Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) in die Paarl het ‘n nuwe laagtepunt bereik. Ter viering van die Taalmonument se 40ste bestaansjaar gaan ‘n prestigetoekenning die eerste keer op 10 Oktober gedoen word. Sedert bv 1875, die stigtingsjaar van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA), via 1975, die jaar waarin die Taalmonument ingewy is, en in die daaropvolgende vier dekades het ‘n groot getal mense Afrikaans voortreflik gedien. Watter mens sou die ATM uit hierdie groot geledere uitsoek deur sy/haar naam aan die ATM-prestigetoekenning te koppel?
Ons moet teen wil en dank in die nuwe Suid-Afrika lewe. In die huidige bestel word die verering van blankes gewoonlik as ongewens beskou, selfs al sou dit met Afrikaans te make hê. Daar sal eerder na ‘n nie-wit randfiguur gesoek word. Maar dan sou ‘n mens ‘n onmiskenbare en grondige koppeling met Afrikaans vereis. Selfs dit is ons in hierdie geval nie beskore nie.
Die ATM het ooreenkomstig sy mate van insig in en diensbaarheid aan Afrikaans (en die ANC – nie noodwendig in daardie volgorde nie) sy prestigetoekenning na Neville Alexander (1936-2012) genoem. Hy word deur die ATM feitelik korrek soos volg beskryf: “‘n Politieke aktivis en struggle-held asook bekroonde linguis, opvoedkundige en akademikus, wat hom sterk beywer het vir veeltaligheid en moedertaalonderrig in Suid-Afrika” (Die Burger, 15 deser, p 4). In hierdie beskrywing is daar nie ‘n enkele woord oor Afrikaans nie; ook niks wat uitsluitlik op Afrikaans betrekking het nie. Deur ‘n randfiguur in die Afrikaanskonteks uit te soek, is Afrikaans tot ‘n randverskynsel afgegradeer.
Let daarop dat Alexander se politieke profiel eerste genoem word, wat myns insiens daarop dui dat politiek deurslaggewend by hierdie benamingsbesluit was. Alexander was saam met Nelson Mandela ‘n prisonier op Robbeneiland. Hierdie soort prestige word nou na die ATM se prestigetoekenning oorgedra. Alexander was eerder Engels- as Afrikaanssprekend. Wanneer hy gepubliseer of toesprake gelewer het, het hy dit by voorkeur in Engels gedoen; selfs wanneer die onderwerp Afrikaans was. Hy het hom inderdaad vir veeltaligheid en moedertaalonderrig beywer, maar in albei gevalle was dit nie op Afrikaans toegespits nie. Afrikaans is bloot een van die tale wat by veeltaligheid en moedertaalonderrig betrokke kan wees.
Let op die ATM se administratiewe ondoeltreffendheid. Die “oproep” om nominasies word op 15 deser gepubliseer met as sluitingsdatum 18 deser. Dit is moontlik dat ‘n polities aanvaarbare kandidaat reeds vooraf geïdentifiseer is en dat publieke deelname blote skyn is. Dié toekenning sal deur die voorsitter van die ATM-raad, Mashudu Mashigo, aan die wenner oorhandig word. Die vraag is of dit in Afrikaans of Engels gedoen gaan word. ‘n Verdere vraag is of die verrigtinge van hierdie raad deesdae in Afrikaans of Engels geskied. Ek het voorheen oor die samestelling van die ATM-raad geskryf, asook oor die toestand waarin die ATM, “‘n agentskap van die Departement van Kuns en Kultuur”, verval het (Praag 8 Maart).
“Ek sê vir julle: As hulle [in hierdie geval die Afrikaners] stilbly, sal die klippe uitroep” (Lukas 19:40); en nie net die klippe nie; ook die groot rotse op Paarlberg: “Ons vir jou, Afrikaans!”
“…. die voorsitter van die ATM-raad, Mashudu Mashigo… ”
Goeie genade..
Die ‘Afrikaner’ establishment het darem seker gemaak dat elke moontlike instansie wat ons kan baat geneutraliseer is met die oorgawe.
Ons sal alles weer van die grond af moet opbou, en nooit, nooit weer dit op enige manier aan die staat koppel nie. Nie ‘n skool, museem, monument, universiteit, welsynsorganisasie of wat ookal nie. Die Afrikaner gemeenskap moet alles wat hy weer opbou volledig in die gemeenskap se hande hou, kom wat wil.
Dit is duidelik dat Neville Alexander en Mashudu Mashigo blote rookskermfigure is wat van die handhawing van Afrikaans in ons samelewing ‘n bespotting maak. Ons kan hierdie soort organisasies nie meer rehabiliteer of beredder nie. Die ATM, Afrikaanse Taalraad ens is vir ons saak vir goed verlore. Hulle is almal instrumente om die gevolge van die oorgawe te probeer bestuur. Wat sal dit dan nou baat om eindeloos daaroor te rou en te weeklaag. Een of ander uitweg en oplossing moet daar tog wees en moet ten alle koste gesoek word. Moet ons nie liewer ons breinkrag inspan om so’n oplossing te probeer vind nie? En as daar dan geen oplossing is nie, wat van dan maar die handdoek ingooi.
Die sogenaamde “regses” is lankal van hierdie “Afrikaner” instellings en organisasies uitgesluit. Dus voel hulle geen simpatie as dit tot niet gaan nie. Ons gaan nie ‘n vinger veroer nie. Dit is FW de Klerk se verleentheid.