mulat – praag.co.za

Dan Roodt: Eurokaner en kreool

PRAAG was vyftien tot twintig jaar gelede ‘n stem roepende in die woestyn sover dit die taalkwessie aanbetref. Deesdae word daar meer oor die lot van Afrikaans, veral aan universiteite, geskryf, maar het ons werklik vordering gemaak? Eerder as wat dit verflou het, het die argument vir volslae verengelsing toegeneem. Soos ek onlangs aangedui het, is daar selfs Afrikaners soos Gita du Toit wat dit deesdae bepleit dat Afrikaans heeltemal uit die akademie en uit die opvoedingstelsel geweer word.

Benewens hierdie anglofiele of anglosentriste, is daar ‘n tweede groep wat Afrikaans nie noodwendig wil verbied of uitsluit nie, maar die taal van binne af wil rysmier deur dit as ‘n “kreool” voor te stel. Die skrywers Antjie Krog en André P. Brink het al by verskeie geleenthede bepleit dat Afrikaans en Engels “gemeng” moet word sodat ‘n nuwe mengeltaal of kreool daaruit kan ontstaan. Deel van die marxistiese “revisionisme” wat in Suid-Afrika aan die gang is, behels dat nie net die geskiedenis nie, maar ook ons taalgeskiedenis en ons identiteit hersien moet word. In sommige kringe, veral onder akademici en die omroepers van RSG, het die woord “Afrikaner” ‘n vloekwoord geword. In 1994 is die Afrikaner afgeskaf, is min of meer hul redenasie.

Meer grondliggend egter, gaan dit om ‘n kultuurkonflik in die land tussen Afrika en Europa wat reeds eeue lank duur. Vandaar dus die term “Eurokaner” wat ek gebruik om ‘n bepaalde tipe Afrikaner te definieer wie se taal (Standaardafrikaans), kultuur, identiteit en selfs sy fisieke voortbestaan vandag onder beleg verkeer. Iewers het ek die huidige bestel die “Derde Britse Besetting” genoem; inderdaad word ons beset en word Engels en politieke korrektheid op alle gebiede op ons afgedwing.

Benewens die kultuurkonflik tussen Afrika en Europa in ons land, spreek ‘n ander kultuurbotsing sterk uit ons geskiedenis: dié tussen Nederland en Engeland, wat later die botsing tussen Boer en Brit tydens die negentiende en twintigste eeue geword het. Die sogenaamde “anti-apartheidstryd” het nie primêr om beleid of selfs rassepolitiek gegaan nie, maar om die Afrikaner vir altyd van alle seggenskap of beskikking oor sy eie lot te beroof. Ook binne Afrikanergeledere self het die jingo, of die Engelsgesinde, die oorhand oor ons verkry en word die Europeesgesinde Afrikaner, of Eurokaner, vandag gejag, uitgesluit, gesensureer en verguis.

Immers is die Kasteel in die Kaap nie oorspronklik gebou om ons teen die Hottentotte of ander inboorlinge te beskerm nie, maar teen die Engelse. Hendrik Potgieter wou so ver moontlik die binneland intrek omdat hy van die see af wou wegkom, want so het hy gesê, “waar die see is, is altyd Engelse”. Helaas het ons nie daarin geslaag om van Engelse weg te kom nie. Vandag, in dié provinsie, word al die Afrikaanse skole beheer deur ‘n Engelse dame, mev. Barbary Creecy en haar marionet, ene Panyaza Lesufi. Mev. Creecy is ‘n produk van die Johannesburgse privaatskool Roedean, asook die Universiteit van die Witwatersrand, waar Boerehaat by tye tot ‘n kultus verhef is.

In die naam van “demokrasie” word ons – dis die toppunt van ironie – alle seggenskap oor ons eie sake, ons onderwys, kultuur, selfs ons taal, biblioteke, kunsversamelings, simbole en monumente, ontsê. Indien ons deur ‘n outokratiese Britse monarg geregeer sou gewees het, sou ons waarskynlik beter daaraan toe gewees het.

As ons kyk na die argumente wat vandag teen Afrikaans – ook toenemend binne die taal self – gevoer word, dan is dit helder dat sowel Standaardafrikaans as die Afrikaner moet verdwyn. Daarmee sal alle Europese invloed wat vanaf 1652 en die koms van Nederlanders, Duitsers en Franse na ons land geduur het, insgelyks wegraak. Dis miskien iets wat die meeste van ons mense nie verstaan nie: Boerehaat beteken op sy minste ook ‘n renons en ‘n wrewel in Europa, veral Noordwes-Europa en daardie lande van waar ons voorouers afkomstig is. Die vergoddeliking van Engels en van die swartman – en veral die “swart Engelsman” soos Nelson Mandela na hom in sy outobiografie verwys – onderlê ‘n afkeer van beide Afrikanerskap en Europeërwees:

The principal of Healdtown was Dr. Arthur Wellington, a stout and stuffy Englishman who boasted of his connection to the Duke of Wellington. At the outset of assemblies, Dr. Wellington would walk onstage and say, in his deep bass voice, “I am the descendant of the great Duke of Wellington, aristocrat, statesman, and general, who crushed the Frenchman Napoleon at Waterloo and thereby saved civilization for Europe — and for you, the natives.” At this, we would all enthusiastically applaud, each of us profoundly grateful that a descendant of the great Duke of Wellington would take the trouble to educate natives such as ourselves. The educated Englishman was our model; what we aspired to be were “black Englishmen,” as we were sometimes derisively called. We were taught — and believed — that the best ideas were English ideas, the best government was English government, and the best men were Englishmen. (Mandela, Long walk to freedom, hoofstuk 6.)

Die “dr. Wellington” waarna Mandela hier verwys, was skoolhoof van ‘n sendingskool in die Oos-Kaap; in sulke skole is die swart elite gebreinspoel om sowel Boerehaat as Eurofobie te omhels. Vandaar dus die toestand van byna universele chauvinisme en anti-Westerse, anti-Afrikaanse fanatisme wat in Suid-Afrika heers. So ‘n houding is oor baie jare en op verskillende maniere – deur die sendingskole, die pers en ander massamedia – by die bevolking ingeprent.

‘n Student van Tukkies het ‘n klompie jare gelede vir my sy ervaring verwoord deur te sê: “Jy mag nie té Afrikaans wees nie.” Net so mag ‘n mens in Suid-Afrika nie té Europees wees nie. Jy mag nie te veel van Franse boeke of Vlaamse skilders of Duitse filosowe of Skandinawiese ontwerp hou nie, dan bring dit jou in botsing met die stelsel. En tog is dít wat Afrikaners, veral intellektuele Afrikaners, tot onlangs toe hartstogtelik begeer het: om Europeërs te wees. Veral “goeie Europeërs” in die sin waarin Nietzsche en soveel ander dit gebruik het, om ‘n opgevoede, kosmopolitiese, veeltalige Westerling te wees.

Die negentiende eeu was oor die algemeen ‘n verskriklike tydvak in Suid-Afrika. Nie net is daar massamoorde op die Voortrekkers gepleeg nie, maar daar was ook die verskroeide-aardebeleid en die konsentrasiekampe waarin vele van ons voorouers, veral kinders, gesterf het. Omdat Engeland, asook Engelse sendelinge wat altyd met ywer hul Boerehaat onder swartes sou versprei, sinoniem was met hierdie verskrikkinge en gruweldade, selfs misdade teen die mensdom, wat ons beleef het, spreek dit vanself dat ons op verskeie maniere die Vasteland van Europa geïdealiseer het. Min mense het waarskynlik al die aandag daarop gevestig – ten minste weet ek nie van so iemand nie – maar die opkoms van Afrikaans en Afrikanerskap vanaf die laat negentiende eeu het saamgeval met ‘n verkenning van Europese idees, boeke, musiek, vorme, musiek, style en selfs modes. Dit is een van die ironieë en paradokse van Afrikanerskap en die Afrikaanse beweging, dat ons op dieselfde tydstip toe ons kliphard aan ‘n nuwe taal, nuwe identiteit en nuwe volkskap “gewortel in Afrika” gewerk het, ons ons terselfdertyd en toenemend met die Europese Vasteland en veral met ons stamlande vereenselwig het. Dit geld vir Van Wyk Louw en die Dertigers, maar ook die vroeë Sestigers wat juis Parys – en nie Londen nie – as hul intellektuele en artistieke hoofstad aanvaar het.

Iewers tydens die sewentigerjare het daar egter ‘n kentering gekom en sedertdien word Engelse idees, veral ook die ideologie van liberale Amerika, as toonaangewend in Suid-Afrika ervaar. Hoe meer Engels, hoe beter. Dit geld ook die hoeveelheid Engelse woorde wat jy besig as jy Afrikaans praat.

Sowel André P. Brink as Breyten Breytenbach het die grootse kulturele en intellektuele beweging wat Afrikaners tydens die hele twintigste eeu gekenmerk het, verraai. Eers die skrywers, toe die politici. Die De Klerks, Wimpie en FW, was bloot die laastes van ‘n hele trop wat Engels en halfgebakte Engelse linkse idees – noem dit maar die Britse marxisme – geesdriftig aangegryp het.

Nou die dag verneem ek van ‘n seminaar wat vandeesweek by Wits gehou sou word oor die mite van rasvermenging in Mexiko. Dit is ‘n hele interessante onderwerp en tot my spyt kon ek dit nie bywoon nie. Die Spaanse woord vir rasvermenging is mestizaje en dié term maak deel uit van die identiteit van Latyns-Amerika, dermate dat vele akademici dit vandag as ‘n mite beskryf. (Sien ook die artikel: “Mestizaje and the Discourse of National/Cultural Identity in Latin America”, 1845-1959 deur Lourdes Martinez-Echazabal, Latin American Perspectives, Vol. 25, No. 3, Race and National Identity in the Americas (May, 1998), pp. 21-42.)

Só byvoorbeeld het die Kubaanse digter Nicolás Guillén in 1931 verklaar dat “die gees van Kuba mestizo (kleurling) is”. In 1973 het Breyten Breytenbach iets soortgelyks gesê toe hy beweer het:

“Ons is ‘n bastervolk met ‘n bastertaal. Ons aard is basterskap. Dis goed en mooi so. Ons moet kompos wees, ontbindend om wéér in ander vorme te kan bind. Net, ons het in die slagyster getrap van die baster wat aan bewind kom. In daardie gedeelte van ons bloed wat van Europa kom, was die vloek van meerderwaardigheid…” ‘n Seisoen in die paradys, 1976, bl. 123)

Europa word van “die vloek van meerderwaardigheid” beskuldig. Dog enigeen wat deesdae luister na wat gesê word, sal kan getuig dat daar tans ‘n soort meerderwaardigheid van die mezisto of mulat geld. Wyle Chris Louw het reeds ingesien dat die huidige rektor van die Vrystaatse Universiteit, Jonathan Jansen, vas glo dat die kleurling of die rasgemengde “die volk van die toekoms” en daarom ‘n soort uitverkore volk is.

Breyten Breytenbach het hom nooit uitgelaat oor die soort meerderwaardigheid wat dr. Wellington en moontlik ander Metodistepredikante in ons land teenoor Europa voel nie: die “onbeskaafde Franse” teenoor die beskaafde en verhewe Engelse. By Breyten Breytenbach, Antjie Krog en selfs Leopold Scholtz, die seun van G.D. Scholtz wat eens ‘n leidende rol in die Afrikanerbeweging van die twintigste eeu gespeel het, kom mens die idee teë dat mestizaje of métissage of – om dit by sy minder neutrale Afrikaanse naam te noem – “verbastering” vir ons ‘n bestaansvoorwaarde geword het. Met ander woorde, jy mag in Suid-Afrika as “verowerde” goedgunstiglik aanbly solank jy instem “om te meng”. In dié opsig hou ek van die Sweedse term wat algemeen vir “multikulturalisme” gebruik word: mångkultur oftewel “mengkultuur”. Mengkultuur het, nie net in Suid-Afrika nie, maar oral waar Anglo-Amerikaanse invloed sterk is, de rigueur geraak.

Om te sê dat Afrikaans as taal baie naby aan Nederlands staan – trouens, 95% van Afrikaans se woordeskat ís Nederlands! – het byna taboe geword. Taalkundiges van Potchefstroom tot Stellenbosch wedywer met mekaar om ons te oortuig dat Afrikaans eintlik ‘n KhoiSan-taal is. Op ‘n sekere vlak word die Europese en Wes-Germaanse oorsprong van Afrikaans ontken. Voeg daarby die projek om Afrikaans te herstandaardiseer tot Mengels of ‘n “mengtaal”, half Engels, half Afrikaans, en ons kan sien dat dit hier gaan om nie net die hele Afrikaanse beweging van die afgelope anderhalf eeu ongedaan te maak nie, maar ook om die laaste oorblyfselfs van ons Europese identiteit te vernietig. Die invloedryke Britse minister van kolonies, Joseph Chamberlain, het tydens die Tweede Vryheidsoorlog gesê dat hy “die laaste oorblyfselfs van Afrikanerisme in Suid-Afrika wil uitwis”. Hy kon net sowel vandag geleef het, want presies dieselfde beleid geld nog steeds!

Ons sien dus dat die angsvallige pogings om Afrikaans as ‘n “kreoolse taal” voor te stel, Standaardafrikaans af te takel en ‘n nuwe “Mengels” tot stand te bring (dié term is ontleen aan die Kaapse digter Loît Sols), uit die ongewenstheid van Afrikaans se Europese afkoms spruit. Indien Afrikaans ‘n koloniale taal soos Engels, Frans of Portugees was, sou dit vir almal in Suid-Afrika aanvaarbaar gewees het. Die oersonde wat Afrikaners gepleeg het, was egter om hulself as ‘n Westerse-volk-in-Afrika te sien en om ‘n nasionale kultuur na die vastelandse, “nasionalistiese” model na te streef. Kyk na dié beroemde YouTube-video waarin die Amerikaanse-Joodse akademikus, Barbara Lerner Spectre, voorspel dat Swede en die res van Europa ‘n “groot transformasie” na die mengkultuur gaan deurmaak, ‘n transformasie waarin Jode ‘n “leidende rol” gaan speel.

Die Afrikaner staan vandag in die beskuldigdebank, maar saam met ons staan ook die Hongare, die Franse, die Swede, die Dene, die Nederlanders, die Duitsers, die Italianers, die Vlaminge, kortom, elke selfstandige volk wat nog nie deel van die groot Anglo-Amerikaanse mengkultuur geword het nie. Amerika, die mezisto-imperium, bedreig ons almal, selfs die meer behoudende Amerikaner wat sigself aan Europa verwant voel. Die “waansin van ons tyd” is dat die magtige Amerikaanse staat deesdae sy eie burgers – afstammelinge van die Stigters of “Founding Fathers” – as sy vyand beskou, net soos wat die linkse “Afrikaanse” elite in ons land vandag die Afrikaner as ‘n indringer en “ongewenste” beskou.

Onlangs is daar gepraat van “Kaaps” wat groter erkenning moet kry. Daar word selfs daarop aangedring dat “Kaapse” woorde, wat vermoedelik oorwegend ook in die Engelse woordeboek voorkom, in Afrikaanse woordeboeke opgeneem moet word. Asof een vyand in die vorm van Engels en die Engelse staat van Suid-Afrika nie genoeg was nie, het Standaardafrikaans nou ‘n nuwe bygekry: Kaaps en die kreoolse beweging.

Hoe meer dinge verander, hoe meer bly hulle dieselfde. Anders as in 1875, is daar miskien nie meer “Afrikaners met Engelse harte, Hollandse harte en Afrikaanse harte” nie, maar steeds ‘n verdeling tussen verengelste Afrikaners, die kreole en kreoolsgesindes wat Standaardafrikaans wil afbreek, enersyds, en “ware Afrikaners” of Eurokaners andersyds wat ons taal en tradisie byna vanselfsprekend as deel van die groter Europese of Westerse kultuur sien.

Feitlik alle instellings in Suid-Afrika word óf deur Engelgesindes óf deur kreoolsgesindes beset. Die staat, universiteite en hoofstroommedia is reeds van byna alle Afrikaners gesuiwer. Die geledere van “ware Afrikaners” het reeds gekrimp tot enkele honderdduisende, moontlik nie veel meer as Yslanders nie. En tog verteenwoordig hierdie klein groepie alles wat goed en mooi en eg Afrikaans is. Ons praat of skryf nie Mengels nie. Ons is “goeie Europeërs” in die sin dat ons graag deelneem aan klassieke musiek of moderne kunsmusiek, letterkunde, argitektuur, skilderkuns en daardie kritiese gees wat Europa al eeue lank teen elke dogma laat opstaan, ook die eietydse dogma van die mengkultuur. Ons mag geheel en al gemarginaliseer wees in hierdie heropvoering van die Sowjetunie met sy ideologiese voorskrifte en politieke korrektheid, maar vanuit ons huise en studeerkamers en op die internet kan ons steeds die vlam van kritiese denke en verset lewendig hou.

Teenoor “die romantiek van die baster” wat Breyten Breytenbach of sy Kubaanse eweknie Nicolás Guillén verwoord het, staan die grootse tradisie van die Europese Afrikaner of Eurokaner in dié land wat deelagtig in die prestasies van Noord-Europa is. My vrou wys my nou die dag op die ironie van “kombuistaal”, die “kombuis” synde die kajuit op ‘n skip waar voedsel voorberei is. Omdat ons voorouers vanaf Nederland en België se riviere en kanale, maar ook die Oossee tussen Duitsland en die Skandinawiese lande afkomstig was, is Afrikaans tot vandag toe deurdrenk van skeeps- en seeterme – al was Potgieter so desperaat om van die see en van Engelse af weg te kom. Die ossewaens met hul wit seile was die “skepies” waarmee ons die binneland van Afrika binnegevaar het. Inderdaad spreek die “kombuis” van ons pioniersgees en wil om die wêreld te verken. Insgelyks staan dit in die teken van ons beskawing, want tot vandag toe is die kombuis ons trots, daardie vertrek waar die Afrikanervrou met elke Franse sjef kan wedywer as dit by verfynde disse kom.

Daarom ook leef die gees van die Oossee en die kanale in ons voort. Daar is twee woorde wat elke Sweed aanmekaar gebruik: “Presis” (presies) en “trevlig” (voortreflik). Trouens, ‘n Switser wys my ‘n rukkie terug daarop dat daar net twee volkere op aarde is wat so aanmekaar “presies” sê en dis Swede en Afrikaners. Ook die uitspraak is feitlik presies(!) dieselfde. Dis ‘n gewoonte wat ons beslis nie van die KhoiSan oorgeneem het nie. Waarskynlik het dit in Sweeds posgevat omdat almal in die Oosseegebied van 1300 tot 1600 ‘n gemeenskaplike handelstaal of lingua franca gepraat het wat baie naby aan teenswoordige Afrikaans was.

Nou weet u reeds dat Sweeds, ook om ander redes, insgelyks ‘n “kombuistaal” is… Seker dié dat die Nobelprys in Stockholm, die stad wat op veertien eilande gebou is, en met water wat ‘n derde van die stad se oppervlak beslaan, uitgeloof word.

Die keuse wat deur die huidige bestel aan ons opgedring word, is egter helder: dié tussen Eurokaner en kreool.

‘Rasvermenging skep geslagte lange probleme’

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Eintlik wou ek vandag oor iets heel anders geskryf het, oor die Dawid-en-Goliatstryd wat Afrikaners tans moet voer. Daar bestaan ten minste twee of drie Goliats wat op ons afmarsjeer: die groot swart meerderheid in Suid-Afrika, die buitelandse moondhede wat ons reeds lankal afgeskryf het en die hoofstroommedia wat ons nog altyd probeer karikaturiseer en slegmaak.

Die aanleiding hiertoe was ‘n Amerikaanse blitsverkoperboek deur die skrywer Malcolm Gladwell wat in Oktober 2013 verskyn het: David and Goliath: underdogs, misfits and the art of battling giants (Little, Brown & Co.). Ek lees nie gewoonlik sulke popsielkunde nie, maar die tema van die oënskynlik swakker of kleiner deelnemer wat die sterkere oorwin, of dié van ‘n Gideonsbende wat soos by Bloedrivier ‘n getalryker mag aandurf, het my nog altyd geboei.

Dalk skryf ek ‘n volgende keer oor Dawid en Goliat. Maar ek ontdek toe ‘n outobiografiese artikel deur Gladwell wat indirek nogal heelwat sê oor die Suid-Afrikaanse rasseproblematiek. Dit blyk dat Gladwell self van rasgemengde afkoms is, want sy pa was ‘n blanke Engelsman en sy ma ‘n Jamaikaanse kleurling of mulat wat in die vyftigerjare in Brittanje getrou het. Malcolm Gladwell het egter in Kanada grootgeword en het nooit veel oor sy eie ras gedink nie totdat ‘n swart atleet, ‘n verspringer hom – hy het self op skool in die middelafstande uitgeblink – voorkeer:

There was a West Indian on my track team — a magnificent long jumper by the name of Chris Brandy — who came up to me one day, looking closely at my hair and features, and demanded: “What are you?” The question was entirely unexpected, and I remember blinking and stammering, momentarily overwhelmed by that word what. I had always thought that my singular alienation was the result of who I was. But now it occurred to me that perhaps it was the result of something entirely external — the result of nuances of color and skin and lip and curl that put me just outside the world of people like Chris Brandy and just outside the world of the people I grew up with in rural Ontario.

Op foto’s lyk Gladwell, benewens sy taamlike kroes hare, heelwat na ‘n blanke, dus is die vraag van die swart atleet nogal begryplik. Wat Gladwell se artikel egter so fassinerend maak, is dat hy, wat self die produk van rasvermenging is, met ‘n volslae eerlikheid en onbevangenheid daaroor skryf. Aan die einde kom hy tot die pessimistiese gevolgtrekking dat hy “miskien permanent die gyselaar van kwessies rondom rasseverskille is”:

By virtue of my upbringing, I can safely say I am free of racial discrimination. I cannot — without committing an act of extraordinary self-hatred — ever believe that blacks are in any way inferior. But I am also, perhaps permanently, hostage to the questions of racial difference. Racial intermarriage solves one problem in the first generation, only to create another in the next — a generation that cannot ignore difference the way their parents did. I put myself sometimes, in my father’s shoes, back in the late ’50s, and wonder whether I could have done what he did — marry someone, bridge a gulf of human difference, with my eyes entirely closed.

Gladwell is uiteraard ‘n intelligente man en ‘n mens voel aan dat daar agter hierdie woorde in die Washington Post, een van Amerika se mees liberale en invloedryke koerante, vele ure van pynlike besinning moes skuil. Hy waag dit ook om in ‘n wêreld waar “ras nie meer saak maak nie” of as ‘n blote “sosiale konstruk” geag word, die permanente en onveranderlike aspekte van ras aan te roer.

In die huidige Suid-Afrika sou so ‘n artikel nooit in ‘n hoofstroomkoerant gepubliseer word nie. Enersyds weens die ekstreme politieke korrektheid wat selfs ‘n oud-AWB-lid soos Flip Buys oorreed om op bedenklike gronde teen “rassiste” uit te vaar, andersyds weens die ongelooflike agteruitgang in rasionele denke en ontledingsvermoë wat hierdie samelewing kenmerk. Almal is óf bang om iets te sê óf nie in staat daartoe nie, of albei.

Nou onlangs skryf die digteres en afgetrede literator Lina Spies in ‘n brief aan Die Burger, juis in reaksie op Buys se stereotipe tirade teen “rassisme”:

“Wie is die mense, behalwe Dan Roodt, teen wie se wit meerderwaardigheid Buys skryf, wat met hul ‘dom optrede’ ‘nog meer verbete vyande vir Afrikaners maak’? En as hy beweer dat ‘ons reeds een van die mees gehate groepe in die land is’, wil ek vra hoeveel onse daar in sy pond is.“Nee, meneer Buys, jongmense en jeugdige senior burgers voel hulle nie onder skot van die ‘kanonkoeëls van vooroordele’ nie. Hulle leef vry en gelukkig in ons multikulturele samelewing en die globale werklikheid, en hulle sal hulle beslis distansieer van die omgekeerde rassisme wat aan die grond van u artikel lê.

”“Vry en gelukkig in ons multikulturele samelewing…” Kan enigiemand so ‘n onnosele ding kwytraak? Ek is lankal oortuig dat motorwerktuigkundiges oor die algemeen skerpsinniger denkers as Afrikaanse letterkundiges is, en hier het ons nou nog ‘n bewys daarvan. Ek het respek vir enigiemand wat ‘n kwaal in ‘n stuk ingewikkelde masjinerie kan diagnoseer – teenoor diegene wat siende blind en horende doof op die kampusse rondstrompel.

Boonop het ek nog nooit iewers beweer dat blankes inhererent “meerderwaardig” teenoor ander rasse is nie. Waar kom Lina Spies daaraan? Of is dit die soort twak wat nuwe-orde-gedienstige akademici hulself wysmaak, in die waan dat hulle daarmee kan aanhou om soos amoebas die sadistiese apokalips van hierdie Azanië te ignoreer?

Wat is die “globale werklikheid” waarna sy verwys? Dit lyk nie eens asof sy bewus is van die intense konflik wat daar oral ter wêreld, juis vanweë multikulturalisme, aan’t oplaai is nie. Noem maar op: die Arabiese lente-opstande, burgeroorlog in Sirië, rassekonflikte in vele Europese lande, swart-op-wit geweld in die VSA soos die sogenaamde “uitslaanspeletjie”, misdaad en brandstigting in Paryse voorstede, die Londense rasse-onluste van enkele jare gelede, die stryd tussen Israeli’s en Palestyne, ens. Hier by ons is daar meer onluste en ongelukkigheid as in die tyd van PW Botha toe dit met behulp van miljoene dollar, asook terreur en propaganda, vanuit die buiteland aangeblaas is. Destyds is dit aangehits, tans vind dit spontaan plaas!

Maar terug by Malcolm Gladwell, wat ondanks sy internasionale roem as skrywer en popsielkundige – hy het ook die term “tipping point” in ‘n ander boek gemunt – tog elemente van die “tragiese mulat” vertoon. Hy beskryf sy ma as “middelklas-bruine”, ‘n term vir kleurlinge of “coloureds” in Jamaika wat natuurlik ooreenkom met dié wat steeds op Engels vir Suid-Afrikaanse kleurlinge gebruik word:

The proper term for my mother is actually “middle-class brown,” which is a category of special meaning in the Caribbean. From the earliest days of colonial rule, “coloreds” occupied a special place in Jamaica. They formed a kind of proto-middle class, performing various skilled and sophisticated tasks for which there were not enough whites. This was my mother’s class — carpenters, masons, plumbers, small businessmen and civil servants.

Terwyl die media en akademici ons wil oortuig dat Suid-Afrikaanse blankes uniek in hul keuse vir segregasie en afkeer van rasvermenging was, spreek die feite van die teendeel. Oral ter wêreld was blankes tot redelik onlangs gekant teen gemengde verhoudings en huwelike. Boonop beskryf Gladwell in sy Post-artikel die skok wat sy ma ervaar het toe sy die kille omskrywing van swartmense in die destydse Encyclopaedia Britannica – die mees gesaghebbende ensiklopedie in die Engelse taal – lees:

In my mother’s first year at boarding school, she looked up “Negro” in the 11th edition of the Encyclopaedia Britannica. “In . . . certain . . . characteristics . . . the Negro would appear to stand on a lower evolutionary plane than the white man,” she read. And the entry continued:

“The mental constitution of the Negro is very similar to that of a child, normally good-natured and cheerful, but subject to sudden fits of emotion and passion during which he is capable of performing acts of singular atrocity, impressionable, vain, but often exhibiting in the capacity of servant a dog-like fidelity which has stood the supreme test.”

Gladwell verwys verder na strafregtelike sake oor gemengde huwelike wat in suidelike state van die VSA gehou is in die 1950s toe sy ouers wel in Brittanje mog trou. In dié opsig was Suid-Afrika en die Amerikaanse Suide dus min of meer in pas met mekaar. Dog selfs in die “liberale” Engeland wat vandag in Suid-Afrika aangebied word as ‘n land wat ons “vanweë apartheid” verwerp het, is daar nie net in ensiklopedieë oor swart minderwaardigheid geskryf nie. Vele Engelse het rasvermenging spontaan verwerp. Toe Gladwell se ouers ‘n woonstel in ‘n voorstad van Londen huur, jaag die hospita hulle weg toe sy agterkom dat sy ma gekleurd is:

On the day after they moved in, however, the landlady ordered them out. “You didn’t tell me your wife was colored,” she told my father in a rage.

Iets waarvan Gladwell ook nie wegskram nie, is dat die Jamaikaanse “middelklas-bruines” ewe seer op swartes neergesien het as wat blankes hulle as minderwaardig beskou het. Gladwell se Engelse grootouers was heftig gekant teen sy pa se gemengde huwelik terwyl sy ma se Jamaikaanse ouers dit as ‘n baie goeie en “opwaartse” stap beskou het vir hul dogter om met ‘n wit man te trou.

Wat is die les uit dít alles vir ons? Ten eerste: Soos Gladwell se outobiografiese artikel aantoon, is ras ‘n universele kwessie. Selfs mense wat ras ontken, neem dit baie sterk in ag. Maar die relaas oor sy ouers bring ‘n mens onder die indruk van die skynheiligheid van kleurlinge wat veel eerder met blankes assosieer en dikwels hul donkerder voorouers ontken. Terselfdertyd koester hulle ‘n antipatie, selfs haat, vir blankes. Ook word daar in Suid-Afrika, soos Leon Lemmer dit in sy mees onlangse rubriek stel, ‘n “vuil spel” deur Kaapse kleurlinge gespeel:

‘n Vuil spel word hier gespeel. Wanneer bruines met die verwyt van benadeling en die aandrang op bevoordeling kom, beweer hulle dat hulle die afstammelinge van slawe en dus uitheems is. Wanneer dit gaan om wie se land dit is, dus wie eerste hier was, eintlik altyd hier gewees het, dan beweer die bruines dat hulle inheems is en van die Khoi-San afstam.

Gladwell se stuk, tesame met Leon Lemmer se rubrieke waarin hy die onheilige diskriminasie teen en ondermyning van Afrikaners deur sogenaamde “bruin leiers” in die Wes-Kaap aan die kaak stel, het my nogal aan die dink gesit. Soos ek dit sien, het sogenaamde “klein apartheid” in die verlede nie eintlik die blankes teen rasvermenging en assimilasie deur die swart meerderheid beskerm nie. Net soos in die VSA, Engeland of Australië – waar daar tot onlangs jaglisensies vir Aboriginieë uitgereik is! – was ons blankes so sterk gekant teen rasvermenging dat geen wetgewing nodig was om hulle daarvan te weerhou nie.

Veel eerder het apartheid destyds die kleurlinge teen assimilasie deur swartes beskerm! Dis die paradoks wat ons moet verreken. Hier in die Transvaal het kleurlinge as ‘n groep grotendeels verdwyn sedert apartheid afgeskaf is. ‘n Mens kry hier en daar nog swartmense wat Afrikaans as huistaal praat en wie se ouers of grootouers kleurlinge moes gewees het, maar van die “bruinmense” waaroor ons in die media verneem, is daar feitlik geen spoor meer nie. Binne ‘n enkele geslag is hulle deur die swart meerderheid geassimileer. Boonop is daar geen Afrikaanse skole meer in voormalige “kleurlinglokasies” oor nie, wat intussen swart geword het.

Dis net op Sewendelaan waar daar nog Johannesburgse kleurlinge bestaan en die akteurs wat hul rolle speel, kom grotendeels van die Wes-Kaap af.

Daar is seker geen meer gehate Afrikanerfiguur onder kleurlinge vandag as Verwoerd nie. Nietemin, as ‘n mens Verwoerd se toespraak voor die Uniale Kleurlingraad in die laat vyftigerjare lees, verstom ‘n mens jou aan die man se welwillendheid en sy belofte om die Wes-Kaap as ‘n soort hinterland vir bruines te reserveer. Maar net soos die Afrikanerleiers hul eie mense verraai het, het die bruin leiers hul eie “bevolkingsgroep” – die Nasionale Party se eufemisme vir ‘n rasse- of etniese groep – verloën en die weg van assimilasie en versmelting met swartes gekies.

Soos Leon Lemmer insgelyks uitwys, koester die meeste bruin meningsvormers ‘n matelose bewondering vir Mandela. Hulle beskou hom as hul grootste leier ooit, hy wat uit die Xhosa-groep afkomstig is, en wat op die duur dreig om die hele Wes-Kaap oor te neem. Selfs die links-liberale mev. Helen Zille het op ‘n stadium verwys na Xhosas wat na die Wes-Kaap gebus word en van hulle as “ekonomiese vlugtelinge vanuit die Oos-Kaap” gepraat. Nie net neem die Xhosas werksgeleenthede by bruines af nie, maar hulle ondertrou ook met hulle, sodat kleurlinge op die duur geassimileer gaan word, net soos in die Transvaal gebeur het.

Asof dit nie genoeg is nie, het Naarpers besluit dat Afrikaners tegelykertyd, soos Malcolm Gladwell dit stel, “‘n golf van menslike verskil (moet) oorbrug, met (hul) oë heeltemal toe.” Dr. Leopold Scholtz het in Die Burger geskryf dat Afrikaners (ook vanuit die Vrystaat en Transvaal wonder ‘n mens?) “met die bruinmense moet versmelt”. Volgens ingeligte bronne huldig mnr. Koos Bekker, die uitvoerende beampte van Naarpers en tans een van die land se rykste mense, dieselfde idee: dat Afrikaners met bruines sal ondertrou en dat Afrikaans – of ‘n geherstandaardiseerde Kaaps – die taal van ‘n nuwe, groter bruin bevolking sal word. Naarpers-media soos Die Huisgenoot en die betaalkanaal KykNet word heeltemal geobsedeer deur rasvermenging, taalvermenging en elke ander soort vermenging wat daar bestaan. Gemengde pare, wat in Suid-Afrika veel minder as in die meeste ander lande voorkom, word gereeld op die voorblad van Die Huisgenoot vertoon. Ook in Suid-Afrikaanse advertensies en reklame word gemengde pare aangewend om produkte te adverteer, asof dit die natuurlikste ding ter wêreld is.

Wêreldwyd wil multinasionale maatskappye ‘n nuwe soort slaweryk vestig, met hoofsaaklik gekleurde en onderdanige bevolkings wat goedkoop massaprodukte of selfoonlugtyd verbruik. Daarom steun hulle ook rasvermenging en die assimilasie van weerbarstige blanke bevolkings wat nog Westerse standaarde wil handhaaf.

Dit mag gebeur dat die oorblywende Afrikaners en blankes in die land op die duur geassimileer gaan word. Immers is assimilasie, benewens georganiseerde massamoord, een van die erkende vorme van volksmoord. Maar dit gaan nog honderde jare duur, juis omdat veral blanke vroue nie so geredelik tot gemengde huwelike oorgaan nie. Elke buitelandse joernalis wat die land besoek, kla steen en been daaroor dat hulle so min gemengde pare op straat in ons land sien; dis nou waar een van die twee ‘n blanke is.

In alle waarskynlikheid gaan die kleurlingbevolking, waaronder die “middelklas-bruines” soos hulle in Jamaika genoem word, egter binne ‘n dekade of twee verdwyn. Daarrmee saam sal Kaaps, die kreoolse dialek van Afrikaans en Engels wat in die Wes-Kaap gepraat word, eweneens in die niet wegraak.

Dat die besluitnemers van Naarpers en die akademici van Stellenbosch hul ‘n ander toekoms verbeel, spreek van ‘n byna volslae gebrek aan insig in ‘n rassedinamiek wat hom wêreldwyd afspeel en waaraan Suid-Afrika beswaarlik gaan ontkom.

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad