Druk op Phiyega neem toe

Die Parlementêre portefeuljekomitee vir Polisie sê die Minister van Polisie, Nathi Nhleko, sal binne die volgende twee maande versoek word om verslag te doen oor hoe die aanbevelings van die Marikana-verslag ingestel sal word.

Die Marikana-verslag oor die skietery van Augustus 2012 by Lonmin se Marikana-myn is deur pres. Zuma in ‘n regstreekse uitsending bekend gemaak en beveel onder meer aan dat die geskiktheid van die Polisiekommissaris, Riah Phiyega, en die provinsiale kommissaris in Noordwes ondersoek word.

Die portefeuljekomitee-voorsitter, Francois Beukman, sê die verslag het die belangrikherid van `n geloofwaardige en effektiewe polisie-leierskap beklemtoon.

Volgens Beukman sal die komitee die Farlam-kommissie se Marikana-verslag bestudeer en die aanbevelings wat daarin vervat is, opvolg.

Verskeie opposisiepartye het gereageer na die bekendmaking. Politieke partye het gesê daar moet onmiddellik gehoor gegee word aan die aanbevole ondersoek na die nasionale polisiekommissaris.

Die leier van die DA, Mmusi Maimane sê hy voel bedruk oor die verslag omdat dit alle Suid-Afrikaners te na kom.

Die leier van die EFF, Julius Malema sê hy aanvaar nie dat adjunkpresident Cyril Ramaphosa onskuldig is in die saak nie, en dat die party hom sal vervolg.

Die IVP sê intussen dat hy nog altyd volgehou het dat Phiyega nie gekwalifiseerd was om die pos te vul nie. Die party vra dat Phiyega en al die beamptes wat betrokke was by die ernstige taktiese en oordeelkundige mistastings, geskors word.

Die regsverteenwoordigers van mynwerkers wat beseer en in hegtenis geneem is tydens die skietery drie jaar gelede, sê die vrystelling van die verslag is nie die einde van die saak nie.

Die regsverteenwoordigers, Muzi Msimang en Dali Mpofu sê hulle beplan nou burgerlike eise.

Msimang sê daar moet nog gesoek word na maniere om werklik slagoffers se smart te verlig.

Intussen word daar ook in die verslag aanbeveel dat ondersoek deur die Nasionale Vervolgingsgesag gedoen moet word om te bepaal of enige mense, onder wie die polisie, vir die sterftes by Marikana vervolg kan word.

Zuma maak Marikana-verslag bekend

President Jacob Zuma het die verslag oor die gebeure van Augustus 2012 by Lonmin se Marikana-myn in ‘n regstreekse uitsending bekend gemaak.

Die Farlam Kommissie van Ondersoek het aanbeveel dat die geskiktheid van die polisiekommissaris, Riah Phiyega vir haar pos, ondersoek moet word in die lig van die skietery by Marikana.

‘n Ondersoek na die geskiktheid van die nasionale polisiekommissaris en die voormalige provinsiale kommissaris om in hul ampte te dien, sal aanstons geloods word.

Die bevindings van die kommissie teen Phiyega is verdoemend. Die polisiekommissaris het onder eed voor die kommissie gelieg.

Die president sê hy het Phiyega oor die aanbeveling ingelig.

Hy het glo ‘n paar maande gelede aangebied om haar te herontplooi, maar sy het blykbaar geweier.

Die Farlam-kommissie is ingestel ná die Marikana-slagting op 16 Augustus 2012 waarin 34 stakende mynwerkers deur die polisie doodgeskiet is ná geweld in die voorafgaande dae waarin 10 mense dood is.

Terwyl die skuld vir die tragedie op die polisie se leierskorps en hul hantering van die operasies op dié dag gepak word, is ‘n sleutelfiguur soos Cyril Ramaphosa van alle blaam onthef.

Volgens die Farlam-kommissie kon daar geen bewys gevind word dat Ramaphosa verantwoordelik gehou kan word vir sterftes nie.

Zuma sê die kommissie het bevind dat die president van Amcu, Joseph Mathunjwa sy bes gedoen het om die stakende mynwerkers van die koppie in Marikana af te kry waar hulle bymekaar gekom het.

Die vakbond is egter daarvan beskuldig dat hy nie behoorlike beheer oor sy lede gehad het nie.

Zuma sê die kommissie het ook bevind dat die mynmaatskappy, Lonmin die krisis op verskeie fronte beter moes hanteer het.

Lonmin se reaksie op die voortslepende staking en geweld was onvanpas en onverskillig in sy aandrang dat nie-stakende mynwerkers vir diens moet aanmeld.

Die NUM is daarvan beskuldig dat hulle nie genoeg gedoen het om konflik tussen mynwerkers te besleg nie en het die verkeerde raad aan sy lede oor loononderhandelinge deurgegee.

Die taktiese plan van die polisie was vol gebreke en die besluitnemingsmag is deur die polisie se nasionale beheersentrum van bevelvoerders op grondvlak weggeneem.

Die besluit om op te tree is dus geneem deur die polisie se provinsiale kommissaris vir Noordwes, lt.genl. Zukiswa Mbobo, wat sedertdien afgetree het, asook die nasionale beheersentrum.