Afrikaners en veral jongmense, verkeer tans met hul rug teen die muur. Die ANC se wetgewing maak dit byna onmoontlik om werk te kry by groot maatskappye, wat nog te sê in die staatsdiens wat slegs vir swartes gereserveer is. Wat is die oplossing?
In hierdie video wat aanvanklik intyds via Facebook gestroom is, doen Dan Roodt oplossings aan die hand oor hoe Afrikaners vir hulself werk kan skep, veral vir jongmense wat deur regstellende aksie en SEB geraak word.
Ondanks drakoniese regstellende-aksiewetgewing in Suid-Afrika, kry blanke en Indiërjeugdiges steeds meer werk as hul swart en kleurling-eweknieë. Die blanke en Indiëropvoedingsvlakke het ook sedert 1994 toegeneem terwyl dié van swartes afgeneem het, met die implikasie dat die onderwysstelsel vir swartes onder sogenaamde “apartheid” beter was as die huidige mengelmoes van polities korrekte skole en linkse indokrinasie aan die universiteite.
Dié feite is deur die Suid-Afrikaanse regering self bekendgemaak, nie deur ‘n buite-agentskap nie. Die land se swart statistikus-generaal dr. Pali Lehohla, het Maandag aangekondig:
“Meer kleurling- en swart jeugdiges in Suid-Afrika is werkloos, by misdaad betrokke en ongeskool as ander rassegroepe.
“Vir Indiërs en blankes, is die toekoms helder. Vir die kleurling- en swart jeug, is dit nie. Dit neem twee keer soveel moeite vir ‘n swart of kleurlingkind wat aan dieselfde universiteit kwalifiseer om werk te kry,” het Lehohla gesê.
Maatskappye en werkgewers neem regstellende aksie in ag was dit by aanstellings kom, wel wetende dat die punte wat kleurlinge en swartes op universiteit ontvang, kunsmatig deur liberale en linkse professore opgestoot word.
Lehohla het ook die feit beklemtoon dat vele swartes op universiteit uitval, ten spyte van rekordgetalle wat toelating verkry.
“Die aantal swart en kleurlingjeugdiges wat universiteit toe gaan, het toegeneem, op dramatiese wyse. Die probleem is dat hulle nie klaarmaak nie, anders as die blanke studente. Hulle word deur ‘n aantal uitdagings in die gesig gestaar.”
Blanke, Indiër- en Asiese jongmense is ook meer geneig om hoërskool te voltooi as swart en kleurlingleerlinge. Dieselfde geld vir universiteit, waar slegs 10% van swartes in sommige studierigtings ooit hul graadkursusse voltooi.
Volgens Lehohla bestaan 66% van Suid-Afrika se werkloses uit jongmense, waarvan die meeste swartes of kleurlinge is.
Aangesien opvoeding met indiensneming korreleer, vind die blanke en Indiërjeug dit makliker om werk te kry, ondanks die negatiewe wetgewing wat blankes vir “hul ouers en grootouers se rassisme” straf. Maar, Indiërs doen in sommige gebiede selfs beter as blankes omdat hulle oor soortgelyke opvoedingsvlakke beskik, dog steeds vir regstellende aksie kwalifiseer. Sekere banke in Johannesburg neem na bewering slegs Indiërs in diens en byna geen blanke jeugdiges nie. Maar buite die grootmaatskappy-omgewing, lyk dit asof blanke jongmense by klein en mediumgroottemaatskappye in aanvraag is.
Lehohla het gesê dat tweederdes van Suid-Afrika se werkloses in 2014 uit jongmense bestaan het. In die ouderdomsgroep 25 tot 34, het slegs een uit elke drie oor ‘n betrekking in 2014 beskik.
Vele blanke Suid-Afrikaners emigreer omdat hulle glo dat hul kinders nie werk sal kry nie as gevolg van die ANC-SAKP-bewind se rassistiese antiwit beleid as dit kom by die regulering van die arbeidsmark. Dog in die regte wêreld kom dit voor asof vaardighede steeds oor regstellende aksie en rassesosiogeniëring triomfeer.
Dr. Anthea Jeffery, hoof van beleidsnavorsing by die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRV) het ‘n indringende peiling oor swart ekonomiese bemagtiging (SEB), kwota-indiensneming, regstellende aksie en landelike grondhervorming bekend gestel.
Net 11,3% van Suid-Afrikaners wat genader is, het gesê dat die grondhervormingsbeleid hulle persoonlik gehelp het en sowat 55,7% van swart deelnemers het stedelike eiendomshervorming verkies.
Die bevindings weerspreek onlangse uitlatings van adj.pres. Cyril Ramaphosa dat die ANC-regering sy transformasiebeleid gaan voortsit ongeag skerp kritiek daarteen omdat massasteun daarvoor bestaan.
Jeffery het in die Instituut se bulletin, @Liberty, na die peiling onder 1 757 swart mense, 203 bruin mense, 223 wit mense en 63 Indiërs verwys.
Ongeveer 85% van die deelnemers kon geen voordeel uit transformasie put nie, terwyl 87% die beginsel van meriete vir werkgeleenthede sterk onderskryf.
Slegs 6% meen werksaanstellings moet demografie verteenwoordiging.
“Daarteenoor beskou 78% beter opvoeding en meer werkgeleenthede as die sleutel om ongelykheid te verminder.”
David Benatar (gebore in 1966) doseer wysbegeerte aan die Universiteit Kaapstad (UK). In 2006 het hy internasionaal bekendheid verwerf met sy boek, Better never to have been: The harm of coming into existence. Hierdie werk is as erg pessimisties en nihilisties gekarakteriseer. Wat hy per slot van sake beweer, is dat bv ‘n geaborteerde fetus verkieslik bo ‘n lewendig gebore baba is. Myns insiens is so ‘n standpunt dalk regverdigbaar as ‘n mens se lewe meer negatiwiteit (bv pyn, lyding) as positiwiteit (bv vreugde, tevredenheid) inhou. Dit kan dikwels die geval in derdewêreldse lande wees, maar dit kom seker nie algemeen in eerstewêreldse lande voor nie. Die probleem met ‘n keuse tussen iets en niks is dat net iets die potensiaal van positiwiteit (of negatiwiteit) inhou. Deur niks te kies, word alle moontlikhede ontbeer.
In 2012 het Benatar weer opspraak verwek toe sy boek, The second sexism: Discrimination against men and boys, gepubliseer is. Hy toon aan dat die veldtog teen vrouediskriminasie soms te ver gevoer word; dat die pendulum te ver van die vorige/tradisionele kant na die teenoorgestelde kant geswaai het. Dink aan die ANC se beheptheid met demografie. Dit word enersyds misbruik om swartes (80% van die bevolking) en andersyds vroue (50% van die bevolking) te bevoordeel. Die ANC-beleid is dus sowel rassisties as seksisties. Die hoofmotief is eintlik om blanke mans, daardie knap vegters teen misdaad (bv vandalisme) en geweld (bv terrorisme), te benadeel. Wat seksisme betref, word oordrewe “regstelling” aan bv die Universiteit Stellenbosch (US) aangetref. Om die ANC ter wille te wees, is die US se ideaal om 60% vrouepersoneel teen 2020 te hê.
Maar daar is geen wetenskaplike bewys dat vroue bv beter dosente en navorsers as mans is nie. Die teenoorgestelde is eerder die geval omdat (ten spyte van al die eendersverklarings) dit steeds uitsluitlik vroue is wat geboorte skenk en dikwels/meesal in groter mate as mans by die versorging van kinders en ander huislike verpligtinge betrokke is. In die praktyk bring dit mee dat vroue deeltyds en mans in groter mate voltyds met akademiese sake besig kan wees. Die US verkies om hom eerder deur politieke as akademiese oorwegings te laat lei. Daarom is daar geen voorneme om by 60% vrouepersoneel halt te roep nie. Daar bestaan ook geen minimum kwota vir manspersoneel nie. (Al handel my teks oor wat aan die UK plaasvind, verwys ek telkens na die US as patologiese geval.)
In 2007 het Benatar sy intreerede as professor in filosofie gelewer. Die titel is “Justice, diversity and affirmative action.” Soos uit die onderwerpe van sy boeke blyk, hou Benatar daarvan om aktuele sake aan te spreek en deins hy nie terug van omstredenheid nie; nie omdat hy stroomop wil wees nie, maar omdat hy besef dat eietydse dogmas dikwels op swak fondamente staangemaak word. Hy poog dan om groter helderheid te bring. Sy intreerede het ‘n beroering op die liberale UK-kampus veroorsaak. Om die lengte van my teks binne perke te hou, gebruik ek Benatar se opsomming, “‘Affirmative action’ not the way to tackle injustice” (University of Cape Town, Monday Monthly, Volume 26.05, 23 April 2007). Hier en daar vul ek sy teks aan met my toepassings of voorbeelde.
Volgens Benatar is regstellende aksie, soos die apartheidsbeleid, wesenlik eerstens die klassifikasie van mense volgens ras en tweedens die bevoordeling van sommige volgens ras. In die praktyk word hierdie rasseklassifikasie soos tydens apartheid gedoen, want selfklassifikasie word nie toegelaat nie, “for the obvious reason that deciding whether one will be the beneficiary of affirmative action cannot be left in the hands of those who will either receive or not receive the benefit on how they classify themselves.”
Maar as die doel van regstellende aksie bloot is om ongeregtigheid reg te stel, hoef ‘n mens jou nie noodwendig tot rasseklassifikasie en rassevoorkeur te wend nie. “In its mildest form, affirmative action involves taking positive steps to avoid discrimination, to ensure that opportunities are open and available to all and that fair standards of selection are used.” Hierdie sagte soort regstellende aksie “does not require us to enter the fetid terrain of racial classification and racial preference. It seeks to undo unfairness whoever its victims might be.”
Wanneer regstellende aksie by aanstellings (bv van dosente) toegepas word, kan drie grade daarvan onderskei word. (1) Die sagste toepassing is dat as twee kandidate in dieselfde akademiese mate vir ‘n doseerpos kwalifiseer, die pos eerder aan die kandidaat van die een (bv swart) as aan die ander (bv blanke) rassegroep toegeken word. In so ‘n geval ly die akademie nie skade nie. (2) Sodra die ras van kandidate toegelaat word om ‘n groter rol te speel, word swakker gekwalifiseerde kandidate van ‘n rassegroep bo beter gekwalifiseerde kandidate van ‘n ander rassegroep aangestel. Dan ly die akademie skade in verhouding tot die mate waarin ras pleks van akademiese faktore ‘n rol by aanstellings speel. “The mildest forms allow preference to be given only to marginally less qualified candidates, while the more severe forms allow preference to be given to significantly less qualified (or even unqualified) candidates.” (3) “Even more extreme than strong-preference affirmative action are ‘set-asides’, where only people from designated categories are considered.”
Die transformasiedruk wat die US op homself plaas (en wat deur die ANC-regering vererger word) met rasseteikens wat in bepaalde jare gehaal moet word, is ‘n teelaarde vir die aanstelling van al hoe swakker toegeruste akademici. In die praktyk kan dit al hoe meer beteken dat poste nie gevul word nie (of net tydelik gevul word) totdat nie-wit kandidate gevind word. “The more weight an affirmative action policy attaches to ‘race’, the weaker a candidate of the desired ‘race’ can be in other ways while still obtaining the place or position for which he or she is competing.”
Hieruit volg hierdie gevolgtrekking: “The more weight an affirmative action policy attaches to ‘race’ the less easily it can be justified,” bv akademies. “In other words, it is less implausible to attach minimal weight to ‘race’ than it is to accord it significant weight. In South Africa a range of weights are attached to ‘race’. However, since at least some positions are set-aside for ‘blacks’, affirmative action in this country sometimes attaches immense weight to ‘race’.”
“Arguments for the controversial forms of affirmative action fall into one of two broad categories – arguments that affirmative action is necessary to rectify injustice, and arguments that affirmative action is necessary in order to produce some good consequence, usually by increasing diversity … The central problem is that affirmative action (in its controversial forms) favours people of a designated ‘race’ whereas rectification requires bestowing a compensatory benefit on those who have been treated unjustly. Defenders of affirmative action assume that these categories are either co-extensive or at least sufficiently overlapping to treat ‘race’ as a proxy for disadvantage.” Benatar wil die klem van ras na skadevergoeding en geregtigheid verskuif. Dit is nie net nie-wittes wat benadeel is nie. Tydens apartheid is nie-wittes op groot skaal bevoordeel met bv die toekenning van buitelandse studiebeurse terwyl Suid-Afrikaanse wittes soms selfs nie toegelaat is om in sommige lande te studeer nie. Byvoorbeeld, ‘n dosent aan die Universiteit Vrystaat is nie toegelaat om Frans in Frankryk te studeer nie. Sy was verplig om Frans in Switserland te studeer.
“The rectification imperative is strongest for those who are most disadvantaged by injustice. Yet these people are least likely to benefit from affirmative action. They are so disadvantaged that they often cannot even begin to compete for the positions that beneficiaries of racial affirmative action obtain. Those most likely to benefit are those who were either minimally disadvantaged or not disadvantaged at all (in the relevant ways) or those who, although once disadvantaged, have already been compensated.”
Onder die swartes wat aan die US vir spesiale bevoordeling uitgesonder word, is studente uit welvarende gesinne wat bv onderrig aan private skole ontvang het en dosente wat om politieke pleks van akademiese redes (buitelandse) studiebeurse ontvang het. Daar bestaan geen meganisme vir die bevoordeling van benadeelde blankes nie, bv kinders uit gesinne waarvan die ouers in plaasaanvalle vermoor is, wat dierbares in die “bevrydingstryd” verloor het of met pikke, byle, landmyne, ens, vermink is, wie se plase onteien is, ens. Aan die US is daar egter eksklusiewe studiebeurse beskikbaar vir die nageslag van die bruines wat in 1940 klippe na US-studente tydens die Slag van Andringastraat gegooi het. Nico Koopman sal dit “regstellende geregtigheid” noem.
“Consider, for example, affirmative action in academic appointments. Those deprived of adequate primary or secondary education certainly do not benefit from affirmative action in this sector. Those ‘blacks’ who do benefit are those who already have higher, especially doctoral, degrees. However, their having such degrees is an indication either that they were not (that) disadvantaged – for example, they may be the children of exiles and were educated at excellent universities abroad – or the opportunity to obtain a higher degree was itself a rectificatory intervention to compensate for what would otherwise have been the unfair deprivation of that opportunity.”
In die nuwe Suid-Afrika is daar die neiging om dubbele standaarde toe te laat. Daarvolgens is blankes onderhewig aan strenger vereistes as nie-wittes. Dit kom myns insiens ook in die akademie voor, onder meer omdat wit dosente hulle ‘n klag van rassisme op die hals kan haal as hulle swart studente druip. Relatief min nie-wittes durf ‘n magisterverhandeling of doktorale proefskrif aan. (Wanneer daar ‘n keuse tussen klaswerk en ‘n verhandeling op magistervlak is, kies swartes gewoonlik klaswerk; dermate dat dit al hoe meer die enigste manier word waarop magistergrade verwerf word. Dit bring mee dat die doktorale proefskrif die eerste tesis word wat studente skryf, met gevolglike moontlike daling in akademies-wetenskaplike gehalte.) Omdat druk vir meer nie-wit dosente uitgeoefen word, kan dit meebring dat laer slaagvereistes vir die tesisse van nie-wit kandidate gestel word. (Uit swart oorde – aanvanklik in Amerika – word die teenoorgestelde beweer: dat swartes dubbel so goed soos wittes moet wees om dieselfde resultaat of erkenning te kry.) Ingevolge transformasie geniet sodanige graduandi egter voorkeur by aanstelling as dosente, wat op sy beurt aanleiding tot onderrig van twyfelagtige akademies-wetenskaplike gehalte kan gee. Wat ek probeer aantoon, is dat regstellende aksie/transformasie ‘n politieke faktor is wat indruis teen die wese, die akademiese kern, van die universiteit. Anton van Niekerk, daarenteen, beskou transformasie as ‘n “kern-aspek” van die US (kyk hier onder).
“Although moderate disadvantage is also deserving of rectification, there are some ‘whites’ who have suffered such disadvantage. Given South Africa’s past, we should expect that there are many more ‘black’ victims of social injustice. However, if one’s motivation is the rectification of injustice, then one should be concerned with rectifying all (equivalent) injustices irrespective of the ‘race’ of the victim. Why use ‘race’ as a proxy for disadvantage when one can focus directly on disadvantage? Using ‘race’ as a proxy is a kind of racial profiling, which defenders of affirmative action typically take to be unacceptable in other contexts, such as blood donation. The architects of affirmative action in South Africa have done their best to insulate it from legal challenge. Instead of allowing the courts to consider whether affirmative action laws and policies are compatible with the right to equality, judicial questioning has been forestalled by a constitutional provision permitting affirmative action.”
In die klimaat van verandering wat daar vanjaar aan die UK heers, het Benatar ‘n meningsartikel gepubliseer: “Those who seek changes must show they are desirable” (Cape Times, 29 Junie). Hy dink die aktiviste moet hulle van die betekenis van “transformasie” en “dekolonisering” vergewis voordat hulle hulle daarvoor beywer. “A ‘transformation’, for example, is ‘a thorough or dramatic change’. Not all such changes are positive. Thus those who seek particular changes need to demonstrate that they are desirable ones. One demand is for the transformation of the student and staff profiles to reflect the racial demographics of the country. However, it is not enough to endorse that goal. The means to attaining it must also be appropriate.” Dink aan Open Stellenbosch wat wil hê dat alle lesings dadelik in Engels aangebied moet word en boonop deur swart dosente.
“Universities cannot compensate for 12 years of appalling primary and secondary education in South Africa’s dysfunctional schools.” Al wat die universiteite kan doen, is om die “moderately disadvantaged” met remediële onderrig by te staan.
“The sad truth is that the pool of qualified university applicants is only a small proportion of school-leavers. Without improved schooling, the student demographics at universities simply cannot resemble the national demographics. It is wishful, delusional thinking to imagine otherwise. Similarly, in hiring academics, universities can draw on only a very small subset of the entire population. The quarry is not all adults or even those with PhDs. The aim is to appoint the best scholars and teachers from the pool of suitably qualified applicants. That pool bears very little resemblance to the country’s demographics.”
“In response to this, many advocates of ‘transformation’ argue that we have to alter our conception of ‘excellence’ which, they say, is ‘Eurocentric’. They might make a more persuasive case if they could explicate the ways in which the current standards of ‘excellence’ are questionable. Should we, for example, not be seeking academics who have finely honed analytical skills, a command of their field and who can publish articles in excellent international journals, and books with prestigious academic presses?”
“Advocates of ‘transformation’ also claim that the curriculum needs to be ‘decolonialised’ or ‘Africanised’. It is very difficult to understand what exactly this is meant to imply. Sometimes the suggestion is that African ways of thinking should be affirmed and that ‘European’ ways of thinking should not be privileged … The success of modern universities is not based on self-consciously pursuing or affirming traditional or ethnicspecific ways of thinking. Instead, the goal is to pursue knowledge as a common human endeavour. Thus we should be interested in whatever methodologies and innovations work, and adopt them irrespective of their origin. Europeans did not reject Indo-Arabic numerals on the grounds that they were not of European origin.
“Change should be welcomed – but only if change improves what universities do. Change for the sake of fitting an ethnic or nationalist agenda is unlikely to have that effect. Thus, Africa should demonstrate that it has something valuable to add rather than arguing that it has something African to contribute. This is not to say that Africa can offer nothing valuable, but rather that the selling point should be that it is valuable rather than that it is African.” Byvoorbeeld, tradisionele Afrika-medisynes kan ter genesing van kwale gebruik word mits hulle vooraf wetenskaplik effektief bevind is. “Parts of the university curriculum are already Africanised in some sense – African languages and literature, African customary law and African religion are taught. That is entirely appropriate, but not all disciplines lend themselves to Africanisation.” Hy noem dan wiskunde en fisika as voorbeelde hiervan. [Leopold Sholtz stel wesenlik dieselfde standpunt (Die Burger, 1 deser, p 14).]
“Indigenousness is no more a marker of value than non-indigenousness is a marker of disvalue. Ideas, innovations, methodologies should be evaluated on their merits rather than on their provenance. One psychological factor that impedes the recognition of this is the misplaced (‘colonising’) pride of some people and the misplaced (‘colonised’) insecurity of others. Peoples’ intellectual capacity and promise is not a function of what has been achieved by their forebears. In any event, not all ‘white’ South Africans are descended from either colonialists or from the great centres of European learning. Some are descended from non-colonial immigrants. They are first or second-generation university graduates. Universities and their curricula were not part of their own ‘cultural heritage’, but they embraced university learning – because it is valuable and despite its ‘cultural unfamiliarity’.”
‘n Dosent is sosiologie aan die UK, Xolela Mangcu, het onder die opskrif, “Racially offensive diatribe has no place” (Cape Times, 2 Julie), op Benatar se artikel gereageer. Hy verwys na Amerika, daardie gevestigde hoofbron van haat teen blankes, en kom dan met ‘n kenmerkende beskuldiging: “White people are often given credit that is denied to black people.” Wat Mangcu eintlik begeer, is die (voortgesette) bevoordeling van swartes. Hy beskryf Benatar of sy teks met woorde soos “hypocritical”, “ignorance”, “racial stereotypes” en “blinded”.
“Benatar has a misguided understanding of the call for representivity as just being about demographics. It is also about one of the foundational principles of democracy: no taxation without representation. For as long as South African universities receive public money, they have a fundamental duty to make sure black people are properly represented in them. Failure to achieve this diversity would simply be a repetition of the apartheid practice of black people subsidising white privilege.” Mangcu noem sodanige regstelling ‘n “democratic obligation”.
Dat swartes blankes tydens apartheid gesubsidieer het, is ‘n vergesogte dwaalleer. Baie min swartes het toe inkomstebelasting betaal. Hulle is in hierdie verband deur die ANC (vanuit sy “moreel hoë posisie”) tot oneerlikheid aangespoor. Dit geld nie net swartes nie. Die Indiër-apteker en ANC-aktivis Pravin Gordhan het, toe hy as hoof van die SA Inkomstediens aangestel is, gesê hy weet nie wat inkomstebelasting is nie. Toe die ANC, weens ‘n klein groepie blankes se verraad, in die jare negentig sitting in die parlement verkry het, het van die swart lede steen en been gekla omdat inkomstebelasting van hulle vergoeding afgetrek word. Aan die vyf (en metteryd heelwat meer) hoogs gesubsidieerde universiteite wat sedert 1960 spesiaal vir nie-wittes gestig en bedryf is, het die meeste studente studiebeurse van die staat ontvang. Dit is gedoen hoofsaaklik danksy die geld van blankes. Mangcu se valse beskuldiging is net so laakbaar soos die houding van Blade Nzimande, die kommunistiese minister van hoër onderwys, wat dreig om owerheidsubsidiëring van eens blanke universiteite te weerhou as hulle nie die ANC-regering ter wille is nie. Dít terwyl hierdie universiteite hoofsaaklik met blanke geld opgebou is en blankes steeds baie meer as hulle demografiese verteenwoordiging tot die staatskas bydra. Die ANC-staat is ‘n ponzi-skema in die sin dat onregverdigbaar buitensporige vergoeding (insluitende omkoop- en korrupsiegeld) aan die kamerade betaal word terwyl die belastingbetalers bitter min in ruil vir hulle betaalde belasting ontvang.
Mangcu sê “creativity [soos by “struggle”-boekhouding?] is needed in admitting students” én ook om meer swart dosente te kry. Hy bepleit aansporingsmaatreëls/”incentives” in hierdie verband. Dit lyk asof hy hoër vergoeding vir swart as vir wit dosente in gedagte het. “Because of apartheid, many black academics have had to make sure their qualifications are far superior than their white counterparts.” Dan kom Mangcu by “the most racially offensive piece of Benatar’s tirade … arguing that Africa must prove it has something to add to the world”. Dit is egter ‘n verwronge voorstelling van wat Benatar geskryf het. Daarna gaan Mangcu heeltemal oorboord deur filosofie ‘n wetenskap te noem en te beweer “the distinction between humanities and science is sheer baloney”. Dit is duidelik dat sy denke erg deur ongefundeerde, onwetenskaplike Amerikaanse Black Studies-literatuur besoedel is.
Benatar het op Mangcu se beskuldigings gereageer met ‘n artikel onder die opskrif: “Not enough space to address all Mangcu’s mistakes, but here’s a summary” (Cape Times, 17 Julie). Hy betreur dit dat Mangcu besluit het om nie meer ‘n openbare debat met hom te voer soos hulle voorheen ooreengekom het nie. Verder: “Mangcu has misunderstood the principle of ‘no taxation without representation’, which refers to representation in parliament, not in universities.” Ook: “The academic requirement to prove that one has something of value to contribute applies to everybody and not only to Africa. I don’t want the French, for example, trutting around telling us that they have something French to contribute. I want them to show that they have something valuable to contribute.” En: “Just as criticism of traditional ‘European’ thinking was and is essential for academic progress, so criticism of traditional ‘African’ thinking is also essential for such progress.”
Daar is nog ‘n artikel van Benatar, “Must UCT also now fall?” (politicsweb, 30 Junie), wat op fyner besonderhede binne die UK fokus en verdere perspektief verskaf. Om die lengte van my skrywe binne redelike perke te hou, behandel ek hierdie artikel net in beperkte mate. Weens transformasiedruk wil die UK die samestelling van sy aanstellingskomitees verander, om ook nie-professore as lede in te sluit, en om die kriteria vir bevordering te hersien, om vooroordele teen swart en vrouekandidate uit te skakel. “Politically loaded decisions made by groups of people are almost never made on the basis of reasoned argument … When the ‘transformation’ card is played in university meetings, as it repeatedly is, about everybody marches in lockstep. People fall over themselves in displays of political correctness, each paying obeisance to the mantras and slogans of contemporary South Africa.” Kyk hier onder vir ‘n onmiskenbare toonbeeld hiervan: Anton van Niekerk, die man met ‘n hele stoet heilige ANC-koeie wat nie geslag mag word nie.
Wat die bostaande uiteensetting duidelik maak, is dat, soos dit aan ‘n universiteit hoort, daar aan die UK debat oor aktuele sake soos regstellende aksie en transformasie gevoer word omdat daar gesonde of regverdigbare meningsverskil bestaan. Kontrasteer dit met die situasie aan die US.
Aan die US beteken transformasie wesenlik drie dinge: (1) verswarting (studente en personeel), (2) verengelsing (van onderrig en die aanstelling van eentalige Engelse dosente) en (3) vervrouliking (studente en personeel). Al drie word eerder polities as akademies gemotiveer. Daar is geen besinning oor wat ‘n universiteit behoort te wees en of transformasie en ANC-inmenging hoegenaamd in die sentrum van die akademiese lewe hoort nie.
Ek het aangetoon hoe die wysgeer Benatar aan die UK krities met aktuele sake omgaan. Hoe vergelyk sy eweknie aan die US, Anton van Niekerk, daarmee? Die kernprobleem is dat Van Niekerk dateer uit die tyd toe die US se filosofiedosente ook/veral teoloë was. Die gevolg is ‘n neiging tot naïwiteit en dogmatisme; van weet pleks van rasioneel besin. Sonder dat dit van hom verwag is, het Van Niekerk dit pas gerade geag om ‘n US-raadslid te veroordeel wat dit gewaag het om hom in die openbaar krities oor radikale transformasie uit te laat. Volgens Van Niekerk mag hierdie raadslid hom net binne die US-raad krities hieroor uitlaat. As hy (of enigiemand anders) hom ten gunste van transformasie uitspreek, sou dit, wat Van Niekerk betref, egter heeltemal in orde wees.
Van Niekerk skryf: “Dit is eenvoudig onhoudbaar dat ‘n raadslid in die openbaar so te velde trek teen ‘n instelling in wie se raad hy dien … Die huidige US-rektor, soos sy drie voorgangers, het dit van die oomblik van sy aanstelling af duidelik gemaak dat die transformasie van die US nie ‘n opsionele saak is nie … Transformasie is ‘n kern-aspek van die huidige agenda van die US” (Die Burger, 26 September, p 10). Dit is juis hierdie nie-opsionaliteit van transformasie en die status wat dit as ‘n US-kern-aspek het, wat ernstig bevraagteken moet word.
Die US-raad het ‘n komitee van vyf lede benoem om die uitlatings van die bogenoemde raadslid te ondersoek en regsadvies te bekom. Dié raad stem klaarblyklik saam met Van Niekerk. Koerantlesers, daarenteen, vra optrede teen Van Niekerk. Georg van Bellville skryf “dat geen middelvlak-werknemer van ‘n groot organisasie ‘n openbare aanval op een van sy maatskappy se direksielede (in dié geval raadlid) behoort te doen nie … daar behoort teen sulke werknemers opgetree te word” (Die Burger, 29 September, p 16). In dieselfde koerant vra Johan Bruwer van Knysna insgelyks “of die bestuur van die US nie dié optrede van sy werknemer (ook) behoort te ondersoek nie.” Ethica Taurum, Wes-Kaap, versoek dieselfde (Die Burger, 2 deser, p 17). JE de Kock van Stellenbosch noem Van Niekerk se heksejag “allermins demokraties” (Die Burger, 1 deser, p 14). Dit is die eerste keer dat Die Burger so baie besware teen Van Niekerk publiseer.
Die US-raadslid wat deur Van Niekerk verdoem word, het egter heel verstandig ‘n tweeledige taak voorgestel: “Eerstens en dringend moet ons transformasie bespreekbaar maak. Want die destruktiewe vorm het tans die oorhand en duld geen kritiek nie … Tweedens moet ons ‘n nuwe koers inslaan. Noem dit konstruktiewe transformasie,” wat “normaliteit” as resultaat sal hê (Die Burger, 25 September, p 17).
Lees eers Deel 1 van dié rubriek.
Dit is nodig om te skets wat as agtergrond vir Wim de Villiers se intreerede as rektor van die Universiteit Stellenbosch (US) gedien het. Kort na sy aanstelling het Murray la Vita ‘n onderhoud met hom gevoer (Praag 13 Desember). De Villiers het toe gesê: “Ek moet dadelik ook vra waar die ondersteuning van buite is vir die ontwikkeling van Afrikaans as akademiese taal. Waar is die groot pryse vir akademiese skryfwerk in Afrikaans, waar is die finansiële aansporing vir navorsingswerk in Afrikaans?” (Die Burger, 5 Desember, p 11). Hiermee eggo De Villiers die standpunt van Dan Kgwadi, die rektor van die Noordwes-Universiteit, wat reken dat sy universiteit nie verantwoordelikheid vir die voortbestaan van Afrikaans kan aanvaar nie. Albei wek die indruk dat hulle onsimpatiek teenoor Afrikaans is. Die ergste is dat daar in ‘n hoofartikel in Die Burger (1 deser, p 10) staan: “Die toekoms van Afrikaans nie staan of val na gelang van wat by Maties gebeur nie.”
Die wortel van die kwaad, soos in die geval van baie dinge, is die ANC. Daar mag nie van swart studente verwag word om deur medium van Afrikaans aan ‘n histories Afrikaanse universiteit te studeer nie. Afrikaans word met uitsluiting, oftewel apartheid, geassosieer. Die ANC-regering se beleid is: “Die staat voorsien nie geld vir die verdubbeling van lesings nie” (JC Steyn, Ons gaan ‘n taal maak, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 457). Dit is met hierdie slinkse knyptangstrategie dat die ANC-regering universiteite wil verplig om tussen Afrikaans en Engels as onderrigtaal te kies. Willie Esterhuyse was moontlik eerste met die volgende vertolking, waarby De Villiers aansluiting vind. Esterhuyse het “die ryk Afrikaners veroordeel omdat hulle nie geld vir onderrig deur Afrikaans wou voorsien nie” (Pieter Kapp, Maties en Afrikaans, Pretoria: Protea Boekhuis, 2013, p 158). Op kenmerkende wyse veroordeel Esterhuyse Afrikaners en nie die ANC nie.
Hieruit spruit die gevolgtrekking, wat deesdae wyd aanvaar word, dat die ANC-regering net klasse befonds wat deur die medium van Engels aangebied word. As onderrig deur die medium van Afrikaans geskied, is die universiteit op aalmoese, bv skenkings uit die private sektor, aangewese. Uit ‘n hoofartikel blyk dat Die Burger (1 deser, p 10) hierdie propaganda sluk: “Meertaligheid kos geld en moeite. ‘n Deurslaggewende vraag gaan wees of the universiteit die hulpbronne gaan hê om dit behoorlik te doen.” Die koerant bied hiermee aan die US en ander eens Afrikaanse universiteite ‘n verskoning om eentalig Engels te word. Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, het nie op hom laat wag nie. Twee onderrigtale plaas ‘n dubbele werklading op dosente en afsonderlike klasse in Afrikaans en Engels lei tot rasseskeiding (dit was ook Russel Botman se argument), terwyl die universiteit se beleid dieselfde as dié van die ANC is, naamlik gedwonge rasse-integrasie (Die Burger, 7 deser, p 16).
‘n Ander faktor wat De Villiers se toespraak beïnvloed het, is die aktivis Sikhulekile Duma, ‘n tweedejaar US-student in die sosiale wetenskappe. Dit is Duma wat deur blankes in die dorp “aangerand” is toe hy skoorgesoek het. Daarna het hy geëis dat die US teen rassisme moet optree. Vir hierdie doel het hy valslik voorgegee dat dit wit US-studente is wat hom reggesien het. As ‘n uitvloeisel hiervan is ‘n Menswaardigheidsoptog op die kampus gehou en versoeke en eise is aan die US se tussentydse bestuur gerig (Praag 14 Maart). Op 15 April is ‘n massavergadering op die Rooi Plein op die kampus deur die Duma-groep, wat daarna die naam Open Stellenbosch aangeneem het, gehou. Dit het oor transformasie met toespitsing op kritiek op Afrikaans as onderrigtaal gehandel. Studente van die Universiteit Kaapstad (UK) se Rhodes Must Fall-veldtog het ook by die byeenkoms gepraat. Geen aansoek is vooraf, soos vereis, by die universiteitsowerheid gedoen om die byeenkoms te hou nie. Nogtans het De Villiers die geleentheid bygewoon en gesê “die US is sterk tot transformasie verbind” (Die Burger, 16 April, p 3). Hierna weet die swart studente dat hulle met De Villiers as rektor nie by die reëls hoef te hou nie.
Op dieselfde dag as die Rooi Plein-byeenkoms het die US in ‘n amptelike verklaring gesê: “Voortgesette transformasie [myns insiens wesenlik ‘n nie-akademiese, politieke, ANC-gedrewe saak] is deel van die ‘kernwese’ van die Universiteit” (US-webwerf 15 April). Transformasie gaan glo bespoedig en verdiep word. Dit herinner aan Dan Kgwadi se “deep transformation”. Aan die US is daar glo “taalsoepelheid” – iets wat Kgwadi ook van die Noordwes-Universteit gesê het. Taalsoepelheid maak dit myns insiens moontlik om die Engelse aanbod te verhoog en die Afrikaanse aanbod af te skaal. Die aanwesigheid van UK-studente het die US genoop om te verklaar dat hy reeds lank bewus daarvan is “dat visuele elemente en simbole ‘n voortdurende herinnering is aan ‘n pynlike [!] geskiedenis en dus ‘n onvriendelike omgewing skep.” Hierna is daar berig dat Duma se Open Stellenbosch-groep binnekort ‘n verdere lys griewe en eise aan die US-bestuur gaan voorlê (Die Burger, 18 April, p 6).
In reaksie op aktivistiese druk het die US op 25 April op sy webwerf inligting oor sy personeelsamestelling verstrek. Daarvolgens bevorder die nuwe taalbeleid die werwing van nie-wit dosente omdat vaardigheid in Afrikaans nie meer vereis word nie. “Die doelwit is gestel dat die US se personeelkorps [dus nie net die studente nie] teen 2018 meer as 50% swart moet wees.” Nie-wit dosente word op ‘n “versnelde loopbaanpad” geplaas, wat sekerlik beteken dat hulle vinniger as blankes deur die doseerrange bevorder word. “Strategiese [rassistiese?] werwing vir alle senior posisies, ook professorale aanstellings,” word gedoen. “Diversiteit is ‘n noodsaaklike voorvereiste vir volhoubare akademiese uitnemendheid en juis om hierdie rede en op grond van die morele noodsaaklikheid daarvan, is die Universiteit verbind tot ‘n verdieping en versnelling van sy sistemiese transformasie.”
As iemand nog daaraan getwyfel het of die De Villiers-US hom op ‘n nie-, selfs anti-, akademiese pad begewe het, behoort daar nou geen onseker meer te bestaan nie. Byvoorbeeld, Akademikus, Stellenbosch skryf in Die Burger (1 deser, p 10) oor “waansin” by die aanstelling van dosente: “Die US is ‘n universiteit en derhalwe veronderstel om akademiese verdienstelikheid skaamteloos te onderskryf … Dit is nie ‘n rasse-aangeleentheid nie; dit is ‘n akademiese saak … Al wat die US met ‘n oop gemoed moet kan stateer, is dat by sy aanstellingskomitees geen rasvoor- of -nadeel is nie. Dit is ‘n beginselsaak, en elke aansoeker moet weet hy of sy word suiwer op akademiese verdienste oorweeg.” In werklikheid is daar ‘n voorskrif dat iedere kortlys vir aanstelling die naam van minstens een nie-wit kandidaat moet bevat. Dit stel die US in staat om by elke aanstelling te kyk of hy daarmee kan wegkom as voorkeur aan ‘n nie-witte pleks van ‘n blanke (wat dikwels die akademies beste kandidaat is) gegee word ten einde sy demografie- (dus ANC-politieke-) profiel te “verbeter”.
Is Duma en sy Open Stellenbosch hiermee tevrede? Nee. “Daar is 296 wit, 10 swart, 31 bruin en 12 Indiër-professore, asook 24 uit die buiteland by die US. Van 2010 tot 2015 het die getal swart professore van drie tot tien gestyg” (Die Burger, 25 April, p 1 – ja, Duma haal die voorbladsy). Die US se verweer teen die Duma-aanvalle is dat dit ‘n “groot uitdaging [is] om senior akademiese aanstellings uit onderverteenwoordigende groepe te maak … alle Suid-Afrikaanse universiteite ding mee vir dieselfde klein groepie.” Is dit nie ‘n sotlike, anti-akademiese situasie nie? Die ANC se kwantitatiewe demografie-dogma word sonder meer aanvaar.
Op 29 April, kort voor De Villiers se inhuldiging as rektor, het Open Stellenbosch, met Duma wie se naam tot Khule verkort is, ‘n onwettige byeenkoms teen “wit oorheersing” op die Rooi Plein op die kampus gehou. Hulle eis swart studente en dosente. Ramabina Mahapa, van Rhodes Must Fall-faam en die voorsitter van die UK-studenteraad, het gesê “as die universiteit nie wil verander nie, moet julle dit onregeerbaar maak.” De Villiers het hierna op ‘n mediakonferensie, soos die UK-rektor, Max Price, gesê hy ondersteun studentedeelname en -aktivisme (Die Burger, 30 April, p 3). Reeds op 15 April is amptelik op die US-webwerf verklaar: “Vir die US-bestuur is die al hoe sterker kultuur van robuuste debat by die instelling verblydend.” Soos Price doen De Villiers wat die swart studente wil hê. Dit is ‘n geval van “Forward!” na die akademiese afgrond. De Villiers is soos FW de Klerk met sy toegeestrategie.
Na hierdie byeenkoms op die Rooi Plein het die Open Stellenbosch-groep en Chumani Maxwele, wat ontlasting op die Rhodes-standbeeld gegooi het, na die plek van De Villiers se inhuldiging gegaan en daar onwettig met plakkate betoog. Die betoging het in stilte verloop totdat Maxwele en ander studente geskree het: “Down with white power, down!” (Die Burger, 1 deser, p 3). Duma sê: “Ons wou skok … Ons gaan nooit jammer sê vir die wyse waarop ons teen wit oorheersing veg nie.” De Villiers het die uitroepe aan nie-Maties toegeskryf en gesê dat geen optrede teen die betogers beplan word nie.
Waarteen sal die De Villiers-US dan wel optree? Sekerheid hieroor is gou verkry en Duma het daarvoor gesorg. Duma beweer dat ‘n blanke US-dosent aan hom die volgende teksboodskap gestuur het: “Jou swart moer van die wit boer.” (Rapport, 3 deser, p 1 en 2 – ja, die berig haal die voorbladsy). Die US het bevestig dat die saak “in ‘n baie ernstige lig” beskou word en “stappe ingevolge die universiteit se formele dissiplinêre prosesse het reeds begin” (p 2). Die Burger (4 deser, p 5) het grootliks dieselfde inligting gepubliseer. Duma het die vermetelheid om te eis dat die betrokke dosent sonder betaling weens die “rassistiese” teksboodskap geskors moet word.
Die volgende dag het Die Burger (5 deser, p 1 – ja, die voorbladsy) min nuwe nuus gehad, behalwe dat die betrokke dosent voorlopig geskors is, Duma per e-pos hieroor deur die US ingelig is en dat ‘n komitee saamgestel is om Duma se bewerings te ondersoek. Die Higher Education Transformation Network (HETN), wat by elke moontlik geleentheid pro-swart en anti-wit druk op universiteite uitoefen, het ook op die dosent se skorsing aangedring. “Die netwerk sal nie huiwer om in te gryp as die universiteit sy voete met die ondersoek sleep nie.” Rassevoorvalle het na bewering sedert De Villiers se aanstelling toegeneem. Dit is substansielose afdreiging deur die HETN.
Die lesers van Die Burger het sekerlik op die verslegtende US-situasie gereageer, maar net twee briewe met substansiële kommentaar is gepubliseer. Oud-Matie van die Kaap is van mening dat die aandrang op onderrig in Engels “is nie om die universiteit soseer toeganklik vir almal te maak nie, maar eerder om Afrikaans in die grond in te vertrap … Is dit nie ironies nie dat almal teen Cecil J Rhodes se standbeeld gil, maar die taal aanhang wat hy saamgebring het?” (Die Burger, 22 April, p 10). Pieter van der Merwe van Bellville verwys na die Randse Afrikaanse Universiteit wat nou “YouJay” is. “Ek voorspel dat die US teen 2018 ‘YouEss’ sal wees en later die naam van ‘n struggle-held gaan kry. Wat het van voortreflikheid geword in hierdie gejaag na politieke korrektheid? Kies die beste studente en personeel, ongeag uit watter rassegroep hulle kom. Los die kwotas; dis omgekeerde rassisme” (Die Burger, 29 April, p 15).
Gestel die betrokke US-dosent het wel daardie teksboodskap aan Duma gestuur. Gestel verder dat De Villiers primêr eerder op akademiese as politieke leiding ingestel was. Wat sou hy as rektor gedoen het? Hy sou die dosent onvoorwaardelik om verskoning gevra het omdat hy tot dusver sy plig om teen Duma op te tree skromelik versuim het. De Villiers sou onomwonde gesê het dat hy begrip het vir die frustrasie wat daar in die geledere van die ware akademici aan die US opgebou het. Hy sou nie toegelaat het dat Duma verdere ontwrigting saai deur daardie dosent se onderrigaktiwiteite op te skort nie. De Villiers sou begrip getoon het vir die feit dat dit hier gaan om ‘n hoogs intelligente dosent met gespesialiseerde kennis; iemand wat oor skaars vaardigheid in kernfisika beskik. Hy sou diep bewus gewees het van die kolossale kloof wat daar tussen die bewese akademiese prestasie van die dosent en die relatief prestasielose akademiese rekord van Duma bestaan.
As ‘n keuse tussen ‘n onrusstokende, aktivistiese laspos en die akademiese bate wat die dosent vir die US inhou, gemaak moet word, is dit voor die hand liggend dat enige rektor wat, soos dit hoort, akademies geöriënteerd is ten gunste van die dosent sou besluit. De Villiers sou dit eienaardig gevind het dat die beweerde teksboodskap sonder meer as “rassisties” geëtiketteer word en nie as “robuuste debat” nie, terwyl Duma se byeenkoms teen wit oorheersing en die daaropvolgende uitroepe van “Down with white power” glad nie met rassisme geassosieer word nie. Hy sou dit ook eienaardig gevind het dat Duma se pa vermoënd genoeg is om in Amerika te wees terwyl sy kind met ‘n US-beurs studeer. De Villiers is dus in ‘n uitstekende posisie om Duma stil-stil van die kampus te verwyder deur sy studiebeurs in te trek; sy finansiële kragprop uit te trek. Nog beter, Duma moes as student lankal die trekpas gekry het. Sy gedrag is primêr die van ‘n aktivis en nie die van ‘n student wat op die kampus is om te studeer nie. Sy manewales sou nie van ‘n blanke student geduld word nie. Oor hierdie en die vorige paragraaf kan De Villiers gerus nugter en werklik sê: “We can do it.”
Daar is ‘n lighartige, internasionaal bekende studentelied, Gaudeamus igitur (Laat ons bly wees). Vir die Latynse lirieke bestaan daar talle improvisasies; ook in Afrikaans. As akademikus en as Afrikaner is ek uiters teleurgesteld met Wim de Villiers. Hy blyk ‘n epigoon te wees. Ek voel lus om te sing:
Gaudeamus igitur,
nog ‘n universiteit is in sy moer.
Indien dít wat in PRAAG se 1 April-berig beskryf word sou gebeur, is my vraag: Waar trek ons die streep? In alle erns gesproke, is die verwydering van monumente seker nie die ergste wat met ons kan gebeur in ons benarde situasie nie.
Wat doen ons as dit vererger en meer tasbare aksies, wat blankes en anderskleuriges wat dieselfde beginsels en waardes deel, teen ons geneem word wat huis en haard in gevaar stel? Gebruik ons metodes van lydelike verset, ander aksies of laat ons die afknouing begaan soos wat ons uit ordentlikheid die afgelope 25 jaar sedert 2 Feb 1990 gedoen het?
Ek hoor ‘n magtige dreuning van stilswye uit die buiteland; lande en mense wat ons met alles denkbaar bestook en bedreig het in die jare voor 1990 is waarskynlik stomgeslaan van verbasing! Kan ons die debat begin oor waar ons die streep trek? RA en SEB asook nuwe wetgewing oor grond (insluitende vele meer eienaarskap), bedreig ons lankal.
Feitlik ‘n miljoen blankes is werkloos of in swak betaalde diens. ‘n Verdere 2 miljoen het die land verlaat en breinkrag, kundigheid en ondervinding saam weggeneem. Dié van ons wat die armes kon help, raak al minder en die hulpbehoewendes raak al meer. Dit gaan uiteindelik nie meer help om die howe te nader nie – wat bly oor? Die naakte werklikheid is dat ons alleen is en net mekaar het om op te steun – vir raad en daad.
– Diana Yagudina
Die DA se swart koukusleier, Mmusi Maimane het skielik ontpop in ‘n leser van niemand minder nie as André Brink.
In ‘n ongeloofwaardige hagiografie aan Brink, het Maimane, wat ooglopend nog nooit ‘n woord van Brink gelees het nie, die dood van “een van Suid-Afrika se literêre reuse” betreur tydens sy toespraak in die parlement.
Brink het feitlik geen swart lesers gehad nie en van sy werk was grootliks gemik teen ‘n konserwatiewe wit gehoor.
“In ons hartseer oor sy dood is slegs deur die groot literatuur hy aan ons bemaak het, ‘n vertroosting,” het Maimane vroom en sonder ironie verklaar.
Brink se lesers sal verbaas wees om te verneem dat die “groot les” uit sy oeuvre glo was dat ‘n ‘n “gesiglose stelsel die euwels in die samelewing” verberg, en dat “mense onreg teen ander mense pleeg”.
Brink het homself juis onvermoeid vir die teendeel beywer. Hy het gesiglose Afrika-verantwoordelikheid verskoon en voortdurend alle skuld kollektief op Afrikaners gepak. Hierdie tema het hy uitgebrei om later prontuit in ‘n dokumentêre program op SABC te verklaar dat dit beter sal wees as Afrikaners heeltemal uitgewis word, weens hul aandeel aan “slawerny”.
Daarna het Maimane egter Brink se gunsteling onderwerp oor wit skuld afgestof en uitgevaar teen die “ongelyke nalatenskap van die apartheidstelsel wat swaar weeg op swartes”.
“Dit is ‘n feit dat swart kinders nog steeds nie dieselfde geleenthede as wit kinders het nie. Dit is ‘n menslike tragedie wat niemand in hierdie vergadering ooit moet aanvaar nie.”
Van ‘n geëerde hoogleraar aan die Universiteit Stellenbosch verneem ons onlangs dat bepaalde feite soos rassediskriminasie teen blankes in Suid-Afrika teen die agtergrond van die geskiedenis “herinterpreteer” of gerelativiseer moet word. Waarom lê hy nie die moed aan die dag om te sê rassediskriminasie is verkeerd ongeag van wie dit toepas nie? Die verkeerdheid daarvan word net nog erger wanneer dit huigelagtig met die dekmantel van “nie-rassigheid” beklee word.
En ‘n fatsoenlike rubriekskrywer van Die Burger spreek die mening uit dat die waarheid iewers in die ”grysgebied“ tussen waar en onwaar geleë is. Dit is sekerlik moeilik om altyd ‘n klinkklaar beslissing te maak tussen goed en sleg, waar of nie waar nie, maar “grysgebied” lyk alte veel na die kenmerkende eienskap van ons moderne samelewing: Grys, kleurloos, Godloos, beginselloos, ruggraatloos, futloos en oortuigingsloos. Dof en vaal. Dit lyk asof ons wêreld alle houdings en waardes net in een obsessionele beheptheid saamgepers het, naamlik “ras”.
Nou kom ons praat nou juis oor rassisme, oor huigelagtigheid, oor relativisering van die waarheid en oor grysgebiede.
Op die netwerf van die Department of Justice and Constitutional Development word aangehaal uit die Suid-Afrikaanse grondwet wat in wese sê dat enige onbillike diskriminasie op grond van ras, geloof geslag of seksuele oriëntasie ens., ens., ens. ongeoorloof is. In die volgende sin kwalifiseer hulle dit egter deur te beweer dat diskriminasie nie onbillik is as dit “onregverdighede van die verlede” aanspreek nie. Nou toe nou. Mens sou sê die professor van Stellenbosch het die teks vir hulle geskryf.
Dit beteken dus doodeenvoudig hulle kan diskrimineer wanneer dit hulle pas, want bykans enigiets kan gesien word as ‘n ”regstelling” van die een of ander “onbillikheid” uit die verlede. M.a.w. die verbod op diskriminasie is nie ‘n rotsvaste reël nie, maar net nog ‘n politieke instrument wat op arbitrêre wyse uitgepluk en toegepas kan word om die regime se belange te dien. Die verbod op diskriminasie is die hoeksteenbeginsel van die nuwe grondwet, maar dit word gewoon in die snippermandjie gegooi wanneer dit moontlik mag indruis teen die regime se belange. Dit gee ‘n duidelike indruk van hoeveel beskerming ons as blankes en Afrikaners van die grysgebiedgrondwet kan verwag.
Een van die hoofoogmerke van die reg is om aan die landsburger sekerheid te gee van waar hy staan, van wat sy regte en verpligtinge is, wat hy mag en nie mag doen nie, en wat die gevolge van sy doen of late is. Maar hier het ons ‘n totale dryfsandsituasie.
Die landsburger: “Mag teen my gediskrimineer word?”
Die staat: “Allermins. Nou-ja tog wel, afhangende van omstandighede.”
Die burger: “Wat is dié omstandighede?”
Die staat: “Dit kan ons ongelukkig nie sê nie. Daar kan baie omstandighede wees. Basies enigiets wat in ons kraam pas.”
Hierdie soort absurditeit het met die reg niks te make nie.
Ten spyte daarvan dat hoog opgegee word oor die verhewe aard van die grondwet, dat dit as’t ware uit die hemel geval het, is die grondwet ten slotte die maaksel van ANC-politici wat die dokument geskep het om legitimiteit te verleen aan hulle maneuvers om hulle magsposisie te versterk en voorregte vir hulle en hulle ondersteuners te skep en natuurlik te gryp waar hulle kan.
Miskien moet die hoogggeleerde Stellenbosse professor ons presies voorlig oor hoe ons dit alles moet “interpreteer”. Soos dit wil voorkom, is die diskriminasie teen ons veroorsaak deur diskriminasie wat ons iewers in die verlede teen swartes gepleeg het. Dit lyk dus asof die arme swartes nou geen keuse het nie as om ook teen ons te diskrimineer. En omdat hulle geen keuse het nie, is hulle ook nie verantwoordelik vir diskriminasie teen wittes nie. Dis eintlik die wittes wat verantwoordelik is vir die diskriminasie teen hulleself! Maar dis natuurlik niks nuuts nie, want swartes is mos nooit vir enigiets verantwoordelik nie. Hulle diskrimineer teen ons want hulle kan nie anders nie. Is dit korrek herinterpreteer, professor?
Ons neem as voorbeeld die herhaaldelike gevalle van briljante jong witmense wat toelating tot mediese fakulteite geweier word ten gunste van 40%-gemiddelde-swart-kandidate. Hierdie vorm van skandelike diskriminasie is natuurlik moontlik en wettig omdat dit ‘n geval is waar diskriminasie nie onbillik is nie omdat dit “onreverdighede” van die verlede regstel. Let wel , dis “regverdig” dat ‘n kandidaat met ‘n gemiddeld van 40% in matriek, voorkeur moet kry bo ‘n kandidaat met 95%. Maar die vraag is wattter onregverdighede het hierdie jong witmense teen swartes gepleeg wat nou ten koste van hulle reggestel moet word? Hulle was ten tye van die afskaffing van apartheid nog nie gebore nie. Miskien behoort hierdie jongmense tot die “grysgebied” tussen die “ou” en die “nuwe” Suid-Afrika. Ongelukkig net dat die “nuwe” Suid-Afrika nooit werklik gaan aanbreek nie.
Ons as blankes en as Afrikaners kan natuurlik hierdie situasie waaraan ons onderwerp word gelate aanvaar. Inderdaad doen baie dit reeds. Of ons kan elke geleentheid aangryp om, elkeen op sy eie manier, hierdie naakte rassisme en diskriminasie teen ons aan die groot klok te hang. Mense moet eenvoudig nie toelaat dat hulle deur ANC-oëverblindery benadeel word nie. Die howe moet gebruik word om ons regte af te dwing. Alles moet in die stryd gewerp word om bogenoemde gedrogtelikhede in die grondwet aan die kaak te stel. Indien nodig moet ons ons tot internasionale howe wend en in elk geval moet ons alles in ons vermoë doen om hierdie groteske skending van ons menseregte internasionaal bloot te stel.
En nou ‘n laaste gedagte waaroor ‘n mens nogal katvoet moet wees, want daar is baie sensitiewe tone in die pad. Dit is dat as ons enigsins hond haaraf wil maak, sal alle bewegings, partye, instansies wat ook al, wat min of meer dieselfde pro-Afrikaanse doelwitte en ideale het, hulle kragte moet saamsnoer ten einde ons saak te bevorder. Maar nou verkies ons mos om mekaar uit te kryt vir allerlei dinge en oor en weer vlieë af te vang, dikwels in ‘n poging om darem tog in die mode te wees. Iewers sal iemand bereid moet wees om ter wille van ‘n groter saak die minste te wees, maar dit is tog sooo swaar. Met “jy in jou klein hoekie en ek in myn” kom ons nêrens, maar net nêrens.
Wanneer dit vakansietyd is, word Die Burger se lesers gekonfronteer met artikels en ook briewe deur Anton van Niekerk. Op hierdie manier kry hy publisiteit en verdien hy ook sakgeld. Vir hom is dit blykbaar nie voldoende as akademici kennis van sy menings in vaktydskrifte neem nie. Hy smag daarna om ‘n openbare intellektueel te wees. Maar dit is myns insiens van deurslaggewende belang dat enigiemand wat aanspraak op sodanige status maak, die beeld van geloofwaardigheid moet hê. Kom ons ondersoek Van Niekerk se geloofwaardigheid na aanleiding van sy artikel in die jongste uitgawe van Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Om praktiese redes (bv om die lengte van hierdie rubriek binne perke te hou) gebruik ek uitsluitlik die opsomming van sy artikel (heel moontlik deur homself gemaak en vir publikasie aangebied) soos gepubliseer in Die Burger (30 Desember, p 13). Die opskrif is: “Wat is ‘polities korrek’?”
Van Niekerk begin deur ‘politieke korrektheid’ te definieer. “Die begrip ‘politieke korrektheid’ verwys na ‘n soort geveinsdheid in spreke en optrede wat daarvan wegskram om vermeende onreg en onbevoegdheid by die naam te noem, en wat daarom, bloot ter wille van gedienstigheid aan aanvaarde sosiale konvensies, sake só voorstel dat die waarheid omtrent wat verkeerd loop in die samelewing, verdoesel word deur wat ons sê en soms ook doen.” Hy kon byvoeg: Ook wat ons nie sê en nie doen nie. Maar laat ons nie vlieë afvang nie. Sy definisie is nie sonder verdienste nie. Ek hou veral van die skerpheid van “geveinsdheid”, “gedienstigheid” en “verdoesel” (wat al drie in my laaste paragraaf hieronder na hom toe terugkom), hoewel verdoesel dikwels die vorm van algehele ontkenning aanneem.
Tereg noem Van Niekerk dat ons die verskynsel van politieke korrektheid het omdat bv die gevoelens (van nie-wittes) nie seergemaak en (negatiewe) stereotipes (van nie-wittes) nie bevorder mag word nie. Myns insiens kan dit soms nodig wees om ego’s af te blaas ten einde mense te verbeter. ‘n Stereotipe is ook nie noodwendig ‘n onding nie. Dit is eintlik ‘n veralgemening. Sonder veralgemening kan die wysbegeerte en die wetenskap en ook doodgewone gesprekvoering nie vorder nie. In die logika word dit induksie genoem. As ek van ‘n groep mense sê hulle is bouers of brekers is dit ‘n geldige veralgemening in soverre die lede van daardie groep werklik bou of breek.
“Dit is … polities inkorrek om te beweer dat ‘plaasmoorde’ (in die sin van ‘n berekende, georganiseerde aanslag van swart mense op wit boere) in Suid-Afrika plaasvind, aangesien dit die stereotipes van swartes as barbaarse moordenaars en wittes as relatief welvarende en ekonomies produktiewe landsburgers bevorder, en die idee bestendig dat swart mense en wit mense nie in vrede in dieselfde land kan saamleef nie.” In die voorafgaande sin word talle elemente ingebring wat sake verdoesel. Omdat “plaasmoorde” tussen aanhalingstekens geplaas word, kan dit op onsimpatie by Van Niekerk dui. In hoeverre plaasmoorde die gevolg van ‘n georganiseerde aanslag is, is onbekend. Wat van belang in daardie aangehaalde sin tot by die eerste komma is, is dat talle plaasmoorde (met boere, hulle gesinslede en werkers as die slagoffers) in die nuwe Suid-Afrika gepleeg is en heel dikwels is dit wittes wat vermoor word en swartes wat die moorde pleeg. Politieke korrektheid vereis dat daar nie gesê mag word dat wittes (in hierdie geval op plase, maar sekerlik ook elders) deur swartes vermoor word nie. Maar hierdie stelling is waar in die mate wat dit werklik gebeur het.
Daar is ook die ANC-regering se redenasie dat plaasmoorde nie apart in misdaadstatistiek gelys word nie, met as regverdiging dat alle moorde in dieselfde mate veroordeel word. Maar dit is bloot ‘n vyeblaar om nie enige voorkeur vir blankes/boere te toon nie. Die waarheid is dat alle moorde, net soos alle mense, nie eenders/gelyk is nie. Vir die naasbestaandes van ‘n vermoorde kan die verlies ewe groot en die vermoorde ewe onvervangbaar wees. Enige objektiewe waarnemer sal egter kan insien dat die moord op ‘n boer ‘n baie groter verlies vir die land as dié van ‘n armlastige plakker is. Om hierdie rede behoort meer gedoen te word om moorde op plase as in plakkerskampe te verhoed. Dit gaan om bv ekonomiese oorwegings en nie om etnisiteit nie. Dit is hierdie soort ding wat in landsbelang gesê moet word eerder as om polities korrek te swyg.
Die ANC-regering wil ook nie misdaadsyfers openbaar waarin die etnisiteit van die misdadigers en die slagoffers openbaar word nie. Die rede hiervoor is glo omdat rasseklassifikasie amptelik afgeskaf is. Maar in die praktyk kan die ANC-regering glad nie sonder sodanige nie-amptelike klassifikasie funksioneer nie. Deesdae word rassediskriminasie teen veral blankes ten gunste van veral swartes gepleeg en “transformasie” genoem. Sonder rasseklassifikasie kan die ANC nie sy “regstellingsbeleid” (bv swart ekonomiese bemagtiging en grondhervorming) uitgevoer nie. Waarom dan nie etnisiteit ook in die misdaadstatistiek vermeld nie? As ‘n sekere groep (getals- of persentasiegewys) meer misdaadgeneig as ander groepe blyk te wees, is dit in die openbare belang dat bv voorkomings- en rehabilitasieprogramme op daardie groep toegespits word.
[In die huidige vakansieseisoen was die meerderheid padsterftes voetgangers, heel moontlik swartes. Dit volg dat padveiligheidsveldtogte op diesulkes toegespits behoort te word. As uit die statistiek blyk dat swart minibusbestuurders baie ongelukke veroorsaak, moet hulle by wetstoepassing geteiken word. Regstellende aksie moet nie teruggehou word as swartes die sondebokke blyk te wees nie. In hierdie konteks is politieke korrektheid sekerlik ‘n onding.]
Wat ek probeer aantoon, is dat dit in die openbare en dus landsbelang kan wees om politieke korrektheid opsy te skuif deur plek te maak vir geldige stellings en heilsame voorstelle gebaseer op feite. Te veel word in die naam van politieke korrektheid verdoesel of verswyg. Met verwysing na die laaste aangehaalde sin hierbo: Waarom kan/mag dit nie maar hard en duidelik gesê word dat blankes sedert 1652 ‘n bewese rekord van ekonomiese produktiwiteit het nie? Is dit nie ‘n feit dat dit veral danksy blankes se insig, toewyding, vindingrykheid, arbeid, ens, is dat Suid-Afrika die welvarendste Afrika-land geword het nie? Is dit nie in landsbelang om te beweer dat hierdie land meer sulke mense nodig het as hy voorspoedig wil wees nie; dat wittes as burgers gekoester en nie verguis moet word nie?
Politieke korrektheid vereis by implikasie en by voorbaat dat nie beweer moet/mag word dat swart en wit nie in vrede in dieselfde land kan woon nie. Maar dit is moontlik dat (die groot) kultuurverskille, wat nie ontken kan word nie, saambestaan (in ‘n mate/grootliks) onmoontlik maak. Die meeste mense is seker geneig om rus en vrede bo onmin en stryd te verkies, maar dit kan ‘n onbereikbare ideaal in die huidige politieke bedeling blyk te wees. Pleks van ‘n eenheidstaat waarin talle groepe saamgebondel word, is dit moontlik dat ‘n tuisland vir elke kultuur-/etniese groep groter harmonie en voorspoed (vir almal) tot gevolg kan hê. Politieke korrektheid as “geveinsdheid” moet nie toegelaat word om sulke gesprekke te ontmoedig nie.
Vervolgens beweer Van Niekerk dat ‘n liberaal-demokratiese staat “die beste soort staat [is] om in te bly.” Sodanige staat erken bv spraak- en persvryheid. Daarom is Van Niekerk glo in beginsel teen politieke korrektheid as dit ‘n demper op die politieke diskoers plaas. Volgens hom moet hierdie soort korrektheid eerder deur die najaag van die waarheid vervang word. [As u verder lees, sal u sien dat Van Niekerk se getrouheid aan wat in hierdie laaste twee sinne staan, ernstig bevraagteken kan word.] Hy onderskei tussen feite-waarheid en morele waarheid. As ‘n mens met feite fouteer, dus nie die waarheid beet het nie, is dit ‘n vergissing en kan dit reggestel word. Van Niekerk plaas die klem egter op wat hy morele waarheid noem. As ‘n mens met morele waarheid ‘n fout maak, is die resultaat ‘n leuen. ‘n Leuen is verwerpliker as ‘n vergissing omdat die leuenaar doelbewus, dus “willens en wetens”, die waarheid weerhou. ‘n Leuen kan nie soos ‘n feite-fout reggestel word nie: “‘n leuen moet vergewe word.”
[Die HAT vereenvoudig sake en vat kortpad deur te beweer dat ‘n feit iets is “wat werklik plaasgevind het, wat werklik vasstaan.” Die begrip “feit” is egter baie meer glibberig as dit, met “waarheid” wat nog wyer toepassings het en dus nog vaer is (Bede Rundle, Facts, London: Duckworth, 1993, p 18). Wanneer moraliteit bygevoeg word, “we have concepts whose usefulness rests on assumptions which may not be conceded” (p 82). Van Niekerk se artikel is ‘n klinkklare voorbeeld hiervan.]
Ons kom nou by hoe Van Niekerk vir homself ruimte gun sodat hy die waarheid kan buig/manipuleer om sy politiek te pas. “Waarheid, veral in ‘n morele konteks, kan daarom nie altyd sonder meer gelyk gestel word met ‘die naakte feite’ nie. Die waarheid funksioneer in ‘n konteks wat nie altyd bloot ‘meegedeel’ kan word nie, maar wat dikwels geïnterpreteer moet word. Tot die waarheid behoort naamlik die sin van feitelike gegewens, dit wil sê die belang of die waarde wat sulke gegewens het vir die mens wat lewensoriënterend daarmee gemoeid is.” Van Niekerk onderskei dus tussen feite en die vertolking van feite, wat seker insluit dat feite in konteks beoordeel moet word. Oor die feite sal ons waarskynlik makliker ooreen kan kom as oor die vertolking van daardie feite. In wat volg, toon Van Niekerk egter dat hy soms nie eens sy feite reg het nie, gevolglik is sy vertolkings ook nie in die kol of aanvaarbaar nie. Die kern van die probleem is dat hy hom laat lei deur wat polities korrek is; bv die belange van swartes kry voorkeur bo dié van wittes.
Van Niekerk skryf oor regstellende aksie: “swart mense [word] sonder die gepaste kwalifikasies en ervaring ten gunste van [hy bedoel: ten koste van] wit kandidate in poste aangestel of tot prestige-studierigtings soos geneeskunde aan universiteite toegelaat. [Dit is presies wat by sy werkplek, Universiteit Stellenbosch (US), gebeur.] Dit is meermale ‘n onverstandige en onregverdige praktyk wat nouliks goed te praat is, veral as dit blyk dat die ooreenkomstige werksprestasie of uitkomste van dié [wan]praktyk benede peil is.” Juistement, maar dit is polities inkorrek, gevolglik soek Van Niekerk ‘n uitkomkans, dus ‘n ander vertolking van die feite.
“Ons [kan] ons egter nie eenvoudig blindstaar teen die ‘naakte feite’ van wat tans waargeneem word in hierdie verband nie. Ons kan veral nie oor die onderliggende problematiek wat regstellende aksie in die oë van die oorgrote meerderheid van die bevolking ‘n ononderhandelbare vereiste van die Suid-Afrikaanse samelewing maak, praat asof ons onlangse geskiedenis in Suid-Afrika weggewens kan word nie.” Van Niekerk laat hier toe dat die meerderheid mense die feite of die waarheid bepaal. Dit kan ‘n fout wees. Byvoorbeeld, die meerderheid mense het eens gedink dat die aarde plat (en nie rond nie) is. Dit is waarom ek ook teen ongekwalifiseerde gelyke stemreg in die eenheidstaat Suid-Afrika is. Die meerderheid kiesers bepaal wie die land regeer; nie (noodwendig) die beste (bv ingeligte, insigryke, kundige, hardwerkende, toegewyde) inwoners nie.
Soos die swartes beperk Van Niekerk sy aandag by “ons onlangse geskiedenis,” klaarblyklik die apartheidsera (1948-1989). Hierteen het ek ‘n tweeledige beswaar. Eerstens was die bewind van die Nasionale Party nie net sleg nie. Ter wille van ewewig, eintlik doodgewoon die waarheid, moet sowel die goeie as die slegte in ag geneem word. Tweedens moet nie net op daardie vier dekades gefokus word nie, maar op ons hele geskiedenis. Sedert 1652 het die blankes op ‘n voortreflike wyse gepresteer; op ‘n manier wat deur geen ander etniese groep naasteby oortref word nie; ook op ‘n wyse waarby alle etniese groepe, in die verlede en in die hede, gebaat het.
Kyk hoe drasties verskil Van Niekerk se vertolking van die feite van myne: “Ons geskiedenis is ‘n verhaal van een van die mees blatante instansies van diskriminasie teen mense op grond van velkleur wat die wêreld nog ooit gesien het.” “Ons geskiedenis” verwys selektief na ‘n (politieke) aspek en veral na vier dekades eerder as na meer as drie en ‘n half eeue. Daardie rassediskriminasie is ook nie gemotiveer deur velkleur nie. Fundamenteel het dit gegaan om kultuurverskille. Pigmentasie het bloot as ‘n uiterlike aanduiding van daardie verskille gedien. Waarom verskil my en Van Niekerk se feite-vertolking so radikaal? Onder meer omdat ek uit beginsel, maar nie blindelings nie, kant vir my eie mense kies en Van Niekerk sy etniese genote versaak en hulle offer op die altaar van politieke korrektheid. Hy is in die eerste plek nie (meer) ‘n Afrikaner of blanke nie, maar ‘n Suid-Afrikaner en Afrikaan en hy aspireer seker ook vir identiteitslose wêreldburgerskap.
Met die voorafgaande as grondslag gaan Van Niekerk nou tot die aanval oor. In hierdie proses doen hy bekende feite “willens en wetens” geweld aan; met ander woorde hy lieg in ‘n poging om sy oorverligte standpunt aan lesers op te dring. Dit neem sulke afmetings aan dat dit moeilik is om hom (ingevolge wat hyself hierbo voorgehou het) te vergewe. “Terwyl wit mense in regse kringe fulmineer [uitvaar] oor slim, wit jongmense wat deesdae nie meer so maklik toegang tot ‘n studierigting soos geneeskunde kry nie, vergeet ons veels te vinnig dat swart mense voor relatief laat in die 20ste eeu hoegenaamd [!] nie toelating tot enige [!] Suid-Afrikaanse universiteit gehad het nie – laat staan nog tot medies.”
Die leuens wat Van Niekerk hier doelbewus verkondig, is in ooreenstemming met die bekende valsheid dat Hendrik Verwoerd (eerste minister van 1958 tot 1966) swartes tot spreekwoordelike houthakkers en waterdraers verdoem het. Wat Verwoerd baie duidelik bedoel het, is dat swartes in die blanke gebiede nie tot bv professionele beroepe toegelaat sal word nie, maar dat hulle tot die hoogste vlak in enige beroep in hulle tuislande kon vorder. Dit is waarom in 1960 twee nuwe universiteite uitsluitlik vir swartes (Noorde/Limpopo en Zoeloeland) geopen het en die Universiteit Fort Hare (in 1916 deur ‘n Skotse kerkgenootskap vir swartes gestig) deur die regering oorgeneem is. Hierna is talle ander universiteite vir swartes teen groot koste gebou en onderhou. Vergelyk hierdie “naakte feite” met Van Niekerk se stelling “dat swart mense voor relatief laat in die 20ste eeu hoegenaamd nie toelating tot enige Suid-Afrikaanse universiteit gehad het nie.” Is 1916 en 1960 “relatief laat in die 20ste eeu”?
Die mediese fakulteit van die Universiteit Natal het sedert sy stigting in 1950 met die goedkeuring van die “apartheidsregering” nie-wittes as studente toegelaat. In 1976 is die Mediese Universiteit van Suid-Afrika (Medunsa) te Ga-Rankuwa, by Pretoria, geopen, uitsluitlik vir nie-wit studente. Van Niekerk skryf dikwels oor mediese sake, bv oor mediese etiek. Hy is hoogs waarskynlik bekend met die bestaan van hierdie opleidingsfasiliteite. Waarom verswyg hy dit en mislei hy sy lesers? Is hy werklik so naïef dat hy dink niemand weet van beter nie en dat hy met hierdie leuens sal wegkom? Of troos hy hom met die feit dat Die Burger en die ander Naspers-koerant hom nie aan die kaak sal stel nie? Die motief vir Van Niekerk se laakbare gedrag is blykbaar om die buitensporig vinnige verswarting van die US se mediese fakulteit te regverdig, asof dit van die eerste instansies in Suid-Afrika is wat erbarmlik swart mediese studente toegelaat het.
Oor regstellende aksie gaan Van Niekerk soos volg voort: “Terwyl baie wit mense woedend is oor die voorkeur wat soms [dikwels?] aan swart mense in die werkplek gegee word – al bly dit ‘n feit dat die oorgrote meerderheid bestuursposte in die ekonomie steeds deur wit mense beklee word [hoekom nie? – dit kan suiwer danksy bekwaamheid wees] en al gaan dit tans met wit mense ekonomies beter as in enige stadium onder apartheid – vergeet ons veels te maklik al die dekades toe werkreservering die meeste gesogte poste in die ekonomie vir swart mense belet het.” Weer eens is Van Niekerk ‘n pleitbesorger vir swartes en verkies hy om te lieg. FW de Klerk het voor die 1992-referendum belowe dat geen blanke sy werk in die nuwe Suid-Afrika sou verloor nie. Sedert 1994 het wittes grootliks uit die owerheidsdiens (sentraal, provinsiaal en plaaslik) en semi-staatsdiens verdwyn. Ook die privaat sektor gee op skandalige wyse in groot mate voorkeur aan nie-wit werknemers. Teen veral blanke mans word suiwer rassisties en seksisties gediskrimineer.
‘n Mens se vel moet darem buitengewoon dik van die politieke korrektheid wees om nie die onreg raak te sien wat daagliks sienderoë teen blankes gepleeg word nie. Hoe kan Van Niekerk beweer dat “dit tans met wit mense ekonomies beter as in enige stadium onder apartheid” gaan? Dit is ‘n inflame leuen. Hoeveel wit mense het Van Niekerk tydens apartheid by stopstrate en verkeersligte sien bedel? Ek het nooit ‘n enkele een gesien nie. Deesdae is dit ‘n daaglikse gesig. Van Niekerk gee hoog op oor moraliteit. Is dit moreel in orde om voorkeur aan akademies swakker kandidate as universiteitstudente en -dosente te gee? Behoort gehalte/verdienste/meriete nie meer gewig as etnisiteit en geslag te dra nie? Het Van Niekerk al ooit ernstig nagedink oor die onreg wat deurlopend teen blankes in die nuwe Suid-Afrika gepleeg word, of verkies hy halsstarrig om dit nie onder die oë te sien nie omdat dit polities inkorrek sou wees om jou oor blankes te ontferm?
Wat is Van Niekerk se reaksie? “My punt is dat ‘die waarheid’ nie so eenvoudig is soos ‘die harde feite’ nie.” Van Niekerk ken aan homself die reg toe om feite nie bloot te vertolk nie, maar om hulle onvergeefbaar te verdraai; dus te lieg. Naas regstellende aksie/transformasie skryf hy vervolgens oor grondhervorming. “Dit is so dat talle swart boere aan wie landbougrond verniet verskaf is, as ekonomiese landbouprodusente misluk het. Ons kan ook saamstem dat dit onverstandig [onnosel?] is om landbougrond uit te deel aan mense wat nie genoeg opleiding en kennis van landbou het nie [die skuld word dus verskuif van die swartes wat te vrot is om te boer na ander mense]. Maar agter hierdie ‘kliniese feite’ wat ons graag ophaal van agter die oogklappe wat ons slegs die hede laat raaksien, staan die beskuldigende horison van die geskiedenis toe swart mense slegs 13% van Suid-Afrika se grond kon besit.”
As Van Niekerk sy “oogklappe” afhaal, sal hy besef dat daar ‘n verskil tussen ongerepte grond en ‘n gevestigde plaas is. Blankes het ongerepte grond tot plase omvorm/transformeer. Swartes matig hulle aan om nie grond te eis nie, maar ontwikkelde plase, wat dan na ontvangs in die meeste gevalle spoedig onherkenbaar verval. As Van Niekerk sy oogklappe afhaal, sal hy besef dat dit nie in die openbare of landsbelang is om miljoene der miljoene rande staatsgeld te bestee om in die naam van grondhervorming landbouproduksie drasties te verminder nie. Dit is nie net Suid-Afrikaners wat genoeg kos moet hê nie, maar ook die miljoene mense uit Afrika en elders wat die land binnestroom. Hongersnood kan ‘n rewolusie onder die gepeupel ontketen. Ek het jare lank by ‘n groot sakeonderneming gewerk. By die lessenaars het talle blanke mans gesit wat op plase grootgeword het en suksesvol kon boer, maar daar was nie plase vir hulle nie. Sou grondhervorming rasioneel nie veel meer sinvol wees as plase (gratis) aan diesulkes uitgedeel word nie? Of is dit in die nuwe Suid-Afrika heeltemal verregaande om blankes van owerheidsweë te bevoordeel?
Van Niekerk kan gerus ook kennis neem van ‘n brokkie waarheid wat sy geesgenoot Willie Esterhuyse oor grondhervorming kwytgeraak het: “Dis ‘n hoogs emosionele kwessie omdat dit nie oor grond as produktiewe bate gaan nie, maar oor grond as politieke identiteitsimbool” (Eindstryd, Kaapstad; Tafelberg, 2012, p 341). Kortom, swartes wil eerder grondbesitters as produktiewe boere wees. Swartes benut landbougrond hoogstens vir bestaansboedery. As swartes polities en demografies korrek 80%+ van die plase besit, sou dit nag vir voedselvoorsiening wees. Oor die talle kwalifiserings waarmee die beweerde 13% grond vir swartes bejeen moet word, kan Van Niekerk gerus die historikus Louis Changuion se gesaghebbende boek, Omstrede Land: Die historiese ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse grondvraagstuk, 1652-2011 (Pretoria: Protea Boekhuis, 2011, 471p), lees. Byvoorbeeld, naas die hoeveelheid moet die gehalte van die grond en die weersomstandighede (bv reënval) in ag geneem word. Anders as die reservate vir Indiane in die VSA het swartes in Suid-Afrika tradisioneel van die beste landbougrond beset, maar boedery op ‘n onproduktiewe manier bedryf. Baie grond is ook deur bv (blanke) sendelinge/sendinggenootskappe gekoop vir besetting deur swartes.
[Op LitNet (4.06.2012) is daar ‘n omvattende bespreking deur Johannes Comestor van Changuion se boek gepubliseer. Daar is heelwat regverdiging vir die standpunt “dat dit reg is dat die grootste gedeelte grond aan blankes moet behoort, omdat die blankes die grond ekonomies benut” (p 212). Die swartes se besware hierteen en hulle aanspraak op die plase van blankes is op instink en ideologie gebaseer. “Die veronderstelling is dat die meeste blanke grondeienaars (of hulle voorsate) die grond wat hulle besit wederregtelik bekom het en dat dit daarom aan die ‘regmatige’ eienaars teruggegee moet word” (p 7). Nelson Mandela het dit soos volg verwoord: “The [black] people … would fight the white man and win back their country” (Long Walk to Freedom, London: Abacus, 1994, p 433). Dit is hierdie soort redenasie wat Van Niekerk om vermeende morele redes onderskryf. Die grondhervormingsbeleid kom daarop neer dat veronderstel word dat ‘n voorouer benadeel is en dat sy nageslag dus vergoed moet word. Maar is die Boere en hulle nageslag in dieselfde orde vergoed vir die onregte (bv konsentrasiekampe) van die Anglo-Boereoorlog? Anders as wat Van Niekerk skynbaar dink, mag morele verontwaardiging ewewigtigheidshalwe ter bevoordeling van blankes en selfs Afrikaners gewek word.]
Nadat Van Niekerk myns insiens reeds al sy geloofwaardigheid ontbeer het, kom hy juis by hierdie onderwerp uit. “Wat saak maak in die wyse waarop ons oor die Suid-Afrikaanse werklikheid praat, is nie bloot die resonansie van die ‘feite’ nie, maar ook die geloofwaardigheid van sowel dit wat gesê word as van die spreker self – kortom, die waarheid van wat die geval is, nie slegs in die kennis-konteks nie, maar ook in ‘n morele konteks. Die diskoers wat ons uiteindelik in staat sal stel om ‘n nuwe Suid-Afrikaanse gemeenskap in Suid-Afrika te vorm, sal nie een wees waarin ons mekaar onophoudelik met die ‘naakte, brute feite’ van die hede probeer toetakel nie. Daardie soort diskoers maak geen indruk nie [?] en vererger die konflik net [?]. Om die waarheid te praat, vereis ‘n nuwe verstandhouding met mekaar waarin wat die geval is en kan wees, voortdurend geïnterpreteer moet word teen die agtergrond van ‘n geskiedenis wat ons nie sal uitlos totdat ons geleer het om saam met mekaar sin daarvan te maak nie.”
Waarop Van Niekerk se redenasie neerkom, is dat die feite ons in die regte morele rigting moet lei. Vir hierdie doel word die feite op ‘n bepaalde manier vertolk. Hy aanvaar die huidige politieke opset. Sy “nuwe Suid-Afrikaanse gemeenskap” beteken dat ‘n nasie gebou moet word. Vir hierdie doel kies Van Niekerk om uit die oogpunt van die swartes na dinge te kyk, wat ‘n selektiewe benadering van die geskiedenis insluit. Nêrens wek Van Niekerk die indruk dat hy blankes en veral dié wat anders as hy dink, goedgesind is nie. Die feite of waarheid word gebuig sodat polities korrekte uitkomste volg. Politieke korrektheid is vir Van Niekerk onmiskenbaar ‘n lewenswyse. Die laaste sin in sy teks kan as bevestig hiervan dien. “As ‘n verstandige [?] diskoers wat na ‘n sodanige waarheid strewe vir sekere mense [regses?] na politieke korrektheid klink, is dit ‘n prys wat ons bereid moet wees om daarvoor te betaal.”
Op grond van die voorafgaande kan ‘n mens beweer dat Anton van Niekerk in kroniese en skynbaar onredbare mate ly aan die drie kenmerke van politieke korrektheid wat hyself uitgewys het: geveinsdheid, (ANC-)gedienstigheid en verdoeseling, wat soms vergestalting in leuens vind.
Lees ook:
Prof. Anton van Niekerk se halwe polities korrekte waarheid
Anton van Niekerk handel in politieke korrektheid en halwe waarhede
Ek sal graag die hele artikel wil lees soos dit in Tydskrif vir Geesteswetenskappe verskyn het, maar uit die bietjie wat ek gesien het probeer prof. Van Niekerk die punt maak dat ons die waarheid in konteks moet sien. Dus, volgens hom, ignoreer die blankes die waarheid dat swartmense benadeel was en is ons klagtes ongegrond.
Hy is heeltemal korrek in sy halwe waarheid. Ons almal sal erken dat daar tydens apartheid meer geleenthede was vir die blankes, net soos wat daar vandag is vir die swartmense. Ironies dat ‘n geleerde man dus die idee van “fighting one wrong with another” ondersteun. Hoe dit ook al sy, ons almal verstaan dat dit vandag polities korrek is om ‘n ras te ontneem van geleenthede omdat dit die verlede moet regstel.
Hierdie denkwyse is niks nuuts onder die liberale denkers nie. Wat my verstom, is hoe hulle ander beskuldig van presies dít wat hulle self doen. Die polities korrekte waarheid is net ‘n deel van die waarheid en hulle bly daarby vashaak. Mense soos prof. Van Niekerk is nie bereid om verder te kyk na die totale prentjie nie.
Die probleem wat die Afrikaner het, is nie die feit dat swartmense (is dit polities korrek om van swartmense te praat?) bevoordeel word nie, dit is die ontneming van die regte van ‘n volk wat die probleem is. Kom ons vereenvoudig dit – twee maatjies speel saam en die een gooi die ander een se koeldrank uit. Die oplossing volgens prof. Van Niekerk is dat die ander maatjie nou moet toekyk hoe sy koeldrank ook uitgegooi word. Dan het niemand meer koeldrank nie en is ons op dieselfde vlak.
Die polities verkeerde waarheid waarme nie een van die slim manne vorendag kan kom nie, is dat opheffing nie hoef te geskied ten koste van ‘n ander nie. Boere regoor die land het hulself bereidwillig verklaar om deel te neem aan grondhervorming, maar met die voorwaarde dat dit sinvol is. Daar is duisende hektaar ongebruikte grond in die besit van die staat. Daar is duisende hektaar grond in die mark wat gekoop kan word. Tog word daar elke jaar ‘n nuwe onrealistiese plan op die tafel gesit wat op ‘n gevaarlike beleid van onteiening gegrond is. Prof. Van Niekerk & kie kyk nie na hierdie deel van die prentjie nie en blameer nog steeds die mislukkings van swart boere op die verlede. Dit maak dus nie saak dat daar ‘n dimensie agter hulle realiteit is nie, want dit bevoordeel nie hulle eie ideologie nie.
Dit is totaal polities verkeerd, dalk selfs “waansinnig” om te dink dat die regering nie bevoeg is om die land te regeer nie. Baie van die liberale denkers skryf dit alles toe aan apartheid, want dié is polities korrek en mode, maar dit wil vir my al meer begin voorkom asof hierdie mense eenvoudig te lui of te moedswillig is om verder te dink.
Daar is talle universiteite en ander naskoolse instellings in Suid-Afrika waar duisende swart kinders elke jaar deel in miljoene rande se beurse om hulle op te hef. Die blanke of Afrikaner het geen probleem hiermee nie en wil niemand ontneem daarvan nie, maar sou mens kyk na die bohaai wat opgeskop word elke keer as daar van ‘n volkseie universiteit gepraat word is dit tog duidelik dat die polities korrekte waarheid dieper gewortel is in wraak, eerder as bloot regstelling.
Die probleem wat prof. Van Niekerk en ander nie wil erken nie, die ander helfte van die waarheid is dat daar ‘n verskil is tussen regstellende aksies en die onderdrukking van ‘n groep. Om meer swart dokters op te lei, is nie ‘n probleem nie, maar om wit kinders te ontneem van die reg om ‘n dokter te word omdat hulle wit is, is net so rassisties soos apartheid op sy ergste. Om grond te gee vir swart boere is nie die probleem nie, maar om wittes te ontneem van hulle bestaan en voedselsekuriteit daarmee in gevaar te stel, is totaal onverantwoordelik.
In die paar stukke wat ek gelees het, wil dit voorkom asof dit dalk nie noodwendig die polities korrekte waarheid is waarna prof. Van Niekerk soek nie, maar eerder die polities gemaklike of polities aanvaarbare waarheid waarna hy op soek is. En ‘n halwe waarheid bly maar ‘n gevaarlike ding.
Maar dit bly maar net my polities ón-korrekte opinie.
– Vannermerwe
Lees ook:
Anton van Niekerk: politieke korrektheid, feite-waarheid en morele waarheid
Anton van Niekerk handel in politieke korrektheid en halwe waarhede
‘Die mees bekwame swart mediese personeel van vandag is ouer as 40 en is dus onder apartheid opgelei.’
Aangesien prof. Anton van Niekerk van die Universiteit van Stellenbosch se artikel oor “waarheid” handel het ek as gewone Suid-Afrikaner besluit om die waarheid voor te lê. Hy skryf:
“‘Politieke korrektheid’ het moontlik die vernaamste skelwoord geword waarmee regse Afrikaners deesdae hul opponente links van hulle toetakel.”
Dit klink amper soos die “skelwoord” of eerder skelwoorde soos “rassisme” en “apartheidsontkenner” waarmee linkse Afrikaners deesdae hul opponente van regs wil toetakel. Dit doen u selfs in hierdie rubriek deurdat u die gegronde en intellektuele betoë teen regstellende aksie en grondhervorming aftakel deur die redenasie dat Afrikaners (selfs dié wat na 1994 gebore is) steeds verantwoordelik gehou moet word en moet boet vir ‘n beleid wat lankal afgeskaf is. U beweer verder:
“Waarheid, veral in ’n morele konteks, kan daarom nie altyd sonder meer gelyk gestel word met ‘die naakte feite’ nie. Die waarheid funksioneer in ’n konteks wat nie altyd bloot ‘meegedeel’ kan word nie, maar wat dikwels geïnterpreteer moet word.”
Dit klink baie na ’n manier om die waarheid van die mislukkings van Suid-Afrika tot in der ewigheid te onderdruk deur die linkse interpetasies oor die verlede alewig onder almal se neuse te vryf.
Byvoorbeeld: Ja, die “naakte feit” is dat daar deesdae teen wittes gediskrimineer word, maar dit is nie die volle waarheid nie, want daar moet ook “geïnterpeteer” word dat daar êrens in die verlede (volgens my linkse interpretasie) teen swartes gediskrimineer is.
Linkses soos u, deur u “interpretasies” skep dus ‘n “sertifikaat” wat in elke instansie opgehang kan word en kan dien as die regverdiging vir die aanhoudende diskriminasie teen wit Suid-Afrikaners. Is so ’n “sertifikaat” tydloos? Wanneer volgens u, mag daar weer ‘n gelyke speelveld wees waar wit kinders weer mag medies studeer? Wanneer die gesondheidsdienste reeds aan skerwe is, of wanneer die mediese klas honderd persent swart is? ’n Disfunksionele gesondheidstelsel is een van die pryse wat betaal moet word vir die najaag van getalle om uitkomstes te manipuleer.
U erken dus die diskriminasie teen witmense, maar glo dat dit regverdigbaar is volgens ‘n blote “interpretasie” van die verlede? Hoekom word witmense dan so gekritiseer wanneer hulle die legitimiteit van die reënboogideaal bevraagteken? Hier staan en erken u dan oop en bloot dat daar teen witmense gediskrimineer word. Of die diskriminasie teen witmense regverdigbaar is of nie, getuig enige vorm van diskriminasie beslis nie van ’n “reënboognasie” nie. Nog minder van die “non-racial South Africa” waarvan Mandela gepraat het. Dieselfde “nie-rassige demokrasie” waarvoor witmense in 1992 moes stem. Dan is daar dié sinsnede:
“praat asof ons onlangse geskiedenis in Suid-Afrika weggewens kan word nie.”
Wat beteken “onlangs” volgens u? Anders as u, beskou ek die Suid-Afrikaanse geskiedenis as lank voor 1948. Daarom is 1899 vir my ook “onlangs”. Die konsentrasiekampe waarin Boerevrouens- en kinders gesterf het, moet dan liefs ook nie “weggewens” word nie. Volgens u “oog-vir-‘n-oog”-logika, het Afrikaners tot vandag toe die reg om Engelse witmense ook so uit te mergel. Nie dat die Afrikaners dit selfs na die oorlog of nadat hulle mag verkry het, ooit gedoen het nie. Van Niekerk skryf verder:
“Ons geskiedenis is ’n verhaal van een van die die mees blatante instansies van diskriminasie teen mense op grond van velkleur wat die wêreld nog ooit gesien het. Terwyl wit mense in regse kringe fulmineer oor slim, wit jongmense wat deesdae nie meer so maklik toegang tot ’n studierigting soos geneeskunde kry nie, vergeet ons veels te vinnig dat swart mense voor relatief laat in die 20ste eeu hoegenaamd nie toelating tot enige Suid-Afrikaanse universiteit gehad het nie – laat staan nog tot medies.”
Hierdie belaglike linkse “interpretasie” van u spreek vir my boekdele oor hoekom die wit Suid-Afrikaner so suksesvol gemarginaliseer word. Dit is hierdie witskulddogma wat veroorsaak het dat regstellende aksie regverdigbaar geword het, en dat daar nooit werklike verset teen sulke beleide was nie. Daarom sit 250 000 witmense vandag in plakkerskampe in Johannnesburg. Daarom moet ouers vir hul kinders verduidelik dat hulle te wit is om te mag studeer. U “interpretasies” oor die verlede regverdig juis dít.
Ek wil ek u inlig dat u “interpretasies” skeef is en gegrond is op ’n neo-apartheidsgeskiedenis wat eers na die jaar 1994 gevorm is en juis op so ‘n manier opgestel is om anti-wit-diskriminasie suksesvol te kan regverdig.
Die tydperk van die “mees blatante instansies van diskriminasie teen mense op grond van velkleur” is immers die tydperk waarin mense van alle kleure meer kon floreer as ooit. Dit was veral die swartmense wat wonderbaarlik ontwikkel het en hul plek in die ekonomie en werksektor begin inneem het. Vandag verloor hulle dit. Ek haal aan uit die Amptelike Handboek van die Republiek van Suid-Afrika 1985:
- In 1970, Blacks earned 1751-million (25,5%) of the country’s total wage bill of 6865-million. By 1984, their share had grown to 32,3% (17 238-million) – an increase of more than 1000% in 14 years
- In 1970 Blacks accounted for 23% of the total personal disposable income in South Africa and the Black national states. By 1985 their share had grown to 31,8%, while that of whites declined from 67,7% to 55,5% during the same period.
- Of the 1 264 500 employees in the manufacturing sector during 1976, 56% were black, 22% white, 16% colored and 6% Indian.
Verder vertel die 1991-sensus dat swart werkloosheid in 1991 8,1% was. Dít teenoor die huidige 37,5%.
Daar was ook 323 340 swart besigheidseienaars in 1991 waarvan 120 662 swart vrouens was. Dit staat meer in verhouding tot die destydse swart demografie as vandag. Van Niekerk beweer ook:
“voor relatief laat in die 20ste eeu hoegenaamd nie toelating tot enige Suid-Afrikaanse universiteit gehad het nie – laat staan nog tot medies”
Dit is ’n totale leuen. In 1985 het 43 000 swart studente aan blanke universiteite in die Republiek studeer. Selfs voor 1985 het instansies soos Medunsa ekslusief duisende swart mediese studente per jaar opgelei. Daar is talle swart universiteite deur wit belastingsbetalers in die tuislande opgerig wat honderde duisende gekwalifiseerde swartmense opgelewer het. Voor 1948 was so ‘n resultaat slegs ’n swart droom wat, gegewe die onderontwikkelde swarte van 1948, onmoontlik gelyk het. (Verskoon tog as die benaming “swarte” nie polities korrek is nie.)
Die mees bekwame swart mediese personeel van vandag is ouer as 40 en is dus onder apartheid opgelei.
Moet wit skoolkinders hierom vandag tot meer as 90 persent kry om in aanmerking te kom vir toelating tot mediese opleiding? Die Stellenbosse ideoloog kom dan met sy argument oor grondbesit vorendag:
“…staan die beskuldigende horison van die geskiedenis toe swart mense slegs 13% van Suid-Afrika se grond kon besit – en daarvan baie min privaat kon besit.”
Die “geskiedenis” wat u gebruik om die “kliniese feite” te onderdruk en te verkleineer is ongelukkig gegrond op halwe waarhede en leuens.
Net soos die vorige voorbeeld, is die voorbeeld oor grondhervorming belaglik. Die “13% van Suid-Afrika se grond”-weergawe is nie heeltemal onwaar nie, maar uiters simplisties gestel en slegs ‘n halwe waarheid. Kom ek wys u op die “kliniese feite” wat nie deur enige ander “interpretasie” verkleineer kan word nie.
Die 13% (eintlik 14%) grond wat deur swartes besit kon word, was in die eerste plek dieselfde grond waarop die onderskeie swart kultuurgroepe lank voor die eerste ras-wetgewing gevestig het. Dit is hand aan hand met die implementering van apartheid summier aan hulle toegeken vir hulle ekslusiewe bewoning. Geen ander rassegroep het hierdie voorreg geniet nie. Daardie grond was die mees vrugbare streke in die hele land met die hoogste reënval.
Honderde wit boere het oor die jare hul grond verkoop om die area van die tuislande aan te vul.
Die vrugbaarheid en bewoonbaarheid van die res van Suid-Afrika, waar nie net witmense nie, maar ook kleurlinge en Indiërs moes woon, het egter veel te wense oorgelaat. Volgens South African Profile 1978 was slegs sowat 10% van die nie-tuislandareas beskikbaar vir verbouing. Die res van die nie-tuislandgrond was semi-woestyn of bloot onbewoonbaar a.g.v. onaangename klimaat en lae reënval. Dus, behalwe vir ’n handjie vol veeboere en klein primitiewe plattelandse dorpies, het blankes en kleurlinge slegs sowat 15% van Suid-Afrika se grond bewoon, waarvan hulle ‘n klein persentasie privaat besit het. Dan moet u ook onthou dat hierdie klein bewoonbare areas waar witmense en kleurlinge gewoon het, ook sowat 20% van die swart bevolking moes huisves in die stede.
Die blanke/kleurling-gebiede is dus baie meer onder druk geplaas en digter bevolk as die swart tuislande.
Die landbouprojekte vir swartes in tuislande het ook sedert 1960 duisende suksesvolle swart boere opgelewer. Anders as die swart boere van vandag wat eenvoudig aanspraak maak op grond en veroorsaak dat daardie selfde grond ’n paar jaar later vervalle en onproduktief is.
Is grondhervorming dus steeds regverdigbaar? U wil hê dat die agtergrond van die geskiedenis in ag geneem word wanneer “die waarheid” gepraat word. Juis dít het ek nou gedoen en daardeur kon ek die belaglikheid van grondhervorming en regstellende aksie selfs nog meer uitwys.
Die “agtergrond van die geskiedenis” moet ongelukkig juis interpreteer word deur alle feite in ag te neem. Nie net die oppervlak nie, maar ook die diepte van elke feit moet ondersoek word. Dit is byvoorbeeld waar dat swartmense slegs 13% van die grond kon besit, maar het u die rede en diepte van daardie feit ondersoek soos wat ek hierbo uitgelê het?
Sulke interpretasies sal die enigste manier wees om ‘n verstandhouding te bereik waarvolgens gelyke speelvelde bewerkstellig kan word en ons kan voortleef in ’n ware nie-rassige Suid-Afrika. Suid-Afrika is die land met die meeste rasgebaseerde wetgewing ter wêreld en dít as gevolg van regverdigings daarvoor wat spruit uit gebrekkige interpretasies van die verlede. Hierdie interpretasies moet vernietig en reggestel word en as dit vir sommige mense na “rassisme” en “apartheidsontkenning” klink, is dit die prys wat ons bereid is om te betaal!
– John White
Lees ook:
Anton van Niekerk: politieke korrektheid, feite-waarheid en morele waarheid
Daar is al hoe minder werk vir wit en bruin in die staatsdiens, en die twee minderheidsgroepe wat Afrikaans praat, is nou onderverteenwoordig volgens regstellende aksie (RA)-teikens om die demografie van die land te weerspieël, sê ‘n opposisie-woordvoerder.
In antwoord op geskrewe parlementêre vrae oor onder meer die aantal werknemers van elke bevolkingsgroep in die staatsdiens, blyk dit dat die teiken feitlik reeds vir swartes bereik is. Indiërs word die meeste bevoordeel en is met 0.75% oorverteenwoordig.
Wit en bruin is met bykans ʼn halwe ʼn persentasiepunt onderverteenwoordig. Waar wittes 9,2% van die land se bevolking uitmaak, is hul verteenwoordiging in die staatsdiens net oor 8,8%.
Uit die minister se antwoord blyk dit dat daar tans 1,328,687 werkers in die staatsdiens is. Hiervan is daar onsekerheid oor die ras of geslag van 1,637 persone.
Wat die res aanbetref is daar 1,055,274 (79,4%) swart, 43,120 (3,2%) Indiërs, 111,236 (8,3%) bruin en 117,420 (8,8%) wit.
Dit blyk duidelik uit die statistiek hoe daar toenemend teen wittes in die werkplek gediskrimineer word. Hy sê die hele proses is die laaste twintig jaar aggressief gedryf en Suid-Afrika het ʼn enorme prys daarvoor betaal deur met dienslewering in te boet.
“Die ANC-regering moet besef dat sy teikens nou bereik is en ophou jag maak op wittes en bruines. Indien daar voortgegaan sou word om regstellende aksie te dryf soos tot nou toe gedoen is, sal wittes binne enkele jare totaal uit die staatsdiens gedryf word,” het die VF+ gesê.
Die nasionale polisiekommissaris, Ria Phiyega, het haar vreugde uitgespreek oor die onlangse oorwinning in die hof oor die klaagster Renate Barnard en sê dat die hof die “noodsaak vir regstellende aksie” en rassevoorkeure bevestig het.
“Ons besef die belangrikheid van die Barnard-saak,” sê Phiyega. “Ons was die toetssaak om te veg vir die ruimte om met regstellende aksie in dié land voort te gaan. Dis ‘n baie veelseggende bevinding dat regstellende aksie wettig en nodig is.”
Die Grondwethof het bevind dat die polisie nie onbillik opgetree het deur Renate Barnard op grond van haar ras bevordering te weier nie.
Barnard voer reeds nege jaar lank ‘n hofstryd omdat sy twee keer vir promosie oorgesien is omdat sy blank is.
Volgens Phiyega het die Grondwethof nou regstellende aksie “in beton gegiet” sover dit die land se toekoms betref en gaan die polisie “volstoom vorentoe” om die diens demografies verteenwoordigend te maak met slegs ‘n klein persentasie blankes wat mag oorbly.
Verlede maand het Renate Barnard haar teleurstelling met die uitspraak uitgespreek. Sy het intussen ook uit die polisie bedank en sal voortaan in die privaat sektor werk.
Die Grondwethof het ‘n vroeëre uitspraak van die Appèlhof in Barnard se guns tersyde gestel.
Ek het onlangs kritiek teen George Steyn, die raadsvoorsitter van die Universiteit Stellenbosch (US), uitgespreek omdat hy niks anders as voortgang op die Russel Botman-pad vir hierdie inrigting kan voorsien nie. Steyn is ‘n sakeman en geen akademikus nie. Hy het geen eerstehandse kennis van universitêre onderrig (uit die oogpunt van die dosent) en navorsing nie. ‘n Mens sou dus verwag dat hy liewer sou swyg; des te meer omdat ‘n voorsitter veronderstel is om onpartydig te wees. Pleks daarvan het Steyn besluit om, in die afwesigheid van Botman, sy posisie te gebruik, of eintlik te misbruik, deur hierdie leemte te vul met uitlatings oor wat hy vir die US in gedagte het. Self is hy egter nie in staat om iets oorspronkliks vir die universiteit te bedink of visualiseer nie. Hy kan bloot pleit dat op die (vir hom) wonderlike Botman-pad, wat identies met die ANC- of Blade Nzimande- of kommunistiese pad is, volhard moet word.
Ek het Steyn se standpunt, soos gestel in Die Burger van 9 Augustus, in besonderhede op Praag (17.08) gekritiseer. Dit het geen aanklank by Steyn gevind nie. Op 24 Augustus het hy wesenlik dieselfde teks, maar vertaal, in die Weekend Argus gepubliseer. By albei geleenthede is Steyn se teks op die US-webwerf hergepubliseer. Steyn se mening is dus besig om die US te deursuur. Dat hierdie waarneming geldig is, blyk uit wat hieronder volg.
In die Argus-artikel gaan dit vir Steyn maar weer om “to ensure continuity;” dus waarom krap aan iets wat reg is. Die wesenlike probleem is egter dat die US polities reg het, dus die meerderheidspolitiek slaafs navolg, maar akademies ‘n dwase weg bewandel. “We are not planning a change in direction.” Daar is “transformation targets” wat deur die US nagejaag word om nie-wittes te bevoordeel. Daarenteen is kwotas om Afrikaans en blankes se belange te beskerm, taboe. “SU has not worn the Afrikaner blazer for a very long time.” Steeds word daar geen afkeer uitgespreek van ‘n ANC- of kommunistiese inslag wat so kenmerkend van die Botman-bewind was nie.
Eintlik al wat nuut by Steyn se tweede artikel ingevoeg is, is dat die verwysing na “the Nazi salute” aan die Noordwes-universiteit (NWU) aangevul is met vermelding van “students dressing up as black housekeepers” aan die Universiteit Pretoria (UP). Die US neem dus met Steyn se komplimente deel aan die onbillike verguising van twee ander universiteite waar Afrikaans darem nog as onderrigmedium voortbestaan.
Die algemene sekretaris of voorsitter van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party en ANC-minister van hoër onderwys, Blade Nzimande, en Russel Botman, die vorige US-rektor, het dieselfde visie vir hierdie universiteit gedeel. Botman was in hart en niere eerder ‘n ANC-aktivis as ‘n akademikus. Nzimande het openlik verklaar dat daar nie plek vir Afrikaanse universiteite is nie; net Suid-Afrikaanse universiteite het glo bestaansreg (Die Burger, 23.07, p 2). In die praktyk beteken dit dat eintlik net universiteite met Engels as onderrigmedium op owerheidsubsidiëring geregtig is.
Universiteite wat voortgaan om onderrig in Afrikaans aan te bied, soos veral die Potchefstroom-kampus van die NWU en die US, is dus by uitstek in Nzimande se visier. Waarna Nzimande soek, is iets (bv ‘n insident, hoe gering ook al) waarmee hy ‘n eens Afrikaanse universiteit kan diskrediteer. Hy misbruik dit dan as voorwendsel om aan te dring op verandering, oftewel transformasie (veral verswarting en verengelsing). Aan die Universiteit Vrystaat was daar die Reitz-insident, op Potchefstroom die “Nazi-saluut” en aan die UP die twee studente wat hulle swart gesmeer en geklee het om soos huishulpe te lyk. In geen normale samelewing sou sulke onbenullighede ‘n rimpeling veroorsaak het nie. In die nuwe Suid-Afrika is hierdie voorvalle egter opgeblaas tot toonbeelde van die uiterste rassisme.
Dit is die agtergrond vir Nzimande se jongste skuif. Hy het “‘n konsep-beleid oor sosiale inklusiwiteit” bekend gestel (Die Burger, 22.08, p 2). Hy verwag van al die universiteite om hierdie handleiding sonder meer te volg as hulle op voortgesette finansiële steun van die staat aanspraak wil maak. “Praktyke wat sekere groepe uitsluit, kan nie by Suid-Afrika se tersiêre instellings voortgesit word nie – dit is diskriminerend en het ‘n nadelige impak op die akademiese prestasie en integrasie van studente.” Let op hoe Nzimande akademiese prestasie en rasse-integrasie koppel, asof hulle vanselfsprekend van mekaar afhanklik is. Dit is maklik voorstelbaar dat akademiese prestasie juis beter in ‘n meer homogene etniese en taal-omgewing gedy.
Oor Nzimande se voorskrifte: “Dié wydlopende beleid het ten doel om te verseker dat onderwysinstellings integrasie, ‘n kultuur van menseregte, eenheid en menswaardigheid erken en bevorder.” Waarop dit neerkom, is die outoritêre, verpligte opdringing van ANC-beleid aan alle tersiêre inrigtings. Alles word uit ‘n nie-wit hoek betrag: “Ingevolge die beleid moet daar optrede ten gunste van minderbevoordeelde groepe wees, maatskaplike kohesie bevorder word, koshuise bevorder word wat gemengde kulture en rassegroepe verteenwoordig en geld vir landelike studente bewillig word.” Kortom, Nzimande skryf voor dat nie-wittes bevoordeel en wittes benadeel moet word.
“Nzimande het verlede maand in sy begrotingstoespraak kommer uitgespreek oor die volgehoue ‘outoritêre en semi-militaristiese’ ontgroeningspraktyke by sommige universiteite. Hy het tóé gesê sulke praktyke grens aan rassisme en het ten doel om baie studente uit te sluit en gemarginaliseer te laat voel.” Dit is myns insiens onwaarskynlik dat (baie) studente op Potchefstroom uitgesluit en gemarginaliseer gevoel het. Nzimande roem daarop dat sy hoofbydrae tot die “bevrydingstryd” die afbrand van die biblioteek van die Universiteit Zoeloeland is. Hy moet darem ‘n dik vel hê om hom as ‘n geskikte bekleër van die pos van minister van hoër onderwys te beskou. ‘n Nog dikker vel is by so iemand nodig om moreel hovaardig oor beweerde rassisme te predik. Nzimande: “Ons sal nie rasse- of etnies-eksklusiewe instellings toelaat nie. Dit is agterlik en hoort nie in ‘n demokratiese Suid-Afrika nie.” Is die afbrand van ‘n biblioteek nie oneindig meer agterlik/onbeskaaf nie?
“Gevra waar dié beleid outonomie van instellings laat, het hy [Nzimande] geantwoord: ‘Ons moenie as Suid-Afrikaners toelaat dat die outonomie van instellings ‘n veilige hawe vir politieke skurke word nie.” Het iemand wat ‘n biblioteek afbrand nie ‘n baie sterker aanspraak op skurkskap nie? Wat duidelik uit Nzimande te reaksie blyk, is dat hy nie ‘n flenter omgee vir universitêre outonomie nie. Van die kant van die universiteite het hierteen nog geen beswaar hoegenaamd opgeklink nie. Hoe gou en hard is daar nie gekerm sodra die “apartheidsregime” met outoritêre universitêre maatreëls gekom het nie. In die nuwe Suid-Afrika het al die universiteite egter sonder protes gaan lê.
Die NWU het by monde van sy nuwe rektor soos volg op Nzimande se jongste skuif gereageer. Dan Kgwadi “het die beleid as ‘n ‘positiewe ontwikkeling’ bestempel. ‘Ons glo ons berei studente voor vir ‘n geïntegreerde samelewing. Ons verwelkom die beleid en ons raad is reeds in ‘n gevorderde stadium om te verseker dat studente daaraan voldoen.'” Wat ons hier het, is openlike erkenning dat studente geïndoktrineer word. Dit is myns insiens glashelder dat rasse-integrasie swartes (meesal) bevoordeel en blankes (meesal) benadeel. Ons is dalk ‘n haarbreedte weg van die verpligting dat wittes met nie-wittes (veral swartes) moet trou. Dit sou immers ‘n hupstoot aan “‘n geïntegreerde samelewing” gee. Waarom koshuisintegrasie afdwing maar dan huisgesin-integrasie agterweë laat? Omdat daar baie minder blankes as swartes is, sou verpligte inklusiewe huwelike net van blankes vereis word. Dit is versoenbaar met ANC-beleid waarvolgens blankes die offers moet bring en swartes skotvry daarvan afkom.
Nzimande se beleid is in ooreenstemming met dié van die ANC, dus konsekwent pro-swart en anti-wit. Dit is die eens blanke universiteite wat moet integreer; nie tradisioneel swart universiteite nie. Dit is die tradisioneel blanke koshuise wat aan verpligte integrasie onderwerp word. Daar is geen of min druk op histories swart universiteite en koshuise om dieselfde te doen. Swartes het dus die keuse om in ‘n swart omgewing of in ‘n geïntegreerde opset te studeer en te leef. Dieselfde geld natuurlik woongebiede en skole dwarsoor die land. Aan wittes word nie hierdie vryheid van keuse gegun wat swartes geniet nie.
Ek het onlangs Donna Bryson se boek, It’s a Black-White Thing (2014), op Praag (10 08) bespreek. Let op die volgende aanhaling: “Integration in residences is still an incomplete journey, notably in some historically black residences” (Kindle 911). Byvoorbeeld, die koshuis Khayalami van die Universiteit Vrystaat “remains predominantly black” (2268). Dus, die tradisioneel wit koshuise word deur die rektor, Jonathan Jansen, verplig om op ‘n 50/50-grondslag te integreer, maar sodanige gedwonge integrasie word nie (in dieselfde mate) aan die swart koshuise opgedring nie.
Die Potchefstroom-kampus van die NWU is die Afrikaansste in die land. By monde van sy swart rektor is Nzimande se jongste inmenging verwelkom. Hoe het die Afrikaansste universiteit, die US, gereageer? Weens die afsterwe van sy rektor word die US-kitaar op die oomblik deur die vise-rektore, soos die waarnemende rektor, Leopold van Huyssteen, en Arnold Schoonwinkel (Praag 17.08), asook die raadsvoorsitter, George Steyn, geslaan. Hulle is almal oënskynlik pro-Botman- en dus ANC-gesind. Botman se nalatenskap word bv spesiaal tydens Erfenis e’Bosch gevier (US-webwerf 29.08). Onlangs het daar weer skok en verbasing opgeklink oor die getal en intensiteit van die misdadige voorvalle op die US-kampus (US-webwerf 31.08). Die misdadige US-kampus en dorp was nogeens die hoofberig op die voorbladsy van Die Burger (1 deser). Met ingang 2015 sal geen toetse en eksamens meer saans afgelê word nie (Die Burger, 2 deser, p 4). Weens misdaad kan die US dus nie meer akademies soos voorheen behoorlik funksioneer nie. Die ontstaan van hierdie haglike situasie kan teruggevoer word na die wens wat Botman in sy 2007-intreerede vir ‘n swarter US en Stellenbosch-dorp uitgespreek het.
Desnieteenstaande is die huidige US-bestuur oorgehaal om op die Botman-pad te volhard. Glo dit as u wil, die US se reaksie op Nzimande se jongste skuif is selfs meer oordraad ANC-gedienstig as dié van die NWU. Pleks van weerstand teen Nzimande se vermetele inmenging te bied, roem die US daarop dat hy reeds lankal op hierdie ANC-pad is. Soos ‘n Johannes die Doper het die US dus as ‘t ware as ‘n wegbereider vir Nzimande se beleid gefunksioneer. Die US het daarvolgens lankal uit die Afrikaner-laer gebreek en die pad van ANC-saligheid betree.
“Verskeie aspekte wat in ‘n konsepbeleidsraamwerk oor maatskaplike inklusiwiteit vir hoër onderwysinstellings vervat is, is reeds deur die … US as prioriteit geïdentifiseer en word reeds toegepas. Die US het, soos die … NWU, die raamwerk verwelkom wat Donderdag deur dr Blade Nzimande … aangekondig is. Die raamwerk is daarop gerig om te verseker dat onderwysinstellings integrasie, menseregte, diversiteit en menswaardigheid bevorder” (Die Burger, 25.08, p 2).
“Die US-raad het verlede jaar die Institusionele Voorneme en Strategie (IVS) goedgekeur wat die universiteit se Visie 2030 as ‘inklusief, innoverend en toekomsgerig’ stel. Volgens prof Leopold van Huyssteen … is die US se inisiatiewe gebore uit oortuiging en nie omdat landswette dit dryf om dit te doen nie. Swart, bruin en Indiër-studente maak tans ‘n derde van die US se voorgraadse studentetal uit en die doelwit is om dit teen 2018-’19 tot 50% te verhoog … In ‘n poging om die diversiteitsprofiel van sy studente te vergroot, is verskeie werwingsinisiatiewe reeds geneem.” Vervolgens word daar ook melding gemaak van “werwingsbeurse” en “mentor- en diversiteitsprogramme in koshuise.”
Al hierdie inisiatiewe is nie-akademies, naamlik polities, gemotiveer. Dit is onwaarskynlik dat hulle in enige opsig die veelgeprese akademiese voortreflikheid aan die US bevorder. Wat eerder hoogs waarskynlik is, is die verslegting van die akademiese gehalte (insluitende potensiaal) van die studente, asook die verlaging van akademiese standaarde. Verder, as die twee universiteite teen wie Nzimande se voorskrifte by uitstek gemik is, die US en NWU, só gedienstig reageer, sal dit hierdie kommunistiese minister sekerlik aanmoedig om met verdere drakoniese, anti-akademiese maatreëls vorendag te kom.
Gelukkig is ek nie die enigste waarnemer wat oor die kruipsugtigheid van die huidige US-bestuur bekommerd is nie. Pieter van der Merwe, Bellville, het soos volg geskryf. Ek haal sy brief volledig aan: “Dr Blade het gesê ‘spring’, en die Universiteit Stellenbosch het onmiddellik met ‘hoe hoog?’ gereageer. Ek verwys nou na ‘US steun regering se plan vir inklusiwiteit’ (DB, 25.08). Dink prof Van Huyssteen dat daar iets van Afrikaans aan Maties oor sal wees as hy en sy mede-‘oortuigdes’ se visie ‘n werklikheid word? Gee hy om? En hoekom 50% eers teen 2018-’19? Hoekom nie sommer al van volgende jaar af nie? Dan kan die oogmerk van ‘n oorwegernd anderskleurige, Engelstalige universiteit mos nóg gouer verwesenlik word. Buitendien is 18-19% nie ‘n korrekte weerspieëling van die land se demografie nie. ‘n Mens sou seker van die drywers van hierdie ‘uit oortuiging gebore’ inisiatief kon verwag om ‘n voorbeeld te stel deur te bedank sodat inklusiwiteit ook onmiddellik op personeel- en raadsvlak kan geskied. Die Randse Afrikaanse Universiteit het You-Jay [UJ – University of Johannesburg] geword. Die Afrikaners wat die dryfkrag agter die stigting van die Universiteit van Port Elizabeth was, is lankal vergete. Wat gaan die Universiteit Stellenbosch teen 2018-’19 genoem word? Dalk is ek ál een wat so voel, maar ek wil tog sê mense wat hul erfenis ten koste van politieke korrektheid vertrap, maak my siek” (Die Burger, 30.08, p 14).
In die lig van die voorafgaande moet ek dit ongelukkig as my oortuiging stel dat die US (en die NWU) klaarblyklik vir die Afrikaner, Afrikaans, Europese beskawing en die akademie (grootliks) verlore is. Vergelyk dit met wat die US eens was. In die woorde van Willie Esterhuyse: “Stellenbosch was destyds ‘n intellektuele en kulturele Mekka van die Afrikanerdom” (Eindstryd, 2012, p 19). Die oud-Broeder Esterhuyse beywer hom reeds dekades lank vir ‘n getransformeerde US. Myns insiens is dit nie wat die US nodig het nie.
Wat die US nodig het, is ‘n Afrikaner-Simson wat die politieke pilare waarop die US tans staan, omtrek. Wat broodnodig is, is ‘n rektor wat ideologie verstaan en gesonde, akademies-gegronde weerstand teen ‘n kommunistiese ideoloog soos Nzimande bied. So iemand sal aandring op basiese akademiese vereistes, soos universitêre outonomie, ideologiese neutraliteit en akademiese vryheid. Ook dat studentetoelating en die toekenning van studiebeurse op grond van bewese akademiese prestasie (nie potensiaal nie) moet geskied. Ook dat dosente en navorsers op akademiese gronde (bv formele kwalifikasies, ondervinding, publikasies) aangestel en bevorder moet word; nie op etniese en seksistiese gronde soos tans dikwels gebeur nie. So ‘n rektor sal nie laag kruip voor Nzimande en die ANC-regering nie, maar eerder sy tyd bestee aan pogings om die akademiese aansien van die US te herstel en terug te keer tot Afrikaans as sy enigste statutêre onderrigtaal.
