weer bekendgemaak is, is dit helder dat geweldsvlakke in die land toeneem eerder as afneem. Gruwelike plaasmoorde, huisrowe en verkragtings kombineer om die situasie vir baie mense onhoudbaar te maak, wat eenvoudig landuit vlug of emigreer. Maar is dit nie presies wat die vyand wil bereik, om ons uit die land te verdryf in ‘n etniese reinigingsproses nie?

‘n Jaar gelede het ek in ‘n rubriek die aandag gevestig op die verskynsel dat marxistiese bewinde en volksmoorde gewoonlik sinoniem is: Volksmoord en die tweede revolusie. Suid-Afrika word gedeeltelik deur ‘n kommunistiese party geregeer wat oor ‘n geskiedenis van Boerehaat beskik. Heel onlangs het die leier van die SAKP, Blade Nzimande, wat ook die minister vir hoër onderwys is, hom sterk teen Afrikaans uitgelaat, iets wat nogmaals die etniese haat verraai het wat binne die party jeens Afrikaners gis en borrel. Die tweede revolusie wat deel van die SAKP se doktrine is, sou die geleentheid kon bied vir die grootskaalse uitwissing van minderheidsgroepe, veral Afrikaners. Sedert onafhanklikwording het verskeie volksmoorde in Afrika plaasgevind: dink maar aan Rwanda, Darfoer, die Itoeri-provinsie van die DRK en elders.

Afrikaners word op grond van ras en taal deur die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty geteiken. Dog daar mag ook ander instrumentele redes wees waarom ons uit die land verdryf of uitgewis moet word.

Heel onlangs het ek ‘n toevallige gesprek met ‘n speurder van die Lindense polisiestasie in Johannesburg gehad. Volgens hom word die meerderheid gewapende aanvalle en plaasmoorde deur Zimbabwiërs gepleeg wat militêr opgelei is. Sulke aanvalle word dan ook met die spreekwoordelike “militêre presisie” uitgevoer. Die vraag is nou: waarom sou Zimbabwe van sy soldate in burgerdrag oor die grens stuur om ons te kom aanval? Is daar ‘n oorhoofse strategie en wie het dit bepaal? Die samewerking tussen ZANU PF en die ANC-SAKP kan seker nie beter nie, want Mugabe word met volle eerbewys in die land ontvang. Dieselfde soort “Tsjimoerenga” of revolusie met grondroof word vir Suid-Afrika in die vooruitsig gestel. ‘n Tyd gelede het Mugabe laat val dat hy in die negentigerjare met grondroof in sy land gewag het omdat hy nie die SA blankes die skrik op die lyf wou jaag terwyl die ANC-SAKP nog besig was om die veiligheidsmagte oor te neem nie, dus heers daar op hoë vlak strategiese samewerking tussen die twee lande.

Nog iets wat die Lindense speurder vir my sê, is dat die ANC-regering die gewapende rowers beskerm. Sodra die polisie hulle begin vasvat, word daar van bo af by polisie-ondersoeke ingemeng, eenhede word ontbind of sake word eenvoudig belemmer sodat die rowers, eintlik aanvallers, nooit skuldig bevind word nie. Gestel dat gewapende rowe gebruik word om plaasaanvalle en militêre opleiding van volksmoordenaars of “genocidaires” soos dit op Frans heet, te befonds? Om skadu-agtige “misdadigers” te gebruik om burgerlikes te vermoor, is natuurlik die ideale situasie, want nóg ons regering nóg dié van Zimbabwe sal ooit hiervoor aanspreeklik gehou word. Dis mos “net misdaad”, soos ons daagliks verseker word, al is al die aanvallers militêr opgelei en al maak hul duiwelswerk deel uit van ‘n breër strategie wat moontlik deur regerings en inligtingsdienste bepaal word.

In my vorige rubriek het ek ook verwys na Solsjenitsin se bewerings dat Jode soveel Russe tydens die revolusie in daardie land uitgemoor het:

Solsjenitsin het beweer dat Jode onder Stalin vervolg is, maar dat hulle tydens die aanvanklike Bolsjewistiese oorname massamoorde op Russe gepleeg het of laat pleeg het. Jode was ook oorverteenwoordig in die gevreesde Tsjeka of geheime polisie.

Nou is dit ook opvallend dat daar by die huidige aanstigting van Boerehaat, waaronder die veldtogte teen Afrikaans op skool en op universiteit, soveel Jode betrokke is. ‘n Mens sou dink dat Jode, wat self taalnasionalisties genoeg was om Hebreeus ná 2000 jaar te laat herleef, waardering vir Afrikaners se taalgevoelens sou hê. Maar nee. Ook die joernaliste en ander figure wat Steve Hofmeyr dit verkwalik dat hy soms Die Stem sing, is merendeels Jode in Johannesburg of Kaapstad.

Sekerlik is daar konserwatiewe Jode ook en sou ‘n mens kwalik kon beweer dat die meerderheid Jode in Suid-Afrika van Boerehaatveldtogte teen Afrikaans ‘n stokperdjie gemaak het. Nogtans kan ‘n mens nie anders as om ‘n radikale groepie van ultraliberale of marxistiese Jode raak te sien wat kennelik meen dat die werk van die SAKP nie voltooi is solank daar iewers nog ‘n Afrikaanse skool of Afrikaanse universiteit bestaan of ‘n Afrikanerboer wat ‘n plaas besit nie. Een van hulle, Glen Moss, skrywer van die onlangse boek The new radicals, het in my huis aan my gesê dat die Afrikaanse woordeboek binnekort “oorbodig” gaan wees omdat die taal nie meer sal bestaan nie.

Volgens die Jerusalem Post ontvang Robert Mugabe hulp van Israelse maatskappye en die Mossad om stemme tydens Zimbabwiese verkiesings te manipuleer. Dié bewering is nog nooit ontken nie. Die Israelse argiewe het ook tydens Mandela se dood ‘n dokument vrygestel waarin bekendgemaak is dat die Xhosa-revolusionêr in die sestigerjare opleiding van die Mossad ontvang het. Mandela se bande met Jode in Johannesburg, New York en elders, is alombekend en hy het ook daaroor in sy outobiografie, Long walk to freedom, geskryf:

At Wits, I met many people who were to share with me the ups and downs of the liberation struggle, and without whom I would have accomplished very little. Many white students went out of their way to make me feel welcome. During my first term at Wits I met Joe Slovo and his future wife, Ruth First. Then as now, Joe had one of the sharpest, most incisive minds I have ever encountered. He was an ardent Communist, and was known for his high-spirited parties. Ruth had an outgoing personality and was a gifted writer. Both were the children of Jewish immigrants to South Africa. I began lifelong friendships with George Bizos and Bram Fischer. (Mandela, Long walk to freedom, hoofstuk 10)

Die Afrikaanse digter en vorige redakteur van Sarie en Rapport, wyle Izak de Villiers, het my op ‘n keer attent gemaak op die hoeveelheid Jode wat onder die beskuldigdes tydens die Rivoniaverhoor saam met Mandela verskyn het. Trouens, daar was feitlik geen blankes behálwe Jode nie. Tot my taamlike verbasing het die Joodse Raad van Afgevaardigdes in die onlangse verlede hom vereenselwig met die terreur, sabotasie en ander dade wat radikale, kommunistiese Jode soos Joe Slovo, Ronnie Kasrils en ander sedert die sestigerjare in Suid-Afrika gepleeg het.

Hoewel Beeld en ander linkse koerante in Suid-Afrika deesdae terreur as ‘n “middel tot ‘n doel” geheilig het, moet ons besef dat terrorisme steeds ‘n internasionale misdaad is wat wêreldwyd vervolgbaar is. Daar is selfs lande waar terroriste verhoor kan word wat terreur buite hul eie jurisdiksie gepleeg het!

Tesame met Kuba, Noord-Korea, Zimbabwe en ‘n paar ander, beskik Suid-Afrika tans oor een van die mees radikale regerings ter wêreld, ‘n regering wat dalk nie self volksmoord sou pleeg nie, maar wat dit op allerlei maniere mag ondersteun of vergemaklik deur opgeleide terroriste vanuit ‘n buurland soos Zimbabwe op ons grondgebied toe te laat en te sorg dat hulle nie gevang of vervolg word nie.

Malema is sekerlik een van die mees radikale politici ter wêreld wat toegelaat word om aan die hoofstroompolitiek deel te neem. Hy vaar openlik teen die Afrikanerminderheid uit, hoewel hy reeds van haatspraak en aanhitsing tot volksmoord aangekla is. Die plaaslike korrespondent van die Londense Guardian, David Smith, is amper die persoonlik publisiteitsagent van Malema, want hy volg hom oral waar hy gaan en twiet en berig oor elke juweeltjie uit die man se mond. My gesonde verstand sê vir my dat Malema, wat oor ‘n “houtwerkmatriek” beskik, nie man-alleen ‘n politieke party en massa-organisasie met ‘n internasionale publisiteitsmasjien op die been sou kon bring nie. Agter Malema staan daar duistere magte waaroor ons maar net kan spekuleer. Hy is egter die “swart gesig” van die “tweede revolusie”, nes Mandela dié van die eerste revolusie was.

Wat is die uiteindelike doelwit? Vandat FW de Klerk en die Broederbond polities geabdikeer het, is alle Afrikanerbates eintlik beskikbaar om geroof of gekonfiskeer te word. Die mite dat ons “die grond van die swartes gesteel het”, word elke dag in die massamedia gepropageer, wat die weg op radikale optrede voorberei. Ons plase, huise, aandele, pensioenfondse, selfs spaarrekenings, is alles beskikbaar vir wie ook al die goetspa gaan hê om dit af te vat.

Hoeveel lewens in die proses verlore sal gaan, weet ons nog nie. ‘n Mens voel egter instinktief aan dat Suid-Afrika maar nog aan die begin van sy gewelddadige fase verkeer. Die “groot transformasie” kom nog. Onthou dat “transformasie” nog altyd deur Suid-Afrikaanse kommuniste as ‘n eufemisme vir “revolusie” gebruik is. Die revolusionêre het nou maar eers bloed geruik.

Die probleem met Afrikaners is dat hulle, anders as hul vyande, nie ideologies dink nie. Trouens, die meeste Afrikaners het geen benul van marxisme of ander radikale ideologieë nie en stel ook nie daarin belang nie. Die geskiedenis van die twintigste eeu en sy revolusies is vir hulle ‘n geslote boek.

Intussen sit ons hier op ‘n kruitvat van radikalisme, hebsug en etniese haatgevoelens wat een of ander tyd tot uitbarsting móét kom. En let wel: dis glad geen rassestryd nie, hoewel ras natuurlik daagliks witwarm aangeblaas word.

Na my ervaring koester swartes geen spontane afkeer van of haatgevoelens jeens Afrikaners nie. Tans word hulle egter geléér om ons te haat.

Diegene wat ons die meeste haat, is ook nie swartes nie. Trouens, daar is selfs ‘n paar verloopte Afrikaners – kinders van Bram Fischer – onder hulle wat hand om die blaas met die radikale aanhou om ons verdag te maak en as afstootlike “rassiste” voor te stel.

Wat ek nou skryf, sal weereens op dowe ore val. Slegs ‘n klein groepie Afrikaners stel nog belang om oor ons toekoms te dink, asook die hede en verlede na behore te ontleed. Wat nodig is, is dat ons kwessies soos Boerehaat, volksmoord en marxisme in boeke en artikels moet boekstaaf sodat die wêreld nie verbaas sal wees as die onvermydelike plaasvind nie.

So ‘n ontleding mag selfs volksmoord verhoed, hoewel ek kry die gevoel dat Suid-Afrika blindelings op ‘n ramp afstuur, met Afrikaners wat soos lammers ter slagting agter een of ander Fluitspeler van Hamelin vrolik na hul dood toe sal aanstap. In die onlangse verlede het ons dit al soveel keer gesien.

Hopelik word ek verkeerd bewys…

Karel Combrinck: Post tenebras lux

Sy heilige majesteit se onlangse uitstappie oor die doodstraf en die uitwissing van landsgrense maak dit miskien nuttig om net weer baie kortliks die geheue te verfris oor die Katolieke Kerk en ons stamvaders, die Hugenote.

Kort nadat Martin Luther in 1517 sy 95 stellings aan die deur van die Wittembergkerk vasgenael het, het die vervolging van protestante in Frankryk begin. Die 95 stellings het dit hoofsaaklik gehad teen die gebruik van die sg. afkoopbriewe ingevolge waarvan die kerk en die adel (in daardie tyd en lank daarna dieselfde ding) teen betaling van ‘n som geld aan sondaars briewe uitgereik het om te sê hulle sondes is vergewe.

Die Gutenbergse drukproses wat teen daardie tyd in algemene gebruik was, het dit moontlik gemaak dat Luther se leerstellings soos ‘n veldbrand deur Europa verprei het. Die kerk en die adel sou nie met gevoude arms toekyk hoe hulle van hulle goudmyn berowe word nie.

Die Franse adel was in die nag van 23/24 Augustus 1572 (die Bartholomeüsnag) in die Louvre-paleis en ander paleise in die omgewing byeen ter viering van die huwelik tussen Hendrik die vierde (Henri IV) en Marguerite de Valois. Die huwelik is gereël oënskynlik om die bloedvergieting tussen Katolieke en protestante te besweer, maar in daardie afgryslike nag is derduisende mense, die room van die protestantse adel, waaronder die beroemde admiraal Gaspard de Coligny Dingaanstyl deur die Katolieke vermoor. St Batholomeüs is terloops die Franse beskermheilige van slagters!

Die teken dat die slagting moes begin, is gegee deur die afgemete gelui van die klok in die toring van die kerk St Germain l’Auxerrois net langsaan die Louvre-paleis. Die klok se naam, is … Maria.

Ave Maria, grazia plena, gegroet Maria, vervul met genade. Genade vir almal behalwe vir ons.

Kort nadat hy koning geword het, het Hendrik IV, wie se moeder protestant was, in 1598 die bekende Edik van Nantes uitgevaardig wat aansienlike verligting vir protestante gebring het. Nadat hy in 1610 deur ‘n Katolieke fanatikus vermoor is, is die regte en vryhede van protestante geleidelik uitgekalwe totdat die protestantisme in 1685 met die herroeping van die Edik deur die koning van die duisternis, Lodewyk XIV (Louis quatorze) heeltemal verbied is.

Voortaan was dit gewoon onwettig om die protestantse geloof te beoefen en kinders as protestante te doop en groot te maak. Alles wat moontlik daaraan kon herinner dat daar ooit iets soos ‘n protestant op die aardbol was, is vernietig: geboortesertifikate, doopseëls, huweliksertifikate, doodsertifikate, grafte, transportaktes, alles. Alle protestantse kerke en ander plekke van aanbidding moes vernietig word. Die galg en die brandstapel was die daaglikse vermaak van die Katolieke gepeupel en om slagoffers te vind was geen probleem nie want enigeen wat protestante verkla of uitgelewer het, kon aanspraak maak op die helfte van hulle boedel.

Protestante is verbied om Frankryk te verlaat en dié wat dit wel gedoen het, het dit in lewensgevaar gedoen. Dit was dan ook die geval met ons Hugenotevoorouers. Watter groot oomblik was dit nie vir hulle nie toe hulle uiteindelik in die Kaap aan wal stap nie! Vryheid, veiligheid, vrede. POST TENEBRAS LUX!

Leon Lemmer: Max du Preez en die HAT

Max du Preez moet elke week ‘n hele aantal skrywes vir publikasie lewer om sy lewenstandaard te handhaaf. Dit is nie altyd maklik om ‘n onderwerp te kry wat nuwerig lyk nie. Onlangs het hy byvoorbeeld gevra: “Wat is jóú vooroordele?” (Die Burger, 19 deser, p 11). Du Preez vertel van ‘n swart “jappie” wat daardie vraag beantwoord het deur te sê: “Ek haat wit mense.” ‘n Manier om hierdie soort uitlating te evalueer, is om dit rasgewys om te keer. “Dit het by my opgekom dat geen wit jappie ooit in só ‘n situasie grappenderwys sou sê ‘Ek haat swart mense’ nie.”

Wat Du Preez hiermee erken, is dat daar dubbele standaarde bestaan; dus dat wittes en swartes verskillend geëvalueer word; dat wittes polities korrek aan strenger vereistes as swartes onderwerp word. Hierteen opper Du Preez geen beswaar nie. Hy hou daarvan om nuusstories bymekaar te maak en hulle dan ter bevordering van sy ideologiese agenda te gebruik/misbruik wanneer die geleentheid hom voordoen. Op ‘n knap manier ignoreer hy gebeure wat sy agenda nie pas nie.

Onlangs was daar onrus by die Elsenburg-landboukollege. Daar is soos volg hieroor berig: “Tydens die betogings het betogers [dus nie noodwendig studente nie] en studente slaags geraak. In twee afsonderlike voorvalle het betogers studente met sambokke bygedam en ‘n betoger en ‘n student het handgemeen geraak. Die betogers het ook alle klasse en toetse ontwrig” (Die Burger, 5 deser, p 1). Die betogers wat studente met sambokke aangerand, gebaklei en klasse ontwrig het, is swart. Die studente wat aan die ontvangkant was, is wit. Teenstrydig met gesonde joernalistieke beginsels lig Die Burger sy lesers doelbewus nie oor die kleur van die betrokkenes in nie, want daardie koerant dien met oorgawe die afgod van politieke korrektheid. As ‘n witte fouteer, word sy kleur gespesifiseer. As ‘n swarte fouteer, word sy kleur verswyg. Iemand soos Nico Koopman sal dit “regstellende geregtigheid” noem.

Kom ons pas die omkeringsbeginsel (genoem in die eerste paragraaf hier bo) toe op die sambokgebeure by Elsenburg. Wat sou die reaksie gewees het as wit studente (of enige wittes) swartes met sambokke toegetakel het? ‘n Koor van verontwaardiging sou teen die rassistiese wittes opgeklink het. Die swartes sou as onskuldige, ongewapende slagoffers voorgestel gewees het. Maar omdat wittes die slagoffers was, is geen ruimte vir verontwaardiging of veroordeling in bv Die Burger toegelaat nie. Daardie reggestelde, verjuniorde joernalistekorps weet ook nie van die rol wat sambokke in die “bevrydingstryd” gespeel het nie, bv as strafuitdelingsinstrument by boendoe-howe. Lees in hierdie verband bv Anthea Jeffery se People’s War (Johannesburg, Jonathan Ball, 2009, 634p; Amazon Kindle $7,03).

Ek herinner my ‘n insident kort nadat ons ons veelgeroemde “vryheid” in die nuwe Suid-Afrika verwerf het. Swart leerlinge het ‘n tradisioneel blanke skool in die Waterberg (Naboomspruit?) verswelg. Die blanke ouers was om verstaanbare redes bekommerd oor die veiligheid van hulle kinders. Sommige ouers het met sambokke by die skool opgedaag. Nie net ouers nie, maar ook ‘n aantal van die deurlugtige menseregtekommissarisse het (waarskynlik in ‘n luukse motor) daar aangekom, onder andere Leon Wessels. Maar die blanke ouers kon vergeet van enige simpatie van die kant van Wessels of die swart kommissarisse af. In Beeld is ‘n groot bohaai opgeskop oor die blankes met sambokke, maar die sambokke is nie eens gebruik nie. Die verskil in reaksie tussen hierdie gebeurtenis en dié op Elsenburg behoort duidelik te wees.

Du Preez skryf van die swart “jappie” wat gesê het: “Ek haat wit mense.” Dit is presies die gesindheid wat die ANC die land ingedra het, al word daar deesdae van die blankes verwag om hartlik met “nasiebou” saam te werk. [In die VSA word rassebetrekkinge beduiwel omdat swartes van kleins af in hulle ouerhuise, skole en kerke opgevoed word om die blankes te haat. Lees gerus Colin Flaherty se boek, Don’t make the black kids angry (2015, 526p; Amazon Kindle $10,25).] Jeffery vertel in People’s War hoe die ANC by die kommunistiese Korea gaan kersopsteek het met die oog op die ANC se gewelddadige aanslag teen die blanke bewind in Suid-Afrika. Deel van die strategie was dat die vyand, die wit mense, gehaat moet word. Daar was nooit ‘n soortgelyke strategie aan blanke kant teen swartes nie. Die hoogheilige Desmond Tutu het bygedra tot die haatveldtog en het bv gesê: “It will be extremely difficult to love the white man” (John Allen, Rabble-rouser for peace, London: Rider, 2006, p 101). Tutu het van blankes verwag om by die WVK en elders tot vervelens toe verskoning te vra, maar hy het deurgaans geweier om self vir enige van sy talle vergrype verskoning te vra. Weer eens dubbele standaarde.

Du Preez se swart “jappie” het gesê “Ek haat wit mense” en daarmee weggekom, sonder enige vermaning van die etiese hoëpriester Du Preez. Die Afrikaanse skryfster Annelie Botes het in ‘n onderhoud met Rapport (21.11.2010) gesê sy hou nie van swart mense nie. Daarna het sy haar stelling gekwalifiseer deur by te voeg dat dit nie alle swartes geld nie. Sy het nie gesê sy haat hulle nie en swartes ook geen skade aangedoen nie. Maar sy is wit en jy moet sê wat die swartes en die polities korrektes wil hoor. Die hel het as’t ware op haar neergedaal. Naas ‘n berig in die hoofkoerant is vyf reaksieberigte en drie briewe, asook ‘n dosyn webmenings, in ‘n enkele uitgawe van Rapport-Weekliks ter verdoeming van Botes gepubliseer, aangevul met vier webartikels. Weens die koerantveroorsaakte storm is haar rubrieke beëindig en ‘n literêre prys teruggetrek. Sy was verplig om ‘n ander uitgewer vir haar boeke te vind (Praag 18.10.2012). Lees gerus haar perspektief op die gebeure in haar boek Swart op wit (Tygervallei: Naledi, 2013, 303p).

Toe Du Preez besluit het om oor vooroordele te skryf, het hy die woord in ‘n woordeboek nageslaan. Die Verklarende “Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal [HAT] verduidelik dat ‘n vooroordeel ‘n ‘onredelike voorkeur of afkeer in iets’ is.” Du Preez se “aanhaling” het vir my verdag gelyk. “Voorkeur in” en afkeer in” is nie korrekte Afrikaans nie. Dit moet “voorkeur vir” en “afkeer van” wees. PJ Taljaard en WK Smit se Voorsetselwoordeboek (Pretoria: DeJager-HAUM, 1986) bevestig dit. Ek het aan Du Preez in die konteks van die volgende teksvers gedink: “Ek kan nie lees nie” (Jesaja 29:12). Kan ‘n mens die man nie eens met aanhalings vertrou nie?

Dit is moontlik dat die progressiewe Du Preez, wat graag saam met die tyd beweeg (selfs vóór die tyd wil wees), oor ‘n nuwer HAT-uitgawe as ek beskik. As konserwatiewe Afrikaner kan en wil ek nie saam met die tyd beweeg nie. In my HAT (4de uitgawe, 2000) staan: “vooroordeel … onredelike voorkeur of afkeer van iets” (p 1319). In sy haas het Du Preez nie reg aangehaal nie. Voor hierdie “aanhaling” het hy heeltemal korrek “afkeer van” geskryf.

Du Preez sê: “Ek kan wit Suid-Afrikaanse kermgatte nie uitstaan nie,” ook nie “Steve Hofmeyr-aanhangers” en “taalbulle” nie. Selfs nie “Blou Bul-ondersteuners” nie. Dalk is daar selfhaat in die volgende afkeer van Du Preez: “Politieke ontleders wat nooit oor hulself twyfel nie.” As beroepsdwarsneuker bly Du Preez, ondanks alles, ‘n bruikbare werktuig ter bevordering van ANC-ideologie. Saam met die plaaslike liberale Engelse pers het Du Preez met sy Vrye Weekblad sy deel gedoen om die ANC-/kommunistiese oorname van die politieke gesag te bewerkstellig. Maar aanvaar hy verantwoordelikheid vir die ondoeltreffendheid en chaos wat ons daagliks ervaar of gaan hy eerder voort om dwars te neuk en die nuwe bewindhebbers net hier en daar ligweg te kritiseer?

Dit is bekend dat Du Preez om die dood nie ‘n Afrikaner wil wees nie. Let op hoe hy die volgende gladde skuif uitvoer. Hy vertel van iemand wat gesê het: “Ek kan nie Afrikaners uitstaan nie.” Dan vervolg hy: “Sy het geweet ek is Afrikaans.” Du Preez erken daarmee dat hy Afrikaanssprekend is, maar dit is vir hom te dik vir ‘n daalder om ‘n Afrikaner te wees.

In die nuwe Suid-Afrika ontsnap (feitlik) niks aan transformasie nie; selfs nie woordeboeke nie. Ek het al voorheen genoem dat die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) afgewyk het van sy aanvanklike opdrag om Afrikaanse woorde, frases en uitdrukkings so volledig moontlik te dokumenteer. “Rassistiese” woorde, ens, word deesdae in die WAT as sodanig aangedui of heeltemal gesensor. Die besondere skeppingskrag en vindingrykheid van Afrikaners op hierdie terrein word daarmee ‘n groot onreg aangedoen. Die WAT stel taalkundige oorwegings ondergeskik aan (opportunitiese) politieke oorwegings. Afgesien van die euwel van politieke korrektheid, word dit om praktiese redes gedoen. Soos die Afrikaanse Taalmuseum en -monument is die WAT finansieel van owerheidsubsidiëring afhanklik.

Die WAT se kleinboet, die HAT, is (sover ek weet) nie van owerheidsubsidiëring afhanklik nie. Die HAT is ook duur genoeg. ‘n Eksemplaar van die 6de uitgawe (2015, 1 616p) kos R490.50. Die HAT wil egter nie by die WAT agterbly wat die uitwys van “rassisme” betref nie. Onlangs het Albert Nothnagel (Praag 4 Julie) weer oor sy gunsteling (dalk enigste) onderwerp geskryf, te wete die woord “Afrikaner”. Hy hou daarvan dat die WAT beweer dat die algemeen erkende betekenis van “Afrikaner” as “wit Afrikaanssprekende” “rassisties en verouderd” is (Die Burger, 14 Augustus, p 9). Willem Botha, die WAT se hoofredakteur, het met trots gereageer op die WAT se verpolitisering van ‘n taalkundige saak. “Die WAT se beleid vir beledigende uitdrukkings (wat rassisme insluit) is in 1994 geformuleer” (Die Burger, 18 Augustus, p 14). Hoekom 1994? Omdat die ANC, sonder dat die blanke kiesers daartoe ingestem het, toe politieke beheer oor die land verkry het. Trotse Afrikaner, Danabaai, vra tereg: “Is dit dan ook rassisties om as ‘n Zoeloe of ‘n Xhosa geklassifiseer [of bloot só genoem] te word?” (Die Burger, 18 Augustus, p 14).

Rufus Gouws, ‘n HAT-redakteur, haal die HAT-betekenis van “Afrikaner” soos volg aan: “(veral wit) persoon (met ‘n sterk gevoel van nasietrots) wie se moeder- of huistaal Afrikaans is” (Die Burger, 21 Augustus, p 14). Dit lyk vir my beter (nader aan die waarheid) as die WAT se polities korrekte poging. Gouws vervolg: “Dat die woord [‘Afrikaner’] ook dikwels gebruik word om veral na wit mense te verwys en dat dit soms op ‘n sterk gevoel van nasietrots dui, is steeds nie te betwyfel nie. Hiervan moet ‘n woordeboek blyke gee … Die HAT se bewerking van ‘Afrikaner’ is nie volgens ideologiese oortuigings gedoen nie, maar volgens dít wat in die taal werksaam is.”

Hieruit volg dit nie noodwendig dat die HAT ideologies voorbeeldiger as die WAT is nie. “Klonkie” en “outa” word reeds in my 2000-uitgawe van die HAT as “rassisties” geëtiketteer. Sedertdien het dit erger geword. Die ander twee HAT-redakteurs (naas Gouws), Jana Luther en Fred Pheiffer, roem daarop dat die jongste HAT “beter daarin slaag om negatiewe stereotipering te vermy. Die nuwe HAT is minder eksklusief, etnosentries, seksisties … Meer inklusief, geslagsneutraal, gendervriendelik” (Die Burger, 1 deser, p 12). Hierdie woordeboek weerspieël glo ‘n “groter gesindheid van verdraagsaamheid”. Die gevolg is dat meer Kaapse en Moslemwoorde as voorheen ingesluit is. Dosente aan die Universiteit van Wes-Kaapland is toegelaat om die redakteurs in hierdie opsig te beïnvloed. In ‘n poging om hierdie toegeeflikheid te regverdig, word gesê: “Woordeboeke het ook nie deesdae noodwendig dieselfde voorskriftelike status as wat hulle voorheen gehad het nie.” Maar ‘n woordeboekkoper of -gebruiker wil darem ook nie blootgestel wees aan die subjektiewe (ideologiese) voorkeure van ‘n redakteur nie.

Oor Engelse beïnvloeding, dus anglisismes, is die HAT-redakteurs ewe toegeeflik: “… daar in taalkundekringe al van die 1980’s af gevra word dat woordeboeke gebruiksrealiteite beter moet weerspieël en onnodige sensuur moet verslap”. 7de Laan- en Son-Afrikaans word dus nie meer met dieselfde mate van afgryse as voorheen bejeën nie. So ‘n houding gaan Afrikaans myns insiens armer laat. Byvoorbeeld, E Smit skryf: “Ons kyk nou na Bravo! op kykNET. Watter taal praat party sangers en sportmense deesdae? Dis nie Afrikaans nie, ook nie Engels nie. Wat is dit? Siek. Ek wens Chris Chameleon kan hul stemwerk doen” (Die Burger, 19 deser, p 11).

Die ideologiese glybaan waarop die HAT (soos die WAT) hom bevind, blyk uit Daniël Hugo se resensie van HAT se 6de uitgawe (Rapport, Weekliks, 9 Augustus, p 13). “Die HAT neem sy opvoedingstaak baie ernstig op, soos blyk uit die talle uitvoerige waarskuwings teen die gebruik van rassistiese woorde. By die onnoembare k-woord word eers verduidelik dat dit oorspronklik in Arabies ‘ongelowige’ oftewel ‘Nie-Moslem’ beteken het. Dan volg die waarskuwing: ‘Vandag is die gebruik van die woord nie net erg beledigend en kwetsend nie, dit word inderdaad as lasterlik beskou. Wie hierdie woord teenoor ‘n ander persoon gebruik, kan gedagvaar word, en dit moet dus in alle omstandighede vermy word.'”

Eintlik is dit oordrewe om die waarskuwing aan almal te rig. Dit is veral, of spesifiek, blankes wat die “onnoembare k-woord” nie mag gebruik nie. Dit is maar net nog ‘n voorbeeld van dubbele standaarde. In die VSA mag die blankes nie die woord “nigger” gebruik nie, maar op my rak staan die Nigeriër Chika Onyeani se boek Capitalist nigger (New York: Timbuktu Publishers, 2000, 187p). Die outeur mag die onnoembare n-woord in sy boektitel en telkens in die teks gebruik omdat hy swart is. Of dit nou die k-woord of die n-woord is, swartes word toegelaat om te besluit wat hulle genoem wil wees (bv swart, Afrikaan, Afro-American) of nie genoem wil wees nie. Dit is ironies, eintlik vermetel, dat blanke woordeboekmakers besluit dat blankes rassisties is as hulle hulleself “Afrikaners” noem, terwyl daar nie werklik ‘n algemeen bekende alternatiewe woord is nie. Die benaming “Boer” (met ‘n hoofletter) is vir my aanvaarbaar, maar polities korrektes kry daaroor die stuipe. Dan Roodt se “Eurokaner” (Praag 21 deser) is ‘n uitstekende alternatief. Van Afrikaners word verwag om hulle gedwee neer te lê by ‘n multi-etniese, multikulturele benaming soos “Suid-Afrikaner” of “Afrikaan”, of om ‘n omslagtige frase soos “Afrikaanssprekende blanke” te aanvaar.

Oor die HAT-aanhaling in die voorlaaste paragraaf hierbo skryf Hugo: “Dit is nogal sterk taal vir ‘n woordeboek wat in sy voorwoord daarop aanspraak maak dat dit, buiten korrekte spelling, nie voorskriftelik wil wees nie. Vir een van die redakteurs het dié werkswyse klaarblyklik self te veel geword. By die trefwoord ‘outa’ staan die volgende geïrriteerde nota: ”n Woord wat tot die rasbeduiwelde verlede van Suid-Afrika behoort en daarom liefs te vermy.’ Was hierdie kommentaar werklik nodig? Veral nadat die woord reeds die etikette ‘verouderd’ en ‘rassisties’ gekry het, en die definisie boonop duidelik maak dat dit ‘n beleefde aanspreekvorm vir ‘n bejaarde bruin of swart man was.”

Wie sou in die vorige eeu kon dink dat ‘n mens met soveel subjektiwiteit en politieke korrektheid in Afrikaanse woordeboeke, soos die WAT en die HAT, gekonfronteer sou word? Kortom, die WAT en die HAT grawe vir Afrikaans ‘n GAT.

Té simplisties om net Heyneke Meyer te verkwalik

Saterdagmiddag se treurmare in Brighton gaan ongetwyfeld vir weke nog die hoofpunt van bespreking onder rugbygeesdriftiges in Suid-Afrika wees. Die eens magtige Bok word soesji, afgeslag deur die Japannese.

Veral een akteur in die Japannese tragedie staan vierkantig in die beskuldigdebank: Heyneke Meyer. Al wat ‘n cliché is word aangewend om hom mee te beswadder. Meyer se keuse van ‘n kaptein, Jean de Villiers, asook sy spanmaats soos Victor Matfield, is te oud vir die Springbokke. Meyer is na bewering ‘n groot Bloubul-ondersteuner, en is glo die consigliere van een of ander Loftus-Mafia, wat saamsweer om soveel as moontlik ou kranklikes in die span in te sluit, en verkieslik ou, kranklike Bloubulle.

Soos altyd die geval maar is met sulke massahisterie, raak die feite iewers langs die pad verlore. Ek bemerk ook ‘n sterk anti-Afrikaner inslag by baie van hierdie histerie.

Kom ons neem Meyer se beweerde Bulle-vooroordele as ‘n voorbeeld. (Is die Bulle ‘n metoniem vir Afrikaanse spelers?) Daar was slegs twee huidige Bulle in die beginspan Saterdag. Die ander 87% van die beginspan kom van ander provinsies af, of vanaf oorsese spanne. Wat moet ons hieruit aflei? Het die Bloubul-senter, Kriel, en die Bloubul-slot, Matfield, se blote teenwoordigheid die ander 13 spelers heeltemal van al hulle vorige afrigting by ander provinsies or oorsese klubs soos die WP, Montpellier en die Haaie maak vergeet, en hulle ook besmet met die stampkarrugby wat kennelik voorheen die Bulle se spel gekenmerk het? Meyer word in die een asem gekritiseer omdat sy span te veel op skoppery staat maak, maar Saterdag verkies die Springbokke om 15 punte op die veld te laat, omdat hulle juis nie pale toe wil skop nie.

‘n Goeie voorbeeld van hierdie irrasionele haat vir Afrikanerspelers is die jong, Engelssprekende losskakel van die Haaie, Pat Lambie. Lambie word weekliks deur Engelssprekendes soos Peter Bruce, Business Day se redakteur, opgehemel, terwyl hy dikwels teen Afrikaanse spelers te velde trek in dieselfde asem. Bruce het selfs die dag voor die rampspoed op Brighton in sy rubriek in Business Day ‘n fantasie beleef oor hoe Lambie vir Richie McCaw uit die pad sou veeg oppad na die doellyn toe tydens die RWB se eindstryd. Lambie het egter vir Bruce en sy ander aanhangers egter Saterdag doodstil gespeel, so vrotsig was hy. Dit was eers toe die Afrikaanssprekende Handré Pollard op die veld gekom het dat dinge so ‘n ietwat verbeter het agterlangs. Nou is Pollard skielik weer die antwoord op nommer 10, volgens die media. Daardie selfde media wat gemeen het Lambie loop op water.

Ek vreet dus nie sulke simplistiese “verklarings” vir die ramp op Brighton vir soetkoek op nie, en veral nie die kwalik bedekte haat vir Afrikanerspelers nie. Die sade van SA rugby se ondergang kom al van vêr af. Dit het beslis nie skielik met Meyer begin nie, alhoewel Meyer dit waarskynlik bespoedig het. Sy voorgangers wat egter nie juis veel beter as hy nie.

Jake White was weliswaar ‘n Engelssprekende afrigter, maar mens kan selfs nie eens White se aandeel in die Springbokke se wen van die RWB 2007 ernstig opneem nie. ‘n Vorentoe-aangee deur die Franse het die All Blacks uit daardie toernooi verwyder, en die Springbokke ‘n maklike pad na die eindstryd gegee. Tweedens was die kern van daardie span die suksesvolle Bulle-span, wat die Super 15 gewen het, en toevallig deur die einste Meyer afgerig was. Wie was White se hulpafrigter in 2007? Ene Eddie Jones, die Japannese se afrigter wat die Springbokke Saterdag ‘n les geleer het. Vóór die RWB 2007 het Jake White se Springbokke ook maar beroerd in wedstryde teen die All Blacks en Australië vertoon.

Nog ‘n luide en skril stemmetjie van veroordeling teen Meyer, is die koddige klein Piet Snorre, die hansworsagtige voormalige kwota-afrigter van die Springbokke. Was dit egter nie die einste Piet Snorre, hy wat graag die kat in geparkeerde motors geknyp het, wat ook self deurgeloop het omdat hy nog ‘n bejaarde speler, John Smith, ipv Bismarck du Plessis in die 2011-halfeindstryd laat speel het nie?

Kyk: Ek sê geensins dat Meyer nie bygedra het tot sy eie ondergang nie, of dat Saterdag se uitslag aanvaarbaar was nie, maar Suid-Afrika se rugby is al jare lank in ‘n staat van agteruitgang, en Meyer is maar bloot ‘n gerieflike sondebok. Ons raak bly oor verdwaalde oorwinnings teen die All Blacks, maar hulle rekord teen die Springbokke spreek vanself. Ons provinsiale spanne wen byna nooit die Superrugby-toernooi nie. In 2015 kon geen van ons spanne eens naby die einstryd van die Super 15 kom nie. Was dit ook Meyer of die oumanne se skuld? Gee dus gerus vir Meyer die trekpas, en stuur gerus al die oumanne na die ouetehuis – ons gaan nog steeds ons gate sien in volgende jaar se Viernasies en in die Super 15 van 2016.

Ek sou eerder die jarelange verval in Sprinbokrugby aan politieke faktore toeskryf, en spesifiek aan rassistiese transformasie.

Geen ander span wat deelneem aan hierdie toernooi, die Viernasies of die Super 15, word gedwing om een-derde van sy groep met kwotaspelers vol te maak nie.

Wat op dees aarde maak Zane Kirchner in die beginspan, byvoorbeeld? Rudy Paige kan nie eens die gehate Bulle se beginvyftiental haal in die Curriebeker nie, maar daar is hy, deel van die groep. Faf de Klerk van die Pumas is ‘n veel, veel beter skrumskakel as Paige, maar is om politieke redes tuis maak bly. JP Pietersen druk minder as een drie elke derde wedstryd, maar daar is hy op vleuel, want hy is donker genoeg. Bryan Habana is ook ‘n ouman, maar erger nog, ‘n kwota-ouman, ‘n skadu van sy voormalige self. Siya Kolisi word as losvoorspeler ingesluit, maar toe ‘n ander flank, Willem Alberts, beseer word, verkies Meyer eerder ‘n slot as Kolisi, omdat hy duidelik geen vertroue in kwotaspelers soos Kolisi het nie.

Daar is geen twyfel hieroor nie: Politieke inmengery, die wete dat briljante jong spelers soos Jaco Kriel van die Leeus, en Steven Kitshoff van die WP, tuis moes bly omdat hulle wit is, móét ‘n impak maak op die res van die span. Meyer kon nie kies wie hy wou nie; hy moes minstens 30% van sy groep uit die geledere van swart of bruin spelers kies. Sy een hand is agter sy rug vasgebind. Geen ander afrigter by die RWB word so gekortwiek nie. Koppel hieraan Meyer se eie hardkoppigheid en swak besluite oor sy ander spankeuses en taktieke, en die ramp teen Japan was ‘n ongeluk wat bloot ‘n plek gesoek het om te gebeur.

Gisteraand loop die Argentynse spelers se trane toe die Argentyne hul volkslied sing. Vir sestig minute gee hulle die magtige All Blacks kwaai opdraande. Wonder hoekom huil baie jong, talentvolle wit spelers slegs waneer die span aangekondig word?

Dan Roodt: Eurokaner en kreool

PRAAG was vyftien tot twintig jaar gelede ‘n stem roepende in die woestyn sover dit die taalkwessie aanbetref. Deesdae word daar meer oor die lot van Afrikaans, veral aan universiteite, geskryf, maar het ons werklik vordering gemaak? Eerder as wat dit verflou het, het die argument vir volslae verengelsing toegeneem. Soos ek onlangs aangedui het, is daar selfs Afrikaners soos Gita du Toit wat dit deesdae bepleit dat Afrikaans heeltemal uit die akademie en uit die opvoedingstelsel geweer word.

Benewens hierdie anglofiele of anglosentriste, is daar ‘n tweede groep wat Afrikaans nie noodwendig wil verbied of uitsluit nie, maar die taal van binne af wil rysmier deur dit as ‘n “kreool” voor te stel. Die skrywers Antjie Krog en André P. Brink het al by verskeie geleenthede bepleit dat Afrikaans en Engels “gemeng” moet word sodat ‘n nuwe mengeltaal of kreool daaruit kan ontstaan. Deel van die marxistiese “revisionisme” wat in Suid-Afrika aan die gang is, behels dat nie net die geskiedenis nie, maar ook ons taalgeskiedenis en ons identiteit hersien moet word. In sommige kringe, veral onder akademici en die omroepers van RSG, het die woord “Afrikaner” ‘n vloekwoord geword. In 1994 is die Afrikaner afgeskaf, is min of meer hul redenasie.

Meer grondliggend egter, gaan dit om ‘n kultuurkonflik in die land tussen Afrika en Europa wat reeds eeue lank duur. Vandaar dus die term “Eurokaner” wat ek gebruik om ‘n bepaalde tipe Afrikaner te definieer wie se taal (Standaardafrikaans), kultuur, identiteit en selfs sy fisieke voortbestaan vandag onder beleg verkeer. Iewers het ek die huidige bestel die “Derde Britse Besetting” genoem; inderdaad word ons beset en word Engels en politieke korrektheid op alle gebiede op ons afgedwing.

Benewens die kultuurkonflik tussen Afrika en Europa in ons land, spreek ‘n ander kultuurbotsing sterk uit ons geskiedenis: dié tussen Nederland en Engeland, wat later die botsing tussen Boer en Brit tydens die negentiende en twintigste eeue geword het. Die sogenaamde “anti-apartheidstryd” het nie primêr om beleid of selfs rassepolitiek gegaan nie, maar om die Afrikaner vir altyd van alle seggenskap of beskikking oor sy eie lot te beroof. Ook binne Afrikanergeledere self het die jingo, of die Engelsgesinde, die oorhand oor ons verkry en word die Europeesgesinde Afrikaner, of Eurokaner, vandag gejag, uitgesluit, gesensureer en verguis.

Immers is die Kasteel in die Kaap nie oorspronklik gebou om ons teen die Hottentotte of ander inboorlinge te beskerm nie, maar teen die Engelse. Hendrik Potgieter wou so ver moontlik die binneland intrek omdat hy van die see af wou wegkom, want so het hy gesê, “waar die see is, is altyd Engelse”. Helaas het ons nie daarin geslaag om van Engelse weg te kom nie. Vandag, in dié provinsie, word al die Afrikaanse skole beheer deur ‘n Engelse dame, mev. Barbary Creecy en haar marionet, ene Panyaza Lesufi. Mev. Creecy is ‘n produk van die Johannesburgse privaatskool Roedean, asook die Universiteit van die Witwatersrand, waar Boerehaat by tye tot ‘n kultus verhef is.

In die naam van “demokrasie” word ons – dis die toppunt van ironie – alle seggenskap oor ons eie sake, ons onderwys, kultuur, selfs ons taal, biblioteke, kunsversamelings, simbole en monumente, ontsê. Indien ons deur ‘n outokratiese Britse monarg geregeer sou gewees het, sou ons waarskynlik beter daaraan toe gewees het.

As ons kyk na die argumente wat vandag teen Afrikaans – ook toenemend binne die taal self – gevoer word, dan is dit helder dat sowel Standaardafrikaans as die Afrikaner moet verdwyn. Daarmee sal alle Europese invloed wat vanaf 1652 en die koms van Nederlanders, Duitsers en Franse na ons land geduur het, insgelyks wegraak. Dis miskien iets wat die meeste van ons mense nie verstaan nie: Boerehaat beteken op sy minste ook ‘n renons en ‘n wrewel in Europa, veral Noordwes-Europa en daardie lande van waar ons voorouers afkomstig is. Die vergoddeliking van Engels en van die swartman – en veral die “swart Engelsman” soos Nelson Mandela na hom in sy outobiografie verwys – onderlê ‘n afkeer van beide Afrikanerskap en Europeërwees:

The principal of Healdtown was Dr. Arthur Wellington, a stout and stuffy Englishman who boasted of his connection to the Duke of Wellington. At the outset of assemblies, Dr. Wellington would walk onstage and say, in his deep bass voice, “I am the descendant of the great Duke of Wellington, aristocrat, statesman, and general, who crushed the Frenchman Napoleon at Waterloo and thereby saved civilization for Europe — and for you, the natives.” At this, we would all enthusiastically applaud, each of us profoundly grateful that a descendant of the great Duke of Wellington would take the trouble to educate natives such as ourselves. The educated Englishman was our model; what we aspired to be were “black Englishmen,” as we were sometimes derisively called. We were taught — and believed — that the best ideas were English ideas, the best government was English government, and the best men were Englishmen. (Mandela, Long walk to freedom, hoofstuk 6.)

Die “dr. Wellington” waarna Mandela hier verwys, was skoolhoof van ‘n sendingskool in die Oos-Kaap; in sulke skole is die swart elite gebreinspoel om sowel Boerehaat as Eurofobie te omhels. Vandaar dus die toestand van byna universele chauvinisme en anti-Westerse, anti-Afrikaanse fanatisme wat in Suid-Afrika heers. So ‘n houding is oor baie jare en op verskillende maniere – deur die sendingskole, die pers en ander massamedia – by die bevolking ingeprent.

‘n Student van Tukkies het ‘n klompie jare gelede vir my sy ervaring verwoord deur te sê: “Jy mag nie té Afrikaans wees nie.” Net so mag ‘n mens in Suid-Afrika nie té Europees wees nie. Jy mag nie te veel van Franse boeke of Vlaamse skilders of Duitse filosowe of Skandinawiese ontwerp hou nie, dan bring dit jou in botsing met die stelsel. En tog is dít wat Afrikaners, veral intellektuele Afrikaners, tot onlangs toe hartstogtelik begeer het: om Europeërs te wees. Veral “goeie Europeërs” in die sin waarin Nietzsche en soveel ander dit gebruik het, om ‘n opgevoede, kosmopolitiese, veeltalige Westerling te wees.

Die negentiende eeu was oor die algemeen ‘n verskriklike tydvak in Suid-Afrika. Nie net is daar massamoorde op die Voortrekkers gepleeg nie, maar daar was ook die verskroeide-aardebeleid en die konsentrasiekampe waarin vele van ons voorouers, veral kinders, gesterf het. Omdat Engeland, asook Engelse sendelinge wat altyd met ywer hul Boerehaat onder swartes sou versprei, sinoniem was met hierdie verskrikkinge en gruweldade, selfs misdade teen die mensdom, wat ons beleef het, spreek dit vanself dat ons op verskeie maniere die Vasteland van Europa geïdealiseer het. Min mense het waarskynlik al die aandag daarop gevestig – ten minste weet ek nie van so iemand nie – maar die opkoms van Afrikaans en Afrikanerskap vanaf die laat negentiende eeu het saamgeval met ‘n verkenning van Europese idees, boeke, musiek, vorme, musiek, style en selfs modes. Dit is een van die ironieë en paradokse van Afrikanerskap en die Afrikaanse beweging, dat ons op dieselfde tydstip toe ons kliphard aan ‘n nuwe taal, nuwe identiteit en nuwe volkskap “gewortel in Afrika” gewerk het, ons ons terselfdertyd en toenemend met die Europese Vasteland en veral met ons stamlande vereenselwig het. Dit geld vir Van Wyk Louw en die Dertigers, maar ook die vroeë Sestigers wat juis Parys – en nie Londen nie – as hul intellektuele en artistieke hoofstad aanvaar het.

Iewers tydens die sewentigerjare het daar egter ‘n kentering gekom en sedertdien word Engelse idees, veral ook die ideologie van liberale Amerika, as toonaangewend in Suid-Afrika ervaar. Hoe meer Engels, hoe beter. Dit geld ook die hoeveelheid Engelse woorde wat jy besig as jy Afrikaans praat.

Sowel André P. Brink as Breyten Breytenbach het die grootse kulturele en intellektuele beweging wat Afrikaners tydens die hele twintigste eeu gekenmerk het, verraai. Eers die skrywers, toe die politici. Die De Klerks, Wimpie en FW, was bloot die laastes van ‘n hele trop wat Engels en halfgebakte Engelse linkse idees – noem dit maar die Britse marxisme – geesdriftig aangegryp het.

Nou die dag verneem ek van ‘n seminaar wat vandeesweek by Wits gehou sou word oor die mite van rasvermenging in Mexiko. Dit is ‘n hele interessante onderwerp en tot my spyt kon ek dit nie bywoon nie. Die Spaanse woord vir rasvermenging is mestizaje en dié term maak deel uit van die identiteit van Latyns-Amerika, dermate dat vele akademici dit vandag as ‘n mite beskryf. (Sien ook die artikel: “Mestizaje and the Discourse of National/Cultural Identity in Latin America”, 1845-1959 deur Lourdes Martinez-Echazabal, Latin American Perspectives, Vol. 25, No. 3, Race and National Identity in the Americas (May, 1998), pp. 21-42.)

Só byvoorbeeld het die Kubaanse digter Nicolás Guillén in 1931 verklaar dat “die gees van Kuba mestizo (kleurling) is”. In 1973 het Breyten Breytenbach iets soortgelyks gesê toe hy beweer het:

“Ons is ‘n bastervolk met ‘n bastertaal. Ons aard is basterskap. Dis goed en mooi so. Ons moet kompos wees, ontbindend om wéér in ander vorme te kan bind. Net, ons het in die slagyster getrap van die baster wat aan bewind kom. In daardie gedeelte van ons bloed wat van Europa kom, was die vloek van meerderwaardigheid…” ‘n Seisoen in die paradys, 1976, bl. 123)

Europa word van “die vloek van meerderwaardigheid” beskuldig. Dog enigeen wat deesdae luister na wat gesê word, sal kan getuig dat daar tans ‘n soort meerderwaardigheid van die mezisto of mulat geld. Wyle Chris Louw het reeds ingesien dat die huidige rektor van die Vrystaatse Universiteit, Jonathan Jansen, vas glo dat die kleurling of die rasgemengde “die volk van die toekoms” en daarom ‘n soort uitverkore volk is.

Breyten Breytenbach het hom nooit uitgelaat oor die soort meerderwaardigheid wat dr. Wellington en moontlik ander Metodistepredikante in ons land teenoor Europa voel nie: die “onbeskaafde Franse” teenoor die beskaafde en verhewe Engelse. By Breyten Breytenbach, Antjie Krog en selfs Leopold Scholtz, die seun van G.D. Scholtz wat eens ‘n leidende rol in die Afrikanerbeweging van die twintigste eeu gespeel het, kom mens die idee teë dat mestizaje of métissage of – om dit by sy minder neutrale Afrikaanse naam te noem – “verbastering” vir ons ‘n bestaansvoorwaarde geword het. Met ander woorde, jy mag in Suid-Afrika as “verowerde” goedgunstiglik aanbly solank jy instem “om te meng”. In dié opsig hou ek van die Sweedse term wat algemeen vir “multikulturalisme” gebruik word: mångkultur oftewel “mengkultuur”. Mengkultuur het, nie net in Suid-Afrika nie, maar oral waar Anglo-Amerikaanse invloed sterk is, de rigueur geraak.

Om te sê dat Afrikaans as taal baie naby aan Nederlands staan – trouens, 95% van Afrikaans se woordeskat ís Nederlands! – het byna taboe geword. Taalkundiges van Potchefstroom tot Stellenbosch wedywer met mekaar om ons te oortuig dat Afrikaans eintlik ‘n KhoiSan-taal is. Op ‘n sekere vlak word die Europese en Wes-Germaanse oorsprong van Afrikaans ontken. Voeg daarby die projek om Afrikaans te herstandaardiseer tot Mengels of ‘n “mengtaal”, half Engels, half Afrikaans, en ons kan sien dat dit hier gaan om nie net die hele Afrikaanse beweging van die afgelope anderhalf eeu ongedaan te maak nie, maar ook om die laaste oorblyfselfs van ons Europese identiteit te vernietig. Die invloedryke Britse minister van kolonies, Joseph Chamberlain, het tydens die Tweede Vryheidsoorlog gesê dat hy “die laaste oorblyfselfs van Afrikanerisme in Suid-Afrika wil uitwis”. Hy kon net sowel vandag geleef het, want presies dieselfde beleid geld nog steeds!

Ons sien dus dat die angsvallige pogings om Afrikaans as ‘n “kreoolse taal” voor te stel, Standaardafrikaans af te takel en ‘n nuwe “Mengels” tot stand te bring (dié term is ontleen aan die Kaapse digter Loît Sols), uit die ongewenstheid van Afrikaans se Europese afkoms spruit. Indien Afrikaans ‘n koloniale taal soos Engels, Frans of Portugees was, sou dit vir almal in Suid-Afrika aanvaarbaar gewees het. Die oersonde wat Afrikaners gepleeg het, was egter om hulself as ‘n Westerse-volk-in-Afrika te sien en om ‘n nasionale kultuur na die vastelandse, “nasionalistiese” model na te streef. Kyk na dié beroemde YouTube-video waarin die Amerikaanse-Joodse akademikus, Barbara Lerner Spectre, voorspel dat Swede en die res van Europa ‘n “groot transformasie” na die mengkultuur gaan deurmaak, ‘n transformasie waarin Jode ‘n “leidende rol” gaan speel.

Die Afrikaner staan vandag in die beskuldigdebank, maar saam met ons staan ook die Hongare, die Franse, die Swede, die Dene, die Nederlanders, die Duitsers, die Italianers, die Vlaminge, kortom, elke selfstandige volk wat nog nie deel van die groot Anglo-Amerikaanse mengkultuur geword het nie. Amerika, die mezisto-imperium, bedreig ons almal, selfs die meer behoudende Amerikaner wat sigself aan Europa verwant voel. Die “waansin van ons tyd” is dat die magtige Amerikaanse staat deesdae sy eie burgers – afstammelinge van die Stigters of “Founding Fathers” – as sy vyand beskou, net soos wat die linkse “Afrikaanse” elite in ons land vandag die Afrikaner as ‘n indringer en “ongewenste” beskou.

Onlangs is daar gepraat van “Kaaps” wat groter erkenning moet kry. Daar word selfs daarop aangedring dat “Kaapse” woorde, wat vermoedelik oorwegend ook in die Engelse woordeboek voorkom, in Afrikaanse woordeboeke opgeneem moet word. Asof een vyand in die vorm van Engels en die Engelse staat van Suid-Afrika nie genoeg was nie, het Standaardafrikaans nou ‘n nuwe bygekry: Kaaps en die kreoolse beweging.

Hoe meer dinge verander, hoe meer bly hulle dieselfde. Anders as in 1875, is daar miskien nie meer “Afrikaners met Engelse harte, Hollandse harte en Afrikaanse harte” nie, maar steeds ‘n verdeling tussen verengelste Afrikaners, die kreole en kreoolsgesindes wat Standaardafrikaans wil afbreek, enersyds, en “ware Afrikaners” of Eurokaners andersyds wat ons taal en tradisie byna vanselfsprekend as deel van die groter Europese of Westerse kultuur sien.

Feitlik alle instellings in Suid-Afrika word óf deur Engelgesindes óf deur kreoolsgesindes beset. Die staat, universiteite en hoofstroommedia is reeds van byna alle Afrikaners gesuiwer. Die geledere van “ware Afrikaners” het reeds gekrimp tot enkele honderdduisende, moontlik nie veel meer as Yslanders nie. En tog verteenwoordig hierdie klein groepie alles wat goed en mooi en eg Afrikaans is. Ons praat of skryf nie Mengels nie. Ons is “goeie Europeërs” in die sin dat ons graag deelneem aan klassieke musiek of moderne kunsmusiek, letterkunde, argitektuur, skilderkuns en daardie kritiese gees wat Europa al eeue lank teen elke dogma laat opstaan, ook die eietydse dogma van die mengkultuur. Ons mag geheel en al gemarginaliseer wees in hierdie heropvoering van die Sowjetunie met sy ideologiese voorskrifte en politieke korrektheid, maar vanuit ons huise en studeerkamers en op die internet kan ons steeds die vlam van kritiese denke en verset lewendig hou.

Teenoor “die romantiek van die baster” wat Breyten Breytenbach of sy Kubaanse eweknie Nicolás Guillén verwoord het, staan die grootse tradisie van die Europese Afrikaner of Eurokaner in dié land wat deelagtig in die prestasies van Noord-Europa is. My vrou wys my nou die dag op die ironie van “kombuistaal”, die “kombuis” synde die kajuit op ‘n skip waar voedsel voorberei is. Omdat ons voorouers vanaf Nederland en België se riviere en kanale, maar ook die Oossee tussen Duitsland en die Skandinawiese lande afkomstig was, is Afrikaans tot vandag toe deurdrenk van skeeps- en seeterme – al was Potgieter so desperaat om van die see en van Engelse af weg te kom. Die ossewaens met hul wit seile was die “skepies” waarmee ons die binneland van Afrika binnegevaar het. Inderdaad spreek die “kombuis” van ons pioniersgees en wil om die wêreld te verken. Insgelyks staan dit in die teken van ons beskawing, want tot vandag toe is die kombuis ons trots, daardie vertrek waar die Afrikanervrou met elke Franse sjef kan wedywer as dit by verfynde disse kom.

Daarom ook leef die gees van die Oossee en die kanale in ons voort. Daar is twee woorde wat elke Sweed aanmekaar gebruik: “Presis” (presies) en “trevlig” (voortreflik). Trouens, ‘n Switser wys my ‘n rukkie terug daarop dat daar net twee volkere op aarde is wat so aanmekaar “presies” sê en dis Swede en Afrikaners. Ook die uitspraak is feitlik presies(!) dieselfde. Dis ‘n gewoonte wat ons beslis nie van die KhoiSan oorgeneem het nie. Waarskynlik het dit in Sweeds posgevat omdat almal in die Oosseegebied van 1300 tot 1600 ‘n gemeenskaplike handelstaal of lingua franca gepraat het wat baie naby aan teenswoordige Afrikaans was.

Nou weet u reeds dat Sweeds, ook om ander redes, insgelyks ‘n “kombuistaal” is… Seker dié dat die Nobelprys in Stockholm, die stad wat op veertien eilande gebou is, en met water wat ‘n derde van die stad se oppervlak beslaan, uitgeloof word.

Die keuse wat deur die huidige bestel aan ons opgedring word, is egter helder: dié tussen Eurokaner en kreool.

Leon Lemmer: Jerzy Koch oor die geskiedenis van Afrikaans

Jerzy Koch is ‘n dosent in die departement vir Nederlandse en Suid-Afrikaanse studies aan die Universiteit Adam Mickiewicz in Poznań, Poland. Hy spesialiseer in veral Nederlandse koloniale geskrifte en het hom mettertyd ook in die Suid-Afrikaanse literatuur geïnteresseer. Die volgende boek van hom is onlangs gepubliseer: A History of South African Literature: Afrikaans Literature; Part One: From the 17th to the 19th Century (Pretoria: Van Schaik Publishers, 2015, 359p, R399). Die teks behels meer as bloot ‘n literatuurgeskiedenis van aanvanklik Nederlands en mettertyd van proto-Afrikaans en daarna Afrikaans. Dit skets ook die sosiaal-kulturele Suid-Afrikaanse milieu van 1652 tot 1900. Die boek toon in aard verwantskap met JC Steyn se Ons Gaan ‘n Taal Maak (2014; Praag 14 Junie) en dek veral die tydperk voor dié wat in Steyn se teks behandel word. Oorvleueling is grootliks tot die laaste kwart van die 19de eeu beperk. Deel 2 van Koch se teks het reeds in Pools verskyn en ‘n derde boekdeel word in die vooruitsig gestel.

Dominika Ferens het die boek uit Pools in Engels vertaal. ‘n Tersaaklike vraag is: Waarom ‘n boek oor Afrikaanse literatuur in Engels pleks van Afrikaans vertaal? Waarop dít onteenseglik dui, is die verswakte posisie van Afrikaans. Die outeur “encountered a lack of interest on the part of some South African publishers, who justified their refusal to bring out the book with claims about the low interest in Afrikaans literature” (p 8). In die vorige eeu sou Naspers oorgretig gewees het om so ‘n boek in Afrikaans by een van sy hoofstroom-uitgewerye, bv Tafelberg, te publiseer. Deesdae stel Naspers nie daarin belang om werke ter bevordering van Afrikanerkultuur en Afrikaans te publiseer tensy dit lonend sal wees nie. Op die terrein van Afrikanerkultuur en boeke oor Afrikaans het Protea Boekhuis en LAPA Uitgewers die vaandeldraers geword. Maar in sulke gevalle is subsidiëring deur bv die LW Hiemstra Trust dikwels nodig. In die geval van Koch se boek is dit by Naspers/Media24 se akademiese uitgewery, Van Schaik, gepubliseer. Die subsidiëring het van die Poolse nasionale program vir die bevordering van die humaniora gekom. Die werk is deel van die Universiteit Pretoria se Talatala-reeks.

‘n Buitelandse outeur, soos Koch, kan nuwe perspektiewe op die Afrikaanse literatuur bied. Enersyds kan so iemand bv emosioneel, kultureel en ideologies meer onbetrokke as plaaslike outeurs wees en daarom objektiewer oordeel; dus soos van Hendrik Swellengrebel (1734-1803) gesê is: “He preserves a distance characteristic of a foreign traveller” (p 90). Andersyds kan daardie afstandelikheid negatief inwerk omdat dit vir ‘n buitestander moeilik kan wees om hom werklik in die omstandighede en geestelike klimaat van ‘n verafgeleë land met ‘n ingewikkelde bevolkingsamestelling in te leef, asook om ‘n betroubare aanvoeling vir die nuanses van daardie vreemde land se geskiedenis te ontwikkel. Koch se spesiale belangstelling in gekoloniseerdes bring mee dat hy neig om sake eerder uit die oogpunt van inheemse nie-wittes as wittes te benader.

In sy voorwoord sonder Koch die invloed van twee mense uit. In Bloemfontein, waar hy ‘n navorsingsgenoot is, skakel hy veral met Hennie van Coller, van wie daar myns insiens ‘n positiewe ideologiese invloed behoort uit te gaan (Praag 20 Junie). In Europa is Koch egter aangewese op Ena Jansen, wat Afrikaans in Amsterdam doseer. Hierdie oud-Matie is so links dat sy na haar verdere studie in Nederland om politieke redes nie na Suid-Afrika wou terugkeer nie. In die geledere van (blanke) Afrikaansdosente is sy seker uniek omdat sy selfs aan die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl nie bestaansreg gegun het nie. [Koch verwys na die monument wat in 1893 op Burgerdorp onthul is ter herinnering aan “De Overwinning der Hollandse Taal” (p 286). Ek het voorheen die aandag op hierdie taalmonument gevestig (Praag 14 Junie).] Jansen distansieer haar ideologies van ‘n Amsterdamse voorganger soos Elizabeth Conradie (1903-1939). Onlangs was Jansen afwysend oor die Universiteit Stellenbosch se “verontskuldigende taalbeleid” (LitNet, Portale, 26 Augustus). Om die balans te handhaaf en die koring van die kaf te skei, moet vir die Pool Koch uiters moeilik wees. In die geheel beskou, het hy eintlik nie sleg gevaar nie. Hy skryf tereg: “It is easy to fall into the trap of political correctness and to moralise with the hindsight of contemporary knowledge” (p 14).

Die proeflesing van Koch se boek laat veel te wense oor. (Let op hierdie uiterste geval: “werkhyphenzaamheeden”, p 117.) Met beter redigering sou bv onnodige herhaling, die inkonsekwente gebruik van hoof- en kleinletters (maar “Voortrekkers” word deurgaans met ‘n kleinletter geskryf) asook talle ander foute uitgeskakel kon word. Die hiërargiese indeling van die teks, soos ‘n akademiese verhandeling of proefskrif pleks van konvensionele hoofstukke, doen vir veral nie-akademiese gebruikers afbreuk aan die leesbaarheid van die boek. Tog hoop Koch dat sy teks ‘n wye spektrum lesers sal trek (p 41).

Maar ek wil eintlik skryf oor aspekte waarin Praag-lesers waarskynlik belangstel. Soos die outeur (p 9) gaan ek selektief wees. “The development of Afrikaans as a fully fledged medium of expression, rather than a medium limited to certain functions, was definitely connected with the rise of Afrikaner national-consciousness. Only when political and cultural changes intensified in the last quarter of the nineteenth century as a result of the conflict of interests between the Boer Republics and Great Britain did the Afrikaner consciousness begin to crystallise and a political and cultural identity begin to form, accelerating the production of literature in the new language” (p 34). Koch verwys hier na onder meer die werksaamhede van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA). Na die Tweede Anglo-Boere-oorlog (1899-1902) was daar ‘n soortgelyke gelyktydige opbloei van Afrikanernasionalisme en Afrikaans (p 115).

Weens verraad in eie geledere het Afrikanernasionalisme myns insiens in die 1990’s ‘n onverwagte en ernstige knou gekry. Die ANC het dadelik met ‘n doelbewuste aftakelingsproses van Afrikaans begin. [Dit is soortgelyk aan die owerheidsgedrewe verengelsing wat vanaf 1806 tydens die tweede Britse bewind aan die Kaap plaasgevind het (p 113-114), bv ‘n 1865-wet “predicated state subsidies for private schools on the introduction of English as the language of instruction” (p 287; ook p 294).] Die smoring van Afrikanernasionalisme en die ontkragting van Afrikaans is aangehelp deur die politieke korrektheid van Afrikaanssprekendes, bv aan eens Afrikaanse universiteite en in liggame soos die Afrikaanse Taalraad (ATR), die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) en die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM). Daar word uitgegaan van die standpunt dat Afrikaners swart nasionalistiese nasiebou-inisiatiewe moet steun en die dominansie van Engels moet aanvaar. Die gevolg is ‘n taboe-verklaring van Afrikanernasionalisme en selfs ‘n verbod op die geregverdigde aansprake van Afrikaners dat hulle in groot mate Afrikaans ontwikkel en uitgebou het. [“Afrikaners have worked most consistently and successfully to develop an autonomous literature” (p 197).]

As gevolg van ANC-vyandigheid en politieke korrektheid by Afrikaansinstansies het Afrikaans die afgelope kwarteeu sienderoë agteruitgeboer. Let gerus op hoe die ATR, ATKV en ATM die rol van die GRA en Afrikaners verswyg of verdoesel, vanjaar versuim het om die nagedagtenis van Jannie Marais te eer en deurgaans niks daadwerkliks doen ter behoud van Afrikaans as skool- en universitêre onderrigtaal nie. ‘n Mens kan seker sê dat hierdie instansies se handelinge deur “onspoed” (p 118) gekenmerk word. Koch skryf: “It was under Dutch rule in the Cape that the foundations of South Africa’s modern culture were laid” (p 51). Hoeveel te meer het Afrikaners nie in die daarop volgende twee eeue hiertoe bygedra nie?

Simon van der Stel (1639-1712) het in 1685 ‘n ekspedisie na Namakwaland se Koperberg gelei. Hendrik Claudius (1655-1697) het ‘n waterverfskildery van die goewerneur se kamp gemaak. Op grond hiervan “we know that long before the voortrekkers of the nineteenth century, when the Dutch set up camp they arranged their carts in a characteristic circle called laager or laer (camp) for safety, filling the gaps between the carts with thorney bushes and branches. Within this enclosure they pitched their tents” (p 74). Iets anders wat uit lank gelede (bv 1830) dateer, is hierdie gesegde: “All the people living in this country … are Africans” (p 185).

Deesdae word plek- en ander name verander, naamlik geafrikaniseer. Naamsverandering is nie ‘n nuwe verskynsel nie. Koch noem pleknaamveranderings soos die volgende, wat van 1806 af deur die Britse bewind aangebring is: Swartland/Malmesbury, Schietfontein/Carnavon, Buffelskloof/Cradock, Hooivlakte/Beaufort-West, Boschjesveld/Worcester, Boschberg/Somerset-East, Jan Disselsvlei/Clanwilliam, Doornkraal/Riversdale, Zwartberg/Prince Albert, Driefontein/Richmond, Kapokfontein/Victoria-West, Klipdrift/Napier, Brakfontein/Aberdeen, Kliprivier/Ladysmith, Agter-Cogmanskloof/Montagu, Olijvenhoutsdrif/Upington, Tijgerberg/Durbanville en Vredendorp/Harrismith (p 114).

Na etnografiese navorsing het Johannes de Grevenbroeck (1644-1726) in 1695 aan ‘n predikant in Amsterdam geskryf “that it was under European influence that perjury [meineed], disputes and theft appeared among them [Khoi-Khoi]. His description is dominated by the positive qualities of the local peoples, such as hospitality, frankness, intelligence and diligence” (p 77). Die blankes word reeds eeue lank enersyds verantwoordelik gebou vir die tekortkominge van ander etniese groepe en andersyds daarvan bewus gemaak dat hulle blind is vir die goeie hoedanighede van sulke mense.

“The more the writers [soortgelyk aan De Grevenbroeck] were influenced by John Barrow’s [1764-1848] opinions, and the more they idealised the indigenous population as ‘noble savages’ [‘n frase van Jean-Jacques Rousseau 1712-1778 (p 123)] in accordance with the spirit of the age, the sharper their criticism. If they perceived cruelty and savagery in the indigenous people, they attributed it to contacts with the barbarian white colonists” (p 97). “In Researches in South Africa [1828] [John] Philip [1775-1851] attempted to show that the Hottentots had initially been good, and that their current dissolution had been caused by the colonists” (p 121).

Deesdae word gebreke in Suid-Afrika en by lede van sy nie-wit bevolking dikwels aan blankes toegedig, veral vanweë wat genoem word die nalatenskap van kolonialisme en apartheid. Charles Boniface (1787-1853) het reeds in 1824 verwys na veral die Afrikaners as ‘n “aaneen gruwelyk gehoond en gelasterd volk” (p 169). In 1838 het die redakteurs van die tydskrif De Ware Afrikaan iets soortgelyks geskryf: “Wij vreezen hunne vijanden niet, onze zaak is een rechtvaardige zaak, want gij is de eens onschuldig belasterden volks tegen eene vurige en boos-aardige factie” (p 188).

Hendrik Wikar (1752-1779) het buite die grense tot diep in die binneland rondgedwaal en met baie inboorlingstamme kennis gemaak. “He had an amazing ability to build relations with the natives, and even became an opligtbroer or spiritual twin of Ouga, the chief of a Bushmen group (one man was obliged to help the other and could deny him nothing)” (p 91). Is dit nie dalk ‘n feit dat blankes sedert 1652 die ondankbare rol vervul van opligbroers en -susters vir hulle mede-inwoners nie? Dat dit hoofsaaklik die blankes is wat opbou en gee en dat die nie-blankes afbreek en ontvang nie? Dat geen einde hieraan in die vooruitsig is nie? Dat “deny him nothing” ‘n omskrywing van die bodemlose putsindroom is nie? Pleks van “opligtbroer” word dit deesdae “ubuntu” genoem, maar die eenrigting-goedertierenheid vloei van wit na swart eerder as andersom. Daar is geen werklike begrip vir wat blankes (kultureel wesenlik Europeërs) opgeoffer het en steeds opoffer nie. Soos Thomas Burgers (1834-1881), president van die Zuid-Afrikaansche Republiek (1872-1877), dit in 1872 gestel het: “Dat hier echter nog veel ontbreekt wat voor een beschaafde maatschappij onmisbaar is, voelde de Europeanen maar al te zeer” (p 193).

In Februarie 1837 het Piet Retief (1780-1838) in sy manifes, waarin hy die redes verstrek vir die Voortrekkers se trek die binneland in, onder meer geskryf (ek haal die Engelse vertaling aan): “We have no hope that this country will be delivered from the evil that threatens it with the riotous and subversive behaviour of vagrants who have been allowed to roam in every corner of the country; neither do we see any prospects for peace or prosperity for our children in a country plagued by internal discord” (p 134). ‘n Jaar later, in Februarie 1838, is Retief en 60 van sy manskappe deur Dingaan se impi’s vermoor (p 340). Deesdae hoor ons eerder van ‘n ander manifes, die ANC se Vryheidsmanifes (1955), en van swartes wat destyds deur die blanke bewind se veiligheidsmagte “vermoor” is. Maar lewer Retief nie profeties uitspraak oor die huidige situasie van blankes in die nuwe Suid-Afrika nie? Retief was onbewus van moerse wigte en teenwigte wat sy heil en dié van sy mense sou verseker. Ek is ook onbewus van huidige doeltreffende of beskermende wigte en teenwigte en sal soos die Voortrekker Susanna Smit (1799-1863) kon skryf: “Ontevredenheid over den moedswil onzer vijanden bring matheid op mijn ziel” (p 163). Smit “is said to have announced that if the British were to occupy Natal, the women would rather walk back barefoot over the Dragon Mountains than stay in Pietermaritzburg under their yoke” (p 162-163).

In die tweede helfte van die 19de eeu het Afrikaans tot wasdom gekom; nie net as spreektaal nie, maar toenemend ook as skryftaal. Koch onderskei vier bewegings: dié van die Oosgrens, Maleier-Afrikaans, Genadendal-Afrikaans en dié van Afrikaners. Laasgenoemde bestaan uit die Bybelvertalingsbeweging (1872-1878), die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA, 1875-1878) en die Afrikanerbond (1880-1898). Dit is Oosgrens-Afrikaans wat deur die Groot Trek tot in Natal, die Vrystaat en Transvaal versprei is (p 206). “The issue of language as the traditional vehicle of national identity automatically came up in this context” (p 201). Koch onderbeklemtoon die rol van die GRA, waarvan ‘n kragtige invloed lank na 1878 uitgegaan het. Byvoorbeeld, die tydskrif Ons Klyntji (1896-1906) “was initiated by former GRA members after the Society [GRA] ceased to exist” (p 307). Die rede vir die GRA-onderbeklemtoning is moontlik die volgende: “The twentieth-century emancipators of Afrikaans were more willing to see themselves as heirs of the religiously, ideologically and racially exclusive GRA than of other nineteenth-century movements” (p 205). “The GRA activists presented Afrikaans as a white people’s language” (p 207). Dit is myns insiens die kernrede waarom die ATR, ATKV en selfs die ATM verkies om nie prominensie aan die GRA te gee en geen GRA-lofliedere sing nie. In die geheel beskou: “The [Afrikaans] language movements … were … first and foremost, a reaction to British policy” (p 202). Deesdae is die tyd sekerlik reeds oorryp vir ‘n sterk Afrikanerreaksie teen die ANC-regering se verengelsingsbeleid.

Waar Koch die klem laat val, blyk uit die getal bladsye wat hy in sy boek aan die genoemde Afrikaansbewegings afstaan: Oosgrens-Afrikaans 10 bladsye, Maleier-Afrikaans 29 bladsye, Genadendal-Afrikaans 31 bladsye, Afrikaner-Afrikaans 16 bladsye (Bybelvertaling 7 bladsye, GRA 5 bladsye, Afrikanerbond 4 bladsye). Daar kan geredeneer word dat inligting oor Oosgrens- en Afrikaner-Afrikaans geredelik beskikbaar is en dat Koch daarom nie daaroor hoef uit te wei nie. Maar die pad van Maleier-Afrikaans is ook reeds snuif getrap. By Koch kan hier sprake van sterker assosiasie met nie-wittes en distansiëring van veral nasionalistiese Afrikaners wees. (Maar kyk die voorlaaste paragraaf hier onder, die bladsy197-aanhaling.) Dit is juis Afrikanernasionalisme wat as stukrag vir die vinnige ontwikkeling van Afrikaans gedien het.

Oor die GRA-tydskrif, Di Afrikaanse Patriot (1876-1904), skryf Koch: “It had had a limited sphere of influence throughout its existence” (p 282). De Volkstem spreek hom egter direk teë: “Zy [Di Afrikaanse Patriot] een van de krachtigste faktoren is geweest om het volk van Zuid-Afrika een besef te doen krygen van zyne politieke rechten en verantwoordelikheden” (p 286).

Nie-Afrikaners, by name nie-wittes, kla steen en been dat hulle bydrae tot Afrikaans nie genoegsaam erken word nie. In werklikheid het nie-wittes op geen stadium aktief aan die taalstryd deelgeneemn nie; ook nie tans nie. Luister maar na wat mense soos Henry Jeffreys, Michael le Cordeur en Danny Titus oor Afrikaans sê: dat dit goed met Afrikaans gaan, dat sy toekoms rooskleurig is, ens. Daarom is daar wat hulle betref geen taalstryd om te stry nie. Daarom het geen bruin haan gekraai toe die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) verengels is nie. Die subteks is: Die ANC sal nie Afrikaans laat skade ly nie. Daar is in bruin geledere ook geen woord van ontsteltenis oor die gehalte van Afrikaans nie. Die gebruik en vertroeteling van ‘n mengeltaal soos Kaaps word openlik gepropageer. Tussen Afrikaners en bruin mense is daar ‘n groot verskil in gesindheid/lojaliteit jeens en gebruik van Afrikaans. Vir bruines het Afrikaans bloot gebruikswaarde, wat by die ontwikkeldes Afrikaans maklik vir Engels verruilbaar maak. Vir Afrikaners is Afrikaans nie verkwanselbaar nie, want dit is dié onontbeerlike middel waarin hulle uitdrukking aan hulle diepste wese, hulle identiteit, gee.

SJ du Toit (1847-1911), GRA-stigterslid en -leier en vader van JD du Toit (1877-1953), die digter Totius, het geskryf: “De taal van een volk vertoont het karakter des volks. Men kan geen nationaliteit vormen zonder een eigen taal. Ontneemt een volk zyne taal en gy ontneemt dat volk het voertuig zyner gedachten; gy ontneemt dat volk de wysheid zyner voorvaderen, nagelaten in al die zinspreuken, spreekwoorden, uitdrukkingen, enz” (p 277). Vier GRA-lede, waaronder CP Hoogenhout (1843-1922), het saamgewerk aan “Die Afrikaanse volkslied” (p 281, 312): “Een ieder nasie het syn land.” Hoogenhout het ook “Ons toekomstige volkslied: [Waar Tafelberg begin tot ver in die Transvaal]” (1876) geskryf (p 312). SJ du Toit is die outeur van “Die Transvaalse Vryheidslied: [Die Vierkleur van ons dierbaar land]” (1881) (p 313, 319). In 1869 het Jan Lion Cachet (1838-1912) ‘n gedig, “Die Afrikaanse Taal: [Ek is ‘n arme Boerenôi]” geskryf, hoewel dit eers in 1896 gepubliseer is (p 313).

Hier wil ek ‘n gedagte in die midde lê. Sou dit nie wonderlik ter bevordering van die Afrikanersaak wees as iemand soos Steve Hofmeyr ‘n laserskyf vir regte Afrikaners publiseer met stof soos die items genoem in die vorige paragraaf nie? Daar is ook die “Volkslied van de Oranje Vrijstaat: Heft Burgers, ‘t lied der vrijheid aan” en die Transvaalse/Zuid-Afrikaansche Republiek-volkslied: “Kent gij dat volk vol heldenmoed.” In hierdie konteks verskaf Anton Hartman belangrike inligting in Benedictus Kok (redakteur) se boek, Afrikaans: Ons pêrel van groot waarde (Johannesburg: FAK, 1974, p 262-277), bv “De Vierkleur: Op! op! met de Vier-kleur de vlag van ons land!” getoonset deur JS de Villiers (p 267, 269). De Villiers het ook bogenoemde “Die Afrikaanse volkslied” getoonset (p 267-269). Hartman het vanselfsprekend nie CJ Langenhoven se “Die Stem van Suid-Afrika” vergeet nie (p 271). “Sarie Marais” word ook nooit meer gehoor nie, terwyl dit voorheen dikwels voor die aanvang van rugbywedstryde gesing is.

Terug na Koch se boek. Anne-Marie Beukes, die voorsitster van die ATR, het die Bo-Kaap onlangs as die “wieg” van Afrikaans beskryf (Praag 24 Augustus). Hoe ver sy die bal misslaan, blyk uit die volgende: “It was only in the mid-nineteenth century that coloured Muslims began to settle in what came to be called Upper Cape Town (Bo-Kaap), which today is perceived as the traditional Malay Quarter (Slamse buurt). Located on the picturesque slopes of Signal Hill, Upper Cape Town is still a district of small houses built in the eighteenth and nineteenth century for white artisans” (p 214). Die Kaapse Maleiers is tot op hede in groot mate Afrikaanssprekend omdat die Nederlandse owerheid gepoog het om Moslem-slawe apart te hou sodat hulle nie christene tot hulle geloof bekeer nie (p 225). Sedert 1642 was daar in Nederland wetgewing wat die propagering van enige ander religie as calvinisme verbied het (p 221).

Die Moslem-slawe is verplig om Nederlands te praat (p 222) en hulle kinders het daarin skoolonderrig ontvang (p 220). By geleentheid is dit “Hoelandsieke taal” genoem (p 233). “Muslims used Afrikaans as an instrument of religious instruction and for propagating Islam, unlike the Afrikaners they were not concerned with emancipating the language itself … they did not attempt to raise it to the level of official language or make it an element of group consciousness. For their purposes, the religious difference sufficed as a source of identity” (p 235-236). Dit is ‘n geval van “treating linguistic identity as secondary to religious identity” (p 237). “Meanwhile, for Afrikaner activists the cultural promotion of Africanised [verafrikaanste] Dutch meant the possibility of creating and solidifying their own national identity as separate from a Dutch or British identity. Their emancipatory movement, which had initially been religious, was soon clearly dominated by cultural – and then political – goals” (p 236).

Koch verwys na William Maskew (1861-1903) se versamelde tekste, ‘n Jolly Hotnot en ander snaakse Versies (1890). In sy boek Jakob Platjie (1918) skryf GR von Wielligh (1859-1932): “Daar steek fyn humor in ‘n Hot[t]entot” (p 323). Die frase “Jolly Hotnot” is deur Jakes Gerwel in sy doktorale proefskrif gebruik as ‘n voorbeeld van hoe stereotiep bruines in die Afrikaanse literatuur uitgebeeld word. Gerwel se teks is onder die titel Literatuur en apartheid (1984) in Genadendal gedruk (p 255). In die besoekersboek van Genadendal kan gesien word dat Gerwel in hierdie hoogs Afrikaanse omgewing sy inskrywing in Engels gedoen het. Gerwel is ook bekend daarvoor dat hy sy intreerede as hoogleraar in Afrikaans aan die UWK uittartingsonthalwe in Engels gelewer het. As rektor het Gerwel die oorwegend Afrikaanse UWK in ‘n eentalig Engelse inrigting getransformeer. Hierdie sake kan gerus in gedagte gehou word wanneer bv sy etniese genote Gerwel as ‘n toonbeeld van Afrikaanslojaliteit probeer voorhou.

Oor Herman Marx (1827-1917) se boek Benigna van Groenekloof of Mamre (1873), wat in Genadendal gepubliseer is, het Koch in besonderhede geskryf. Daarin is baie van die oorbekende uitlatings, bv “the ill-treatment of coloureds by white farmers” (p 267). Maar dit word darem soos volg gekwalifiseer: “Maar hulle is nie allemaal so” (267). Dalk is die titel van Jean Goosen se boek, Ons is nie almal so nie (1990), hieraan ontleen.

Aan die einde van sy boek verskaf Koch ‘n kronologie van gebeure. By 1620 staan daar: “Two English captains, Andrew Shilling and Humphrey Fitzherbert, claim Table Bay in the name of King James I of England and fly the British flag on Signal Hill (Vlaeberg/Seinheuwel); because the captains did not act on royal authority, this gesture had no political consequences” (p 331). Reeds in 1594-1601 “the English sailor James Lancaster establishes trade relations with Khoi-Khoi” (p 331). In 1614 “the British East India Company orders its ships to sail into Table Bay every year” (p 331). Hiervolgens lyk dit asof die Kaap en by implikasie seker ook Suid-Afrika lank voor 1652 ‘n haarbreedte van Britse besetting was. Dat die Britte mettertyd Suid-Afrika sou probeer verengels, is seker nie moeilik voorspelbaar nie. Wat my verstand te bowe gaan, is dat na bykans 350 jaar van blanke bewind daar in 1990/1994 feitlik sonder slag of stoot aan swart mag oorgegee is en daarby sonder ‘n mandaat van die blanke kiesers en dat daar toe dadelik met hernude ywer met ‘n verengelsingsproses begin is.

Maar ek wil die aandag op ander historiese gebeurtenisse vestig, na aanleiding van Don Jordan en Michael Walsh se boek, White Cargo: The forgotten history of Britain’s white slaves in America (Edinburgh: Mainstream Publishing Company, 2007, 322p; Amazon Kindle $18,67). Aan die begin van die 17de eeu was daar sterk aandrang, veral in Londen, dat van ongewensde mense, soos misdadigers en leeglêers, ontslae geraak moet word deur hulle na die kolonies of elders te stuur. Thomas Aldworth het in 1609 aan Thomas Smythe (1558-1625), die eerste hoof van die East India Company (1600-1874), voorgestel dat Britse prisoniers aan die Kaap ‘n heenkome kon vind. “An earlier European visitor had carved a huge cross on the steep mountain overlooking the [Table] bay. The vegetation grew lushly on the narrow peninsula and the natives seemed friendly … Smythe decided to send just ten convicts to see how they fared” (Kindle 940).

James Crosse en nege ander prisoniers het in die Kaap geland “with what Smythe’s men deemed sufficient for their survival: ‘half a peck of turnip seeds’, a few other seeds, ‘and a spade to dig the ground'” (945). Hulle het geen wapens gehad om hulle teen die Khoi en San te verdedig nie en het vir veiligheid na Robbeneiland gevlug. “Here, the ten Englishmen eked out a miserable existence, probably living on shellfish or the seals that basked on the shore. Eventually, a visiting ship took pity on them and took them off. Three of the convicts got back to England” (951).

“Smythe tried once more. He ordered another group of convicts to be sent to the Cape aboard one of his India-bound ships. When it reached Table Bay and anchored, the convicts begged the captain to hang them rather than leave them in Africa. He couldn’t oblige. Following orders, they too were dumped on the shore. However, Lady Luck was with this group. Another passing ship took them off within a couple of days. Nearly two centuries would pass before England would again send convicts to the Cape,” [1849] (955).

Dit lyk asof Jordan en Walsh se boek op deeglike navorsing berus. Ek vind dit eienaardig dat ek hierdie inligting nog nie voorheen in ander bronne raakgelees het nie. Dit is nog ‘n voorbeeld van hoe naby die Kaap en Suid-Afrika lank voor 1652 aan Britse beïnvloeding of beheer was.

Terug na Koch se boek. Toe ek oor die Afrikaanse Taalmonument geskryf het (Praag 31.08.2014), was daar inligtingspanele in die besoekersentrum by die monument waarin die geskiedenis van Afrikaans skeef voorgestel is. Hierdie panele is deur mense van die Universiteit van Wes-Kaapland en Genadendal opgestel. Die rol van bruin mense en sendingstasies is oorbeklemtoon. Die aanvang van Afrikaans word van die voorkamer na die kombuis verskuif. Koch sluit by hierdie tradisie aan met sy uitgebreide behandeling van Genadendal. Sy Genadendal-navorsing kan as die vernaamste vernuwende element in sy boek beskou word. Maar dan skryf Koch gelukkig ook: “The classification we choose throw light on hitherto marginalised movements without necessarily depreciating the value of those which were associated with the development of the Afrikaner national ideology … What this study proposes is … not that we replace the centre with the peripheries but that we include hitherto marginalised phenomena” (p 197).

Die nomadiese/swerwende San/Boesmans het ‘n eie siening van die hiernamaals gehad wat (noodwendig) deur die hiermaals beïnvloed is. “Na de gedachte van Onze Arme boschjesmans loop de menchen die sterven verre weg, zij sterven niet, maar verhuise van de eene plaats naar den anderen, Het veld dat Groot en wyd is (zeggen zy) is nog vol boschjesmans zy kunnen niet doodgaan, maar reise zo ver weg dat niemand hun daar na weer ziet” (p 151). Vir die sendelinge was dit nie altyd maklik om die inheemse bevolking tot die christelike godsdiens te bekeer nie. “The efforts of the Danish missionary Johan Georg Böring who came to the Cape to proselytise were a complete failure: allegedly the Hottentots laughed in his face when he began to talk about God” (p 243).

Leon Lemmer: Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument by ‘n nuwe laagtepunt

Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) in die Paarl het ‘n nuwe laagtepunt bereik. Ter viering van die Taalmonument se 40ste bestaansjaar gaan ‘n prestigetoekenning die eerste keer op 10 Oktober gedoen word. Sedert bv 1875, die stigtingsjaar van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA), via 1975, die jaar waarin die Taalmonument ingewy is, en in die daaropvolgende vier dekades het ‘n groot getal mense Afrikaans voortreflik gedien. Watter mens sou die ATM uit hierdie groot geledere uitsoek deur sy/haar naam aan die ATM-prestigetoekenning te koppel?

Ons moet teen wil en dank in die nuwe Suid-Afrika lewe. In die huidige bestel word die verering van blankes gewoonlik as ongewens beskou, selfs al sou dit met Afrikaans te make hê. Daar sal eerder na ‘n nie-wit randfiguur gesoek word. Maar dan sou ‘n mens ‘n onmiskenbare en grondige koppeling met Afrikaans vereis. Selfs dit is ons in hierdie geval nie beskore nie.

Die ATM het ooreenkomstig sy mate van insig in en diensbaarheid aan Afrikaans (en die ANC – nie noodwendig in daardie volgorde nie) sy prestigetoekenning na Neville Alexander (1936-2012) genoem. Hy word deur die ATM feitelik korrek soos volg beskryf: “‘n Politieke aktivis en struggle-held asook bekroonde linguis, opvoedkundige en akademikus, wat hom sterk beywer het vir veeltaligheid en moedertaalonderrig in Suid-Afrika” (Die Burger, 15 deser, p 4). In hierdie beskrywing is daar nie ‘n enkele woord oor Afrikaans nie; ook niks wat uitsluitlik op Afrikaans betrekking het nie. Deur ‘n randfiguur in die Afrikaanskonteks uit te soek, is Afrikaans tot ‘n randverskynsel afgegradeer.

Let daarop dat Alexander se politieke profiel eerste genoem word, wat myns insiens daarop dui dat politiek deurslaggewend by hierdie benamingsbesluit was. Alexander was saam met Nelson Mandela ‘n prisonier op Robbeneiland. Hierdie soort prestige word nou na die ATM se prestigetoekenning oorgedra. Alexander was eerder Engels- as Afrikaanssprekend. Wanneer hy gepubliseer of toesprake gelewer het, het hy dit by voorkeur in Engels gedoen; selfs wanneer die onderwerp Afrikaans was. Hy het hom inderdaad vir veeltaligheid en moedertaalonderrig beywer, maar in albei gevalle was dit nie op Afrikaans toegespits nie. Afrikaans is bloot een van die tale wat by veeltaligheid en moedertaalonderrig betrokke kan wees.

Let op die ATM se administratiewe ondoeltreffendheid. Die “oproep” om nominasies word op 15 deser gepubliseer met as sluitingsdatum 18 deser. Dit is moontlik dat ‘n polities aanvaarbare kandidaat reeds vooraf geïdentifiseer is en dat publieke deelname blote skyn is. Dié toekenning sal deur die voorsitter van die ATM-raad, Mashudu Mashigo, aan die wenner oorhandig word. Die vraag is of dit in Afrikaans of Engels gedoen gaan word. ‘n Verdere vraag is of die verrigtinge van hierdie raad deesdae in Afrikaans of Engels geskied. Ek het voorheen oor die samestelling van die ATM-raad geskryf, asook oor die toestand waarin die ATM, “‘n agentskap van die Departement van Kuns en Kultuur”, verval het (Praag 8 Maart).

“Ek sê vir julle: As hulle [in hierdie geval die Afrikaners] stilbly, sal die klippe uitroep” (Lukas 19:40); en nie net die klippe nie; ook die groot rotse op Paarlberg: “Ons vir jou, Afrikaans!”

Manfred Delport: Is die politiek korrektes steeds sjimpansees?

Soos met die meeste nuusgebeure in Suid-Afrika, het die ontdekking van Homo Naledi by die sogenaamde Wieg van die Mensdom vir groot vermaak en komedie gesorg. Ek het my veral verkneukel aan drie reaksies op dié vonds.

Die eerste was vanaf Zwelinzima Vavi, die voormalige hoof van Cosatu. Vavi was verskriklik beswaard omdat hy kwansuis nie van ‘n sjimpansee afstam nie. Vavi lees duidelik nie baie nie. Had hy wel, sou hy besef het dat die wetenskaplikes nooit beweer het dat mense van sjimpansees afstam nie. Hulle beweer wel dat mense, gorillas en sjimpansees iewers ‘n gemeenskaplike voorouer gehad het, maar dat ons en sjimpansees se paaie iewers geskei het.

Die tweede bron van vermaak was Mathole Motshekga, ‘n voormalige premier van die Gautengprovinsie, deesdae ‘n ANC-LP en ook ‘n deeltydse toordokter. Nes Vavi het Motshekga Homo Naledi as ‘n persoonlike belediging ervaar, en ook te velde getrek teen wetenskaplikes wat volgens hom beweer dat dit spesifiek Afrikane is wat van bobbejane afstam. Hy beweer dat hy toegang het tot 36 000 jaar oue Afrikaliteratuur wat die wetenskaplikes verkeerd bewys. (Vreemde aanspraak, daardie een. Kon Afrikane selfs 360 jaar gelede lees en skryf, laat staan 36 000 jaar gelede?)

Die grootste bron van vermaak was egter die reaksies op bogenoemde kritiek van die wetenskaplikes self, en meer spesifiek hulle politieke korrektheid oor die aangeleentheid. Gelukkig vir die wetenskaplikes is Vavi en Motshekga onbelese en vra hulle nie die regte vrae nie, want die regte vrae kon ‘n lelike geneuk en selfs meer ongemak vir die wetenskaplikes veroorsaak het. Die wetenskaplikes het gepaai en ‘n politiek korrekte antwoord gegee: “Nie net Afrikane nie, maar alle mense stam van ‘n aapmens-voorouer af.” Dit is egter nie die volle verhaal nie.

Kom ons raak nie betrokke in ‘n debat oor die meriete van die evolusieteorie teenoor godsdiens nie, en ons neem vir die doeleindes hiervan aan dat die wetenskaplikes se teorie oor die evolusie van die mensdom ‘n geldige model van die werklike verloop van sake is.

Die huidige teorie van menslike evolusie lui min of meer soos volg: Mense en ander groot ape soos gorillas en sjimpansees stam van ‘n gemeenskaplike voorouer af. Mense se voorouers kom van Oos-Afrika af en het eens in bome gebly. Die klimaat van Oos-Afrika het egter ‘n paar miljoen jaar gelede begin verander. Bome het verdwyn en is vervang deur grasvelde. Die verdwyning van bome het die ape in Oos-Afrika uit die bome laat klim en op die grasvlaktes laat woon. Dus: Klimaat het ‘n invloed op evolusie, ook menslike evolusie, uitgeoefen.

Vir ‘n wese wat op ‘n grasvlakte wil oorleef, is dit voordelig om regop te loop, om prooi en roofdiere te kan raaksien, en om gereedskap te gebruik om mee te jag. Dit het noodwendig vereis dat die brein van die aapmense moes groei. Diere gebruik nie dikwels gereedskap nie, alhoewel dit soms gebeur. Daar was, volgens die wetenskaplikes, verskeie tussenstappe tussen die voorouer en Homo Sapiens, elkeen met toenemende breingroottes, tot waar ons vandag min of meer by 1300 kubieke sentimeter trek. Homo Naledi was glo een van hierdie stappe, maar volgens wetenskaplikes soos dié, was Homo Naledi kwalik meer as ‘n aap, met ‘n breingrootte van sowat 400 kubieke sentimeter. Die mens het ook glo 100 000 jaar gelede uit Afrika migreer en na die res van die aarde versprei.

Tot hiertoe ons voorlesing uit die teorie van menslike evolusie.

Kom ons dink egter bietjie mooi oor bostaande teorie, met ons politiek korrekte hoed op. Die religie van politieke korrektheid en nie-rassigheid lui dat alle mense, swart en wit, presies dieselfde is, buiten vir velkleur. Enige fanatikus in die Kerk van Anti-Rassisme sal veral begin skuim om die mond van verontwaardiging as iemand selfs suggereer dat intelligensie tussen rasse kan verskil.

Daar blyk egter wydverspreide konsensus onder wetenskaplikes te wees dat ‘n groot brein ‘n kenmerkende eienskap, en selfs dié kenmerkende eienskap, is wat ‘n mens van ‘n aapmens onderskei. Geen wetenskaplike betwis immers dat Homo Sapiens meer intelligent is as wat Homo Naledi of Homo Erectus (1000 kubieke cm) was nie. Hier sit die politiek korrektes se eerste probleem: Dit is ‘n bewese anatomiese feit dat Afrikane se breingrootte steeds vandag kleiner is as blankes s’n, wat op sy beurt kleiner is as Oos-Asiate s’n. Waar laat hierdie ongerieflike feit die politiek korrektes, as daar dan wel ‘n kontinuum bestaan vanaf aapmense na Homo Sapiens, en as ‘n groot brein wel ‘n indikator is van, wel, menslikheid?

Die tweede ongerieflike vraag vir die politiek korrektes is die skynbaar wonderbaarlike staking van menslike evolusie sowat 100 000 jaar gelede. Homo Naledi of Homo Erectus of Homo Australopithecus het iewers ontwikkel in Homo Sapiens, maar as jy waarlik wil glo dat mense in 2015 almal presies dieselfde is, moet jy noodwendig glo dat menslike evolusie iewers opgehou het, en meer spesfiek dat die evolusie van menslike intelligensie gestaak het. Was dit toe mense die Rooi See oorgesteek het, miskien?

‘n Derde vraag is waarom, as ‘n verandering in klimaat of omgewing in Afrika so ‘n radikale uitwerking op aapmense gehad het – dit het hulle uit bome laat klim, begin regop loop, gereedskap gebruik en hul intelligensie sodoende laat verhoog – dieselfde proses nie voortgesit is ná die mens uit Afrika na bewering vertrek het na kouer klimate nie. Minder bome is een ding. Ysige koue, nege maande van die jaar, in die noordelike dele van Europa en Asië is iets heeltemal anders. As ‘n relatief klein verandering in klimaat in Oos-Afrika ‘n radikale uitwerking op aapmense se intelligensie kon hê, hoeveel groter moes die ysige koue van die noordelike halfrond nie op menslike intelligensie hê nie? Kyk gerus na die foto’s van prof Berger se navorsingspan en let op die rassesamestelling van daardie span, terloops. Almal ysmense. Wonder waarom?

Vavi en Motshekga is weliswaar nie heeltemal reg as hulle beweer dat die wetenskaplikes sê mense kom van sjimpansees af nie, maar wat die wetenskaplikes se navorsing eintlik sê, en sou dit waar wees, is net sulke slegte nuus vir menere Vavi en Motshekga. Tog jammer die wetenskaplikes is te politiek korrek en doodbang om reguit en eerlik te wees oor die ware implikasies van hulle werk.