Farlam-kommissie – praag.co.za

Druk op Phiyega neem toe

Die Parlementêre portefeuljekomitee vir Polisie sê die Minister van Polisie, Nathi Nhleko, sal binne die volgende twee maande versoek word om verslag te doen oor hoe die aanbevelings van die Marikana-verslag ingestel sal word.

Die Marikana-verslag oor die skietery van Augustus 2012 by Lonmin se Marikana-myn is deur pres. Zuma in ‘n regstreekse uitsending bekend gemaak en beveel onder meer aan dat die geskiktheid van die Polisiekommissaris, Riah Phiyega, en die provinsiale kommissaris in Noordwes ondersoek word.

Die portefeuljekomitee-voorsitter, Francois Beukman, sê die verslag het die belangrikherid van `n geloofwaardige en effektiewe polisie-leierskap beklemtoon.

Volgens Beukman sal die komitee die Farlam-kommissie se Marikana-verslag bestudeer en die aanbevelings wat daarin vervat is, opvolg.

Verskeie opposisiepartye het gereageer na die bekendmaking. Politieke partye het gesê daar moet onmiddellik gehoor gegee word aan die aanbevole ondersoek na die nasionale polisiekommissaris.

Die leier van die DA, Mmusi Maimane sê hy voel bedruk oor die verslag omdat dit alle Suid-Afrikaners te na kom.

Die leier van die EFF, Julius Malema sê hy aanvaar nie dat adjunkpresident Cyril Ramaphosa onskuldig is in die saak nie, en dat die party hom sal vervolg.

Die IVP sê intussen dat hy nog altyd volgehou het dat Phiyega nie gekwalifiseerd was om die pos te vul nie. Die party vra dat Phiyega en al die beamptes wat betrokke was by die ernstige taktiese en oordeelkundige mistastings, geskors word.

Die regsverteenwoordigers van mynwerkers wat beseer en in hegtenis geneem is tydens die skietery drie jaar gelede, sê die vrystelling van die verslag is nie die einde van die saak nie.

Die regsverteenwoordigers, Muzi Msimang en Dali Mpofu sê hulle beplan nou burgerlike eise.

Msimang sê daar moet nog gesoek word na maniere om werklik slagoffers se smart te verlig.

Intussen word daar ook in die verslag aanbeveel dat ondersoek deur die Nasionale Vervolgingsgesag gedoen moet word om te bepaal of enige mense, onder wie die polisie, vir die sterftes by Marikana vervolg kan word.

Zuma maak Marikana-verslag bekend

President Jacob Zuma het die verslag oor die gebeure van Augustus 2012 by Lonmin se Marikana-myn in ‘n regstreekse uitsending bekend gemaak.

Die Farlam Kommissie van Ondersoek het aanbeveel dat die geskiktheid van die polisiekommissaris, Riah Phiyega vir haar pos, ondersoek moet word in die lig van die skietery by Marikana.

‘n Ondersoek na die geskiktheid van die nasionale polisiekommissaris en die voormalige provinsiale kommissaris om in hul ampte te dien, sal aanstons geloods word.

Die bevindings van die kommissie teen Phiyega is verdoemend. Die polisiekommissaris het onder eed voor die kommissie gelieg.

Die president sê hy het Phiyega oor die aanbeveling ingelig.

Hy het glo ‘n paar maande gelede aangebied om haar te herontplooi, maar sy het blykbaar geweier.

Die Farlam-kommissie is ingestel ná die Marikana-slagting op 16 Augustus 2012 waarin 34 stakende mynwerkers deur die polisie doodgeskiet is ná geweld in die voorafgaande dae waarin 10 mense dood is.

Terwyl die skuld vir die tragedie op die polisie se leierskorps en hul hantering van die operasies op dié dag gepak word, is ‘n sleutelfiguur soos Cyril Ramaphosa van alle blaam onthef.

Volgens die Farlam-kommissie kon daar geen bewys gevind word dat Ramaphosa verantwoordelik gehou kan word vir sterftes nie.

Zuma sê die kommissie het bevind dat die president van Amcu, Joseph Mathunjwa sy bes gedoen het om die stakende mynwerkers van die koppie in Marikana af te kry waar hulle bymekaar gekom het.

Die vakbond is egter daarvan beskuldig dat hy nie behoorlike beheer oor sy lede gehad het nie.

Zuma sê die kommissie het ook bevind dat die mynmaatskappy, Lonmin die krisis op verskeie fronte beter moes hanteer het.

Lonmin se reaksie op die voortslepende staking en geweld was onvanpas en onverskillig in sy aandrang dat nie-stakende mynwerkers vir diens moet aanmeld.

Die NUM is daarvan beskuldig dat hulle nie genoeg gedoen het om konflik tussen mynwerkers te besleg nie en het die verkeerde raad aan sy lede oor loononderhandelinge deurgegee.

Die taktiese plan van die polisie was vol gebreke en die besluitnemingsmag is deur die polisie se nasionale beheersentrum van bevelvoerders op grondvlak weggeneem.

Die besluit om op te tree is dus geneem deur die polisie se provinsiale kommissaris vir Noordwes, lt.genl. Zukiswa Mbobo, wat sedertdien afgetree het, asook die nasionale beheersentrum.

Noordwes-polisiekommissaris kry trekpas oor Marikana

Die polisiekommissaris van Noordwes, luitenant-generaal Zukiswa Mbombo verlaat die polisiediens aan die einde van die maand, het RSG berig.

Sy was aan die hoof van die provinsiale polisiediens ten tyde van die skietery by Marikana in 2012 toe 34 mynwerkers doodgeskiet is.

Haar bedanking volg terwyl president Jacob Zuma ‘n verslag van die Farlam kommissie van ondersoek oorweeg.

Die kommissie moes vasstel wat gelei het tot die tragedie tydens die mynwerkerstaking.

Mbombo het tydens haar getuienis voor die kommissie erken dat die polisie in hul optrede misluk het.

Die president het vroeër gesê hy sal die verslag openbaar maak sodra hy dit bestudeer het.

Mbombo gee Vrydag bevel oor aan die nasionale polisiekommissaris, Riah Phiyega.

Amcu-lede se grusame dade verder in getuienis ontbloot

Regter Ian Farlam, voorsitter van die Farlam-kommissie, moes die verrigtinge in Centurion tydelik staak nadat familielede van twee veiligheidswagte wat by Marikana vermoor is, se foto’s vertoon is, ineengestort het.

Mnr. X het Maandag sy grusame getuienis voortgesit oor wat in 2012 tydens die staking by Marikana gebeur het.

Hy het voorheen getuig hoe Amcu-lede mensvleis geëet het vir moetie.

Regter Farlam het ‘n aansoek van adv. Dali Mpofu, wat namens van die mynwerkers optree, verwerp om mnr. X vir sielkundige waarneming te stuur.

Mnr. X het Vrydag uitstel gevra omdat hy gevoel het mense in die openbare galery toor hom met moetie.

Volgens Mpofu is die getuie se geloofwaardigheid onder verdenking.

Mpofu het aangevoer mnr. X is paranoïes en hallusinerend en dat hy ’n metaalplaat in sy kop het weens ’n breinbesering.

Amcu-lede was volgens mnr. X se getuienis daarop uit om die polisie uit te lok en aan te val tydens die staking.

Hy het gister herhaal hoe Amcu toordokters, Izinyanga, gehuur het vir moetie om hulle teen polisiekoeëls te beskerm.

Die aand van 11 Augustus 2012 op die koppie in Marikana is een wag se ken met ’n panga afgekap en hy het in die motor doodgebrand.

Mnr. X het gesê hulle het die volgende oggend besluit om die vakbond NUM se kantoor in Marikana aan te val en lede daar te vermoor.

“Daar was drie vuurwapens. Die res was gewapen met pangas en assegaaie. Bhele (een van die leiers) het ’n kan petrol saamgedra.

“Op pad na die NUM-kantoor het ons by ’n mynhostel verbygestap. ’n Groep veiligheidswagte wou ons nie daar inlaat nie en ons met rubberkoeëls geskiet. Die vuurwapens het nie gewerk nie. Ons het geglo dis danksy die moetie.”

Volgens mnr. X het die wagte weggehardloop. “Twee wagte was in ’n private motor. Ons het dit met die petrol aan die brand gesteek. Een wag se ken is met ’n panga afgekap en hy het in die motor doodgebrand.

“Die ander wag is uit die motor gesleep en ek het hom met ’n panga in die gesig geslaan. Iemand het hom met ’n assegaai gesteek. Ek het hom ook gesteek. Bhele het sy tong en wang afgesny en in ’n plastieksak gegooi. Van sy bloed is in ’n ander plastieksak gegooi. Dit is verbrand om die moetie sterker te maak.”

Mnr. X sit Dinsdag sy getuienis voort.

Meneer X getuig oor mensvleis-ritueel by Marikana

’n Oudmynwerker, wat om veiligheidsredes slegs as Meneer X bekend staan, het Donderdag oor afskuwekkende moetierituele voor die Marikana-insident getuig.

Meneer X, ’n rotsboor-operateur, tree op as die polisie se sleutelgetuie waarin die gru-besonderhede oor mensvleis wat deur Amcu-lede vir moetie gebruik is, na vore gekom het.

Hy is deel van ‘n getuiebeskermingsprogram en getuig deur middel van ’n elektroniese beeldskakel vanaf ’n ongeïdentifiseerde plek.

Die Amcu-myners het veiligheidswagte vermoor om liggaamsdele van die menselyke vir tradisionele genesers te bekom sodat hulle daarmee teen koeëls beskerm sou word.

Die ANC het Amcu reeds daarvan beskuldig dat hulle ook deur buitelandse agente geïnfiltreer is.

Die oudmyner getuig in Centurion voor die Farlam-kommissie oor die omstandighede rondom die dood van 44 mense in Augustus 2012 by Marikana.

Tien mense, onder wie polisiebeamptes en sekuriteitswagte, sowel as ses ander mynwerkers is in die week voor die Marikana-slagting tydens gewelddadige stakings vermoor.

Julius Malema, EFF-leier, en sy partylede het intussen Donderdag uit die Nasionale Vergadering van die parlement gestap omdat Malema volgehou het om die ANC en die polisie vir die moorde by Marikana verantwoordelik gehou het.

Malema het geweier om opmerkings terug te trek wat hy tydens die debat oor die Staatsrede gemaak het. Hy het toe gesê die ANC het massamoord by Marikana gepleeg.

Die voorsitter van die Nasionale Raad van Provinsies, Thandi Modise, het beslis dat sulke bewerings onparlementêr is en dat hy dit moet terugtrek.

Die Kantoor van die ANC se Hoofsweep het die gedrag van lede van die Ekonomiese Vryheidsvegters in die Nasionale Vergadering as skokkend bestempel.

Die ANC se Parlementêre woordvoerder, Moloto Mothapo, sê die kantoor verwelkom aanduidings dat die Parlement die voorval gaan ondersoek

Kaal mynwerkers beoefen rituele op vooraand van Marikana-slagting

deur Jonisayi Maromo en Gavin Emmanuel

‘n Groot groep kaal mynwerkers het die dag voor die Marikana-skietery rituele op ‘n koppie beoefen, het die Farlam-kommissie Vrydag aangehoor.

Brigadier Adriaan Calitz van die polisie het getuig dat ‘n wit Toyota-bakkie op 15 Augustus verlede jaar emmers by ‘n koppie naby die Nkaneng-plakkerskamp in Marikana naby Rustenburg in die Noordwesprovinsie afgelaai het.

”;n Groep stakers het na die bakkie toe gegaan en dit omring. Ek het dit aan die (GOK) gesamentlike operasieskomitee gerapporteer dat sommige van ons lede gedink het die emmers bevat moetie,” het hy gesê.

Ná 4 nm. het ‘n polisiehelikopter wat die toneel gepatrolleer het, verslag gedoen dat omtrent 800 kaal stakers agter die koppie geskuil het “en dat ‘n tradisionele geneser met hulle besig was”.

Die volgende dag is 34 mense, meesal stakende mynwerkers, tydens ‘n botsing met die polisie doodgeskiet. Agt-en-sewentig is gewond terwyl hulle uitmekaar gespat en naby die Lonmin-platinamyn in Marikana ontwapen is.

Die Farlam-kommissie is later daardie maand aangestel om die omstandighede rondom die skietery te ondersoek, asook die dood van 10 ander mense, waaronder twee polisiemmanne en twee veiligheidswagte, gedurende die voorafgaande week.

Calitz, een van die polisie-offisiere wat tydens die arbeidsonrus aan die Marikana-operasie toegewys is, het Vrydag tydens die kommissie se openbare verhoor in Centurion getuienis gelewer.

Hy het gesê die wit Toyota-bakkie is waargeneem waar dit stowwe in emmers aan die mynwerkers gelewer het.

“Die helikopter het verslag gedoen dat die ongeveer 800 kaal stakers besig was om rituele uit te voer.”

Calitz het gesê dat een van die versetsleiers, wat as Noki geëien is, herhaaldelik die polisie aangesê het om die koppie te verlaat.

Mnr. Noki het na vore gekom en gesê dat hulle nie meer met die SAPD (Suid-Afrikaanse Polisiediens) gaan praat nie en dat hulle met die mynbestuur deur hul prokureur, Shapiro, wil praat. Hy het toe na die groep teruggestap,” het Calitz gesê.

“‘n Kort rukkie later het die bui van ‘n groep van ongeveer 300 mans merkbaar verander, want hulle het groter aggresssie getoon deur hul wapens teen mekaar te slaan en het heen en weer in ‘n hegte eenheid beweeg.”

In Maart het die kommissie aangehoor dat die sangoma wat blykbaar die rituele op die betogende mynwerkers uitgevoer het, doodgeskiet is.

Ishmael Semenya het namens die polisie die sangoma se dood by die openbare verhoor aangekondig.

Indertyd het hy gesê dat die polisie gepoog het om die 69-jarige sangoma, Alton “Ndzabe” Zikhuthele Joja, na die kommissie te bring om te getuig.

In Junie het die Nasionale Vervolgingsgesag gesê dat Lindelani Mkhize, 28, wat daarvan beskuldig word dat hy die sangoma gedood het, in die Bizana-landdroshof verskyn het.

Mkhize is in sy tuisdorp, KwaMaphumulo, in Kwazulu-Natal in hegtenis geneem.

Joja sou voor die Farlam-kommissie oor sy rol, en dié van sy seuns, getuig het, betreffende die rituele wat op die stakende mynwerkers uitgevoer is.

Die rituele was blykbaar veronderstel om die mynwerkers onsigbaar in die aangesig van geweervuur te maak.

Vyf gewapende mans het Joja geskiet toe hy na hul voertuig voor sy huis stap om hulle te vra wat hulle daar soek.

Die skieters het op die vlug geslaan. Hul motor is later verlate en uitgebrand met ‘n geweer daarbinne gevind .

Joja het by sy aankoms by ‘n plaaslike hospitaal gesterf..

Die openbare verhoor word Maandag voortgesit. – Sapa

Staat sal nie Marikana-slagoffergesinne bystaan nie

Gesinslede van die Marikana-slagoffers wag vir beter dae

Die Menseregte-kommissie het Donderdag ‘n beroep op President Jacob Zuma gedoen om die kommissie se sperdatum van 31 Oktober uit te stel sodat die kommissie sy werk kan voltooi.

Die MRK se verteenwoordiger by die kommissie sê ‘n gebrek aan befondsing het die werk van die kommissie ontwrig.

Die hoofregsverteenwoordiger van die mynwerkers, advokaat Dali Mpofu, het Maandag aangekondig dat hulle nie weer aan die kommissie se werksaamhede gaan deelneem voordat hulle befondsing bekom het nie.

Verskeie howe, waaronder die Konstitusionele Hof, het Mpofu se aansoek dat die staat gedwing moet word om die mynwerkers se regskoste te betaal, van die hand gewys.

Die minister van Justisie, Jeff Radebe het ook gesê die regering gaan nie vir privaat-regsverteenwoordiging by die kommissie betaal nie. – RSG

Amcu nooi NUM na Marikana-herdenking

Die president van NUM, Senzeni Zokwana is na die beplande Amcu-herdenking van die Marikana-slagting uitgenooi, maar het nog nie aangedui of hy die uitnodiging sal aanvaar nie.

Die mynwerkersvakbond Amcu het sy planne bekendgemaak om die Marikana-gebeurtenis Vrydag te herdenk.

Verlede jaar op 16 Augustus is 34 mynwerkers tydens skermutselings met die polisie doodgeskiet by Lonmin se myn op Marikana in Noordwes.

Die herdenkingsgeleentheid sal by Wonderkop gehou word waar Amcu-lede deur die polisie in ‘n lokval gelei is en afgemaai voor die wêreld se TV-kameras.

Advokaat Dali Mpofu, biskop Joe Seoka en die Amcu-leier Joseph Mathunkwa sal die geleentheid lei.

Die Minister van polisie, Nathi Mthethwa, het in Marikana in Noordwes aangekom na die skietery van ‘n NUM-vakbondverteenwoordiger in die gebied Maandag.

Die minister het by die plaaslike polisiestasie aangedoen vir ‘n inligtingsessie deur beamptes voordat hy die gesin van ‘n mynwerker wat na bewering doodgeskiet is – die 27-jarige Mncedi Mabhulu – besoek het.

Volgens sekere berigte is dit steeds onduidelik op hierdie stadium hoe die mynwerker gesterf het, hoewel daar aanvanklik berig is dat sy geskiet is.

Intussen het die polisie gister toegeslaan opmynhostelle in Marikana en beslag gelê op ‘n aantal tradisionele wapens.

Intussen dreig die Farlam-kommissie om uitmekaar te val weens ‘n gebrek aan befondsing vir die slagoffers. Privaatfinansiers glo die staat moet die Marikana–slagoffers se regsverteenwoordiger, Dali Mpofu en ander vergoed, en hulle is dus huiwerig om geld te gee.

Hierdie potensiële befondsers sluit die Raith-stigting en die Black Lawyers Association in. Raith het reeds R2 miljoen bewillig.

Verdere uitstel sal nadelig wees vir die kommissie, en die beseerdes en aangeklaagdes moet teenwoordig wees by die verrigtinge as die kommissie hervat om met sy geloofwaardigheid ongeskonde ander kant uit te kom, het waarnemers gesê.