President Jacob Zuma het aangekondig dat die Nasionale Polisiekommissaris, Riah Phiyega geskors is met volle vergoeding.
Haar skorsing is hangende ‘n raad van ondersoek wat haar geskiktheid om die pos te beklee sal bekyk.
‘n Aanbeveling van die Marikana Kommissie het tot die ondersoek gelei .
Phiyega se rol in die dood van 44 mense wat deur die polisie geskiet is met die Lonmin-platinumstaking in 2012 is reeds maande onder bespreking.
Ontleders meen sy word uitgesonder om die blaam teen adjunk-president Cyril Ramaphosa wat nou betrokke is by Lonmin, te verlig.
Opposisiepartye het Phiyega se skorsing verwelkom. Die party sê hulle het lank reeds gevra dat die president teen Phiyega moet optree.
Phiyega is by verskeie skandale betrek.
Haar skorsing sal deur talle polisielede verwelkom word omdat sy nie uit ‘n polisie-agtergrond kom nie. Sy is dikwels gekritiseer oor haar tekort aan polisie-ervaring.
Die Parlementêre portefeuljekomitee vir Polisie sê die Minister van Polisie, Nathi Nhleko, sal binne die volgende twee maande versoek word om verslag te doen oor hoe die aanbevelings van die Marikana-verslag ingestel sal word.
Die Marikana-verslag oor die skietery van Augustus 2012 by Lonmin se Marikana-myn is deur pres. Zuma in ‘n regstreekse uitsending bekend gemaak en beveel onder meer aan dat die geskiktheid van die Polisiekommissaris, Riah Phiyega, en die provinsiale kommissaris in Noordwes ondersoek word.
Die portefeuljekomitee-voorsitter, Francois Beukman, sê die verslag het die belangrikherid van `n geloofwaardige en effektiewe polisie-leierskap beklemtoon.
Volgens Beukman sal die komitee die Farlam-kommissie se Marikana-verslag bestudeer en die aanbevelings wat daarin vervat is, opvolg.
Verskeie opposisiepartye het gereageer na die bekendmaking. Politieke partye het gesê daar moet onmiddellik gehoor gegee word aan die aanbevole ondersoek na die nasionale polisiekommissaris.
Die leier van die DA, Mmusi Maimane sê hy voel bedruk oor die verslag omdat dit alle Suid-Afrikaners te na kom.
Die leier van die EFF, Julius Malema sê hy aanvaar nie dat adjunkpresident Cyril Ramaphosa onskuldig is in die saak nie, en dat die party hom sal vervolg.
Die IVP sê intussen dat hy nog altyd volgehou het dat Phiyega nie gekwalifiseerd was om die pos te vul nie. Die party vra dat Phiyega en al die beamptes wat betrokke was by die ernstige taktiese en oordeelkundige mistastings, geskors word.
Die regsverteenwoordigers van mynwerkers wat beseer en in hegtenis geneem is tydens die skietery drie jaar gelede, sê die vrystelling van die verslag is nie die einde van die saak nie.
Die regsverteenwoordigers, Muzi Msimang en Dali Mpofu sê hulle beplan nou burgerlike eise.
Msimang sê daar moet nog gesoek word na maniere om werklik slagoffers se smart te verlig.
Intussen word daar ook in die verslag aanbeveel dat ondersoek deur die Nasionale Vervolgingsgesag gedoen moet word om te bepaal of enige mense, onder wie die polisie, vir die sterftes by Marikana vervolg kan word.
President Jacob Zuma het die verslag oor die gebeure van Augustus 2012 by Lonmin se Marikana-myn in ‘n regstreekse uitsending bekend gemaak.
Die Farlam Kommissie van Ondersoek het aanbeveel dat die geskiktheid van die polisiekommissaris, Riah Phiyega vir haar pos, ondersoek moet word in die lig van die skietery by Marikana.
‘n Ondersoek na die geskiktheid van die nasionale polisiekommissaris en die voormalige provinsiale kommissaris om in hul ampte te dien, sal aanstons geloods word.
Die bevindings van die kommissie teen Phiyega is verdoemend. Die polisiekommissaris het onder eed voor die kommissie gelieg.
Die president sê hy het Phiyega oor die aanbeveling ingelig.
Hy het glo ‘n paar maande gelede aangebied om haar te herontplooi, maar sy het blykbaar geweier.
Die Farlam-kommissie is ingestel ná die Marikana-slagting op 16 Augustus 2012 waarin 34 stakende mynwerkers deur die polisie doodgeskiet is ná geweld in die voorafgaande dae waarin 10 mense dood is.
Terwyl die skuld vir die tragedie op die polisie se leierskorps en hul hantering van die operasies op dié dag gepak word, is ‘n sleutelfiguur soos Cyril Ramaphosa van alle blaam onthef.
Volgens die Farlam-kommissie kon daar geen bewys gevind word dat Ramaphosa verantwoordelik gehou kan word vir sterftes nie.
Zuma sê die kommissie het bevind dat die president van Amcu, Joseph Mathunjwa sy bes gedoen het om die stakende mynwerkers van die koppie in Marikana af te kry waar hulle bymekaar gekom het.
Die vakbond is egter daarvan beskuldig dat hy nie behoorlike beheer oor sy lede gehad het nie.
Zuma sê die kommissie het ook bevind dat die mynmaatskappy, Lonmin die krisis op verskeie fronte beter moes hanteer het.
Lonmin se reaksie op die voortslepende staking en geweld was onvanpas en onverskillig in sy aandrang dat nie-stakende mynwerkers vir diens moet aanmeld.
Die NUM is daarvan beskuldig dat hulle nie genoeg gedoen het om konflik tussen mynwerkers te besleg nie en het die verkeerde raad aan sy lede oor loononderhandelinge deurgegee.
Die taktiese plan van die polisie was vol gebreke en die besluitnemingsmag is deur die polisie se nasionale beheersentrum van bevelvoerders op grondvlak weggeneem.
Die besluit om op te tree is dus geneem deur die polisie se provinsiale kommissaris vir Noordwes, lt.genl. Zukiswa Mbobo, wat sedertdien afgetree het, asook die nasionale beheersentrum.
Die nasionale polisiekommissaris, Riah Phiyega sal na verwagting vandag in die Arbeidshof in Johannesburg getuig nadat die hof genader is om die fluitjieblaser, Kobus Roos te herontplooi.
Phiyega sal moet verduidelik waarom sy Roos nie in die misdaadintelligensie-eenheid wil aanstel nie ten spyte daarvan dat ‘n vakante pos vir hom bestaan.
Roos is verplaas deur die voormalige misdaadintelligensie-hoof, Richard Mdluli nadat hy korrupsie ontbloot het.
Die Arbeidshof het in April verlede jaar beveel dat Roos in ’n soortgelyke pos in die SAPD aangestel moet word.
Die polisie word daarvan beskuldig dat hulle ‘n hofbevel verontagsaam.
Die nasionale polisiekommissaris, Ria Phiyega, het haar vreugde uitgespreek oor die onlangse oorwinning in die hof oor die klaagster Renate Barnard en sê dat die hof die “noodsaak vir regstellende aksie” en rassevoorkeure bevestig het.
“Ons besef die belangrikheid van die Barnard-saak,” sê Phiyega. “Ons was die toetssaak om te veg vir die ruimte om met regstellende aksie in dié land voort te gaan. Dis ‘n baie veelseggende bevinding dat regstellende aksie wettig en nodig is.”
Riah Phiyega
Die Grondwethof het bevind dat die polisie nie onbillik opgetree het deur Renate Barnard op grond van haar ras bevordering te weier nie.
Barnard voer reeds nege jaar lank ‘n hofstryd omdat sy twee keer vir promosie oorgesien is omdat sy blank is.
Volgens Phiyega het die Grondwethof nou regstellende aksie “in beton gegiet” sover dit die land se toekoms betref en gaan die polisie “volstoom vorentoe” om die diens demografies verteenwoordigend te maak met slegs ‘n klein persentasie blankes wat mag oorbly.
Verlede maand het Renate Barnard haar teleurstelling met die uitspraak uitgespreek. Sy het intussen ook uit die polisie bedank en sal voortaan in die privaat sektor werk.
Die Grondwethof het ‘n vroeëre uitspraak van die Appèlhof in Barnard se guns tersyde gestel.
Die liggaam van ‘n driejarige kind is gevind naby die onrusgeteisterde Rhelela buite Tzaneen in Limpopo. Die woedende gemeenskap het ‘n winkel aan die brand gesteek in Khubyana naby Rhelela.
‘n Plaaslike raadslid sê die kind se liggaam is gevind nadat drie kinders tussen drie- en vierjaar oud, Woensdagaand as vermis aangemeld is.
Die polisie in Tzaneen vermoed nie enige gemene spel in verband met die dood van ‘n driejarige kind nie.
Die Nasionale Kommissaris van Polisie Riah Phiyega het Woensdag na Limpopo gereis om te probeer om die situasie te ontlont.
Sy het die gebied besoek nadat betogers die naweek ‘n polisiekantoor aangeval het oor die dood van ‘n 15-jarige seun.
Die Groter Tzaneen se raadslid, Moses Mahasha sê die kind is in ‘n kattebak van ‘n motor van ‘n plaaslike swart sakeman gevind. Daar word beweer dat hy deur die polisie doodgeskiet is.
Dit is in dieselfde gebied waar ‘n gewelddadige openbare protes vir vyf dae geduur het. Drie betogers is tydens die botsings deur die polisie geskiet.
In die daaropvolgende geweld Dinsdagnag is twee betogers doodgeskiet en 15 polisiemanne beseer. Negentien polisievoertuie is ook beskadig.
Inwoners het ook op ‘n plundertog gegaan nadat die verminkte liggaam van ‘n 20-jarige vrou gevind is.
Phiyega het inwoners gister gewaarsku dat openbare orde nie onderhandelbaar is nie.
Vier mense is gewond toe die polisie met rubberkoeëls op ‘n groep ontstoke gemeenskapslede by die Ha-Kutama-stamgebied buite Makhado in Limpopo losgebrand het.
Die betogers dring aan op die inhegtenisneming van nege mense wat daarvan daarvan verdink word dat hulle ‘n 38-jarige man van ‘n nedersetting vermoor het.
Die polisie sê die man het selfmoord gepleeg.
Phiyega het die polisie-optrede verdedig tydens haar besoek. Sy het gesê dat die polisiebeamptes moes optree, aangesien hul lewens in gevaar was.
“Uit vrees vir hul lewens het ‘n paar van die lede lewendige ammunisie gebruik wat gelei het tot die dood van die twee lede van die gemeenskap. Die gebou en sowat 19 voertuie is beskadig. Feit van die saak is dat die polisie beamptes ook mense is. Elke lewe verloor tydens polisie-ingryping is pynlik, niemand moet tydens ‘n openbare protes sterf nie,” het Phiyega gesê.
Die dwelmbendegevegte in die Wes-Kaap raak warm. Genl. Riah Phiyega sal egter in haar pos as polisiehoof aanbly terwyl die onafhanklike polisie-ondersoekdirektoraat (Opod) klagte van regsverydeling teen haar ondersoek.
Die ondersoek spruit uit beweerde vriendskapsbande van lt.genl. Arno Lamoer, Wes-Kaapse polisiehoof, met ’n dwelmbaas, waarin Phiyega glo geïmpliseer word
Phiyega word daarvan beskuldig dat sy die Wes-Kaapse polisiekommissaris oor ondersoeke teen hom gewaarsku het.
Phiyega se teenstanders hoop daar is gronde vir skorsing onder die Wet op Arbeidsverhoudinge. As sy skuldig bevind word hoop hulle sy sal summier afgedank word en formeel aangekla word van dwarsboming van die gereg.
Waarnemende direkteur van Opod, Koekie Mbeki het gesê die besluit om die saak te ondersoek was in lyn met die wet.
“Ons verwag om die ondersoek te voltooi binne drie maande. Phiyega verwelkom die ondersoek,” het haar woordvoerder Lt.genl Solomon Makgale gesê.
“Die nasionale kommissaris hou nog steeds vol dat sy geen misdaad gepleeg nie,” het hy gesê.
Volgens berigte het Phiyega Lamoer by drie geleenthede gewaarsku dat sy bewus was dat hy ondersoek word.
Die Sunday Independent het berig dat hulle telefoongesprekke wettig afgeluister is deur misdaadintelligensie-agente wat Lamoer se oproepe afluister.
Hy het na bewering bande met ‘n Kaapse dwelmhandelaar en bekende sakeman.
Makgale het gesê Lamoer het in Julie 2012 self die ondersoek aangevra en was dus nog altyd bewus van die ondersoek. Hy het gesê die ondersoek was egter in geen stadium openbare kennis nie.
Hy sê Lamoer was verbaas toe hy uitgevind het dat ‘n politieke party ook bewus is van so ‘n saak.
Phiyega het vroeër gesê dit is “interessant” dat die aantygings teen haar opgeduik het kort ná haar besluit om die voormalige waarnemende misdaadintelligensiebaas Maj.genl. Chris Ngcobo op spesiale verlof te plaas.
Ngcobo is op spesiale verlof geplaas ná ‘n keuringsproses teenstrydighede in sy kwalifikasies gevind het.
Phiyega en generaals in misdaadintelligensie het mekaar daarna van wanvoorstelling en verdagmakery beskuldig oor ’n ondersoek deur die Valke en misdaadintelligensie na die beweerde vriendskapsbande van Lamoer, Wes-Kaapse polisiehoof, met ’n dwelmbaas, asook beweerde korrupsie.
Intussen het die Pietermaritzburgse landdroshof Dinsdag gehoor dat Maj.genl. Bethuel Mondli Zuma in die toilet weggekruip het om te verhoed dat ‘n alkoholtoets op die aand toe hy in hegtenis geneem is, geneem word.
‘n Padverkeertoesighouer Zain Mahomed het getuig in Zuma se verhoor .
Vorige getuienis het getoon dat Zuma se bloedalkoholvlak 3,5 keer die wettige perk was, maar dat die toets nie geldig was nie in die hof.
Zuma sou Gauteng se nuwe provinsiale kommissaris van polisie geword het, maar is ure nadat hy aangestel is deur die nasionale kommissaris van polisie Riah Phiyega afgedank toe dit blyk dat die saak teen hom hangende is.
Die Pretoriase hooggeregshof het Maandag ‘n besluit deur die NGV om kriminele klagte en dissiplinêre optrede teen misdaadintelligensiehoof Richard Mdluli terug te trek, ter syde gestel. Die hof het ook beslis dat die polisiekommisaris, Riah Phiyega stappe moet doen om weer dissiplinêre aanklagte teen hom in te stel.
Regter John Murphy beslis het dat kriminele sowel as dissiplinêre klagte weer teen Mdluli ingestel word.
Die organisasie Freedom Under Law (FUL) het die aansoek gebrink dat Mdluli vervolg word nadat die klagte vroeër teen hom teruggetrek is.
Adv. Lawrence Mrwebi, hoof van die vervolgingsgesag se gespesialiseerde handelsmisdaadeenheid, het in Desember 2011 besluit om aanklagte van onder meer bedrog teen Mdluli terug te trek.
Adv. Andrew Chauke, ‘n direkteur van openbare vervolging, het in Februarie 2012 besluit om ‘n aanklag van moord en 17 verwante aanklagte teen Mdluli terug te trek.
Die polisie sê hulle bestudeer die hooggeregshof in Pretoria se uitspraak oor die saak. Luitenant-generaal Solomon Makgale wou nie kommentaar lewer oor berigte dat die polisie beplan om teen die hof se beslissing te appelleer nie.
Die Instituut vir Sekerheidstudies sê die individue of groep mense binne die Nasionale Vervolgingsgesag en die Polisie moet verantwoordelikheid neem vir hulle besluit om aanklagte teen die voormalige hoof van die polisie se misdaadintelligensie te laat vaar.
Die ISS het die Noord-Gautengse hooggeregshof- besluit verwelkom wat die besluit om die strafregtelike aanklagte teen Richard Mdluli te laat vaar, ter syde gestel het.
Die woordvoerder van die Instituut, Gareth Newham sê enige klag of bewering oor sameswering wat aan die NVG of die Polisie voorgelê is, moes behoorlik ondersoek word voor dit laat vaar kon word. – Sapa
Waarnemende hoof van misdaadintelligensie Chris Ngcobo het nie sy pos verlaat nie, het die SAPD gesê.
“Hy is nog steeds in sy pos, hy het nie uit die posisie getree nie,” het ‘n woordvoerder lt.genl Solomon Makgale gesê.
City Press het berig dat Ncgobo uit sy posisie getree het as ‘n gevolg van ondermyning deur ‘n pro-Richard Mdluli-faksie.
Volgens die koerant is Ncgobo amper ‘n maand gelede uit misdaadintelligensie se hoofkantoor na die veiligheids- en beskermingsdienste .
Ncgobo woon glo nie vergaderings by nie en het die nasionale kommissaris van polisie Riah Phiyega en die toppolisiebestuur ingelig dat hy nie sal terugkeer na sy pos nie.
Ncgobo het oorgeneem nadat Mdluli verlede jaar geskors is te midde van aanklagte van bedrog en korrupsie, asook die moord op sy voormalige vriendin se man .
‘n Geregtelike doodsondersoek het hom van enige betrokkenheid by die dood van sy voormalige vriendin se man onthef. Die aanklagte van bedrog en korrupsie is later almal ook teruggetrek .
Hy is later egter weer geskors in 2012 na sy heraanstelling, in afwagting van ‘n hofaansoek deur die drukgroep Freedom Under Law (FUL) om die onttrekking van die kriminele en dissiplinêre aanklagte teen hom te hersien.
DieMdluli–gevalis ‘n belangriketoetsvir dieDemokratiese Alliansie se poging omdiehoweteen president Zumate gebruik.
Die party voer aan dat die Zuma-administrasiedie weg gebaanhet virverpolitiseerdeaanstellings, insluitend dié vanMdluli,van diewaarnemendenasionaledirekteur van openbare vervolging, advNomgcoboJiba,endie hoof van diegespesialiseerdehandelsmisdaadeenheid, advLawrenceMrwebi. – Sapa
Agtlede van dieEFFhet ‘n kortbetogingbuite dieGautengse SAPD-hoofkantoorinJohannesburg gehou.
Lede van die EFF se provinsiale opdragspan het struggle-liedjies gesing, insluitend “Siyaya” [Ons is op die pad vorentoe] en in ‘n sirkel gedans, onder die wakende oog van ‘n handvol polisielede.
Die betogers, geklee in rooi bykomstighede van die nuwe geregistreerde politieke party, het slagspreuke geskree soos “Weg met [nasionale kommissaris van polisie] Riah Phiyega, weg” en ” Viva EFF, viva!”
Woordvoerder Patrick Sindane het gesê hulle het betoog oor Phiyega se onlangse aanstelling van Bethuel Mondli Zuma as Gauteng kommissaris van polisie.
Die aanstelling is later teruggetrek toe dit bevestig is dat Zuma ‘n aanklag van dronkbestuur in die gesig staar.
Zuma, wat nie verwant is aan President Jacob Zuma nie, is vervang het Lt.-genl Mzwandile Petros.
EFF-leier Julius Malema het nie deelgeneem aan die betoging nie .
Voor die betoging het EFF-lede partylidmaatskapaansoekvorms by ‘n vulstasie langs die provinsiale hoofkantoor van die polisie uitgedeel.
Die lidmaatskapvorms doen ‘n beroep op voornemende lede om te bly by die party se “doelstellings, doelwitte en radikale beleid ” en sluit ‘n afdeling vir skenkings aan die party in. – Sapa
Die nasionale polisiekommisaris, Riah Phiyega is skerp gekritiseer omdat sy nie die agtergrond van Bethuel Mondli Zuma nagegaan het voordat sy hom as provinsiale kommisaris van Gauteng aangestel het nie.
Phiyega moes sy aanstelling terugtrek ‘n paar uur nadat sy dit aangekondig het.
‘n Woordvoerder van Agang, Moeketsi Mosola sê nadat dit aan die lig gekom het dat 1 488 lede van die Suid-Afrikaanse polisie misdaadrekords het, is dit verstommend dat Phiyega nie gekyk het na die agtergrond van ‘n kandidaat vir so ‘n senior pos nie.
Hy sê dit is nog ‘n terugslag vir die geloofwaardigheid van die polisiediens se leierskap.
Volgens berigte word twee strafregtelike sake teen Zuma ondersoek. Phiyega beweer dat Zuma haar nie ingelig het oor die sake teen hom nie. – RSG
Meeluistering- en opsporingsapparaat soos deur die polisie gebruik word
Die polisie het ‘n ondersoek voltooi na misdaadintelligensiebeamptes wat aan die onwettige meeluistering van twee Sunday Times-joernaliste se telefone, asook die voormalige polisiehoof, Bheki Cele, deelgeneem het, berig die koerant.
DIe voormalige baasspioen in Kwazulu-Natal, maj.gen. Deena Moodley en die koverte inligtinginsamelingsbeamptes, kolonel Dumisani Zulu en kaptein Bongani Cele, word daarvan verdink dat hulle die drie selfoonnommers onder valse voorwendsel by ‘n wettige onderskeppingsbevel ingevoeg het, berig die Sunday Times.
Die bevel, wat deur regter Joshua Khumalo op 6 Desember 2010 toegestaan is, het die polisie gemagtig om “intydse oproepe” op te neem, toegang tot teksboodskappe te verkry, en om GPS-koördinate te gebruik om die telefoongebruikers te lokaliseer.
Solomon Makgale, ‘n woordvoerder vir die nasionale polisiekommissaris, Riah Phiyega, het aan die koerant gesê dat die polisie die misdaadondersoek na die onwettige meeluistering van die twee werknemers en die voormalige nasionale kommissaris voltooi het. “Ons glo dat daar prima-facie-getuienis teen die drie SAPD-lede wat betrokke was, bestaan. Dit is nou vir die vervolgingsgesag om te besluit om te vervolg, aldan nie,” het die koerant hom aangehaal. – Sapa
Verskeie geleenthede om dieMarikana-slagtingte gedenkword beplandeur die regering, geaffekteerde gemeenskappe,mynmaatskappyeen vakbonde, het die nasionalekommissaris van polisieRiahPhiyegagesê.
“Baie vandiegene wat geraak worddeurdie tragedieis nog steedshartseer.Sommige isnog steeds kwaadas‘ngevolg vanhul verlies,” het sy gesêin‘n voorbereidetoespraak.
“Ek voeldie pyn wathulle ervaar…Ek leerom vrede te maakmet dit.“
Sy hetSuid-Afrikaners gevra om die tragedieverantwoordelik ensensitief te onthou en gesêsy wildiekloof tussendie polisieen die gemeenskap herstel,veral in dieplatinumstreek.
Phiyega het gister by ‘n kerkdiens in Langa wat deur ledevan dieSAMetodiste Kerkgehou is in die Kaapse Skiereiland gesê sy hoop daar is nie verdere vertragings met die ondersoek nie.
Sy sê daar sal waarskynlik baie lesse te leer wees uit die bevindings van die kommissie.
Die kommissie is verlede jaar aangestel ná 44 mense by die Lonmin myn in Marikana dood is tydens ‘n onbeskermde staking.
Die sittings van die kommissie is etlike kere vertraag weens onder meer probleme met die befondsing van mynwerkers se regsverteenwoordigers. – RSG/Sowetan
