praag.co.za

Tag: Antonio Gramsci

  • Leon Lemmer: Wannie Carstens se Storie van Afrikaans

    Leon Lemmer: Wannie Carstens se Storie van Afrikaans

    Deel 1 van Die storie van Afrikaans (Pretoria: Protea Boekhuis, 2017, 639p, R450) deur WAM Carstens en EH Raidt is op 14 November gepubliseer. Dit word aangebied as ‘n biografie van ‘n taal. Deel 1 se newetitel is: Uit Europa en van Afrika. Die tweede boekdeel, wat na verwagting volgende jaar gepubliseer sal word, handel oor Afrikaans in (Suid-)Afrika. Deel 1 beslaan 11 hoofstukke terwyl die tweede deel, wat blykbaar reeds in groot mate in manuskrip bestaan, 13 hoofstukke bevat. Die gepubliseerde bronnelys (p 525-606) sal dan met ‘n verdere een aangevul word (523).

    Aan die einde van deel 1 is daar ‘n register of indeks (611-639), wat ek as onbevredigend ervaar het. Dit is hoogs onvolledig. Byvoorbeeld, waarom is daar vir Coornhert verwysings na p 282 en 290, maar nie na p 283 en 285 nie? Dit het min sin om in die indeks ellelange lyste van bladsynommers te verskaf oor breë onderwerpe soos Afrikaans, boeke, Engels, Kaap, Lae Lande, Nederlands, ontwikkeling, taal, tale en woordeskat. Hou in gedagte dat my kommentaar op ‘n enkele deurlees van die boek gebaseer is. Ek het geen omvattende poging aangewend om gebreke op te spoor nie.

    Carstens het vir Raidt by hierdie projek betrek omdat sy reeds navorsing oor hierdie onderwerp gepubliseer het. Dit is nie sinvol geag om sodanige werk te herhaal nie. Die outeurs se benadering word as “sosiohistories” beskryf (17). In die gesamentlike voorwoord staan: Afrikaans het “‘n storie om te vertel, ‘n storie oor waar dit vandaan kom, oor wat verkeerd geloop het tydens hierdie lang reis [“Long walk to freedom“?*], hoe probeer word om reg te maak en ook drome oor waarheen dit op pad is” (17). In sy voorwoord verwys Carstens na “die politiek van en oor Afrikaans” en “die politiek oor die taal” (19). Oor wat danig verkeerd geloop het en reggemaak moet word, sal ons seker in veral die tweede boekdeel ingelig word.

    [* Nelson Mandela het valslik beweer dat hy nooit ‘n kommunis was nie. Maar selfs die titel van sy outobiografie kan aan die kommunis, Antonio Gramsci (1891-1937), ontleen wees. Gramsci wou die kultuur van samelewings ondergrawe (kulturele marxisme genoem) soos wat die ANC die blanke en spesifiek die Afrikaner se kultuur met bv politieke korrektheid ondergrawe. “This gradual process would first open the doorway to socialism, and as dependence on the state increased, to Communism, while simultaneously closing the door on self-governance and representive democracy. Gramsci called this process ‘the long march’” (Alasdair Elder, The red Trojan horse: A concise analysis of cultural Marxism, 2017, 148p; Amazon Kindle $3.41, 1032).]

    Volgens die uitgewery se webwerf handel die boek onder meer oor “Afrikaans se ongelukkige apartheidsverlede.” Dít terwyl ek toe baie gelukkiger oor Afrikaans was as tans. ‘n Fundamentele probleem blyk uit die volgende. B Neethling skryf: “The term ‘Bantu’ as in ‘Bantu speaking’ or ‘Bantu language’ is a universally accepted term with no negative connotations to it” (493). In hierdie boek word die term “Afrikatale” egter gebruik (109), omdat die woord “Bantoe” glo ‘n “kwade reuk” het (491). “Die meer korrekte taalkundige term Bantoetale word nie hier gebruik nie ter wille van historiese sensitiwiteit vir die politieke konteks in die land” (491). Die outeur(s) erken dus openlik dat voorkeur aan politieke korrektheid bo akademies-wetenskaplike korrektheid gegee word. Carstens lei hierdie projek en moet die hoofverantwoordelikheid aanvaar.

    ‘n Mens sou van so ‘n omvattende werk redelikerwys verwag dat die outeurs eerder trots sou wees op wat met Afrikaans in Afrika bereik is. My moedertaal is vir my, soos vir Petrus Leupenius (1607-1670), “die wy alle eerbiedigheid schuldig syn” (310). “In hierdie boek word probeer om in soverre moontlik wel die veelkantige storie van Afrikaans te vertel” (167). In hoeverre hierin geslaag word, sal eers na die verskyning van die tweede boekdeel vasgestel kan word. Maar ek is nie optimisties nie.

    Oor die kulturele boikot van Suid-Afrika tydens die blanke politieke bewind word beweer: “Dit spruit voort uit die Nederlanders se sterk sin vir politieke en kulturele geregtigheid” (403). Beteken dit dat blanke Suid-Afrikaners deesdae geregtigheid ervaar en dat Nederland en die meeste Nederlanders reg het deur geen beswaar te opper nie? Hierdie kulturele boikot het meegebring dat Nederlandse boeke nie ingevoer kon word nie. In skole en aan universiteite kon Nederlandse boeke gevolglik nie meer voorgeskryf word nie. Nederlands het toe plaaslik in groot mate uit veral skoolonderrigprogramme verdwyn (405). Die stand van Nederlands in Suid-Afrika is sedert ons “bevryding” in 1994 (nog) glad nie herstel nie.

    Carstens het as teks- of taalredakteur van Adam Small se huldigingsbundel, Ons kom van vêr (Tygervallei: Naledi, 2016), opgetree. In my bespreking van die boek (Praag 25 Maart) het ek verwys na “die ongeërgde gebruik van bronverwysings en bibliografiese besonderhede.” Ek het die bundel as “algehele bibliografiese chaos” beskryf. Carstens en Raidt se boek vaar nie veel beter nie. Die omvang van die bronnelys toon ‘n gebrek aan bibliografiese en praktiese sin. Slegs die bronne waarna in die teks verwys word, asook ‘n keur van die belangrikste ander bronne, hoef gelys te word. Daar word bronne in die teks genoem wat nie in die bronnelys is nie, bv Brandenburg (47) en Sayce 1880 (2015) (129) – meer voorbeelde volg hier onder. In die bronnelys is die alfabetisering gebrekkig, bv Pericliev word na Pheiffer gelys (571). Van die jaartalkronologie word afgewyk, bv by Algeo en Allen (525).

    Let op na hierdie twee bronverwysings in die teks: “Rankin 2003. The Comparative Method, bl 183-210. Weiss 2015. The comparative method, bl 127-145.” (141). Waarom het die een boektitel hoofletters en die ander een kleinletters? Hierdie onkonsekwentheid kom dwarsdeur die boek by sowel bronverwysings as in die bronnelys voor. Die outeurs hou verder glad nie konsekwent by hulle eie voorskrif vir bronverwysings nie, naamlik dat slegs die van van die outeur verstrek word (31). Byvoorbeeld, net een Van der Merwe kom in die bronnelys voor, maar sy vier voorletters word telkens in bronverwysings verstrek (bv 27, 30, 81). Bronverwysings in die teks moet akkuraat, so kernagtig moontlik (om die leesproses so min moontlik te onderbreek) en, wat styl betref, konsekwent wees en die leser in staat stel om die bron ondubbelsinnig in die bronnelys/bibliografie te identifiseer. Bibliografies faal hierdie boek in groot mate.

    Daar is druk- en ander foute: “Jacob Grimm (1785-1663)” (28); “Janson (2003: 1-10, 2011)” (36); “1786” (60, 168) word “1768” (121); “2.2.4” (61) moet 2.4.4 wees; “1765” (65) word “1785” (122); “Pott (1802-1887)” se boek “(1785-1863)” (67); “Schleicher (1821-1868)” se boek “(1661/1662)” (69) maar in die bronnelys “1874, 1877” (578) en op die afbeelding “1866” (69); “Sechaye” maar “Sechehaye” op die afbeelding (76); “om om” (83); “Encyclop[a]edia Britannica” (87, 488, 524); “Brasil[i]ë” (93); Bengaals is een van die agt tale met die meeste sprekers (100, 102), nie Frans nie (101, 102); die Europese Unie gebruik 23 tale, maar net 22 word gelys (105); Spaans het die tweede meeste sprekers (102), nie Hindi nie (110, 113); “eue”/eye (140); “The method[s] of IR are” (141); “Bloomfield (1976)” (141, 148) is nie in die bronnelys nie; “Austin 2008” (151, 527) word “Austin 2009” (154, 156, 158); “afdeling 2.2” (204) moet 2.3.1 wees; “Istaevones” (215) en “Istveone” (215) moet “Istvaeone” (191, 226) wees; “Ingevaeone” (192) en “Ingaevones” (215) moet “Ingvaeone” (215, 226, 230, 231, 232, 240) wees – daar is ook “Ingeweoons” (497); “(ii) en (iii)” (216) moet 2 en 3 (215) wees; “2.2.3” (221) moet 2.3.3 wees; “eks[p]losiewe” (223); “Mij”/mij (224); “ovorgeleverd” (233); “Van Oostrom (2004)” (236) is nie in die bronnelys nie – seker eerder “Van Oostrom 1993” (238); “monoftonge”/monotonge (239); “16de-eeuse Hollandse dialek” (272) moet 17de-eeuse wees (295, 347, 449); “afdeling 6″(274) moet afdeling 4 wees; “Maarten Luther (1783-1546)” (275); “Die Renaissance (ongeveer 13de-17de eeu)” (277) moet eerder 15de tot 17de eeu wees – “± 1500 ev” (121); “In 1550, ‘n paar jaar ná Gymnick” (281) verwys na ‘n boek wat Gymnick (1502-1568) in 1541 gepubliseer het (279); “Lommen 2012” (283) is nie in die bronnelys nie; “Jan Utenhove (1616-1566)” (284); “vande” (285, 286) maar “van de” (581); “Bredero (1585-1618)” (298) maar “Bredero (1581-1647)” (300); “1711” maar op die afbeelding “1703” (333); “Neder-duitsche” (339, 340) maar “Nederduitsche” (57, 583); “De Groot (1538-1645)” (343) maar “(1583-1645)” (314); “Inleydinge tot de Hollandse Regts-Geleertheyt” (314) word “Inleiding tot de Hollandsche rechts-geleerdheid” (343), “eiendom” (314) word “eigendom” (343), “huweliksvoorwaardes” (314) word “huwelijksvoorwaarden” (343) [afgesien van die onnodige herhaling is die deurmekaarklits van Afrikaans en Nederlands op p 314 en 343 slordig en heeltemal onaanvaarbaar]; “hoofstuk 7” (365) moet hoofstuk 6 wees; “middeleeue” (383) moet met ‘n hoofletter begin; “Grebe 2012” (425, 431) is nie in die bronnelys nie; “Odendaal 2012, 2013, 2014b” (445) is nie in die bronnelys nie; “FF Kotzé 2010, 2013, 2014b” (445) moet EF wees en is nie in die bronnelys nie; “Noord-Amerika” (445) moet Sentraal-Amerika wees; “Vlei” (451) moet met ‘n kleinletter begin; Stavorinus se opmerking (472) – waar is dit?; “die koms van die Engelse ná 1806” (473) moet in 1806 wees; “Carstens 1997” (489) is nie in die bronnelys nie; “Slippers 2013” (524) is nie in die bronnelys nie; “bronne” (166, 182, 191, 260, 328, 441) moet bron wees.

    Die teksformulering laat soms veel te wense oor: “op ‘n bepaalde gegewe oomblik in die tydsverloop” (29); “Die klem val ook op belangrike verteenwoordigers wat in die tydsverloop ‘n rol gespeel het” (33); “verder voortgesit” (47); “die klem nog steeds voortdurend geval het op” (54); “dien steeds vandag” (61, 66); “Van die ander bekende Neo-Grammatici was onder andere” (74); “Hy het eintlik eers bekendheid ná sy dood verwerf toe sy boek … gepubliseer is. Hierdie boek … is nie deur hom self gepubliseer nie” (76); “lang en uitgerekte proses” (82); “die mens via taal en met behulp van taal kommunikeer” (83); “As mense kommunikeer (= kontak maak)” (83) – eerder “inligting oordra”; “Ons gebruik taal om in die wêreld (dit is ‘n konteks van geografiese en sosiale plasing) waarbinne ons geplaas is, te kommunikeer en te funksioneer, met ander woorde take te verrig of aan ander oor te dra” (83-84); “Tale kom en gaan dus duidelik” (94); “‘n taal is wel ‘meer as’ ‘n dialek. Die verskil is slegs geleidelik” (96); “is dit duidelik dat daar duidelike ooreenkomste … is” (148); “het die verskille … mettertyd al hoe groter geword sodat daar later” (176); “ook as gevolg van … ook as gevolg van … in stand te hou en vol te hou” (185); “brei dit stelselmatig uit oor ‘n groter gebied totdat dit later in ‘n groter gebied” (223); “wil ons tog weet wat dit presies moontlik gemaak het” (228); “moes noodsaaklik saamgaan” (312) – eerder noodwendig; “Hesseling het die teorie in 1897 al weerlê” (426); “nie sigbaar merkbaar is nie” (494).

    Daar is aanvegbare stellings. “Die wêreld om en in ons bestaan in en deur taal” (38). Myns insiens speel taal ‘n rol in ons wêreldbeskouing maar die fisiese wêreld kan sonder ons en ons tale bestaan. “Die Suid-Afrikaanse Afrikatale was in die verlede beperk tot afgebakende gebiede, in politieke terme tot tuislande” (108). Ek sou eerder aanvoer dat die sprekers van Afrikatale sowel binne as buite die tuislande was.

    Teenstrydige stellings word gemaak. “Alle kinders kan hulle moedertaal met dieselfde gemak aanleer. Daar is nie maklike en moeilike moedertale nie” (104). Kort hierna word egter gesê: “Wees besorg oor diegene wat moeite het om hulle (of ‘n) moedertaal te verwerf (aanleer) én te beheer (gebruik)” (114).

    “Meertaligheid word beskou as die waarskynlikste manier om die kwyn van tale teen te werk” (105). “As Iers naas Engels bedryf word, het dié taal wel ‘n kans” (106). Teenstrydig hiermee word Engels hierna as een van die “moordenaarstale” beskryf (106). “Die kans is goed dat Iers as gevolg hiervan binne vyftig jaar heeltemal kan verdwyn” (107). “Engels het ‘n negatiewe uitwerking op meertaligheid. Die sprekers van Engels is oorwegend eentaalsprekers, mense wat min waardering het vir die aanleer van ander tale” (112).

    Engels is myns insiens vinnig besig om Afrikaans te verswelg, des te meer omdat Afrikaanssprekendes glad te geredelik in Engels met Engelssprekendes kommunikeer. Dit is gewoon dwaas dat Afrikaansinstansies soos die Afrikaanse Taalraad (ATR), die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) en die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) meertaligheid (wat Afrikaans kan uitsluit) bepleit pleks van te konsentreer op die bevordering van Afrikaans. Vroeër vanjaar het Rufus Gouws, die hoof van die Universiteit Stellenbosch (US) se Afrikaansdepartement gesê daar moet vir meertaligheid gestry word; nie vir Afrikaans nie. Dalk sal daar meer stryders vir Afrikaans na vore tree as hulle nie taalstryders of -bulle nie maar eerder “taalyweraars” (301) genoem word. “Languages die when their speakers give up” (107). Die US-studente moet deesdae glo wêreldburgers wees. Ek wonder of Wim de Villiers en sy meelopers besef dat “omgeveer 75% van die wêreldbevolking nie ‘n woord Engels kan praat of verstaan nie” (111).

    “Aanvanklik is die term indisch-europäisch of indo-europäisch gebruik om aan te dui wat vandag met Indo-Germaans bedoel word” (488). Daarna word die teenoorgestelde gesê: “Vandag word oorwegend voorkeur gegee aan Indo-Europees” (494) en “In die vakliteratuur word deurgaans voorkeur gegee aan [die term] Indo-Europees” (166). Dit kan wees dat die outeurs aanvanklik voorkeur aan die term Indo-Germaans gegee het (bv dit aanvanklik só tydens hulle studie leer ken het) (64, 68, 122, 142, 145, 149, 152, 195) maar later op die term Indo-Europees besluit het.

    Nederlands en Afrikaans “het mekaar in wese min hierna [1652] beïnvloed” (346). Onmiddellik daarna word ‘n streep deur hierdie verregaande stelling getrek. “Die kontak met die Europese Nederlands is nooit heeltemal verbreek nie. Uit verskeie bronne blyk dat die Kaapse taal met Europese Nederlands nie net in voeling gebly het nie, maar dat dit ondanks ‘n selfstandige ontwikkeling gedurig nuwe woorde en selfs uitspraakvorme uit Europese Nederlands oorgeneem het” (347) en “die standaardisering van Afrikaans ook sterk gesteun het op die voorbeeld van Nederlands” (403). “Vir die Afrikaanse woordeskat word teruggegaan op die Nederlandse woordeskat en daar word selfs gereken dat tot 85% [selfs 90%+ (450)] van die Afrikaanse woordeskat gewoon Nederlandse woorde is. Ook die grammatikale struktuur (sintaksis en morfologie) en klankstruktuur van Afrikaans is grootliks gebaseer op die Nederlandse model” (403; ook 449). “Die kernwoordeskat, woordvorming, woordafleiding en sinsbou [van Afrikaans] het … Germaans (Nederlands) gebly” (436). Dit volg dat Afrikaans wesenlik ‘n Europese taal is, al het hy buite Europa ontwikkel. Ook: Al het Afrikaans in Afrika ontwikkel, is sy wesenlike aard nie dié van ‘n Afrikataal nie. Afrikaans was, is en bly ‘n Indo-Europese taal wat grootliks uit Hollands en daarna uit Nederlands ontwikkel het.

    Die outeurs kom “tot die gevolgtrekking dat die vroeë Nederlands aan die Kaap ‘n geleidelike wysiging op elke gebied van die taalstruktuur ondergaan het” (485). Onmiddellik na hierdie verregaande stelling word die teenoorgestelde standpunt ingeneem. “Die byna ongewysigde sintaksis, die klankvorm van die woorde en die woordeskat dui op ‘n ononderbroke kontinuïteit van Nederlands wat geleidelik as gevolg van taalversteuring ‘n sterk vereenvoudiging, maar geen herstrukturering nie, ondergaan het” (485).

    Die ontwikkeling van Afrikaans word in hierdie boek beskryf as “die produk van (i) normale taalverandering [bv vanweë die ander omgewing waarin Hollands aan die Kaap gepraat is en die sprekers se geografiese isolasie van Europa], (ii) beïnvloeding as gevolg van taalkontak en (iii) taalversteuring” (485). Kort ná 1652 aan die Kaap het “die gebrekkige Nederlands van Europese immigrante, van Khoi-Khoin en slawe sy invloed laat geld en die gesproke Nederlands … beïnvloed. Aanvanklik was die foute en afwykings onpatroonmatig, maar reeds kort ná 1700 word duidelike vereenvoudigingstendense sigbaar” (447). Die skrywers noem dat “die Nederlanders … dit baie moeilik gevind [het] om die Khoi-taal te leer” (466). Dan word daar met hierdie kompliment gekom: “Die Khoi-Khoin het … ‘n klaarblyklike aanleg vir tale gehad en het Nederlands op hulle manier vinnig aangeleer” (467). Die outeurs sal hopelik in die tweede boekdeel gronde vir hierdie stellings verskaf. ‘n Pro-Khoi-Khoin-ingesteldheid blyk uit die volgende: “Direkte Khoi-invloed kan in die Afrikaanse woordeskat gesien word, hoewel dit beperkter is as wat ‘n mens sou verwag” (467).

    Oor taalkontak en -versteuring word verder gesê: “In die 18de eeu het tweetaligheid by [Kaapse] vreemdelinge voorgekom, byvoorbeeld by Franse en Duitsers, by Khoi-sprekers en Oosterse slawe. Dit was veral laasgenoemde se tweetaligheid en die daaruit resulterende taalversteuring wat direkte spore in wordende Afrikaans gelaat het” (474). Oor taalverandering, bv -versteuring, soos defleksie, word gesê: “Die verskynsel kom by alle vreemdelinge in min of meer dieselfde tyd voor sodat geen enkele groep [Franse, Duitsers, Khoi-Khoin, slawe] as die toonaangewende faktor uitgesonder kan word nie” (477).

    Ook in ander opsigte het die slawe heel moontlik geen deurslaggewende invloed op Afrikaans uitgeoefen nie. In die boek word twee verskynsels uitgelig as taalversteurings wat deur die slawe se Maleis en Kreools-Portugees veroorsaak is (481): Eerstens reduplikasie, bv nou-nou, stuk-stuk, maar daar word erken dat “daar ook sekere aanknopingspunte [hiervoor] in Nederlands bestaan” (482) en tweedens “objekskonstruksie met vir” (482), maar geen voorbeeld hiervan word verskaf nie.

    “Alle sprekers aan die Kaap het in die interne ontwikkeling van Afrikaans ‘n indirekte rol gespeel … ‘n Direkte invloed van bepaalde bevolkings- en taalgroepe kan net by hoë uitsondering met sekerheid uitgewys en bewys word” (485). Hier word seker en dan tereg na die relatief klein invloed op Afrikaans van die Franse, Duitsers, Khoi-Khoin en slawe verwys. Die blanke Hollandssprekendes, daarenteen, het sekerlik ‘n deurslaggewende direkte invloed op Afrikaans uitgeoefen.

    Tereg word geskryf van “die Europa-penwortel” (166), “die hoofwortel van Afrikaans – sy Europese verlede” (167). In die boek word Afrikaans se storie 4 000 jaar vC begin by die Proto-Indo-Europese gemeenskap in die steppegebied in die omstreke van die Swart en die Kaspiese See (173). Die “bloedlyn” van Afrikaans het daar begin (179). Hierdie mense het oor eeue uit die steppe/grasvlakte van Asië weswaarts tot in Europa verskuif. Denemarke en Schleswig-Holstein in Duitsland word as die wieg van die Germaanse tale beskou (182). Uit Oergermaans het Noord-, Oos- en Wes-Germaans ontwikkel (204). Wes-Germaans word in Noordsee- (Engels, Fries) en Kontinentale of Binne-Germaans verdeel (216). Binne-Germaans word in Neder-Germaans, Middel-Germaans (bv Middelduits) en Opper-Germaans (bv Opperduits) verdeel. Middel- en Opperduits vorm saam Hoogduits (die Middel- en Suid-Duitse dialekte), waaruit Duits ontwikkel het. Uit Neder-Germaans het Nederduits (die kus- en suidelike dialekte) ontwikkel, waaruit Nedersaksies (bv Platduits) en Nederfrankies gespruit het. Nederfrankies word in Oos- en Wes-Nederfrankies verdeel. Uit laasgenoemde het Nederlands en daarna Afrikaans ontwikkel (222). Oud-, Middel- en Nieu-Nederlands word onderskei (229, 273). Opper/Hoog en Neder is geografiese verwysings na onderskeidelik hoërliggende of bergagtige en laer liggende Europese gebiede (224).

    Die genealogie of biografie van Afrikaans word in die boek in die vorm van ‘n lang storie aangebied. Dit is seker waarom die outeurs skryf dat hulle “die skip na Afrika” haal (227) en nie ‘n vliegtuig nie. Teen 1775 kon Kaaps-Hollands tereg Afrikaans genoem word (440, 448). Dit hinder my dat in die vroeë Kaapse geskiedenis na Nederland, Nederlands en Kaaps-Nederlands (448) verwys word terwyl Holland (letterlik houtland – 503) eers in 1814 Nederland geword het en daar in 1652 “nog nie ‘n algemeen gebruikte standaardtaal” (449), te wete Nederlands, bestaan het nie. “Standaardnederlands [het] in die loop van die 17de en 18de eeu sy beslag gekry” (338). “Algemeen beskaafde Nederlands [is] op die grondslag van die beskaafde Amsterdamse uitspraak en taalgebruik” gebaseer (286). Dwarsoor die wêreld is dit die taalgebruik van die elite wat die standaardtaal deurslaggewend bepaal en nie die massa of gepeupel nie. Die besware dat Standaardafrikaans die resultaat van rassediskriminasie (bv ‘n apartheidsproduk) is, is dus misplaas.

    Volgens P Baldi gee ‘n taal uitdrukking aan ‘n bepaalde kultuur en beskawing (172). Die kreolisering van ‘n taal sal dus, volgens R Romberg, aanleiding tot die skepping van ‘n nuwe kultuur gee (434). ‘n Mens kan dus redeneer dat die omskepping van Hollands in Kaaps-Hollands en daarna in Afrikaans (mettertyd Standaardafrikaans) uitdrukking aan die Europees gefundeerde kultuur en beskawing van blankes gee. Daarteenoor gee die neiging tot die kreolisering van Afrikaans met nie-Europese, Oosterse elemente en die latere oordadige vermenging van Afrikaans en Engels in Kaaps uitdrukking aan ‘n ander kultuur, te wete dié van bruin mense. Dit verduidelik dan nie net kultuurverskille tussen blankes en bruines nie, maar ook hulle verskil in benadering tot Afrikaans; dat Afrikaans deel van die kulturele kern van Afrikaners is terwyl bruines se verbintenis tot Afrikaans veel losser en selfs opsioneel is.

    In hierdie verband skryf die outeurs: “Aangesien die evolusie van die taal met die wording van ‘n veelrassige bevolking in die destydse Nederlandse kolonie aan die suidpunt van Afrika vervleg is, en meer nog omdat die taal ná 1875 toenemend deur wit Afrikaners as hulle besit opgeëis is, het die taal en sy ontstaansgeskiedenis ‘n emosioneel omstrede twisappel van polemieke in akademiese kringe, spraakgemeenskappe en politieke groepe geword en gebly” (166). Dit lyk asof die outeurs in die tweede boekdeel met ‘n ander vertolking gaan kom as dié in die vorige paragraaf.

    Die outeurs onderskei tussen pidgin en kreool. Pidgin is “‘n gemeenskaplike kommunikasiemiddel in ‘n meertalige gemeenskap,” bv Fanagalô, wat geen moedertaalsprekers het nie. Pidgin het ‘n vereenvoudigde grammatikale struktuur en ‘n beperkte woordeskat. ‘n Kreoolse taal, daarenteen, het wel moedertaalsprekers en kan ‘n voormalige pidgin wees (433). In die HAT word ‘n kreoolse taal beskryf as ‘n mengeltaal wat ontstaan het “tussen ‘n Europese taal en ‘n taal in ‘n ander wêrelddeel”, asook “enige taal wat die vermenging van meer as een taal is.” Die kern van kreolisering is dus vermenging, verbastering of hibriditeit en Kaaps en Kaapssprekers is sprekende voorbeelde hiervan.

    Hugo Schuchardt (1842-1927) het aangevoer dat kreoolse tale “in geen opsig minderwaardig” is nie (75). Volgens DC Hesseling ontbreek “die tipiese kenmerke van kreolisering in Afrikaans” (426). Carstens en Raidt stem blykbaar hiermee saam: “Uit die literatuur oor die onderwerp kom dit voor asof Afrikaans nie werklik ‘n kreoolse taal is nie” (432). Dit volg dat die mengeltaal Kaaps (wesenlik) nie Afrikaans is nie. ‘n Mens vra jou ook af: Waarom word Afrikaans dan in minstens een van die ATM se pamflette as ‘n kreoolse taal beskryf? Carstens en Raidt krabbel dan terug met hierdie kwalifisering: “dat Afrikaans wel aan [sommige van] die eienskappe van kreoolse tale voldoen” (432). MF Valkhoff stem hiermee saam (435). FA Ponelis noem dat die kreoolse kenmerke van Afrikaans “van ‘n beperkte aard is” (434). TL Markey het elf kenmerke onderskei. Volgens Ponelis voldoen Afrikaans ten volle aan net twee en gedeeltelik aan ‘n verdere twee van hierdie kenmerke (434).

    Carstens en Raidt kon “geen bewyse vir ‘n Kreools-Portugese substraat vind nie … Afrikaans het dus nóg uit ‘n pidgin nóg uit ‘n vorm van Kreools-Portugees ontwikkel … die kernwoordeskat, woordvorming, woordafleiding en sinsbou [van Afrikaans] het in hierdie proses Germaans (Nederlands) gebly” (436). “Let daarop dat nie alle Maleise en Kreools-Portugese woorde via die slawe in Afrikaans gekom het nie. Aangesien baie van dié woorde reeds voor 1650 deel van die Nederlandse seemanstaal was, het sommige van hulle as deel van die oorgeërfde Nederlandse woordeskat aan die Kaap ingeburger geraak” (468). Die veelgeroemde invloed van die slawe op Afrikaans word dus hiermee afgeskaal. Desnieteenstaande gaan die ATM op 5 Desember nogeens ‘n openbare lesing oor die slawe se rol in Afrikaans aanbied (LitNet 20 November).

    As deel van taalsuiwering is daar destyds ‘n stryd teen basterwoorde gevoer; eintlik leenwoorde wat nie as eg Nederlands beskou is nie (281, 282). Maar daar is ook teen taaloorwoekering gewaarsku (283). Hendrik Spieghel (1549-1612) “wys daarop hoe Nederlands ontsier word deur die menigte Franse basterwoorde en dat dié ingewortelde misbruik die ondergang van die Nederlandse taal sal veroorsaak as daar nie ingrypende veranderings in die taalgebruik kom nie” (287, ook 289). Weens verengelsing kan dieselfde lot Afrikaans tref. Wat ek egte basterwoorde sou noem, word eufemisties deelwoorde genoem, soos “gesettled, gehandicapt … teamwerk … voetbalmatch” (396). Kaaps munt uit in sulke Afrikaans+Engelse basterwoorde. Weens die euwel van politieke korrektheid word Kaaps en sy sprekers nie net kritiekloos aanvaar nie, maar deur Afrikaansinstansies en bv -dosente geloof omdat hulle glo Afrikaans praat; selfs dat die toekoms van Afrikaans van hulle afhang.

    M van Oostendorp vra tereg: “Bij hoeveel procent buitenlandse woorden kan je de Nederlandse taal niet meer een zelfstandige taal noemen?” (398). My indruk is dat dit vir polities korrektes min skeel as al die kernwoorde in ‘n Kaapse sin, of selfs die meerderheid Kaapse woorde, Engels is. Hulle sal steeds net lof daarvoor hê. As daar algemeen en sonder omhaal van woorde van vulgêre Latyn gepraat kan word (231), waarom nie ook van Kaaps as vulgêre Afrikaans nie?– as voortgegaan word om Kaaps as ‘n Afrikaansvariëteit pleks van as ‘n mengeltaal te beskou. Of waarom word Kaaps nie ‘n straattaal genoem soos ‘n soortgelyke mengeltaal (Engels, Arabies, Turks, Sranan Tongo/Surinaams) in Nederland nie? (377).

    Ek vind dit interessant dat “een mengvorm van Standaardnederlands en lokaal dialect,” “‘n soort tussentaal,” Verkawelingsvlaams genoem word (372). “Die term ‘verkaweling’ is ‘n term vir ‘n stuk grond wat in boupersele verdeel is en bewoon word deur jonger gesinne met kleiner(er) kinders. Hierdie gesinne praat dan ‘n soort tussentaal met mekaar” (512). Toegepas op Suid-Afrika sou ‘n mens voorheen van Lokasie-Afrikaans kon praat, maar in die HAT staan daar:”lokasie”: “(rassisties) Vroeër, algemene benaming vir ‘n woonbuurt vir gekleurdes – tans heeltemal ongebruiklik.”

    In die tweede helfte van die vorige eeu het Nederlands al hoe meer verengels. In hierdie eeu het daar ‘n kentering gekom, “‘n terugswaai na groter standvastigheid” (401). In 2015 is ‘n manifes oor die Nederlandse taal gepubliseer. “Hierdie manifes, wat saamgestel is deur ‘n aantal invloedryke persone in die Nederlandse tersiêre sektor, druk die bekommernis uit oor die invloed wat (‘n taal soos) Engels kan hê op die gehalte en volhoubare gebruik van Nederlands in die onderwys en aan universiteite” (399). In hierdie konteks word van taalverloedering, ‘n vorm van nie-normale taalverandering, bv -vereenvoudiging, gepraat (399). Redes daarvoor is gebrekkige skoolopleiding en sprekers wat minder taalbewus is (516). In Nederlands beteken verloedert om agteruit te gaan (400). Taalverloedering het dus die negatiewe betekenis van taalagteruitgang. In Suid-Afrika bestaan daar sedert 1955 ‘n Vryheidsmanifes wat politieke oogmerke het. Al is dit dringend nodig, is ons ligjare weg van ‘n Afrikaansmanifes omdat daar geen erns met taalsuiwerheid en taalgetrouheid gemaak word nie. In die woorde van G van Istendael kan ‘n mens sê dat baie Afrikaanssprekendes, wat Afrikaans betref, “blaakt van intellektuele luiheid” (373). Daar is iets soos taaldissipline (300) maar dit word al hoe moeiliker om tekens daarvan in veral gesproke Afrikaans op te spoor. Wat bitter nodig is, is gesaghebbende normatiewe invloede (445).

    “Nederlanders het in die algemeen taaltrots” (379). Dít voed “‘n sterk kultuur van vertaling” (386). Nederlanders verkies om in hulle eie taal te lees. Kan ons met dieselfde oortuiging sê dat Afrikaanssprekendes verkies om eerder Afrikaans as Engels te lees? Is daar ‘n sterk aandrang dat leesstof nie (net) in Engels nie maar in Afrikaans beskikbaar gestel moet word? Dui dit nie onder meer op ‘n gebrek aan taaltrots nie? J du P Scholtz skryf: “Die ingrypendste vreemde invloed op die Afrikaanse woordeskat is ongetwyfeld dié van Engels” (473). Die outeurs verwys na: “Die anglisering en veramerikaansing van die Afrikaanse kultuur ten koste van die historiese Nederlandse [en Afrikaanse] kultuur” (415). “Tweetaligheid en nalatige taalgebruik het honderde anglisismes veroorsaak wat ondanks alle skooldril in die omgangstaal wyd aanvaar en gebruik word” (473). As tweetaligheid onsuiwere Afrikaans bevorder, hoe kry Afrikaansinstansies en -individue dit reg om eerder vir meertaligheid as spesifiek vir Afrikaans te stry?

    Op die uitgewery se webwerf word gesê dat die outeurs ‘n inklusiewe benadering voorstaan. Dit kan onder meer ‘n aanslag op Standaardafrikaans insluit. JM van der Horst “stel die vraag of die tyd nie aangebreek het om weg te beweeg van die standaardvariëteit van die taal nie” (513). Daar word selfs na destandaardisering (dus nie herstandaardisering nie) verwys: “Destandaardisering is die proses waarvolgens die aard van die standaardvariëteit van ‘n taal aangepas word om ‘n groter sprekerspoel te verteenwoordig” (516), dus inklusiwiteit. Destandaardisering is ‘n afbreekproses en die teenoorgestelde van standaardisering, wat ‘n opbouproses is. Destandaardisering sál selfdood vir Afrikaans wees. In sy huidige situasie is die eenheid wat net in Standaardafrikaans gevind kan word noodsaaklik vir oorlewing. Desnieteenstaande roem Afrikaansinstansies, soos die ATR, ATKV en ATM, daarop dat hulle eerder Afrikaansvariëteite soos Kaaps, dus Afrikaansverdeeldheid, as Standaardafrikaans en Afrikaanseenheid bevorder.

    Weens die sug na politieke korrektheid, bv inklusiwiteit, propageer die genoemde Afrikaansinstansies nooit taalsuiwerheid nie. In hierdie verband veroorloof die outeurs hulle ‘n spottende verwysing na die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA): “Die ‘Genootskappers’ (1875 en later) en ander taalliefhebbers het angsvallig teen nuwe anglisismes gewaak en alles in hulle vermoë gedoen om die ou ingewortelde ‘vreemdelinge’ deur egte Dietse [Nederlandse/Teutoonse/nie-Engelse] woorde te vervang” (396). Die strewe na taalsuiwerheid vind uiting in pogings “om die vreemde woorde deur inheemse terme te vervang” (267). Dit dui op taalwaardering en die daarstel van taaleenheid (281). Spieghel het bv ‘n beroep op professore gedoen “om die volkstaal te suiwer, te verryk en te versier” (289). Doen hedendaagse Afrikaansprofessore dit? Samuel Ampzing (1590-1632) “was ‘n sterk teenstander van die gebruik van vreemde (leen)woorde, soos uit Latyn en Frans, in Nederlands. Die invloed van hierdie tale het hy as ‘verderfelijk’ beskou omdat dit die ‘schone Nederlandse taal vervuilden’” (309). “Die opbou van ‘n algemeen beskaafde Nederlands moes noodsaaklik [noodwendig] saamgaan met die strewe na taalsuiwering … Deur nuwe woordskeppings het hulle op verskillende terreine probeer om die groot hoeveelheid vreemde woorde deur egte Nederlandse woorde te vervang” (312). Dus, taalsuiwering is opbouend en beskawend. Is albei laasgenoemdes nie hoogs nodig in (Suid-)Afrika nie?

    Tot sy eer het die Vereenighde Oosindische Compagnie (VOC) “‘n suiwer Nederlandse taalgebruik aan die Kaap sterk aangemoedig” (347, ook 472). “Die taalbeleid van die Kompanjie … was verantwoordelik vir die vinnige verdwyning van die Franse taal aan die Kaap” (470). Die slawe is “op allerlei maniere aangemoedig om Nederlands te leer. Hulle kon byvoorbeeld hul vryheid koop as hulle Nederlands kon praat en in die NG Kerk aangeneem was” (468). Spieghel skryf van “de Enghelse die tóch een schuimtaal hebben” (289). Daarmee word bedoel dat Engels ‘n ontleende taal is (291), dus baie leenwoorde het. Afrikaans is weens verengelsing besig om, soos Kaaps, ‘n skuimtaal te word en Afrikaansinstansies en -dosente verroer (in die openbaar) nie ‘n vinger daaroor nie. Volgens Joost van den Vondel (1587-1679) “het die strewe na taalsuiwerheid reeds rondom 1650 duidelik vrugte getoon: ‘Wat onze spraeck belangt, die is, sedert weinige jaren herwaert, van bastertwoorden en onduitsch allengs geschuimt, en gebouwt’” (314, ook 347).

    Voorheen het ek na hierdie werk verwys as die bekendste ongepubliseerde boek in Afrikaans. Jaar na jaar het Carstens beweer dat die boek eersdaags sy verskyning sou maak. Die teks het oor jare tot stand gekom en is in wisselende mate bygewerk. Die boek dra die letsels van sy geskiedenis. “Hierdie deel van die boek is grootliks in die tydperk Maart-Junie 2013 geskryf, maar wel gekontroleer en aangepas in November 2015, asook in Junie 2017” (490). 2015 word die hede genoem (386). Daar word na die 2009-uitgawe van die AWS verwys (108); nie na die 2017-uitgawe nie. Van ‘n 2013-artikel word anglisisties gesê: “publikasie in proses” (557).

    My teks is reeds te lank. Ek gaan dus nie in besonderhede die taalfoute in die boek uitwys nie. Dit is egter ‘n riem onder die hart dat na ‘n taal as “hom” verwys word (238), gedagtig aan Carstens se gewoonte om na Afrikaans as “haar” te verwys. In die plek waar ek gewerk het, is van die eerste dinge wat skrywers ingeprent is dat hulle nie woorde soos “weer”, “ook” en “kan” onnodig moet gebruik nie. Daar is waarskynlik geen ander Afrikaanse boek waarin “weer” so dikwels onnodig en in baie gevalle misleidend gebruik word soos in hierdie een nie. Vir my as leser het dit mateloos geïrriteer. “Weer” moet sover moontlik uit die teks geweer word. “Ook” behoort ook afgeskaal te word. Die teks sal wen aan duidelikheid as “soos” in baie gevalle met “namate” vervang word. ‘n Mens kan maar net hoop dat die manuskrip van die tweede boekdeel gesuiwer word van die gebreke wat die eerste deel kenmerk.

    Die outeur(s) skryf: “Ons lewe … met die onvolmaaktheid saam” (164). Maar die peil van ‘n manuskrip bepaal in groot mate die gehalte van ‘n publikasie. Ek dink die verskyning van hierdie boek is voorafgegaan deur groot redaksionele smart by die uitgewery. Naspers/Media24 het, soos Demas, die materiële wêreld liefgekry en sy voorliefde vir Afrikaans versaak. Daardie uitgewery sou nie ‘n waarskynlik onlonende projek soos hierdie een aangepak en deurgevoer het nie. Nicol Stassen en Protea Boekhuis verdien ons hoogste dank vir die uitnemende rol wat hulle in die publikasie van Afrikaanse boeke speel. Hulle verdien egter deeglik afgeronde manuskripte; nie soos hierdie een en dié van Ena Jansen se Ons Japie (Praag 4.09.2016) nie.

  • Leon Lemmer: Ronnie Kasrils oor Jacob Zuma

    Leon Lemmer: Ronnie Kasrils oor Jacob Zuma

    Jacques Pauw se boek, The president’s keepers (Praag 11 November), het opslae gemaak. Vandeesmaand het Adriaan Basson en Pieter du Toit se boek, Enemy of the people, ook verskyn (nadat Basson in 2012 Zuma exposed gepubliseer het), asook Ronnie Kasrils (gebore in 1938) se A simple man: Kasrils and the Zuma enigma (Auckland Park: Jacana, 2017, xxvi, 283p, R260). Al vier hierdie boeke handel breedweg oor dieselfde onderwerp: Jacob Zuma en staatskaping. Die drie wat in November gepubliseer is, het onafhanklik van mekaar tot stand gekom. Red Ron (p 164) Kasrils verwys na “Syndicate Zuma and the Guptas” (xiv). Sy boek is die enigste van die genoemde vier wat uit die binnekringe van die ANC gepubliseer is.

    Spreekwoordelik is Kasrils die kommunis se kommunis. Wat hy skryf, moet krities benader word. Ek dink die boek sou moontlik nie geskryf gewees het as Zuma vir Kasrils in sy kabinet behou het nie. Hy het na sy aftrede in 2008 twee ander boeke gepubliseer. Soos hy dit stel: “retirement” was in sy geval “refirement” (xiii). Gee die duiwel wat hom toekom: Kasrils kán skryf; vloeiender, duideliker en meer sistematies/kronologies as die genoemde drie joernaliste. In 36 kort, maklik leesbare hoofstukke stel hy sy saak maar, soos te wagte, nie sonder om groot ingenomenheid met homself, “ever the polite one” (xxiii), te openbaar nie. “I had received numerous national and international medals and decorations” (199). Hy lys hulle (267).

    Die boek begin met ‘n Nelson Mandela-aanhaling (v). Anders as in die meeste ander boeke is daar egter nie ongekwalifiseerde lof vir Mandela nie. In Januarie 1990, dus kort voor sy vrylating, het Mandela ooreenkomstig die Vryheidsmanifes van 1955 gesê: “The nationalisation of the mines, banks and monopoly industries is the policy of the ANC, and a change or modification of our views in this regard is inconceivable” (238). Teen 1992 het oud-kommunis Mandela ‘n ander deuntjie begin sing (32). Kommuniste soos Joe Slovo en Chris Hani het ook hulle benadering tot ekonomiese sake aangepas. Slegs Pallo Jordan en Kasrils wou al die landbougrond en ander private eiendom aan die “regmatige” eienaars “terugbesorg” (230).

    Alles moet aan die “mense”/massa behoort; dus staatseiendom word. “A return of the wealth of the land to the people as a whole” (226). Hy wil hê dat “the basic wealth and the basic resources are at the disposal of the people as a whole” (226). Kasrils kies bv soos volg kant teen kapitalisme en vir kommunisme: “The free market formula has had a disastrous effect around the world, ruining domestic economies and creating massive unemployment, poverty and misery. The other side of that coin has been enormous profits for global corporations, the all-engulfing financial system and the very wealthy” (232). Maar wie het ekonomies die beste gevaar, die kommunistiese Sowjetunie of die kapitalistiese Weste?

    ‘n Ander aanhaling aan die begin is van Neville Alexander (v), met nog een later (213), ‘n kommunis wat as veroordeelde misdadiger jare op Robbeneiland deurgebring het. Hy wou Engels- en nie Afrikaanssprekend nie wees. Daar is sekerlik baie mense wat eerbaar as Afrikaansrolmodelle kan funksioneer. Om bedenklike politieke redes hemel die Afrikaanse Taalmuseum en -monument in die Paarl Alexander as ‘n Afrikaansrolmodel op. By die jaarlikse Alexander-gedenklesing het Afrikaansdislojale sprekers soos Russel Botman en Nico Koopman al opgetree. Uit Afrikanergeledere behoort daar baie sterker teenstand teen sulke dwaasheid te wees.

    Eintlik is Kasrils se boodskap die teenoorgestelde van wat in die boektitel staan. Zuma “was far from being a simple man of the people” (x). “The enigmatic Jacob Zuma is not the simple man of the people he enjoys portraying himself as … he has become driven by a lust for wealth and power” (241). “If we allow the far-from-simple man and his cabal to win, then beware the apocalypse” (243). Kasrils wil in die boek die volgende vraag beantwoord: “What were the factors that transformed Zuma the freedom fighter, and ostensibly a simple man of the people, into a corrupt and disreputable figure who surrounded himself with a load of creepy kleptocrats?” (xiv).

    Kasrils vind die grondliggende fout nie by Zuma nie maar by die aard van die grondwetlike ooreenkoms wat die ANC met FW de Klerk en sy groepie Afrikaanssprekende blankes aangegaan het. “Our problems have not started with Zuma or Zupta, for he is a consequence of errors made during the transformational arrangements of the early 1990s” (xiv); “the compromises and trade-offs made at the time of the negotiated settlement” (177). Kasrils noem dit die “Faustian pact” (xiv, 176, 223, 238, 241, 243), dus ‘n ooreenkoms wat die ANC met die duiwel (die blankes) aangegaan het. “The salient economic concessions that were made in the Mandela era … bedevil his legacy” (223). “This meant allaying the fears of the powerful white minority and economic elite by not fundamentally changing land and property ownership” (225). “Our failure to hold a militant course for economic transformation at the time of mass activism in my view opened the gates to the disaster that has overtaken us” (240).

    My standpunt is die teenoorgestelde: Dat die grondwetlike ooreenkoms van 1990/94 die swartes buitensporig oorgekompenseer het. ‘n Beskaafde, suksesvolle, vooruitstrewende land, wat danksy blanke inisiatief, kundigheid, toewyding en deursettingsvermoë ontwikkel is, het in die skoot van ‘n magshonger, gierige bende geval, waarin daar ‘n sterk teenwoordigheid van immoreles, misdadigers, kommuniste en onbekwames was en is.

    “This book points out the nightmare that may await us all if the thieves and racketeers get their way” (xvi). Kasrils begeer ‘n kommunistiese Suid-Afrika, soos “the inspiring country,” Kuba (xviii). Soos dikwels gebeur, probeer hy sy kommunistiese pleidooi verdoesel deur sy voorkeur ‘n sosialistiese staat te noem (hoofstuk 32). Hy verwys bv na Antonio Gramsci (1891-1937) en Fidel Castro (1926-2016): “What is vital is to keep alive the spirit of revolutionary hope” (xvi). Soos die gewoonte deesdae is, begin die (positiewe of outentieke) geskiedenis van Suid-Afrika vir Kasrils in 1990/94. Hy het bitter min oor die Zuma van vóór 1990 te sê. Die ontaarding het later plaasgevind. Kasrils regverdig die ANC-terreur (bv Operasie Vula) tydens die grondwetlike onderhandelings soos volg: “The realistic possibility that the De Klerk regime might negotiate in bad faith meant the ANC needed to retain its insurrectionary capacity” (16). Dit is net hoogs immorele, magshonger kamerade wat gelyktydig onderhandelings en terrorisme sal bedryf maar, toegegee, FW de Klerk het oogluikend toegelaat dat dit gebeur.

    Kasrils beweer hy is in 2004 as minister van intelligensiedienste aangestel want Thabo Mbeki “had become concerned about the ineffectiveness and pro-Zuma politicisation of the security and intelligence sector” (6). In 2006 het Kasrils die Matthews-kommissie aangestel. In 2008 is daardie verslag ter tafel gelê. “Its main finding was that the institutional culture of intelligence agencies in South Africa was not sufficiently respectful of the rule of law or of lawful political opposition to the government. Instead, the intelligence services had been politicised and thus ‘drawn into the realm of party politics, requiring them to monitor and investigate legal political activity and, as a result, undermining political rights that were entrenched in the constitution’ … it found that the National Communications Centre (NCC) ‘appears to be engaged in signals monitoring that is unlawful and unconstitutional’ and that ‘some senior officials believe that it is legitimate to break the rules when dealing with serious security threats’” (179).

    “Zuma would manipulate the security and intelligence system in his own interests” (31). Mbeki en Zuma het meegeding om die leierskap van die ANC. Daar is beweer dat staatsagenskappe tydens Mbeki se presidentskap saamgespan het om Zuma uit die pos van ANC-leier te hou. Daar was bv van die kant van die Nasionale Intelligensie-agentskap ‘n “email plot … to give credibility to [the] anti-Zuma plot” (124). “In the end, the NEC [National Executive Committee of the ANC] resolved that there was no conspiracy against Zuma originating from within the ANC, though he might have been subject to what it called ‘hostile action of forces opposed to the National Democratic Revolution’” (97).

    “A serious problem was the politicisation of ANC officers in the public service” (9). Dit was te wagte weens die verderflike beleid om voorkeur aan die aanstelling van ANC-kamerade in topposte te gee. Let op waar hulle sit: “Long-time peers and comrades-in-arms during the liberation struggle, the police commissioner, the chief of the defence force, the head of the National Intelligence Coordinating Committee, and the directors general of defence, justice and the intelligence services” (89-90). “There was a great deal of backbiting among former comrades, who tended to fall out … particularly because of rivalry over top positions” (56). Maar Kasrils erken: “I had not purged MK cadres working in the intelligence services when I was minister” (200).

    “ANC operatives were relying on an outer show of competence that hid inner deficiencies and fear of failure … I found the country’s intelligence services in a poor state. The officers were of questionable ability and had politically compromised allegiances” (10). “Naïve and primitive reasoning persisted in the services. Anyone of Western association critical of the ANC leadership was damned as a ‘foreign agent’ serving a ‘counter-revolutionary’ agenda” (11).

    Deel van Kasrils se ideologiese oriëntasie is dat Westerse veiligheidsagentskappe, soos die Amerikaanse CIA, “that rather infamous agency” (59), en die Britse M16, “guilty of brutal human rights abuses” is. Sommige van die ANC-kamerade in die intelligensiedienste is deur die Britte opgelei (59). Islam, daarenteen, is “one of the world’s most venerated and respected religions” (13). Aansluitend hierby kies die Jood Kasrils kant vir die Palestyne teen die Israeli’s (60). Eleanor, sy eerste vrou, blykbaar ‘n Jodin, is in 2009 oorlede. In 2012 het Kasrils met Amina Frense, ‘n Moslem, getrou.

    Sommige ANC-kamerade beskou hulleself as bo die wet verhewe en verwag dat die president hulle teen regsprosesse moet beskerm. Tony Yengeni was “a courageous MK commander” (82) maar het wederregtelik afslag op ‘n motor ontvang. Hy het ‘n jaar tronkstraf uitgedien. “His antipathy to Mbeki stemmed from a resentment that the president had failed to prevent the criminal proceedings against him” (83). Ngoako Ramatlhodi was die premier van Limpopo. “At some point the Scorpions began to investigate him for possible corruption, which never was proved, but it appeared to me that he, like Yengeni, believed Mbeki should have interceded to quash any investigation from the outset” (83).

    Toe Zuma in 2005 aangekla is van die verkragting van Khwezi (eintlik Fezekile Ntsukela Kuzwayo), ‘n MIV-positiewe lesbiër (109), het Mbeki besluit: “Let the law take its course” (110). By daardie geleentheid het Kasrils aan Mbeki gesê: “Mr President, there is a monster walking the land and his name is Jacob Zuma” (110). Buite die hof het Zuma-ondersteuners “Bring me my machine gun” gesing. Kasrils veroordeel nie die anti-blanke sentiment in hierdie lied nie: “That stirring warrior song, which had inspired so many in the struggle against apartheid, was debased by Zuma for all time” (114). Zuma is vrygespreek, maar Kasrils skryf: “Zuma must be the most ridiculed head of state of modern times” (115). Iemand het aan Khwezi gesê: “You have become a powerful symbol to women around the country” (208). Toe sy in 2016 sterf, Kasrils “felt as though my own daughter had died … Fezekile … emerges as a martyred woman of our liberation struggle” (211).

    Kasrils se venyn teen Zuma is byna grenseloos. “His degenerate behaviour and lack of moral integrity, which pointed to a grossly flawed character, would have penalised him from membership – never mind leadership – in any half-decent organisation. Despite obvious shortcomings, his adherents turned a blind eye to his shameless faults and touted him as a credible leader. At the expense of the ANC and the country, many in this broad grouping, with no ideological axes to grind, were prepared to ignore his follies, for they saw in him the man who could topple the despised Mbeki” (126). “Former liberation struggle personalities within the state … took entitlement to the extreme levels of ‘it’s our turn to eat’ or ‘payback time’ for the sacrifices they and their families had endured during the struggle. They perceived, or so it was perceived, that they were above the law and that Mbeki was duty-bound to protect them from unwelcome investigation by apartheid-era sleuths. Since he had not met such expectations, the already flawed Zuma was their star” (127-128). Kasrils beweer “a disease of corruption was already embedded within the apartheid state” (220). Hy verskaf geen bewyse vir hierdie aanklag nie. Sy beskuldiging ignoreer die groot graadverskil in korrupsie tussen die apartheidsera en die ANC-bewind.

    Wat Kasrils in die vorige paragraaf kwytraak, kan op karaktermoord neerkom. Hy gaan ook van die twyfelagtige standpunt uit dat die ANC ‘n ordentlike instansie is. Mbeki was ook nie ‘n toonbeeld van onpartydige wetsgehoorsaamheid nie. Dit het bv geblyk toe die polisiekommissaris, Jackie Selebi, van korrupsie verdink is: “What some perceived as Mbeki’s action in protecting Selebi from prosecution was that in the ANC there was a culture … of ‘covering up for comrades’. Mbeki’s actions did not assist perceptions that while he protected Selebi, he was unwilling to lift a finger for others, Zuma chief among them” (129-130).

    Mbeki se leierskap van die ANC is deur Zuma suksesvol uitgedaag tydens die ANC se Nasionale Konferensie in Polokwane in Desember 2007. “Little did I imagine that in our democratic South Africa those who had fought for freedom would have to watch their own backs as the inner-party struggle for position took hold with particular venom in the run-up to Polokwane” (131-132). ANC-lidmaatskap (133) en stemme (136) is gekoop. “There were suggestions that his [Zuma’s] most ardent supporters, top politicians in the country, were illegally bringing in the money from Colonel Gaddafi, the Libyan ‘Brother Leader’, as well as from the Angolan president, Eduardo dos Santos, both of whom admired Zuma and were hostile to Mbeki” (183-184; ook 185). “Zuma received 2 329 votes to Mbeki’s 1 505” (135).

    “Polokwane saw the beginning of possibly an irretrievable rot in the ANC” (135). “As Zuma’s presidency unrolled, the signs of the rot marking the decline of the ANC became ever more frequent” (189). Later: “The rot in the ANC was too far gone to save it from within” (192). “The emergence of a corrupt and vindictive strongman able to purchase loyalty on the basis of fleecing the state, crooked deals and a network of patronage, wrought irreparable damage and paved the way for the later so-called state capture by the Gupta family” (136). “The final resolutions [at Polokwane] look impressive but tend to be a ritual where wordsmiths create a quasi-revolutionary spin, on the one hand, and a bland, all-encompassing rhetoric, on the other, under the rubric of the NDR – the National Democratic Revolution. Whatever the fine words, the proof of achievement must be in the implementation, and that is where the ANC has had woeful results. Mocking the optimistic claims of the 2007 conference were dire organisational shortcomings, growing unemployment, lack of economic growth, rising poverty, a widening gulf between rich and poor, deteriorating health and educational facilities, a rise in corruption and crime, police brutality and a relentless slide into a security state” (137).

    Op 12 September 2008 is Zuma deur regter Chris Nicholson vrygespreek van korrupsie-aanklagte (139). “Mbeki consequently immediately appealed against the decision with his cabinet’s backing” (139). Die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee het hierna vir Mbeki versoek om as president te bedank, wat hy op 20 September gedoen het. Kgalema Motlanthe is tussentyds in sy plek aangestel. “Within the week twelve ministers tendered their resignations. Trevor Manuel was one of us, but not for long. He was soon back in office, the only one among us, as the country’s minister of finance” (140). “The Nicholson judgment, which let to Mbeki’s recall, was subsequently thrown out by the Supreme Court of Appeal (SCA) in January 2009, thereby vindicating Mbeki” (142).

    Hierna het die direkteur van die Nasionale Vervolgingsgesag, Mokotedi Mpshe, alle aanklagte teen Zuma teruggetrek op grond van spioenasiebande van afgeluisterde telefoongesprekke opgeneem van November 2007 tot April 2008. Mpshe en Willie Hofmeyr, die hoof van die Spesiale Ondersoek-eenheid in die Nasionale Vervolgingsgesag en “one-time comrade-in-arms” (174), het hierdie gesprekke vertolk as “clear evidence of conspiracy against Zuma on behalf of, and allegedly acting on the orders of, Mbeki” (154). Kasrils skryf oor hierdie “Spy Tapes”: “It resonates with conjecture about spying, smear campaigns and disinformation from the apartheid era through to our democratic dispensation” (170).

    In Mei 2017 het Zuma steeds geglo “there exists a conspiracy by Western governments to oust him as president of the ANC and of the country” (154). “Zuma had long shown he was adroit at the blame game and at playing the victim” (112). Die Demokratiese Alliansie (DA) het weens Zuma se vertragingstaktiek eers in Maart 2015 toegang tot hierdie bande verkry (152). Kasrils skryf: “I never discuss business on the phone” (153). As oudminister van intelligensie behoort hy te weet hoe algemeen staatsmeeluistering voorkom. Ons lewe dan seker in ‘n polisiestaat? Des te meer as Kasrils skryf: “The militarisation of the police, reinstituting their ranking system among other things, by his [Zuma’s] administration after the civilian-type reforms of our new democracy was a reflection of the apartheid-style kragdadigheid (reliance on force) that typified that mentality” (189-190). “I had forecast that we were moving into a police state” (190).

    Die (omstrede) grondwetkenner, Pierre de Vos, sê van die Nasionale Vervolgingsgesag: “The NPA is completely politically compromised, has been for a long time and that won’t change” (176). ‘n Ander skrywer “expressed disappointment at Hofmeyr’s being ‘susceptible to political pressure in performing his constitutionally mandated legal duties’ and being ‘so ambition driven’ in his quest for more senior positions” (176). Kasrils skryf: “It is the corruption of a whole movement that really troubles me … how ego and ambition overrode the foremost principle of all that we had grown up with – the principle of service to the people and not to one’s self” (176).

    “Zuma’s penchant for directly controlling the police, and particularly security and intelligence, has proved disastrous for the services. The appointment of men like David Mahlobo [as minister of state security in 2009] was in keeping with his need to put in place pliable loyalists whom he could dominate and instruct … cabinet reshuffles, most notoriously in the mining, energy, communications and finance sector, and executive appointments in state-operated entities such as at Eskom, the SABC and South African Airways, ensured that almost all strategic posts came under his thumb. Rumours gained ground that Zuma directly ran internal intelligence units, particularly of the political and surveillance type, which reported directly to him” (182).

    “I had often warned the SACP [South African Communist Party] to watch out for Zuma’s inclination regarding the gathering and control of information, and the drift towards a security state. Under Zuma, the intelligence services were transformed into a restructured security establishment, with Mahlobo designated minister of state security. Then followed the surprising appointment in September 2016 of Arthur Fraser as a new ‘super’ director general of the restructured State Security Agency incorporating NIA [National Intelligence Agency], SASS [South African Secret Service] etc” (182-183). Jacques Pauw het in sy veelbesproke boek heelwat oor Fraser te sê en Fraser het spoedig met regstappe gedreig. Hy is die broer van ‘n vorige ANC-minister, Geraldine Fraser-Moleketi, ‘n kommunis wat in die jare sewentig onrus op die kampus van die Universiteit van Wes-Kaapland gestook en toe uit die land gevlug het.

    Kasrils skryf oor Arthur Fraser: “He had been under investigation within the department for the alleged improper utilisation of funds, but the case apparently disappeared. Then his surprising recall took place and his appointment at the highest possible level. Nevertheless, a cloud still hangs over him. A security company partly owned by Arthur Fraser stands accused of flouting tender processes and submitting a false tax certificate in order to score a R90 million contract from PRASA (the Passanger Rail Agency of South Africa), a National Treasury investigation has found. Resurgent Risk Managers, a company co-founded by Fraser and the former NIA chief Manala Manzini, may also have bribed their way into the contract, investigators concluded [in 2017]” (183).

    “One wonders whether there is anyone in South Africa’s security and intelligence community immune to the lure of power and wealth. Not, it seems, when the cancer is allowed to spread unchecked by leaders who appear to reward those ready to sell their souls” (183). Barney Pityana sê: “The ANC has in fact been captured by a clique that has turned it into an instrument of self-enrichment, and for the control of the state – not for the common good, but for personal benefit” (195-196).

    In 2016 het die Grondwethof bevind Zuma “failed to abide by his oath of office and uphold the Constitution” (203). Desnieteenstaande is hy steeds die staatshoof. Maar Kasrils se hoofbeswaar is en bly teen die mate waarin die ANC (nog) nie kommunisme genoegsaam uitleef nie. “The economic failures that arose as a result of the [1990/94] settlement, the collapse of revolutionary resolve, have allowed a pack of criminals and charlatans to hijack the ANC and masquerade as the proponents of radical economic transformation” (241). Die “state capture” en Zuma se “shadow state” kom neer op ‘n “silent coup” (242). “We are reminded of Marx’s observation about state capture: government is the executive committee of the bourgeoisie” (243).

    Soos die Joodse marxis, Rosa Luxemburg (1871-1919), dink Kasrils blykbaar die keuse vir Suid-Afrika is sosialisme of barbaarsheid (243): “Bourgeois society stands at the crossroads: either transition to socialism or regression into barbarism” (269). Kasrils verlang ‘n “People’s Pact” (244), “Peoples Power” (247), “re-inventing true people’s power” (244), “a new united front” met die werkersklas as “the decisive driving force” (246). Van die gevolge sal glo wees: “Increasing the corporate tax rate … would create further funds for social and infrastructural investment, and for example provide for free university education for needy students and the long-delayed National Health Insurance” (245). “Once mobilised and inspired the masses who are the true creators of history have the creativity and strength to storm the heavens” (247).

  • Dan Roodt: NG Kerk: Gebruik homo-kwessie om APK en NGK te herenig

    Dan Roodt: NG Kerk: Gebruik homo-kwessie om APK en NGK te herenig

    Die nuus dat die NG Kerk se Algemene Sinode onder druk van ‘n linkse faksie van kultuurmarxistiese akademici besluit het om homoseksualiteit vanuit die Bybel te regverdig, het skokgolwe deur die kerk gestuur en vrese vir skeuring word deur verskeie predikante geuiter. Dié stap van die NG Kerk verteenwoordig net nóg ‘n mislike stasie op die voortsnellende revolusionêre trein wat Suid-Afrika en die Afrikaner uiteindelik gaan vernietig.

    Die akademiese teoloë hoop om hul loopbane aan die universiteite te bevorder deur ekstreme standpunte af te dwing. Nie net is ons geagte minister van hoër onderwys die leier van die Kommunisteparty nie, maar aan die universiteite het die kultuurmarxisme van die Italiaanse kommunis, Antonio Gramsci, asook die Duits-Joodse “Frankfurt-skool” omtrent alle dissiplines oorgeneem, ten minste in die geesteswetenskappe. Die handjie vol akademiese teoloë wat die NG Kerk al verder na links druk sover dit homoseksualiteit en die bevrydingsteologiese “Belhar-belydenis” betref, is bereid om ‘n miljoen gelowiges op te offer om hul eie selfsugtige kripvretery in die universitêre burokrasie te bevorder.

    Sover ek dit verstaan, is elke NG-gemeente outonoom en beskik oor sy eie bates, soos vaste eiendom. Daarom staan dit elke gemeente vry om uit die NG Kerk te stap en byvoorbeeld by die meer behoudende Afrikaanse Protestantse Kerk (APK) aan te sluit. Hierdeur kan ‘n nuwe eenheid onder Afrikaanse gelowiges ontstaan, ná die verdeeldheid wat die ekstremistiese marxiste en bevrydingsteoloë soos André Bartlett, Chris van Wyk, Johann Ernst, Monty Sahd en ander veroorsaak het.

    Eintlik beskik Suid-Afrika en veral die Afrikaner oor weinig tradisies van sekulêre denke. Ons enigste wysbegeerte is dié wat hand aan hand met die teologie geloop het. Amptelik bestaan 75% van die Suid-Afrikaanse bevolking uit Christene. Vandaar dan ook die mislukking van die marxisme-leninisme van Joe Slovo, Ahmed Kathrada, Jeremy Cronin, Albie Sachs en ander leiers van die Kommunisteparty. Nie eens die sg. “swart werkersklas” wat vir hulle die “enjin van die geskiedenis” sou wees, was vatbaar vir die klassieke, ateïstiese kommunisme soos dit in die voormalige Oos-Europa en veral die Sowjetunie beoefen is nie. In daardie lande, veral natuurlik in Rusland, is miljoene ortodokse Christene vermoor, gemartel en vervolg omdat hulle nie die “nuwe evangelie” van kommunisme wou aanvaar nie.

    Pleks van kommunistiese ateïsme met geweld af te dwing, het plaaslike marxiste met die diaboliese plan vorendag gekom om die kerk self as ‘n Trojaanse perd vir hul idees te gebruik. Nadat marxisme-leninisme en sy werkerskultus skipbreuk gely en die “kultuurmarxisme” die heersende ideologie geword het, het dit veral sin gemaak. Dit is deel van die “lang opmars deur die instellings” waarvan Gramsci gepraat het. Benewens die skole en universiteite, wat reeds voertuie vir marxistiese breinspoeling geword het, bied die kerk toegang tot volwassenes wat nie meer deur opvoedkundige instellings beïnvloed word nie.

    Indien enigeen twyfel aan wat ek hier sê, gesels met enige ondergraadse student aan ons sg. “Afrikaanse universiteite” in ‘n geesteswetenskaplike rigting waar marxisme, feminisme, witskuld en die haat vir die blanke man verpligtend geword het. Die Rooi Kommissaar vir Ideologie en Geestelike Beheer, André Bartlett, klap nou die sweep vanaf Tukkies tot in die Algemene Sinode waar ‘n klimaat van onverdraagsaamheid en vervolging van nie-marxiste reeds heers. Binnekort sal die NG Kerk self van “afvalliges” wat nie die Rooi Evangelie en die verguising van die blanke, heteroseksuele man deel nie, gesuiwer word, indien die huidige poging slaag.

    Inderdaad gaan dit weinig oor homoseksualiteit en meer oor die vestiging van kulturele marxisme in die kerk. In elk geval was Afrikaners nog altyd verdraagsaam teenoor homoseksuele in die onderwys, staatsdiens, letterkunde, kunste, toneel en waar hulle ook al aangetref word. Wat nou gebeur, is dat hierdie verdraagsaamheid beantwoord word met onverdraagsaamheid teenoor hoofstroom-Christene, asook man-vrou-en-kind-gesinne. Die revolusie is meedoënloos en duld geen teëstand nie. Terwyl die minderheid “progressiewe”, linkse, dekadente teoloë nie oor die demokratiese steun van die lidmate beskik nie, wil hulle beheer neem oor die magshefbome en voorste gestoeltes in die NG Kerk ten einde hul revolusie of “transformasie” van ons gesinslewe te volvoer. Die parlement, die staatsdiens, die weermag, die polisie en die onderwysdepartement is reeds in die hande van die kommunistiese marionetmeesters wat hul kultuurmarxisme op die hele samelewing afdwing. Ook die hoofstroommedia en die joernaliste praat die revolusionêre in hul oorlog teen blankes en heteroseksuele mans na. Dis net ons privaatwonings wat nog effens teen die totale aanslag bestand is. En ja, die aanslag is totaal, allesomvattend, radikaal, meer nog as in die ou Sowjetunie waar Stalin se Russiese nasionalisme dit nog getemper het! Suid-Afrika het die proefkonyn vir totale revolusie geword: biologies, geslagtelik, beskoulik, kultureel, talig (die vernietiging van Afrikaans).

    Binne die marxistiese denke moet alle instellings of “produksiemiddele” waar konserwatiewe denke of houdings “gereproduseer” word, vernietig word. Juis daarom is die “normale” gesin van heteroseksuele man en vrou, wat die onding begaan om kinders binne ‘n huislike omgewing groot te maak, in hul visier. Dit gaan nie oor die homo’s (kan ons maar afsien van die afskuwelike anglisisme “gays”?) nie, dit gaan oor die vernietiging van gesinne binne die totale revolusie. Marx en Engels se kreet in hul Kommunistiese Manifes van 1848, dat kinders deur die staat grootgemaak moet word, is steeds lewendig!

    Die koorsdroom van die Suid-Afrikaanse kommunis, dat alle blankes in ‘n triomfantelike bloedbad uitgewis sou word, is nie bewaarheid nie. Daarom wil die revolusie hom nou op ons kinders wreek. As die man-vrou-gesin tot niet gemaak is, sal kinders tegelyk beskikbaar wees vir pedofiele én die staat om van hulle soldate, nie vir Christus nie, maar vir die marxistiese beweging te maak.

    Dít is die nagmerrie waarop ons afstuur: nie meer die “rooi” kommunisme van die ou Sowjetunie nie, maar ‘n nuwe “pienk” kommunisme, ‘n pornokrasie waar ons almal tegelyk die slawe én die prostitute van die staat sal wees.

    Het ons mense nog die moed om nee te sê vir fanatisme? Of is hulle al so vuisvoos en vertrap dat hulle die oorheersing van grootbek-ekstremiste met hul selfvoldane “progressiewe” slagspreuke gedwee aanvaar?

    Eens het ons voorouers uit Europa gevlug voor die vervolging van die Roomse Kerk. Hulle het trou gebly aan hul protestantse geloof en aan die drie sleutelbelydenisskrifte: die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls.

    Vandag word ons deur die ANC-SAKP en hul meelopers soos André Bartlett en sy trawante vervolg. As ons ons nie tot Homoseksuele Liefde en Haat vir die Blanke Man bekeer nie, sal ons weereens as ketters in die beskuldigdebank staan.

    Die wortel van die woord “protestant” is “protes”. Het dit nie tyd geword dat die Afrikaner weer die waarde van “protes” besef nie?

    Laat ons ten sterkste beswaar maak teen die kaping van die NG Kerk vir die pienk revolusie. Ek kan nie sien waarom die meerderheid behoudende NG gemeentes nie met die APK en ander Afrikaanse kerke kan herenig nie. Op sy minste behoort daar gesprekke in dié rigting plaas te vind en as PRAAG so iets kan fasiliteer, sal ons maar te bly wees.

    Laat die marxistiese teoloë hul eie paadjie onder hul pokgesigbaas, Blade Nzimande, loop. Sónder die gemeentes. Hoe gouer die gemeentes ook nie meer die kwalifikasies aanvaar van sekere teologiese skole wat Belhar en die bevrydingsteologie aanhang nie, hoe beter. Verwerp die links-ekstremistiese teoloë net soos hulle ons en ons gesinne verwerp.

    Trek die volle wapenrusting van God aan, sodat julle staande kan bly teen die liste van die duiwel.

    Want ons worstelstryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen die owerhede, teen die magte, teen die wêreldheersers van die duisternis van hierdie eeu, teen die bose geeste in die lug.

    Daarom, neem die volle wapenrusting van God op, sodat julle weerstand kan bied in die dag van onheil en, nadat julle alles volbring het, staande kan bly.

    Staan dan vas, julle lendene met die waarheid omgord, met die borswapen van die geregtigheid aan, en as skoene aan julle voete die bereidheid vir die evangelie van vrede.

    Behalwe dit alles neem die skild van die geloof op waarmee julle al die vurige pyle van die Bose sal kan uitblus.

    En neem aan die helm van verlossing en die swaard van die Gees — dit is die woord van God

    – Efésiërs 6: 11-17

    PRAAG is die enigste Afrikaanse organisasie wat die heersende marxistiese en kultuurmarxistiese ideologie op ‘n ingeligte wyse beveg. Steun ons in dié lewensbelangrike taak!