Kom ons erken dit maar: In die Nuwe Suid-Afrika met sy afwaartse spiraal wat standaarde en prestasie betref, soek almal naarstiglik na ‘n tikkie voortreflikheid, die sweem van ‘n “wenner”. Vandaar dus die sware verantwoordelikheid wat op die Springbokrugbyspan gepak word: In ‘n verloorland met ‘n regering wat Zimbabwe as sy model aanvaar het, moet vyftien hoofsaaklik wit Afrikaanse rugbyspelers die kastaiïngs uit die vuur krap en ‘n wêreldbeker huis toe bring.
Soos ek egter gistermiddag na afloop van die Springbokke se neerlaag teen Nieu-Seeland getwiet het:
Wel, Nieu-Seeland het ‘n volkslied en ‘n haka, en ons het ‘n morslied en ‘n paar kwotaspelers.
As ‘n mens ‘n lykskouing oor gister se wedstryd moet hou, het Bryan Habana waarskynlik die wedstryd weggesmyt toe hy ongevraag begin storm het voordat Dan Carter vir sy doelskop begin beweeg het. Daarmee het ‘n oënskynlik senuagtige Carter ‘n tweede kans gekry en wel die bal tussen die pale deurgestuur.
Ek is nie so ‘n groot rugbykenner nie, hoewel enigeen in Suid-Afrika met rugby grootword. Toe ek klein was, nog voor die koms van televisie, kan ek onthou hoe gesinne voor die radio met gespanne aandag na Gerard Viviers se kommentaar geluister het, tot by daardie ekstatiese oomblik: “… En hy druk hom!” ‘n Mens moet egter blind wees om nie die dilemma van Springbokrugby raak te sien nie.
Die media maak ‘n geweldige ophef van gekleurde spelers, veral natuurlik Habana, maar ook die Zimbabwiër “Beast” Mtawarira wat reeds sedert 2008 vir die Springbokke speel. Trouens, “Beast” verskyn op feitlik elke handelsadvertensie waarin die Springbokke gebruik word. Ook J.P. Pietersen haal elke keer span, terwyl die aantal foute wat hy maak, net vermeerder. Die afgelope paar wedstryde hou ek hom nogal dop: telkens as hy die bal kry, lyk dit nie asof hy weet wat om daarmee te maak nie. Gister het hy ‘n bal wat deur die All Blacks uitgegooi is, probeer klap en daarmee die lynstaan ongunstig teen sy eie span gekeer.
Daarmee is ons midde-in die probleem van Springbokrugby: rassekwotas en politieke korrektheid. Mandela het nie spontaan die Springbokrugbytrui in 1995 aangetrek nie: sy sinistere raadgewers in die SAKP wat al dekades lank met ‘n sielkundige oorlog teen Afrikaners besig is, het hom waarskynlik voorgesê om met dié foefie vorendag te kom, “om die land te verenig”, terwyl hulle heimlik besig was om van die weermag en polisie se offisiere ontslae te raak en hulle met hul eie MK-terroriste te vervang.
Feit is dat sport, en veral rugby, in Suid-Afrika so verpolitiseer is dat ons waarskynlik nooit weer “normale” sport gaan sien nie. Eintlik kry ‘n mens die afrigters soos Heyneke Meyer jammer, want hulle moet die bykans onmoontlike vermag om teen ander spanne te wen wat bloot op meriete gekies word, terwyl hy die ANC-sportminister Fikile Mbalula se enkelmoutwhiskyasem op sy nek voel soos wat die druk om alle blanke spelers met swartes te vervang, toeneem.
“Transformasie” is ‘n sinoniem vir dít wat die Franse deesdae “die groot vervanging” (le grand remplacement; kyk bietjie dié musiekvideo deur die gemaskerde vrouegroep “Les brigandes”) noem. Dit gaan daaroor om die oorspronklike bevolking – in dié geval die Springbokke wat meesal uit Afrikaners bestaan het – met ‘n nuwe bevolking te vervang.
Onderweg na daardie “groot vervanging” waardeur ons uit die openbare oog moet verdwyn, ook wat rugby betref, bevind Springbokafrigters hulle tussen Scylla en Charybdis: vervang hulle nie genoeg nie, verloor hulle hul werk; vervang hulle te vinnig, verloor die span, soos gister.
Gister het die All Blacks, veral in die eerste deel van die wedstryd toe ons goed begin het, nie so sterk gelyk nie. Indien die Springbokke meer gees en samehorigheid gehad het, sou hulle met gemak kon wen. Maar die punt van my twiet hier bo is geldig: Geen patriotisme en samehorigheid is moontlik waar ‘n volkslied uit drie dele met drie tale bestaan en daar konstant rassekwotas afgedwing word nie!
Ons, die Afrikaanse rugbypubliek, bevind ons ook in ‘n volslae teenstrydigheid: Indien die Springbokke die wêreldbeker sou wen, sou dit eindeloos deur die ANC en die hele polities korrekte horde in die media uitgebuit word “om die dae van Mandela” te laat herleef en juis “die groot vervanging” met skerper haat en venyn te verkondig. Verloor hulle, soos gister, voel mense teleurgestel en moedeloos, en gee al minder om of die groot vervanging plaasvind, al dan nie.
Wen of verloor, op die ou einde verloor ons almal.
Het dit daarom nie tyd geword dat die sportadministrateurs en -afrigters bietjie ruggraat toon en groter outonomie vir sport en sportbesluite – soos die aanwys van spelers – voorstaan nie?
Anders gaan die huidige kwasikommunistiese omstandighede waarin alles – kultuur, letterkunde, onderwys, sport – aan politiek en ideologie ondergeskik is, bloot voortduur.
Daar is al hoe minder werk vir wit en bruin in die staatsdiens, en die twee minderheidsgroepe wat Afrikaans praat, is nou onderverteenwoordig volgens regstellende aksie (RA)-teikens om die demografie van die land te weerspieël, sê ‘n opposisie-woordvoerder.
In antwoord op geskrewe parlementêre vrae oor onder meer die aantal werknemers van elke bevolkingsgroep in die staatsdiens, blyk dit dat die teiken feitlik reeds vir swartes bereik is. Indiërs word die meeste bevoordeel en is met 0.75% oorverteenwoordig.
Wit en bruin is met bykans ʼn halwe ʼn persentasiepunt onderverteenwoordig. Waar wittes 9,2% van die land se bevolking uitmaak, is hul verteenwoordiging in die staatsdiens net oor 8,8%.
Uit die minister se antwoord blyk dit dat daar tans 1,328,687 werkers in die staatsdiens is. Hiervan is daar onsekerheid oor die ras of geslag van 1,637 persone.
Wat die res aanbetref is daar 1,055,274 (79,4%) swart, 43,120 (3,2%) Indiërs, 111,236 (8,3%) bruin en 117,420 (8,8%) wit.
Dit blyk duidelik uit die statistiek hoe daar toenemend teen wittes in die werkplek gediskrimineer word. Hy sê die hele proses is die laaste twintig jaar aggressief gedryf en Suid-Afrika het ʼn enorme prys daarvoor betaal deur met dienslewering in te boet.
“Die ANC-regering moet besef dat sy teikens nou bereik is en ophou jag maak op wittes en bruines. Indien daar voortgegaan sou word om regstellende aksie te dryf soos tot nou toe gedoen is, sal wittes binne enkele jare totaal uit die staatsdiens gedryf word,” het die VF+ gesê.
Hierdie dames (30 Augustus 1963 in Johannesburg) is soos rolbalspeelsters aangetrek, maar dit was eintlik vir pistoolskiet, want hulle was bekommerd dat swartes uit die res van Afrika die land sou aanval en wou paraat wees. Tussendeur was daar ‘n pouse vir tee en toebroodjies.
deur Leon Lemmer
Tydens apartheid het die Indiese regering jaarliks in die Verenigde Nasies oor Suid-Afrika se rassebeleid gekla en strafmaatreëls voorgestel. Later het onafhanklike Afrika-lande saam in dié koortjie gesing. Plaaslik was die verweer dat Indië met sy kastestelsel nie die vinger na ons moet wys nie, want hier is geen onaanraakbares nie. Verder is Afrika-lande se binnelandse ellende en agterlikheid met die (relatiewe) voorspoed van en ontwikkeling in Suid-Afrika gekontrasteer.
Die onaanraakbares (Dalits) was die laagste van die laes in die Indiese kastestelsel, wat ruim voorsiening vir uitgeworpenes (“outcasts”) gemaak het. Die Indiese subkontinent was lank ‘n Britse gebied (die Raj, 1858-1947) wat so belangrik geag is dat die regeringshoof die status van onderkoning (“viceroy”) gehad het. Met onafhanklikheid in 1947 is diskriminasie teen Dalits verbied, maar hierdie gevestigde praktyk het uiteraard nie dadelik tot ‘n einde gekom nie. Regstellende aksie het gevolg, wat van die onaanraakbares bevoordeeldes gemaak het. Meer as 16% van die kolossale Indiese bevolking is Dalits en ‘n half miljoen van hulle het ‘n heenkome in Brittanje gevind.
‘n Vorige Britse Konserwatiewe Party eerste minister, John Major (1990-1997), het ‘n boek geskryf, More than a game: The story of cricket’s early years (London: Harper, 2008, 433p). Die boektitel is ontleen aan Thomas Hughes (1822-1896) se roman, Tom Brown’s schooldays (1857), waarin Tom van krieket sê: “It’s more than a game. It’s an institution” (p 174). Soos dit ‘n politikus betaam, beweer Major: “Of all empires, the British was the most benevolent and bequeated the most enduring legacies” (p 357).
Robert Mugabe het in 1991 van krieket gesê: “It civilises people and creates gentlemen” (p 8). Mugabe het óf nooit krieket gespeel nie óf sy stelling is vals. Samuel Johnson (1709-1784) het krieket in sy woordeboek (1755) gedefinieer as “a sport of which the contenders drive a ball with sticks in opposition to each other” (p 66). Vanweë die tradisionele Britse beleid van rassesegregasie kon Indiërs voor onafhanklikheid nie lid van ‘n krieketklub vir Europeërs word nie (p 194).
Indiërs was self nie vry te pleit van rassediskriminasie nie. “Inter-racial rivalry was fierce … Both Parsees [Zoroasters/Mazdaists] and Hindus restricted membership of their clubs to the upper-classes. Low-caste Indians were not welcome. Snobbery and exclusivity were not solely the prerogative of the British” (p 195). ‘n Uitsondering is met Palwankar Baloo (1876-1955), ‘n onaanraakbare, gemaak omdat hy ‘n uitstekende draaibalbouler was. Hy is as lid van ‘n Hindoe-klub toegelaat, “although caste taboos meant that he was left to eat and drink outside the pavilion. Indian caste restrictions mirrored Victorian social exclusion in an extreme form” (p 198). Baloo is nooit toegelaat om kaptein van ‘n span te wees nie.
In die Wes-Indiese Eilande is krieket van die begin van die 19de eeu deur klubs gespeel wat eksklusief vir wittes was (p 204). ‘n Kritikus het dit “illiberalism” genoem (p 206). Hulle eerste buitelandse kriekettoer was na die VSA en Kanada in 1886. Die Wes-Indiese span het uitsluitlik uit wit spelers bestaan (p 205). ‘n Aktivis, Pelham Warner, het daarop aangedring dat “any touring side going to England must include ‘four or five’ black players” (p 206). In 1900 is vyf swartes (p 207) en in 1906 ses swartes (p 208) in die toerspan ingesluit. Deesdae is die span heeltemal swart en geen aktivis opper beswaar nie. Major veroorloof hom die volgende opmerking: “Warner’s brave and far-sighted advocacy of racial inclusion is a refreshing example of the kind of enlightened attitudes that allowed Britain to rule its Empire with dexterity, and to give up its colonial possessions so deftly when the time arose” (p 206).
Wat in die Wes-Indiëse Eilande gebeur het, word in die nuwe Suid-Afrika vordering met transformasie en met die toepassing van die kwotastelsel genoem. In volgende rondtes moet daar elke keer meer (en in elk geval nie minder nie) nie-wittes in die span wees, anders word dit as ‘n terugwaartse stap beskou. Demografie word gou bygesleep, wat in die nuwe Suid-Afrika beteken dat alle sportspanne eintlik 80% (of minstens Fikile Mbalula se 60%) swart moet wees. Hieruit moet nie afgelei word dat spanne 20% nie-swart moet wees nie. Die openingswedstryd in die plaaslike 2010 Wêreldbeker-sokkertoernooi is gespeel sonder ‘n enkele wit Suid-Afrikaanse speler op die veld. Daar word suiwer rassisties verwag dat die getal nie-wit (en veral swart) spelers in ‘n sportspan progressief meer en die getal wit spelers al hoe minder moet word. As ‘n span een keer ‘n nie-wit (en veral swart) afrigter gehad het, moet die volgende een ook nie-wit (en verkieslik swart) wees, anders word dit as ‘n terugwaartse stap en as ‘n transformasieramp bestempel.
Die blanke Ray Jennings, wat jare lank as paaltjiewagter en kolwer met eer in die nasionale krieketspan diens gedoen het, het minder as twee maande gelede as afrigter groot sukses behaal deur die Suid-Afrikaanse onder-19-krieketspan tot sege in die Wêreldbekertoernooi te lei. By sy terugkeer was sy vergoeding nie, soos verwag kon word, dat hy outomaties in sy pos heraangestel is nie. Nee, hy is aan die vernedering onderwerp dat hy heraansoek om sy pos moet doen. Erger, sy aansoek was nie suksesvol nie.
Immer transformerend het Krieket Suid-Afrika (KSA) Lawrence Mahatlane as afrigter aangestel; ‘n mens wat slegs pigmentasiegewys bo Jennings uitgestyg het. Daarby het KSA die grenselose vermetelheid gehad om amptelik te verklaar “dat dit heeltemal onregverdig sal wees om te sê dat politiek ‘n rol daarin gespeel het” (Die Burger, 24 deser, p 28). KSA sou dit myns insiens nie waag om ‘n swarte te behandel soos met Jennings gedoen is nie. Van blankes word eenvoudig verwag om na die groter prentjie te kyk. Daardie prentjie is nie swart-en-wit nie. Daar word veronderstel dat wittes daarmee vir lief mee moet neem dat die prentjie eintlik net swart is.
Christo Buchner onderskei hom van ander sportjoernaliste deur nie altyd polities korrek te wees nie. Oor Jennings se ontslag skryf hy dat dit “verregaande is … om te wil beweer politiek het geen rol in die besluit gespeel nie .” Buchner lys dan sommige van Jennings se afrigtingsuksesse. “Sou die gerug ook waar wees dat Jennings uitgewerk is omdat hy enkele jare gelede nie die seun van ‘n senior krieketadministrateur, wat deel is van die sogenaamde Kaapse kabaal, gekies het vir die o.19-span nie, sal dit net nóg ‘n aanklag wees teen administrateurs wat eie belang bo dié van die spel plaas” (Die Burger, 25 deser, p 19).
Mahatlane is die soort afrigter wat KSA behaag, want “hy wil die ontwikkeling van die spel ‘n prioriteit maak … ‘Ek kan identifiseer met die uitdagings wat daar is om swart spelers na vore te bring'” (Die Burger, 25 deser, p 20). Opvallend is Mahatlane se gebruik van die geliefkoosde ANC-woord “uitdaging.” In sport word die term “ontwikkeling” met swartes geassosieer. Dít word ‘n prioriteit gemaak pleks van om te wen. Mahatlane se aandag is op swart spelers toegespits. Wit spelers word glad nie genoem nie.
Die gewraakte Engelse krieketspan uit 1968 waarvan die toer na Suid-Afrika afgestel is. Die gekleurde speler Basil D’Oliviera sit voor, heel links.
Na die oorlye van Basil D’Oliveira (1931-2011) is tot vervelens toe melding gemaak van hoe sleg hy deur die “apartheidsregime” behandel is. Hy was van Indies-Portugese oorsprong, het in Kaapstad krieket gespeel, maar in 1960 na Engeland uitgewyk. In 1968 is hy as ‘n plaasvervanger vir die Engelse toerspan na Suid-Afrika gekies. Die Vorster-regering het hom egter toegang geweier en die Engelse het toe die toer afgelas. In die nuustydskrif Time (4.12.2011) het Trevor Manuel na D’Oliveira se dood uitgevaar teen die “oppressive apartheid regime” en die UDF/ANC-slagspreuk herhaal: “No normal sport in an abnormal society.”
Die vraag kan gevra word: Is die nuwe Suid-Afrika ‘n normale samelewing? Is dit waar, soos die ANC so graag en so dikwels beweer, dat ons nou ‘n nie-rassige samelewing het? Is swart bevoordeling en die gevolglike wit benadeling normaal? Is sport- en ander kwotas normaal? Is dit wys om die doel van mededingende plaaslike en internasionale sport te verydel deur te verwag dat minder verdienstelike swart spelers suiwer op grond van ras of kleur bo meer verdienstelike wit spelers ingesluit moet word? Dit is ‘n waarheid soos ‘n koei dat mense as indiwidue en as groepe verskil. Waarneming dwarsoor die wêreld toon dat party groepe in sommige sportsoorte beter as ander vaar: swartes in bv hardloop en boks, wittes in bv tennis en swem. Dui die sosiogeniëring van die ANC op normaliteit of ideologiese irrasionaliteit?
Oor die Indiese gene van D’Oliveira is daar meer te sê. In Engeland was daar ‘n Indiese krieketspeler, KS Ranjitsinhji (1872-1933), wat in 1896 uit die Engelse span vir die eerste toets teen Australië gelaat is omdat geredeneer is dat hy nie ten regte Engeland kan verteenwoordig nie (Major, p 318). In hierdie verband was daar ook druk van die Britse regering. Toe hy wel vir die tweede toets gekies is, het hy sportief verklaar dat hy sal speel mits die Australiese span nie beswaar het nie. Hulle was tevrede en hy het vir Engeland gespeel. Hierdie billikheid het in die geval D’Oliveira ontbreek. In 1899 was daar weer ‘n poging om Ranji uit die Engelse span te hou. Major noem die voorsitter van die keurkomitee “pig-headed” (p 328).
Oor die Kaapse afkoms van D’Oliveira is daar ook meer te sê. Charles Lawrence het in 1868 ‘n krieketspan bestaande uit uitsluitlik Australiese inboorlinge na Engeland gebring vir wedstryde teen klub- en graafskapspanne. Hulle “amused spectators with exhibitions of how to throw a boomerang” (p 221). In 1878 het die eerste amptelike Australiese krieketspan Engeland besoek. Die toeskouers was verbaas dat dit ‘n eksklusief wit span was (p 226).
Vir Suid-Afrika se eerste kriekettoer na Engeland in 1894 is Krom Hendricks, ‘n bruin snelbouler, as spanlid gekies. Die Britsgebore eerste minister van die Kaapkolonie, Cecil Rhodes (1853-1902), het Hendricks se insluiting geveto “on the spurious grounds that he didn’t want Hendricks to be subjected to insulting native stereotyping, such as the endless requests for demonstrations of spear-throwing that had beset the Australian Aboriginal tour of England a quater of a century before. He was quoted as saying, ‘They would have expected him to throw boomerangs during the lunch interval’ … Rhodes’s real intention was to enable an all-white team to travel, and Hendricks was excluded” (p 202).
Wit Suid-Afrikaanse rugbyspanne was in die apartheidsera nie in Nieu-Seeland welkom nie, maar eksklusief Maori-spanne word in die nuwe Suid-Afrika toegelaat. Die verskil is glo dat eersgenoemde politiek- en laasgenoemde kultuurgebaseer is. In die vorige eeu het internasionale sportliggame venynig met woord en daad teen wit Suid-Afrikaanse sportspanne te velde getrek. Deesdae is daardie selfde liggame stil oor diskriminasie teen wit sportmanne. Daar word met verskillende mate gemeet.
Die jongste is dat die bruin en gewese Springbok-vleuel, Chester Williams, “glo Suid-Afrika kan transformasie aanhelp met ‘n aparte span soortgelyk aan die Nieu-Seelandse Maori’s” (Die Burger, 23 deser, p 18). Dit is die ou storie: wittes moet inklusief wees en mag nie ‘n aparte span vorm nie. Nie-wittes, daarenteen, mag eksklusief wees deur wittes uit te sluit. Apartheid word ‘n misdaad teen die mensdom genoem as dit wittes bevoordeel. As soortgelyke rassediskriminasie ter bevoordeling van nie-wittes toegepas word, ontvang dit goedkeuring en lof. Dan word na rassediskriminasie met mooi woorde soos “regstelling” en “bemagtiging” verwys. Die gediskrediteerde woord “apartheid” word dan nie gebruik nie.
Die voorafgaande toon dat daar heelwat skynheiligheid in die politiek en sport is, dat rasse-segregasie nie ‘n Afrikaner-uitvinding is nie, dat rassediskriminasie nie net by wittes voorkom nie, asook dat raskwotas in sport en die geval D’Oliveira nie uniek is nie. As aktiviste oor meer agtergrondinligting beskik het, kon hulle verkieslik minder oor ‘n geval soos D’Oliveira gekraai het. In die bedryf waarin aktiviste hulle bevind, word woord en daad egter nie maklik deur feite gekniehalter nie.
Skoppensboer lees ook netnou op praag die artikel oor die nuwe rassekwotas wat die geagte minister van sport, Fikile Mbalula wil afdwing. Daar moet nou 60% swart spelers wees. “Onrealisties!” roep die rugbyskrywers in die koerante uit.
Nou wonder Skoppensboer by sigselwers: Rugby, vriend of vyand? Daai Amerikaanse joernaliste van die Financial Times, Patti Waldmeir, het mos in haar boek Anatomy of a Miracle oor die De Klerk-regering se netjiese kapitulasie aan die ANC geskryf: “Afrikaners swopped apartheid for rugby and they thought they had made a good deal.”
Baie Afrikaners sal seker hul erfgrond, familieplase, voorstedelike huise, asook Versamelde Werk van Langenhoven wat heel bo buite bereik op die boekerak staan, vir rugby verruil. Sommer hul vrouens ook, as dit daarop aankom.
Maar is rugby die prys werd? ‘n Amerikaner het eenkeer vir Skoppensboer gesê om ‘n seiljag te besit, is soos om met ‘n reënjas onder ‘n stort te staan en honderddollarnote op te skeur. Dis ‘n duur plesiertjie.
Is daardie paar oomblikke van gewoonlik drankbenewelde ekstase as die Springbokspan ‘n drie druk of met ‘n skop deur die pale slaag die miljarde rande wat Afrikaners in hul gunstelingsport stort, werd? Want die rugbystadions wat oral in die land pryk en deesdae al hoe meer vir sokker gebruik word, is nie met staatsgeld gebou nie. Nee, dit was kaartjieverkope en skenkings en borgskappe wat dít alles tot stand gebring het.
Geld uit die volk se sakke. Wat nou onder die heerskappy van Fikile Mbalula ressorteer. En al die brandewyn-en-coke-drinkende, hardebaardrugbybase spin deesdae soos klein katjies rondom Mbalula se voete, nie waar nie?
Wat het rugby-administrateurs en Agri-SA in gemeen? Albei is amper méér ten gunste van rassetransformasie as die ANC self! Agri-SA wíl die boere se grond deur “opkomende boere” laat oorneem. Trouens, hulle bied selfs aan om daarmee te help. Net so bestee die rugbybase miljoene van hul Afrikanerondersteuners se geld om swart skool- en klubspanne op te lei, ten einde rugby binne die afsienbare toekoms te verswart.
Elke rugbyspeler kry trane in sy oë as hy die onderbroekvlag sien wapper. Die draers van die Groen en Goud sing Oom Kosie Sukkel in Afrika met stemme wat van emosie bewe!
Daarom dink Skoppensboer dat ‘n swart Springbokspan met ‘n halwe blanke speler wat die demografie van die land weerspieël, onvermydelik is. Dis dan wat almal uit die diepte van hul harte begeer en al jare lank bepleit.
Laat die Blou Bulle maar dan die Swart Bulle in pienk truie word. En laat die Stormers of die Cheetahs onderskeidelik Xhosa- en Sotho-sprekend raak. Ten minste sal dit ‘n verandering wees ná soveel Afrikanerspelers wat al hul Afrikaans voor die kameras vergeet.
Maar dink net aan die bedekte voordeel vir Afrikaners. Die miljarde rande wat ons stadions en seisoenkaartjies en bier en vervoer en parkeerplek en petrol en wat nog bestee het om Rugby te aanbid, sal skielik ‘n ander heenkome vind. Dalk kan ons daarmee Afrikanerbesighede begin om vir ons mense werk en welvaart te skep. As ons net vyf persent van die fondse wat rugby opslurp aan die Afrikaanse kultuur bestee, sal ons weer operasterre, vol teaters, asook weekliks nuwe Afrikaanse films of boeke hê! Nuwe Afrikaanse media op die internet. Beurse vir studente.
Pleks van die Engelse sport rugby, kan ons gerus weer atletiek begin doen waar mense teen tyd of afstand of hoogte meeding en dit moeiliker is om kwotas in te voer. Of ons kan die skermkuns of skaak of yshokkie begin beoefen. Gholf. Niemand het nog ooit vir Ernie Els of Retief Goosen aangesê om swart te word nie. Sporte waarin die ANC-kaders ewe min as in Afrikaanse kultuur belangstel, want daar is nie groot somme geld wat vloei en in die vorm van salarisse of fooie afgeskep kan word nie. Daar is wel groot geld vir beroepsgholfspelers, maar dié word gewoonlik buite die land verdien.
En wat van ‘n eie Afrikaner- Olimpiese Komitee wat by die IOK aansoek om lidmaatskap kan doen? Dan is ons mos vir goed van Fikile Mbalula en sy politieke inmenging in sport ontslae.
Ook op skool is die rugbykultuur ongesond. Vele middelmatige onnies wat hul onderrig afskeep, het al as amateurrugby-afrigters jare by skole geslyt. En die hoofseun is mos gewoonlik die kaptein van die rugbyspan. Net soos die eerste span een en almal prefekte word en daardie skrander, skraal outjies wat dalk eendag ‘n Microsoft kon begin of die atoombom weer kon uitvind, afgeskeep en ontmoedig word.
En dan: vanaf ouderdom 13 is al die skoolseuns al op stereoïdes, drink proteïenaanvullings, bou spiere en doen kragoefeninge, alles in die hoop om die eerste span te haal.
Jare later gaan hulle vroeg dood, as hulle nie met krukke moet loop van al die knie-operasies wat hulle moes ondergaan nie. En die stampe en skoppe teen die kop wat hulle opdoen, lei in vele gevalle tot harsingskudding, breinskade en wat nog.
Moontlik het breinskade jou in in die verlede vir ‘n politieke loopbaan in die Nasionale Party gekwalifiseer. Was FW de Klerk ooit ‘n rugbyspeler? Of Pik Botha?
Die ANC se planne om sport verder te verswart met hul nuutste kwota-reëls, is steeds op die kaarte, maar sal nie voor Mei gebeur nie.
Die minister van sport hou vol dat hulle sal optree teen “ongetransformeerde” spanne.
Gert Oosthuizen, oud-Broeder en die adjunk-minister, is ‘n lid van die Strategiekomitee in die parlement vir die ANC, en is doodstil oor die jongste anti-wit dreigemente.
Die teiken is ook van toepassing op sportsoorte se bestuurs- en administrasiestrukture.
Fikile Mbalula, die voortvarende minister van sport, en die Suid-Afrikaanse Rugbyunie (Saru) het Maandag kopgestamp oor die persentasieregstelling van swart spelers op nasionale vlak.
Ná ‘n vergadering van drie ure lank tussen die departement van sport by Saskok se hoofkantoor in Olympic House, Johannesburg en die vyf grootste sportbeheerliggame, het die ANC begin terugkrabbel oor die tydskaal.
Maar Mbalula het volgehou dat al vyf unies aan sy transformasieteiken onderwerp word om te verswart.
Mbalula het verlede week gesê nasionale spanne sal uit 60% swart spelers moet bestaan voor die nuwe regering in Mei in werking tree.
Jurie Roux, Saru se uitvoerende hoof, sê hy sal graag saam met die regering werk om transformasie in rugby te bevorder.
Roux weet goed, net soos wit rugby-kykers, dat alhoewel die blokkaartjieverkope by wedstryde deur maatskappye gedek word wat transformasie wil aanmoedig, die DStv-betaalkanaal sal ondergaan as rugby moet verswart.
Wit rugby is die DStv se gans wat die goue eiers lê en Mandela se destydse verskyning in die groen trui was kennelik die enigste verswarting wat Suid-Afrikaanse rugbyliefhebbers in gedagte gehad het.
“Hopelik stem ons almal saam om ’n sinvolle plan te bedink,” het Roux aan Beeld gesê. Die “sinvolle plan” waarna Roux verwys, is duidelik een of ander truuk om die verswarting van rugby effens langer uit te stel om DStv te red.
Mbalula het glo by die vergadering te kere gegaan oor die “mantel van oneerlikheid” van sekere wittes wat beloftes maak, maar te min doen om te verswart.
Hy het verlede week verklaar dat sportsoorte wat weier om te transformeer, verbied sal word om aan internasionale kompetisies deel te neem.
Mbalula het met verwysing na Naspers gesê “die media is ’n spul losers” wat sensasie soek oor transformasie.
Dit lyk dus asof Mbalula nie beïndruk is met Naspers se stadige tempo van verswarting nie, ten spyte van die mediamonopolie se volgehoue verbintenis daartoe.
Suid-Afrikaanse krieketamptenare gaan ‘n voorstel oorweeg om professionele krieketspanne te dwing om minstens twee swart spelers in elke span in te sluit.
Hoewel die ses top spanne in onlangse seisoene ‘n aantal bruin- en Indiërspelers gekies het, is daar ‘n tekort aan swart krieketspelers.
Die nasionale sameroeper van die keurders, Andrew Hudson het die tekort aan swart krieketsterre uitgewys ná kritiek oor die tekort aan swart spelers in die nasionale span.
Krieket Suid-Afrika het nog nie amptelik kommentaar gelewer oor die voorstel nie, maar amptenare het bevestig dat die kwessie by ‘n vergadering op 11 Oktober bespreek gaan word. – RSG
