Blade Nzimande – Bladsy 3

Swartmag-manna in Potchefstroom

deur Leon Lemmer

Nelson Mandela is op Donderdag, 5 Desember, dood. Op Vrydag, 13 Desember, toe die Mandela-histerie op sy hoogtepunt was, is ‘n rubriek deur Hannelie Booyens gepubliseer. Ek het daaroor soos volg geskryf:

“Van die bedenklikste teks wat die afgelope tyd in Die Burger (en Beeld) gepubliseer is, is afkomstig van Hannelie Booyens, ‘n joernalistiekdosent, wat al die pro-Mandela-koerantvoorbladsye wil lamineer en monteer in die gange van die Skool vir Kommunikasiestudies van die Noordwes-universiteit [NWU]; klaarblyklik omdat sy ‘n groot Mandela-bewonderaar is.

“Sy is hoogs ontsteld dat honderde Potch-koshuisstudente, bv dié van Veritas, as deel van hulle ontvangs- en bekendstellingsritueel ‘n saluut gegee het wat haar aan die Nazi-saluut herinner. Dit is glo ‘n aanstootlike simbool van Ariese meerderwaardigheid en van ‘benouende denke’, ‘veral as dit gebeur op ‘n oorwegend wit en Afrikaanse kampus.’ Booyens sien seker uit na die verwagte verswarting en verengelsing van hierdie kampus.

“Sy vertel dat sy vroeg Vrydagoggend [6 Desember, na Mandela se dood die vorige aand], dus die dag toe die jongste Mandela-ophef in al sy felheid begin het, met verf en ‘n kwas na ‘n sypaadjie is waar daar ‘n swastika in die sement uitgekerf is. ‘Oor dié teken van haat het ek ‘n wit vredesduif geskilder met dié woorde: “Dankie, Madiba!”‘ Dit is ironies dat dit juis sy is wat in ‘n kampuspublikasie (13 Jun) teen impulsiewe gedrag gemaan het. Sy het sekerlik nie besin oor hoe die kampus sou lyk as almal op haar manier uitdrukking aan hulle politieke oortuigings gee nie. Aangesien daar tans nog orde op die kampus gehandhaaf word, hoop ek die universiteitsowerheid tree ferm teen haar op” (Praag 22 Des).

Hannelie Booyens, 'n selverklaarde linkse aktivis en 'Madiba-aanbidder' — Hannelie Booyens… ‘uiters links’ en ‘n Madiba-aanbidder

Let op dat Booyens teen die einde van die jaar verwys het na wat na bewering aan die begin van daardie akademiese jaar op die Potchefstroom-kampus van die NWU gebeur het. Dit is dus ‘n ou koei wat uitgegrawe is. Dit is gedoen enersyds weens Booyens se uiters linkse politiek en andersyds weens haar militante feminisme waarvolgens ou wit mans met grys skoene nie weet hoe om ‘n universiteit te bestuur nie. Dit is te betwyfel of hierdie jong mens veel van naziïsme verstaan, want selfs haar kennis van Suid-Afrika se onlangse geskiedenis, bv die terroriste se bedrywighede, is so gebrekkig dat sy onmeetlike waardering vir Mandela het. Mandela was in murg en been ‘n geweldenaar wat nooit geweld as politieke middel afgesweer het nie. Booyens verkies egter om hom met ‘n vredesduif te assosieer of simboliseer.

Booyens se skrywe is waarskynlik die oorsprong van die storm wat pas oor die NWU losgebars het. Wat sy reggekry het, is om die wit bestuur van die NWU sleg voor te stel. Die huidige veldtog teen die Potchefstroomse kampus van die NWU word gevoer in afwagting op die swart rektor, Dan Kgwadi, wat Theuns Eloff op 1 Junie sal vervang. Wat blykbaar beoog word, is dat wanneer Kgwadi om nie-akademiese redes (Praag 15 Des) beheer oorneem, dit moet lyk asof sy bewind ‘n verbetering op die tradisionele wit beheer gaan wees. Maar hierdie “verbetering” gaan van ‘n politieke, dus pro-ANC, aard wees. Akademies gaan dit sekerlik nie ‘n verbetering wees nie.

Vanjaar se bohaai het op 11 Februarie begin, ná die studente se ontvangs- en bekendstellingsprogram, toe die Potchefstroomse kampusrektor, Herman van Schalkwyk, op die NWU-webwerf berig het dat daar onbehoorlike praktyke by die manskoshuis Over de Voor en by die dameskoshuis Karlien was. Die betrokke huiskomiteelede is van hulle pligte onthef. Van sulke mense word verwag dat hulle hulle verantwoordelikhede teenoor die universiteit moet nakom. As daar menseregteskendings is, sal die kampusbestuur glo nie skroom om op te tree nie. Ooreenkomstig die mode word daar van koshuisstudente verwag om verpligte menseregtesessie by te woon. Heel teen die einde verwys Van Schalkwyk na “groetgebare … wat aanstoot kan gee.” Teen die betrokkenes is daar glo reeds opgetree.

Dit is bekend dat van die verantwoordelikste poste in die nuwe Suid-Afrika deur onbekwame, onverantwoordelike en, in sommige gevalle, misdadige elemente beklee word. Dit sou hoogs onbillik wees as Booyens se uitlatings die NWU aan die giere van diesulkes uitlewer. Diegene wat deesdae daarop roem dat hulle aan die “bevrydingstryd” deelgeneem het, het hulle nie net aan wandade skuldig gemaak nie, maar dikwels ook aan (ernstige) misdade. Daar kan geredeneer word dat die ANC se sogenaamde Waarheids- en Versoeningskommissie (op bevooroordeelde wyse) hierdie mense se misdaadrekords uitgevee het. Die feit bly dat hierdie mense se moraliteit sodanig was, en dalk steeds is, dat hulle bereid was of is om misdade te pleeg. ‘n Mens moet dus nie so dwaas wees om ‘n instansie soos die NWU aan beoordeling en verguising deur sulke ANC-elemente bloot te stel nie. Maar dit is presies wat weens die Booyens-geïnisieerde Nazi-saluut-storie gebeur het.

Maar daar is naas Booyens nog Afrikaanssprekende blankes wat gesorg het dat hierdie onbeduidende inisiasiegebruik tot iets verskrikliks deur die ANC opgeblaas kon word. Dit word wesenlik ‘n herhaling van die Reitz-voorval aan die Universiteit Vrystaat waarmee daardie rektor, Jonathan Jansen, hom met anti-blanke retoriek gate uit geniet het. Dit herinner ook aan Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch, se skandalige poging om daardie universiteit se eertydse departement volkekunde met Nazi-bedrywighede te assosieer. Al drie gebeure is tot die uiterste misbruik om blankes as Nazi-gesinde rassiste voor te stel.

Die eerste aanduidings van waarheen sake gedryf word, het op 21 Februarie in ‘n berig in Die Burger (p 3) gekom; ‘n berig wat sekerlik van Beeld oorgeneem is. Beeld het ‘n span van vier joernaliste saamgestel om die Potchefstroomse kampus van die NWU te diskrediteer. Kritiese lesers van die Naspers-koerante weet dat sulke joernalisspanne nooit na die toneel van bv ‘n plaasmoord gestuur word nie. Oor plaasmoorde word dikwels nie berig nie, of daar word doelbewus bitter min publisiteit aan gegee. As blankes van moord verdink word (Waterkloof-4, Griekwastad, Oscar Pistorius, ens), word geen onkoste egter deur Media24 ontsien nie en word dag na dag oor ‘n lang tyd omvattend oor die saak deur talle joernaliste berig. Die indruk word inderdaad deur hierdie koerante gewek dat die buitensporig hoë getal moorde wat in die nuwe Suid-Afrika gepleeg word aan wittes te wyte is.

My hipotese is dat Booyens met haar rubriek van verlede jaar, en/of deur aanhitsing sedertdien, Adriaan Basson oortuig het dat hier ‘n geleentheid is om die enigste universiteitskampus waar Afrikaanssprekende blankes nog in beheer en Afrikaans steeds die onderrigtaal is, naamlik Potchefstroom, so sleg moontlik voor te stel. Geen besware word teen die twee ander NWU-kampusse (Mafikeng en Vaaldriehoek) geopper nie, hoewel dit in albei gevalle akademies baie slegter as in Potchefstroom gaan. Sedert Booyens se genoemde rubriek van verlede jaar is verdere rubrieke van haar gepubliseer. Haar gesindheid en standpunt het dus guns in Media24-geledere gevind.

Daar is nog ‘n feit wat my hipotese onderskraag dat Booyens die bron van die huidige debakel is. In die berig van 21 Februarie staan daar: “‘n Dosent het onlangs ook op ‘n uitgekerfde swastika in sement afgekom. Met oudpres Nelson Mandela se dood het sy ‘n duif daaroor geverf.” Let op dat Booyens se naam (doelbewus) verswyg word; ook dat na die duif verwys word, maar die inskripsie “Dankie, Madiba!” word (doelbewus) verswyg. Booyens was hoogs waarskynlik dié kontakpersoon toe die joernaliste naarstiglik op soek na ‘n smeerstorie op die Potchefstroom-kampus besoek afgelê het.

In die berig word genoem dat The Higher Education Transformation Network “die universiteit as ‘n rassistiese instelling uitmaak. Die Noord-Gautengse hooggeregshof in Pretoria het ‘n dringende interdik aan die NWU toegestaan om ‘n Facebook-inskrywing waarin die swastika saam met die NWU se naam verskyn, te verwyder.” Herman van Schalkwyk besef dat die veldtog teen die NWU heeltemal oordrewe is: “Hy vind sprake van ‘n ‘Nazi-neiging’ op die kampus ‘belaglik’.”

Op 22 Februarie berig Die Burger (p 6) dat die departement hoër onderwys “geskok” oor die “Puk-groet” is. Die direkteur-generaal, Gwebs Qoonde, ‘n kommunis, het gesê hierdie saluut “druis in teen die grein van die demokratiese grondwet;” iets wat natuurlik elke keer beweer word as daar iets is waarvan die ANC nie hou nie. Dié departement het belowe om ‘n mediakonferensie oor hierdie saak te hou. Theuns Eloff, die NWU-rektor, “het gesê die ophef wat daar oor die groet gemaak word, is heeltemal gek … dis teleurstellend dat dit so buite verband geruk is.” Maar sowel Eloff as Van Schalkwyk “het gesê die instelling bied onvoorwaardelik verskoning aan en alle moontlike maatreëls is in plek om te verhoed dat dit weer gebeur.” Hierdie twee akademici weet dit is ‘n sotlike veldtog wat teen die NWU gevoer word, maar hulle besef ook dat die ANC ‘n (onverdiende) magsposisie in die nuwe Suid-Afrika beklee wat met die geringste aanleiding tot die uiterste teen wittes misbruik word.

In ‘n ander berig op dieselfde bladsy word genoem dat die kampusbestuur in die etensuur met studente oor die beriggewing gepraat het. “Die studente wat die amfiteater volgesit het, het uitgebars van die lag toe hulle hoor ‘n persepsie is in die media geskep dat ‘n Nazi-kultuur op kampus heers.” Ou videogrepe word glo in die pers gebruik. Rikus Fick, die studentedekaan, het gesê: “Ons vra onvoorwaardelik om verskoning as ons aanstoot gegee het.” Voorheen was die wittes goed genoeg om die land te ontwikkel. Waarvoor anders is hulle in die nuwe Suid-Afrika geskik, behalwe om as slaansak te dien en om om verskoning te vra?

Op 23 Februarie het News24 berig dat The Higher Education Transformation Network die minister van hoër onderwys versoek het om die bestuur van die NWU oor te neem. Die woordvoerder, Hendrick Makaneta, het gesê dat hulle bly is dat hulle nou grafiese bewyse van die “racist practices” het. Dat dit verouderde fotomateriaal is, maak geen verskil as hierdie swartes ‘n stok soek om blankes mee by te kom nie.

Thandi Modise, die premier van die provinsie Noord-Wes, het gesê die provinsiale regering monitor die gebeure op die Potchefstroom-kampus. “She said it was disturbing, because the incident demonstrated that segments of our young, white people were still vulnerable to ethnic and racial indoctrination.” Die beskuldigings het dus al tot indoktrinasie geëskaleer. Soos gebruiklik word net wittes rassiste genoem, hoewel daar op die foto’s ook swartes is wat die saluut gee.

Die Burger het op 24 Februarie (p 6) berig dat die NWU gevaar loop om deur Blade Nzimande, die minister van hoër onderwys en die sekretaris-generaal van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, onder administrasie geplaas te word. Theuns Eloff, wat oor drie maande as rektor uittree en dus nie veel langer deur die ANC-regering geïntimideer kan word nie, het gesê die saluut is niks nuuts nie. “Die Romeine het dit al gedoen en die studente doen dit al jare lank. Die meeste weet nie van die Nazi-konnotasie nie.”

Op die 25ste het die aangewese rektor van die NWU van hom laat hoor (Die Burger, p 2). Dan Kgwadi se standpunt is, soos verwag kon word, soos dié van die ANC-regering. Hy “meen die Nazi-saluut is geheel en al nie in ooreenstemming met die burgerlike samelewing en sy aktiwiteite nie.” Daardie “burgerlike samelewing” verwys seker na wat in die nuwe Suid-Afrika graag “die mense” (“the people”), dus die swartes, genoem word. Hulle woord is deesdae mos wet. Volgens wet “kan Nzimande by die NWU … ingryp deur ‘n bepaalde opdrag aan die instelling te gee oor aksies wat by die instelling geneem moet word.” Nzimande het ‘n verslag van die NWU aangevra.

Dit lyk asof daar in die praktyk weinig sprake van akademiese vryheid en universitêre outonomie in die nuwe Suid-Afrika is. Op 28 Februarie was Kgwadi se standpunt op RSG dat (wit) rassisme op die Potchefstroom-kampus voorkom. Let ook op hoe Kgwadi sonder meer van die veronderstelling uitgaan dat dit ‘n Nazi-saluut is. Dit lyk nie asof daar veel objektiwiteit, akademiese en wetenskaplike gesofistikeerdheid en doodgewone insig van hom verwag kan word nie.

Die storie van die Nazi-saluut is, soos hierbo aangedui, blykbaar deur Booyens begin. In Die Burger (25 Feb, p 16) verduidelik ‘n leser waarom beweer word dat die saluut uit die Romeinse tyd kom. Benito Mussolini het dit via die skrywer Gabriele D’Annunzio (1863-1938) vir gebruik deur die Italiaanse fasciste oorgeneem. “Hitler en die Nazi’s het dit weer afgekyk van die Italiaanse fasciste … aangesien die Romeinse Ryk die suksesvolste wêreldryk nóg was, het dit besonderse byval by Hitler se beskouing van die geskiedenis gevind. As die yl Romeinse verbintenis wel aanvaar word, is Nzimande mos nou eintlik geskok oor ‘n kultuur wat die wêreld ‘n veel ryker plek gemaak het as Hitler en sy Nazi’s. Dis tog ook so jammer hy sien nie die skreiende ironie in sy eie uitgediende Kommunistiese Party (asook ons regerende party en die grootste spul unies) se mildelike gebruik van die term ‘comrade’ vir mekaar nie. Die term is tog gebore in die Russiese revolusie en ‘n staat wat die wêreld nie net aan die hel van kommunisme blootgestel het nie, maar ook leiers soos Joseph Stalin wat man alleen die dood van meer van sy eie mense veroorsaak het as enige iemand voor of ná hom.”

Op 26 Februarie het Die Burger (p 5) berig dat Gwebs Qonde op ‘n nuuskonferensie gesê het dat die NWU nie met verduidelikings moet kom nie, maar moet optree. Uit hierdie aanmatigende houding van kommuniste soos Nzimande en Qonde blyk dat hulle meen die verhouding tussen die departement hoër onderwys en universiteite is dié van baas teenoor klaas. Ek vind dit bedroewend dat geen universiteit nog die akademiese integriteit gehad het om bewaar teen hierdie soort kommunistiese dominansie te maak nie. Tradisies wat vir “sommige op die oppervlak na kulturele en spanbou-geleenthede lyk, dra by tot ‘n kultuur van uitsluiting en die voortbesrtaan van stereotipes oor ras, geslag en seksualiteit,” aldus Qonde. Met kenmerkende kommunistiese sluheid het Qonde “die NWU gekap oor bewerings van intimidasie en viktimisering van studente en personeel wat uitpraat oor onaanvaarbare praktyke. ‘Die universiteit moet verseker dit gebeur nie en nié op ‘n heksejag gaan nie’.” Dit is ‘n duidelike poging om tugstappe teen diegene wat die NWU diskrediteer en onrus stook by voorbaat te probeer saboteer.

In ‘n berig in Beeld (27 Feb) spreek Hoër Onderwys Suid-Afrika (Hesa – voorheen die Komitee van Universiteitshoofde) hom sterk uit teen die NWU-gebeure. “‘Universiteite moet menswaardigheid en menseregte beskerm en bevorder. Dit moet ook beslissend optree waar sulke waardes in die gedrang gebring word’ … Hesa is daartoe verbind om met sy lede (universiteite) saam te werk om institusionele kulture te bou wat teen rassisme en seksisme is en sosiale insluiting en respek vir diversiteit bevorder … Hesa verwelkom die erns waarmee die NWU-leiers die kwessies op sy kampus gepak het en hoop dat daar op aksies besluit sal word wat die waardes van die Grondwet versterk.” Dit is duidelik dat Hesa die ANC se standpunt onderskryf. Dít verbaas nie, want binne drie maande sal net een blanke rektor (van die Universiteit Kaapstad) inspraak in Hesa hê.

Aan die begin het ek genoem dat Booyens beswaard oor beweerde Ariese meerderwaardigheid is. As ‘n mens objektief na die geskiedenis kyk, is daar heelwat wat op die moontlike meerderwaardigheid van sekere (etniese) groepe, bv die Duitsers en Jode, kan dui. Wat sekerlik waar is, is dat alle groepe, geoordeel aan hulle prestasies, nie ewe talentvol of voortreflik is en in daardie sin gelyk of eenders kan wees nie.

As dit belangrik geag word dat ons ons van fascisme moet distansieer weens sommige fasciste se wanprestasie, geld dit soveel te meer vir kommunisme. Fascisme was vir ‘n baie korter tyd as kommunisme ‘n beduidende faktor in die geskiedenis. Fascisme het die dood van baie minder mense as kommunisme veroorsaak. Nou kom Nzimande, die plaaslike hoofkommunis, en spreek sy verontwaardiging oor die gebruik van ‘n beweerde Nazi-saluut uit. Die Nazi’s het net in die buiteland dood en verwoesting gesaai. Die Nazi-saluut behoort dus plaaslik minder verontwaardiging te ontlok as die kommunisme, wat weens bv die UDF/ANC se terroristiese bedrywighede baie plaaslike mense op aaklige wyse gedood en vermink het. Die ANC-saluut, die swaai van ‘n gebalde vuis in die lug, wat so kenmerkend van die “vredesikoon” Nelson Mandela was, behoort as veel meer afkeuringswaardig as die Nazi-saluut beskou te word. Verder is daar ook die ANC se sterk standpunt teen Israel, wat sekerlik heelwat meer as ‘n skeut anti-semitisme bevat.

Deel van die destruktiewe rekord van die ANC is die afbrand van die biblioteek van die Universiteit van Zoeloeland. Talle kere is in die pers berig dat Nzimande daarop roem dat daardie daad van brandstigting volgens eie erkenning sy hoofbydrae tot die “bevrydingstryd” was. Dit is my oortuiging dat iemand wat so ‘n veragtelike daad gepleeg het hom lewenslank vir die bekleding van ‘n openbare pos gediskrediteer het. Myns insiens sou so iemand in geen beskaafde land in ‘n kabinetspos aangestel word nie; allermins in dié van hoër onderwys. Hoe kan Nzimande met enige morele gesag die leviete aan ‘n universiteit oor enige saak voorlees as hy skuldig is aan die vernietiging van soveel akademies waardevolle inligting en hy miljoene der miljoene rand se staatsgeld in vlamme laat opgaan het?

Maar daar is ook ‘n les in die klein vuurtjie wat Booyens gestook het en deur wittes soos die Naspers-joernaliste verder aangeblaas is. Daardie vuur moet in die kiem gesmoor gewees het. Kyk watter momentum het dit in die ANC se hande opgebou. Die ANC weet reeds dekades lank hoe om blankes met vuur en swael te beveg.

Die oorgawe of ondergang van blankes geskied nie sonder die medewerking van blankes nie. Swartmag regeer die land weens die ruggraatlose magsoorgawe van FW de Klerk, wat die hartlike samewerking van verloopte Afrikaners soos Roelf Meyer en Leon Wessels gehad het. Potchefstroom, as die laaste wesenlik blanke en Afrikaanse universiteitskampus in die land, gaan van 1 Junie af vinnig verswart en verengels weens die hartlike samewerking van blankes. Hoewel blanke akademici steeds in die meerderheid in die NWU se senaat is, het die meerderheid senaatslede ten gunste van die akademiese liggewig Dan Kgwadi (eerder as die egte akademikus Herman van Schalkwyk) as rektor gestem. Dit is in die akademiese belang van die NWU én in die openbare belang dat hierdie besluit dringend heroorweeg word.

HETN eis dat PUK onder administrasie geplaas word na Nazi-saluut

irannazi — Die Nazi-saluut in Iran, in gebruik sedert die begin van die eeu

Die Hoër Onderwys transformasie-netwerk (HETN) eis dat die wit bestuur van die Noordwes Universiteit summier afgedank word.

Die HETN het hul kommer uitgespreek teenoor die premier van Noordwes, Thandi Modise oor die beweerde massa-Nazisaluut wat by die Noordwes-Universiteit (NWU) plaasvind.

Die woordvoerder van die netwerk, Hendrick Makaneta het ‘n beroep op die minister van Hoër Onderwys, Blade Nzimande gedoen om dringend die instelling onder administrasie te plaas.

‘n Veldtog teen die wit bestuur NWU is verlede week deur Naspers van stapel gestuur.

Die HETN het glo “grafiese bewyse” wat deur Beeld op 21 Februarie 2014 gepubliseer is van die gebruik van ‘n Nazi-saluut by die Universiteit se Potchefstroom-kampus tydens ontgroening.

Verskeie slagspreuke soos “heil Hitler” is blykbaar ook gebruik tydens ontgroenigsrituele.

Volgens die HETN het hulle reeds herhaaldelik gewaarsku oor die verspreiding van rassistiese praktyke wat by die NWU floreer, op die wit Potchefstroom-kampus en in die werkplek van dieselfde instelling.

Die HETN het die “voortgesette skynheilige ontkennings deur die visekanselier van die NWU, dr Theuns Eloff in die aangesig van die naakte waarheid soos uitgebeeld in die foto’s sowel as die platoniese verskoning aangebied deur die rektor van die NWU Potchefstroom, prof Herman van Schalkwyk” rakende die saluut op sosiale media, betreur.

Die gebruik van die Nazi-tipe saluut is ‘n “internasionale misdaad” in Duitsland, Oostenryk en die Tsjeggiese Republiek en is onaanvaarbaar vir gebruik in ‘n staatsbefondsde instelling “in ons demokrasie”, het die HETN in ‘n verklaring gesê.

In een foto in die besit van die HETN “so vroeg as Desember 2013” is NWU Potchefstroom se rektor, prof Herman van Schalkwyk, “duidelik sigbaar te erken waar hy die beweerde Nazi-saluut van studente in die dieselfde wyse as tydens Hitleristiese tye beantwoord”, het die HETN gesê.

“In ‘n poging om bogenoemde beweerde praktyke, insluitend die summiere afdankings en viktimisering van swart werknemers en studente weg te steek, het die NWU Potchefstroom se elite gekies om geregtigheid en die waarheid te ontduik met ‘n oneerlike interdik teen die netwerk, met oneerlike bedoelings om ons te keer om die waarheid rugbaar te maak.”

Die HETN het ernstige beswaar gemaak teen die “misbruik van staatsbefondsing deur ‘n oneerlike kliek akademici en hul rassistiese makkers wat in stryd is met die letter van die Grondwet” asook die “diep rassisme steeds verskans in die hoër onderwys”.

Die premier van Noordwes, Thandi Modise sê die provinsiale regering sal die verwikkelinge monitor.

Iran, een van Suid-Afrika se bondgenote, gebruik dikwels dieselfde Nazi-saluut in die openbaar. Suid-Afrika en Iran bedryf saam die multimiljoerand Aryasasolpolimere-maatskappy.

Die HETN het hulself nie uitgespreek oor die “internasionale” aanvaarbaarheid van die Nazi-saluut in Iran nie.

Drie nuwe universiteite

deur Leon Lemmer

2014 kan ‘n belangrike jaar in die geskiedenis van Suid-Afrika wees omdat daar met onderrig aan drie nuwe universiteite begin is. Die vraag is of hierdie instansies die land se akademiese aansien gaan verhoog, of gaan hulle toonbeelde van nog onhaalbare “uitdagings”, dus mislukkings, wees?

Een van die nuwe universiteite is in Kimberley gesetel. Dit is in 2013 na Sol Plaatje (1876-1932), die eerste sekretaris-generaal van die ANC, vernoem. Die rede vir hierdie vernoeming is, volgens die nasionale minister van hoër onderwys en die sekretaris-generaal van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, Blade Nzimande, dat Plaatje na ‘n eeu vereer is vanweë sy veldtog teen die wet op die grondbesit van swartes (wet no 17 van 1913). (Die Universiteit van Suid-Afrika/Unisa het in 2013 die biblioteek op sy Florida-kampus ook na Plaatje vernoem.) Kimberley geniet dus die twyfelagtige onderskeiding dat hy die tuiste van die derde universiteit is wat na ‘n ANC-aktivis vernoem is. Die ander twee aktiviste (en universiteite) is Nelson Mandela (Port Elizabeth) en Walter Sisulu (Umtata/Mthatha). Die grondlegging van die Kimberley-universiteit is klaarblyklik foutief omdat dit openlik sterk ideologies pleks van akademies gemotiveerd is.

Vanjaar sou net 135 studente toegelaat word. Die bekendstelling van die universiteit verlede jaar is oorheers deur drie swartes: Nzimande, die premier van die Noord-Kaap en die burgemeester van Kimberley. In die universiteitsraad dien hoofsaaklik swartes en ‘n Indiër, ‘n ingenieur, is as rektor aangestel. Op die webwerf word hulde aan oorlede Nelson Mandela gebring. Die Universiteit van die Witwatersrand (Wits) was betrokke by die aanvoorwerk vir die universiteit. (Wat ek interessant vind, is dat onderrig in mynbou in 1896 in Kimberley begin is, maar dat onderrig hierin in 1904 na Johannesburg verskuif is. In 1922 het hierdie instansie Wits geword.)

Die aansoekvorm wat studente moet voltooi (en wat vereis dat etnisiteit aangedui moet word) en die brosjure is uitsluitlik in Engels. Nzimande het die vermetelheid om in die brosjure gunstig na die ANC se vryheidsmanifes te verwys. Nêrens word die onderrigtaal van die universiteit genoem nie. Blykbaar word dit vanselfsprekend geag dat dit Engels moet wees. Daar word gewag gemaak van “diversity” en “inclusiveness”, maar dit geld sekerlik nie Afrikaans as onderrigtaal nie en dít in ‘n provinsie waar die inwoners oorheersend eerder Afrikaans- as Engelssprekend is. Nêrens op die internet kon ek ‘n teken van Afrikanerinvloed op die universiteit opspoor nie, al dien Suid-Afrika se geskiedenis van skool- en hoër onderwys as bewys dat Afrikaners op hierdie terrein uitmuntend presteer het. My gevolgtrekking is dat dit vir die ANC en by name Nzimande nie in die eerste plek om die akademie gaan nie, maar om ideologie.

Die Universiteit Mpumalanga in Nelspruit (Bbombela genoem) is die tweede nuwe universiteit wat vanjaar begin funksioneer het en wel met 140 studente. Die aansoekvorm en brosjure is soortgelyk aan dié van Sol Plaatje. Die rektor is ‘n swart medikus en die universiteitsraadraad is oorheersend swart, maar daar is een wit Afrikaanssprekende, Chris de Beer. Die universiteite Johannesburg, Pretoria en Wits is by die aanvoorwerk betrek. Nzimande herhaal in die brosjure sy vermetele verwysing na die ANC se vryheidsmanifes. ANC-politieke retoriek is erger as by Sol Plaatje, bv: inclusive, progressive, justice, equality, transformation. “The New university will ensure that the inbalances and injustices of the past are redressed.” Hierdie universiteit is sekerlik ook eentalig Engels. Hy word gekarakteriseer as ‘n “African university” wat vir sowel Suid-Afrika as Afrika bestaan. Dit gaan om die “African experience” waarin “African languages” vir spesiale aandag uitgesonder word. Sy inklusiwiteit sluit klaarblyklik nie Afrikaans in nie.

Die derde nuwe universiteit wat vanjaar begin funksioneer het, is die polisie-universiteit in die Paarl. Wat in die berigte verswyg word, is dat dit ‘n herlewing is van die opleidingsfasilteit wat deur die NP-regering aan die begin van die jare negentig in Graaff-Reinet gevestig is. Opleiding in Unisa se graad BA (Polisiekunde) is aan ‘n veelrassige groep studente verskaf. Die dosente was (hoofsaaklik) wit. Dit is moontlik om hierdie rede dat die ANC-regering in 1997 besluit om hierdie fasiliteit te sluit. Die punt is, die universiteit in die Paarl is nie iets wat die ANC-regering uitgedink het nie. Dit is veel eerder ‘n poging van die ANC-regering om een van sy baie blapse reg te maak.

Die Burger (31 Jan, p 4) het ‘n foto van die amptelike opening van die Paalse universiteit gepubliseer, wat die vorige dag plaasgevind het. ‘n See van uitsluitlik swart studente kan gesien word. In die bygaande berig word genoem dat 125 studente gekeur is, waarvan slegs 23 vroue is. Generaal-majoor Vusi Nyalunga het verduidelik dat die ideaal is om aan ‘n gelyke getal mans en vroue die geleentheid te bied om Unisa se baccalaureus-graad in polisiëring te verwerf, maar dat daar nie meer geskikte vroue kandidate gevind kon word nie. Nathi Mthethwa, die nasionale minister van polisie, het gesê “daar sal iets aan dié ongelykheid gedoen moet word.” Hy is klaarblyklik sterk ten gunste van ‘n seksistiese keuringsgrondslag. Die nasionale polisiekommissaris, generaal Riah Phiyega, het gesê die opening van die universiteit is “die begin van transformasie” in die polisie. Mandla Makhanya, die rektor van Unisa, was ook daar.

Let op die skynbare algehele afwesigheid van blankes. Die genoemde vier dik spykers is almal swart, terwyl dit algemeen bekend is dat blankes, maar veral Afrikaners, hulle as voortreflike funksionarisse in skool en naskoolse onderwys bewys het. Dit lyk asof hierdie universiteit van die begin af op ‘n rassistiese en seksistiese grondslag bedryf gaan word. Hierdie ideologiese propaganda word deur Phiyega in die woord “transformasie” (verandering, distansiëring van blanke leiding, ontwitting) saamgevat.

Maar ek sal nie verbaas wees as daar tog enkele blankes onder die studente is nie. Daar sal nie twaalf of dertien wittes wees soos wat deur die magiese demografie (10%) vereis word nie. Ook nie ‘n meerderheid blanke studente soos daar seker ingevolge bekwaamheid en toewyding behoort te wees nie. As daar enkele blankes deur die sif gegaan het, is hulle die spreekwoordelike simbole (“tokens”). Hulle is dan bloot daar om as verweer te dien teen die oorweldigende rassediskriminasie teen blankes wat in die naam van transformasie gepleeg word.

Die skandaligste aspek van die koerantberig is dat verslag oor die getal vrouestudente gedoen word, maar dat hierdie Naspers-publikasie geen poging aanwend om sy lesers oor die getal blanke studente in te lig nie. Sou dit wees dat feminisme aanvaarbaar is, maar dat die koppe-tel van blankes rassisties geag word? Of word sonder meer aanvaar dat die studente en dosente swart sal wees en dit maar in orde is? Ek het my beswaardheid in ‘n teksboodskap gelug, maar dit is nie deur die koerant gepubliseer nie.

Wat opval in al die koerantberigte (ook op die internet) wat ek onder oë gehad het, is dat daar geen belangstelling is of (en indien wel, in hoeverre) wittes en Afrikaans ingesluit word nie. Fatalisties word sonder meer aanvaar dat wittes en Afrikaans deur die ANC-regering sover moontlik uitgesluit word en dat daarin berus behoort te word. Ons het hier te make met ‘n geslag joernaliste wat te vrot is om opstandig te wees; iets waarteen NP van Wyk Louw gewaarsku het.

Unisa se studiemateriaal is tradisioneel in sowel Afrikaans as Engels beskikbaar gestel. Die Afrikaanse materiaal was in werklikheid meesal beter omdat die oorspronklike teks gewoonlik in Afrikaans geskep is omdat die oorgrote meerderheid dosente Afrikaanssprekend was. Die Engelse studiemateriaal was meesal vertalings wat nie altyd goed was nie. Dit behoort moontlik te wees om die Paarlse studente van Afrikaanse Unisa-studiemateriaal te voorsien, maar die dosente in die Paarl sal waarskynlik eentalig Engels wees en nie klaswerk in Afrikaans toelaat nie.

Wat ook nie in die persberigte genoem word nie, is dat hierdie universiteit in die Paarl streng gesproke ‘n onnodige inrigting is. In die vorige eeu het veral blankes oor dekades die graad BA (Polisiekunde) aan Unisa verwerf deur in hulle private tyd op hulle eie en op hulle eie koste te studeer. Hulle is nie deur die polisiediens vir hierdie doel gekeur nie. Hulle het hulleself deur eie inspanning en toewyding akademies bewys. Nou word lede van die polisie, wat salarisse ontvang, ooreenkomstig die ANC se ideologie gekeur en geniet hulle die luukse om voltyds onder die leiding van dosente te studeer. Hulle word dus bevoordeel bo studente wat self hulle studiegeld betaal en op hulle eie aan Unisa studeer. Blykbaar mag ‘n mens se brood maar aan albei kante gebotter word; natuurlik (veral) as jy swart is.

Ek het verlede jaar, toe dit bekend geword het dat nuwe universiteite in die vooruitsig gestel word, talle kere Afrikaanse koerante versoek om ‘n veldtog te voer om te verseker dat die voertaal van hierdie inrigtings Afrikaans moet wees. Nie ‘n enkele keer is my teks gepubliseer nie. Geen veldtog van enige aard is hiervoor deur enige koerant gevoer nie. Die saak is doodgeswyg asof dit onbelangrik is.

Wat opvallend in die pers is, is hoe min aandag hierdie drie nuwe universiteite ontvang. Dit is asof besef word dat alles wat met formele onderrig in die nuwe Suid-Afrika te make het, tot tweederangsheid gedoem is; dat hierdie inrigtings, pleks van prestige-waarde te hê, eerder bronne van verleentheid gaan wees. Die rede hiervoor is dat naskoolse, dus tersiêre, insluitende universitêre, onderrig ‘n verlengstuk van skoolonderrig is. Dit word deesdae al hoe meer aanvaar dat skoolonderrig in die nuwe Suid-Afrika baie vrotter as bv die destydse dikwels verdoemde bantoe-onderwys is. Soos op 4 deser op LitNet geskryf is: “Die akademiese standaarde is dermate aan die daal dat ‘n leerling dalk eersdaags ‘n A-simbool sal kry deur bloot vir die eksamen op te daag; en hy sal nie benadeel mag word deur van hom te vereis dat hy betyds moet wees nie.”

Die ANC-regering speel ‘n ideologiese spel met onderwys. Al is die resultate wat skoliere behaal hoe vrot, ag die regering dit polities noodsaaklik dat die slaagsyfer verkieslik elke jaar met punte-aanpassing verhoog word. Daar is ook die sotlike maatreël waarvolgens die skoolleergang van 12 jaar in vier fases van drie jaar elk verdeel word en geen skolier, hoe vrot hy akademies ook al mag wees, meer as ‘n enkele keer per fase mag druip nie. Die resultaat is dat ‘n skolier graad 12 kan slaag maar bv literêr en wiskundig in groot mate funksioneel ongeletterd kan wees.

Van universiteite word verwag om hierdie akademiese noodgevalle as studente te aanvaar. Wat akademies op skoolvlak agterweë gebly het, moet op universiteitsvlak in die vorm van “oorbruggingskursusse” reggemaak word. Afgesien daarvan dat akademiese standaarde noodwendig ten behoewe van die meerderheid (wat ook in die politiek die kitaar slaan) verlaag word, is daar ook heftige verset as “oorbruggingskursusse” nie as volwaardige akademiese krediete gereken word nie.

In hierdie konteks beteken die tirannie van die meerderheid dat die meeste studente wat tot universiteite toegelaat word (1) akademies nie op universiteitstandaard is nie, (2) desnieteenstaande om etniese en geslagsredes voorkeur by toelating, finansiële hulp en koshuisplasing kry, (3) gesamentlik veroorsaak dat akademiese standaarde verlaag word en (4) na graduering voorkeur by aanstelling en bevordering geniet. Dan is daar mense wat wonder waarom kennis-, kundigheid- en diensstandaarde in die nuwe Suid-Afrika so drasties gedaal het. Vrot skool- en naskoolse onderrig kan hierdie verskynsel in groot mate verklaar.

Wat kan hierdie nuwe universiteite doen om hulle deur akademiese voortreflikheid van die ouer universiteite te onderskeid? (Dit is terselfdertyd ‘n resep vir die verbeterring van al ons universiteite.)

* Eerstens is dit noodsaaklik dat die toelating van studente suiwer akademies moet geskied. Rassistiese en seksistiese oorwegings moet nie soos by die ander plaaslike universiteite ‘n (deurslaggewende) rol speel nie. Net studente wat akademies volgens bewese prestasie op peil is, moet universiteitstoelating kry. Deur die deursnee akademiese gehalte van die studente te lig, word dit moontlik om hoër akademiese standaarde in die onderrig en eksaminering te stel.

* Tweedens moet die personeel op ‘n nie-rassistiese en nie-seksistiese grondslag ingevolge bekwaamheid aangestel en bevorder word. Dit is die enigste manier waarop ‘n doeltreffende en suksesvolle universiteit daargestel en uitgebou kan word. Veral die personeel wat onderrig verskaf en navorsing doen, moet op suiwer akademiese gronde (bv formele kwalifikasies, ondervinding, publikasies) aangestel en bevorder word.

* Derdens behoort studente eers algemeen vormende kursusse suksesvol te voltooi voordat hulle aan gespesialiseerde kursusse blootgestel word. So ‘n strategie is onontbeerlik in ‘n land waar die skoolonderrig vrot is. Die universiteit moet teruggaan na sy historiese wortels, toe dit ‘n plek was waar voorgraadse studente as mense geestelik gevorm is. Vir hierdie doel kan die sewe vrye kunste, die trivium en die quadrivium, of Robert Hutchins en Mortimer Adler se Great Books Program, in aangepaste vorm in ‘n verpligte aanvangskernleerlang benut word. Daarna kan die studente toegelaat word om in bepaalde vakrigtings, individuele vakdissiplines of beroepe te spesialiseer. Aan die drie nuwe universiteite word net gespesialiseerde kursusse in die vooruitsig gestel. Dit is om van te ween.

* Vierdens behoort dit duidelik te wees dat ‘n onderliggende en rigtinggewende akademiese teorie of filosofie, geformuleer in ‘n eksplisiete beleid wat genadeloos toegepas word, noodsaaklik vir akademiese sukses is. Dit moet onder meer twee ononderhandelbare beginsels insluit:

Enersyds is universitêre outonomie noodsaaklik. Dit beteken dat slegs die universiteit seggenskap oor akademiese sake het. Geen inmenging van die staat (die departement hoër onderwys) en die regering (die president, kabinet, minister van hoër onderwys, premiers) moet geduld word nie. Die betrokke minister moet bv nie die reg hê om, soos tans, universiteite met die terughouding van owerheidsubsidie af te dreig sodat hulle na sy pype moet dans nie.

Andersyds is akademiese vryheid noodsaaklik. Anders as (sommige van) die ouer universiteite wat openlik en eensydig bronne van ANC-/kommunitiese propaganda is, behoort die nuwe inrigtings hulle ondubbelsinnig by ideologiese (politieke en godsdienstige) neutraliteit te skaar. Dit beteken dat studente op ‘n ewewigtige, objektiewe manier aan verskillende ideologieë blootgestel moet word.

Al drie die nuwe universiteite het op ‘n verkeerde, dwase, ideologie-gedrewe ANC-manier begin. Alles is nie noodwendig vir altyd verlore nie. As die bogenoemde riglyne gevolg word, kan daar mettertyd egte akademiese inrigtings ontwikkel waarop die land trots kan wees. Maar dit is helaas hoogs waarskynlik ‘n tevergeefse hoop.

Swart studente raak gewelddadig oor hulpgeldtekort

Die uitvoerende hoof van die Nasionale Studente Finansiële Hulpskema, NSFAS, Msulwa Daca, sê hulle beskik nie oor die nodige begroting om alle studente van hulp te wees nie.

Dié uitspraak kom nadat swart studente gewelddadig geraak het oor ‘n tekort aan hulpgeld.

Hy sê hoewel die fonds aangevul is, is dit steeds nie genoeg om al die studente te help wat aansoek gedoen het nie.

Die fonds het van R3,1 miljard in 2009 tot R9,7 miljard in 2014 gegroei.

Daca sê selfs privaatinstansies is reeds genader vir bydraes tot studentehulp.

‘n Vlaag studentebetogings by tersiêre instellings, hoofsaaklik oor befondsing, het op plekke tot geweld gelei. Weens die geweld is veiligheid by talle kampusse opgeskerp en die registrasieperiode vir aansoeke is verleng.

Die minister van Hoër Onderwys, Blade Nzimande, het ontevrede studente gemaan om eerder met die universiteit se bestuur in gesprek te tree, as om gewelddadig te raak.

Nzimande het die Durbanse Universiteit van Tegnologie besoek om met die bestuur en studenteverteenwoordigers te praat om hulle verskille te probeer bylê.

Lesings is verlede week onbepaald opgeskort nadat die studentebetogings daar in geweld ontaard het.

Die oproer by Tshwane Universiteit van Tegnologie (TUT) het bedaar en kampusse sal weer heropen hierdie week, het die instelling Maandag gesê.

Klasse sal na verwagting voortgaan Woensdag, nadat oproerige studente verlede week geskors is, het Willa de Ruyter, woordvoerder, gesê.

Nzimande het studente ook gewaarsku om hulle daarvan te weerhou om lesings te ontwrig en universiteitseiendom te beskadig.

Derby-Lewis kan ‘n martelaar word

Adjunk-president Kgalema Motlanthe voel “gefolter” deur die vraag of Clive Derby-Lewis vrygelaat behoort te word.

Motlanthe het gesê dat indien Derby-Lewis in die tronk doodgaan, kan hy ‘n martelaar vir sekere mense word.

Derby-Lewis is gevonnis tot 25 jaar in die tronk vir sy rol in die moord van SA Kommunistiese Party se algemene sekretaris Chris Hani in 1993.

“Ek dink dit is een van die kwessies wat pla in ons verbintenis tot ‘n samelewing wat omgee, ‘n samelewing wat nie gedryf deur die begeerte om wraak te neem nie, ” het Motlanthe aan Beeld gesê by die Nelson Mandela-sentrum in Houghton, Johannesburg.

“Die land moet die kwessie van Derby-Lewis se vrylating te bespreek, want geregtigheid kan nie selektief wees nie. Dit moet konsekwent wees, selfs met mense wat ons beskou as teenstanders. “

Motlanthe het gesê die kwessie rondom sy vrylating was ‘n toets van hoe ver die land in terme van ‘n ware kultuur van menseregte gekom het.

Derby-Lewis het gereël vir ‘n vuurwapen vir die skieter Janusz Walus wat ook tans 25 jaar tronkstraf uitdien.

Hulle is albei aanvanklik tot die dood gevonnis, maar dit is tot lewenslange tronkstraf verander toe die doodstraf afgeskaf is .

Mediese parool is in 2012 van die hand gewys, sowel as ‘n ander aansoek in 2011. Derby-Lewis, wat nou 77 is, is terminaal siek.

Tydens ‘n seremonie vroeër vanjaar ter herdenking van die 20ste herdenking van Hani se moord, het die SAKP se hoofsekretaris Blade Nzimande gesê Derby-Lewis en Walus moet die waarheid openbaar oor wie anders betrokke was by die misdaad of vrot in die tronk.

“Ons wil nie hê dit moet weer gebeur nie,” het Nzimande toe gesê.

Derby-Lewis behoort op grond van die gelykheidsbeginsel voor die reg parool te kry.

Afrikaans krepeer

deur Leon Lemmer

Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) in die Paarl verkondig deesdae dat Afrikaans sedert 1994 ‘n bloeitydperk beleef. Soos seker met alle plaaslike dinge, gaan dit glo sedert 1994 ook met Afrikaans beter as ooit tevore. Ek gaan aantoon dat dit onwaar is; dat die ATM se siening ‘n uitdrukking van politieke korrektheid en van ‘n polities gemotiveerde valse entoesiasme vir die nuwe Suid-Afrika is.

Dié beweerde taalherlewing word gepropageer op panele in die ATM se nuwe besoekersentrum. Die panele is afkomstig van die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) se Roots-simposium wat in 2009 gehou is. In die Jakes Gerwel-tradisie is toe op ‘n Engelse naam vir ‘n byeenkoms oor Afrikaans besluit. Dit gaan om die “viering van Afrikaans se ryke verskeidenheid” (Bolander, 4 deser, p 4); dus inklusiwiteit, diversiteit, multikulturaliteit. Volgens die ATM-webwerf “spoor dié uitstalling breedweg die geskiedenis van Afrikaans na, beginnende by sy Nederlandse/Europese wortels [die UWK se “roots”] en die Khoekhoe- [dus Khoi of bruin] en slawe-invloede daarop – ‘n geskiedenis wat daartoe gelei het dat verskeie taalkundiges Afrikaans as ‘n semi-kreooltaal bestempel.”

In ‘n vroeëre ATM-pamflet is beweer dat Afrikaans ‘n kreoolse taal is. [Kreools: “Mengeltaal ontstaan tussen ‘n Europese taal en ‘n taal in ‘n ander wêrelddeel” -HAT]. Nou word dit darem (maar steeds onwaar) afgeskaal na “semi-kreool”. Die spel waarmee die ATM deurgaans besig is, is om die nie-wit aspekte van Afrikaans oor te beklemtoon en die oorheersende blanke of Afrikanerrol, indien nie te verswyg nie, sover moontlik onder te beklemtoon, soos hier onder duidelik blyk. Vandaar die ATM se versugting: “Ons wil mense help om anders na die Taalmonument te kyk” (LitNet 27 Nov). Afrikaans en sy monument is twee voorbeelde van wat veral Afrikaners vermag het. Afrikaners het ook in baie ander opsigte presteer. Lê dit op die weg van diegene wat tans in die Paarl beheer oor ons Afrikaanserfenis uitoefen om hierdie prestasies te verdoesel omdat die ANC die Afrikaner en Afrikaans deurgaans misken en vertrap?

Die teks van die uitstalling is geskep deur die ATM in oorleg met die Iziko-museums, die Genadendal-sendingmuseum en die Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans. Laasgenoemde twee is bruin instansies, terwyl Iziko die Xhosa-naam vir ‘n aantal Wes-Kaapse museums is wat histories (feitlik) niks met swartes te make gehad het nie. Soos Marthinus van Bart in sy boek, Kaap van slawe (2012), aantoon, is dit Iziko wat valslik voorgee dat dit (net) die Hollanders is wat slawerny aan die Kaap bedryf het en dat dit die goeie Engelse/Britte is wat slawerny afgeskaf het (p 17, 23). Die ATM, soos die Afrikaanse Taalraad (ATR), probeer om die rol van Afrikaners en Standaardafrikaans sover moontlik te verdoesel; iets wat toegeskryf kan word aan bv die feit dat mense soos Wannie Carstens en Michael le Cordeur in albei rade dien. Daar word in die uitstalling bv spesiaal van “Afrikaans as sendingtaal” gewag gemaak. Wat van die rol van die Afrikaanse kerke, veral die NG Kerk, in die geskiedenis van Afrikaans? Dit is enorm groot in vergelyking met dié van sendinginstansies.

Die soort ding waarmee die ATM hom by voorkeur besig hou, blyk uit die twee jongste voorbeelde. Op 5 deser is ‘n “erfenissimposium ter viering van ons slawe-erfenis” gehou. En op 7 deser was dit die agste jaar dat die ATKV se rieldanskompetisie by die momument plaasgevind het. Elias P Nel en Lynette Francis was die seremoniemeesters. Japie Gouws, die uitvoerende hoof van die ATKV, het die byeenkoms aan Nelson Mandela opgedra (Die Burger, 9 deser, p 6). As sodanig is sulke byeenkomste nie noodwendig ongewens of skadelik nie. Wat hinder, is die volslae etniese eensydigheid van die ATM se bedrywighede. Waarom herhaaldelik rieldanse vir veral plattelandse bruines aanbied en nie volkspele en -sang vir Afrikaners nie? Sowel die ATM as die ATKV het hulle bestaan aan Afrikaners te danke, maar albei skram deesdae weg van die aanbieding van bedrywighede wat die indruk kan wek, of die verwyt kan ontlok, dat hulle hulle vir Afrikanerbelange beywer. Albei buig egter agteroor om bruin en swart kultuur te omarm.

Allerhande (en myns insiens dikwels ongure) ligte musiek is by die monument welkom, terwyl (tradisionele) boeremusiek selde geduld word. ‘n Mens sou verwag dat die ATM hom daarvoor sou beywer om die hoofsentrum vir bv boeremusiek en jukskei te wees. Ook om gereeld aan klassieke musiek ‘n platform te bied. Ook om eerder Afrikaanse taal- en letterkundiges, wat werklik iets nagelaat het, te huldig pleks van iets positiefs te probeer vind in wat die “slawe-erfenis” genoem word.

Enkele jare gelede is ‘n “slawefees” op Stellenbosch gehou. Die inisiatief het, soos verwag kon word, van Russel Botman, die rektor van die Universiteit Stellenbosch (US), uitgegaan. Die burgemeester het hierdie fees op die koste van die plaaslike belastingbetalers aangebied. Hans Heese, destyds die US-argivaris en die historikus wie se lot dit was om iets van hierdie “slawefees” te probeer maak, het toe beweer die slawe-erfenis kan aan iedere gebou op Stellenbosch gesien word. Ek het ‘n huisie in Stellenbosch en sal bly wees as hy kom uitwys waar hy slawe-nalatenskap bespeur.

‘n Ander belangrike instansie vir Afrikaans is die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) in Stellenbosch. Onlangs is genoem dat die WAT jaarliks meer as R3 miljoen moet insamel omdat sy staatsubsidie afgeneem het (Die Burger, 3 deser, p 6). Ten einde finansieel te oorleef, wend die WAT hom onder meer tot foefies waarvolgens mense bv Afrikaanse woorde kan borg . Soos in die geval van die ATM, was ek as Afrikaner tradisioneel geneig om simpatiek teenoor die WAT te staan, maar politieke korrektheid beduiwel ook in hierdie geval my betrekkinge. Toe die ANC aan die bewind gekom het, is die WAT se staatsubsidie baie gou drasties ingekort. Die bestaan van die WAT is as bevoorregting geëtiketteer omdat die swart tale nie iets het wat daarmee vergelyk kan word nie. Die ANC-regering het die vermetelheid gehad om nie net baie minder geld na die WAT te kanaliseer nie, maar ook om terselfdertyd te verwag dat die WAT sy kundigheid met Afrika-tale, die plaaslikes en dié in die res van Afrika, moet deel; dus hulle met “uitdagings” moet help.

Wat my dwars in die krop steek, is dat die WAT die nuwe opset verwelkom het. Optimisties is beweer dat die WAT goed sou oorleef pleks daarvan om die ANC se anti-Afrikaans- en anti-Afrikaner-gesindheid te veroordeel. Deesdae moet heelwat tyd en energie, wat voorheen aan deskundige woordeboektake bestee is, noodgedwonge na fondsinsameling gekanaliseer word. Die WAT het polities korrek selfs verder agteroor gebuig. Daar is onderneem om woorde wat nie die toets van politieke korrektheid kon deurstaan nie, dus wat nie-wittes aanstoot kon gee, nie in die WAT te publiseer nie. Voortaan sou die WAT dus nie meer ‘n omvattende skat van Afrikaanse woorde en uitdrukkings wees nie, maar ‘n selfgesensureerde inligtingsbron. Daar is veral twee areas waarin taalskeppers met hulle vindingrykheid uitmunt, naamlik ras/kleur/etnisiteit en seks. Die WAT het met sy besluit politieke (spesifiek ANC-) gedienstigheid bo suiwer taalkundige oorwegings verhef.

‘n Ander aanduiding in die Wes-Kaap van hoe dit met Afrikaans gesteld is, kom van die Kaapstadse metropoolraad. In die nuwe Suid-Afrika gee hierdie instansie voor om drietalig te wees. Wanneer Engelse eentaligheid nie soos gewoonlik seëvier nie, is die voorkeurhiërargie: Engels, Xhosa en Afrikaans. Dít terwyl die stadsraad die meeste van sy inkomste van Afrikaanssprekendes ontvang en swartes die fondse die meeste dreineer. Daar is tans ‘n uitstalling ter ere van Nelson Mandela in die burgersentrum in Kaapstad. Die brosjure van 40 bladsye is net in Engels. Toe die aandag van die DA/OD/PAC-burgemeester, Patricia de Lille, hierop gevestig is, het sy opdrag gegee dat die teks in Afrikaans vertaal moet word (Die Burger, 27 Nov, p 6). Of dit gedoen sal word en of ‘n Afrikaanse brosjure werklik gepubliseer gaan word, sal ons dalk nooit weet nie, want dit is te betwyfel of Die Burger so sterk oor die saak voel dat hy dit sal opvolg.

Op 2 deser het Jason Lloyd in sy rubriek op LitNet oor die agteruitgang van Afrikaans aan die Universiteit Kwa-Zulu-Natal (UKZN) geskryf. Afrikaans word voortaan daar slegs as ‘n eerstejaarsvak geduld. Dit is dus nog ‘n plek waar Afrikaans nie meer floreer nie. Die bruin Lloyd redeneer net soos die mense van die ATM en ATR (waarna hierbo verwys is), dus dat ons benadering tot taalsake ooreenkomstig die politiek gemodelleer moet word. Die lot van die land word deesdae deur die meerderheid kiesers/inwoners bepaal. Oor Afrikaans is Lloyd se gevolgtrekking dat “bruines dus die toekoms van dié taal is”, want die meerderheid Afrikaanssprekendes is bruin. Soos in die politiek word kwalitatiewe oorwegings geen ruimte gegun nie.

Gerhard van Huyssteen (43) is die nuwe voorsitter van die Taalkommissie (TK) van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Deesdae is dit in die mode om hoog op te gee oor “eerstes”. Van Huyssteen is glo die jongste TK-voorsitter en Frank Hendricks (61) van die UWK is die ondervoorsitter en die eerste bruine wat in die TK-bestuur dien. Aangesien Van Huyssteen, soos Carstens, die voorsitter van die SA Akademie, aan die Universiteit Noordwes verbonde is, lyk dit asof die Taalkommissie voortaan die inklusiewe, diverse, multikulturele stempel van Carstens gaan dra. Die SA Akademie gaan op 17 Januarie ‘n seminaar in Pretoria hou met as tema “Afrikaans: Almal se taal!”

Die lyk asof Standaardafrikaans op die vooraand van (verdere) verwatering staan. Distansiëring van die tradisionele Afrikaner blyk uit Van Huyssteen se opmerking dat “laers … uitgedien” is en dat die Kaaps-woord “skanghagha” (in orde) en die Kaapse Maleierwoord “magoe” (die tweede vrou van ‘n Moslemman) as Afrikaans erken moet word. Van Huyssteen was te jonk toe Afrikaans op sy hoogtepunt was. Daarom is hy “nie bekommerd oor Afrikaans … nie” (Die Burger, 26 Nov, p 3). Op grond van eerstehandse ervaring kan Van Huyssteen nie die trotse verlede van Afrikaans vergelyk met die toestand waarin Afrikaans sedert 1994 verval het nie. Hy beweer dat die TK apolities maar polities sensitief en verantwoordelik is. Hy dink “dat Afrikaans armer sal wees sonder Kaaps” (LitNet 27 Nov). Oor die wesenlike bedreiging wat die mengeltaal Kaaps, met sy oorvloedige besoedeling met Engels, vir die toekoms van respektabele Afrikaans inhou, uiter hy polities korrek geen woord nie.

Naas die sluiting van die Departement Afrikaans aan die UKZN en die sigbare agteruitgang van Afrikaans as onderrigtal aan die universiteite te Stellenbosch, Bloemfontein en Pretoria (by al die ander universiteite is Afrikaans as onderrigtaal sedert 1994 ‘n verlore saak) was die Potchefstroomse kampus van die Universiteit Noordwes (UNW) ‘n ligbaken. Afrikaanse klasse word daar in Engels vertaal pleks van hulle te vervang met klasse wat in Engels aangebied word. Die rede vir hierdie relatiewe voorspoed van Afrikaans op Potchefstroom, of mindere agteruitgang, kan toegeskryf word aan die deurlopende teenwoordigheid van ‘n blanke rektor. Daardie era sal op 31 Mei eindig wanneer Theuns Eloff uittree. Net die Universiteit Kaapstad, wat al meer as een swart rektor gehad het, sal dan ‘n wit rektor hê. Die akademie is een van vele terreine waar swartes wêreldwyd nie by wittes kan kersvashou nie. Tog word dit deesdae wys geag dat die akademiese leiding aan ons universiteite (feitlik) deur die bank van swart rektore uitgaan. Die UNW kry volgende jaar nie ‘n bruin rektor soos die ander drie pasgenoemde historiese Afrikaanse universiteite nie, maar ‘n swart rektor, Dan Kgwadi (46). ‘n Tswana en Sewendedag-Adventis, sal dan die septer swaai in wat tot dusver as die Dopperhemel bekend gestaan het.

Die UNW het drie kampusse: Mafikeng, Vaaldriehoek (Vanderbijlpark) en Potchefstroom, met laasgenoemde as die akademiese kern. By die ander tradisioneel Afrikaanse universiteite is die vervanging van die wit rektor deur ‘n nie-witte bewerkstellig deur die universiteitsraad te intimideer en te transformeer, bv met aanstellings deur die kommunistiese minister van hoër onderwys, Blade Nzimande. In die geval van UNW is die blankes in die senaat steeds in die meerderheid. Van hulle, soos die transformasiegesinde teoloë Theuns Eloff en Johannes Froneman, het dit egter wys geag om tot die gevolgtrekking te kom dat dit nou tyd vir ‘n swart rektor is. Eloff verlaat eersdaags hier sinkende Afrikaans-/Afrikaner-skip en hoef dus nie met die destruktiewe gevolge van die nuwe opset saam te leef nie. Daarby bestendig die aanstelling van ‘n swart opvolger Eloff se beeld as ‘n oorverligte mens. Die meerderheid senaatslede het glo ten gunste van Kgwadi gestem. In daardie sin verdien die UNW die rektor wat hy op 1 Junie gaan kry. Maar die akademie en Afrikaans verdien dit nie en gaan ‘n dure prys betaal.

Toe Jonathan Jansen as rektor van die Universiteit Vrystaat aangestel is, was Herman van Schalkwyk (47), ‘n landbou-ekonoom en dekaan, akademies sekerlik die sterkste kandidaat, maar die raadsvoorsitter, Faan Hancke, het hom vooraf uitdruklik tot ‘n transformasie- (dus nie-akademiese) aanstelling verbind deur die versekering te gee dat die volgende rektor ‘n nie-witte sal wees. In 2010 het Van Schalkwyk die rektor van die Potchefstroom-kampus geword. Pas het hy weer om nie-akademiese redes die onderspit om die rektorskap gedelf; hierdie keer teen Kgwadi, wat myns insiens akademies ‘n liggewig is. Selfs taalkundig is Van Schalkwyk Kgwadi se meerdere, want afgesien van deeglike tweetaligheid (Afrikaans en Engels) is hy Sotho goed magtig. Kgwadi is Tswana en Engels magtig. Hy beweer hy gaan nou Afrikaans leer, maar dit spreek boekdele vir sy gesindheid jeens Afrikaans dat hy, wat op die platteland in die noord-weste grootgeword het, nou gaan begin om “die taal” te leer. Net dit toon reeds die revolusionêre verandering wat die Potchefstroom-kampus in die gesig staar. Kgwadi sê: “Change will have to come” (City Press 8 deser). Daardie verandering sal minstens tweeledig wees: die Potchefstroom-kampus sal verswart en verengels.

Van Schalkwyk het uitstekende akademiese kwalifikasies: ‘n baccalaureus- (1990), honneurs- (1991), magister- (1992) en doktorsgraad (1995), almal verwerf aan die Universiteit Pretoria (UP) en almal in landbou-ekonomie. Hy was dosent aan UP (1993-1996), mede-professor (1996-1997), professor (1998-2003) en dekaan (2003-2010) aan die Universiteit Vrystaat en van 2010 af rektor van die Potchefstroomse kampus. Hy het ‘n indrukwekkende navorsings- en publikasierekord. Kyk gerus sy cv op die internet.

Kgwadi het die volgende grade: BSc (Fisika en Chemie, 1990, Universiteit Bophuthatswana, Mafikeng), MSc (fisika, 1992, Ball State University, Munchie, Indiana, VSA), PhD (“physics education”, 2002, Universiteit Potchefstroom) en MPhil (“environmental law and management”, 2003, Universiteit van die Noorde/Limpopo, by Pietersburg/Polokwane). Myns insiens loop daar ‘n duidelike akademiese foutlyn deur sy formele kwalifikasies. Hy het sy baccalaureus en een van sy magistergrade aan plaaslike swart universiteite, wat nie die akademiese aansien van die tradisioneel blanke universiteite het nie, verwerf. Terwyl Van Schalkwyk vir sy magistergraad ‘n volwaardige verhandeling voltooi het, het Kgwadi sy twee magistergrade waarskynlik (veral) op grond van klaswerk (dus nie navorsing en die dokumentering van daardie navorsingsresultate nie) verwerf. In die VSA het staatsuniversiteite (meesal) nie die akademiese aansien van private universiteite nie. Daarby word Ball State University nie as een van die beste staatsuniversiteite gereken nie. Wat ook hinder, is dat Kgwadi nie deurgaans in fisika studeer het nie. Sy een magistergraad is in ‘n ander vakrigting en sy doktorsgraad is eerder oor as in fisika; dus (blykbaar) oor fisika-onderrig (‘n randeier en sagte opsie) pleks van in bv kernfisika. Vergelyk ook die tydsverloop in die jaartalle waarin Van Schalkwyk en Kgwadi hulle grade voltooi het. Van Schalkwyk is klaarblyklik ‘n akademikus in murg en been, terwyl Kgwadi periodiek ook akademies probeer vorder het.

Kgwadi se akademiese ondervinding vergelyk swak met dié van Van Schalkwyk. Kgwadi was van 1999 tot 2002 ‘n dosent aan die Vaal Technikon. In 2005 het hy rektor van die Mafikeng-kampus van die Universiteit Noordwes geword. Die hinderlikste aspek is dat Kgwadi blykbaar geen (noemenswaardige) navorsings- en publikasierekord het nie. Nog ‘n ding waarvoor ek hom verkwalik, is dat hy in Centurion (voorheen Verwoerdburg, wat eens daarop geroem het dat geen swartes in sy munisipale gebied bly nie) woon en in Mafikeng en nou Potchefstroom werk. Sodanige trekarbeid is nie bevorderlik vir optimale beroepsfunksionering nie. Ek stel dit as my oortuiging dat geen egte akademikus om akademiese redes Kgwadi bo Van Schalkwyk as rektor sou verkies het nie. “In universiteitsgeledere word ook gesê Kgwadi is akademies nie naasteby in dieselfde klas as Van Schalkwyk nie” (Rapport 1 deser). Soos in so baie gevalle in die nuwe Suid-Afrika, het ras/kleur/etnisiteit ongetwyfeld ‘n deurslaggewende rol by Kgwadi se onlangse aanstelling gespeel. Soos Jonathan Jansen, verkies Kgwadi om hierdie feit te ontken. In albei gevalle was Van Schalkwyk op hoogs onbillike wyse die verloorder. Dit is die soort gruwelike onreg waaroor geen bevrydingsteoloog ooit sy bek rek nie.

Kgwadi is vir ses jaar as UNW-rektor aangestel. Daar word beweer dat hy goeie werk as kampus-rektor in Mafikeng gedoen het. Sy nuwe situasie is egter anders, want hy gaan nou die uitvoerende hoof van die hele universiteit wees en dus nie meer tweede viool speel nie. Hy sal ook voortdurend transformasiedruk uit swart geledere ervaar. Moenie verwag dat hy hom danig daarteen gaan verset nie: “Ek meen, ek het eers my menswaardigheid as student in Amerika ontdek, dáár bevry geraak” (Rapport 1 deser). Dan beklemtoon hy ons eendersheid (“ons is almal Suid-Afrikaners”), ons “diversiteit” en “dat die universiteit toegankliker moet word vir álle Suid-Afrikaners.” Hy verwys in hierdie verband na die grondwet wat die status van 10 van die 11 amptelike tale (en veral Engels) verbeter het. Net Afrikaans het oneindig baie aan status ingeboet. Kgwadi: “‘n Taal se regte kan egter nie ten koste van mense se reg tot toegang wees nie … ‘n Instansie soos die Noordwes-universiteit met al sy hulpbronne kán nie uitsluitend of eksklusief wees nie” (Die Burger, 29 Nov, p 8). Dit is die bekende refrein wat ook by die ander tradisioneel Afrikaanse universiteite voor hulle afskaling van Afrikaans as onderrigmedium gehoor is.

As ‘n mens oor die voorafgaande in sy geheel besin, is dit waar dat Afrikaans sedert 1994 ‘n opbloei beleef, soos die ATM beweer? Is daar niks om oor bekommerd te wees nie, soos Van Huyssteen beweer? Of is Afrikaans besig om sienderoë agteruit te boer weens die hartlike samewerking van sommige Afrikaanssprekendes asook instansies wat veronderstel is om Afrikaans te bevorder?

Lees ook Skoppensboer se rubriek, ‘n Seder val in Potchefstroom.

Australië of Orania?

deur Dan Roodt

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Blykbaar is daar ‘n beroep soos “toekomskundige”. Vandat ek as kind wetenskapfiksieverhale – onder meer Jan Rabie se Die groen planeet – gelees het, is ek nog altyd deur die toekoms geboei. Meeste mense oor veertig staan verstom oor die tegnologiese ontwikkelings wat ons die afgelope twintig jaar beleef het, van die persoonlike rekenaar tot die selfoon, om van die internet nie eens te praat nie. Hoeveel toekomskundiges kon dit voorspel?

In Parys het ek in ‘n deel van die stad met nou straatjies gewoon wat in die sewentiende eeu gebou is. Trouens, my gunstelingplein in die stad is die Place des Vosges, wat insgelyks vanaf 1605 tot 1612 deur die Franse koning Hendrik die Vierde aangelê is. Die punt is egter dat die strate oorspronklik vir koetse en perde ontwerp is. Omdat die binnebrandenjin eers aan die einde van die negentiende eeu deur Karl Benz en ander ontwikkel is, is die meeste Europese stede nooit vir motors bedoel nie.

In die VSA het die oliebeskawing werklik tot sy reg gekom en is moderne stede met breë strate en uitgebreide voorstede aangelê. Die sentrum van die Amerikaanse motorbedryf en eens waarskynlik die rykste stad in die VSA, Detroit, het egter binne enkele dekades in duie gestort en is vandag bankrot. Dit is grootliks aan die inwaartse migrasie van swartmense en uitwaartse migrasie van blankes te danke. In die proses het Detroit se bevolking insgelyks van net onder 2 miljoen tot 700 000 afgeneem. In 1940 was 91% van Detroit se inwoners blankes en 9% swartes. Tans is die bordjies verhang en ná dekades van sogenaamde “blanke vlug” is slegs 10% nog blankes en 90% swart.

Soos ‘n besoekende Nederlandse parlementariër enkele maande gelede teenoor my opgemerk het, verwysende na ons argitektuur, asook alomteenwoordige McDonalds- en Kentucky Fried Chicken-restaurante: “Suid-Afrika is eintlik ‘n tweede Amerika!”

Nes in Amerika, voer ons ‘n voorstedelike bestaan en lê daagliks etlike kilometers in ons motors af. Voertuie met binnebrandenjins. ‘n Aansienlike deel van middelklas-Afrikaners se besteebare inkomste word aan brandstof en die rente op hul huurkooppaaiemente op hul motors bestee. Op ‘n manier werk ons almal vir die oliesjegs en die banke. Ons dien die gode van die oliebeskawing. Darem het Suid-Afrika steenkool ook wat ons in groot hoeveelhede verbrand sodat ons TV’s en wasmasjiene kan loop.

Die oliebskawing het regoor Afrika beweeglikheid geskep. Die Toyota-minibus, oftewel “swart taxi”, is ‘n bekende en alomteenwoordige gesig dwarsdeur Afrika suid van die Sahara. Vele mense ry van Kenia af per taxi tot in Johannesburg waar hulle hoop om ‘n hoër lewenspeil te geniet. Terwyl dit jou ‘n duisend rand of meer aan ‘n visum kos om óf Brittanje óf die Schengen-lande van die Europese Unie te besoek, het geen buitelander ‘n visum nodig om Suid-Afrika te besoek nie. Trouens, jy kan ons land sommer sonder ‘n paspoort ook binnekom, soos almal weet.

Blykbaar woon daar reeds drie miljoen Zoeloes in Gauteng, wat oorspronklik van Zoeloeland afkomstig is. Oor die afgelope vyftien jaar of wat het die bevolking van dié provinsie meer as verdubbel, van ongeveer ses miljoen tot veertien miljoen. Danksy daardie taxi’s, gaan Gauteng se bevolking oor die volgende vyftien of twintig jaar weereens verdubbel en gaan daar 30 miljoen mense in die PWV woon. Tussen daardie 30 miljoen, gaan daar ongeveer ‘n miljoen Afrikaners ook wees wat poog om te midde van toenemende bevolkingsdruk, korrupsie en bankrot munisipaliteite ‘n bestaan te maak.

Nou die dag wys ‘n vriend vir my die munisipale rekening van sy sakeperseel in Johannesburg. Voorheen het hy R1500 per maand erfbelasting betaal. Drie maande gelede het die munisipaliteit sy erfbelasting tot R96 000 per maand opgestoot, omdat hulle gereken het hy maak genoeg geld om dit te kán betaal. Dit verteenwoordig ‘n verhoging van 6 400 persent!

Soos die ou-Griekse staatsman Perikles gesê het: “Jy mag nie ‘n belang in die politiek hê nie, maar dit verhoed nie die politiek om ‘n belang in jóú te ontwikkel nie.”

Elders op dié blad berig Leon Lemmer oor die ANC-bewind se nuwe transformasieplanne vir die universiteite. Blykbaar sal 80% van die dosentekorps binnekort swart moet wees soos wat rassekwotas deur Blade Nzimande ingestel gaan word. Ek het min simpatie met die universiteitsdosente want hulle was die eerste om die ANC se Amerikaanse rasse-ideologie te omhels en het sommer vrywillig van Afrikaans ook afstand gedoen om meer “diversiteit” op die kampus te akkommodeer. Regter Faan Hancke, voorsitter van die UOVS se raad, het as’t ware oor sy voete geval om Jonathan Jansen in te voer om sy universiteit te kom verswart en te verengels. Johan van Zyl, die voormalige rektor van Tukkies, het insgelyks die UP aan die Amerikaanse god van diversiteit geoffer. As Blade Nzimande klaar is, gaan daar net Bantoe-universiteite in Suid-Afrika oorbly wat baie soortgelyk aan die voormalige tuislanduniversiteite gaan wees.

Vele praag-lesers en -ondersteuners woon reeds in die buiteland, veral in Australië. Hoewel daar reeds baie Afrikaners in die VSA ook woon, het Australië min of meer simbolies van Afrikaner-emigrasie geraak. Óf hulle het die skrif aan die muur gesien, óf in hul eie beroep is daar nie meer werk vir blankes in Suid-Afrika nie. Ek dink veral aan stadsbeplanners wat nes ingenieurs deur die ANC-munisipaliteite voor die voet afgedank is omdat sulke kundigheid voortaan oorbodig geag is. Solank daar nog hier en daar ‘n McDonalds of ‘n winkelsentrum verrys, is alles mos reg, of hoe?

Dit neem my soggens gemiddeld ‘n uur om by my kinders se Afrikaanse hoërskool te kom, al is dit net 20 kilometer ver. As die tolgeld gehef word, gaan ek nog op die snelweg moet betaal ook. Dit klink al amper soos ‘n Karen Zoid-liedjie, nè?

Stedelike ballade

In verkeer sit jy hoog en droog
Belastings en tolgeld is hoog
Rowers en verkragters laat jou ys
En Eskom verhoog die kragprys
Ons kampus is nou lekker Engels
Ons meng ons met die semels

Refrein:
Maar dit maak nie saak nie
Dit maak nie saak nie…

Of maak dit saak?

Ons voorouers is deur ideale gedryf: vryheid, vooruitgang, geloof, beskawing. As kinders van die Amerikaanse oliebeskawing is ons seker minder idealisties en daarom bereid om onreg en selfs ongerief te verduur solank ons net nog ‘n tenk petrol of ‘n wegneem-pizza kan bekostig.

In die openingstoneel van ‘n roman, Play it as it lays, deur die ferministiese skryfster Joan Didion ry die heldin oënskynlik doelloos in haar motor in Kalifornië rond terwyl sy ‘n hardgekookte eier in die ry afskil en eet. Op die ou einde, as die ANC, Eskom, die stadsraad, die oliesjegs, georganiseerde misdaad, die banke, Naspers, Sanral en al die ander parasiete met ons klaar is, gaan ons seker soos postmoderne nomade in ons motors rondry en van hardgekookte eiers en Coke leef.

Ons beleef die laaste dae van die oliebeskawing in die PWV-gebied, wat deur die ANC tot daardie lelike portmanteau-woord “Gauteng” vernoem is. Mevrou Angela Merkel is besig om die toekoms van Duitsland op alternatiewe energie te verwed. Ná die ramp in Foekoesjima, Japan, het Duitsland al sy kernkragsentrales afgeskakel en reusebedrae in die ontwikkeling van volhoubare energiebronne soos son en wind belê.

Die onlangse Johannesburgse Internasionale Motorskou wat ek saam met my elfjarige seuntjie besoek het, het reeds die spore van die groot verandering in vervoer en energie vertoon in die vorm van volledig elektriese voertuie wat met batterye soos dié van ‘n selfoon werk. Die BMW i3 kan tot 190 km ver op ‘n lading ry, teen ‘n koste van ongeveer 30 sent per kilometer. Trouens, om hom teen Eskompryse te laai, kos sowat R27, minder as ‘n wegneemete by McDonalds. Maar hoekom ry om ‘n vergadering by te woon as jy per internet kan kommunikeer? In stede van die toekoms sal mense seker soos in Nederland kan fietsry, fiks kan bly en die meeste van hul werk virtueel kan afhandel.

Die toekoms wink vir ons op allerlei maniere: tegnologies, polities, ekonomies. Intussen sit ons vas in die verlede. Johannesburg en Pretoria, tesame met die hele PWV-gebied, gaan vir ons die Detroit-eksperiment oordoen deur ‘n oliebeskawingstad deur middel van regstellende aksie en inwaartse migrasie deur ongeskoolde swartes in sogenaamde “stedelike prêrie” te omskep. Behalwe dat daar nie nog ‘n Michigan-staat gaan wees om in te gryp om dinge so effens weer vlot te maak soos wat in Detroit gebeur het nie. Miskien sal die Wêreldbank en die IMF tot ons redding kom, maar ek twyfel. As Gauteng val, gaan hy soos Harare val en nie weer opstaan nie.

Wat is die alternatief? Emigrasie? Orania toe? Toevallig sien ek dat eiendomspryse op Orania besig is om te styg. Ons het egter nodig om ‘n miljoen Afrikaners wat tans in Gauteng woon, asook daardie tweetalige Engelssprekendes wat dalk hul lot by ons sou wou inwerp, elders te huisves.

Die toekoms van Gauteng lyk vir my soos ‘n wetenskapfiksienagmerrie. Daar sal nie skoon water wees nie, maar jy sal moetie en menslike liggaamsdele en heroïen op jou selfoon kan bestel. Soos die ANC-verbonde “bemagtigdes”, sal jy op die snelweë in jou steeds petrolgedrewe swart S-klas-Mercedes kan rondry en die gepeupel rondom jou kan aanskou. Dit gaan egter ‘n aaklige, immorele bestaan wees waarvoor jy die ingesteldheid van ‘n rampokker nodig sal hê. ‘n Menselewe gaan nog goedkoper raak as wat dit reeds is. Etniese konflik tussen buitelanders en Suid-Afrikaans-gebore swartes is nie uitgesluit nie. Geweervuur rondom Sandton City of Brooklyn Mall mag dalk net so alledaags raak as wat dit reeds in Diepsloot of Soweto is. Dink Mogadisjoe wat deur krygshere met geweld regeer word.

Die ironie is: op die oomblik dat die tegnologie ons bevry van tyd en plek, asook al die kennis in die biblioteke van die wêreld feitlik gratis op ons rekenaarskerms vrystel, verval ons in die mees intense barbarisme, selfs analfabetisme. Bloot omdat ons nie daarvoor “nee” kan sê nie. Want om “nee” te sê, is mos polities inkorrek.

Deur Australië toe te emigreer, ontkom mense aan die onveiligheid en verval van Suid-Afrika. Maar die volgende geslag sterf hul taal en kultuur af. Wat wen ‘n mens daardeur? Steeds moet jy ‘n hoë prys betaal. Vele opgeleide, professionele Afrikaners eindig in Australië op waar hulle rakke pak in die supermarkte of vragmotors oor lang afstande tussen die myne bestuur. Daar is seker niks mee verkeerd nie, maar is dit die voleindiging van die heroïese Afrikanergeskiedenis: om gasarbeiders in ‘n Engelse land te word?

Die enigste ding wat my nog in Johannesburg hou, is ‘n internetverbinding. En as dit soos vandeesweek afgaan en dit kos my oor twee dae R200 om via die mobiele netwerk te verbind, dan verlang ek na die spreekwoordelike “huisie by die see” waar ek direk aan die datakabel na die noordelike halfrond kan verbind, verkieslik sonder ‘n Telkom, ‘n Vodacom, ‘n MTN of enige van die parasitiese instellings wat aanhou om ons uit te buit terwyl ons seker met ‘n twintigste van die Noord-Europese internetspoed tevrede moet wees.

Soos ek al voorheen geargumenteer het, kort ons ‘n nuwe Afrikanerekonomie wat naas die huidige tot stand moet kom. Maar ons sal ons ook stadigaan moet losmaak van die groot stedelike sentra, die hekatombes van die oliebeskawing. Hier gaan mense op ‘n groot skaal krepeer of selfs sterf as hulle weens ‘n gebrek aan energie en water begin inplof. Of stamgevegte op straat beleef.

In dié opsig was oorlede professor Carel Boshoff – en vóór hom, Verwoerd – versiende met die gedagte om na die Oranjerivier toe te trek. Die ylbevolkte, woestynagtige dele van die Noord-Kaap is waarskynlik waar die Afrikaner se toekoms lê, soos wat Gauteng, maar ook die Wes-Kaap, in ‘n stedelike nagmerrie van duur maar gebrekkige dienste, asook misdaad, korrupsie en anti-blanke rassehaat ontaard.

In hul sug na verowering, is Suid-Afrika se linkse blankes met hul krete van rassisme! reeds besig om die haat te saai wat ‘n stedelike guerilla-oorlog ontketen. Tans word dit verkeerdelik “misdaad” genoem. As ons maar ‘n paar slimmer linkses in dié land gehad het, sou hulle verduidelik het dat die klas van misdadigers, die sogenaamde loempenproletariaat, ‘n ewe revolusionêre stand is as Marx se stedelike werkers of Mao se landelike kleinboere.

Die loempenopstand is in volle swang. Die revolusionêre apokalips waarvoor soveel mense “teen apartheid gestry” of selfs gebid het, is hier. Dis monstrueus, gewelddadig en vernietigend.

Ongelukkig word mense nie deur rasionele argumente en voorspellings oortuig nie, maar deur emosie, beelde en reklame. Daarom, het dit nie tyd geword dat ons Afrikaanse skrywers, sangers en filmmakers die tema van ‘n stedelike voleindiging vir die volk dramaties uitbeeld nie? Maar ook: om die alternatief – die utopie van ‘n Afrikaanse saambestaan met genoeg sonkrag, varswater en bandwydte – voor te stel!

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]

Hou van Dan Roodt se Facebookblad

Rassetransformasie moet diep sny – Jonathan Jansen

Vandeesweek het prof. Jonathan Jansen ‘n rubriek in Afrikaans en Engels in Beeld, Die Burger en The Times gepubliseer waarin hy wesentlik die regering se plan steun om van blankes op universiteit ontslae te raak, op enkele voorbehoude na. In die openbare belang en omdat Leon Lemmer ook daarna verwys, plaas ons enkele uittreksels daaruit:

’n Ontstellende dokument gaan universiteite binnekort tref, naamlik die verslag van die transformasie-oorsigkomitee wat deur min. Blade Nzimande ingestel is om die omvang van verandering in die 23 openbare universiteite te onthul.

Die doel van die ondersoek is korrek. Ons het universiteite nodig wat waarlik oop is vir die volle spektrum van talent hier en in die buiteland. Dit beteken ons het meer swart en vroue-akademici en studente nodig; dat meer gestremdes toegang moet kry; en dat meer wit studente op tradisioneel swart kampusse nodig is. Ons het normale universiteite nodig wat nie gedefinieer word deur ’n tragiese geskiedenis van uitsluiting nie.

Wat ons nié nodig het nie, is ’n verslag wat die kompleksiteite van transformasie beperk tot ’n gelykheidsindeks waarin die getal swart personeellede of studente getel, universiteite van die beste tot die swakste gerangskik en sommige tot meer getransformeerd verklaar word. So ’n denkwyse wat transformasie tot velkleur beperk, is bloot die keersy van apartheidsdenke. Ironies genoeg is dié verslag ’n terugslag vir transformasie.

Boonop hoef ’n universiteit wat met ’n swart instelling saamgesmelt het en nou as “getransformeer” bekend staan niks te gedoen het om dit te bewerkstellig nie.

Maatskaplike geregtigheid verg dat swart studente en akademici, wat deur voormalige wit universiteite uitgesluit is, in groot getalle toegelaat word. Maar transformasie strek veel dieper. Dit behels diep, kwalitatiewe veranderings in verhoudings, waar mense oor vorige verdelingslyne heen omarm word.

Dit beteken dat universiteite menslike plekke is wat na minderbevoorregtes uitreik. Dit veronderstel ’n diep transformasie van die kurrikulum wat kennis buite die eng beperkings van ons blywende koloniale en apartheidsepistemologieë oopstel. Dit verg intellektuele ruimtes op kampusse waar ortodoksie bevraagteken en kritiese teorieë en navorsingsmetodes bevorder word.

Dit beteken nie dat histories wit universiteite uit die pekel is nie. Dit is onverskoonbaar dat ’n universiteit se personeel steeds oorweldigend wit is. ’n Universiteit met ’n oorwegend wit kampus dien duidelik nie studente of die land goed nie. Dit moet verander.

Die meeste universiteite (nie almal nie) probeer baie hard om inklusiewer in hul werwing van studente en personeel te wees. Dit is nie altyd maklik nie. In die soeke na ’n swart dekaan in die regte, ’n swart hoof van aktuariële wetenskappe of ’n swart hoof van forensiese wetenskappe wat ’n topgeleerde én ’n bekwame bestuurder is, bie die een rektor hoër as die ander vir die dienste van die een of twee beskikbare kandidate.

Dit is moeilik om, veral wat top- akademiese talent betref, inklusiewer te word en dit lyk of die verslag glad nie gaan help om dié doelwit te bereik nie. Daarbenewens gaan die moniteringspolisie losgelaat word op dié wat probeer.

Op lang termyn is die enigste oplossing om nog duisende talentvolle swart mense in meesters- en doktorale studies in te sluit en die beste onder hulle vir akademiese loopbane te koester – sy aan sy met hul talentvolste wit kollegas.

Kan ‘n slak geleer word om klavier te speel?

deur Leon Lemmer

Allan Bloom (1930-1992) het ‘n blitsverkoper en klassieke boek oor die Amerikaanse universiteitswese geskryf: The Closing of the American Mind (London: Penguin, 1988, 392p). Met verwysing na swartes lys hy kenmerke soos: “permanent quotas in admission, preference in financial assistance, racially motivated hiring of faculty, difficulty in giving blacks failing marks, and an organized system of grievance and feeling aggrieved” (p 95). In die nuwe Suid-Afrika het hierdie euwels hulle in oortreffende mate aan ons plaaslike universiteite ingeburger. Dit kom neer op blatante ras- of kleurgebaseerde bevoordeling van swartes en doelbewuste benadeling van wittes; iets wat vloek teen die valse bewering dat die nuwe Suid-Afrika ‘n nie-rassige samelewing is.

Bloom gaan soos volg voort: “The fact is that the average black student’s achievements do not equal those of the average white student … and everybody knows it. It is also a fact that the university degree of a black student is also tainted, and employers look on it with suspicion, or become guilty accomplices in the toleration of incompetence” (p 96). Die tans nog oorwegend wit Amerikaanse “democratic society cannot accept any principle of achievement other than merit” (p 96). In Suid-Afrika verskil die situasie van dié in Amerika deurdat swartes, weens uitgesproke swart bevoordeling van owerheidsweë, feitlik deurgaans by voorkeur aangestel en bevorder word, bv in die staatsdiens. Dan word daar nodeloos kopgekrap oor die ondoeltreffendheid waarin bv ons openbare dienste verval het.

In die VSA word dit deesdae algemeen erken dat Asiate, eerder as wit studente, akademies die beste aan universiteite vaar en swartes die swakste. Daar is ‘n oormaat studiebeurse aan swartes beskikbaar. Hulle word ook in groter mate as ander etniese groepe bygestaan, bv deur mentors. Tog bly die resultate teleurstellend. Die verskille in akademiese vermoë is bewese feite gegrond op betroubare inligting en deeglike navorsing. Dit is nie die uiting van vooroordeel nie. Die navorsers sou seker veel eerder verkies om polities korrekte resultate te behaal, maar objektiwiteit vereis dat die waarheid onder oë gesien moet word.

In Amerika het politieke “bevryding” vir swartes bykans vier dekades vroeër as vir Suid-Afrikaanse swartes aangebreek. In die VSA het daar dus reeds genoeg tyd verloop om vas te stel dat die beperkte sukses wat swartes aan universiteite behaal nie goedsmoeds aan beweerde benadeling, dus aan blankes, toegeskryf kan word nie. In Suid-Afrika is ons egter, ná twee dekades van “vryheid en gelykheid”, nog steeds amptelik in die waan dat alle etniese groepe in dieselfde mate in alle opsigte kan presteer, mits benadeling uitgeskakel en daar genoeg in kompensatoriese bevoordeling belê word.

In die Suid-Afrika van weleer was dit duidelik dat daar verskille in aanleg of voorkeur onder die blankes voorgekom het. Afrikaanssprekendes het bv as landbouers en in die onderwys uitgemunt, terwyl Engelssprekendes beter in die handel en nywerheid gevaar het. Hierdie verskille is erken en aanvaar. Daar is nie geredeneer dat dit met sosiale ingenieurswese reggestel en die blanke sektor in hierdie opsig teen wil en dank getransformeer moet word nie. Daar is van owerheidsweë toegelaat dat verandering of ontwikkeling evolusionêr en natuurlik geskied.

Daar word geredelik in bv sommige sportsoorte erken dat etniese groepe se vermoëns verskil, bv dat swartes beter hardlopers en boksers as wittes is, maar dat wittes op hulle beurt beter as swartes in swem, tennis en gholf vaar. Hierdie verskille word egter net in sommige sportsoorte geduld. Dat swartes plaaslik ‘n oorheersende teenwoordigheid in sokker het, ontlok geen amptelike beswaar nie. In bv rugby, krieket en netbal word daar egter verseg om amptelik te erken dat ander etniese groepe beter as swartes kan vaar en word rasgebaseerde kwotas opgedring. Dieselfde halsstarrige eenderswensing kom in die akademie voor.

In werklikheid is dit geen skande as mense indiwidueel én groepgewys in sommige opsigte verskil nie. Sodanige verskille is gewoon feite gebaseer op empiriese waarneming. In Amerika word geredeneer dat selfs liggaamlik en geestelik gestremdes nie beoordeel moet word asof hulle ‘n agterstand het nie. Gestremdes word bloot as anders begaafd (“differently enabled”) beskou. As ‘n groep dus meer aanleg vir sokker as rugby openbaar, kan dit aan natuurlike oorsake toegeskryf word. Dit is heeltemal onnodig dat die ANC-regering hom met so ‘n saak bemoei en die situasie teen wil en dank wil “regstel”.

Hierdie argumente is ook in die akademie geldig. As swartes swakker as wittes aan universiteite vaar, dui dit nie noodwendig op verskille in bv intelligensie nie; dalk eerder op verskille in belangstelling, motivering, ens. Sodanige verskille kan gewoon op anderste natuurlike begaafdheid dui, wat geensins afbreuk aan die aansien of selfrespek van enige etniese groep hoef te doen nie.

Teen hierdie agtergrond kan die onlangs vrygestelde Makgoba-verslag oor Suid-Afrikaanse universiteite beoordeel word. Ek baseer my kommentaar op ‘n berig deur Alet Rademeyer wat in Die Burger (28 Oktober, p 2) gepubliseer is. Malegapuru Makgoba is die rektor van die Universiteit KwaZulu-Natal (UKZN). Hy het bekendheid verwerf as iemand wat sterker pro-swart (en in die besonder pro-Zoeloe en anti-blank) as enige van die ander rektore is. In die oë van die minister van hoër onderwys en voorsitter van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, Blade Nzimande, was Makgoba die geskikste persoon vir aanstelling as voorsitter van die Transformasie-oorsigkomitee wat pas verslag oor ons universiteite gedoen het.

Sover ek weet, het daar nog nêrens beswaar opgeklink teen die geskiktheid van sowel Nzimande as Makgoba om so ‘n ondersoek te doen nie. Nzimande wil die getal naskoolse studente teen 2030 vervyfvoudig. Tans is die situasie volgens RW Johnson reeds dat universiteite “are admitting legions of ineducable youths … the whole bottom half of university entrants should simply not be in tertiary education at all … if they pass even half … they will have ceased to be universities in any meaningful sense.”

Deel van die probleem is disfunksionele skole. Die gesaghebbende Britse tydskrif, The Economist, het onlangs berig: “Although South Africa is a middle-income country, its education system is anything but middling. The Swiss-based World Economic Forum ranks it 146th out of 148 countries – and last in mathematics and science. This is not for want of money. Education chews up a fifth of the state’s budget. Teachers are relatively well paid. But standards are low and results dismal” (Die Burger, 30 Oktober, p 16).

Die UKZN is tans in die nuus omdat Afrikaans nie meer daar as hoofvak en as nagraadse studierigting geduld word nie. Blykbaar gaan Afrikaans voortaan net as eerstejaarsvak toegelaat word. Terselfdertyd word alles moontlik gedoen om Zoeloe te bevorder. Volgens RW Johnson is aan die UKZN besluit dat Zoeloe en Engels teen 2016 in gelyke mate (dus 50-50) in die administrasie en onderrig gebruik moet word. Die onderliggende motief is blykbaar om sover moontlik van blanke en Asiatiese studente en personeel ontslae te raak: “The real political point of all this is not actually to achieve anything worthwhile for the Zulu language but to browbeat and bully the non-African faculty.” Sonder ‘n krediet in ‘n ander Afrika-taal as Afrikaans sal studente nie kan gradueer nie. Johnson het oor hierdie onderwerp ‘n teks gepubliseer wat net elektronies beskikbaar is: The African University? The critical case of South Africa and the tragedy at the UKZN (Cape Town: Tafelberg, 2012). Daarin word Nzimande en Makgoba “two Frakenstein monsters” en “the twin architects of its [die UKZN se] destruction” genoem.

Johnson verwys soos volg na die Wêreldbank: “The one thing the Bank doesn’t want to compromise on is university quality. ‘For an effective contribution to the development of the continent, higher education in Africa must meet international standards of quality’ … The corollary is that universities have to be elitist and quite unashamed of it: their job is to produce the best-educated graduates they possibly can.” Dus, laat die akademies beste studente toe en stel die akademies beste dosente aan, sonder inagname van ras/kleur, geslag, ens. Dit is die teenoorgestelde van wat rektore soos Russel Botman op Stellenbosch en Jonathan Jansen in Bloemfontein bepleit.

Volgens Makgoba is wit, manlike akademici “badly in need of ‘treatment and a proper African rehabilitation’. Indeed, he declared, only when they ate, talked, sang and danced like Africans did they have any hope of being readmitted to the human race. This was nothing less than a declaration of a sort of racial war against non-Africans.” Makgoba het al openlik verklaar dat die UKZN eerder swartes uit Afrika as plaaslike blankes as dosente aanstel. In sy boek, South Africa’s Brave New World (London: Penguin, 2010, 710p) skryf Johnson: “Makgoba compared the white males who made up the largest proportion of his academics to superannuated apes” (p 587).

Die uitgangspunt van die Makgoba-verslag is dat alle mense (indiwidueel en groepgewys) nie net (in alle opsigte) gelyk is (of behoort te wees) nie, maar dat hulle ook in dieselfde (potensiële) mate akademies begaafd is. Hiermee word uitdrukking aan ‘n fundamentele ANC-dogma gegee, wat neerslag vind in die beleid dat die demografie van die Suid-Afrikaanse bevolking oral, bv in die bekleding van poste en daarby op alle vlakke, weerspieël moet word. Die Suid-Afrikaanse bevolking is, gebaseer op onbetroubare sensusstatistiek, glo 79.2% swart. Daardie persentasie styg voordurend vanweë “natuurlike” aanwas en die ongebreidelde instroming van onwettige immigrante. As daar ‘n sektor is waar swart verteenwoordiging meer as 79.2% is, bv die 100% swart Suid-Afrikaanse sokkerspan tydens die wêreldbekertoernooi wat plaaslik aangebied is, hoef niks daaraan gedoen te word nie. As swart verteenwoordiging egter minder as 79.2% is, word verandering oftewel transformasie en dus regeringsinmenging noodsaaklik geag.

Rademeyer berig soos volg: “Luidens die verslag is die pad van transformasie vir universiteite nog baie lank en kan dit nog 12 jaar duur om die studentedemografie reg te stel en onderskeidelik 43 en 40 jaar om personeel- en dosente-verteenwoordiging reg te kry.” In hierdie konteks het “regstelling” ‘n suiwer politieke betekenis. Wat akademies nodig of wenslik is, word glad nie in ag geneem nie. Universiteite word die prooi van ANC-ideologie. Die benadering is eenogig statisties-demografies: “Instellings se demografiese verteenwoordiging van studente, totale personeel, doserende en professionele personeel, ondersteuningspersoneel, rade en senate is bekyk.” Hierdie suiwer ras- of kleurgebaseerde ondersoek is in die nuwe Suid-Afrika onderneem; ‘n samelewing wat deur veral die ANC voorgestel word asof dit in nie-rassigheid uitmunt. Die waarheid is dat ras of kleur seker die vernaamste bepalende faktor van ANC-beleid is. Wat deurgaans nagestreef word, is die bevoordeling van swartes en die benadeling van wittes.

Daar word aanbeveel dat die ANC-regering staatsubsidies as hefboom misbruik deur daardie universiteite te vergoed wat transformasie ten koste van gesonde akademie bedryf en dat daardie universiteite wat dit nie in die verlangde mate doen nie, finansieel benadeel moet word deur hulle staatsubsidies te verminder: “Om transformasiesyfers te verbeter, stel die oorsigkomitee voor dat daar na ‘n sesjaar-toelatingsplan by universiteite gekyk word om studentegetalle reg te kry en dat ‘n nuwe finansieringsraamwerk oorweeg word wat daarop neerkom dat instellings wat nie na wense transformeer nie, se staatsubsidie ingekort word.”

Daar is reeds op aandrang van Nzimande gereël dat studente via die departement van hoër onderwys eerder as direk by universiteite aansoek om toelating moet doen (praag 22.10.2012). Die opset waarnatoe beweeg word, is algehele onderwerping aan ANC-ideologie. Uiteindelik sal daar geen of bitter min sprake van universitêre outonomie oorbly. Die aanduidings is dat die doelbewuste wegkalwing van universitêre outonomie, wat reeds eeue lank die noodsaaklike grondslag van gesonde akademiese lewe is, sonder daadwerklike verset, dus gedwee, aanvaar word.

‘n Duidelike aanduiding hiervan is deur Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, in sy jongste rubriek gegee (Die Burger, 29 Oktober, p 14). Hou in gedagte dat ‘n rektor veronderstel is om akademiese leiding aan ‘n universiteit te gee. Hy is nie veronderstel om hom, soos plaaslik die gewoonte geword het, by voorkeur oor politieke sake uit te laat en daarby ‘n anti-akademiese en wesenlik irrasionele onderneming soos die ANC na die mond te praat nie. Jansen het myns insiens die Makgoba-verslag as kapstok aangegryp om uitdrukking aan sy anti-blanke gesindheid te gee. Sy rubriek is onder die opskrif, “Transformasie moet dieper sny”, gepubliseer. Hou ook in gedagte dat Jansen aan twee Amerikaanse universiteite studeer het (Praag 6 Oktober) wat uitermate voor swart mag geswig het.

Jansen: “Die doel van die ondersoek is korrek. Ons het universiteite nodig wat waarlik oop is vir die volle spektrum van talent in Suid-Afrika en die buiteland. Dit beteken ons het meer swart en vroulike akademici en studente nodig.” Klaarblyklik onderskryf Jansen die ANC se rassistiese en seksistiese kwotabeleid; ook dat buitelandse studente en dosente, verkieslik swart Afrikane, hulle plekke ten koste van blankes op ons universiteitskampusse inneem.

Dan volg hierdie bedenklike sin: “Ons het normale universiteite nodig wat nie gedefinieer word deur ‘n tragiese geskiedenis van uitsluiting nie.” Is Jansen se gedwonge integrasie van koshuise op die grondslag van 50% wit en 50% swart ‘n toonbeeld van universitêre normaliteit? Is sy bevordering en oordrewe invoering van Engels op ‘n tradisioneel Afrikaanse kampus normale universitêre praktyk? Is dit nie veel eerder normaal as ‘n universiteit ‘n enkele onderrigtaal het nie? Was dit werklik ‘n tragiese geskiedenis van uitsluiting toe elk van die verskillende kultuurgroepe ‘n eie universiteit gegun is? Jansen was in die jare sewentig ‘n student aan die Universiteit van Wes-Kaapland toe bruin kultuur op daardie kampus soos nooit tevore nie floreer het. Hierdie opset is vernietig toe Jakes Gerwel as rektor politiek bo akademie verhef en toegelaat het dat die bruines deur swart studente verswelg word; swartes wat in baie gevalle nie eens vir universiteitstoelating gekwalifiseer het nie.

Jansen mik ‘n gemene en erg oordrewe stekie na die Potchefstroomse kampus van die Universiteit Noord-Wes: “Boonop hoef ‘n universiteit wat met ‘n swart instelling saamgesmelt het en nou as ‘getransformeer’ bekend staan, niks te gedoen het om dit te bewerkstellig nie.” Waarteen Jansen dit onder meer het, is dat die historiese posisie van Afrikaans op Potchefstroom in groter mate as aan enige ander universiteit gehandhaaf word.

Hy gaan soos volg voort: “Maatskaplike geregtigheid verg gewis dat swart studente en akademici wat deur voormalige wit universiteite uitgesluit is, in groot getalle toegelaat moet word.” Wat Jansen hier sê, is dat daar op groot skaal op ‘n ras-/kleurgrondslag teen wit studente en dosente ten gunste van swartes gediskrimineer mag en moet word. Die etniese groep, naamlik die blankes, wat bv die Universiteit Vrystaat gestig, befonds en tot ‘n respektabele akademiese inrigting uitgebou het, moet ingevolge Jansen se skewe, polities gebaseerde ANC-standpunt vir lief met hulle tweederangse status op die kampus neem. Daarvolgens moet hierdie wittes in toenemende mate deur plaaslike en buitelandse swartes verswelg word, al het hierdie swartes geen noemenswaardige bydrae tot die ontwikkeling van die inrigting gelewer nie. Histories het swartes bv meesal versuim om hulle inkomstebelastingverpligtinge na te kom.

Let op hierdie onverdunde politieke en anti-akademiese gif: “Dit beteken dat universiteite menslike plekke is wat na minder bevoorregtes uitreik.” Dit is soortgelyk aan die bevrydingsteoloë se drogredenasie dat God voorkeur aan armlastiges en benadeeldes gee. Anders as wat Jansen dink, behoort universiteite myns insiens plekke te wees waar mense nie met allerhande sopstories wegkom nie; waar almal oor dieselfde akademiese kam geskeer word; waar almal moet bewys dat hulle akademies op peil is; plekke waarvan daar nie gesê moet kan word dat daar, in die woorde van Allan Bloom, “difficulty in giving blacks failing marks” is nie.

Volgens sy insig het Jansen in sy rubriek nog nie buitensporig genoeg akademies drooggemaak nie. Daarom vervolg hy: “Dit veronderstel ‘n diep transformasie van die kurrikulum wat kennis buite die eng beperkings van ons blywende koloniale en apartheidsepistemologieë oopstel.” Dit laat my vermoed dat Jansen die soort Amerikaans opgeleide akademikus is wat iets soos Black Studies en Women’s/Gay/Gender Studies aan die Universiteit Vrystaat sal verwelkom; studieterreine wat nie op akademiese of wetenskaplike respektabelheid aanspraak kan maak nie.

In hierdie “studies” word hoofsaaklik van hoogs subjektiewe belydenisse of ontboesemings gebruik gemaak. Die bydrae wat swartes, vroue en homoseksuele gelewer het, word erg oordryf omdat dit om propaganda vir ‘n saak gaan en nie om objektiewe, wetenskaplike kennis nie. Wat Jansen veel eerder moet leer om te waardeer, is die akademiese diepte en hoë standaarde wat kenmerkend van die koloniale en apartheidsera was. Hy kan homself en sy studente geestelik verryk deur groter waarde aan die Westerse beskawingserfenis te heg, pleks van (tevergeefs) na iets vergelykbaar in swart Afrika of swart Amerika te soek.

Jansen het sy mes in vir die wittes: “Dit is onverskoonbaar dat ‘n universiteit se personeel steeds oorweldigend wit is. ‘n Universiteit met ‘n oorwegend wit kampus dien duidelik nie studente of die land goed nie. Dit moet verander” Dit laat my dink aan die drogredenasie waarna Samuel Johnson reeds in 1784 verwys het: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The Life of Samuel Johnson, London: Everyman, 1992, vol 2, p 527). Overgeset synde: Diegene wat onderrig aan swartes verskaf, moet self swart wees. Dat wittes akademies die beste dosente en navorsers en die wetenskaplike behoud van ‘n universiteit kan wees, word nie deur Jansen erken nie, want sy oriëntasie is eerder polities as akademies. Daarom wil hy blanke personeel vervang, soos hy reeds duidelik in sy boek, Knowledge in the Blood (2009), laat blyk het. Dit is waarop hy in die volgende sin sinspeel: “As jy bestaande personeel probeer vervang, maak ons arbeidswette dit byna onmoontlik.”

Dit behoort duidelik te wees dat die nuwe Suid-Afrika van owerheidsweë uitermate rassisties en seksisties is. Dit vind ook op universiteite neerslag. Wat nodig is, is om voor die hand liggende waarheid te erken dat mense indiwidueel en groepgewys in bv belangstelling, aanleg en vermoë, insluitende akademies-wetenskaplike vermoë, verskil. In die geval van iedere mens is daar sekere dinge wat hy kan doen en ander wat hy nie kan doen nie. In die res van die diereryk is dit opvallend ook die geval. Geen geld, mentor of ander bystand kan ‘n slak leer om klavier te speel nie.

Blade Nzimande loods SAKP se ‘Rooi Oktober’-veldtog

Die hoofsekretaris van die SAKP, Blade Nzimande het ‘n beroep op die finansiële sektor gedoen om weg te beweeg van die finansiering van verbruik en te fokus op beleggingsfinansiering om sodoende ‘n produktiewe ekonomiese te ondersteun. Hy het op die bekendstelling van die party se Rooi Oktober-veldtog in Welkom in die Vrystaat gesê infrastruktuurprojekte van die regering moet ondersteun word om werkskepping aan te help. Nzimande sê wetgewing vir herbelegging in die gemeenskap is nodig sodat die finansiële sektor ‘n gedeelte van sy fondse in laekoste behuising en voorkeur-regeringsprojekte kan belê.

Nzimande het ook die regering se planne verwelkom om ‘n kantoor te vestig wat die waarde van grond sal bepaal. Hy het sê grondhervorming sal slegs suksesvol wees indien grond produktief bly. Hy het ook gesê suksesvolle grondeisers moet bygestaan word met befondsing en vaardigheidsontwikkeling. – RSG

Nzimande wil nie wegdoen met Afrikaans

Die regering het geen begeerte om Afrikaans as ’n taal van onderrig weg te doen nie, het dr. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys, Donderdagaand gesê.

Hy het tydens die inhuldigingseremonie van Johann Rupert as die 14de kanselier van die Universiteit Stellenbosch (US) gesê die regering se standpunt is nog deurgaans duidelik dat alle amptelike tale in Suid-Afrika, met inbegrip van Afrikaans, as ewe belangrik geag word, soos in die Grondwet gestipuleer.

“Ons taalbeleid vir hoër onderwys gee erkenning aan Afrikaans as ’n taal van geleerdheid en navorsing en stel dit baie duidelik dat dié taal as sodanig as ’n nasionale bate gehanteer en bewaar moet word.”

Waarteen die beleid wel beswaar maak, is die neiging om Afrikaans as ’n hindernis vir toegang vir nie-sprekers daarvan te gebruik.

Nzimande het gesê die US het al veel bereik in sy pogings om as een van die beste universiteite ter wêreld geag te word, en het transformasiepogings aangewend.

“Daar is egter steeds ’n uitdaging om jul inisiatiewe en prestasies te omskep in ’n institusionele kultuur wat volledig insluitend, divers en waarlik Suid-Afrikaans is.”

Rupert is in die Endlersaal van die Konservatorium ingehuldig. Die geleentheid is onder andere ook bygewoon deur die Wes-Kaapse premier, Helen Zille, die minister in die presidensie, Trevor Manuel, en die US se rektor, prof. Russel Botman.

Rupert volg in die voetspore van dr. Frederik Van Zyl Slabbert.

Rupert het nie in sy intreerede op die veelbesproke taaldebat gefokus nie.

Dié sakemagnaat en sportweldoener het meer oor die belang van innoverende tegnologie en die toepassing daarvan in tersiêre instellings gepraat.

Volgens hom moet die US streef om die beste te wees, maar fokus behou om te oorleef. “Niemand kan die beste wees met alles nie. Daarom is fokus nodig. Dán kan besluit word waarin ons die beste sal wees.”

Hy het verwys na die koms van breëband-internetverbinding in die Wes-Kaap en die belangrike rol wat dit in onderrig sal speel.

Botman het Rupert opgesom as ’n veelsydige mens wat alles verteenwoordig waarvoor die universiteit staan.

“Dr. Rupert, jy is ’n seun van hierdie stukkie aarde genaamd Stellenbosch. Jy verteenwoordig alles waarvoor hierdie universiteit staan: ons visie, ons waardes en ons onwrikbare geloof in akademiese uitnemendheid.”

Rupert is onder meer voorsitter van Richemont, VenFin en Remgro.

Hy het as jong man ekonomie en maatskappyereg aan die US gestudeer, maar dit laat vaar vir ’n sakeloopbaan.

slots to play for fun

Universiteite moet volgestop word, s? Blade

Die huidige stelsel vir universiteitstoelating moet aangepas word omdat baie studente wat akademiese potensiaal het toegang tot ’n universiteitsopleiding ontsê word, het die minister van hoër onderwys gister gesê.

Dr. Blade Nzimande het gesê net 18% van matrikulante behaal universiteitstoelating en dit is “te onaanvaarbaar laag” om hul vermoëns akkuraat te weerspieël.

“Dit is net baie abnormaal – deels as gevolg van die probleme wat ons het en wat ons geërf het.”

Dit is nie waar dat almal sonder toelating die vermoë het om te slaag nie, het Nzimande aan joernaliste gesê ter voorbereiding van die debat oor die onderwysbegroting.

“Ons moet maniere vind om studente met potensiaal te identifiseer, selfs al het hulle nie universiteitstoelating nie. As ons dit nie doen nie, verdoem ons in der waarheid baie van ons studente tot ’n lewe sonder opvoeding, sonder opleiding, sonder werk.”

Hy het gesê die hersieningskomitee vir hoër onderwys ondersoek die moontlikheid van universiteitstoelatingseksamens.

Hy het gesê ’n verslag van die onderwysdepartement het getoon dat 40% Suid-Afrikaners tussen die ouderdomme van 18 en 24 nie werk of studeer nie. Hy het dit ’n “enorme verkwisting van menslike potensiaal” genoem.

Oor universiteite se klagtes dat matrikulante akademiese vaardigheid kort omdat hulle “swak produkte uit die skolestelsel” is, het hy gesê universiteite het ’n verantwoordelikheid om studente te help om aan te pas en hulle moet ’n “bietjie van die ivoortoring afklim”. Hy het terselfdertyd gesê “ons stel nie voor dat hulle die standaarde verlaag nie”.

Hy het ook die moontlikheid geopper dat ’n verlenging in die tydsduur van ’n standaardgraad van drie na vier jaar oorweeg moet word.

Daar word gereken dat alle studente, ongeag hoe goed of sleg hulle op skool gevaar het, daarby sal baat om vier jaar lank te studeer. Volgens dié gebruik elders in die wêreld kan dit ook lei tot ’n ander soort kwaliteit in die studente, het hy gesê.

In dié geval sou universiteite wegdoen met die honneursjaar en sou alle studente wat ’n graad behaal het direk tot meestergraadstudie toegelaat word.

betting without