Kategorie: Rubrieke

Sydney Gregan: Gaan die Internasionale Strafhof die knie buig voor Amerika?

Die Internasionale Strafhof (ICC) in Den Haag het op 1 Julie 2002 begin funksioneer kragtens die Statuut van Rome, ‘n multilaterale verdrag. 123 state het hulle tot dusver aan die gesag van die hof onderwerp waarvan Suid-Afrika een is. Die VSA en Israel is nie partye by die Statuut nie. Daar is 42 state wat nie die verdrag onderteken het nie.

Die hof het jurisdiksie om internasionale misdwye soos volksmoord, misdrywe teen die mensdom, oorlogsmisdrywe en misdade van aggressie te ondersoek. Sou ‘n staat nie self sodanige ondersoek in sy eie land onderneem nie, het die hof die bevoegdheid om dit op eie houtjie te doen. Die hof het egter nie universele jurisdiksie nie en kan slegs misdrywe ondersoek in lidstate, of indien die Verenigde Nasies ‘n saak na die hof verwys.

Tot dusver is 45 individue deur die hof veroordeel waaronder die voormalige Soedanese president, Omar al-Basjir, die Keniaanse president Uhuru Kenyatta en die voormalige Libiese president Muammar Gaddafi.

Onlangs, op 30 Junie 2020, is ‘n klagte ingedien deur ‘n regsprofessor van Middlesex-universiteit, professor William Scabas, teen president Donald Trump, die Israelse eerste minister Benjamin Netanyahu en Trump se adviseur Jared Kushner, namens vier Palestyne wat in die Wesoewer (Palestina) woon en wat behels dat Trump en kie:

“are complicit in acts that may amount to war crimes relating to the transfer of populations into occupied territory and the annexation of the sovereign territory of the State of Palestine.”

Die hof moet nou besluit of die klagte ondersoek behoort te word. ‘n Voorlopige ondersoek sal eers gedoen word waarna ‘n besluit geneem sal word. Trump se antwoord op die stappe wat die ICC teen die VSA wil neem was om ‘n nasionale noodtoestand (“National Emergency”) af te kondig ten einde Amerikaanse (en Israelse) burgers te beskerm en te vrywaar van aanspreeklikheid voor die hof. Sy rede is dat:

“… any ICC attempt to investigate, arrest, detain or prosecute any personnel of the United States or its allies (Israel) without consent to the court’s jurisdiction ‘constitutes an unusual and extraordinary threat to the national security and foreign policy of the United States.’”

Trump se deklarasie magtig die bevriesing van bates van die hof se amptenare, reisverbiedinge en strek dus wyd. Reeds is kennis geneem van Israel se voorneme om die Wesoewer te annekseer ten spyte van die feit dat dit op ‘n duidelike oortreding van die internasionale reg sou neerkom.

Schabas se aanklag voer aan dat Trump se ondersteuning vir Israel se voorgenome annekasasie ‘n oorlogsmisdaad daarstel as sou dit tot gevolg hê om die bevolkingsamestelling van die Wesoewer te verander teen die wil van die Palestyne wat boonop nie eers in die saak geken word nie. Israel het intussen sy voorgenome anneksasie onbepaald uitgestel.

Artikel 49 van die 4e Geneefse Konvensie stel dat ‘n

“occupying power shall not deport or transfer parts of its own population into the territories it occupies.”

Die Statuut van Rome verklaar dat indien ‘n besettingsmag op direkte of indirekte wyse van sy bevolking na die besette gebied verplaas, dit op ‘n oorlogsmisdaad neerkom.

Sewe-en-sestig onafhanklike spesialiste wat deur die Verenigde Nasies se Menseregtekommissie aangestel is, het in ‘n verklaring gesê dat Israel se anneksering van die besette gebiede ‘n ernstige oortreding van die Handves van die VN en die Geneefse Konvensie daarstel en ook van die beginsel dat geen gebied deur middel van mag of oorlog verkry mag word nie.

Trump het op 11 Junie 2020 verklaar dat die hof geen jurisdiksie oor enige Amerikaanse burger beskik nie en dat hulle voorgenome optrede die soewereiniteit van die VSA aantas. Hy het ook daarop gewys dat die VSA nie ‘n party by die Statuut van Rome is nie en nog nooit tot die jurisdiksie van die hof toegestem het nie. Alhoewel Bill Clinton die Statuut onderteken het, het George W Bush in ‘n ongewone stap die VSA se handtekening “onttrek” in 2002. Wat wel so is, is dat burgers van die VSA aanspreeklik gehou kan word vir misdrywe in state wat wel ‘n party by die Statuut van Rome is. So kan die VSA byvoorbeeld vir dade in Afghanistan aanspreeklik gehou word, wat dan ook tans deur die hof ondersoek word.

Op 20 Desember 2019 het die hof se aanklaer Bensouda bevind dat daar redelike gronde is dat Israelse magte oorlogsmisdade in die besette gebiede (Palestina) gepleeg het. Die vraag is egter of die hof jurisdiksie het om oor misdade in Gasa en die Wesoewer te bereg. Regslui is van mening dat Palestina minstens beperkte internasionale status (“limited international personality”) het. Israel self het al erkenning aan die Palestynse Bevrydingsorganisasie gegee deur ooreenkomste met hulle te sluit waaronder die Oslo-verdrag, wat hulle status bevestig. Palestina word deur 138 van die 193 VN-lidstate erken.

Mike Pompeo, die VSA se staatsekretaris, het intussen die “renegade-court”, soos hy die hof noem, begin dreig. Die VSA het ook ‘n American Service-Members Protection Act, wat hulle magtig om enigeen wat deur die hof aangehou word eenvoudig te gaan haal (“extradite”), ‘n nogeens verbasende ontkenning van die internasionale reg, waaronder die soewereiniteit van state.

Israel, wat ook nie ‘n party by die Statuut van Rome is nie, voer aan dat Palestina nie ‘n staat is nie en dat die hof dus nie jurisdiksie het nie. In 2012 het die VN aan Palestina nie-lidwaarnemerstatus gegee en Palestina het die Statuut van Rome onderteken. Die Internasionale Assosiasie van Demokratiese Regslui (IADL) het ‘n amicus-brief aan die ICC gerig en hulle versoek om hulle jurisdiksie oor Palestina te bevestig:

“The ICC’s normative power and legal authority will be strengthened by confirming its jurisdiction over the State of Palestine, including the West Bank, East Jerusalem and Gaza, and opening an investigation into the Palestinian situation. Thereby the equal rights of all peoples to justice for international crimes will receive much-needed affirmation.”

Sewe-en-sestig lidstate van die ICC het in ‘n gesamentlike verklaring hulle steun aangedui vir die hof as ‘n onafhanklike en onpartydige instelling en dat die hof hom nie deur dreigemente van stryk moet laat bring nie. Tien van die 15 lede van die VN se Veiligheidsraad het eweneens in ‘n verklaring hulle:

“unwavering support for the Court as an independent and impartial judicial institution”

aangedui en dat die hof:

“preserve its integrity undeterred by any threats against the Court, its officials and those cooperating with it.”

Twee van hierdie vyf state is Frankryk en Brittanje.

Tyd sal leer hoe ver die hof sal kom met state soos Israel en die VSA wat, wanneer dit by die vervolging van Afrika-diktators kom, nie ‘n steen onaangeroer laat om daardie diktators voor die hof te laat bring nie, maar indien hulle self in die beskuldigdebank staan, die hof as ‘n boendoehof beskou wat nie die reg het om hulle te vervolg nie.

Ook hier by ons vind ons die bykans komiese situasie dat die ANC eintlik graag wil onttrek van die Statuut van Rome (waarskynlik omdat hulle besef dat hulle optrede teenoor die bevolking en veral teenoor Blankes op ‘n vorm van volksmoord neerkom), en inderdaad sulke pogings aangewend het, maar terselfdertyd alles in hulle vermoë doen om die hof sover te kry om op te tree teen “apartheidsmisdadigers”!

Die internasionale reg word deur magte soos die VSA as ‘n speelbal gebruik om hulle eie agenda te bevorder en sou die ICC se voorgenome stappe teen die VSA misluk, sal dit bevestiging wees van hierdie feit. Die vraag is dus of die internasionale gemeenskap die vermoë het om die VSA tot orde te bring, of nie.

Leon Lemmer: J A Froude oor Britse kolonialisme

Na my bespreking van twee biografieë oor James Anthony Froude (1818-1894) (Praag 13.06.2020 en 27.06.2020) kom Froude in hierdie rubriek en ten slotte self aan die woord in twee van sy boeke. Die een boek handel onder meer oor sy drie besoeke aan Suid-Afrika. ‘n Mens sal ver moet soek na ‘n Brit wat so krities oor Britse kolonialisme in Suidelike Afrika was en terselfdertyd so ‘n groot bewondering vir die Boere/Afrikaners gehad het. In sy ander boek, oor die Wes-Indiese Eilande, belig hy talle sake van aktuele belang in die nuwe Suid-Afrika. Daar word dinge gesê wat deesdae polities byderwets nie meer gehoor word nie.

Oceana: England and her colonies

Froude het baie in Britse kolonialisme belang gestel. Van hom is die volgende boek gepubliseer: Oceana: England and her colonies (1886/2018; Amazon Kindle $1,14). As Engelsman en entoesiastiese Britse imperialis het Froude in 1874, 1875 en 1885 besoeke aan Suid-Afrika gebring. In laasgenoemde geval het hy daarna ook Australië, Nieu-Seeland en Amerika besoek. In die hoofstuk wat handel oor sy skeepsreis na Kaapstad in 1885 skryf Froude: “In 1852 we had discovered that wars with the natives and wars with the Dutch were expensive and useless; that sending troops out and killing thousands of natives was an odd way of protecting them” (Kindle 580). Hy verwys na die onafhanklikheid wat die Britte aan die Transvaal (1852) en Oranje-Vrystaat (1854) toegeken het, net om dit kort daarna te berou toe eers diamante en daarna goud ontdek is. In die daarop volgende twee hoofstukke beskryf Froude sy besoeke aan Suid-Afrika; eers hoofsaaklik die 1874- en 1875-besoeke en in die daaropvolgende hoofstuk sy 1885-besoek. As ‘n gerekende historikus het hy toegang tot belangrike mense gehad en onderhoude met hulle gevoer. Sy besoeke in 1874 en 1875 het boonop die finansiële ondersteuning van die Britse regering se departement van kolonies geniet.

Reeds met die intrapslag klink Froude pro-Boer/Afrikaner: “Better colonists or more successful did not exist than the Dutch” (601). Froude is krities oor die Britse koloniale bewind. “They [the Dutch] have had fewer native wars than we have had. There has been less violence and bloodshed” (601). Dit verduidelik waarom Jan Smuts so dikwels na hierdie boek verwys in sy Eene eeuw van onrecht (Praag 14.03.2020). Oor die Britse benadering van die nie-blankes, insluitende die manier waarop die slawe vrygestel is, skryf Froude: “The Dutch … were regarded in England as slave-owners at heart, as barbarians and tyrants, as illiterate savages … The unfavourable impression of them became a tradition of the English press, and unfortunately of the Colonial office. We had treated them unfairly as well as unwisely, and we never forgive those whom we have injured” [!] (634).

Froude verwys spesifiek na die manier waarop die Britte die Oranje-Vrystaat van die diamentveld ontneem het. “The annexation had been a swindle and a trick” (754). “Tens of thousands of guns and rifles were distributed in two or three years among the surrounding tribes as a direct menace to the Dutch, who had now a semicircle of armed men drawn outside them from Kimberley to Zululand. Naturally there was the greatest alarm and the greatest indignation among them. They were threatened with invasions and inroads of savages set on and countenanced by the British Government” (741). “From that day no Boer in South Africa has been able to trust to English promises” (715). “We justified our action, by posing before the world as the protectors of the rights of native tribes, whom we accused them of having wronged” (722).

Wat baie Britte nie besef het nie is “that the Dutch were still the majority, and a very large majority, in the [Cape] colony itself. Nor were they only the majority, but they were doing all the work which was really valuable” (688). “We persisted in a policy which threefifths of its white inhabitants detested” (942). Verder: “The Colonial Office had undervalued the Dutch as a fighting power” (768). Dan kom Froude met ‘n karakterisering wat destyds algemeen in Britse geledere aangetref is: dat Afrikaners stadig [slapgat?] is: “The Dutch are slow to move, but when moved are moved effectually” (728). John Molteno (1814-1886), die eerste minister van die Kaapkolonie (1872-1878), “told me that he was as sorry as I could be; that he had himself opposed the annexation [of Griqualand West, the Daimond Fields] (762). Uiteindelik is ₤90 000 skadevergoeding aan die Oranje-Vrystaat betaal. “The Dutch of South Africa, though obstinate as mules, are emotional and affected easily through their feelings” (802). “We took note of their faults; we forgot our own” (861).

Froude verwys na die “philanthropists [eg missionaries] whose mission in life is the championship of innocent negroes” (867). “The country has been the prey of well-intentioned philanthropists” (3194). Dit lyk nie asof Froude werklik die plaaslike verdeling in swart stamme verstaan het nie, want hy skryf van “Caffres [Xhosas?], Basutos, Zulus” (815; ook 1043), wat op kruisklassifikasie neerkom. Hy noem die Transvaalse Boere “a brave and honourable people” (848). “The origin of all the anger in the Transvaal had been the arming [of] the native chiefs against them from the Diamond Fields” (854). “The chiefs whom we called our friends had been drawn into an attitude of open menace against the Boers” (861). “Public opinion in England would certainly not permit a war of extermination against the Cape Dutch, and the alternative might easily arise between a war of this description [civil war, whites against blacks] and the evacuation of the country” (900).

“If South Africa is to rule itself under a constitutional system, we must cease to impose English views of what is expedient on a people unwilling to act upon them” (907). Die Britse regering “had despised the Boers – had not treated them with ordinary honesty” (962). “The Boers had been so systematically abused and misrepresented that the English scarcely regarded them as human beings to whom they owed any moral consideration” (969). “If we could think more of the wrong things which we have done ourselves, and less of the wrong things which we accuse the Boers of having done, I believe that would be considerably more effective” (975). Froude verwys na Suid-Afrika as “that country being a most signal example of all the faults in the past methods of colonial management” (3181).

“The success of the Dutch in the Free States – a small monority of whites in the midst of twenty times their number of warlike blacks – proves that a modus vivendi can be found under which the two races can live side by side, and the white man can acquire his natural ascendency. But if we withdraw, it will be the Dutch method which will be adopted all over the country, and not the English. I should not myself object to this. The Dutch method, in the long run, is the more merciful of the two. We have killed hundreds of natives where the Dutch have killed tens. But the Dutch, who are the majority [of whites], would be virtually masters of South Africa. They look on themselves as the lawful owners, and on us as intruders” (3201).

In Nieu-Seeland het Froude in 1885 besoek aan George Grey (1812-1898, goewerneur van die Kaapkolonie 1854-1861) gebring. Grey was toe ‘n Nieu-Seelandse parlementslid. Voor dit was hy die goewerneur (1845-1854 en 1861-1868) en eerste minister (1877-1879) van Nieu-Seeland. “His own large experience and thorough knowledge of South Africa confirmed the views which I had myself formed. He understood the Boers. He had gone to the Cape with the prejudice against them generally entertained in England, and he found the Boer of the English newspapers and platform speeches a creature of the imagination which had no existence in ‘space and time’. The Boers were simply the Dutch gentlemen and farmers from whose fathers and grandfathers we had taken the colony. Many of them had been Sir George’s subjects, and in his opinion, as in mine, they were a quiet, orderly, industrious, hard-working people, hurting no one if let alone, but resentful of injuries and especially of calumnies against their character. They were accused of cruelty to the native races. Had the charge been true, Sir George Grey, of all men, would have been the last to pardon it; but it was no more true of them than it was true of us and, necessarily, of all colonists who come in collision with the original owners of the soil, and he thought our perpetual interference with them to be foolish and unjust. Our interference alone had created all the troubles in South Africa” (4303).

“The Dutch were the majority, and a harmonious administration in South Africa was politically impossible unless we were prepared to treat the Dutch as honourable men, to meet them on their own ground, and leave them the same liberties which we do not think of refusing to the Australians or Canadians” (4309). Maar hou in gedagte dat Grey destyds nie ‘n tipiese Brit was wat rassesegregasie voorgestaan het nie. Grey se beleid was “civilisation through mingling” (Hermann Giliomee, Die Afrikaners: ‘n Biografie, Kaapstad: Tafelberg, 2004, p 242). Froude was teen rasvermenging gekant.

The English in the West Indies

Froude het ook somminge Britse kolonies in die Wes-Indiese eilande besoek en die volgende boek gepubliseer: The English in the West Indies; or, The bow of Ulysses (1888/2019, Goodpress, 122p; Amazon Kindle $1,14). Hy het teen die einde van 1886 per skip uit Engeland vertrek en sy 1887-indrukke van die Wes-Indiese Eilande te boek gestel. Baie van sy opmerkings is vir Suid-Afrikaners ter sake en het steeds aktualiteit, bv “It does not follow that because people of the same race and character are drawn together by equality and liberty [eg whites in South Africa], people of different races and different characters, who have quarrelled for centuries, will be similarly attracted to one another [eg whites and blacks in the Caribbean]” (Kindle 81).

Barbados, die oudste Britse kolonie in Wes-Indië, onafhanklik sedert 1961, was die eerste eiland wat Froude besoek het, gevolg deur Grenada (onafhanklik sedert 1974) en Trinidad (saam met Tobago onafhanklik sedert 1962). Hierna is hy terug na Barbados en het agtereenvolgens Dominica (onafhanklik sedert 1978 – nie St Domingo/Dominikaanse Republiek nie) en Jamaika (onafhanklik sedert 1962) besoek, asook die nie-Britse kolonie Kuba – “Cuba had been governed as a province of Spain” (4144). Onderweg na Jamaika en terug van Kuba af na Barbados is by Haiti (onderskeidelik die Jacmel- en Port-au-Prince-hawe) aangedoen omdat “I much wished to see this paradise of negro liberty” (2523). “Hayti, as everyone knows who has studied the black problem, is the western portion of Columbus’s Española, or St Domingo, the largest [West Indian island] after Cuba and the most fertile in natural resources of all the islands of the Caribbean Sea. It was the earliest of the Spanish settlements in the New World” (2530).

Haiti is sedert 1804 onafhanklik ná ‘n suksesvolle slawe-opstand teen die Franse koloniale bewind waarin al die blanke inwoners vermoor is. Dit was die begin van meer as twee eeue se chaos, agteruitgang en agterlikheid. “Perhaps nothing better could be expected from a liberty which was inaugurated by assassination and plunder” (2550). “Republics which begin with murder and plunder do not come to much good in this world” (4666). Kan ons beter van die die nuwe Suid-Afrika verwag ná die ANC aan die bewind gekom het weens dekades van hoogs onbeskaafde terrorisme? Die ou en nuwe Suid-Afrika kan bv soos volg gekontrasteer word: “Communities … have existed where people have thought more of their obligations than of their ‘rights’, more of the welfare of their country, or of the success of a cause [eg spreading European/Western civilisation] to which they have devoted themselves, than of their personal pleasure or interest [eg corruption]” (5016).

“What is the use of the colonies to us? The colonies are a hundredfold multiplication of the area of our own limited islands. In taking possession of so large a portion of the globe, we have enabled ourselves to spread and increase, and carry our persons, our language and our liberties, into all climates and continents. We overflow at home; there are too many of us here already; and if no lands belonged to us but Great Britain and Ireland, we should become a small insignificant power beside the mighty nations which are forming around us. There is space for hundreds of millions of us in the territories of which we and our fathers have possessed ourselves. In Canada, Australia, New Zealand we add our numbers and our resources … The sections of men on this globe are unequally gifted. Some are strong and can govern themselves; some are weak and are the prey of foreign invaders or internal anarchy; and freedom, which all desire, is only attainable by weak nations when they are subject to the rule of others who are at once powerful and just” (2867) – soos Brittanje, volgens Froude.

Sedertdien het Brittanje die grootste deel van Ierland verloor en al die Wes-Indiese kolonies wat Froude besoek het. Baie van hierdie eilande en selfs nie-Britse kolonies, soos Mosambiek, is in die Statebond opgeneem, maar sonder dat Brittanje effektief beheer oor hulle kan uitoefen. Wat Froude onmoontlik kon voorsien het, is dat die Wes-Indiese eilande nie meer die bestemming vir Britse immigrante is nie, maar dat die migrante-verkeer ná die Tweede Wêreldoorlog in die teenoorgestelde rigting is. Agtereenvolgende Britse regerings het toegelaat dat derduisende Wes-Indiërs en ander nie-blankes uit eens Britse kolonies hulle in Brittanje vestig, met aanvanklik feitlik net ‘n enkele Brit, Enoch Powell (1912-1998), wat die aandag op bv die nadelige kulturele gevolge hiervan gevestig het (Praag 30.04.2016). Wat sedert 1994 opval, is dat Suid-Afrika nie meer soos voorheen in dieselfde asem as Australië en Nieu-Seeland as ‘n tuiste van Westerse of Britse beskawing genoem word nie. Froude het Suid-Afrika reeds in 1887 uit hierdie lysie weggelaat weens die oorwig van swartes, maar hy het vertroue in die toekoms van Kanada as ‘n oorwegend blanke land gehad; ‘n vertroue wat deur veral die Trudeaus, Pierre en Justin, as staatshoofde geskend is. Hulle het as ideaal dat Kanada se inwoners die wêreldbevolking moet weerspieël. Daarmee kan die wêreld se probleme vrywilliglik op ‘n enkele land afgelaai word.

Vanweë kulturele verwantskap, indien nie eendersheid nie, kon Britse kolonies soos veral Australië en Kanada maklik hulle bande met Brittanje behou en as bestemming vir Britse immigrante dien. Dit geld ook in groot mate vir Nieu-Seeland en in mindere mate vir Suid-Afrika. Die situasie word problematies wanneer ‘n blanke minderheid, soos die Britte in die Wes-Indiese Eilande, dieselfde grondgebied met ‘n oorweldigende swart meerderheid, wat kultureel hemelsbreed van hulle verskil, moet deel. “The white minority could not be trusted with the exclusive possession of political power. The blacks could not be trusted with the equally dangerous supremacy which their numbers would insure them” (2887). “The Europeans would not remain to be ruled under a black representative system; nor would they take any part in it when they would be so overwhelmingly outvoted and outnumbered. They would sooner forfeit all that they had in the world and go away” (2657). Dit herinner aan die deurlopende uittog van Suid-Afrikaanse blankes sedert 1990.

“Although it is undesirable or impossible for the blacks to be ruled by the minority of the white residents, it is equally undesirable and equally impossible that the whites should be ruled by them” (1246). Dit volg dat iemand soos FW de Klerk skynbaar die onmoontlike reggekry het. “There are two parties to every bargain” (1508). Die nuwe Suid-Afrika is nie ‘n wen-wen situasie nie. Die blankes is die groot verloorders. Van swart meerderheidsregering word gesê: “It will be a rule by the blacks and for the blacks” (1726). “Nature has made us unequal, and Acts of Parliament cannot make us equal” (3255). “Whites and blacks may be nominally equal; but from the enormous preponderance of numbers the equality would be only in name, and such English people, at least, as would be really of any value, would refuse to remain in a false and intolerable position” (1252). Vandaar Afrikaners se ideaal van ‘n eie tuisland. “The forced equality of the races before the law made more difficult the growth of any kindly feeling” (1488). Plaaslik word daar egter van die blankes verwag om hulle met sulke haglike omstandighede te versoen.

“The gulf which divides the colours is not arbitrary prejudice” (1740). “The two races are not equal and will not blend. If the white people do not depart of themselves, black legislation will make it impossible for any of them to stay who would not be better out of the way” (1726) – dink bv aan regstellende aksie, swart ekonomiese bemagtiging en grondonteiening sonder vergoeding; dus in vele opsigte blatante rassediskriminasie ten koste van die blankes. “Our own Anglo-Norman race has become capable of self-government only after a thousand years of civil and spiritual authority” (1753). Maar die swartes, bv ANC-kornuite, wou ten alle koste uitsluitlike politieke mag dadelik oorneem. “But it does not follow that what can be done eventually can be done immediately” (1740). Die ANC het hom vóór 1994 herhaaldelik tot “ready to govern” verklaar maar maak sedertdien ‘n klaaglike mislukking daarvan.

Volgens Froude moet nóg die swartes nóg die blankes toegelaat word om in so ‘n situasie te regeer omdat die regerende rasgroep sy belange ten koste van die ander een sal bevorder. As oortuigde kolonialis en imperialis is Froude se oortuiging dat Brittanje in sulke omstandighede moet bly regeer ten einde onpartydig aan albei groepe se belange reg te laat geskied. Hy het ‘n imperiale (kon)federasie bepleit. “It seems so easy. You have only to form a new parliament in which the colonies shall be represented according to numbers, while each colony will retain its own for its own local purposes” (5029). Maar as verteenwoordiging volgens die bevolkingsgetalle geskied, sal die nie-blankes noodwendig (spoedig) die blankes oorheers. In hierdie opset word die kolonies dan eerder provinsies van die moederland, soos in die Franse koloniale model. Die gevaarlike tendens wat hy opgemerk het, is dat die Britse regering geneig was om al hoe laer vereistes vir stemreg te stel, met die gevolg dat swart oorheersing, veral op die langer termyn, al hoe meer ‘n voldonge feit geword het. Dit het meegebring dat ingesete blankes geneig was om die wyk te neem en dat plaasvervangende blanke immigrante ongeneë was om hulle in die Karibiese gebied te vestig. Bowendien het die hoë geboortesyfers by swartes die blanke minderheid al hoe meer verswelg.

In die Britse kolonies waar die blankes in die meerderheid is (Australië, Kanada, Nieu-Seeland), was daar nie groot probleme nie. In Suid-Afrika is daar ‘n substansiële blanke bevolking (Afrikaans- en Engelssprekendes), maar omdat die blankes kultureel verskil, is samewerking problematies. Dit is eintlik net die Britte wat imperiaal ‘n eenheid kon vorm. “The British people everywhere intend to remain one. With the same blood, the same language, the same habits, the same traditions, they do not mean to be shattered into dishonoured fragments” (87). Naas die kolonies wat ‘n oorwegend Britse karakter gehad het en selfonderhoudend was, was daar kolonies, soos dié in Wes-Indië, wat ‘n finansiële las vir die Britte geword het; des te meer nadat rietsuiker nie meer lonend geproduseer kon word nie vanweë die mededinging met beetsuiker. “I could not help asking myself of what use such a possession could be either to England or the English nation. We could not colonise it, could not cultivate it, could not draw revenue from it … We might have spared ourselves so unnecessary a conquest” (945). ‘n Kolonie kon alleenlik Brits gemaak word as ‘n afdoende getal Britse immigrante hulle permanent daar vestig.

Ná die vrystelling van die slawe is welvaart ook aan bande gelê omdat daar grootskaalse onwilligheid by die swartes was om arbeid te verrig (591). Die Karibiese blankes wou eerder na die moederland (“a stepmother” – 314) terugkeer of ekonomiese en politieke aansluiting by Amerika soek. “All the whites in the islands wished at the bottom of their hearts to be taken into the Union [USA]; but the Union Government was too wise to meddle with them. The trade would fall to America of itself” (1939), onder meer vanweë die nabyheid van Amerika en die groot afstand tussen enersyds Wes-Indië en andersyds Brittanje en Europa. Anders as die blankes begeer die swartes politieke onafhanklikheid, maar volgens Froude is hulle nie in staat om doeltreffend te regeer nie. “The black and white races had not amalgamated and were not inclining to amalgamate” (134). Die vrystelling van die slawe het hierdie twee groepe nie nader aan mekaar gebring nie. “[They] were further apart than ever” (147). Amerika is glad nie geneë om die Wes-Indiese Eilande te annekseer nie. Finansieel sou dit eerder nadele as voordele inhou. Ook: “They did not wish to absorb another million and a half of blacks and as many Roman Catholics, having enough already of both” (1515).

Oral waar Froude gekom het, was daar tekens van agteruitgang en verval. Dit is ‘n geval van “burnt his house to roast his pig; such waste was never seen” (3300). Oor Grenada skryf hy: “Round us when we landed were unroofed warehouses, weed-choked courtyards, doors gone, and window frames fallen in or out. Such a scene of desolation and desertion I never saw in my life save once, a few weeks later in Jamaica … Nature and the dark race had been simply allowed by us to resume possession of the island” (767). In Dominica “the grass was growing between the stones, and the houses generally were dilapidated and dirty” (2137). “It is the same as in Grenada: the whites … have lost heart, and cease to struggle against the stream. A state of things more helplessly provoking was never seen. Skill and capital and labour have only to be brought to bear together, and the land might be a Garden of Eden” (2222). “Kingston [Jamaica] is the best of our West Indian towns, and Kingston has not one fine building in it” (4000). In Havana, Kuba, daarenteen, was daar “the numerical preponderance of the white element” (4170), gevolglik: “The buildings are all good in Havana” (4286).

Oor Jacmel, Haiti, skryf Froude: “The streets were filthy and the stench abominable” (2584). Van Port-au-Prince, Haiti, sê hy: “Long before we came to shore there came off whiffs … of active dirt fermenting in the sunlight … We were in a Paris of the gutter” (4693). “My prejudices, if I have any, had not blinded me to the good qualities of the men and women in Dominica. I do not think it was prejudice wholly which made me think the faces which I saw in Hayti the most repulsive which I had ever seen in the world, or Jacmel itself, taken for all in all, the foulest, dirtiest, and nastiest of human habitations” (2610). Hy het terug op die skip geklim. “I had to strip and plunge into a bath and wash away the odour of the great negro republic of the West which clung to my clothes and skin” (2617).

Die keuse was duidelik: “Either an English administration pure and simple … or a falling eventually into a state like that of Hayti, where … no white man can own a yard of land” (801). “As it has been in Hayti, so it must be in Trinidad if the English leave the blacks to be their own masters” (1381). “One felt it strange that with so beautiful a possession lying at our doors, we should have allowed it to slide out of our hands” (808). “The plant of civilisation as yet has taken but feeble root” (801). “The continued civilisation of the blacks depends on the maintenace there of English influence and authority” (838). Oor Trinidad skryf Froude: “Of sanitary arrangements there seemed to be none … Dirt of every kind lies about freely” (918). In Jamaika “odours … from open drains reminded me of Jacmel. The streets … looked dirty and the houses shabby” (2734).

Wat vir Froude opgeval het, was hoe tevrede die swartes met hierdie situasie was: “Singing, dancing, and chattering all night long, as radiant and happy as carelessness and content could make them” (692). “If the West Indies are going to ruin, Barbados, at any rate, is being ruined with a smiling face” (551). “My poor downtrodden black brothers and sisters, so far as I could judge from this first introduction [in Barbados], looked to me a very fortunate class of fellow-creatures” (631). “The blacks there [in Dominica], as everywhere, are happy with their yams, and cocoa nuts and land crabs. They desire nothing better than they have” (2027). “The earth does not contain any peasantry so well off, so well cared for, so happy, so sleek and contented as the sons and daughters of the emancipated slaves in the English West Indian Islands” (1101). “They are perfectly happy … They have no aspirations to make them restless. They have no guilt upon their consciences” (712). “[Slavery] descendents … have nothing now to do save to laugh and sing en enjoy existence” (719). “The inheritance [is] turned into a wilderness” (2391).

Later verwys Froude weer na “the boundless happiness of the black race. Under the rule of England in these islands the two million of these poor brothers-in-law of ours are the most perfectly contented specimens of the human race to be found upon the planet … If happiness be the satisfaction of every conscious desire, theirs is a condition which admits of no improvement were they independent … Under the beneficent despotism of the English Government, which knows no difference of colour and permits no oppression, they can sleep, lounge, and laugh away their lives as they please, fearing no danger” (1128). “Orderly habits are not immediately lost, but the effect of leaving the negro nature to itself is apparent at last. In the English islands they are innocently happy in the unconsciousness of the obligations of morality. They eat, drink, sleep, and smoke, and do the least in the way of work that they can. They have no ideas of duty, and therefore are not made uneasy by neglecting it. One or other of them occasionally rises in the legal or other profession, but there is no sign, not the slightest, that the generality of the race are improving either in intelligence or moral habits; all the evidence is the other way” (4767).

Oor die swartes skryf Froude: “They would have been slaves in their own country if they had not been brought to ours, and at the worst had lost nothing by the change” (692). “Slavery itself was the first step of emancipation” (1395). “As life goes he has been a lucky mortal. He was taken away from Dahomey and Ashantee – to be a slave indeed, but a slave to a less cruel master than he would have found at home” (1134). “They lived better than the honest day-labouring man in England, without doing a fourth part of his work in a day, and I am fully convinced that the negroes in our islands are better provided for and live better than when in Guinea” (1141). “The blacks would not work for wages more than three days in the week, or regularly upon those, preferring to cultivate their own yams and sweet potatoes” (2935). “The chief complaint [of the whites] is the somewhat weary one of the laziness of the blacks, who they say will work only when they please, and are never fully awake except at dinner time. I do not know that they have a right to expect anything else from poor creatures whom the law calls human, but who to them are only mechanical tools, not so manageable as tools ought to be, with whom they have no acquaintance and no human relations, whose wages are but twopence an hour and are diminished by fines at the arbitrary pleasure of the overseer” (1871).

Sosiale gebruike, soos slawerny en rasse-segregasie, is nie uitsluitlik goed of net sleg nie. Slawe het bv nuttige werk verrig en dus nie so maklik of dikwels in ledigheid en misdaad verval nie. “The name of slavery is a horror to us; but there must have been something human and kindly about it, too, when it left upon the character the marks of courtesy and good breeding” (3394). In die gedrukte en massa-inligtingsmedia word daar meesal slegs van swart slawe melding gemaak en nie van die talle blankes wat gedwonge arbeid in die vroeë Amerikaanse en Karibiese geskiedenis verrig het nie. In die hoofstuk oor Barbados staan: “There were some thousands of wretched Irish, who had been transplanted thither after the last rebellion, and were bound under articles to labour. These might be counted on to rise if an invading force appeared” (584).

In Trinidad is Indiërs as kontrakwerkers vir die suikerplantasies ingevoer omdat hulle beter arbeiders as die swartes is. Soos in Natal het hulle in die land aangebly pleks van na hulle geboorteland terug te keer. “Without them sugar cultivation in Trinidad and Demerara [Guyana] would cease altogether” (1080). “They are proud … and will not intermarry with the Africans” (1046). “[The Asiatic] comes to work. The negro does not want to work, and both are satisfied. But if there is no jealousy there is no friendship. The two races are more absolutely apart than the white and the black. The Asiatic insists the more on his superiority in the fear perhaps that if he did not the white might forget it” (1087). Die Indiërs en swartes woon in aparte buurte (1067). Woongebiedskeiding op ‘n rassegrondslag is iets natuurliks. Dit is nie iets wat slegs vanweë rasse-segregasie of apartheid aan mense opgedring word nie. “Between whites and blacks no relations remained save that of employer and employed. They lived apart. They had no longer, save in exceptional instances, any personal communication with each other. The law refusing to recognise a difference, the social line was drawn the harder, which the law was unable to reach” (1488).

Oor die aanwesigheid van rassisme by swartes, wat deesdae graag ontken word, bestaan daar geen twyfel nie. “The blacks hate the mulattoes” (1368; ook 2961). “The mulattoes despised the blacks, and would not intermarry with them” (2961). “The black does not love the mulatto, and despises the white man who consents to be his servant” (1246) – soos bv verloopte Afrikaners in die nuwe Suid-Afrika doen. Dit is ‘n geval van “social exclusiveness increasing with political equality” (2961). “In Hayti the black republic allows no white man to hold land in freehold. The blacks elsewhere with the same opportunities will develop the same aspirations” (1259). Dít kan die onderliggende motief van die ANC-regime se beleid van die onteiening sonder vergoeding van blankes se eiendom wees.

“The future of the blacks and our own influence over them for good, depend on their being protected from themselves” (1273). “The blacks whom, in a fit of virtuous benevolence, we emancipated, do not feel that they are particularly obliged to us. They think, if they think at all, that they were ill treated originally, and received no more than was due to them, and that perhaps it was not benevolence at all on our part, but a desire to free ourselves from the reproach of slaveholding” (1705). Insgelyks word geredeneer dat die nuwe Suid-Afrika nie aan FW de Klerk se goedertierenheid te danke is nie. Hy het glo geen ander keuse gehad nie. “[The blacks] were persuaded that they were an oppressed people and required fuller liberties” (2249).

“[In] the West Indies … the negro vote would make a residence there for an energetic and self-respecting European less tolerable than in any other part of the globe. The republic of Hayti not only excludes a white man from any share of the administration, but forbids his acquisition or possession of real property in any form” (2310). “The presence of Europeans in any form is barely tolerated. A few only are allowed to remain about the ports” (2563). “They are called ‘white trash'” (4707). Hierdie frase, wat deesdae vryelike in anti-blanke literatuur gebruik word, kom dus uit die verre verlede. “There is a saying in Hayti that the white man has no rights which the blacks are bound to recognise” (2670). “I had left that miserable cross-birth of ferocity and philanthropic sentiment [Hayti]… The ninety years of negro self-government have had their use in showing what it really means” (4734). Dit lyk asof die nuwe Suid-Afrika streef na die voorbeeld wat Haiti stel. Blankes word grootliks uit die staatsdiens geweer en grondonteiening sonder vergoeding is in aantog.

“The possession of a vote never improved the character of any human being and never will” (2317). As aktiewe terroriste was die ANC moreel reeds bankrot genoeg. Die ANC as regime bevestig herhaaldelik al die vrese wat die blankes van hom as terroristiese monster gehad het. Dink aan hoe sommige ANC-kornuite verstik in merietelose oorvergoeding en ongebreidelde korrupsie. “Democracies are always extravagant. The majority, who have little property or none, regulate the expenditure. They lay taxes on the minority, who have to find the money, and have no interest in sparing them” (3002). In Suid-Afrika is dit by uitstek die nie-swartes wat eiendomsbelasting en vir munisipale dienste betaal. Elke jaar ruk hierdie situasie al hoe meer handuit sodat die befondsing op die vlak van plaaslike regering glad nie volhoubaar is nie. “The blacks object to taxes. As long as there are white men to pay them, they will be satisfied to get the benefit of the expenditure” (3202). Onlangs is daar in Soweto getoog vir die reg op gratis elektrisiteit.

“The Radical faith is this: all men are equal … Right is right because the majority so declare it, and justice is justice because the majority so declare it” (3481). Daarenteen is Froude se standpunt: “We have no … right to make the emancipated slave his master’s master in virtue of his numbers” (3891). “[The blacks should be] allowed such freedom as they are capable of using [wisely]; they can be allowed more as they are better educated and more fit for it” (3898). “I presume no one can seriously expect that an orderly organised nation can be made out of the blacks, when, in spite of your schools and missionaries, sixty per cent of the children now born among them are illegitimate” (4579). Dit is bekend dat die meeste swart kinders in Suid-Afrika in enkelouergesinne grootword. Ten spyte van alles bly Froude idealisties optimisties: “You can do for the West Indies … what you do for the East [eg India]; you can establish a firm authoritative government which will protect the blacks in their civil rights and protect the whites in theirs … By keeping the rule in your own hands you will restore the white population to their legitimate influence; the blacks will again look up to them and respect them as they ought to do … in such following and obedience their only hope of improvement lies” (4579).

“As for the West Indies there are but two genuine alternatives: one to leave them to themselves to shape their own destinies, as we leave Australia; the other to govern them as if they were a part of Great Britain with the same scrupulous care of the people and their interest with which we govern Bengal, Madras [Chennai], and Bombay [Mumbai]. England is responsible for the social condition of those islands. She filled them with negroes when it was her interest to maintain slavery, she emancipated those negroes when popular opinion at home demanded that slavery should end. It appears to me that England ought to bear the consequences of her own actions, and assume to herself the responsibilities of a state of things which she has herself created” (4874). In hierdie konteks verwys Froude na die newetitel van sy boek: “The bow of Ulysses [the hero of Homer’s Odyssey] is sound as ever; moths and worms have not injured either cord or horn; but it is unstrung and the arrows which are shot from it drop feebly to the ground” (4901).

Die kern van Froude se boodskap is: “The theory of constitutional government is that the majority shall rule the minority, and as long as the qualities, moral and mental, of the parties are not grossly dissimilar, such an arrangement forms a tolerable modus vivendi. Where in character, in mental force, in energy, in cultivation, there is no equality at all, but an inequality … to expect that the intelligent few will submit to the unintelligent many is to expect what has never been found and what never ought to be found. The whites cannot be trusted to rule the blacks, but for the blacks to rule the whites is a yet grosser anomaly” (3602). Op grond hiervan kan geredeneer word dat die ou Suid-Afrika beter was as wat die nuwe Suid-Afrika is.

Ten spyte van al die ontnugtering wat Froude in Wes-Indië te beurt geval het, het hy merkwaardig optimisties gebly. “The equality between black and white is a forced equality and not a real one, and nature in the long run has her way, and readjusts in their proper relations what theorists and philanthropists have disturbed” (3400). Froude het hom in vele opsigte vir verlore sake beywer. Ten minste in hierdie sin het hy aan my en hopelik aan (baie) ander Afrikaners ‘n navolgenswaardige voorbeeld gestel. “Even when a cause is lost utterly, and no rational hope remains, I would still go down, if it had to be so, with my spirit unbroken and my face to the enemy” (2664). Dit is ongerieflik om ‘n Afrikaner-bittereinder te wees, maar dit is nie verkeerd nie.

Froudacity

Froude se boek oor die Wes-Indiese eilande is heftig aangeval, veral deur swart Wes-Indiërs. Die bekendste kritiek het uit Trinidad van John Jacob Thomas (1841-1889) gekom in sy boek, Froudacity: West Indian fables by James Anthony Froude (Good Press, 1889/2019, 142p; Amazon Kindle $3,20). Soos verwag kon word, word Froude van rassisme, beswaddering, laster, paternalisme, kwaadwilligheid, roekeloosheid, eensydigheid, gemeenplasigheid, onkunde, ens, beskuldig; ook van vermetelheid (“audacity”) – dit is immers waarop die hooftitel van die boek sinspeel. Froude word selfs “this apostle of skin-worship” (Kindle 1173) en “this prophet of evil” (1193) genoem. Maar Thomas is deur mede-swartes verwyt dat hy nie radikaal genoeg pro-swart en anti-blank is nie. ‘n Opsomming van Thomas se kritiek is onder die opskrif “Froudacity” op Wikipedia gepubliseer. Eintlik gebruik Thomas sy boek nie net om Froude af te kam nie, maar ook om in besonderhede sy besware teen bv die (blanke) Britse goewerneurs, regters en magistrate te lug.

Ek het in besonderhede oor Froude se boek geskryf omdat hy idees verkondig wat deesdae onderdruk word. Thomas, daarenteen, propageer al die oorbekende drogredenasie waarmee ons daagliks gekonfronteer word. Sy boek toon hoe lank reeds dieselfde argumente herhaal word. My kernbeswaar is dat Thomas oor en oor beweer dat die verskil tussen blankes en swartes bloot velkleur (“mere colour” – (926), dus pigmentasie (“purely epidermal” – 989), is; ook genoem “skin-prejudice” (894) en “skin-superiority (1102). “Are we to be grateful that the colour difference should be made the basis and justification of the dastardly denials of justice?” (855). Die blankes word verwyt vir “the cheap condition of showing a simple bodily accident erected by themselves into an evidence and proof of superiority” (1442).

In werklikheid gaan dit nie om velkleur nie maar om die (groot) kulturele verskille tussen blankes en swartes, dus verskille in lewenswyse, hoe daar gedink en gehandel word; ook ontwikkelingsverskille. Soos ek dink Thomas dat ontwikkelings/prestasie-verskille ‘n sikliese verskynsel kan wees: “In the past different races have successively come to the front, as prominent actors on the world’s stage” (1765). Maar hy oordryf heel moontlik: “The European world is looking with wonder and admiration at the progress made by the Negro Race – a progress unparalleled in the annals of the history of any race” (1938). Ras is nie ‘n ignoreerbare konstruk wat onnodig uitgedink is nie. Ras is deel van die onontwykbare werklikheid. Waarom is daar sedert 1994 geen sprake van ‘n nie-swart president, vise-president of nie-swarte in watter hoë (politieke) pos ook al nie? Omdat swartes die werklikheid van ras erken. Omdat swartes (ten alle koste) mede-swartes in topposte wil hê, dus mense wat soos hulle dink en doen. As pigmentasie die enigste verskil tussen blankes en swartes was, sou dit om ‘t ewe gewees het of bv ‘n blanke of ‘n swarte die president van Suid-Afrika was.

Thomas is erg neerhalend en beledigend teenoor Froude. Hy word bv smalend oor en oor ‘n profeet of filosoof genoem. Soos verwag kon word, word die blankes vir die “hideous atrocities of slavery” verwyt (54) – “the trade in African flesh and blood” (1277). Haiti is reeds meer as drie eeue lank die toonbeeld van swart rassisme, maar Thomas noem die besware wat Froude teen Haiti opper “perversity gone wild in the manufacture of analogies” (80). Mungo Park (1771-1806) word genoem as een van die blanke ontdekkingsreisigers wat “the natural friendliness of the Negro in his ancestral home” ervaar het (1153). Maar Park het in Wes-Afrika verdrink omdat hy deur vyandige swartes aangeval is. Froude is oortuig daarvan dat rasseskeiding natuurlik is. Thomas verwys egter na “the inevitable atttaction of one race to the other by the sentiment of natural affection” (1823). Die result is “Mulattos” (1836). Die Britse immigrante wat hulle in Wes-Indië gevestig het, dink anders as Thomas oor ras: “That class of them [Anglo-Saxons] who had left Britain were likelier than the more refined of their nation to exhibit in its crudest and cruellest form the innate jealousy and contempt of other races that pervades the Anglo-Saxon bosom” (1856).

Volgens Thomas “the Negro voter would elect representatives whom he knew he could trust for competency in the management of his affairs, and not persons whose sole recommendation to him would be the possession of the same kind of skin” (1347). Is ons ondervinding in die nuwe Suid-Afrika dat die meerderheid kiesers glad nie kleurbewus is nie? “No one can deserve to govern simply because he is white, and no one is bound to be subject simply because he is black” (1436). Maar in die nuwe Suid-Afrika regeer die swartes bloot omdat die meerderheid kiesers swart is en die blankes is teen wil en dank die onderdane of tweedeklasburgers omdat hulle die minderheid is. “At present most officials are appointed (locally at least) according to their merit, and not to their epidermis” (1442). In die nuwe Suid-Afrika, daarenteen, word baie, waarskynlik die meeste, aanstellings en bevorderings deurslaggewend op grond van ras (swart) en geslag (vroulik) gedoen pleks van bekwaamheid.

Die polities verligte Julia Markus (Praag 27.06.2020) hou van Thomas se verweer. Hy “accurately described Froude’s quick and incorrect assessment of different island peoples … Yet it is the subtitle of another book of criticism [by Davis N Darrell, 1888], Mr Froude’s negrophobia, that best describes Froude in the West Indies: Don Quixote as a Cook’s tourist. It could not be said better” (4974).

Leon Lemmer: Peter Hitchens oor die ontaarding van die Britte

Christopher Hitchens (1949-2011) was ‘n radikale, konfronterende, marxistiese joernalis wat baie polemieke met sy omtrede uitlatings ontketen het. Saam met Richard Dawkins, Daniel Dennett en Sam Harris was hy een van die grondleggers van die militante Nuwe Ateïsme. In sy latere lewe is Hitchens daarvan beskuldig dat hy polities (meer) regsgesind geword het, bv vanweë sy renons in Bill Clinton en sy veroordeling van NAVO se militêre inmenging in Bosnië.

Vandag skryf ek egter oor Christopher se minder bekende broer, Peter Hitchens (gebore in 1951), ook ‘n Britse joernalis, wat in sy prille jeug ‘n aanhanger van Leon Trotskie (1879-1940) se marxisme was. Hy verwys na homself as “a former Bolshevik” (bron hier onder, Kindle 4904). Peter het polities van verlinks tot regs gevorder, van sosialisme, via die Britse Arbeidersparty tot lid van die Konserwatiewe Party (1997-2003); ‘n party wat hom mettertyd ook nie meer aangestaan het nie. Deesdae beskou hy Edmund Burke (1729-1797 – Praag 2.05.2020) as sy mentor. Hitchens wil nie polities byderwets wees nie. Hy is ten gunste van die doodstraf en gekant teen homoseksualiteit asook die dekriminalisering van dwelmgebruik, bv dagga. “Legalization … lead[s] to social acceptance” (3820). Hy het geen simpatie met mense wat deur eie toedoen aan longkanker (weens die rookgewoonte) en vigs (weens homoseksuele gedrag) ly nie. Tydens Suid-Afrika se 1994-oorgang/ondergang was hy in Suid-Afrika. Hy het tot die juiste gevolgtrekking gekom, naamlik dat Nelson Mandela nie ‘n heilige is nie. Verder het hy die Wikipedia korrek as ‘n linkse naslaanbron geïdentifiseer.

Soms dryf Hitchens sy konserwatisme dalk te ver. Hy is bv gekant teen die “valsheid” van Britse Somertyd. Hy verkies Greenwich Mean Time (GMT) dwarsdeur die jaar. Hy verset hom selfs teen die metrisering van mate en gewigte. “My instincts … revolt against the shiny, efficient, ugly and stone-cold metric system” (4797). “English measures … pounds and ounces, inches and feet, chains and furlongs … were destroyed with slow subtlety and cunning, and resistance is left to a few eccentrics, such as me, fuming hopelessly against a loss nobody else can see” (4803). “[English] measurements … were based on the individual. A pound was what could be held in the hand. A pint was what a grown man might reasonably drink to quench his thirst. An inch was the top joint of a thumb, a foot was, well, a foot, and a yard was a pace. A fathom of water was deep enough to close over a man’s head. They worked outwards from the human. Metric measurements, by contrast, were based on a (mistaken) calculation of the Earth’s circumference” (4839).

Ek bespreek vandag die volgende boek van Peter Hitchens: The abolition of Britain: From Winston Churchill to Theresa May (London: Bloomsbury, 1999/2018, 368p; Amazon Kindle $21,23). Die hooftitel van die boek word in die 2018-voorwoord soos volg verduidelik: “The abolition of a great and famous nation is now virtually complete. This book, originally [1999] intended as a warning in letters of fire, might now at least serve as a headstone” (116). Die newetitel wek verkeerdelik die indruk dat hierdie boek onlangs geskryf is. Al die hoofstukke is reeds in 1999 vir die eerste keer gepubliseer. Slegs die voor- en nawoord is later bygevoeg. Nogtans toon die teks uitstekende insig in die diepgaande veranderinge wat sedert die dood van Winston Churchill (1874-1965) in die Britse omstandighede en geestesklimaat ingetree het. “The death of Churchill, an unchallengeable father figure, was a final farewell to a reassuring past” (182).

“My argument is that we chose the wrong future in the second half of the twentieth century” (101). Hy noem dit ‘n kulturele revolusie (162). “We have gravely devalued knowledge and academic qualifications, made many thoughts almost unthinkable, sundered many of the invisible bonds which once held our society together, and inflicted upon our country a permanent and irreversible change in morals, values, customs, taboos, language, humour, art and even eating habits” (167). In Suid-Afrika het dit veel erger daaraan toe gegaan. In 1994 het ons ‘n politieke revolusie beleef, waarna ‘n kulturele revolusie ingetree het waarin ‘n grootliks vreemde swart kultuur die twee tradisioneel leidende blanke kulture/lewenswyses verdring het. Hitchens noem Brittanje “a wholly foreign country” (187). Uit die oogpunt van die blankes geld dit in veel groter mate vir Suid-Afrika.

Volgens die outeur het die Britte in 1965 nog rede gehad om hulleself as die voortreflikste mense op aarde te beskou en kon hulle met reg trots op en patrioties jeens hulle land wees. Hy verwys na “a society that was profoundly civilized, gentle and humane” (707). Hy meen dat die Britse samelewing sedertdien feitlik onherkenbaar ontaard het. Dit herinner aan die ingrypende verskille wat daar tussen die ou en die nuwe Suid-Afrika bestaan, wat onder meer die entoesiasme vir en die tradisionele patriotisme van Afrikaners vir hulle geboorteland weggekalwe het. Daar kan egter kwalik van Afrikaners verwag word om die tradisionele Britte as verhewe organismes te beskou, gedagtig aan onder meer die Anglo-Boereoorlog. Tog is daar vir die plaaslike blankes min troos in die volgende reeds aangehaalde woorde: “The abolition of a great and famous nation is now virtually complete” (116). Brittanje is nog ‘n blanke Westerse land wat weens bv selfaangedoende, ingevoerde multikulturaliteit besig is om onder te gaan.

In Suid-Afrika ken baie jongmense van die huidige geslag nie die land se geskiedenis nie. Dit is veral te wyte aan die propaganda van die ANC-regime, bv in skoolgeskiedenisboeke, en die uitlatings van ANC-nalopers in die massa-inligtingsmedia. In Brittanje het iets soortgelyks gebeur. Hitchens verwys na “a generation to whom the past was not just a foreign country, but a place of mystery which was easier to mock than understand” (146). By hedendaagse Britte, soos by Amerikaners, is daar die neiging om onpatrioties te wees, om ‘n negatiewe siening van hulle land en hulle geskiedenis te hê. “The ideas of the past were invariably wrong, that putting the clock back was a sin, while progress and change were both inevitable and right” (616). Hitchens verwys na “the ‘anti-establishment’ tendencies in politics, academe, broadcasting and the press” (458). “Patriotism, monarchy and Englishness in general [became] unfashionable and – worst of all – comical” (600). “In 1965, even the radicals were loyal patriots” (474).

Daar word plek-plek na Suid-Afrika verwys:

  • “The old struggle between Afrikaner and British settlers in South Africa had ended in the triumph of the National Party, the building of grand apartheid and the founding of a Boer republic outside the Commonwealth” (637).
  • Die Britse openbare mening is “unshakeable in its certainty that personal righteousness is reserved for those who share its views about South Africa” (151), naamlik dat die swart politieke bewind reg en goed is en die blanke bewind van weleer, by name apartheid, verkeerd en sleg was.
  • Voorgeskrewe skooldrag word in progressiewe geledere geassosieer met “repressive and reactionary forms of government such as apartheid South Africa and Augusto Pinochet’s Chile” (1119).
  • “Opposition to apartheid or General Pinochet are valued more highly than personal adherance to the Ten Commandments or the Sermon on the Mount. An adulterer with the correct view on Nelson Mandela is perferable to a Mother Teresa who fails to critize the currently unfashionable regimes of the world” (4446).
  • Vir ‘n politieke aktivis soos Desmond Tutu gaan dit om die hiermaals en nie om die hiernamaals nie. Hy probeer om ‘n (swart) hemel op aarde te skep. Hitchens noem dit sosiale teologie “in which Christian charity to your neighbour was expressed through political action at home and abroad, rather than in your own conduct. This was especially attractive to the British because the Church’s old missionary links with the former colonies now gave it a potent voice in places such as South Africa, where it was to play an often creditable role in resisting the stupidities of Grand Apartheid” (1658).
  • Die hedendaagse afkeer van Standaardafrikaans kan ingevolge kulturele marxisme verduidelik word. Ordentlike, suiwer Afrikaans herinner aan ‘n glorieryke verlede wat deur ANC-kamerade weggewens word. “The glories of the language were offensive to the modernizers because they reminded them of what they owed to the past, because they reinforced the bonds of tradition, but above all because they constantly reminded them of a view of religion which was not theirs. It did not offer salvation through the Overseas Development Agency, the Anti-Apartheid Movement, Amnesty International and the Social Security budget. It offered it in an entirely non-political way, through the faith and deeds of the individual” (1871).

Hitchens kan nie (heeltemal) vrede met die nuwe elektroniese kultuur maak nie. Hy noem dit “post-literate” omdat die inligting eerder deur piktogramme, dus deur beelde/illustrasies, as deur teks oorgedra word (223). “Early television was nothing like the modern force which has now displaced all other forms of culture and entertainment. Its effect on the imagination has been the motor of the new morality and the new conformism” (234, ook 468). “The BBC [British Broadcasting Corporation] functions as a sort of priesthood of the politically permissible, awarding airtime and favour to those it likes, and silence, bad camera angles or mockery to those it dislikes” (4952). “[Television] encourage[s] only one set of ideas about what was good” (447). “It made each one of us more like the other, it narrowed the gaps between us and made us simultaneouly less alone and more conformist. We have all noticed the way in which mass culture has flattened out accents and made us dress and even walk in standardized fashions” (238).

“This regimentation has also affected our thinking, and our ability to choose. In a society of stable values and unchanging tradition, this would not be specially important, and the cinema had far less impact on 1930s Britain than television was to have fifty or sixty years later. The effect of television, especially colour television, on a society whose values were all open to question and whose morals were dissolving was explosive, and continues to be” (243). “Television robs adults of one of their most important tasks, as passers-on of culture to the young” (2116). Gelykmaking, eendersverklaring en internasionalisering kan die taak van regerings vergemaklik maar het ‘n vernietigende uitwerking op bv individualiteit, kreatiwiteit en eiesoortige kultuur. NP van Wyk Louw het reeds in 1936 geskryf: “Ons tyd wil net van gelykheid en gelykmaak weet; die natuur ken net ongelykheid en streng rangordening” (Berigte te velde, Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1959, p 17). Plaaslik is dieselfde neiging as in Brittanje waarneembaar: “The increasingly blatant use of soap operas as cultural propaganda” (Hitchens 48). Sepies en baie ander televisieprogramme is as’t ware ‘n siekte wat nie net bedags nie maar veral saans kulturele verwoesting saai.

Amerika was die eintlike wenner in die Tweede Wêreldoorlog. Amerika het die leidende land geword. “By 1941 we were a defeated nation” (285). “When American servicemen began arriving in Britain in 1942, much of the United Kingdom fell under a bizarre and unique form of military occupation” (4140). “They spoke the same language but brought with them a completely different culture, different morals, different habits of courtship and even different tastes in food and drink, music and entertainment” (4145). “The total number of Americans in the UK at this time [1944] was more than 1.6 million, mostly active young men, at a time when Britain’s active young men were mainly away from home” (4171). Hitchens bied die volgende as ‘n kompliment aan: “A rather touching and honourable refusal by Britons to countenance the US Army’s colour bar” (4192).

Die Amerikaanse besetting van Brittanje het tot lank ná die oorlog voortgeduur. Hierdie situasie “undermined and belittled Britain’s image of herself, and the British people’s view of themselves” (270). Amerikaanse kultuur het die Britte grondig beïnvloed, nie net vanweë die baie Amerikaanse soldate wat daar gestasioneer was nie, maar ook vanweë Amerikaanse rolprente en televisie. Daar was gevolglik “the increasing use of American terms in language” (280), asook die groeiende invloed van Amerikaanse populêre musiek, bv rock (295). Hitchens verwys na moderne populêre musiek “with its strangely bisexual appeal and its carnal beat” as “part war-dance, part fertility ritual” (2121). Wat die tradisionele Britse kultuur ook ontwrig het, is “America’s supposed ‘classlessness’, actually a fiction, [which] mocked our minutely graded caste system” (290).

Hitchens maak gewag van “the huge scale of the war effort and the breath and depth of the destruction it had caused not just to the physical fabric of the country but to its social fabric. Few now recall that the immediate postwar years were a time when many were alarmed by a rapid increase in crime, an atmosphere of purposeless rebellion among the young and a great deal of family breakdown because of the number of marriages which failed to survive the long partings of war” (680). “The Americanization of our sex lives was probably more important than all these put together. American attitudes towards divorce and adultery, the collapse of American puritanism … under the blows of Kinsey and the contraceptive pill, fanned out across the country like an infectious disease” (290). “As late as 1965, the child of divorced parents was an exception at any school, illegitimate children were a shameful rarity, homosexual acts were illegal, and contraception and abortion were taboo subjects in most homes” (572). Hierby kom nog “the arrival of North American feminism” (306).

Van die veranderings in die Britse leefwyse wat Hitchens opgemerk het, is die agteruitgang van die gehalte van standaard- of tradisionele Engels [Estuary English (358)], bv weens Amerikaanse invloed. “Estuary English – the universal classless patios of southern England” (3363). Daar is deesdae baie meer misdaad (566), bv inbrake (561), as voorheen en daar lê vullis in die strate (363), onder meer weens die multikulturele gedaanteverwisseling wat veral die stede ondergaan het. Maar sulke negatiewe verskynsels word deur linksgesindes goedgepraat. Daar is “a crude moral justification for crime, seen by many modern thieves as a form of taxation levied upon the greedy by the rest” (2381). In Suid-Afrika maak die ANC-regime die nieblankes wys dat die blankes hulle grond gesteel het en dat die blankes hulle besittings bekom het deur nieblankes uit te buit, bv deur hulle te min vir hulle arbeid te vergoed. Dit kan ten minste deels verduidelik waarom misdaad, bv onwettige grondbesetting en diefstal, op so ‘n buitensporige skaal in Suid-Afrika gepleeg word.

“In 1965 … eating in the street, except for a holiday ice cream or a homebound parcel of fish and chips, was practically unknown, and drinking in the street quite unthinkable for most people” (512). Die gedrag van mense het verander; eintlik versleg (479). Daar is al beweer dat die hedendaagse Britse kultuur gekenmerk word aan “lager, football and bodily functions” (611). Hoflikheid en goeie maniere het skaarser geword (479). Goeie smaak het agteruitgegaan (368). Mense voel minder veilig as voorheen, veral snags (389). In 1965 was Brittanje baie meer verenig as tans (432), met baie inwoners in Wallis en veral Skotland wat deesdae van Engeland wil wegbreek. “Northern Ierland … was the only place on British territory where British patriotism took the form of nationalism” (4615). Daardie nasionalisme is uit nood gebore – die gevaar vir Protestantse Britte van vereniging met en oorheersing deur die Rooms-Katolieke Iere van die Ierse Republiek. By die Britte in Noord-Ierland is daar deesdae egter al hoe groter onsekerheid of hulle in die toekoms deel van die Ierse Republiek of van Engeland gaan wees. Voorheen was daar nasionale solidariteit in Brittanje maar sedert 1965 het gebeure dit weggekalwe (653).

“A nation is the sum of its memories, and when those memories are allowed to die, it is less a nation. However, when a people cease to believe their national myths, and cease to know or respect their history, it does not follow that they become blandly smiling internationalists” (756). Die ANC-regime beywer hom vir die herskrywing van Suid-Afrika se geskiedenis, sodat die swartes beter en die blankes, veral die Afrikaners, slegter voorgestel word. Plekname word verander en standbeelde vernietig of verwyder ten einde die Afrikanerdom se trotse verlede te misken. Gebeure soos die Groot Trek en die Slag van Bloedrivier word as mites afgemaak. Dit alles word gedoen om die Afrikaners as etniese nasie, as volk, te probeer vernietig. Afrikanisme en globalisme word as plaasvervangers vir Afrikanernasionalisme aan ons opgedring. Regeringsleiers soos Donald Trump en Boris Johnson verset hulle teen globalisme. Hulle ondersteun onderskeidelik Amerikaanse en Britse nasionalisme, maar word om veral hierdie rede in die massa-inligtingsmedia verguis. As eilande is Brittanje, volgens Hitchens, “uniquely suited to be a nation-state” (809); des te meer sedert sy onttrekking aan die Europese Unie.

Ons het pas die onverkwiklike ondervinding gehad dat Jeremy Vearey (Praag 26.05.2018), ‘n opgeleide ANC-terroris, oud-Robbeneilander, nie-taalkundige en nie-letterkundige, klaarblyklik weens politieke redes deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra is om vanjaar, vyftig jaar ná sy dood, die NP van Wyk Louw-gedenklesing te lewer. ‘n Soortgelyke vergryp is die jaarlikse Neville Alexander-lesing wat deur die Afrikaanse Taalmuseum en -monument aangebied word ter huldiging van nog ‘n oud-Robbeneilander. Hitchens vestig die aandag op ‘n soortgelyke polities byderwetse skuif: om die blanke Florence Nightingale (1820-1910), tradisioneel dié heldin in die verpleegkunde, met ‘n swart rolmodel, die Jamaikaan Mary Seacole (1805-1881), te vervang (910). Albei het gedurende die Krim-oorlog (1853-1856) gewonde soldate verpleeg. Dit herinner aan die vervanging van ons volksplanter van weleer, Jan van Riebeeck, met ‘n nuwe vader van die (swart) Suid-Afrikaanse nasie, die geweldenaar Nelson Mandela. Sedert 1994 is daar in ANC-geledere selfs meer as een moeder vir hierdie nasie ontdek.

Volgens Hitchens is die Britse neo-marxiste “drearily left-wing, and focussed upon suffering and deprivation rather than upon achievement or heroism. They are also notably more forgiving of the misdeeds of communist totalitarianism than of fascist totalitarianism” (938). Weens die gebrek aan positiewe prestasie deur ANC-kamerade word negatiewe gebeure, soos ongehoorsaamheid en geweldpleging, sedert 1994 in Suid-Afrika tydens openbare vakansiedae in herinnering geroep. Dit dui op geestelike en morele bankrotskap.

In Suid-Afrika is skoolonderrig vir die verskillende kultuur- en etniese groepe, elk met sy eie leerplanne, sedert 1994 deur gemeenskaplike leerplanne, primêr afgestem op die swart meerderheid, vervang. In Brittanje is die tradisioneel monokulturele skoolonderrig tot multikulturele opvoeding omvorm. Hitchens noem dit “yet another excuse to denigrate the nation-state, apologize for the Empire and abolish the lore of the British tribe” (998). Terselfdertyd was daar, soos in Suid-Afrika, ‘n ernstige verlaging in akademiese standaarde – “standards always are out of date” (2272) – en die vernietiging van die tradisionele geskiedenisleerplan (1003). In Suid-Afrika verkondig die ANC-regime openlik dat ons geskiedenis volgens die voorkeure van ANC-kamerade herskryf word. Daar is blanke historici wat hartlik aan hierdie projek saamwerk. “In an incredibly short time, we have been turned into a nation without heroes, without pride in our past or knowledge of either our past triumphs or our past follies and disasters” (1007).

Plaaslik was daar al uitsprake van die nuwe bewindhebbers dat dinge soos meriete en standaarde Westerse uitvindings is wat maar agterweë kon gebly het. Jonathan Jansen het hom by uitstek smalend oor akademiese standaarde uitgelaat, heel moontlik omdat hy, sonder om dit te erken, besef dat akademiese standaarde in die skole en aan die universiteite in die ou Suid-Afrika veel hoër was as wat hulle in die nuwe Suid-Afrika is. Hitchens skryf: “The great universities of Oxford and Cambridge are still being attacked by ministers for trying to maintain some standards” (48). Later skryf hy van “a general lowering of Oxbridge standards” (1134). Dit is die Britse weergawe van die ANC se: “pass one, pass all.” Dit is ‘n tragedie as geestelike vervlakking twee van die oudste en akademies-wetenskaplik mees gerespekteerde universiteite in die wêreld aangetas het. Albei het in die 13de eeu ontstaan..

Hitchens noem die hedendaagse marxiste “cultural revolutionaries”: “They believe, in most cases with some passion, that education should be used to eradicate privilege and élitism, to spread the gospel of the new society in which everyone (and everything) is equal” (1015) – dus “the ‘democratic’ or levelled society” (1042). Mededinging word ontmoedig. As sommige skoliere akademies beter as ander presteer, word die (natuurlike) ongelykheid by skoliere sigbaar. As ‘n skolier druip, tas dit sy menswaardigheid aan, wat taboe in hedendaagse verligte samelewings is. Meriete is tot ‘n onding verklaar omdat dit ‘n hiërargie daarstel. “Melanie Phillips [Praag 18.08.2018] has condemned the ‘all must have prizes’ ethos of the modern system” (1108). Die gesag van onderwysers word deur ‘n verbod op (lyf)straf ondermyn. Dit skep ‘n situasie in die klaskamer waarin leer weens gebrekkige dissipline bemoeilik word. In baie gevalle leer skoliere deesdae op skool minder as voorheen. Om hierdie feit te kamoefleer, verkies die ANC-regime dat daar van leerders pleks van skoliere gepraat word. Die marxistiese obsessie met verandering (pleks van verbetering) is die rede waarom sulke disfunksionele verskynsels hulle opwagting maak (1064). Sodanige transformasie word deur sommige sielkundiges goedgepraat; “those stand-by experts who can always be counted on to decry common sense, defy public opinion and loathe hallowed tradition” (1166).

Een van die hoofoogmerke van kulturele marxisme is om die tradisionele gesin te vernietig. “The greatest fortress of human liberty, proof against all earthly powers, is the family [“huisgesin”]. In its small private space, it can defy the will of authority and the might of wealth. It is without doubt the most effective means of passing lore, culture, manners and traditions down through the generations. Its loyalties are stronger than those of the state, more powerful even than patriotism. All serious tyrannies have sought to undermine or infiltrate it, socialist tyrannies most of all” (2837). “There are many explanations for authority’s mistrust of the family. The main one must be that it cannot control what goes on there, what ideas are taught, what wealth stored up, what loyalties fostered” (2853). Weens sy magsbeheptheid sou die ANC-regime te graag iedere gesin na sy beeld wou afrikaniseer en aan die ANC gedienstig maak. Huwelike, dus histories normale gesinsvorming, word nie deur die ANC-regime bepleit nie. Die huwelik is al beskryf as “an unromantic compromise between sensuality and drudgery” (3070). Die huwelik is in baie gevalle nie hemel op aarde nie maar kultureel nogtans meesal ‘n beter, bv meer stabiele, situasie as heteroseksuele saambly of ‘n selfdegeslagverbintenis.

In Suid-Afrika kom enkelouergesinne algemeen voor, veral by die swartes. Trekarbeid, dus die blankes, is dikwels die skuld hiervoor gegee. Eintlik is ‘n gebrek aan seksuele dissipline, oftewel permissiwiteit – “moral poverty” (2635) – ‘n meer geldige rede. Die eksponensiële toename in buite-egtelike kinders kan ook toegeskryf word aan die (oor)gewilligheid van die ANC-regime om ongehude moeders met staatstoelaes te vergoed. Dit geskied sonder dat enige teenprestasie vereis word. Daar is ook nie ‘n maksimum perk vir sulke kinders nie. In die nuwe Brittanje is daar al hoe meer buite-egtelike kinders. “Roughly 44% of children in Britain are now born to mothers who are not married” (63). “The new cruelty, which leaves hundreds of thousands of children without a proper family, is imposed through many acts of generosity by the state and the taxpayers, and through the broad-minded tolerance of individuals and opinion-formers” (2428). “It is certain that crime is higher among the children of broken homes than among those from stable families” (4354). Wat nodig is, is “a sensible compromise between stern duty and individual kindness” (2433).

“Illegitimacy – the very thing marriage is supposed to prevent – has become so common as to be the norm. Shame and stigma, which once both defended respectable marriage and heaped misery on the poor bastard and his wretched mother, have disappeared. Instead, there is the slower, vaguer, more indirect misery of a society where fewer and fewer children have two parents, and where more and more women are married to the State” (2444). Maar dit is juis hierdie toenemende getal afhanklikes van staatstoelaes wat aan die ANC-regime ‘n substansiële steunbasis verseker. Terselfdertyd veroorsaak kinders uit enkelouergesinne dikwels dat misdaad floreer.

“The cultural revolutionaries have understood that a nation’s literature is one of the ways, perhaps the most important way, in which values are transmitted unchanged from generation to generation. They understand that Shakespeare’s Englishness is not an accident, and that Shakespeare and Englishness have helped to form each other” (2722). “This literature is also dominated by men” (2727). Wat ‘n marxis soos Terry Eagleton (gebore in 1943) hieromtrent doen, is “to try to rebuild Shakespeare as some sort of Marxist critic of the social order” (2738). “The desire for a national culture is seen as damagingly conservative, often ‘racist’ and almost inevitably unsympathetic to the rights of women” (2772). “Something called ‘the cult of the apron’ is constantly attacked” (2801). Die nuwe vooroordeel (2812) is dat vroue net sulke bekwame skeppers van letterkunde, asook ander literatuur, bv nie-fiksie, en ander kuns as mans is. Pas is daar ‘n bohaai in die plaaslike pers opgeskop omdat blankes oor die toekenning van literatuurpryse besluit het. Volgens die polities byderwetse narratief moet enersyds sowel mans as vroue en andersyds sowel blankes as nieblankes by enige openbare geleentheid, bv besluitneming, betrek word. Die ANC-regime verlang voorts dat swartes substansieel in die meerderheid moet wees en vroue in dieselfde mate as mans betrek moet word. Dit gaan nie om meriete, bv kennis en kundigheid, nie. Dit gaan om ras en geslag.

In hoofstuk 15, onder die opskrif, “Is Britain civilized?” word die linkse politikus, Roy Jenkins (1920-2003), uitgesonder as die hoofaanstigter van die Britse kulturele revolusie. “He should see it as his task to revolutionize all our habits” (3939). Volgens Jenkins: “It is about the need to make this country a more civilized place in which to live” (3949). Hy het bv die doodstraf en sensuur veroordeel, maar hom ten gunste van die openbare aanvaarding van aborsie, homoseksualiteit en dobbel uitgespreek. Jenkins het “a new era of loving the sinner” ingelui (4070). Die gevolg was: “The laws have grown more permissive and society more violent, selfish and chaotic” (4075). Jenkins was “the Europhile of Europhiles” (3994). Hy het geen gevaar vir die Britse kultuur weens massa-immigrasie voorsien nie. Hy het verkies om Brittanje voor te hou as deurgaans moreel voorbeeldig, naamlik as “the traditional refuge op the oppressed” (3978).

Wat ek uiters eienaardig vind, is dat Hitchens, anders as baie ander waarnemers, nie die verwording van Brittanje primêr aan die massa kultureel vreemde inkommers toeskryf nie. In sy 2018-nawoord is daar net ‘n enkele opmerking hieroor, wat eintlik geen verduideliking verskaf nie: “Immigration itself, which I deliberately did not include in my 1999 book [why not?], has beyond doubt transformed many towns and urban areas beyond recognition, far beyond what had happened in the forty years of immigration before 1997” (4753). “The UK welcomed an estimated net 1.5 million immigrants in the decade to 2008. Part by accident, part by design, the Government had created its longed-for immigration boom” (4770).

Die skuld hiervoor word by uitstek aan Tony Blair (Britse eerste minister, 1997-2007) toegeskryf. “The Blair government was not like any previous governments. It had a declared cultural purpose” (4871). “The truth, that New Labour was a sophisticated version of Eurocommunism, hugely socially radical, deeply hostile to the nation-state and monoculture and coldly dismissive of Church and Crown, can be observed in its actions by those who understand these things” (4899). Blair het erken “that he had himself been a Trotskyist” (4899). “Labour supporters … felt that mass immigration had changed their lives for the worst without their permission. It was this, above all, that turned a strong anti-EU minority into a decisive majority” (4776) in 2016.

Hitchens se betoog is soms wydlopig. Hy is geneig om in sypaaie af te dwaal. Die volgende kan as ‘n samevatting van sy konserwatiewe stellinginname beskou word: “The pattern in all these events is the same: Behaviour which was once deviant is made to seem mainstream, or al least acceptable, and those who are unhappy about it are portrayed as narrow-minded, old-fashioned, prejudiced and wrong. The effect of this implicit propaganda upon public opinion has been enormous, causing many people to be ashamed of views they had held since their childhood and had thought until recently were normal” (3439). Veertig jaar gelede was daar onder blanke Suid-Afrikaners ‘n oorweldigende mate van eenstemmigheid dat een mens, een stem rampspoedige gevolge sou hê, ‘n swart meerderheidsregering die land in sy swernoot sou stuur, gedwonge rasse-integrasie absoluut verwerplik is, ens. Deesdae word diegene wat steeds sulke menings huldig as verkramp en rassisties uitgekryt. Die ergste is blankes, insluitende oud-Broederbonders, wat deesdae valslik voorgee dat hulle eintlik reeds hulle hele lewe lank nalopers van die ANC is.

“How do you tell that a country has died? I would say that the moment comes when its people no longer even know that they have lost their culture and their history” (4730). Die Afrikanerdom is darem nog nie daar nie, maar is fluks op pad daarheen. Binne enkele geslagte kan sowel ons voortreflike Afrikanerkultuur as ons roemryke geskiedenis in die vergetelheid verborge wees. NP van Wyk Louw het in 1936 oor “ware volkskuns” geskryf: “Die beste daarvan sal alleen vergeet word wanneer die geaardheid en omstandighede van ‘n groep so verander dat hy homself nie meer daarin herken nie” (17)

Karel Combrinck: Skoorsoek

Die ou aardbol van ons word by die dag ‘n gevaarliker plekkie om op te leef. Pas het pres. Trump die geleentheid van ‘n staatsbesoek aan die VSA deur die Poolse president, Andrzej Duda, gebruik om aan te kondig dat hy die Amerikaanse troepemag in Duitsland gaan verminder en ‘n sekere persentasie daarvan na Pole gaan verskuif. Hierdie verskuiwing sal, luidens die gesamentlike verklaring van mnre Trump en Duda, gepaard gaan met die oorplasing van wapentuig waaronder hommeltuie (drones). Lesers mag weet dat hommeltuie in staat is om kernwapens te dra.

As rede vir die troepeverskuiwing voer mnr Trump aan dat dit sal geskied omdat Duitsland, na sy mening, nie sy verantwoordelikhede teenoor die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) nakom nie. Volgens hom is Duitsland se finansiële bydrae tot die onderhoudskoste van NAVO te gering, wat ‘n groter las op die skouers van Amerika plaas om die veiligheid van Duitsland teenoor Rusland te verseker. Terselfdertyd koop Duitsland aardgas ter waarde van miljarde euro van Rusland aan. Aldus die argument van mnr Trump.

Feit is egter dat Duitsland geensins in ‘n konflik met Rusland betrokke is nie en sy veiligheid ook nie op enige wyse deur Rusland bedreig word nie. Die Duitsers sal tog seker beter weet as die Amerikaners of hulle veiligheid in gedrang is of nie. Hierdie eienaardige sienswyses van mnr Trump is natuurlik ‘n rookskerm vir die werklike rede, naamlik dat die Amerikaners Duitsland wil dwing om Amerikaanse skalie-gebaseerde gas te koop wat hulle teen astronomiese koste produseer en teen ‘n verlies verkoop. Om hierdie rede het die VSA dan ook onlangs sanksies gehef teen maatskappye wat betrokke is by die bou van die gaspypleiding (Nord Stream) tussen Rusland en Duitsland.

Vir enige objektiewe waarnemer spreek dit vanself dat Duitsland nie die gas by Rusland koop ten einde Rusland ter wille te wees of om Amerikaanse belange te benadeel nie, maar bloot omdat hulle die gas nodig het en dat dit in hulle belang is om dit te te koop waar dit vir hulle ekonomies die voordeligste is. Dit is natuurlik ook waarskynlik dat die Amerikaners probeer verhoed dat die gasvoorsiening interafhanklike bande tussen Duitsland en Rusland mag versterk.

Daarby moet gevoeg word dat daar ná die ineenstorting van die kommunistiese blok in Oos- Europa en dus ook ná die beëindiging van die koue oorlog, weinig bestaansreg meer vir NAVO is. Om dié rede het Rusland dan ook die kommunistiese teenvoeter vir Navo, nl. die Warskouverdragsorganisasie ontbind. Amerika het egter verkies om NAVO te laat voortleef wat uiteraard vir hulle ontstsaglike koste op die hals haal, koste wat hulle nou van ander NAVO-lidlande probeer verhaal onder die voorwendsel dat NAVO hierdie ander lande se veiligheid waarborg.

Die Russiese ministerie van buitelandse sake het die beplande verskuiwing van Amerikaanse soldate na Pole vergelyk met die missielkrisis van 1962 toe die Sowjetunie probeer het om missiele in Kuba te vestig, wat op ‘n nippertjie na tot ‘n wêreldoorlog gelei het. Heel onlangs is ‘n reuse- NAVO- militêre oefening in Pole, Georgië en die Baltiese state waaraan 37 000 soldate sou deelneem, deur die koronakrisis in die wiele gery. Die VSA werk ook jare lank reeds aan ‘n missielstel in Oos-Europa om die sogenaamde Iranese bedreiging die hoof te bied. Soos enigeen op ‘n landkaart kan sien, is Pole byvoorbeeld duisende kilometer van Iran verwyder.

Dit is dus duidelik dat ‘n plofbare situasie in sentraal- en Oos-Europa aan die ontwikkel is. Dit is ook duidelik dat die situasie die gevolg is van direkte Amerikaanse bedreiging van Russiese veiligheidsbelange.

Sydney Gregan: Die oorlog om jou siel

Alle oorloë begin en eindig in jou denke. Geen oorlog word net deur fisieke kragte bepaal nie. Dink maar aan die nederlae van Amerika in Viëtnam en nou in Siriē. Die groot Amerikaanse oorlogsmasjien se kop was nooit reg vir daardie gevegsterrein nie en daarby het die Amerikaanse soldaat nie geweet wat die doel van daardie oorloē was nie.

Ook in ons eie geskiedenis het ons gesien hoe die Britte besig was om die Anglo-Boere-oorlog te verloor toe ‘n paar duisend Boere om hulle eie land geveg het en die Britte, op las van die Geldmagte, die goud van die Witwatersrand wou bekom. Net die terreur teen vroue en ‘n verskroeideaardebeleid het gehelp dat die Britte daardie oorlog wen. In hulle harte en hulle denke weet hulle goed dat hulle eintlik daardie oorlog verloor het. En vir ons, die nageslag van daardie Boere, leef daardie helde vandag nog in ons harte.

Vandag is dit steeds van belang om te weet hoe ‘n oorlog gewen moet word. Wilskrag, oortuiging, idealisering, karakter, intelligensie en inligting, strategie en taktiek, is enige dag net so (en meer) belangrik as die oorlogstuig wat gebruik word.

Die inoefening van wilskrag, die uitlewing van ideale, die bou van karakter; dís wat die grondslag lê vir oorwinning op die slagveld. Kortom dus, die sielkundige oorlogvoering wat die militêre vergesel.

Waarin die VSA wel goed geslaag het, is om deur sielkundige ondermyning die Weste sodanig af te breek dat dit nie meer die wil het om weerstand te bied teen die veelvoudige aanslae teen hom nie. Kyk maar nou na die hele Black Lives Matter-beweging. Min mense sien raak dat dit diaboliese magte is wat die saak dryf met die geld van onder meer die Ford Foundation en George Soros wat die saak finansier. En terloops, ek sien die “volkstaat” CHAZ (Capitol Hill Autonomous Zone), wat die klompie anargiste uitgeroep het, het toe so plus-minus ‘n week gehou. Nog voor hulle kon aansoek doen vir lidmaatskap by die Verenigde Nasies… Wys jou net dat waar ‘n gemene deler op sand gebou is, sal enige aksie, of staat dan, misluk.

Die koue oorlog teen kommunisme was ook ‘n sielkundige oorlog waar ons wysgemaak is hoe gevaarlik Rusland en sy bondgenote se kommunisme was en hoe edel die Westerse alternatief is. Hoe ironies dat Rusland en China nou as die twee sterkste state in die wêreld na vore tree, terwyl die VSA innerlik verdeeld is en elke dag besig is om sy eie fondamente af te breek. Wat is die Amerikaanse ideaal in elk geval? Geld? Rykdom? Indien wel, moet mens glad nie verbaas wees dat Amerika nou die aftog blaas nie.

Die Amerikaanse sielkundige oorlog teen die res van die mensdom het Westerlinge se moed, erfenis, trots, eiewaarde, selfvertroue, selfbetuiging en selfverweer sodanig gekraak dat hulle ryp geword het vir die val wat nou beleef word. Wat moet die Amerikaner in elk geval probeer beskerm as hy self nie glo in dít wat George Washington en Thomas Jefferson voorgestaan het nie?

By ons moet ons weet dat sou ons dr Verwoerd aanval, of selfs net stilbly as ons hom moet verdedig, ons mede-aandadig is aan die afbreek van ons eie erfenis. So wil Flip Buys van Solidariteit vir dr Malan en generaal Hertzog in die bresse tree in die Junie-uitgawe van die AP-kerk se Die Boodskapper, maar laat hy die naam van dr Verwoerd uit. As jy dr Malan wil beskerm en jy laat dr Verwoerd uit, is jy gewoon intellektueel oneerlik, want dr Verwoerd het eenvoudig voortgebou op dit wat dr Malan beoog het.

Dan kan hy natuurlik, in die kringe waar hy beweeg, nie bekostig om dr Verwoerd se naam en erfenis te beskerm nie. Kyk maar, die sogenaamde konserwatiewes van vandag, is eenvoudig stom as dr Verwoerd aangeval word!

As jy in jou gemoed oorgegee het, het jy die oorlog reeds verloor. In Suid-Afrika het dit begin toe die NG-kerk apartheid as sonde verklaar het. Dit het geeïndig daarby dat apartheid nou selfs deur Afrikaners as ‘n misdryf teen die mensdom beskou word wat dit nooit was nie. Feit is, die aanslag is op die gemoed en denke uiygevoer wat oorgawe in 1994 soveel makliker gemaak het. Ons het ons geestelike weerbaarheid verloor alhoewel ons enige dag fisies in staat was om hierdie klomp terrorriste die loef af te steek. Ons het ons erfenis in ons gemoed afgesterf sodat ons nie eers meer vandag bereid is om ons kinders van die heldedom van dr Verwoerd te vertel nie. Hy was enige dag net so ‘n groot held soos Paul Kruger en generaal De la Rey, dus vandaar die stilswye in selfs “konserwatiewe” Afrikanergeledere oor hom? As jy skaam is vir dr Verwoerd, is jy per implikasie skaam vir dr Malan, of jy dit wil weet of nie, want die geskiedenis loop soos ‘n goue draad deur al die dade van hierdie manne. Dit is ‘n geskiedenis van Afrikaner-nasionalisme wat gekweek is saadjie vir saadjie deur elke gebeurtenis in ons volk se geskiedenis.

Media24, met Beeld, Die Burger, Volksblad en Rapport aan die spits was die nuttige ideologiese idiote wat die liberale tamboere geslaan het, en wat die Afrikaner in sy gemoed rypgemaak het vir oorgawe. Ons het soos vrot appels in die skoot van die nuwe Suid-Afrika geval. Ons was weerloos omdat ons sielkundig gekraak het.

Maar wat staan ons vandag te doen om ons geestelik weer paraat te maak?

Moet nooit ‘n hipotetiese gevaar vrees nie

Vrees is die wapen van keuse vir die magte wat teen ons opgestel is. Roelf Meyer, die Minister van Verdediging (wee ‘n land met so ‘n swakkeling in daardie posisie!) het blankes gewaarsku teen Amerikaanse oorlogskepe aan ons kus sou ons nie die oorgawe aanvaar nie. Hoeveel mense het nie geskrik vir daardie leuen van daardie klein deurtrapte liberalis nie! Elke moontlike gevaar is eenvoudig uit die duim gesuig en deur ‘n oormaat van propaganda, in ons kele afgedruk.

U ken die ou-ou set dat “ons nie ‘n ander keuse” het nie. Dit het gewerk. Vandag moet die twee alternatiewe wat ons dan het, meerderheidsregering met die noodwendige gevolg van blanke vernietiging, opgeweeg word teenoor dít wat nasionale (“regse”) Afrikaners in 1994 as alternatief voorgehou het, naamlik afsonderlike state vir elke volk, en die vraag gevra word: Wat sou die grootste kans hê vir die oorlewing van die blanke en veral die Afrikaner? En watter mag het die Afrikaner vandag om sy eie staat te verseker teenoor sy posisie in 1994 voor hy oorgegee het?

Jy kan net skrik vir ‘n hipotetiese gevaar as jy tekortkominge in jou mondering het. As jy ‘n onvaste karakter het. As jy nie onwrikbaar glo dat die Afrikaner ‘n roeping het in hierdie land nie. Om nou, 26 jaar later, skielik in Afrikanerselfbeskikking te glo as jy dit versaak het in 1994 laat my wonder oor jou eintlike motiewe. Want jou oortuiging moet op baie meer as blote oorlewing gebou wees. Mens kan grootliks “oorleef” in ‘n veiligheidsbuurt ook. Verwyder dus die spookbeelde wat die vyand in jou kop skep en put begeestering uit ‘n heldedom wat hulle nie aan die “oormag” van Britse magte gesteur het nie en wat beslis nie vir gerief en oorlewing geveg het nie, maar vir die uitlewing van ‘n roeping, ‘n strewe en ‘n ideaal.

Dit is immers dr Verwoerd wat die leuse gehad het: “Die ideaal is sterker as die werklikheid”. Hoe waar is dit nie! Die gevaar is ook net so klein of groot soos wat jy dit vir jouself maak.

Vrees het die manier om te vergroot as dit nie baie gou hokgeslaan word nie. En vrees lei tot paniek en angsdenke en irrasionele besluite. Verwyder dan die vrees vir dít wat bloot net ydele woorde is, afkomsig van die vyand.

Moet nie dat klein dingetjies jou van stryk bring nie

Destyds, in Oos-Duitsland, het die Stasi, die geheime polisie, ‘n taktiek gebruik wat bekend gestaan het as Zersetzung, wat beteken om te ondermyn of af te breek. ‘n Persoon is geteiken en subtiel gemanipuleer deur hom van stryk te bring en twyfel in sy gemoed te skep. So is ingebreek in ‘n persoon se huis net om niks te steel nie, maar alles in chaos agter te laat. Die persoon is verwonderd gelaat en het natuurlik gewag vir die volgende stap wat dalk nooit sou gebeur nie, maar dit het hom in sy spore gestuit. Ook is spanning op verskillende wyses binne huisgesinne geskep waar een van die huisgenote dalk omgekoop is of geïndoktrineer is om so onmin te skep.

Persoonlike omstandighede kan net ‘n sielkundige probleem raak as jy te veel aandag daaraan gee en fokus in die lewe verloor. As aanvaarbaarheid in liberale kringe groter prioriteit geniet as jou volk se strewe, sal jy noodwendig swig voor aanloklikhede wat geen standhoudendheid het nie. Dit gaan oor ‘n opweging van belange en waardes en dít wat op die lange duur van ewigheidswaarde is.

Moet jou nie laat omkoop nie

Ons weet hoe baie mense, veral politici, omgekoop is in 1994 en daarna. FW de Klerk is een van hulle. Die Nobelprys en die miljoene daaraan verbonde, is maar een voorbeeld van hoe sy koffers gestop is. Punt is: hy is omgekoop. As jy deur iemand omgekoop word, is jy in sy sak en sal jy ‘n slaaf van sy opdragte word. Hoe beteuterd moes De Klerk onlangs terugkrabbel oor sy uitlating oor apartheid. Verstaan die swakkeling vandag nog nie dat as jy die een ding sê (apartheid is verkeerd) jy noodwendig ook moet sê dat dit ‘n misdryf is nie?

As jy toelaat dat jy omgekoop word, verloor jy jou selfrespek. Afrikanerleiers (as mens hulle so kan noem) wat in 1994 oorgegee het, het eenvoudig geen selfrespek gehad nie.

Moet nooit glo wat Media24 sê nie

Media24 met sy hele stal koerante is opgestel om die Afrikaner te vernietig. Jou ingesteldheid moet wees om elke woord te wantrou en in die alternatiewe media vir die waarheid te soek. Ongelukkig is die alternatiewe media min en yl gesaai in ons land. Mense is ook te lui om vir hulleself te dink en te gaan soek na die alternatiewe standpunt. Die gevolg is dat die leuens van hierdie ondergrawers vatplek in mense se denke kry.

Die hele BLM-sage is nogeens bewys van die narratief wat, ondanks die leuenagtigheid daarvan, bevorder moet word. Swartes kan eenvoudig enigiets oor blankes kwytraak en ongeskonde daarvan afkom, maar onskuldige onderwysers word afgedank as hulle bloot ‘n onskuldige terloopse opmerking daaroor maak. Gefabriseerde stories vernietig lewens en loopbane maar dit skeel hierdie moordenaarsmedia min.

Moet eenvoudig niks op sigwaarde aanvaar nie. Veral nie as dit uit daardie oorde kom nie, want hulle word betaal om te lieg. En hulle durf in elk geval nie die waarheid praat nie of hulle verloor hulle werk.

Moenie bang wees vir disassosiasie nie

Ons is tog so bang om die “verkeerde” ding in sekere kringe kwyt te raak omdat ons vrees dat ons uit daardie kringe geskop sal word. Om dus “aanvaar” te word, het op daardie oomblik meer waarde as ons oortuigings. Feit is, elke stukkie verloëning van jou volk dra by tot die afbreek daarvan. Jy offer dus jou volk op die altaar van gemak en aanvaarding. Wie van ons sal apartheid vandag nog verdedig in ‘n vriendekring? En in elk geval, waarom het jy ‘n vriendekring wat vyandig staan teenoor apartheid? Elke keer wat jy terugdeins, het jy afstand gedoen van jou standpunt, stukkie vir stukkie. Dis ‘n selfopgelegde afbrekingsproses wat later geen omdraai het nie.

Die waarheid is dat as jy weerstand bied en apartheid verdedig jy nie net jouself versterk nie, maar ook die mense met wie jy omgang het, dat die standpunt alles behalwe dood is en sou jy dit boonop met oortuiging stel, hulle opnuut laat wonder oor die meriete daarvan.

Dit word eintlik al hoe makliker om apartheid te verdedig want die alternatief, integrasie, se mislukkings en uiteinde word elke dag groter en snel op ons af. Sal apartheid ‘n bloedbad veroorsaak? Dalk. Maar in vergelyking met die bloedbad waarop ons tans afstuur, is apartheid gelykstaande aan ‘n kleuterskoolpartytjie. Boonop is dít wat volg op die huidige bloedbad in elk geval die uitwissing van ons volk. Is daar regtig ‘n keuse?

Aanvaar die risiko voordat jy die vyand aandurf? Het jou lewe so leeg en doelloos geword?

Dit sou dwaas wees vir ‘n onderwyser om apartheid te verdedig in ‘n formele skool-opset. Risiko’s moet verreken word want dit is juis onskuldige Afrikaners wat geteiken word. Maar daar is geleenthede waar dit eenvoudig jou plig is om die waarheid te praat anders is jou lewe ‘n leuen. Waarvoor staan jy in elk geval as jy nooit bereid is om vir die eer van jou volk en jou eie selfrespek op te staan nie! Is daar dan net nooit ‘n geleentheid waar jy bereid is om daarvoor op te staan nie? Het jou lewe dan sou leeg geword dat dít waarvoor jou volk staan, geen waarde meer het nie? En besef tog dat jou eie nalate nog ‘n stukkie wegkalwe van dít wat jy  vir jou kinders nalaat.

Moet ook nie verbaas wees oor die teenreaksie wat heel moontlik uiters vyandig gaan wees nie. Wees eerder verbaas en bly as dit nie die geval is nie. Mense is gebreinspoel, wel, in elk geval die meeste van hulle. Maar hulle kan ook geswaai word omdat hulle menings dikwels nie diep begrond is nie, maar geskoei op leë slagspreuke, aannames en veronderstellings. Dit word maklik omgekantel.

Het Martin Luther dit maklik gehad oor sy standpunt? Het die Voortrekkers dit maklik gehad tydens die Groot Trek en al die veldslae? Nee, ‘n standpunt met langdurige waarde word juis gelouter deur stryd. Verwag dus teenkanting maar weet dat dit jou sterker sal maak. Dis dooie visse wat rivier-af dryf en die lewendes wat stroom-op swem.

Besef altyd dat jy vir groter dinge stry in die lewe as jou eie sosiale aanvaarbaarheid. As jy dan ‘n verskil kan maak, het jy iets gedoen om jou karakter te versterk en boonop ‘n bydrae tot die behoud van jou volk gemaak.

Ken jou tekortkominge

Jy moet jou eie tekortkominge ken en weet dat die vyand daarop sal konsentreer om jou verder af te breek. As jy maklik kwaad word, sal jy juis uitgelok word in ‘n debat om jou humeur te verloor en so ook die argument. Dis moeilik om kalm te bly in hierdie moerland maar tog, mens moet!

Doen gereeld selfondersoek en werk aan jou eie tekortkominge. Elke strydgenoot moet hom laat geld. Bestudeer in dieselfde asem die swakhede en tekortkominge van die vyand en konsentreer daarop.

Wees jou eie leier

Ons hoor so dikwels dat die Afrikaner nie ‘n leier het nie. Almal is blykbaar op soek na ‘n leier. In die proses wag ons ons dood en doen self hopeloos te min om die stuasie te beredder. Leiers word nie gestuur nie, hulle verrys uit eie geledere. En dalk is jy die leier wat uit eie geledere aangewys sal word.

Ek glo in elk geval nie aan iemand wat gestuur word nie. Waar was hy die hele tyd toe ander geveg het vir ons volk se behoud? Het jy gewag vir die “regte” oomblik? Nee, leiers word juis geslyp en gebrei deur stryd. Hulle word nie van die rak af gehaal nie. Hulle moes hulle al immers bewys het. Paul Kruger is van kleins af gebrei en gestaal vir die stryd wat hy gevoer het, hy was nie ‘n gedienstige meeloper nie. Daar is eenvoudig geen voorbeeld van ‘n leier van formaat wat nie deur langdurige stryd gebrei is nie.

Jy is ‘n leier in eie reg en weet wat om te doen. Daarom, doen dit. Dit sal die gesamentlike poging van derduisende leiers wees, mense wat leiding en inisiatief neem in ons volkstryd, wat die deurslag gaan gee. Uit hulle sal ‘n leier aangewys word wat dan die leiding sal neem. Moenie vir hom wag nie want hy sal nie opdaag nie!

Fokus op die daad en nie op die titel, die uniform of die uiterlike nie. Fokus op dít wat binne daardie mens aangaan. En as jy nie weet wat om in hierdie tye te doen nie, doen onmiddellike selfondersoek!

Doen weg met die beuselagtighede in jou lewe

Hoe baie van ons tyd en dae word nie deur beuselagtighede in beslag geneem nie. Soos die samestelling van die Springbokspan. Dis nou daardie span wat hulle harte vashou as die afgodslied gesing word en waarskynlik ook “Black Lives Matter” op hulle truie sal aanbring. Daar is so baie voorbeelde van sake wat heeltemal te veel aandag kry, terwyl dít wat van belang is eenvoudig nagelaat word.

En waarom nie ook werk aan jou fisieke weerbaarheid deur byvoorbeeld skietoefeninge by te woon of ‘n selfverdedigingskursus of jou geestelike weerbaarheid deur ‘n boek lees soos die talle uit die pen van Robert Greene waaronder The 48 Laws of Power en The 33 Strategies of War (absolute meesterstukke) nie?

Wil jy na elke nuusbulletin luister om te hoor hoeveel mense het nou al die virus? En as jy dit weet, wat dan? Wat maak jy daarmee? Moet jy vanaand se episode van Binnelanders kyk? Regtig? Is dit hoe leeg jou lewe al is?

Is dit nie tyd vir dringende selfondersoek nie? Om jou prioriteite weer in orde te kry nie.

Wanneer jy sake van belang weer voorop gaan stel in jou lewe sal jy verbaas wees hoe helder die vlam van jou volk weer voor jou sal brand. Hoe die aslaag van beuselagtighede gaan wegwaai wat die vlam tot dusver gedoof het.

Vandag se “helde” en “legendes” se lewens is eintlik baie vlak en leeg. ‘n Rugbyheld is hoogstens ‘n ster wat verskiet. Sy vlam verdof die oomblik as hy sy stewels ophang. Die popster is dikwels ‘n dwelmverslaafde of verknog aan een of ander duiwelse ritueel. Dis die volksheld, gestaal deur stryd, wat langdurige begeestering verskaf. Is daar enigsins ‘n vergelyking tussen Elton John en dr Malan te tref? Trouens ek behoort my te skaam om daardie twee name in dieselfde sin te noem!

Dis ‘n oppervlakkige kosmopolitiese lewe om bloot te smag na die volgende braaivleis, die volgende “show”, die volgende toets op Ellispark. Daar is net geen langdurigheid daarin nie en dis waarom dit net eenvoudig weer en weer moet plaasvind. Sake wat langdurige waarde besit, is dikwels verniet en bied waarde wat, as dit eenmaal deel van jou wese en karakter word, onlosmaaklik deel van jou lewe word. Dit onderskraag jou in enige toestand. Dis in die rak van jou geheue, jy kan dit daar gaan afhaal en dit gee jou geestelike krag.

Die sepies en ligsinnige sake wat aan jou opgedis word, is ‘n vorm van verslawing. Jy kan nooit genoeg daarvan kry nie. Dis ook bedoel om só te wees. Hoe meer jy daarvan kan kry, hoe beter. En more het jy dit weer nodig. Daar is geen laaste episode nie.

Laat elkeen van ons wat erg het aan die voortbestaan van ons volk, ons eie lewens, ja ons eie siele, ondersoek of dit regtig ons erns is. Dalk is ons self op weg na die luilekkerland wat toe nie meer so mooi is soos FW en Pik dit geskets het nie.

Neem die inisiatief, niemand anders gaan dit vir jou doen nie

Elkeen van ons het sekere talente wat ons in belang van die groter saak kan aanwend. Jy het ‘n godgegewe roeping wat jy moet vervul. En geen bydrae is te gering nie maar is dit juis die gesamentlike bydrae van elkeen wat die verskil gaan maak in ons stryd.

Vra jouself die vraag af of dít wat jy doen ‘n verskil sal maak, nie net aan jou en jou gesin se voortbestaan nie, maar ook aan die Afrikaner se voortbestaan. Indien nie, soek dan iets wat wel ‘n verskil kan maak.

Dis alles in jou kop!

“Mind over matter”, is die uitdrukking wat graag gehoor word. En dis waar. In sport en in die hele lewe. Jy sal so sterk in enige geveg optree as dít wat in jou kop aangaan. Jy sal steier as jy twyfel, jy sal vasberade wees as jy oortuig is van jou saak. As die vyand met jou kop wil smokkel, beteken dit dat hy nie seker is hoe sterk jy in jou eie gemoed is nie. Wys hom dan op daardie oomblik!

Ons lot in hierdie land is nie om as slawe onder ‘n barbaarse klomp wurms te lewe nie. Ons sal dit in elk geval nie oorleef nie want hulle sal alles verteer en vernietig. Ons sal dit net besef as ons afstand doen van die huidige tydsgees en opnuut fokus op die erfenis wat ons wil nalaat vir die nageslag, eerder as ons eie gerief.

Ons sal dit net kan doen as ons die goue draad wat ons geskiedenis gekenmerk het, weer omhels en ons eie maak.

Ons siele is op die spel, en as ons daardie stryd verloor, is dit ikabod met ons.

So pragtig het die digter dit gestel dat die stryd net verlore is indien jy jou deelname weier!

Leon Lemmer: J A Froude: ‘Die laaste onontdekte groot Victoriaan’ (Deel 2)

Ter aanvulling van Herbert Paul se boek (Praag 13.06.2020) bespreek ek in hierdie rubriek Julia Markus se biografie: J Anthony Froude: The last undiscovered great Victorian (New York: Scribner, 2005, 364p; Amazon Kindle $18,39). Die opskrif van hierdie rubriek is aan die newetitel van hierdie boek ontleen. Dit is die Britse historikus, A(lfred) L(eslie) Rowse (1903-1997) wat geskryf het: “[Froude] is the last great Victorian awaiting revival, when so many inferior to him have been regurgitated” (Kindle 2207 – Froude the historian: Victorian man of letters, 1987). Markus is bekend as ‘n fiksieskrywer, maar sy is ook ‘n Engelsdosent aan Hofstra University, Long Island, New York. Sy het ‘n verdienstelike biografie oor Froude geskryf, al is sy polities oorverlig.

Froude het as kind ‘n moeilike tyd in ‘n groot huisgesin en op skool gehad. Hy noem dit “as hard, and the treatment as barbarous as that of the negroes in Virginia” (204). Hy het in die tyd van die Oxford Movement grootgeword, wat die Church of England na Rooms-Katolisisme wou teruglei. Froude se oortuiging was egter dat die staat oor die kerk moet heers en nie andersom nie. Aan Oxford University het hy agtergekom “how easy it had once been ‘to make crooked things straight on paper'” (1157), wat sy lewensroeping sou word. Dit laat my dink aan wat Isaiah Berlin (1909-1997) geskryf het: “Out of the crooked timber of humanity, no straight thing was ever made.” Froude het ook spoedig tot die besef gekom: “One loves those who are not far removed from oneself” (1773).

“Unlike [Thomas] Carlyle [1795-1881], Froude felt slavery was an evil … He favored the Confederacy [of American states]” (1892). Oor die Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) skryf Froude: “You cannot treat an institution as old as mankind as a crime to be put out by force … If the sword is pressed into service beyond the common sense of mankind, it will kill the man that uses it” (1912). Ná hierdie oorlog kon hy “hope and believe that a time will come when there will no longer be Englishmen and Americans, but we shall be of one heart and mind, and perhaps one name” (1921). “For Froude, Americans were still ‘the English reproduced in a new sphere'” (4500). Dwarsdeur sy lewe het Froude probeer om veral Anglo-Saksiese blankes saam te snoer. Heelwat van sy idees het hy aan Carlyle ontleen, bv sy “loathing of democracy … the spuriousness of the contemporary idea of equality … the hypocrisy of ‘nigger philanthropists'” (2160). Carlyle het Froude beskryf as “the valuablest friend I now have in England” (2374).

“Under [William Edwart] Gladstone [1809-1898, British prime minister 1868-74, 1880-85, 1886 and 1892-94] and the Liberals there were constant discussions about loosening colonial ties to Australia, New Zealand, Canada, and the Cape. England protected her colonies militarily, but the colonies were not producing enough revenue. That the colonies were seen in economic terms as a drag on the economy appalled Froude. For they were ‘other Englands’, having the ability to extend English blood and English values far beyond the small island that was the motherland” (2611). Die kolonies kon ‘n uitlaatklep vir die oorbevolkte Brittanje wees. Froude skryf: “The attachment of a people to their country depends upon the sense in which it is really and truly their home … And the idea of home is inseparably connected with the possession or permanent occupation of land” (2639). Froude wou hê dat Britte hulle op groot skaal permanent – nie net tydelik nie – in die kolonies vestig sodat daardie gebiede verbrits kon word. Dit herinner aan die begin van die Afrikanerdom: “Die historikus GD Scholtz het jare gelede aangevoer dat Afrikaners op 9 Februarie 1657 uit die vestiging van nege Vryburgergesinne aan die Liesbeekrivier ontstaan het” (Flip Buys, Die pad na selfbestuur: Anderkant die mislukking van staatsbestuur, Centurion: Kraal Uitgewers, 2019, p 203 – Praag 11.04.2020). Eerder as enige ander jaartal kan 1657 as die begin van Afrikaans beskou word.

Per skip op pad na Suid-Afrika in 1874 skryf Froude: “I hear much of the Cape Dutch. The English colonists seem not to like them … I do not yet make out the Boers, who are described as lazy, indifferent to progress or moneymaking, thinking little of politics, and only resenting English interference with them; yet most people to whom I talk seem to agree that in the Orange Free State the natives are better managed than any other part of Africa” (2704). Later skryf hy oor die Britse inpalming van die diamantveld: ‘”By our stupid interference we have exasperated the entire Dutch population,’ both in and out of the colony, and have jeopardized the possibility of confederation, because of the preponderance of the Dutch. He became more and more convinced that ‘the Imperial Government should confine itself to the Table Mountain Peninsula, fortify the two harbours [Table Bay and Simon’s Town], and hold it as a naval and military station, leaving the rest of the country to itself'” (2747). Froude het geen erg aan materialistiese oorwegings soos diamante gehad nie. Wat die migrasie van Britte betref: “Let them immigrate to other Englands instead” (2756). Daar was klaarblyklik te veel swartes na Froude se sin in Suidelike Afrika. “His opinion was that the Dutch, with their tougher policies toward the Africans, did better than the English in that regard” (2783). “Froude’s most solid accomplishment [regarding South Africa] was his insistence that the Dutch had been cheated when England reclaimed the diamond fields” (2874).

“For [Froude], no single political issue was more important than how England was to regard her colonies” (4138). In Desember 1884 het hy sy seun, Ashley, saam met hom per skip geneem na drie kolonies: die Kaapkolonie, Australië en Nieu-Seeland. Vandaar is hulle na die Sandwich-eilande, Hawaii en San Francisco. Per trein is hulle daarna oor Salt Lake City, Denver, Chicago en Buffalo na New York City en vandaar na Cork in Ierland en Liverpool. “At Honolulu [Hawaii] he wandered about studying the people and their customs, wondering at the homogenizing effect of ‘our Anglo-American character,’ which was spreading over the world” (4437).

Ná afloop van sy reis om die wêreld het Froude sy boek, Oceana (1886), geskryf. “He took the word Oceana from Sir James Harrington’s [1611-1677] seventeenth-century Utopian vision of a perfect commonwealth that was reserved for the English-speaking people” (4220). In The commonwealth of Oceana (1656/2012, 180p; Amazon Kindle $0)* word die grondwet van ‘n utopiese republiek uiteengesit. “The determining element of power in a state is property, particularly property in land” (Wikipedia). Die ANC-regime wil alle mag in homself sentraliseer. Hierdie boek uit Jan van Riebeeck se tyd kan help verklaar waarom die ANC-kamerade sonder vergoeding op blanke eiendom beslag wil/gaan lê.

[* Die eerste Kindle-leesmasjien is op 19.11.2007 beskikbaar gestel. Dit bly vir my ‘n 21ste eeuse wonder dat ‘n teks wat 364 jaar gelede gepubliseer is, binne ‘n minuut uit Amerika gratis aan my gestuur word. Die Kindle-weergawe is die teks soos geredigeer deur Henry Morley (1887). Oceana was Harrington se naam vir Engeland (Kindle 62). Harrington was ‘n republikein en glad nie ‘n monargis nie. Volgens hom vloei politieke mag voort uit ekonomiese mag. Dit sluit aan by Aristoteles se standpunt dat as hierdie twee geskei word, ‘n revolusie volg. Dit is presies wat in 1994 in Suid-Afrika gebeur het. Nic Wiehahn (1929-2006), die hoof van Unisa se Sakeskool, het in die verslag van die Wiehahn-kommissie (1979) aanbeveel dat swartes as vaklui opgelei en vakbonde vir swartes gewettig word. Wiehahn het daagliks ‘n strikdas gedra om hom van gewone sterflinge te onderskei. Hy het ‘n regs- en sake-agtergrond gehad en was glad nie in ideologie onderleg nie. Aan die begin van die PW Botha-bewind is hierdie kommissie se aanbevelings aanvaar, hoewel John Vorster voorbehoude gehad het. Daarmee het swartes ekonomiese burgerskap verkry. “Die NP-koukus was baie tevrede en Andries Treurnicht en Ferdie Hartzenberg, toekomstige leiers van die Konserwatiewe Party, het selfs Nic Wiehahn in die wandelgang gelukgewens” (Hermann Giliomee, Historikus: ‘n Outobiografie, Kaapstad: Tafelberg, 2016, p 119). Harrington onderskei tussen “property, real or personal; that is to say, in lands, or in money and goods” (159); dus vaste en roerende eiendom. Dit is vaste eiendom, bv plase, wat inwoners aan ‘n land bind en hulle ekonomiese en gevolglik politieke mag gee. Met onteiening sonder vergoeding wil die ANC-regime die bietjie politieke mag waaroor die blankes sedert 1994 beskik, verder ondergrawe. Landbou is ‘n kernbedryf. “Agriculture is the bread of the nation; we are hung upon it by the teeth; it is a mighty nursery of strength, the best army, and the most assured knapsack” (3185).]

“He found at Cape Town, as he suspected that ‘the history of Ireland is repeating itself – as if Ireland was not enough.’ The English had been unfair to the Dutch, both in territorial disputes and in their championing the ‘coloured races’ over the Boers” (4239). “Those with whom he mingled spoke the language exactly as it was spoken at home. This pleased him on one level, but on another he found it too imitative. A new country needs its own accent – its stamp of originality” (4285). Dit is waarom ek ‘n voorstander is van Afrikaans as die enigste amptelike taal in Suid-Afrika (en Namibië). Dit is ook waarom die ANC-regime se aanhang van die koloniale taal Engels as eintlik die enigste amptelike taal deur bv Keniaanse swartes gekritiseer word.

“Politicians were men given two eyes only to blind one – either the left or the right depending on party. ‘A wise man keeps both his eyes, belongs to no party, and can see things as they are'” (4321). “According to him [Carlyle] England’s business, if she understood it, was to gather her colonies close to her and spread her people where they could breathe again, and send the stream of life back into her loaded veins. Instead of doing this, she had been feeding herself on cant and fine phrases and delusive promises of unexampled prosperity” (4330). “What Froude had recognized at the time when many in England felt the colonies simply a burden was the energy and renewal that the immigrant brought to the new land … ‘In the colonies only we can safely multiply, and the people, I think, are awakening to know it'” (4491). “The England Carlyle looked forward to was ‘an England with the soul in her awake once more – no longer a small island, but an ocean empire, where her millions and tens of millions would be spread over their broad inheritance, each leading wholesome and happy lives on their own fields, and by their own firesides, hardened into men by the sun of Australia or the frosts of Canada – free human beings” (4330). By sulke vergelykings word Suid-Afrika gewoonlik uitgelaat omdat Froude weens die baie swartes skynbaar min lig in ons toekoms gesien het.

“Do we understand clearly what makes a nation great? Froude questioned. Not its material but its spiritual growth. The assumption that once all men have the vote and political liberty is secured virtue will follow is erroneous. That was why Aristotle knew democracies were always short-lived. For virtue resided not in having a vote, but in binding duty and obligation to the common wellness” (4339). “However, it was obvious to Froude that modern man, once having been emancipated from human authority, had no intention of replacing the chains on his limbs. He wanted to attend to his own interests. What does that mean in a democracy? Getting as much money as he can and as much pleasure as the money will buy for him, while losing the older and sterner moral training along the way. The soul dies out of him – why, he forgets he ever had one. ‘Hitherto this has been the history of every democratic experiment in the world'” (4347).

“If people hadn’t focused on the value of confederation before Oceana, they did after it … Froude now looked to the United States as a metaphor for the United States of Oceana: ‘The problem how to combine a number of self-governed communities into a single sommonwealth, which now lies before Englishmen who desire to see a federation of the empire, has been solved, and solved completely, in the American Union’ … The ‘United British Empire’ could be based on the American experience” (4500).

“By not going to Canada, Froude had lost the chance to visit Our Western Home, the first stop for English pauper children sent to Canada from the streets of industrialized England. From there they were disbursed to willing families … The English feminist Maria S Rye, who created Our Western Home … personally escorted the emigrating children there” (4518). “She would not minister to Roman Catholic paupers, and this was perhaps a bit of luck for those popish ‘gutter children,’ as she called them, who at least for all their misery were not uprooted from the only life they knew and submitted to the stern matriarchy, scant diet, and religious observances of Our Western Home, before being placed with a rural family more or less indentured in a foreign land” (4527). Froude skryf: “A continued stream of young, well-taught, unspoilt English natures would be the most precious gift which the colonies could receive from us” (4536).

“Froude really ought to have gone to Canada, where eventually thousands of the teeming poor of English cities, paupers and ‘orphans’ (often illegitimate offspring), were sent to be raised in the rural communities, some lucky to be adopted by Canadian parents, others fated to hard lives on cold farms. There were no follow-ups to the placements, and when Andrew Doyle was sent to investigate, he quoted a shrewd and intelligent sixteen-year-old girl who told him: ‘Doption, sir, is when folks get a girl to work without wages.’ That remark was often quoted by those who opposed Miss Rye’s childhood emigration, a movement that lasted on into the mid-twentieth century” (4545).

Deesdae word feitlik net die destydse swart slawerny in die Amerikas beklemtoon. In werklikheid is baie blanke volwassenes, bv “misdadigers” (al het hulle dalk net geld geskuld) en leeglêers, asook arm en weeskinders, daarheen gestuur. Dit het die blanke bevolking ‘n hupstoot gegee. In Suid-Afrika kon die blankes se huidige situasie, wat getalle betref, baie gunstiger gewees het as die VOC destyds blanke werkers pleks van nieblanke slawe ingevoer het. In daardie sin was dit ook ‘n fout om later, tydens die Britse bewind, toegang tot die Kaapkolonie vir Britse “misdadigers” te weier. Hulle is toe eerder in Australië afgelaai. In ‘n 1995-publikasie, The Dorling Kindersley World Reference Atlas,word die Australiese bevolking as 95% blank aangedui (p 77). Weens veral Asiatiese immigrante het die blanke komponent die afgelope dekades gekrimp. In 2016 was dit reeds minder as 77%.

In Desember 1886 het Froude die Britse West Indiese eilande besoek; agtereenvolgens Barbados, Grenada, Trinidad, Dominica en Jamaika, asook die Spaanse kolonie Kuba en die onafhanklike Haïti. Hy het ‘n boek oor sy reis gepubliseer: The English in the West Indies (1888). Dit lyk asof politieke “korrektheid” soms by Markus kriewel: “The decay of the plantations and the diminished white presence blended with his mood – all his towers were being abolished. His observations were at times contradictory, his view of native life superficial” (4723). Markus verwys na “the Froudacious tone and provoking observations of the book” (4723). Let ook op haar ingesteldheid in die volgende sinne: “In Oceana little time was spent on the condition of native populations, and that was just as well. Froude was best served when he left those issues alone, for there was nothing forward-looking in his views” (4750). Maar bewustheid van die toenemende verswelging van blankes deur swartes ís om vooruit te kyk. “He had little to say about India; he saw South Africa and Ireland going to ruin” (4750). Dit is waar: Met Indië het Froude nie raad gehad nie en in die geval van Suid-Afrika en Ierland het hy nie vertroue in die meerderheidsbevolking gehad nie.

“Froude believed black men were naturally inferior to white men,* just as Celts were inferior to Saxons, but with good government, they could be educated and trained to the service class in which they could lead useful, productive lives. He often equated the negroes of the West Indies with the Irish, as unfit to rule. He envisioned what most of his fellows had deemed impossible: the return of the white race to these fertile islands to farm, to build, to govern. And despite his erudition, he seemed out of touch with the complicated realities of the situation” (4794). Sodra swartes ‘n gemors van ‘n situasie maak, moet ons aanhoor hoe “kompleks” dinge is – die mooi Afrikaanse woord “ingewikkeld” word nie gebruik nie.

[* In Markus se boek word dit later gekwalifiseer met verwysing na Froude-aanhalings wat Dunn in sy biografie verskaf. Volgens Markus “[it] betray[s] a certain understanding” (5312). “Froude wrote he came to the opinion long ago in Africa that there were no inherent differences between black and white men. ‘With the same chances and the same treatment, I believe that distinguished men would be produced equally from both races.’ But it didn’t follow that this could be done immediately. Giving the Negroes the same political powers as the English claimed for themselves would only injure them and aid their sliding back into a primitive condition. After all, his own ‘Anglo Norman race has become capable of self-government only after a thousand years of civil and spiritual authority.’ Before the civil rights movement in America in the 1960s, many Americans who considered themselves nominally liberal thought it would take a hundred years for blacks to find equality. In a young country, a hundred years compares with Froude’s thousand. In both it was simply a very long time away. At least it was a far cry from Carlyle’s reactionary tolerance of slavery, though one does not wish to make too much a point of it” (5312).]

Polities korrek hou Markus van die hedendaagse omgekeerde immigrasie: van die derdewêreld na die eerstewêreld: “Today, many of the natives of the colonized countries of the nineteenth century have become emigrants. Froude had no ndea that the kernel of his truth would later be reflected in diversity throughout the Western world. The youth, the hope, the vigor, the restorative [!] power of emigration, morally as well as economically, are as valid today as when he encapsulated them for his people in Oceana – but they wear new clothes. It was the immigration of English to English colonies and to the United States that was at the heart of Froude’s vision. On indigenous populations his quick eye was hardly as keen” (4759). Anders as Markus sou ek eerder beweer dat kolonialisme ten minste in sekere opsigte opbouend in die kolonies was, bv bekendstelling van die inheemse bevolking aan Europese beskawing en die daarstelling van infrastruktuur. Die intog van derdewêreldse immigrante in eens koloniale moederlande sedert die Tweede Wêreldoorlog, daarenteen, is dikwels nie kultureel verrykend soos hiperverligtes dikwels beweer nie. Dit het in werklikheid kultureel meesal ‘n hoogs afbrekende invloed op eeue-oue Europese beskawing.

“In Barbados “he rarely saw a white face, but what he did see from his hotel was good humor and self-satisfaction written over each and every black face. To Froude all natives appeared happy at first glance, and therefore he believed all the natives were happy – not to mention lucky. These islands of the West Indies were a paradise for ‘them’ – warm weather, fruit from trees, yams they grew. In the West Indies, Froude appeared more like the typical tourist on the grand tour than he had in Oceana, more the caricature of the Brit, nose in air, taking first impressions as ultimate truth” (4803). Hy merk ook op dat dit eerder die swart vroue as die mans is wat werk (4812).

“A Jamaican planter … told him it was too late for the imperial government to mend matters in Jamaica – meaning the return to prosperity through landed white proprietors: ‘The blacks were increasing so fast, and the white influence was diminishing so fast, that Jamaica in a few years would be another Hayti'” (4723). “The English were leaving in droves, and the Negroes were to be allowed votes, as if votes would make them free. Instead, without proper government, they would return to wars and savagery” (4740).

Froude se literêre vermoëns word geloof. Sy uitgangspunt was: “If you sincerely desire to write nothing but what you really know or think, and to say that as clearly and as briefly as you can, style will come as a matter of course. Ornament for ornament’s sake is always to be avoided. There is a rhythm in prose as well as in verse, but you must trust your ear for that” (3933). “Froude’s prose is as fresh today as when it was written, prose as clean and clear and deep as the mountain lakes he loved to fly-fish” (3933). “He was a man who had from his earliest years found in literature the structure for his passions, always the desire to encompass his universe, always the desire to be clear this time, to make himself understood” (4073). “For both Carlyle and Froude, biography was ‘the only history … the inner nature of the persons of whom it speaks is the essential thing about them'” (3970).

“Perhaps more than anything, his political perspective has obscured him. JA Froude was anything but politically correct, even in his time … Many of the contrarian issues he brought to public scrutiny are – quite suddenly – once more being discussed: emigration, faith, evangelical concerns, the bonding together of English-speaking peoples in wartime. Beyond it all, the very nature of democracy itself” (5735). Die ANC hang verouderde idees, bv marxisme, aan. Dieselfde geld vir die gelykverklarende “demokrasie” waarmee ons sedert 1994 opgeskeep sit. Een van die baie dinge wat die armsalige NP-onderhandelaars nie geweet het nie, is dat demokrasie by intelligensia toe reeds lank nie meer as saligmakend beskou is nie.

Leon Lemmer: Bruce Whitfield se vermenging van optimisme en pessimisme

Iedere motiveringspreker weet dat daar net een manier is om met praatjies jou brood te verdien. Jy móét optimisties wees. In die plaaslike hoofstroom-inligtingsmedia, bv koerante, val dit op hoe daar meesal gepoog word om nuus oor die nuwe Suid-Afrika so positief moontlik in te klee. ‘n Uitsondering is sake-nuus, waar getalle/statistiek duidelik spreek en dit gevolglik moeilik(er) is om agteruitgang te verdoesel. Rommelstatus is rommelstatus al sou die berigte in die res van die koerant Cyril Ramaphosa tot ‘n held probeer verhef. “There has been no marked improvement in key economic outcomes since Cyril Ramaphosa ascended to power” (Whitfield, bron hier onder, Kindle 1635).

Bruce Whitfield, ‘n plaaslike joernalis wat artikels oor die sakewêreld skryf en ook oor die radio (bv 702) verslag doen, het ‘n boek gepubliseer: The upside of down: How chaos and uncertainty breed opportunity in South Africa (Johannesburg: Pan Macmillan, 2020, 244p, R266 (loot); Amazon Kindle $9,65). Die teks is ‘n klassieke voorbeeld van ‘n outeur wat optimisties probeer wees ten spyte van die chaos en ellende waarin Suid-Afrika sedert 1994 verval het. “Everyone likes positive stories” (2455). “Where there is crisis, there is opportunity” (1896). “In The art of war [“a book that is 2 500 years old”], Sun Tzu wrote: ‘In the midst of chaos, there is also opportunity'” (2762). Let op wat gee die outeur rede tot optimisme: “South Africans have a far better idea today of the consequences of failed government and grotesque political mismanagement of a country” (2682). Dít is om na strooihalms te gryp. Die outeur stel homself op as ‘n (onafhanklike) buitestander wat (onbevoordeeld) oor Afrikaners en apartheid kan oordeel. Weens sy polities byderwetse uitgangspunt misluk hy hierin skouspelagtig. Die boek is eintlik vir diegene “who refuse to get mired in the negativity of the Sunday afternoon braai discussion” (1479) – ‘n opmerking wat as ‘n stekie na Afrikaners vertolk kan word.

Wat tydens die lees van die boek opgeval het, is dat sodra Whitfield hom buite sy spesialiteitsgebied bevind, hy geneig is om met ongekwalifiseerde of ongenuanseerde veralgemenings, wat bevraagteken kan word, vorendag te kom. Dit geld by uitstek ideologiese sake, bv politiek en propaganda. Dan neig die teks om oppervlakkige joernalistiek te word. Byvoorbeeld: “The judiciary … has been crucial in steadfastly [!] upholding the rule of law and ensuring that the hard-won [!] constitution has remained the lodestar [!] of our society” (39). Dit lyk nie asof Whitfield die boek van Koos Malan, There is no supreme constitution: A critique of statist-individualist constitutionalism (2019), gelees het nie. Op die agterkant van hierdie boek staan: “The trite threefold separation of powers is more metaphorical than real and therefore unable to secure effective checks and balances.” Oor die Suid-Afrikaanse Grondwet skryf Martin Brassey, ‘n regsgeleerde, daar: “If individuals rely on it for protection, they live in a fool’s paradise.” Dink bv aan die skandalige hofuitspraak oor Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit Vrystaat. Hermann Giliomee het tereg uitgewys dat die howe nie onafhanklik van die ANC-regime funksioneer nie. Maar Whitfield verkies om eerder die gewilde ANC-fabel te glo dat Suid-Afrika ‘n “world-leading constitution” het (2543).

Politieke byderwetse propaganda word sonder meer deur Whitfield onderskryf: “The political settlement of 1994 not only brought democratic rights and freedoms in South Africa, but it also provided the conditions in which the economy could flourish and businesses could contribute to the economic growth of the country and the building of a better life for all” (53). Op die agterkant van Malan se boek staan egter: “The bill of individual rights cannot guarantee justice, because rights are subject to the ideologically-driven exercise of judicial interpretation, often with damaging consequences for those relying on the bill of rights.” Die ANC as terreurorganisasie het sanksie teen Suid-Afrika bepleit. Die opheffing van sanksies het teoreties beter handelstoestande geskep. Weens onbekwaamheid en korrupsie bly die ANC-regime egter in groot mate in gebreke om ander inwoners as hulleself daarby te laat baat.

Whitfield is uiteraard bewus van die toestand waarin Suid-Afrika verval het. “Unemployment has risen to unsustainably high levels” (62). Naas ekonomiese maatreëls is daar ander maniere om werkloosheid aan bande te lê, bv geboortebeperking en doeltreffende grensbeheer teen inkommers. Die ANC-regime versuim om genoeg hieromtrent te doen. “Service delivery at local government level is failing” (62). Dit kan ook in ietwat mindere mate van die sentrale regering en die provinsiale owerhede gesê word. Wat nodig is, is om bekwame amptenare op ‘n nie-rassistiese en nie-seksistiese grondslag aan te stel. Polities byderwets stel Whitfield dit nie voor nie. Die kernrede waarom die nuwe Suid-Afrika deur agteruitgang en verval gekenmerk word, is dat die grondslag waarop die land funksioneer foutief is. Algemene stemreg in ‘n eenheidstaat het rampspoedige gevolge. Die beste, bv bekwaamste, inwoners behoort in beheer van sake te wees, maar sodanige voorstel moet nie van Whitfield verwag word nie.

Die kern van Whitfield se boodskap, dus hoe hy aan die negatiewe ‘n positiewe klank probeer gee, is: “South Africa is a deeply challenging place in which to live and work … But it’s in the very crisis in which South Africa finds itself today that there lies an enormous opportunity for renewal, growth and optimism” (67). Dit is die ANC-regime wat alewig gewag maak van die uitdagings waarmee hy gekonfronteer word. Dinge is in so ‘n mate op ‘n laagtepunt dat dit bykans by dié laagste punt is, wat beteken dat beweging vandaar net in een rigting kan wees, naamlik opwaarts. Maar dit sal alleenlik gebeur as daar fundamentele veranderinge aangebring word; daar nie bloot kosmeties gesus word nie. Daar moet die erkenning kom dat alle mense en groepe nie eenders en dus ewe goed en ewe bekwaam is nie. Die beste mense moet regeer, sover moontlik in die beste belang van al die inwoners. Dit is tans glad nie die geval nie. Diegene wat hulle vóór 1994 as bekwaam bewys het, word om rassistiese en seksistiese redes gemarginaliseer.

Trevor Manuel word beskryf as “the man who had restored the economic fortunes of South Africa from the ashes of apartheid, to return and restore global confidence in a rapidly failing state” (113). Manuel is geen opgeleide ekonoom of finansiële deskundige nie. Hy was gewoon ‘n geval van eenoog wat hom in die land van die blindes bevind het. Whitfield opper geen beswaar teen die yslike ANC-kabinet met ‘n sestigtal ministers en adjunk-ministers en hulle buitensporige vergoeding en byvoordele nie. Manuel is vir begroting na begroting geloof omdat hy inkomste en uitgawes gebalanseer het deur bv brandstof telkens verder te belas. Dit is ‘n maklike berekening om te doen. Manuel se opvolgers gaan voort met hierdie elementêre strategie sonder om ag te slaan op die inflasionêre druk wat duur brandstof veroorsaak. Manuel was bloot ‘n mindere mislukking as die ander ministers.

In sy boek soek Whitfield in die huidige geestesklimaat deurgaans aanvaarding van homself en sy idees deur die politiek van vóór 1994, spesifiek apartheid, af te kraak. Hy verwys na “the bloody fog of the apartheid era” (2673) maar wys nie uit dat die bloedvergieting hoofsaaklik ‘n maaksel van die ANC/UDF/SAKP was nie. “Rather than fulfilling the nationalist ambition of empowering Afrikaners, apartheid held back not only the development of a nation, but also that of the very people in whose name it was devised and executed. It is nothing if not ironic that the fall of apartheid brought greater economic liberation to more Afrikaners than the National Party ever did. While the fall of apartheid and the Afrikaner nationalist state gave black South Africans their political freedom, it also forced Afrikaners to rethink their future without the sheltering protection of the state” (665).

Whitfield gee valslik voor dat ons sedert 1994 ‘n wen-wen situasie ervaar. In werklikheid is die mate van staatsafhanlikheid wat sommige Afrikaners tydens apartheid ervaar het, bv as bekleërs van staatsdiensposte, vervang met ‘n bedeling waarin baie meer swartes teen buitensporige vergoeding daardie poste beklee – al munt baie van hulle uit in onbekwaamheid. Daarby kom die afhanklikheid van staatstoelaes by hoofsaaklik swartes. Daar is geen ironie in die feit dat Afrikaners nou vir hulle voortbestaan op hulleself aangewese is nie. Dit is gewoon immoreel en ‘n skande dat Afrikaners, wat meer as enige ander etniese groep tot die ontwikkeling en voorspoed van die land bygedra het, nou soos tweedeklasburgers behandel word. Die teendeel behoort te geld: Daar kan ‘n sterk saak uitgemaak word dat Afrikaners op grond van hulle bewese prestasies beter as enige ander etniese groep behandel behoort te word. Die Afrikanerdom is onontbeerlik vir die heil van Suid-Afrika. Ja, die NP-regering het inderdaad die ontwikkeling van ‘n enkele Suid-Afrikaanse potpourri-nasie ontmoedig deur eerder baie te doen om etniese nasieskap te bevorder, wat kultureel meer homogene en dus hegter nasies tot gevolg kon hê.

Ken Owen, die destydse redakteur van die Sunday Times, word soos volg aangehaal: “Whites in the civil service, too will soon be migrating to the private sector. They surely realise that, despite the guarantees and the promises of the transition, they are quietly being sidelined, as their predecessors quietly sidelined the English civil servants after 1948” (674). Hier word daar na FW de Klerk se valse belofte van vóór die 1992-referendum verwys, naamlik dat politieke magsdeling met swartes nie daartoe sou lei dat blankes hulle werk verloor nie. In werklikheid het blankes sedert 1994 op groot skaal hulle werk verloor; nie net in die staatsdiens nie, maar ook in die privaat sektor. Druk word deur die ANC-regime op ondernemings uitgeoefen en wetgewing is aanvaar om alle groot instansies tot transformasie te verplig, wat daarop neerkom dat teen blankes ten gunste van swartes gediskrimineer móét word, anders kan drakoniese boetes opgelê word.

Daar was nooit sprake dat rassediskriminasie, na bewering die grootste euwel van apartheid, met ingang 1994 afgeskaf sou word nie. Daar bestaan geen verpligting in die 1996-Grondwet of elders dat rassediskriminasie teen blankes ooit opgehef gaan word nie. Owen se bewering dat die NP-regering sedert 1948 net so skandalig soos die ANC-regime opgetree het deur Engelssprekendes uit die staatsdiens te werk, is vals. Sy opmerking is ‘n uitdrukking van anti-Afrikaner sentiment: “To the ANC the government has become precisely [!] what it was to the Nationsalists: a fountain of money, a trough” (679). Tydens die NP-bewind is staatsamptenare heelwat minder as dié in die privaat sektor vergoed. Die ANC het hierdie situasie omgekeer terwyl daar baie minder druk op amptenare in die staatsdiens as in die privaat sektor is om te presteer omdat geen jag op wins gemaak hoef te word nie. Belasting kan onbeperk verhoog word om (te veel) staatsamptenare te mildelik te vergoed. Korrupsie in die staats- en semi-staatsdiens was tydens die NP-bewind die uitsondering terwyl dit sedert 1994 dikwels eerder die reël geword het. Dit kan daarop dui dat blankes moreel meerderwaardig is terwyl ANC-propaganda presies die teenoorgestelde beweer.

Hermann Giliomee het deeglike navorsing gedoen en tot die gevolgtrekking gekom dat Afrikaners, anders as wat Owen beweer, eers na verloop van baie jare die meerderheid staatsamptenare geword het. Die ANC-regime het op sy immorele manier gesorg dat swartes feitlik oornag beheer oor die staatsdiens oorneem deur die blankes gewetenloos uit te werk; vandaar die ineenstorting van doeltreffende dienslewering. Iets waaroor ook geswyg word, is die groot ontwrigting, smart en onreg wat die nuwe rassediskriminasie in die staatsdiens én in die privaat sektor by blankes veroorsaak het en steeds veroorsaak. Dit is geen wen-wen situasie nie, maar ‘n onverdiende en onregverdigbare wen situasie vir swartes en insgelyks so ‘n verloor situasie vir die blankes én die land.

Whitfield is ‘n heeltemal ander mening toegedaan: “Freed from the shackles of a system that served only [!] the interests of a minority of the population, Afrikaners were well positioned to exploit the economic benefits of the political liberation of the majority of the country’s citizens” (706). In werklikheid het al die inwoners van die land onmeetlik gebaat by die voorbeeld wat die blankes gestel het in die uitlewing van Europese beskawing, bv hoe ‘n ordentlike woonplek of funksionele sake-onderneming daar uitsien, wat ‘n suksesvolle land aan infrastruktuur (paaie, brue, hawens, ens) nodig het, asook die daarstelling van openbare instellings soos skole, hospitale, howe en tronke. Anders as wat Whitfield te kenne gee, kan daar nie sonder meer van ekonomiese voordele vir blankes in die nuwe Suid-Afrika sprake wees nie as die infrastruktuur verval, die staatdiens ondoeltreffend en korrup is, ‘n mens nêrens veilig voel nie en daar boonop om elke hoek en draai blatant teen blankes op grond van hulle ras (in hulle geval myns insiens onmiskenbaar ‘n bate) gediskrimineer word.

Oor die nuwe Suid-Afrika skryf Whitfield: “For all its deep flaws, it’s actually in a better way than most of us think and certainly [!] better than it was at any [!] point in the apartheid era” (256). Ek sou eerder aanvoer dat die terroristiese ANC, met die geweld en boikotte wat hy bewerkstellig het, rus, vrede, welvaart, ens, in die ou Suid-Afrika aan bande gelê het. Met bv sy kenmerkende onbekwaamheid en korrupsie gaan die ANC as regime in die nuwe Suid-Afrika voort om die land oor die afgrond te sleep, met baie van sy volgelinge wat die voorbeeld voortsit wat die ANC destyds met bv geweldpleging en nie-betaling gestel het.

Maar Whitfield borduur voort: “You cannot [?] argue that South Africa is worse off today than it was in 1994. Nelson Mandela inherited a bankrupt state, economically, politically and morally [!], and set about creating an environment in which confidence drove growth” (515). Whitfield se siening van die 1994-oorgang (eintlik -ondergang) is: “The country could have gone either way. It could have regressed even further from the broken state in which the National Party left it, or it could have flourished, as it did under Mandela” (2596). Die hoofrede waarom dit gelyk het asof Suid-Afrika in die Mandela-era beter daaraan toe was as sedertdien, is omdat die meeste van wat tydens die blanke politieke bewind tot stand gebring is, toe nog staande was. Ook dat 1994 saamgeval het met die einde van die ANC se terrorisme plaaslik en die boikotte wat hy ten koste van Suid-Afrika in die buiteland aangestig het. Die punt is dat die aanvanklike euforie oor die swart regering spoedig verdamp het, selfs reeds tydens die Mandela-era. Whitfield voeg darem by: “Cyril Ramaphosa arguably has a tougher job than Nelson Mandela did in 1994, when there was a sense of optimisme and hope, which eludes the country today” (521).

“A total of 44.3% of households in South Africa receive at least one social grant, up from 30.8% in 2003. The highest proportion of households dependent on grants is in the Eastern Cape, where 59% of households receive some form of state suppport, closely followed by the Northern Cape at 57.4% and the Free State at 50.7%” (357). Red nou ‘n land met sulke mense! Nelson Mandela, daarenteen, het beweer dat die land se inwoners sy grootste bate is. Hy het met hierdie kompliment gekom omdat hy wou hê dat hulle vir die ANC stem. Diegene wat staatstoelaes ontvang, is geneig om te stem vir ‘n party soos die ANC wat op hierdie manier (roekeloos) rykdom sonder enige teenprestasie (behalwe steun vir die ANC) herversprei. “A cynic might argue that the ANC’s greatest asset is its ability to keep its citizens dependent on it. That dependence keeps voters coming back and renewing their commitment to the party every five years at the ballot box” (1612). Mense wat op grond van eng korttermyn-eiebelang stem pleks van wat op die lange duur in landsbelang is, moet liefs nie stemreg hê nie. Sodra iemand ‘n staatstoelae ontvang, behoort sy stemreg opgeskort te word.

“Stats SA figures also reflect South Africa’s legacy of racial polarisation. More than one in three black South Africans depend on a grant, compared to 29.9% of so-called coloured people, and 12.5% of Indians. This is in stark contrast to the 7.5% of white South Africans reliant on the state” (362). Whitfield impliseer dat hierdie verskille in staatsafhanklikheid uitsluitlik aan apartheid toegeskryf kan/moet word. Ingevolge ANC-propaganda word hierdie verskille uitsluitlik aan die historiese bevoordeling van blankes toegeskryf. ‘n Alternatiewe siening is dat hierdie persentasies ten minste deels op verskille in prestasie dui. In breër perspektief kan gevra word waarom Afrika die agterlikste bevolking het. “In 2030 nearly nine out of ten extremely poor people in the world will be in sub-Saharan Africa” (1156). Dit kan kwalik uitsluitlik aan apartheid, rassediskriminasie, kolonialisme, imperialisme, ens, toegeskryf word. Daar kan ander sondebokke as die blankes wees, bv oorerwing/DNS of eie toedoen.

Volgens Whitfield gebruik 90.3% Suid-Afrikaanse huishoudings elektrisiteit (411). “Eskom has a huge problem on its hands because it is unable to collect from certain municipalities. President Cyril Ramaphosa in October 2019 pleaded with residents of Soweto in particular to end the culture of non-payment which helped bankrupt the apartheid state, but which is now at risk of doing the same thing to the country post-liberation” (417). Daar word dikwels van die beweerde nalatenskap van apartheid gewag gemaak. Nie-betaling vir elektrisiteit, water, riolering, vullisverwydering, munisipale belasting, televisielisensies, ens, is egter van die bedenklike nalatenskappe van die ANC se terrorisme, toe hy ten alle koste die politieke mag in die land wou inpalm. Nou sit dit ANC-regime met die gebakte pere. Van onder meer die blanke belastingbetalers word deesdae verwag om namens nie-betalers op te dok. Dit is klaarblyklik immoreel. Maar die ANC gaan voort met sy valse aanspraak dat hy moreel die hoë grond beklee. Wat nodig is, is dat diens aan nie-betalers summier gestaak word én dat hulle van diefstal aangekla en daarvoor gestraf word.

“Agriculture, like mining, has been plagued by policy uncertainty in recent years” (469). “There are believed to be about 35 000 white commercial farmers in South Africa and about 5 000 black farmers – the latter number is steadily growing” (474). Wat nie genoem word nie, is dat die blanke boere al hoe minder word, dat hulle baie meer produktief as die swartes boer en dat die kos wat hulle produseer onontbeerlik vir die vinnig groeiende bevolking (weens hoë “natuurlike” aanwas en inkommers) is. Die ANC-regime se beoogde onteiening sonder vergoeding van blankes se eiendom word nie deur Whitfield veroordeel nie. Hy neig eerder om ook hieroor positief te wees: “Government’s new approach to land reform, which looks to distribute state-owned land as a first step towards restitution, is a good start. It understands that Zimbabwe-style confiscation is a recipe for disaster and it is looking at compromises that will deliver fair outcomes for those who want a stake in the country’s future but cannot afford to buy one” (2423). Whitfield spreek hom dus nie uit teen onteiening sonder vergoeding van blankes se eiendom, dus statutêr-toegelate diefstal deur die ANC-regime, nie. Ook laat hy hom nie uit oor die afskaffing van die kommandostelsel en die sistematiese ontwapening van die inwoners nie terwyl misdaad, bv plaasmoorde, ongebreideld voortgaan.

Let op hierdie gemene formulering: “Back in the 1960s, during the heyday of apartheid, the exploitation of cheap labour and plentiful natural resources provided the base for an extraordinary decade when growth averaged 6.9% a year” (679). Hierin kan daar die implisiete bewering wees dat die natuurlike hulpbronne, bv minerale, soos na bewering grond, deur die blankes van die swartes gesteel is. Daar is ook die geykte bewering dat die gebruik van swart arbeid deur blankes met (gewetenlose) uitbuiting gepaard gegaan het. Wat klaarblyklik aan Whitfield se siel krap, is dat daar substansiële groei tydens die NP-regering was terwyl die ANC-regime, ten spyte van al die (dwase) simpatie wat hy internasionaal geniet, feitlik geen groei in die ekonomie kan bewerkstellig nie. Was die destydse fenomenale groei (primêr) weens uitbuiting of te danke aan bv die vindingrykheid, doeltreffendheid, toewyding, ens, van die blankes? Suid-Afrika was ‘n gerekende eerstewêreldland wat in 1994 feitlik oornag onmiskenbaar in ‘n derdewêreldland ontaard het. In ‘n kapitalistiese land word vergoeding deur vraag en aanbod bepaal. Die marxistiese ANC-regime stel minimum lone vas en doen alles in sy vermoë om die ontslag van onproduktiewe (swart) werkers aan bande te lê. Die land en sy inwoners sal beter daaraan toe wees as werkgewers werkers vryelik kan aanstel en ontslaan en hulle vergoeding sonder regeringsinmenging deur vraag en aanbod bepaal word. Dan sal daar ongetwyfeld minder werkloses én hoër produktiwiteit wees.

Whitfield erken dat semi-staatsondernemings, anders as tans, goed tydens die NP-bewind bestuur is, maar hy is klaarblyklik nie tot hierdie kompliment in staat sonder om met ‘n anti-Afrikaner stekie vorendag te kom nie. “Eskom, Armscor [Denel] and Sasol, among others [SAA, SABC], were all part of the creation of highly effective, well-run state-owned enterprises as the Afrikaner government built a 20th-century version of the laager … Afrikaner businesses were also established with the intention to support the economic aspirations of the volk” (683). Die privaat ondernemings van Afrikaners, Nasionale Pers, Sanlam, Volkskas, ens, het in die vorige eeu as teenhangers vir die oorheersing deur Engelssprekende blankes in die sakewêreld gedien. Hiermee kan kwalik met reg fout gevind word. Wat die doeltreffendheid van die Afrikaners in die staatsdiens, semi-staatsdiens en privaat sektor tuisbring, is dat hulle, sonder om swartes uit te buit, tot die skepping van suksesvolle ondernemings in staat is.

Eens trotse Afrikaner-ondernemings, soos die genoemde drie, het in die nuwe Suid-Afrika in nie-Afrikaner- en selfs anti-Afrikaner-instansies en ook in grootliks nie-Afrikaans-ondernemings ontaard wat so pro-ANC moontlik probeer wees. Sanlam het op groot skaal en binne ‘n kort tydsbestek van baie van sy blanke werknemers ontslae geraak en hulle met nieblankes vervang. Dit het groot en onregverdigbare smart in baie huisgesinne veroorsaak. Hierdie gebeure behoort veral swaar op die gewete van Johan van Zyl, destydse hoofbestuurder van Sanlam, te rus. Whitfield se siening is egter: “Sanlam was back in the game, moving from an apartheid dinosaur to a 21st-century South African Company. Sanlam, once the bastion of Afrikaner capitalism, had come of age and reinvented itself as a more nimble player in developing markets with a strong presence across the African continent … Had is not changed its outlook, it would probably no longer exist” (842). Met ander woorde, die nuwe Suid-Afrika het, volgens Whitfield, ‘n land geword waarin Afrikaner-ondernemings eintlik nie kan voortbestaan nie.

“The apartheid state would never have condoned the existence of a Capitec in its current form. It needed to wait for democracy to exist. Much the same is true of Curro, the private-schools business, which serves a broad demographic of South Aftricans wary of the failings of public education” (824). Dit is glad nie duidelik waarom beweer word dat ‘n handelsbank wat lae fooie hef tydens apartheid ontoelaatbaar sou gewees het nie. Toe het daar ook privaat skole bestaan. Omdat skoolonderrig, veral vir swartes, sedert 1994 slegter as Bantoe-onderwys geword het, het daar ‘n groter behoefte aan privaat skole ontstaan. In 2016 “78% of Grade 4 students in South Africa could not read for meaning … One of the biggest problems … is that children … are pushed into an English language curriculum” (1173). “More than three-quarters of schools are largely dysfunctional” (1186). “Pass rates are inflated” (1182). “The first building block of a true black economic empowerment is a world-class education” (1200).

Curro trek baie swart leerlinge omdat baie swart ouers in die staatsdiens en elders buitensporige vergoeding ontvang en hulle dus privaat skole vir hulle kinders kan bekostig. Curro “now operates more than 110 schools on 80 campuses and has its own teacher-training college. It educates more than 40 000 youngsters a year, and the number is growing” (1335). Maar daar was geen belemmering vir die bestaan van privaat skole tydens apartheid nie, behalwe dat hulle toelatingsbeleid etnisiteit moes respekteer. By skole, soos by so baie ander plaaslike onverkwiklikhede, kom die werklike groot probleme veral by swartes voor. Dink aan die talle skole wat veral tydens skoolvakansie en ook nou tydens die Covid-19-inperking gevandaliseer is. Toon dit dat die land se bevolking, soos Nelson Mandela dit gestel het, sy grootste bate is? ‘n Ander eienaardigheid waaraan die praktyk gekenmerk word, is dat dit lyk asof sommige kinders by die skole opdaag nie soseer om te leer nie maar eerder om kos gratis te ontvang.

Die ekonomiese werklikheid bring mee dat daar realistiese stellings in die boek voorkom. “South Africa is now a fragile state, expected to continue to weaken” (951). “Unless South Africa gets another substantial boost, it’s hard to see how it could achieve a performance even close to historical levels” (975). In ten minste hierdie opsig kan ‘n mens jou afvra: Wat is die beste, ‘n blanke of ‘n swart politieke bewind?

Vir die karakterisering van die land verkies Whitfield die woord “unfair” bo “unequal”. “South Africa is a fundamentally unfair country … in the dictionary sense: ‘not based on or behaving according to the principles of equality and justice.’ Synonyms include words like ‘unjust’ or ‘inequitable’ … those words are better ways of describing the huge disparities that exist in South Africa” (993). Hierdie ongelykhede word deesdae meesal sonder meer aan apartheid, dus die blankes, toegeskryf. By implikasie word tekortkominge by nieblankes hiermee ontken of ten minste verswyg. Maar Whitfield erken darem: “Inequality has always existed. It’s a fact of life everywhere. All societies have an elite” (998). Ongelykheid kan dus nie (uitsluitlik) aan apartheid en die boosheid van Afrikaners toegeskryf word nie. Dan volg hierdie suikerklontjie: “You may not be able to fix inequality, but you can surely take steps to ensure a fairer society” (1003) – met of sonder (daadwerklike) teenprestasie deur die “benadeeldes”?

Whitfield beweer: “The legacy of apartheid and its destructive impact on family life continue to have massive consequences today” (1125). Nolwazi Mkhwanazi word soos volg aangehaal: “The apartheid regime’s deliberate and systematic incursion into family life has meant that the contexts in which children are cared for are often circumscribed by variables beyond the control of the family” (1129). Albei hierdie mense soek dus die sondebok buite die disfunksionele toestand waarin baie swart gesinne verkeer. Ek verpes sodanige paternalisme waarvolgens swartes vrygestel word van (enige) eie verantwoordelikheid vir hulle gedrag. Wanneer Paasnaweek en die Kerstyd jaarliks aanbreek, asook by die aanvang van die Covid-19-inperking, het groot getalle swart werkers, meesal mans, uit veral die stedelike gebiede na hulle gesinne in wat voorheen die tuislande was asook die buurstate vertrek. Dit toon dat trekarbeid steeds in groot mate met ons is. Die verskil is dat die NP-regering uiters kwalik vir trekarbeid geneem is terwyl geen kritiek daaroor teen die ANC-regime uitgespreek word nie.

Die algemene voorkoms van swart enkelouergesinne en swart kleinkinders wat deur hulle grootouers grootgemaak word, behoort nie by uitstek aan apartheid toegeskryf te word nie – trekarbeid het immers ‘n baie langer geskiedenis as apartheid. Dit behoort eerder gewyt te word aan die ongedissiplineerde seksuele lewe van baie swartes; ‘n situasie wat bestendig word weens die betaling van kindertoelaes deur die staat (hoe meer buite-egtelike kinders, hoe groter die toelae). ‘n Ongetroude (swart) vrou kan sonder om ander werk te doen, aan die lewe bly deur bloot kinders voort te bring en gevolglik op al hoe hoër toelaes aanspraak te maak. Nie-konvensionele gesinne is dikwels die teelaarde vir onsosiale gedrag, bv misdaad, by sulke kinders.

Bruce Whitfield beoog om nog ‘n boek te skryf (2819). Ek sal dit nie koop nie en ook nie lees nie.

Sydney Gregan: Dis tyd om af te skei

Die Afrikanervolk beleef tans ‘n hernieude aanslag op sy voortbestaan as selfstandige volk, dit wil sê as ‘n volk wat geregtig is om sy eie identiteit volkome uit te leef. Daardie identiteit sluit in sy eie waardes, kultuur, verering van sy heldedom, eer en respek vir sy eie geskiedenis, sy strewe om die hoogste ideale in die werksplek te bereik, vryheid van spraak en uitdrukking, vryheid van assosiasie, vryheid om dít wat hy glo te verkondig, en dies meer.

“‘n Staat waarin die Afrikaner homself soewerein kan regeer en sy eie ideale kan uitleef, is die enigste opsie in Afrika vir die oorlewing van die Afrikaner”

Enkele voorbeelde van bogenoemde sluit in dat die Afrikaner tradisioneel geglo het dat volke in vermoëns verskil wat betref intelligensie, waardes, toekomsverwagting, en so meer. Dit maak die een nie “beter” as die ander nie, maar anders. Sou jy dit in vandag se Suid-afrika verkondig, is jy ‘n rassis met al die nadele wat dit meebring. Sou jy dr Verwoerd of Dr Malan vereer of huldig, gryp jy terug na apartheid en is jy eweneens gedoem tot verguising en verbanning uit die “hoofstroom”. Kry jy sewe en meer onderskeidings in matriek word jy steeds weggewys by universiteite weens regstellende aksie; wys jy op die leuens van rasse-gelykheid of durf jy om na die voordele van afsonderlike ontwikkeling te verwys, word jy gesnoer en uitgesluit. Wil jy as Blanke met Blankes assosieer word jy dit verbied. As jy weens jou geloofsoortuiging jou uitspreek teen die beoefening van sodomie, is jy ‘n hater en sal die Gelykheidshof jou beboet of selfs tronk toe stuur. Vertoon jy die pragtige ou Suid-Afrikaanse vlag in die openbaar, loop jy die gevaar van botsing met die gereg. Die voorbeelde is legio.

Wat dus gebeur, is dat die Afrikaner se identiteit hom stelselmatig ontneem word. Hy mag nie meer sy eie identiteit uitleef nie en word gedwing om ‘n nuwe identiteit te omhels. Boonop moet die Blanke telkens toesien hoe sy eie verkleineer word en die swartes verheerlik word. Die waansin van “Black Lives Matter”, met die noodwendige implikasie dat blankes se lewens minder werd is, is die jongste sprekende voorbeeld hiervan.

Nou is dit so dat talle organisasies hulle sedert 1994 beywer het daarvoor om die Afrikaner op die een of ander wyse te hulp te snel. Hier word gedink aan politieke partye soos die HNP en die Vryheidsfront, asook ander organisasies soos Orania, Solidariteit, Afriforum, en talle ander. Sommige het hulle fokus op die herstel van die “ou” Suid-Afrika gevestig en ander op ‘n nuwe staat vir die Afrikaner. Ander weer het gefokus op “interne selfbeskikking” vir die Afrikaner binne die huidige bestel waar klem gelê is op regte wat deur die Grondwet erken word, asook internasionaal erkende regte soos vervat in verskeie besluite en handveste van onder meer die Verenigde Nasies. Laasgenoemde organisasies was in ‘n sekere mate suksesvol om individuele gevalle van vergryping teen individue reg te stel in die howe. Eersgenoemde organisasies was uiteraard onsuksesvol omdat dít wat hulle beoog het ‘n drastiese ingryp in die politieke orde teweeg sou bring.

Wat ons moet besef, is dat die huidige ANC-regime voortstu na ‘n samelewing wat gekenmerk sal word deur ‘n sosialisme wat deur die staat afgedwing sal word. Dit sal volkome outokraties wees met ‘n ingryp selfs in private ondernemings (soos BEE getuig), kerke (soos die verbod op die verkondiging van Bybelse waarhede getuig), private huishoudings (soos die verbod op die vertoon van die ou vlag getuig), skole (soos die afdwing van ‘n volksvreemde kurrikulum en die sing van die volksvreemde nasionale lied getuig). Die huidige grondwet bied, soos ek al talle kere aangedui het, geen redding vir die Afrikaner wat hierdie sake aanbetref nie, maar dien juis as rubberstempel om hierdie ideologie af te dwing. Boonop is dit ‘n staat wat gekenmerk sal word deur die blatante bevoordeling van die swartes ten koste van die Blankes onder die dekmantel van die die “regstel van die ongeregtigheid van die verlede – apartheid”. Daar is geen einddatum vir hierdie proses nie. En sou jy aandui dat dit (“regstellende aksie”) gedoen word juis omdat die swartes (as groep) nie in staat is om, wat baie sake betref, dieselfde vlakke in dieselfde omstandighede te bereik nie (ondanks die feit dat dit die waarheid is), is jy gedoem as rassis tot die asblik en loop jy, soos reeds daarop gewys, die risiko om met die gereg te bots. Die waarheid word dus gesnoer.

Laat daar dus geen twyfel wees dat die Afrikaner geen kans het om sy eie identiteit in hierdie staat uit te lewe en sy Bybelse opdrag om sy talente ten volle te ontwikkel, ten volle uit te leef nie. Wat bly dus oor? Daar is net een van twee moontlikhede: Die herstel van die ou Suid-Afrika bedoelende dat aan elke volk gegee moet word wat hy tradisoneel besit het kragtens historiese vestiging op grondgebied. Hier word gepraat van die beleid wat onder dr Verwoerd nagestreef is, naamlik die partisionering van Suid-Afrika. Dit is uiteraard verrykend en sou die onwaarskynlike gebeur dat die Afrikaner die mag vandag kan bekom en hy dit sou wou implementeer, sal dit ‘n bloedbad veroorsaak en sal die geïndoktrineerde wêreld met sy diaboliese magte wat hom dryf, onmiddellike ingryping verwag. Alhoewel ek in hierdie opsie glo juis vanweë die geregtigheid daarin vervat, en talle ander redes, is dit eenvoudig so dat dit nie tans haalbaar is nie. Partisionering deur die Afrikaner of deur enige ander internasionale organisasie is eenvoudig nie tans deel van die internasionale agenda nie.

Wat oorbly, is afskeiding deur die Afrikaner in sy eie grondgebied. In die internasionale reg word dit sesessie genoem. Die Vryheidsfront het hom aanvanklik (al is dit dan net in sy uitlatings) daarvoor beywer alhoewel die klem later in die party na ander sake (interne selfbeskikking) verskuif het. Tans is daar verskeie bewegings wat hulle hiervoor beywer en is dit so dat professor Carel Boshoff en die latere Oraniabeweging reeds vir baie jare die gedagte koester. Hierdie uitgangspunt gaan van die gedagte uit dat dit onder meer onmoontlik is om, gegewe die verloop van tyd, veranderde denkpatrone, geografiese redes, bevolkinsgaanwas, en so meer, partisie toe te pas en dat die Afrikaner dus moet “afstand” doen van die “res” van Suid-Afrika en deur middel van meerderheidsbesetting van mense in ‘n gebied wat eenders dink, ‘n nuwe staat moet skep wat dan met verloop van tyd kan afskei van die bestaande staat (Suid-Afrika).

Ek is oortuig dat dit tans die enigste haalbare opsie is. My voorbehoud is dat daar nie afstand gedoen moet word van die herstel van die “ou” Suid-Afrika nie (daar is baie redes daarvoor waaronder dié in die internasionale reg), maar dat, ten einde die Afrikaner se identiteit en oorlewingsvermoë as aparte en selfstandige volk te behou, dit dringend noodsaaklik is dat hy kragte sal saamsnoer binne ‘n eie grondgebied.

‘n Staat waarin die Afrikaner homself soewerein kan regeer en sy eie ideale kan uitleef, is die enigste opsie in Afrika vir die oorlewing van die Afrikaner. Afrika is ongenaakbaar teenoor minderhede wat nie wil assosieer of konformeer met die meerderheid nie. Daarvan het ons oorvloedige bewyse selfs in ons eie land. Is daardie minderheid boonop Blank is die houding teenoor hom vyandig tot by die punt van vernietiging. Blankes word dikwels vermoor net omdat hulle Blank is en vir geen ander rede nie.

Die beweging wat tans in veral die Wes-Kaap momentum kry, wil die gebied laat afskei met die inwoners wat tans daar woon, dit wil sê ongeag die samestelling daarvan. Dit bied natuurlik kortpad tot die vestiging van ‘n staat. Volgens die huidige uitgangspunt in die internasionale reg sal ‘n staat erken word as hy ‘n grondgebied het, ‘n regering, ‘n bevolking en die vermoë om internasionale betrekkinge aan te knoop (deur ander state erken word), aldus die Montevideo-konvensie van 1933. Vir ‘n nuwe “afgeskeide staat” sal daar ook ‘n referendum moet plaasvind waarin die meerderheid moet aantoon dat hulle ten gunste van sodanige stap is. In Suid-Soedan bly daar minstens 10 verskillende etniese groepe maar hulle het ‘n referendum gehou waarin meer as 98% ten gunste van afskeiding gestem het en sodoende het Suid-Soedan die 193e lidstaat van die VN geword.

Ek is daarvan oortuig dat dit hier by ons geensins so maklik gaan wees nie. Daar is te veel rolspelers wat ‘n stokkie gaan steek voor die afskeiding van ‘n stuk grondgebied vir enige volk (of dan saamgestelde groep), en om baie redes. Die Wes-Kaap word soos enige ander deel van die land as ‘n integrale deel van Suid-Afrika beskou en sal die beginsel van “territoriale integriteit” van die land soos hy tans daarna uitsien (dus, met sy huidige grense) eenvoudig opgehaal word as synde die rede waarom so ‘n gebied nie mag afskei nie. Die ANC se land wat oorbly sal uiteraard ook baie sleg afsteek by die nuwe staat (die Wes-Kaap) en benewens die afguns sal hierdie staat sy hande vol hê om immigrante uit sy land te hou. Grense sal dag en nag bewaak moet word. Daar sal werk wees in daardie land, terwyl die ANC-land maar net verder oor die afgrond gaan tuimel. Daar sal vrede wees terwyl onrus, stakings, oproer en geweld in die moederstaat net sal toeneem. En watter nuwe “burgers” gaan hierdie staat toelaat en watter gaan weggewys word of gaan daar aanvanklik ‘n totale afsperring wees?

Alhoewel die saak dus dringend is gegewe die huidige versnelde vreswakte toestand in Suid-Afrika, is ‘n blote afskeiding van ‘n gebied problematies. As dit net ‘n geval is dat daardie inwoners “moeg” is vir die huidige toestand in die land, gaan dit op die lange duur en in die praktyk nie voldoende wees om die integriteit en toekomsverwagting en solidariteit van daardie staat te waarborg nie. ‘n Staat moet ‘n strewe hê wat veel meer insluit as ‘n ekonomiese strewe of die wegvlug van ‘n staat wat besig is om te faal.

Orania, of dan enige Afrikanerstaat, wat met veel meer samebindende faktore natuurlik ontwikkel tot ‘n soewereine staat het ‘n veel groter kans op oorlewing juis vanweë al die faktore wat dit as eenheid saamsnoer waarvan die grootste is die feit dat dit deur net een etniese groep bewoon en regeer sal word. Maar ook Orania gaan te staan kom voor die realiteit dat die bestaande staat vyandig sal staan teenoor ‘n Blanke staat en boonop ‘n staat wat ook die bestaande staat sal oortref wat betref ontwikkeling, rus en vrede, wet en orde, en so meer. En dan natuurlik die argument om alle argumente te beeïndig – die territoriale integriteit van die bestaande staat wat nie geskend mag word nie.

Artikel 235 van die huidige Grondwet word deur die voostanders van afskeiding gesien as “toestemming” om so ‘n staat te skep. Dit is net gedeeltelik waar aangesien die artikel dubbelsinnig geformuleer is en boonop stel dat die huidige staat daartoe sal moet toestem (wetgewing te dien effekte sal moet aanvaar). Geen ANC-beheerde staat sal toestem tot so ‘n afskeiding nie, selfs onder internasionale druk. Suid-Soedan kon afskei omdat die grootste moondheid ter wêreld, die VSA, sy saak gesteun het en omdat die VSA daardeur die staat kon beheer om die staat se olie te kan beheer. Dit het nie gegaan om die edele motief van selfbeskikking nie, maar om die “edele olie” van die staat. Die ander faktore, waaronder godsdiensverskille tussen noord en suid is maar net gebruik om die eintlike motief te bedek. Uiteraard het Orania geen (ekonomiese) voordeel vir die internasionale magte nie, maar sal blote morele steun waarskynlik nie eers gevind word nie.

Dit is juis vanweë my eintlike uitgangspunt, naamlik dat die Afrikaner hom vanuit sy nuwe vesting sal beywer vir die uiteindelike herstel van sy tradisionele staat, dat die ANC-regime die staat van die Afrikaner as bedreiging sal beskou. Dit sal as ‘n plek van konsolidasie beskou word van waar die aanslag op die moederstaat gevoer sal word. Die Afrikaner sal hom uiteraad nie aggressief bewyer vir die verowering van enige grondgebied nie, daarom sal verkryging van grondgebied net gebeur omdat die bestaande Suid-Afrika heel moontlik dermate in anargie sal verval dat dele daarvan in elk geval ‘n “terra nullius” sal wees (soos tydens die Difaqane) wat weer opnuut beset kan word.

Dus, ek is ten gunste van “tussentydse afskeiding”, juis om dít wat oorgebly het van ons identiteit ten alle koste te behou, om te hergroepeer en ons kragte as volk te herwin, ons geloof en ideale uit te leef, mekaar te stimuleer en te bemoedig tot groter hoogtes sonder afguns of afdreiging en om reg te laat geskied aan die Bybelse opdrag om getrou te bly aan die roeping waarin jy sedert geboorte gestel is – binne jou eie volk.

Die huidige Suid-Afrika teer nog op die kapitaal wat die Afrikaner oor baie jare daargestel het met sy opbou van hierdie land. Daardie kapitaal word stelselmatig uitgewis. Noem dit wat jy wil en as jy geïntimideer en gebreinspoel is, voel dan skuldig en begin selfs te kniel, te huil en voete te was. Ek sien egter ‘n realiteit raak van ‘n volk wat gemelk, verneder, verkrag, geteister, belaster, verguis, beswadder, verniel, vermoor en vernietig word. Daardie agenda het nie ‘n sperdatum nie; dit eindig by die totale vernietiging van die Afrikaner. Die swart hand voer uit wat Milner en Kitchener en Oppenheimer ten doel gestel het toe hulle verklaar het dat die laaste spore van hierdie volk uitgewis moet word.

Net in sy eie land sal die Afrikaner oorleef en gedy. Daardie land is hierdie land. In die tussentyd sal ek my saam met almal wat ‘n stukkie daarvan soewerein wil verklaar, daarvoor beywer.

Dr SH Gregan, B.Com. LL.D. Die skrywer het sy doktorsgraad oor selfbeskikking en sesessie gedoen met die klem op Afrikanerselfbeskikking en het reeds meer as ‘n duisend artikels oor die onderwerp geskryf en onder meer in Rusland lesings gegee oor selfbeskikking.

Leon Lemmer: J A Froude: ‘Die laaste onontdekte groot Victoriaan’ (Deel 1)

James Anthony Froude (1818-1894 – uitgespreek Frood) was ‘n Britse historikus. Hy is veral bekend vanweë sy boeke oor die Britse en Ierse geskiedenis en vir sy biografiese publikasies oor Thomas Carlyle (1795-1881). Carlyle was in vele opsigte Froude se mentor. ‘n Aanduiding van Carlyle se politiek is te vinde in sy essay, “Occasional discourse on the negro question.” Die volledige teks is gratis op die internet beskikbaar – ook Amazon Kindle, 19p, $11,38! “I feel there is an immense fund of Human Stupidity circulating among us.” Carlyle was beswaard oor die mode-ideologieë van destyds, wat hom laat voel het asof hy ‘n minderheid van een is. Kevin D Williamson het onlangs ‘n hele boek oor hierdie onderwerp gepubliseer: The smallest minority: Independent thinking in the age of mob politics (2019, 256p; Amazon Kindle $14,94).

James Anthony Froude (23 April 1818 tot 20 Oktober 1894)

Carlyle het bv waargeneem hoe gelukkig die swart Wes-Indiërs was terwyl hulle eilande weens bv luiheid of werkskuheid besig was om ekonomies ten gronde te gaan. Hierdie standpunt het inslag by Froude gevind, soos ek in ‘n volgende rubriek sal aantoon. Sedert 1994 is soortgelyke optimisme, ten spyte van rommelstatus, plaaslik waarneembaar. Carlyle het hom sterk uitgelaat: “No Black man who will not work according to what ability the gods have given him for working, has the smallest right to eat pumpkin … but has an indisputable and perpetual right to be compelled … to do competent work for his living. This is the everlasting duty of all men, black and white.” Luiheid of werkskuheid behoort nie met filantropie, bv staatstoelaes, vergoed te word nie.

Carlyle het in ‘n tyd gelewe toe iets soos hedendaagse politieke korrektheid nie bestaan het nie. “I remember a sober Scotsman, by no means addicted to frivolous merriment, telling me that he had come out of Carlyle’s house in physical pain from continious laughter at an imaginary dialogue between a missionary and a negro which Carlyle had conducted entirely himself” (aangehaal deur Paul, bron hier onder, Kindle 4094).

Drie biografieë is oor Froude gepubliseer. Die eerste een, deur Herbert W Paul, het in 1905 verskyn. Waldo Hilary Dunn (1882-1969) is die outeur van die tweede biografie: James Anthony Froude: A biography (Oxford: Clarendon Press, 1963). Die jongste Froude-biografie is deur Julia Markus geskryf en is in 2005 gepubliseer. Ek het ongelukkig nie toegang tot Dunn se boek nie, maar Markus verwys dikwels daarna. Ek bespreek vervolgens die boek van Paul in deel 1 van hierdie rubriek en Markus se biografie in deel 2.

Herbert W Paul

Herbert W Paul (1853-1935), ‘n Britse joernalis en politikus, het 11 jaar ná Froude se dood die eerste biografie oor hom gepubliseer: The life of Froude (New York: Scribner/Good Press, 1906/2019, 300p; Amazon Kindle $1,92). Paul was uitstekend ingelig en verskaf ‘n duidelike beeld van die destydse omstandighede. Biografieë van skrywers het dikwels as newetitel: His/Her life and works. In hierdie geval word die klem eerder op Froude se publikasies as sy lewe gelê, met as veronderstelling dat dit die beste manier is om ‘n outeur te leer ken. “Froude is in his books, especially in his books of travel, for in them, more than anywhere else, he thinks aloud” (Kindle 3477). Maar Paul se relaas omvat nie al Froude se skryfwerk nie. “A large number of Mr Froude’s letters were destroyed after his death, and it was not intended by the family that any biography of him should be written” (16). Gelukkig het Froude se dogter, Margaret, sover moontlik hulp aan Paul verleen.

Treffende sêgoed kom in die boek voor:

  • “The most useless of all coats, a coat of arms” (Edward Gibbon – 31). As die ANC-regime sy sin kry, sal die enigste wapens wat blankes mag besit, familiewapens wees.
  • “The way to heaven was to turn to the right and go straight on” (Froude se pa – 50). Dit is steeds waar, maar daar is deesdae glad te min siele wat polities regs is.
  • Tydens die groot hongersnood in Ierland in die middel van die 19de eeu het Froude waargeneem “well-fed priests, and a starving peasantry in rags” (296). In die nuwe Suid-Afrika is dit dikwels ‘n geval van uitgevrete, oorgewig politici en kreperende menigtes.
  • Die volgende aanhaling van Froude kan ook met ons huidige situasie geassosieer word: “I have no doubt that we could not get on without the devil. If it had not been so, he would not have been … We cannot leave what works somehow for what only promises to work” (581). Dink aan al die “uitdagings” (eintlik eie onvermoëns) waarmee die ANC-regime te make het.
  • “Publishers, like mothers-in-law, have got a bad name from bad jokes” (663).
  • “There are many writers of history, but very few historians” (763).
  • “It is much easier to preach than to argue” (800).
  • Koning Hendrik die VIIIste “was a good Catholic who preferred to be his own Pope” (Thomas Macaulay – 1009).
  • “The worth of a man must be measured by his life, not by his failure under a single and peculiar trial” (1036).
  • “The arts which have made the greatest progress are the arts of destruction” (1262); iets wat sekerlik waar van die gewelddadige, terroristiese ANC en die nuwe Suid-Afrika is. Dit geld ook vir die Amerikaanse swartes, soos hulle tans weer daagliks demonstreer.
  • “[Edward] Freeman could no more handle a metaphor than he could fish with a dry fly. He therefore, without the smallest consciousness of being absurd, condemned Froude for doing what he was unable to do himself” (1508).
  • “Print imposes some obligations” (1935). Dit is sekerlik waar. Sedert gedrukte leesstof in groot mate deur elektroniese publikasie aangevul word, het die gemak waarmee inligtingverspreiding geskied, meegebring dat skrywers minder verantwoordelikheid aan die dag lê. In werklikheid behoort baie meer omsigtig gehandel te word omdat die inligting feitlik dadelik wêreldwyd beskikbaar is.
  • “Great nations are those which produce great men” (Benjamin Disraeli – 1969). “The history of mankind is the history of great men” (Carlyle en Froude – 3814). Maar ‘n mens moet nie grootsheid gaan soek waar daar nie is nie. Byvoorbeeld, daar is fout as daardie gewaande status weens terrorisme verwerf is.
  • “I believe in holy earth as little as he [the Bishop of Peterborough] believes in holy water” (John Bright – 2039). Maar daar is aarde, bv blanke plase, wat asof dit heilige grond is (ten alle koste) beskerm moet word.
  • “I believe Bishops have produced more mischief in this world than any class of officials that have ever been invented” (Froude – 2075).
  • “That there are limits to the power of majorities no sane Constitionalist denies” (2114). Teoreties behoort dit só te wees, maar in die nuwe Suid-Afrika is toegelaat dat die swart meerderheid (dalk vir altyd) feitlik absolute politieke mag bekom het.
  • “The Church is not the same. It improves with the general march of progress that it condemns” (2283). Dink aan sommige in die NG Kerk wat deesdae bv rasgemengde- en selfdegeslaghuwelike goedpraat.
  • “It is always pleasant to discover that a preacher of righteousness has not been a good example himself” (gesê van Carlyle – 2927).
  • “A good woman with perhaps an excessive passion for insecticide” (3093), gesê van Carlyle se vrou, Jean Welsh, deur Charles Bowen omdat daar in haar postuum gepubliseerde briewe “too many household details” voorkom (3093).
  • “As they say of the mansions of Ireland, ‘they are always within a hundred yards of the best situation,’ so one feels that Froude is never quite in the bull’s-eye in the view he gives” (Frederick Dufferin – 3253).
  • “One sentence which all democrats would do well to learn: ‘Popular forms are possible only when individual men can govern their own lives on moral principles, and when duty is of more importance than pleasure, and justice than material expediency'” (3298).
  • “Each extension of the suffrage brings [a Chamber/Parliament] to a lower intellectual level” (Froude – 3332); iets wat ons sedert 1994 feitlik daagliks eerstehands ervaar.
  • “To what purpose the ineffectual strivings of short-lived humanity? Man’s life was but the shadow of a dream, and his work was but the heaping of sand which the next tide would level flat again” (Froude – 3531).
  • “[Benjamin] Disraeli only deceived others, whereas [William] Gladstone deceived also himself” (3565).
  • Oor Charles Darwin se evolusieleer: “Is man an ape or an angel? I, my lord, am on the side of the angels” (Disraeli – 3610). Hoewel ‘n dom mens reeds eeue lank in verskeie tale spreekwoordelik ‘n aap of ‘n bobbejaan genoem word, het die ANC-regime se denk- en uitdukkingspolisie besluit dat ‘n blanke dit nooit van ‘n swarte mag sê nie – andersom is dit vir hulle uiteraard heeltemal toelaatbaar. Woorde soos aap en bobbejaan gee ANC-kamerade as’t ware aapstuipe. Aapstuipe: “baie kwaad wees” (HAT).

“Froude was a born story-teller, with an irresistible propensity for making books” (366). “He wrote for the multitude who read books for relaxation, who want to have their facts clearly stated, and their thinking done for them” (600) – “easy, graceful narrative” (1191). “Froude said to [Alfred] Tennyson that the most essential quality in an historian was imagination … [ie] the truth as perceived by him” (1061). “He denied that history was a science” (3805). Froude: “I profess only to have dealt with my materials honestly to the best of my ability” (1627). “He made no claim to be impartial” (606), “[but] we must not transfer the passions of one age to the controversies of another” (857). Froude word as ‘n literêre historikus beskou (1262); iemand wie se werk graag en maklik gelees word, maar wie se publikasies vakkundig nie altyd na waarde geskat word nie.

“He adopted the creed of individualism, private enterprise, no interference by Government, and free trade” (530). “Froude had no faith in socialism” (399). “He recoiled from materialism” (543). “In democracy he had no faith” (832; ook 990, 2185). Soos Carlyle het hy gedink: “A low franchise would mean a low standard of politics [and government]” (844) – soos ons deesdae daagliks ervaar. “He had always a great contempt for universal suffrage” (844). “Froude and Carlyle had the same scorn of the multitude” (901). “[Their] ideal form of government was an enlightened despotism” (2021). “Froude … regarded Carlyle as his teacher, feeling that he owed him his emancipation from clerical bonds” (574). “Froude … learnt … that natural phenomena were due to natural causes” (380). “His belief that history had been cericalised, and required to be laicised, was regarded as peculiarly offensive” (1183). “Religion, he said, was meant to be obeyed, not to be examined. The sun was invaluable, unless you looked at it. If you looked at it, you saw neither it nor anything else” (907).

“The Reformation was the hinge on which all modern history turned” (693, 3841). Froude was kompromisloos Protestants en sterk teen Rooms-Katolisisme gekant. “He held that Protestant countries were the most prosperous because they were morally the best” (901). “Froude was an Englishman first and a Protestant afterwards … Much of his popularity was due to his patriotism and his Protestantism” (1071). “No one hated injustice more than Froude. But cruelty as such did not inspire him with any horror. No punishment, however atrocious, seemed to him too great for persons clearly guilty of enormous crimes” (1561). Die volgende beeld van Froude is in skrille kontras daarmee: “One newspaper quaintly described him as ‘looking like a Scotch farmer, with an open frank face and calm mild eyes'” (1969).

As ‘n ras- of etniese groep in ‘n onderdanige posisie is, kan sulke mense meer uitstaanbaar wees as wanneer hulle beheer oor ‘n land oorneem – soos ons sedert 1994 agtergekom het. As patriotiese Brit het Froude met betrekking tot die Iere soortgelyke insig geopenbaar, hoewel die kulturele kloof in daardie geval baie kleiner as in Suid-Afrika was en is. “So long as they [the Irish] are not supreme, Catholics are the best of subjects, of citizens, of neighbours, of friends” (1054). Sy twee hoofsware was: “The Irish are an inferior race and Catholicism an inferior religion” (2283). Ook: “The Irish are a subject race … [and] the Catholic faith is a degrading superstition” (2327). “Froude assumed that Irish Catholics had taken a double dose of original sin” (2336). Froude “had no sympathy with their political aspirations” (1289). Hy het dikwels vir lang tydperke in Ierland gewoon. “His liking for the Irish, though perfectly genuine, was accompanied with an underlying contempt which is more offensive to the objects of it than the hatred of an open foe. He regarded them as a race unfit for self-government, who had proved their unworthiness of freedom by not winning it with the sword” (1925).

‘n Mens kan jouself afvra: Is die apatie/willoosheid/koersloosheid van sommige hedendaagse Afrikaners en hulle gebrek aan selftrots nie te wyte aan die roemlose De Klerk-magsoorgawe nie? Daardie mandaatlose hensop druis immers lynreg in teen die hele Afrikanergeskiedenis van vóór 1990/94. “Independence she [Ireland] could not have, and that not because the interests of Great Britain forbade it … but because she was unfit for it herself … she … has never herself made an effective fight for her own rights … The Irishman requires to be ruled” (1989). “The misfortunes of Ireland are rather due to the congenital qualities of the race than to wrongs inflicted by their conquerors” (2012). “If Ireland desires to be a nation, she must learn not merely to shout for liberty, but to fight for it” (2030).

“I say frankly, that I believe the control of human things in this world is given to the strong, and those who cannot hold their own ground with all advantage on their side must bear the consequences of their weakness” (2057). Dit was ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blankes wat in 1990/94 te vrot was om hulle man te staan, gevolglik is hulle deur die ANC ore aangesit. Froude “had stated in uncompromising language his opinion of the Irish race. ‘Passionate in everything – passionate in their patriotism, passionate in their religion, passionately courageous, passionately loyal and affectionate – they are without the manliness which would give strength and solidity to the sentimental part of their dispositions” (2213).

‘n Kernkenmerk van sy politiek was dat “Froude had always been interested in the Colonies, and was an advocate of Federation long before it had become a popular scheme” (2430). “Disraeli … spoke of the Colonies as millstones round our necks … Lord [Henry Herbert] Carnavon [1831-1890, colonial secretary 1866/7 and 1874/8] … passed in 1867 the Bill which federated Canada … He was now anxious to carry out a similar scheme in South Africa, and Froude offered to find out for him how the land lay. His visit was not to be in any sense official” (2439). Die Britse regering sou sy reis- en verblyfkoste betaal. Froude was altyd baie suinig. Toe hy later die Wes-Indiese eilande besoek het, het hy probeer om sover moontlik gratis by Britse amptenare tuis te gaan. In sy reisverslag het hy opvallend hoë lof vir sy weldoeners.

Hy het Suid-Afrika in 1874 besoek. “Froude was a firm believer in the Dutch method of dealing with Kaffirs … With the Boers Froude had a good deal of sympathy. Their religion … appealed to his deepest sentiments, and he admired the austere simplicity of their lives” (2491). “If we can make up our minds to allow the colonists to manage the natives their own way, we can safely confederate the whole country” (2500). By sy terugkeer Froud “proposed the assemblage of a Federal Conference at Cape Town” (2525). “In June, 1875, Froude went back to South Africa, this time as an acknowledged emissary of the Government” (2534). John Charles Molteno (1814-1886) was toe die eerste minister van die Kaapkolonie (1872-1878). Die Kaapse regering het Froude se besoek as inmenging in die kolonie se huishoudelike sake beskou, des te meer omdat ‘n federasie die skeiding van die Wes- en Oos-Kaap sou insluit. Die Molteno-regering se standpunt was: “All they claimed was complete freedom to manage their own affairs, to federate or not to federate, as they pleased and when they pleased” (2585). Die voorgestelde konferensie oor federalisme in Kaapstad het nie plaasgevind nie en die een in Londen in 1876 het misluk omdat Molteno geweier het om dit by te woon.

“Froude was too sanguine when he wrote: ‘A Conferate South African Dominion, embracing all the States, both English and Dutch, under a common flag, may be expected as likely to follow, and perhaps at no distant period” (2638). Hy was sy tyd vooruit. Die Unie van Suid-Afrika, nie ‘n federasie nie, het eers in 1910, 35 jaar later, tot stand gekom. Froude het die Britse regering gewaarsku dat Cetewayo met sy 40 000 gewapende manskappe in Natal ‘n ernstige bedreiging vir vrede inhou. “South Africa cannot be self-governed … except with the good-will of the Dutch population” (3166). “Unless South Africa was to be despotically governed, it must be administered with the consent of the Dutch. He dwelt strongly upon the danger of allowing and encouraging natives to procure arms in Griqualand West as an enticement to work for the diamond owners” (2638).

“Circumstances brought him [Froude] into much greater favour with the Dutch than with his own countrymen, for it was thought, not without reason, that he had brought Carnavon round to see the truth about the Diamond Fields and the Free State” (2568). Tereg was dit vir Froude so duidelik soos daglig dat die Britse regering die Vrystaat uit die diamantevonds in Griekwaland-Wes verneuk het. “In 1878 … Griqualand West became an integral part of Cape Colony” (2620). “Froude’s South African policy was to work with the Dutch and keep the natives in their place” (2664). “Froude would not have been a true disciple of Carlyle if he had felt or expressed much sympathy with the native race. He wanted them to be comfortable. For freedom he did not consider them fit. It was the Boers who really attracted him, and the man he admired the most in South Africa was President [Johannes] Brand [1823-1888, president of the Orange Free State, 1864-1888]. The sketch of the two Dutch Republics in his Report [to the British government] is drawn with a very friendly hand. He thought, not without reason, that they had been badly treated” (2603). Froude was medeverantwoordelik daarvoor dat die Britse regering ₤90 000 skadevergoeding vir die diamantveld aan die Oranje-Vrystaat betaal het (2655).

In 1877 het Froude hom sterk teen die anneksasie van die Transvaal uitgespreek (2647). Hy het gedink Suid-Afrika was ‘n plek “where everthing was being done [by the British government] which he thought least wise ” (3253). Hy het tevergeefs gehoop “that there is to be an end of ‘glory and gunpowder'” (3315). Froude is vóór die uitbreking van die Anglo-Boereoorlog (ABO, 1899-1902) oorlede. Die ABO het getoon dat hy Joseph Chamberlain (1836-1914, Britse minister vir kolonies, 1895-1903) verkeerd getakseer het: “I like Chamberlain. He knows his mind. There is no dust in his eyes, and he throws no dust in the eyes of others” (3323). Chamberlain was in werklikheid in vele opsigte verantwoordelik vir die uitbreking van die ABO.

Carlyle was bekend vir sy “eloquent and humourous diatribes [which] were wonderful, laughter-moving, awe-compelling” (2802) – “jewels five words long” (2936): Byvoorbeeld: “[Stuart] Mill was a poor feckless driveller. [Charles] Darwin was a pretentious sciolist. [John Henry] Newman had the intellect of a rabbit. Herbert Spencer was ‘the most unending ass in Christendom’ … Editing [John] Keats was ‘currying dead dog'” (2793). “If he was a severe critic of others, he was a still sterner judge of himself” (3058). Froude het ‘n biografie oor Carlyle geskryf, waarin nie net sy voortreflikhede nie, maar ook sy tekortkominge aangetoon word. “The public had got on a false scent, and gossip had found a congenial theme. Carlyle was in truth one of the noblest men that ever lived. His faults were all on the surface” (3006). “That a great man often has many small faults is a truism which does not need perpetual insistence” (3032). “But the trivial mind grasps at trivialities, and will not be satisfied without them” (3084). “Froude still thought him the greatest man of his age” (2891). Ná Carlyle se dood het sy niggie, Mary Carlyle, groot probleme vir Froude veroorsaak, bv met aansprake op kopiereg van en outeursvergoeding vir Carlyle se werk. Ek gaan nie in besonderhede daaroor skryf nie. Wat van belang is, is dat Carlyle se naaste familielede, sy oorlewende broer en oorlewende suster, vir Froude gesteun het met uitsprake soos: “[Carlyle] always spoke of you as his best and truest friend” (2979).

“[Froude] loved travel, and as soon as he had shaken off the burden of Carlyle he took a voyage round the world, described, not always with topical accuracy, in Oceana (1886 – 3374). “A tour through the Colonies for the purpose of conversing with their most influential statesmen had long been one of his cherished plans … on the 6th of December, 1884, he left Tilbury Docks, with his son Ashley” (3391). “Before the end of the year Froude was at Cape Town, renewing his acquaintance with familiar scenes … Sir Hercules Robinson was Governor and High Commissioner, a man after Froude’s heart, ‘too upright to belong to any party,’ and thoroughly appreciative of all that was best in the Boers” (3400).

Hierdie besoek aan Suid-Afrika was baie kort. Daarna is Froude na Australië, waar daar sprake van federasievorming was, wat eers in 1901 werklikheid geword het. In Nieu-Seeland het hy George Grey (1812-1898, goewerneur van die Kaapkolonie 1854-1861) besoek, wat as Nieu-Seelandse eerste minister (1877-1879) nie danig suksesvol was nie. Froude se gevolgtrekking was: “The Colonies would be true to the mother country if the mother country were true to them” (3409). Via Amerika het hy in 1885 na Engeland teruggekeer.

“Before 1886 was out he had started on a voyage to the West Indies” (3409), weer met die idee dat hierdie Britse eilande in ‘n federasie saamgesnoer kon word. Hy het egter spoedig tot die gevolgtrekking gekom: “Imperial Federation is far away” (3486). “Except Australia, which is homogeneous, like the Dominion of Canada, the British Empire is no nearer Federation, and Ireland is no nearer Home rule, than they were then” (3495). Van sommige luidrugtige Britse politici sê Froude: “They are generous with what costs them nothing – Irish land, religious liberty, emancipation of niggers – sacrificing the dependencies to tickle the vanity of an English mob and catch the praises of the newspapers” (3436). Froude was krities oor die verswelgende swart meerderhede op die eilande. “In these islands there is only sadness. In New Zealand there was hope and life” (3460). Sy reisindrukke het hy gepubliseer in sy boek, The English in the West Indies (1888). Hy het gedink daardie eilande behoort despoties deur die Britte regeer te word. “The negroes were a difficulty. They were not really fit for self-government, as the statemen of the American Union [USA] had found. Personal freedom, the inalienable right of all men and all women, is a very different thing from the possession of a vote” (3503). “[His book] provoked numerous criticisms, though not of the sort which interfere with success. In everything Froude wrote … allowance has to be made for the personal equation” (3468).

Paul verskaf die volgende samevatting van Froude se idees: “He held the Reformation to be the greatest and most beneficent change in modern history. He believed the English race to be the finest in the world. He disbelieved in equality, and in Parliamentary government. Essentially an aristocrat in the proper sense of the term, he cherished the doctrine of submission to a few fit persons, qualified for authority by training and experience” (4015). “Froude detested and despised the cosmopolitan philosophy which regards patriotic sentiment as a relic of barbarism” (4040).

In ‘n volgende rubriek sal ek Julia Markus se Froude-biografie bespreek en daarna Froude se reisboek oor Suid-Afrika, asook die een oor die Wes-Indiese eilande.

Karel Combrinck: Die skande van witwees

Ons betreur op ‘n daaglikse basis die groot verraad van 1990. Of liewer, dié van ons wat nog kan treur, betreur dit . “Ag, hoe verlate sit die stad wat vol mense was! Sy het soos ‘n weduwee geword, sy wat magtig was onder die nasies; die vorstin onder die provinsies wat onderdanig geword het.”

Maar wat ons miskien mag vergeet, is dat die Westerse beskawing as geheel hom in dié betreurenswaardige posisie bevind. Wat kan dit beter illustreer as die onlangse wêreldwye spektakel rondom die “rassemoord” op die swart Amerikaner George Floyd.

‘n Dag na die dood van George Floyd, aan die hand van ‘n Amerikaanse polisieman, is die hele Westerse wêreld in rou gedompel, kompleet met massabetogings, mediahisterie en opruiende politieke opportunisme.

Die dood van George Floyd was dus nou ‘n “rassemoord “. Al wat van die voorval ‘n rassevoorval gemaak het, is die feit dat die polisieman wit was en die slagoffer swart. Daar was na ons wete geen ander aanduidings as dít van ‘n rassemotivering nie. Die regsondersoek mag miskien anders bevind, maar die regsondersoek het nog nie plaasgevind nie en die wêreld se media en politieke elite kon nie wag vir ‘n regsondersoek nie om te besluit dat dit wel ‘n “rassevoorval” was.

Wat beteken dít alles? Waarom gryp die wêreld se media- en politieke elite so ‘n voorval aan om te bewys hoe brutaal die witmens is en hoe onskuldig die swarte? Waarom moet hulle van ‘n voorval soos hierdie nou juis ‘n voorbeeld van anti-swart rassistiese geweldpleging maak ?

In ‘n onderhoud met die Franse dagblad Le Figaro sien die filosoof, Alain Finkelkraut, die gebeure wat op die dood van George Floyd gevolg het, as die ontplooiing van ‘n nuwe vorm van anti-rassisme wat minder gemoeid is met die waardigheid van alle mense as om die aard van die Westerse bestel soos ons dit geken het, te “dekonstrueer”, d.w.s. te ondermyn. Hy gaan voort om te sê dat die skande van blank te wees die skuldgevoel van die Westerse elite vervang het. M.a.w. vanaf die stadium waarop die witman skuldig gevoel het oor al die onregte wat hy die swartman aangedoen het, het ons nou beland in die situasie waar die witman skaam is omdat hy wit is. Hoe lank nog voor hy gaan skaam voel omdat hy lewe?

Die skande van witwees, ‘n illustrasie wat in die New York Times verskyn het

“Die skande van wit te wees.” Sê dit nie alles nie? Vat dit nie in ‘n neutedop saam die houding van die hordes anti-Afrikaanse Afrikanerintellektuele wat daagliks die ruimte van die linkse media gebruik om Afrikaners en die witman af te takel nie? Hulle het skaam geword om te lewe en kan nie verdra dat ander mense nog wil lewe nie!

‘n Geringe minderheid Westerse intellektuele begin daarop wys dat anti-rassisme vandag inderdaad ‘n vorm van rassisme geword het. Leef ons in Suid-Afrika nie daagliks saam met hierdie verskynsel nie? Word “regstelling” op grond van ras nie daagliks aangewend om swartes bo wittes te bevoordeel nie? Die Grondwet belet diskriminasie op grond van ras behalwe waar die regime vir politieke gewin dit as regmatig en regverdig beskou.

Kom ons dink maar ‘n oomblik na oor die slagspreuke rondom “diskriminasie”. Die woord diskriminasie word in aanhalingstekens geplaas omdat dit vandag ‘n spesiale betekenis verkry het wat met die oorspronklike betekenis min te make het, trouens ‘n teenoorgestelde betekenis het. In die meeste Westerse lande is dit verbode om diskriminasie op grond van ras te beoefen in die werkplek, sport, vermaaklikheid, ens. Dit beteken elke werkgewer moet byvoorbeeld bewys lewer dat hy nie wittes bevoordeel teenoor swartes nie en daar is inspekteurs wat op sakeondernemings spioeneer ten einde te verseker dat swartes wel aangestel word. Dit beteken dus dat ‘n werkgewer, om die beskuldiging van “diskriminasie” vry te spring, noodgedwonge swartes in diens moet neem, al is hulle nie vir ‘n bepaalde posisie gekwalifiseer nie en ‘n wit aansoeker wat wel gekwalifiseer is, moet weier. Dit wys duidelik hoe sg. “anti-rassisme” inderdaad rassisme word. Anders gestel, jy mag nie diskrimineer nie, behalwe waar dit tot voordeel van swartes is. Onnodig om te sê, sal geen inspekteur ooit spioeneer op ‘n onderneming wat wittes wegwys ten gunste van swartes nie.

Hieruit is dit duidelik dat die situasie onhoudbaar geword het. Die een of ander mag sal moet opstaan wat gaan halt roep, of die Westerse beskawing is tot ondergang gedoem. En dit lyk asof die Westerse beskawing in elk geval daarmee genoeë neem.

Suidpunt: Waarom Twitter ‘n volslae mislukking is

Hierdie week het my adresboekie en die berigte wat op my Twitter-tuisblad verskyn sommer baie minder en ligter geword.

Selfs my beginblad op Firefox het ek verander vanaf Ecosia.org na my e-posadres. Alles te danke aan Twitter.

Ek het aanvanklik by Twitter aangesluit omrede ek die Pous volg, nie omdat ek Rooms-Katoliek is nie, maar omdat sy vertalers sy twiets in Duits, Latyn, Frans, Spaans, Italiaans, Pools, Portugees, Arabies en Engels plaas. As jy slim genoeg is, maak jy gewoon jou woordverwerkerprogram oop en plak die twiets naas mekaar. Ek is eintlik net daar vir die Duits, die Latyn en die Frans. So leer jy tale binne ‘n japtrap.

Ek het ook aangesluit omdat ek ‘n skrywersvriend se vordering volg. ‘n Ekstra hartjie hier en ‘n hartjie daar, glo ek, sal hom verder bemoedig.

En later sluit mens ook by ander organisasies en persone aan wat moontlik vir jou interessant is.

Maar my twee maande op Twitter was eenvoudig twee maande te lank.

Het ek maar vroeër Urban Dictionary geraadpleeg!

Twitter word so gedefinieer:

The new replacement for the walls of a public toilet. A place to write one’s thoughts, often while sitting on a toilet, hoping the public will read them.

En hier is my besware:

Daar’s waarskynlik meer robotte as mense

Toe dr. Dan Roodt aangesluit het op 27 Februarie 2009, was sy identiteitsnommer 22 146 210. As ek reg is, neem ek aan hy is die twee-en-twintig-miljoen-eenhonderd-ses-en-veertigduisend-tweehonderd-en-tiende persoon wat ‘n blad geskep het. Dit kan jy gaan soek by http://www.twitterjoindate.com/ . Nou goed. Kom ons probeer Suidpunt, die nimlike ekke op 7 April 2020. My gebruikersidentiteitnommer is 1 247 390 073 139 625 984. Of, as die getal te swaar is om uit te spreek: ek is nommer eentriljoen-tweehonderd-sewe-en-veertig-biljard-driehonderd-en-negentig-biljoen-drie-en-sewentig-miljard-honderd-nege-en-dertig-miljoen-seshonderd-vyf-en-twintigduisend-negehonderd-vier-en-tagtig.

Daar is seker nou al meer as 8 miljard mense ter wêreld, waarvan die oorwig nie internet het nie, laat staan nog by Twitter sou aansluit. Selfs as ons nog organisasies en besighede insluit en aanvaar dat ‘n enkele persoon, vir sy eie gerief, tot 5 rekeninge kan hê… haal dit steeds nie daardie hoë kerf nie. Dit is juis hoekom besighede aangeraai word om nie te veel ag te slaan op die hutsmerk of watter ander statistiek hulle ook al kry nie. Maar Radio Sonder Grense wil nie hoor nie. Maar, soos die toenmalige koningin Beatrix al gesê het: De leugen regeert.

As #menaretrash op die regterbalk verskyn, moet dit seker die absolute waarheid wees.

Die rede vir robotte is die gevolg daarvan as jy die wêreld vir elke gebruiker oopmaak. By Facebook is daar baie geslote groepe en individue aan wie jy eers ‘n vriendskapsversoek moet uitstuur. Dit is ‘n stuitmeganisme wat ‘n robotskepper twee keer sal laat nadink.

Die hutsmerk/hekkie/dingetjie het geen effek nie

Nou het elke muis (en robot) ‘n megafoon gekry om deel van ‘n blitsskare (flashmob) te word. As genoeg mense dieselfde bewoording gebruik, in hul viering as ‘n kollektivistiese trop skape, sal dit hopelik aandag trek. Ook maar net vir 24 uur. En dan? Wat dan? Net nog ‘n growwe denkfout is gemaak: Argumentum ad populum, oftewel “as almal sê dis so, dan is dit so”.

Ek stel werklik nie belang wat die Suid-Afrikaanse gepeupel en masjinerie se gesanik nou weer is nie, so hier’s ‘n wenk: stel voortaan jou “Trends” op Luxemburg. Jou bloeddruk sak sommer dadelik terug met 70 mmHg.

Twitter is die broeiplek van “imagined communities”

Die blankes oorsee het skynbaar nou almal ontpop in volkekundiges. Ene met doktorsgrade wat hulle summa cum laude geslaag het. Skynbaar praat hulle almal nou vlot Xhosa, is met vlieënde vaandels deur die inisiasieskool, het almal die besnydenis met witbesmeerde gesig ondergaan en verstaan die hele psige van elke swart etnisiteit op aarde nou op hul vingerpunte. Magtig, hulle weet selfs meer wat in ‘n stat in die DRK aangaan as die inwoners self wat op die oomblik in ‘n dodelike stryd met ‘n loslopende luiperd gewikkel is! Skynbaar bestaan hul hele Xhosa-woordeskat ook egter, ongeag daardie hele stel woordeboeke in die dorpsbiblioteek, slegs uit een toeristiese modewoord (waarvan die begrip vir hul maar onduidelik is): ubuntu. Bowendien gee die lot hulle oornag uit as hierdie eersteklas politieke ontleders wat sommer almal in Minneapolis bly en presies weet wat daar aangaan. Nee kyk, hulle ken die behoeftes en begeertes van die swartes nou sommer meer as die swartes self!

Sulke blanke arrogansie het ek lanklaas beleef.

Maar terug by Twitter.

Gewoonlik word “imagined communities” in ‘n liberale of ‘n marxistiese sin gebruik, soos Leon Lemmer al uitgewys het:

Die frase in die boektitel, ‘imagined communities’, impliseer nie dat nasies fiktief is nie. Dit verwys bloot na die feit dat daar so baie individue in ‘n nasie is dat ‘n lid slegs ‘n beperkte getal van hulle persoonlik kan ken en hy van die res min, indien enigiets, weet. Indirekte inligting en verbeelding is nodig om ‘n voorstelling van ‘n nasie in sy geheel te maak. […] Die boek Imagined communities is volgens Anderson ‘n poging om die Eurosentriese benadering tot nasionalisme teen te spreek.

Die begrip pas my egter uitstekend! Dis die beste bedinksel wat die akademie nog kon opgelewer het! Ons moet dit propageer! Want dit sny inderdaad twee kante toe!

Dan Roodt het al hoeveel onderhoude met mense gevoer, sommer op straatvlak, soos byvoorbeeld om uit te wys dat hoeveel individue wat hulself as swart eien, nie weet wat die ou Suid-Afrikaanse vlag simboliseer nie. Die hele idee wat die ANC byvoorbeeld voorgehou het van die ou landvlag wat almal so seermaak as simbool, gaan net nie op nie. Dit sê mos selfs die ANC, met sy swart leierskap, leef in hul eie “imagined community” of, sal ek sê, “twitter community”?

Soos die mitiese figure uit die Bestiarium van die Middeleeue (byvoorbeeld swartluiperds met perdepote), skilder die grootbek Europeër en Amerikaner met sy foontjie ook sy absolute waanbeelde van swartes. Soos hul voorouers, het die Europeërs en Amerikaners “ook maar net gehoor”, maar nooit self ‘n doodgewone dag deurgebring met doodgewone mense nie.

En jou Suid-Afrikaners? Veral die Engelssprekendes van Johannesburg? Wel, dis daai selfde tipe wat skree “Black Lives Matter!” en selfs hul hele profiel en banier veredel met die gebalde swart vuis (nie veel anders as hul voorouers met die black sash nie, raai), maar geen boemelaar, hul eie swartes, huisvesting sal gee agter hul knus driemeterhoë heining nie (tensy hy die bottelier is wat inwoon) of beslis nie in die laeinkomstebehuisingskemahuisies tussen die swartes gaan bly soos ‘n Duitse sendeling van ouds nie. Ek neem aan dis dieselfde tipe wat nie swart kindertjies sal aanneem nie en Swart Ekonomiese Bemagtiging, selfs die mees onlangse afgewaterde tipe van die Demokratiese Alliansie sedert 2018 e.v., met ewe veel mag en mening sal teenstaan. Haibô, wie bullshit jy nou eintlik? Jy kan mos nie uit twee monde praat nie, kan jy?

Nodeloos om te sê het ek diesulke name uit my witbladsye en telefoonboekietjie geskrap. Vir my eie veiligheid, natuurlik. Dis my volste reg op vrye assosiasie. Want as hul só skynheilig voor swartes kan swymel om hul afsetgebied te vergroot met ‘n bietjie beeldpoets en spog onder die ander blankes met hul ‘wokeness’, hul ‘maatskaplike verantwoordelikheid’ (waarom anders? dis mos ‘n prestasie, “ek is mos beter as jy!”, soos ‘n bokkop teen die muur, ‘n Safari-trofee, o, vaderland, KOLONIALE DENKE!!!), ek sê jou, ek wag al lankal vir daardie lang vlekvrye staalmes in die rug. Dink net hoeveel tyd en geld ek nou gaan spaar! Nee. Die lotjie het nou hul ware kleure begin wys!

Ja-nee, ek moet erken ek het hulle geswartlys op my .docx-boikotlys (dit trek seker nou al by 19 blaaie), want ek heul nie met huigelaars nie. Nee, op Twitter sal ek hulle nooit in der ewigheid versper om my bladsy te besigtig nie, want hoe sal ‘n toedeurkerk ‘n ongelowige kan bekeer? Wie weet, dalk kom die liewe mens nog tot sy sinne!

Is Europa en die VSA (en Suid-Afrika) nie maar net besig om ‘n “imagined community” te skep van swartwees nie? Om hierdie ras, wat te voet Afrika deurkruis het en malaria, leeus en buffels en wat nog als onder die Afrikason met UV-vlakke van 9 sonder enige Westerse medisyne kon verduur het, nou te kom staan en oppiep? Ek as Afrikaner sou dit nie waag met die Zoeloekoning nie! Watse verkleinering is dit? Watse vernedering is dit? Watse onsin is dit? Waar is die respek? Het die wêreld dan mál geword?!

Dink jouself in, my liewe Afrikaner. Hoe sal jy daarvan hou om elke dag te hoor: “Ons moet die Afrikaner meer spreekbeurt gee.” Ongehoord. “Die Afrikaner se stem word nie gehoor nie.” Dit begin klaar krap. “Die wêreld het toegekyk, en weggekyk…” OK. Dis genoeg! Bring my Mauser! Want as daar een ding is wat ek haat, is dit paternalisme en maternalisme van uitlanders wat van my of my kultuur nie van hul gat af weet nie!

Ek het dit al voorheen gesê, en ek gaan dit weer sê:

Die hele idee van die ‘Afrikanistiek’ (waaronder “African literature” ressorteer), as oorkoepelende vakgebied, is sélf hoogs verouderde imperialistiese en koloniale denke en kategorisering. Waarvan [die dosent] die leerstoel, onwetend, knus beklee en hierdie imperialisme vanaf haar akademiese troon met septer en ryksappel en ander kroonsierade dus voortsit.

[…]

Die Anglistiek en Frankistiek en Germanistiek en Danistiek en Neerlandistiek en Frisistiek en Fennistiek en Italianistiek en Hispanistiek en Slowakistiek en Slowenistiek en Roemenistiek en Lituanistiek en Lusitanistiek en Russistiek… dink jy vir een oomblik jy gaan al hierdie volke en nasies onder “Europese Letterkunde” of “Europaeistiek” in ‘n voorgraadse driejaarkursus kan indruk? Natuurlik kan dit nie! Die letterkunde bars geheel en al reeds uit sy nate! Die lewensuitkyke van die kulture verskil dag by nag, net soos die omgewing en omstandighede. Nou hoe de donder wil jy alle Afrikavolke op één vasteland, met hoeveel klimate, hoeveel gelowe, hoeveel kultuurverskille, hoeveel tale (glo tussen 1 500 en 2 000), uit verskillende tydperke ressorteer (ja, ook die Oudegiptenare) onder één enkele vakgebied? Dit is mos malligheid! Dit is mos hoogs veralgemenend, en veralgemening weet ons is net ‘n haarbreedte weg van stereotipering: alle swartes en almal van Afrika dink tog maar net dieselfde. Of is die vakgebied so klein omdat daar eenvoudig net geen belangstelling is nie? Indirek erken jy ook dus dit is wél ‘n klomp “blitskursusse” wat onder een dak saamgesnoer is? Waar is jou Zoeloe Letterkunde as afsonderlike en hoogs gespesialiseerde vakgebied was sterk op sy eie bene staan? Jou Xhosa? Jou Noord-Sotho? Jou Tswana? En waar is jou Amharistiek?

Maar kom ons droom voort. Ek is seker ook een of ander ryk sjeik het sy goue toilet verkoop (no shit) vir die saak? Ek is seker die hele Afrika-Unie het op Afrikadag ‘n paar los mieliepitte saamgestamp vir hul broeders in die Eerstewêreldland van die Verenigde State van Amerika wat so erg moet ly? Die land van kapitalistiese onderdrukking (snaaks dat niemand terug na Afrika verlang nie?). Almal in solidariteit vir die saak. Non?

Die ANC-regering, kaalgat en platsak en leeggesteel en gedompel in rommelstatus soos hy is, het maar ‘n flouerige gebaar, ‘n aanduiding, vanuit sy lendelam staatshospitaalbed gemaak vir hul broeders in Amerika. Suid-Afrikaners is gewoon mooi gevra om Vrydag swart te dra as simbool (en ‘n paar blankes sou ook, ‘nie veel anders as hul voorouers met die black sash nie, raai’).

Asof ‘n simbool nou ‘n aardskudding gaan veroorsaak? Die sluise van die hemel gaan oopmaak?

Aai, die gebrek aan logika.

So herhaal die selfde ou storie met dieselfde ou sous hom oor en oor.

Twittergebruikers het die geheue van ‘n toktokkie

Nee, ek bedoel nie soseer jou eie gekrabbel of ou onderwerp wat jy tot vervelens toe uit die put van vergetelheid ophaal nie (soms is dit liewer beter om die put met die blêrende kalf te demp). Maar dit kan nogal baie nuttig wees: as jy agterkom jy raak by tye neerslagtig en jy trek ‘n grafiek van die datums, kan jy die toestand so gou moontlik voorsien soos die stand van die maan, of selfs maandstonde. Eintlik sou ‘n dagboek met ‘n slotjie en sleuteltjie ewe goed kon werk, maar jy het nou maar eenmaal die swak om jou gevoelens wêreldkundig te maak. Dis jou saak, nie myne nie.

Maar had jy ‘n geheue, sou iets aan jou knaag. Iets wat uit jou kop probeer wurm.

Dalk was dit Disney se Zootropolis wat handel oor ‘roofdiere’ en ‘mak soogdiere’ wat deur ‘n skaap, Miss Bellwether, teen mekaar opgesweep word terwyl sy as burgemeesteres ageer (en die leeu, Mayor Lionheart, in die tronk sit). Stadig begin die ratjies draai.

Jy sou, soos enige rasegte INTJ wat geseënd is met ‘Ursache und Wirkung’ en liniêre denke wat saam met die plasenta, bloed, en gebulk van die moeder by geboorte uitgedruk word (asook die hoogmoed), ‘n patroon opmerk. Veral onder die media. Ons noem dit komkommertyd. Volgens die WAT:

2 a (joernalistiek) Tyd van die jaar, soos in die somervakansie, waarin daar normaalweg min van belang gebeur, dit stil, dood (vgl. DOOD III 3 c) is op handels- en politieke gebied en nuus vir koerante skaars is; pampoentyd.

Trouens, ons kry dit reeds aan die Franse hof. Soos ek uit die Franse Wikipedia op die Afrikaanse Wikipedia vertaal het. Ek gaan nou die belangrikste dele vir jou uitlig.

 

Die Gedierte van Gévaudan het tussen 30 Junie 1764 en 19 Junie 1767 ‘n gebied in Frankryk met ‘n reeks aanvalle op mense geteister. Tussen 88 tot 124 mense het in sy kloue beland en gesterf.

[…]

Die nuus oor hierdie “Gedierte van Gévaudan” versprei soos ‘n veldbrand, tot die punt waar vele van die koninklike troepe opgeroep is om te gaan ingryp. Allerlei gerugte doen die ronde. Die een handel oor die aard van hierdie “gedierte”: was dit ‘n wolf, ‘n vreemde diersoort uit die buiteland of selfs ‘n weerwolf? Die ander oor die rede vir hierdie slagting: is dit straf van God, of is hierdie dier doelbewus dresseer om te moor? Daar was op daardie tydstip sowat 20 000 wolwe dwarsoor die hele Frankryk. Skynbaar het honderde soortgelyke aanvalle dwarsdeur die geskiedenis van Frankryk ongesiens verbygegaan, want geen haan het ooit daarna gekraai nie. Maar wat hierdie voorvalle nou so uitsonderlik maak is die besondere geleë tyd. Na afloop van die Sewejarige Oorlog was opspraakwekkende nuus maar aan die skraal kant. Nou was hierdie nuwe gebeurtenis water op die pers se meulens. Veral die plaaslike Courrier d’Avignon, daarna La Gazette de France en uiteindelik die internasionale koerante het hieruit munt geslaan. Binne enkele maande word honderde artikels geplaas wat die hele aangeleentheid in ‘n egte strokiesprentreeks laat ontaard.

Wha-ha! Weer uitgevang!

Après la guerre, c’était l’hystérie!  En hoe is daar nie jag gemaak op al wat wolf is nie? Mon pauvre loup.

Komies en indrukwekkend. Die wolwestorie het byna 3 jaar aangehou. Die nuus van COVID-19 skaars ‘n maand of twee. En wat ‘n meevallertjie kry die media toe nie? Soos ‘n rype appel in sy skoot!

Maar moenie kom kommer nie, liewe leser. Oor ‘n maand of wat is George Floyd ook, saam met sy liggaam, ‘n vae figment, met sy, soos die BBC-tannie hom toegedig het, ‘legacy’. Net nog ‘n statistiek. Soos met elke betoging wat in Suid-Afrika nog gewoed het. En elke kosvragmotor wat omgekeer en geplunder is. Probeer my, of eerder, die geskiedenis verkeerd bewys, ag toe?

Maar kom kyk na die Post van 7 November 1964, bl. 10. Die woorde van Martin Luther King aan die woord:

In a period of turbulence, mistakes, which under other circumstances might have been contained, are frequently made worse by unexpected developments. This occurred when some elements who had never been a part of the civil-rights movement erupted in violence in the subways and on the streets in New York and other cities. The headlines of a sensation-seeking press enlarged essentially small events to the level of catastrophes.

These exaggerations obscured the fact that crime lives in the heart of all large cities. The irritating deeds of certain irresponsible civil-rights forces, and the senseless violence in which the perpetrators were Negro, merged in the minds of many people. For a large section of the population, Negroes became a menace. The physical safety of people who must use the streets and subways is closer to them than the abstract questions of justice for a minority, however appalling its grievances. Civil-rights leaders cannot control crime. They can control the demonstrations they initiate, however.

They have a responsibility to maintain discipline and guidance so that no one is able to confuse constructive protest with criminal acts, which all condemn. The ghetto has hidden many things from whites, and not the least of these is the rampant racketeering that has a sanctuary in the slums and corrupts the ghetto’s already miserable life. The mayors of troubled cities who look only into Negro excesses for the causes of unrest would do well to look critically into their own law-enforcement agencies.

In 1963, at the time of the Washington march, the whole nation talked of Negro freedom and the Negro began to believe in its reality. Then shattered dreams and the persistence of grinding poverty drove a small but desperate group of Negroes into the swamp of senseless violence. Riots solved nothing, but they stunned the nation. One of the questions they evoked was doubt about the Negro’s attachment to the doctrine of nonviolence. Ironically, many important civic leaders began to lecture Negroes to adhere to nonviolence. It is important to recall that Negroes created the theory of nonviolence as it applies to American conditions. For years they fought within their own ranks to achieve its acceptance. They had to overcome the accusation that nonviolence counselled love for murderers. Only after dozens of Birminghams, large and small, was it acknowledged that it took more courage to employ nonviolent direct action than impetuous force.

Yet a distorted understanding of nonviolence began to emerge among white leaders. They failed to perceive that nonviolence can exist only in a context of justice. When the white power structure calls upon the Negro to reject violence but does not impose upon itself the task of creating necessary social change, it is in fact asking for submission to injustice. Nothing in the theory of nonviolence counsels this suicidal course. The simple fact is that there cannot be nonviolence and tranquillity without significant reforms of the evils that endangered the peace in the first place.

It is the effort of the power structure to benefit from nonviolence without yielding meaningful change that is responsible for the rise of elements who would discredit it. Is the dilemma impossible of resolution? The best course for the Negro happens to be the best course for whites as well and for the nation as a whole.

Nou toe nou, die dialektiek van geweld. Beteken dit die Afrikaner (‘n minderheidsgroep in Suid-Afrika) kan nou links en regs geboue opblaas soos hy lus kry omdat hy veronreg voel? Maar nee, daarvoor het hy reeds te veel belasting betaal en om die ekonomie te laat skade ly, skaad hy net homself en sy medelandsburgers. Maar weer, dit was moontlik ‘n tydperk in Amerika toe Amerikaners, net soos in Suid-Afrika, min inkomstebelasting betaal het. Dit was immers nog lank voor die maatskaplike toelaes deur die regering uitgedeel is, soos in Europa begin is. En tog, as ons mekaar se huise afbrand… sit ons albei sonder dak.

King kom met ‘n ander voorstel, naamlik werkskepping, wat absoluut niks dui op Swart Ekonomiese Bemagtiging nie.

There must be a grand alliance of Negro and white. This alliance must consist of the vast majorities of each group. It must have the objective of eradicating social evils which oppress both white and Negro. The unemployment which afflicts one third of Negro youth also affects over 12½  percent of white youth. It is not only more moral for both races to work together but more logical. One argument against a grand alliance holds that the shortage of jobs creates a natural climate of competition which tends to divide, not unify. If those who need jobs regard them as bones thrown to hungry animals, a destructive competition would seem inevitable. However, Negroes certainly do not want nor could they find the path to freedom by taking jobs from the white man. Instead, they want the white man to collaborate with them in making new jobs. This is the key point. Our economy, our resources are well able to provide full employment. It has also been argued that while alliances for economic advancement can be achieved, several “subjective questions” such as housing and schools will be more stubborn. But these questions are based upon a myth, not reality. Just as Negroes would be foolish to seek to overcome 90 percent of the population by organizing their 10 percent in hostile combat, whites would be equally foolish to think that the Negroes’ 10 percent is capable of crowding the schools and neighborhoods of 90 percent.

The majority of Negroes want an alliance with white Americans to tackle the social injustices that afflict both of them.

If a few Negro extremists and white extremists manage to divide their people, the tragic result will be the ascendancy of extreme reaction which exploits all people. For some Americans deluded by myths, the candidacy of a Goldwater seemed a solution for their ills. Essentially he identified big government, radicalism and bureaucracy as the cause of all evils. Civil-rights legislation, in his view, is not a social necessity- it is merely oppressive big government. He ignored the towering presence of discrimination and segregation, but vividly exaggerated crime in the streets. The poverty of the Negroes, he implied, is due to want of ambition and industry. The picture that emerged to delight the racist was that of undeserving, shiftless, criminally dangerous radicals who have manipulated government for their selfish ends, but whose grievances are largely fanciful, and will wither away if left to the states.

King was nooit ‘n Republikein of ‘n Demokraat nie, hoewel daar gedeeltes wat ek hierbo lees [as mens die kultuurbotsings van integrasie nou oor die hoof sien] in vandag se terme duidelik nader staan aan die party van Donald Trump. En dit skryf hy in ‘n tydskrif, The Saturday Evening Post wat, te oordeel aan die advertensies met hoofsaaklik blankes in, miskien as “blankgerig” beskou kon word?

Terwyl ons nou by hierdie onderwerp is. Die ironie van die saak is juis dat die internet elkeen ‘n platform gun, ‘n seepkissie, ‘n podium waarop elkeen sy longe kan uitskree, wat destyds nie daar was nie. Ek is reg, ja? Ook jy, liewe leser, kan briewe aan PRAAG skryf en jou sê sê.

Nou, waarom op dees aarde moes Paw Patrol, ‘n kinderprogram (die word ‘Kanada’ lui ‘n klokkie), op Twitter sê:

https://twitter.com/pawpatrol/status/1267808607694917633

Is dit ‘n siek grap? As die hoofstroommedia, Kanada en Hollywood ‘n skuldgevoel het omdat hulle nie genoeg diverse groepe op hul puntekaart op meganiese wyse verteenwoordig nie, dan is dit hulle probleem, nie myne nie. Jy kon lankal soos Drum, You, Huisgenoot en Kuier asook die ander Caxton-blaaie vervolmaak het in hul onderskeie teikengroepe en alles bied wat daardie groepe wil hê (want jy het verskillende belangegroepe, duh!). Ek gaan nie die berge inhol agter ‘n storie aan nie, want dit is nie my werk nie. Dis joune as joernalis. As jy met geweld jou skuldgevoel op my wil kom afdwing, gaan ek met ewe veel geweld die rooi knoppie druk en my geldkraantjie toedraai om jou bek finaal stil te maak. Die wêreld sal my later ewig dankbaar wees omdat ek hom van jou gesanik verlos het.

Met ander woorde, mense, dis 57 jaar sedert Martin Luther King en niks het verander nie. Die massahisterie van Twitter gaan weereens weinig of op niks uitloop. Die geraas sal oorwaai. Sit gerus agteroor en skink vir jou solank ‘n glasie gemmer en hoor die voëltjies tjirp. Die mossies, bedoel ek nou. Luister hoe die gras groei…. Salig, is dit nie?

Twitter bied geen plek vir debatvoering nie

Trevin Wax skryf reeds in 2014:

In recent months, we’ve seen the rise of “the Twitter Battles” around hot-button issues like Hobby Lobby, gay marriage, religious freedom, evangelical orthodoxy, etc. They tend to develop this way:

·         A well-known person with a large following from a particular tribe says something shocking or inflammatory, intended to provoke a response from his or her ideological opponents.

·         Or the battle begins when one well-known person engages another well-known person on a hot-button issue where emotions run high.

·         The two ideological opponents banter back and forth a few times, reducing the complexity of their views into 140-character soundbites.

·         The followers from both tribes act like fans in the stands, cheering on their hero either by praising them or by bashing their opponents.

·         Everyone gets properly outraged and the conversation ends wearily.

I know what a Twitter battle is because I’ve engaged in them a time or two. After the last one, I came to the realization that these online interactions are virtually useless in creating and sustaining real and meaningful conversations about highly-charged issues.

Twitter is a place for conversation, but once we go into battle mode, I think the legitimate conversation is already over. Twitter battles are like putting on a spectacle for the perverse pleasure (or dismay) of the Twitter audience. Has anyone watching one of these debacles ever said,

“You know what? You convinced me! I’m wrong and you’re right.” No one. Ever.

[…]

Chat and instant messaging can be an efficient form of communication within an organization, but Twitter is like a public chat with cheerleaders on both sides expanding the conversation until the balloon becomes full of hot air. The continually buzzing phone is a magnet that draws us into a vortex of increasingly hostile rhetoric until the true lines of division are hidden behind masks of outrage.

Twitter is a platform I enjoy and benefit from. But Twitter battles are another thing altogether. They simply serve to reinforce the worst stereotypes about us and our ideological opponents. That’s why we should yearn for thoughtful interaction with each other’s points of view, not immediate and incendiary reactions (and all sides of a debate can be guilty of this!).

Twitter may be the place where good interaction begins, but our time would be better served if we continued important conversations elsewhere.

So Twitter is eintlik net daar om ‘n klip in die bos te gooi? En wag vir die vyftig helhonde wat op jou losgelaat gaan word.

Ek stem ook nie saam dat “klets” doeltreffend is nie. Veral nie wat tyd betref nie. Terwyl ek eendag aan my skrywersvriend ‘n brief skryf, het ek bereken 12½ minute klets gaan jou veel minder inligting bied (veral met die lang wag vir die persoon om terug te skryf) as ‘n goed beredeneerde kant en klaar opstel wat ook 12½ minute lank is, dit wil sê 2 500 woorde.

Twiets verskaf net min genoeg inligting vir ‘n reaksie. En ‘n teenreaksie. En nog ‘n reaksie, ens. ens. ens. Soveel kosbare tyd wat verlore gaan, dink jy nie so nie? Ek ruik ‘n samesweringsteorie om die Weste, nee, die hele wêreldrond, te vertraag.

Selfs nadat die getal tot 250 lettertjies per twiet vergroot is, het dit steeds nog niks gebaat nie. Die misverstande en die aggressie het nie opgehou nie.

As dienende eksemplaar, die uitsonderlike debat tussen Elon Musk (tegno-slimseun), Ivanka Trump (die presidentsdogter van Amerika) en Lilly Wachowski (die regisseur van die Oscar-wenner The Matrix en voorheen deel van die Gebroeders Wachowski, nou die Wachowski-susters):

https://twitter.com/lilly_wachowski/status/1262104754496339968

Verstommende intellek! Die toppunt van menslike vernuf! Dit het duisende jare se geswoeg en gesweet geduur om uit die diktatuur van die natuur te beweeg om hierdie punt van beskawing te bereik. Genoeg om Sofia, die godin van wysheid, se water te laat breek om partenogeneties haar eie replika in mensevorm voort te bring! Wat ‘n seën vir die mensdom!

So ook die logika van die mense verstom my.

Goed soos “ondersteun swart besighede!” ‘n Slagspreuk. Nie ‘n argument nie. ‘n Slagspreuk. Ons almal weet die aanvoorders bedoel dit nie regtig nie, want dit gaan teen die hele grein van sakesin in. ‘n Sakeman sal dit aflag. Wat ‘n sakeman in die eerste plek soek is nie ras nie, maar resultate. Wat die media dus eintlik mee te koop loop is: “swartes is so sleg dat ons blankes moet aanmoedig om by hulle te gaan koop”. Want ‘n goeie perd verkoop mos homself! Logies. En dit bly steeds jou volste reg om nie by ‘n plek te gaan koop nie. Of juis te gaan koop. Tydens die Spur-boikot, weens daardie rasseherrie, kon blankes steeds besluit het: “Gaaf. Nou sal die restaurant stiller wees, so, meer plek vir my.” Dis nou as jy kans sou sien om soveel vir ‘n wafel met bolletjie roomys te betaal as vir ‘n tweeliterhouer roomys in die supermark net langsaan.

Maar terug by die slagspreuk.

Ten eerste: hoe weet jy of ‘n besigheid aan ‘n swart man of vrou behoort as jy op die internet rondsoek? Algemene spreekwoord: “On the internet, nobody knows you’re a dog”.

Ten tweede: Ek werk, soos die res van die mensdom, volgens ‘n aangepaste homo oeconomicus beginsel wat aanvoer “die beste produk teen die beste prys op die beskikbare tyd waarvan mens bewus is, met die minste probleme en met die meeste gerief teen die vinnigste tyd.” Ek het byvoorbeeld eers skaam-skaam aanlyn begin koop by ‘n verkoper, nadat ek die produk gegoogle het, maar later bou jy sakevertroue op en koop selfs meer van die verkoper. Van die verkoper se kant word afslag toegestaan, ens. ens. ens. Vind jy ‘n goedkoper prys elders steek jy eers bietjie voelers daar uit… Dis hoe die lewe werk. Vryheid van keuse, noem hulle dit.

Nie eers die bekendes met ‘n aanhang gebruik Twitter baie nie

Waarmee hou die skoonhede en aktrises Monica Bellucci en Milla Jovovich hulle besig? Op hul Twitterblad gaan daar werklik nie veel aan nie. Bellucci stuur hoofsaaklik eksklusiewe foto’s van haar mooie lyf (want dis wat modelle doen) en Jovovich is meer doenig op Instagram (ook nie so baie nie, want sy moet seker haar gesin(sfoto’s) beskerm).

En, onder die meer regsgesindes, het ons die Fransman Jean Raspail wat, te midde van Steve Bannon se vermelding van sy boek, ook nie juis veel wêreldwye aandag getrek nie en dus ook nie veel doenig op Twitter is nie. Ek laat my nie vertel dis die Franse taal nie.

Ek dink ‘n probleem is die boodskappe met die aapstert. As jy op Facebook op iemand se muur ‘n boodskap skryf, is dit, tensy jy dit anders wil hê, onmiddellik beskikbaar vir almal om te lees en op kommentaar te lewer. By Twitter moet die ontvanger eers jou boodskap hertwiet voordat ander dit te siene kan kry.

As jy nou werklik nuuskierig is kan jy byvoorbeeld ou boodskappe tussen twee persone soek, wat ‘n voordeel is bo Facebook (dink ek): byvoorbeeld “(from:danroodt) (to:helenzille)” in die soekbalk. Maar jou gemiddelde Twittergebruiker is nie so intelligent nie.

Twitter en tydmors is sinoniem

Het Twitter al enige huis of kantoor gebou? Nee.

Trek Twitter die onkruid in die tuin uit? Nee.

Was Twitter die skottelgoed en wasgoed en motor? Nee.

Skryf Twitter jou eksamen? Nee.

Dra Twitter by tot jou pensioen? Nee.

Kan ek Twitter op my CV aanbring? Nee.

Kan ek Twitter-plasings op Wikipedia gebruik as bron? Nee.

Kan ek Twitter-plasings in my akademiese werk gebruik as bron? Nee.

Is ‘n monument al ooit daarmee gebou? Ook nie.

Kan ek enige mens se hele Twitterblad gemaklik aflaai? Nee. Ek het al probeer. Dit werk nie.

Kan ek vriendskappe daar bou? Nee, jy kan wel komplimente uitdeel aan vreemdes en potensiële bondgenote, maar dit kos véél, véél, véél meer as 500 twiets voordat iemand respek vir jou kry, watwou nog ‘n bloedeed sweer? Jy sal waarskynlik met ‘n lys kontakte sit wat eintlik maar aandag- en smartvrate is.

Kan mens om taalhulp vra oor die sinonieme “ensis” en “gladius”; “capillus” en “coma” en “crinis”; “ater” en “niger”; “albus” en “candidus” en “niveus”; “at” en “sed”; “fluvius” en “amnis”? ‘n Besliste nee.

Kan ek kritiese gesprekke voer in opstelvorm wat goed beredeneerd is? Nee.

Kan ek soos op Amazon produkte resenseer wat ek daar gekoop het? Nee.

Kan Twitter ‘n boek skryf of resenseer? Nee.

Het Twitter presidente gesink? Nee. Maar mev. Zille het gekrul (dit was ‘n aangeleentheid binne die party self, wat absoluut niks met my of my beker rooibos te make het nie).

Het Twitter ‘n invloed op verkiesings? In Suid-Afrika beslis nie, want daar is véél, véél, véél minder Suid-Afrikaners met ‘n Twitterrekening as ‘n Facebookrekening. Verder moes ek letterlik eers gaan soek vir ‘n persoon of organisasie voordat ek hom/haar kan volg of sy gesprekke deurlees. Jou gemiddelde Suid-Afrikaanse stemmer besit tien teen een nie eens ‘n yskas nie. Maar ten minste kry die joernaliste (wat in ‘n borrel van “imagined communities” leef) nou uiteindelik ‘n goedkoop sappige happie om oor te skryf. Die nuus kom nou sommer na hulle toe. “Dank die hemel, want ek is so nie lus om nou Hillbrow toe te ry nie.”

Het Twitter sowaar enige nut onder die son? Die vet weet. Al waaraan ek kan dink is die plaasmoorde waarvan die Hollanders nou meer bewus word.

Gevolgtrekking

Oor die algemeen is Twitter nie eintlik uitgeknip vir intelligente mense nie, maar vir rustelose sensasiesoekers met identiteitsprobleme. Wat aanvanklik ‘n wonderlike webwerf kon wees om tred te hou met die allerjongste projekte ens. het heeltemal ontaard.

En Twitter probeer tog so hard om jou op sy webwerf te hou, vir advertensiegeld. Geld is tog waaroor dit gaan, het jy nie geweet nie? Sy tegnologie wat jou belangstellings dophou is genoeg om enige mens ongemaklik te laat.

Ek het reeds uitgeteken en gaan nou vir ‘n maand wag vir die hele bohaai om oor te waai.

 

Leon Lemmer: Vryheid van uitdrukking, anders die tirannie van stilte

Flemming Rose (gebore in 1958) is ‘n Deense joernalis. Een van sy groot bates is dat hy op universiteit Russies bestudeer het en dit goed magtig is. Hy het met ‘n Russiese vrou getrou. Aanvanklik was hy die buitelandse korrespondent van die koerant, Berlingske Tidende, eers in Moskou (1980-1996) en daarna in Washington DC (1996-1999). Hierna was Rose die buitelandse korrespondent van die Deense koerant, Jyllands-Posten, in Moskou (1999-2004) en toe die redakteur vir kultuur (2004-2010) en later vir buitelandse sake (2010-2015) van dieselfde koerant in Kopenhagen. In 2017 het Rose ‘n senior genoot van die konserwatiewe Cato Institute in Washington DC geword.

Mohammed-spotprente

Op 30 September 2005 het Rose 12 spotprente van Mohammed en Moslems in Jyllands-Posten gepubliseer. Die aanleiding was dat die skrywer, Kåre Bluitgen (gebore in 1959 – hy het al Suid-Afrika besoek), nie ‘n illustreerder kon vind vir ‘n kinderboek wat hy oor Mohammed geskryf het nie. Die illustreerders was bang vir Moslem-weerwraak, want Mohammed mag ingevolge die Islam-geloof nie uitgebeeld word nie. Rose is sterk teen selfsensuur gekant en het gevolglik 40 spotprenttekenaars uitgenooi om tekeninge van Mohammed te maak en aan die koerant vir publikasie voor te lê. Dit blyk toe dat verskeie van hierdie tekenaars dit nie wou waag om deel te neem nie.

Die spotprent wat die grootste verontwaardiging uitgelok het, was die een van Kurt Westergaard (gebore in 1935) wat Mohammed as ‘n Moslem-terroris met ‘n bom in sy tulband uitgebeeld het. Die heftige, insluitende gewelddadige, reaksie van Moslems het eers aan die begin van 2006 momentum gekry. Soos in die geval van Rose, verskyn Westergaard se naam op ‘n Moslem-moordlys. Hulle het doodsdreigemente ontvang. Hulle het wêreldbekend geword, maar teen ‘n duur prys. Daar was aanslae op Westergaard se lewe. Hy geniet sedertdien voltydse polisiebeskerming.

Tydens die Moslem-reaksie is meer as 250 mense gedood, kerke en Deense ambassades aangeval en boikotte van Deense produkte gepropageer. As ‘n demonstrasie van persvryheid is die spotprente deur ander publikasies hergepubliseer. In 2015 het hierdie gebeure deels tot die Charlie Hebdo-slagting aanleiding gegee (Praag 30.05.2020). In 2015 het Jyllands-Posten dit egter nie gewaag om die gewraakte spotprente weer te publiseer nie. Veiligheidsoorwegings is as rede aangevoer. Dit val saam met Rose se verskuiwing van kultuur na buitelandse sake by hierdie koerant. Dit is duidelik dat die koerant se redakteur besluit het dat hulle genoeg vanweë Rose se aktiwiteite gely het. Dit verduidelik ook waarom Rose later na Amerika verhuis het.

Die Amerikaanse Grondwet, wat in 1789 in werking getree het, se eerste wysiging is in 1791 aanvaar en lui soos volg: “Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government to a redress of grievances.” Hierdie bepaling het heel moontlik as rigsnoer vir Suid-Afrika se 1996-Grondwet gedien, maar baie van die inwoners weet nie hoe om vreedsaam te betoog nie en griewe word dikwels, selfs by voorkeur, gewelddadig gelug. Rose beskou Amerika as die toonaangewende land wat vryheid van uitdrukking betref, maar dit is eienaardig dat juis Amerikaanse koerante en tydskrifte hulle van die herpublikasie van die Deense spotprente weerhou het.

In Denemarke word die veiligheidsituasie negatief deur die groot aantal Moslem-inkommers beïnvloed. Die veranderde gesindheid by Jyllands-Posten toon dat dreigemente van geweld en werklike geweldpleging vir Moslems die resultate lewer wat hulle begeer – net soos die terrorisme van die ANC die begeerde resultaat opgelewer het, naamlik om politieke beheer oor Suid-Afrika te verkry. Die Moslems, soos die ANC-kornuite, het hulle as meesters van intimidasie bewys, pleks van tot positiewe prestasie in staat te wees. Die koelbloedige sluipmoord op die Nederlandse rolprentvervaardiger, Theo van Gogh (1957-2004), deur ‘n Marokkaanse Moslem, oefen sedertdien veral in Europa groot invloed uit.

Onderliggend is daar natuurlik die euwel van politieke korrektheid; dat niks negatiefs oor nieblankes gesê of selfs gedink mag word nie, al stuit die gedrag van inkommers tradisionele Europeërs daagliks voor die bors. Rose redeneer dat Moslems dieselfde as ingesete inwoners behandel moet word. Met die Christelike religie en Christene word dikwels die spot gedryf, gevolglik moet Moslems aanvaar dat in Europa ook met hulle en Islam die spot gedryf mag word, anders maak Moslems daarop aanspraak dat daar ten gunste van hulle en hulle godsdiens gediskrimineer moet word. Dit is Rose se eerstehandse ervaring van toestande in Rusland wat hom aanspoor om teen selfsensuur en staatsensuur te velde te trek. Hy wil die vrye uitwisseling van inligting, bv idees, bevorder.

Rose erken dat die spotprente aanstoot kon gee, maar as net wat nie-aanstootlik is gepubliseer mag word, sou baie minder inligting in die openbare domein beland. In die pers is daar daagliks berigte wat vir my afstootlik is, bv as selfdegeslag- en rasgemengde huwelike verheerlik word, of terroriste hemelhoog geprys word. Maar ek moet volwasse genoeg (probeer) wees om te aanvaar dat daar verskil van mening oor baie sake is en dat ek nie verantwoordelikheid of skuld vir ander mense se dwaasheid hoef te aanvaar nie.

Dit lyk asof vryheid van uitdrukking wêreldwyd ingekort word; asof die linkse, liberale, polities byderwetse narratief toenemend feitlik die enigste een is wat versprei word. Gelukkig is daar die internet wat deesdae met bv sy sosiale media alternatiewe standpunte versprei. In hierdie opsig vervul Praag ‘n onontbeerlike rol. Sonder Praag sou daar byna geen ander stemme as dié van Naspers/Media24/MultiChoice en die SABC in Afrikaans beskikbaar gewees het nie.

Rose het aanvanklik die frase “freedom of speech” gebruik, maar in die letterlike sin is dit te beperkend omdat die aanleiding vir sy kruistog spotprente was. Later het hy soms eerder die omvattender frase “freedom of expression” gebruik. In laaste instansie het uitdrukking sy grondslag in wat gedink word. Sedert 1994 ervaar ons plaaslik dat die ANC-regime, met sy marxistiese sug na gesentraliseerde beheer, graag ons (veral Afrikaners) se denke wil beheer. Ons mag eintlik nie dink swartes is onbekwame regeerders nie. Ons mag eintlik nie dink dat swartes anders (sê maar bv minder kundig, kreatief of vindingryk) as blankes dink nie, ens.

Verder poog die ANC-regime om beheer uit te oefen oor die woorde wat ons gebruik om uitdrukking aan ons gedagtes te gee. Sommige geykte, hoogs doelmatige woorde is verbode verklaar. Suid-Afrika is dalk die enigste land waarin die gebruik van ‘n enkele woord (ses letters) jou jare se tronkstraf op die hals kan haal. Desnieteenstaande word terselfdertyd beweer dat ons groot era van vryheid in 1994 aangebreek het. As jy te vryelik uitdrukking gee aan gedagtes wat nie polities byderwets genoeg is nie, kan dit van owerheidsweë as haatspraak geëtiketteer word. Dan kan die onverkwiklike Menseregtekommissie jou lastig val, op allerhande maniere probeer afdreig en selfs sorgdra dat jy bv beboet en heropgevoed word. Dit grens aan Stalinisme.

Rose het sy geskrifte oor veral selfsensuur in ‘n boek saamgevat: The tyranny of silence (Washington: Cato Institute, 2014, 240p; Amazon Kindle $9,19). Op die omslag is die newetitel: “How one cartoon ignited a global debate on the future of free speech.” Die spotprent waarna in die newetitel verwys word, is dié van Kurt Westergaard. In die teks blyk die moeite wat Rose gedoen het om sy idees uit te dra; veral in Europa, maar ook in Amerika. Hy het onderhoude met talle deskundiges in verskeie lande gevoer. Ek het gewonder in hoeverre Jyllands-Posten sy reis- en verblyfkoste gedra het. Maar die uiteinde van die saak was dat die redakteur sy steun aan Rose se veldtog onttrek en hy as joernalis bedank het.

Uitdrukkingsvryheid

Flemming Rose het ‘n duidelike uiteensetting gegee van die kern van sy idees in ‘n lesing wat hy op 19 Januarie 2017 gelewer het: Attacks on freedom of speech in today’s world (Guatemala: Universidad Francisco Marroquín, 2017, 23p; Amazon Kindle $1,14). Hy is uiters pessimisties oor die vooruitsigte van uitdrukkingsvryheid. Hy verwys na die talle lande wat wetgewing teen sogenaamde haatspraak aangeneem het. “What is hate speech to one man may be poetry to another.” “Hate-speech laws quite often turn out to be a way of enforcing the social norms of one group, of what they believe is right and not right, on everybody else.” Dit is ongetwyfeld die geval in Suid-Afrika. Dit is eintlik net blankes wat, volgens die ANC se insig, hulle aan haatspraak skuldig kan maak. Byvoorbeeld, Julius Malema kom elke keer skotvry daarvan af as blankes dink dat hy hom doelbewus en uittartend aan haatspraak skuldig gemaak het.

Flemming Rose toe hy in Suid-Afrika was en by die Universiteit van Kaapstad weggewys is

Die internet is dié ideale instrument vir uitdrukkingsvryheid. In verskeie lande word daar egter gepoog om beheer uit te oefen oor die inligting wat oor die internet versprei word. “This should not surprise us. It’s been this way all the way throughout history every time we have seen a development of new communication technology, be it the printing press in the fifteenth century, the invention of the radio or television or the telefax.”

“Fundamentally, you can divide the approach to free speech into two fundamental ways of understanding it, handling it, and approaching it. There is one way of looking at free speech that implies that freedom of expression is not any special right. It’s a right like many other rights and the right to freedom of expression has to be balanced against other rights. It means that freedom of expression is seen as an instrument to achieve some higher purpose. It’s not a value in and by itself. We can limit it – the government has the right to limit it according to this view – to serve the interests of democracy, the truth, social peace, equality, the fight against hate or racism, security, protection of the nation, and other things.” Dit is ongetwyfeld die standpunt van die ANC-regime.

“The other way to look at it – as I do – is to see free speech as an individual right that has not been given to us by the state and therefore cannot be taken away from us by the state, even though many states do so. I think free speech is a right and a value in and by itself. The only country where this is expressed in the constitution is the First Amendment to the Constitution of the United States. In the United States you cannot balance freedom of expression against other rights.”

“Freedom of expression is just not a political right. It is about who we are as human beings because what makes human beings different from other beings is that we have the capacity of language.” “If you infringe upon that right, that is really human and defining of the human, you are not only committing a political crime, you are also committing a crime against human nature.” Die ANC-regime en ander ANC-kamerade kom graag met die valse beskuldiging vorendag dat apartheid ‘n misdaad teen menslikheid was. In soverre ons uitdrukkingsvryheid sedert 1994 aan bande gelê word, is dit die ANC-regime wat ‘n misdaad teen die fundamentele aard van ons as mense pleeg.

“So I think that freedom of expression is something very, very fundamental. And it’s based on an understanding of the individual as a morally autonomous human being that has the capacity to make up its mind about what to say and how to understand and react to what other people say and think. I believe that no politician, no individual, no group, no opinion should have the power to hide speech and opinions from us because they think that we can’t handle it and we are not able to choose for ourselves how to react. So in that sense I believe that freedom of expression is also about human dignity. We should treat one another as grown-ups, as independent autonomous individuals, not as children or immature creatures or robots. Our dignity is taken away if the state has the power to decide what we are allowed to hear and say. And I believe that it leads to an infantilization of our society and our lives and it undermines our opportunity to develop the moral autonomy that accompanies a free and responsible life.”

Ek dink Rose is hier ooridealisties en dus onrealisties as hy die idee van die outonomie van individue na alle lande sou uitbrei. Hy dink ingevolge die opset in Europa. In Suid-Afrika sit ons met ‘n groot ongeletterde bevolking wat in baie gevalle glad nie in staat is om bv ingeligte besluite te neem nie omdat hulle nie oor die nodige inligting en soms selfs insig beskik nie. Hulle kan by voorkeur impulsief handel en hulle eerder deur emosie as rasionaliteit laat lei. In so ‘n opset is demokrasie gebaseer op algemene stemreg, met stemme van gelyke waarde in ‘n eenheidstaat, fataal, soos sedert 1994 maar alte duidelik blyk. Individuele vryheid kan nie heeltemal onbeperk wees nie. Byvoorbeeld, ‘n individu behoort nie sy vryheid op so ‘n manier uit te leef dat dit die vryheid van ander inkort nie. In die praktyk kan dit nodig wees om uitdrukkingsvryheid in enkele opsigte te beperk. Rose krabbel dus ietwat terug van sy verabsoluterings in die vorige paragraaf as hy vervolgens juis hiervoor voorsiening maak.

“If you execute this principle, ‘if you accept my taboo, I’ll accept yours,’ in a consistent way, you will end, I believe, with a tyranny of silence, because there will not be anything that some people out there will not find offensive at some point, and then they can play the taboo or the insult card and ask you to shut up. So I think that is the wrong way. Even though it sounds nice, it will be a disaster. The other way to go is to ask ourselves what are the minimal limitations we need on speech in order to be able to live together in peace, without compromising fundamental liberties like freedom of religion and freedom of speech.” “I believe that we need some limitations but there are too many in most countries in the world.”

Rose verklaar hom vervolgens ten gunste van drie beperkings op uitdrukkingsvryheid. “I believe that incitement to violence should be a criminal offense … I also believe that it’s okay to have libel laws … And, finally, I also think that we have a right to protect our privacy in the sense that the media and other people should not have a right to make public everything about our private lives without consequences.”

Akademiese vryheid

Tydens die Covid-19-pandemie het dit weer duidelik geblyk dat universitêre outonomie sedert 1994 eintlik nie meer in Suid-Afrika bestaan nie. Die minister van hoër onderwys reik eenvoudig instruksies aan al die universiteite uit en hulle kom dit soos gebruiklik gedwee na, sonder om te mor of te kla, want hulle weet dat die ANC-regime al openlik verklaar het dat die toekenning van staatsubsidies afhanklik van absolute gehoorsaam aan sodanige instruksies is. “On the level of the formal regulation of institutional autonomy, the ANC is seeking to achieve a far greater centralised control of the universities than any apartheid government dared to dream” (John Higgins, bron hier onder, p 60-61). “The ANC government seems bent on repeating the damage to academic freedom and university autonomy characteristic of much recent African experience” (68).

Die ANC-regime verwag waaragtig van universiteite dat hulle “should demonstrate how they have met national policy goals and priorities” (72). Sulke buitensporige en onregverdigbare verwagtinge is nooit deur die NP-regering van universiteite gekoester nie. Maar daar is hoegenaamd geen verset teen die ANC-regime van die kant van die universiteite nie. Die bose ANC-regime kan dus ongesteurd voortgaan om die skroef al hoe stywer te draai. In hierdie klimaat van ANC-gedienstigheid is daar ook bitter min sprake van die uitlewing van akademiese vryheid.

“The contradictions between academic freedom and political militantism … have been a fundamental cause for the loss of the best academic talent in most Third World countries” (130). Dit geld nie net die dosente nie. In die nuwe Suid-Afrika is dit veral akademies bekwame blanke kandidate wat nie eens toelating tot universitêre studie gegun word nie, omdat om politieke redes voorkeur aan akademies swakker swart kandidate gegee word. Dit word gedoen ten spyte van die bewese feit dat die sukseskoers van blanke studente baie beter as dié van swartes is.

Rose se paaie het met dié van Suid-Afrika gekruis toe in 2015 besluit is om hom te vra om in 2016 ‘n lesing oor akademiese vryheid aan die Universiteit Kaapstad te lewer. Die rektor, Max Price, het egter ‘n stokkie daarvoor gesteek omdat hy bang was dat dit tot onrus op die kampus kon lei. Uit vrees vir geweldpleging is Rose se vryheid van spraak aan bande gelê. In die plek van Rose se boodskap is daar dus niks nie – die tirannie van stilte – terwyl geweld en dreigemente van geweld, die gunsteling stokperdjie van so baie Suid-Afrikaners, weer geseëvier het.

John Higgins se boek, Academic freedom in a democratic South Africa: Essays and interviews on higher education and the humanities (Johannesburg: Wits University Press, 2013, 272p, R320), gee insig in die huidige toedrag van sake. Daar is nie ‘n Kindle-weergawe van die boek nie. Die teks is onder meer gebaseer op artikels wat voorheen gepubliseer is en is nie altyd sterk op akademiese vryheid gefokus nie. Higgins was toe ‘n kollega van JM Coetzee in die departement Engels aan die Universiteit Kaapstad. Coetzee het die voorwoord geskryf.

Op die agterkant van die boek word die teks soos volg gekarakteriseer: “This book argues that the core content of academic freedom – the principle of supporting and extending open intellectual enquiry – is essential to realising the full public value of higher education, and emphasises the central role that the humanities, and the particular forms of argument and analysis they embody, bring to this task.” Die ironie is dat veral in Amerika die studie van die humaniora, maar ook die sosiale wetenskappe, deesdae mank gaan aan allerhande beperkinge. Daar word van dosente verwag om die studente vooraf te waarsku as hulle dalk iets gaan sê wat ontstellend mag wees terwyl die studente hulle ook kan terugtrek in veilige ruimtes waar hulle hulle dogmas ongehinderd kan koester, ens.

Die afwysing van Rose as spreker in 2015 was nie ‘n nuwe verskynsel aan die Universiteit Kaapstad nie. Toe Stuart Saunders die rektor was, is die Ierse anti-apartheid aktivis, Conor Cruise O’Brien (1917-2008), in 1986 verbied om met die aanbieding van lesings voort te gaan omdat hy hom teen die internasionale akademiese boikot van Suid-Afrika uitgespreek en gevolglik protes op die kampus ontlok het (p 19). O’Brien se standpunt was: “Nobody who is a liberal could endorse an academic boycott” (26). In sy boek, On liberty (1859), kom John Stuart Mill (1806-1873) met die volgende belangrike stelling vorendag: “We can never be sure that the opinion we are endeavoring to stifle is a false opinion; and if we were sure, stifling it would be an evil still” (31). In die huidige era van fopinligting sal die laaste sinsnede seker minder entoesiasties as voorheen ondersteun word. Met verwysing na Ludwig Wittgenstein (1889-1951) se begrip van “family resemblance” in taal skryf Higgins tereg: “Concepts derive a great deal of their meaning from the circumstances in which they are used” (39).

“The African National Congress (ANC) in power seemed to be reproducing the Afrikaner reduction of the universities to instruments of state policy in ways that meant the ‘English’ conception of academic freedom – struggled for during the apartheid years – was an inconvenient ideal” (45). Dit is duidelik dat Higgins polities erg linksgesind is. Die marxistiese Raymond Williams (1921-1988) was een van sy mentors (100). Maar Higgins het genoeg objektiwiteit om tot die gevolgtrekking te kom dat die era ná 1994 “to the detriment of academic freedom in both principle and practice” is (43). “For [Thomas Benjamin] Davie, academic freedom meant ‘our freedom from external interference in (a) who shall teach, (b) what we teach, (c) how we teach, and (d) whom we teach'” (56). In die praktyk word daar egter in talle opsigte inbreuk hierop gemaak. ‘n Ander definisie van akademiese vryheid is: “A scholar’s freedom to express ideas without risk of official interference or professional disadvantage.” In die praktyk kom ook hiervan dikwels min te tereg. Vóór 1994 kon jy jou aansien as akademikus aan Afrikaanse universiteite groot skade aandoen as jy jou teen apartheid sou uitspreek. Sedert 1994 kan ‘n dosent dit eintlik nie waag om teen die ANC-regime se beleid van gedwonge rasse-integrasie te wees nie. “It’s possible that nowhere is the gap between practice and ideal greater than in the case of academic freedom” (47).

In die 1996-Grondwet, artikel 16(1), staan: “Everyone has the right to freedom of expression, which includes … (d) academic freedom and freedom of scientific reseach.” Dit is dooie letters by uitnemendheid. As ek by enige plaaslike universiteit aansoek sou doen om bv ‘n vergelykende studie van die intelligensie van blankes en swartes te onderneem, of om die voortreflikhede van apartheid of Afrikaners na te vors, sou dit ongetwyfeld sonder seremonie afgekeur word; maak nie saak hoe voortreflik my akademiese rekord en my metodologie is nie. Verlede jaar het die Universiteit Stellenbosch hom amptelik gedistansieer van navorsingsresultate wat negatief op bruin vroue gereflekteer het. Die polities korrekte dogma wat in die nuwe Suid-Afrika sonder meer aangehang word, is dat navorsingsresultate negatief oor blankes mag wees maar bewaar jou siel as nieblankes nie (uiters) voortreflik voorgestel word nie. As daar tekortkominge by nieblankes vasgestel is, sou dit seker noodsaaklik wees om blankes die skuld daarvoor te gee.

Kontrasteer die toestand waarin die plaaslike universiteite verval het met wat Jacques Derrida (1930-2004) skryf: “The university demands and ought to be granted in principle, besides what is called academic freedom, an unconditional freedom to question and to assert, or even going still further, the right to say publicly all that is required by research, knowledge, and thought concerning the truth … The university professes the truth, and that is its profession. It declares and promises an unlimited commitment to the truth” en “The modern and European idea of the university presumes, in its principle, the unconditional right to truth; better still, the unconditional right to ask any question necessary on the subject of the history and value itself of truth, science or even humanity” (180).

Aan die einde van die boek vra Higgings homself af “whether academic freedom is best understood as an individual right, or as an institutional practice” (255). Ek dink die twee gaan hand aan hand. Die institusionele kultuur van ‘n universiteit behoort sodanig te wees dat sowel universitêre outonomie as akademiese vryheid as onvervreembare regte gekoester en gepropageer word. By die regering behoort daar in hierdie opsigte geen twyfel gelaat te word oor wat ‘n universiteit voorstaan nie. Hierdie kern van sy institusionele kultuur behoort deur te werk na al die dosente en navorsers. Hulle behoort akademiese vryheid as rigtinggewend in hulle daaglikse arbeid te aanvaar en uit te leef. “In its core meaning, academic freedom refers to the right of qualified academics to challenge the paradigms of knowledge and understanding current in their field of specialisation … The PhD is intended – as it were – to enable you to perform knowledge rather than just to repeat it; to be in a position to argue an expert opinion rather than just hold an opinion” (257).

Die ANC-regime wil op sy gebruiklike rassistiese manier soveel moontlik swart studente aan die universiteite opdring. Die universiteite is dwaas genoeg om hiermee akkoord te gaan deur die toelatingstandaarde vir swart studente te verlaag en gevolglik (waarskynlik) ook die akademiese gehalte van die onderrig wat aangebied word en die kwaliteit van die kwalifikasies wat verwerf word. Wat van deurslaggewende belang in enige onderrigsituasie is, is die vermoë om in die betrokke onderrigtaal te lees en te skryf. Die ANC-regime dring Engels as die uitverkore onderrigtaal aan al die universiteite op, in die waan dat swart studente Engels in afdoende mate magtig is.

“The general ability to read and write is the sine qua non of any form of education … It should not be forgotten that the invention of writing – the currency of literacy – deserves credit as one of the primary technological inventions of the human species, perhaps surpassing in its far-reaching effects that of any other single invention. Writing, in cultural historian Jack Goody’s [1919-2015] words, is the ‘technology of the intellect’ par excellance” (85).

Higgins raak ‘n waarheid oor die nuwe Suid-Afrika kwyt wanneer hy sê: “There seems to be a genuine blindness to the power of literacy, and even to the economic power of literacy … The current neo-liberal attack on the humanities seems to be a profoundly anti-democratic move in the sense that it’s denying people the empowerment associated with the broader aspects of literacy, or what I call critical literacy” (203). Hier verwys hy na wat “the power of critical consciousness” genoem kan word (221). “If you are not training people to think for themselves, then you’re not training people to be part of a participatory democracy” (206).

Joseph Secrève: Je suis Afrikaner

In verband met ’n intense studie wat ek gedoen het die laaste paar jaar was ek effens weggewees van rubrieke skryf, maar noudat die situasie wêreldwyd uiters sorgwekkend afteken, dink ek dit is belangrik om die publiek van ’n paar pertinente gedagtes op die hoogte te stel.

Toe die Paryse gemorsblad Charlie Hebdo enkele jare gelede slagoffer geword het van ‘n djihadiese aanslag met noodlottige afloop, het stemme en spandoeke regoor die wêreld Je suis Charlie uitgeblaker. Almal het in solidariteit met die slagoffers gestaan, net om enkele maande later te verneem hoe die Bataclan-nagklub aldaar ‘n heelwat groter moordaanslag beleef.

Net soos almal in solidariteit met hierdie spotblad saamgestaan het, sien ons nou hoe die hele Westerse wêreld dieselfde ellende trotseer as wat die Afrikaner mutatis mutandis ondergaan het tydens die Groot Verraad van 1990. Mandela is vrygelaat, wat sommige Suid-Afrikaners met hoop gevul het en ander somber gestem het.

Vandag, ses-en-twintig jaar na die magsoorname, is die gruwel in Suid-Afrika so erg dat al sou ‘n mens spreekwoordelikerwys terug in die tyd kon reis en ons grootouers videobeelde van vandag vertoon, sou dit na alle waarskynlikheid met ongeloof begroet word. Dink maar aan die duisende gestroopte plase, infrastruktuur in verval, geraamtes van woonstelle in Hillbrow en Berea, kamikazivlieëniers gemaskeer as taxibestuurders, ensovoorts. Selfs Desmond Tutu het die huidige situasie al bekla as “erger as apartheid” maar die bende Kruiperkaners soos Max du Preez en vennote staar hulself blind teen die klere van die keiser en kan eenvoudig nie ophou met anti-Afrikanerpropaganda voer nie.

Kortweg, ons leef in ‘n era van volslae verstandsverbystering!

Die tyd is nou in feite reg dat die hele wêreld se Westerse volke in die skoene van die Afrikaners staan. En net soos met die Afrikaner sien ons ‘n mengsel van skok en ongeloof enersyds, en andersyds ‘n histrioniese smeekbede om vergifnis aan die donker-getinte medemens.

Ondertussen is daar al genoeg mense, wittes en swartes in die Verenigde State wat omgekom het as gevolg van hierdie aanhitsery en professionele oproerkraaiers wat betaal word om vernieling en aanranding te veroorsaak. Soos u in die hiperskakel kan sien, het selfs die ekstreemlinkse Christenhaters The Young Turks hierdie nuusbrokkie uitgelek.

Die vraag is: Hoekom nou? Wat sit hieragter?

Eers het die wêreld vir twee maande binnegesit vanweë Bill Gates se bedrogepidemie, wat die wêreldekonomie ‘n knou toegedien het wat nog jare sal vat om te herstel. Dit is aanneemlik dat die frustrasie wat hieruit ontstaan het die gemoedere laat oplaai het, en soos ‘n stoomketel druk afblaas, word enige geweldsinsident tans gebruik as gasheer om hierdie frustrasie ‘n gesig te gee. Daarteenoor staan dat die werkloosheid dalk wat mense genoop het om George Soros se tjek te aanvaar in ruil vir amok saai, soos ons in die boonste skakel kan sien.

Ek dink egter nie dat dit die werklike rede is nie, aangesien mense tot sulke drastiese optredes oorgaan vanweë ‘n bepaalde kernoortuiging en nie sommer vir ‘n paar dollars nie, maar mense verskil nou eenmaal.

Daar is ook ‘n ander moontlike rede, naamlik dat niemand minder nie as Barack Obama hieragter sit. Die ondersoeksjoernalis Paul Sperry het hierdie gebeurtenis ondersoek dat Obama se stigting besig is om duisende jong linkses met Saul Alinsky-agtige taktieke op te lei, en hulle is nou besig om hul slag te slaan. Die (alternatiewe) perse begin nou steeds harder te roep oor “Obamagate” naamlik dat Obama op Trump se telefoonoproepe bespioneer het toe hy nog president was, en dit blyk nou dat hy aktiewe pogings onderneem het om Trump se presidentskap te verhinder. Dit is niks minder as ‘n staatsgreep nie.

Dit gebeur min of meer op die vooraand van die voorbereidings van die nuwe presidentsverkiesings, en soos ons nou al goed weet, is die linkse elite doodsbang dat Trump nog ‘n keer president gaan word. Hulle het al hul boesemvriende Jeffrey Epstein, Harvey Weinstein en ander sedemisdadigers verloor as gevolg van Trump se klandestiene ingrepe om hierdie figure te arresteer, en hulle reageer angstig op wie volgende sal val.

‘n Hele ander verklaring vir hierdie geweld kan in die sterre gevind word. Dit klink natuurlik soos bog, maar daar is ‘n rede hoekom ek dink dit in oënskou geneem moet word. Blykbaar is daar een of ander astrologiese ontwikkeling wat maak dat die wêreld die komende paar maande ontwrig gaan word. Dit sou piek on Oktober en daarna weer geleidelik afneem. Wat hierdie verklaring ‘n bietjie meer rugbaarheid gee is dat die wêreld se rykstes glo hierdie dinge. Soos die bankier J.P. Morgan destyds gesê het: “Miljoenêrs glo nie in sterrewiggelary nie. Miljardêrs wel!” As sulke ryk en invloedryke mense sulke goed glo, word dit meestal ‘n waarheid. Onthou die woorde van die sosioloog W.I. Thomas: “If people perceive situations as real, they will become real in their consequences.”

Of daar werklik iets bonatuurliks hieragter sit of nie, is irrelevant. Hulle gaan sorg dat dit waar word. En soos gewoonlik is hul gunsteling taktiek juis om tweedrag te saai deur mense teen mekaar aan te hits en uit te speel. Per definisie beteken dit dat die feitlike gebeure nie saak maak nie. Die lont in die kruidvat – die dood van die swart valsgeldbetaler George Floyd – word aangevoer as oorsaak, maar is in werklikheid ‘n verskoning om hierdie skielike drif om te verniel te regverdig.

In elk geval ervaar die wêreld so min of meer dieselfde ellende wat vir die Afrikaner nou al gemeenplaas geword het. Wat kan ‘n mens daaraan doen, is natuurlik die volgende vraag. Die lot van die Afrikaner is bykans vergeet in die wêreld, aangesien mense elders nou te besig is om hul eie vure te blus.

In elk geval weet almal nou wat dit is om ‘n Afrikaner te wees.

Ek wonder hoe lank dit nog die Europeër of Amerikaner gaan vat om Van Wyk Louw se beginsel van voortbestaan in geregtigheid te ontdek?

 

Leon Lemmer: Waarom terroriste nie vereer moet word nie

Terrorisme is ‘n gewilde hedendaagse manier waarop aktiviste, bv ANC-kamerade, op ‘n onbeskaafde manier hulle politieke ideale probeer verwesenlik. Die ideologiese gom wat sodanige groep bymekaar hou, kan marxisme wees, soos by die ANC, of dit kan religie wees, soos by Moslem-terroriste. Wat eienaardig is, is dat sulke terroriste in die geledere van linkse aktiviste hoë morele status geniet en vereer word asof hulle buitengewoon gepresteer het. Ek skryf vandag oor ‘n enkele terreuraanval, uitgevoer deur twee terroriste en die hemelskreiende skadelike gevolge wat dit vir een van die slagoffers gehad het.

Charlie Hebdo

Charlie Hebdo (Charlie Weekliks) is ‘n satiriese tydskrif wat in Parys, Frankryk, gepubliseer word (1970-1981 en 1992 tot hede). Dit is linksgesind en na bewering anti-rassisties. Die Rassemblement National (voorheen Front National), ‘n regse politieke party, is dikwels in sy visier. Die tydskrif is periodiek in hofsake betrokke, bv weens beweerde haatspraak teen Moslems. Sy verweer berus gewoonlik op die reg op vryheid van uitdrukking. In 2006 het Charlie Hebdo bv die Moslem- en Mohammed-spotprente, wat internasionaal soveel opslae gemaak het toe Jyllands-Posten, ‘n Deense koerant, hulle gepubliseer het, oorgeneem en hulle met ‘n aantal eie spotprente aangevul.

In 2011 het Moslem-aktiviste die Charlie Hebdo-kantore met brandstigting vernietig deur ‘n petrolbom daarin te gooi. Op 7 Januarie 2015 het Moslem-terroriste, twee broers van Algerynse herkoms, Said Kouachi (1980-2015) en Chérif Kouachi (1982-2015), ‘n byeenkoms van Charlie Hebdo-redaksielede binnegedring, 12 van hulle doodgeskiet en 11 gewond. Hierdie gebeure het tot groot verontwaardiging en protesoptogte gelei; nie net in Frankryk nie, maar ook in talle ander lande. “Je suis Charlie” (Ek is Charlie) het oornag internasionaal ‘n slagspreuk ter ondersteuning van vryheid van uitdrukking geword. Regses, soos Marine le Pen in Frankryk en Geert Wilders in Nederland, het hulle hiermee vereenselwig, maar Charlie Hebdo het steun uit regse geledere verwerp.

Die twee aanvallers was opgeleide terroriste met Al Kaïda-bande, wat glo ter verdediging van Mohammed opgetree het. Dit herinner aan die ANC wat sy geweldpleging en terrorisme vergoeilik het deur dit voor te stel as ‘n reaksie op die beweerde sistemiese geweld van apartheid. In werklikheid was baie van daardie geweld en terrorisme teen die Inkatha-Vryheidsparty (IVP) gemik ten einde te verseker dat die ANC die politieke mag in die 1994-verkiesing bekom. Die Kouachi-broers is twee dae ná die Charlie Hebdo-aanval deur die polisie naby die Charles de Gaulle-lughawe doodgeskiet toe hulle inhegtenisname wou ontvlug.

Philippe Lançon

Een van die oorlewendes van die 2015-aanval is die joernalis, Philippe Lançon (gebore in 1963). Van hom is die volgende boek oor die gebeure gepubliseer: Disturbance: Surviving Charlie Hebdo (New York: Europa Editions, 2019, 405p; Amazon Kindle $12,64). Die oorspronklike teks het in 2018 in Frans onder die titel, Le lambeau (The shreds/Die flenters), verskyn. Le lambeau is ook die benaming vir die chirurgiese operasie (“flap over wound”) wat op Lançon uitgevoer is. Die hooftitel van die vertaling verwys na die groot probleme wat sy beserings vir die hospitaalpersoneel, veral vir sy chirurg, Chloé, veroorsaak het. Sy het dit as ‘n steurnis (“disburbance”) ervaar as ‘n veloorplanting telkens oorgedoen en ‘n gat in sy ken meermale hertoegestop moes word. “My failure to heal annoyed her” (Kindle 5836). Op die voorkant van die boek is daar ‘n reproduksie van ‘n kunswerk, Plastic red (1964), deur Alberto Burri (1915-1995). Dit is nie net die rooi kleur van die illustrasie wat gepas is nie, maar ook die groot swart gat en die kleiner gat daarnaas, wat die beserings simboliseer wat Lançon in die aanval opgedoen het.

Lançon is ‘n joernalis wat as korrespondent tyd in Kuba en Suid-Amerika, asook in die Midde-Ooste en Asië, deurgebring het. Hy het met ‘n Kubaanse vrou getrou en praat Spaans vlot, maar hulle het 8 jaar voor die terreuraanval geskei. In 2015 het hy Gabriela as sy spesiale vriendin gehad, ‘n Chileense vrou wat in New York City woon en besig was om te skei. Sy is ‘n beroepsdanser en -afrigter. Lançon woon in ‘n woonstel in Parys en is “a culture critic for [the newspaper] Libération and a columnist for Charlie Hebdo” (424). Hy skryf: “Charlie was a skull-and-bones flag flying over the … years of postwar prosperity” (605).

Iets wat ‘n opvallende rol in die gebeure gespeel het, is die verskyning van Michel Houellebecq se roman, Soumission (Submission – Praag 20.10.2019), wat juis presies op die dag van die aanval vrygestel is (252). Lançon het egter reeds die vorige naweek ‘n resensie daaroor in Libération gepubliseer. Dit is moontlik dat voorpublikasie-publisiteit vir die boek die aanval deur Moslem-ekstremiste ontlok het. Lançon se ma “at first …thought I was the only victim, and that I had been shot because of the article on Michel Houellebecq” (1106). Houellebecq se boektitel verwys na die onderdanigheid aan Allah wat van iedere Moslem verwag word, asook dat Moslems ongelowiges, dus die aanhangers van ander gelowe, tot Islam moet bekeer, aan Allah onderdanig moet maak. Houellebecq veronderstel ‘n Islamitiese staatkundige – en dus ook sodanige religieuse – bewind teen 2022 in Frankryk. Hy bekommer hom daaroor dat die vinnig toenemende getal Moslems in Frankryk die tradisionele Franse kultuur al hoe meer ondergrawe.

Op die oggend van die aanval was die Charlie Hebdo-redaksie besig met ‘n byeenkoms. “We were there to have fun, to yell at each other, to refuse to take an appalling world seriously” (518). Daar is onder meer oor Soumission gepraat (528). “What Houellebecq was attacking almost systematically was in fact everything for which Charlie had fought during the 1970s: a libertarian, permissive, egalitarian, feminist, anti-racist society … He had been able to give form to contemporary panics” (770). Lançon vertel van wat verskeie van sy kollegas voor die aanval tydens daardie byeenkoms gesê of gedoen het.

Eers in hoofstuk 4 word die aanval beskryf. Daar was twee terroriste met klapmusse aan wat ingestorm en begin skiet het. Hulle het “Allah akbar” (God is groot) geskreeu (906). Lançon het geduik om plat op die grond te kom maar is tydens sy val deur drie koeëls getref. “The whole attack had lasted only a little more than two minutes” (927). “It was armed men, it was their bullets; it was what we hadn’t imagined, even though we were professionals in aggessive imagination, because this was simply not imaginable, not really” (950). Lançon het aanvanklik stil gelê asof hy dood is, want die aanvallers was nog besig om tussen die liggame rond te beweeg om seker te probeer maak dat almal dood is. Daarna het hy versigtig probeer kyk wat aangaan. “The rubble consisted neither of dust nor ashes, nor glass, nor plaster. It consisted of silence and blood” (961).

“The attack put lives at the heart of my own life at the very time when most of them disappeared from it” (1173). “It is the future that it destoys, the only future” (1395). Lançon sou ‘n week later, op 14 Januarie 2015, na New York City gereis het om klas aan Princeton University te gee. Die vliegkaartjie was reeds gekoop, maar hiervan sou niks kom nie. “I didn’t know how to write anything about what was happening to me. I would have to do that simply to relearn how to live” (1612). Vandaar hierdie boek. ‘n Lang verblyf in hospitale was sy voorland. Hy het gedink aan wat in Dante se Inferno staan: “Abandon all hope, you who enter here” (2418). Hy het as’t ware die doodsvallei betree, “the Kingdom of the Shades” (3767).

Lançon het in ‘n plas bloed gelê maar het geen pyn gevoel nie. Later het dit geblyk dat naas beserings aan albei hande en ‘n lang sny in sy regterarm, van die elmboog tot by sy pols, sy onderkaak weggeskiet is. “Where my chin and the right half of my lower lip should have been, there was not exactly a hole, but a crater of torn, hanging flesh” (1073). Dertien van sy tande het los in sy mond rondgemaal (2727). “I ran my tongue around my mouth and felt fragments of teeth floating everywhere” (1005). “I finally felt, understood, that something irreversible had taken place” (983). “I felt for the first time a thorough sadness … I closed my eyes one last time, as if to erase what had taken place, as if, by not seeing, all that might not have been experienced … The person I was becoming wanted to weep, but the one who wasn’t quite dead prevented him from doing so” (1005).

“If the killers were possessed, my dead companions were dispossessed. Dispossessed of their art and their violent insouciance, dispossessed of all life … We had been the victims of the most efficient censors” (1027). Lançon het nooit sy bewussyn verloor nie. ‘n Kollega wat nie die vergadering bygewoon het nie, het eerste ná die skietery opgedaag en Lançon se ma in kennis gestel. ‘n Joernalis van oorkant die straat was ook gou op die toneel. Nege maande ná die aanval het skuldgevoelens hom gedryf om aan Lançon te skryf en te bieg dat hy versuim het om hom te help: “I chose instead to help others, those who were less messed up” (1196). Lançon het geantwoord: “I sincerely think you mustn’t feel yourself to be either weak or cowardly … I can’t hold anything against you” (1219).

Nadat die polisie en ander veiligheids- en reddingspersoneel opgedaag het, is Lançon in ‘n stoel na ‘n ambulans gedra. Een van hulle “looked at me, and almost shouted: ‘That’s a war wound!'” (1312). Toe hy op ‘n draagbaar in ‘n hospitaalkamer in La Pitié-Salpêtrière aankom, het hy begin huil, maar hy is spoedig onder verdowing geplaas. Toe hy wakker word, was sy jonger broer, Arnaud, by sy bed. “This mission was to make him for several months my twin and my practical, administrative, social, and private chief of staff” (1373). “The nurse came in to check my condition and that of the drips. She gave us a small whiteboard and a blue felt-tip pen so that we could communicate” (1406). Hy kon skryf met “the three unbandaged fingers of my left hand” (1474). “For three months, in periods during which I had to be silent so that my lower lip and the area around it would have a chance to heal, my fingers constantly went back and forth over this whiteboard” (2103).

“Arnaud had arrived wondering what he would have to cope with … He found a face that was two-thirds intact. The third part, below, was covered with bandages. One could only imagine the absence of the lip and the teeth, and the hole. The operation had lasted between six and eight hours. The orthopedists waited until the stomatologists finished their work before patching up my hands and right forearm. My surgeon, Chloé, was eating lunch with a friend when she was called. ‘And do you know what we were talking about?’ she asked me two years later. ‘About Houellebecq! My friend had brought a copy of Soumission with her, and gave it to me'” (1417).

Lançon beskryf sy aanvanklike toestand soos volg: “I didn’t see well. I couldn’t open my mouth. I had drips and drains in my arms, a drain in my neck, an enormous, complex bandage on the lower third of my face, an uncomfortable stomach tube in my nose – you have to eat to live … My hands were bandaged, I could hardly touch anything. I could neither eat, nor drink, nor smile” (1668). Daarna volg “two months of being fed exclusively through a tube” (5118). “I was forbidden to speak, because of the unfenestrated tracheotomy tube that had been inserted in my neck” (1690). Naas sy broer het sy bejaarde ouers hom dikwels besoek. Sy vorige vrou, Marilyn, het hom drie keer besoek; ook sy vriendin, Gabriela, wat uit New York City gekom het. ” Libération had spontaneously paid for her trip” (1995).

Omdat daar vir sy veiligheid gevrees is, het vier polisiemanne hom dag en nag opgepas; twee voor sy kamerdeur en twee by die hyser (1781). “They were there to remind me that the killers were never far away” (2430). Die polisiemanne, soos die hospitaalpersoneel, het uit ‘n verskeidenheid rasse en etnisiteite bestaan, insluitende Arabiere, dus Moslems, en swartes. “A cleaner came in with her mob, her pail, and that marvelous, silent African silence that, in this nervous ward, calmed me” (5084). “The African cleaning lady who smelled good and laughed loudly came in. She pushed her broom around and sang” (6075). Oor ‘n verpleegster skryf hy: “Ornella, a young woman of African origin who seemed to deposit her carefree, gracious smile on my wounds, was on duty” (5744).

Charlie Hebdo het oornag wêreldbekend geword en Lançon het heldeverering te beurt geval. Die Franse president, François Hollande, het ‘n 40 minute lange besoek aan hom in die hospitaal gebring (3214, 3259). In die hospitaal “I was afforded special treatment” (2206). Soos Lançon se chirurg dit gestel het: “You’re coming out of a national event that has upset everyone’s life” (5040). “I am well aware that I have received preferential treatment and beautiful rooms” (5018).”I was now, for an indeterminate time, probably quite brief, a symbol. I received an enormous amount of mail. I read it only little by little, at random, sometimes one or two months later. Time no longer mattered, and I seldom answered: I didn’t have the energy for that” (2727). Om hom te kalmeer, het hy na Bach se musiek geluister en Kafka se boeke gelees ter “ironic submission to anxiety” (3460); ook Proust (3522).

“For some time, I’d no longer felt suited to a trade [journalism] that was panic-stricken,rightening, and required conforming to a world that was going much too fast and too savagely for me. Current events had become a hall of mirrors, filled with overheated lamps that no longer illuminated anything, and around which fluttered clouds of increasingly stupid, moralizing, self-advertising, nervous mosquitos” (2284). Mettertyd het hy, terwyl hy nog in die hospitaal was, soms bydraes vir publikasie in Charlie Hebdo en Libération geskryf op ‘n rekenaar wat sy broer gebring het. In sy skryfwerk kon hy hom nie losmaak van die toestand waarin hy verkeer nie. “It’s difficult not to take seriously your emotion and sensations when what you’ve become is reduced to them” (2565). Hy noem sy hospitaalskryfwerk gisting (“fermentation”): “I was actually speaking more to the dead than to the living, because in those days I felt closer to the dead” (2577). “I could no longer describe what I was seeing or reading without overtly connecting it with my experience. The latter became the filter, the vesicle through which everything circulated. Anything that did not effect it no longer concerned me” (5779).

Die grootste operasie was om been te onttrek en in te plant waar sy onderkaak was. ‘n Deel van die kuitbeen (“fibula”) is uit sy regterbeen verwyder en vel uit sy regterdy is daar oorgeplant (3137). Silikon is voor die operasie in sy nek ingespuit om die nekvel te vergroot (“my neck had doubled in volume” – 2875) sodat van daardie vel op sy gesig oorgeplant kon word; ook vel van sy regterkuit sodat hy ‘n mate van hare as baard buite sy onderkaak kon hê om die letsels te bedek (2863). “The operation lasts around twelve hours. It requires two surgical teams: one works on the leg, the other on the face” (3137). Hy moes hierna met oefening leer om nie kruppel te loop nie.

Teen Augustus 2017 het hy 17 operasies ondergaan (2374), “to give me back, gradually, a mouth, a chin, and a jaw” (3008). Teen April was dit steeds dat “the secondary grafts were failing one after the other and … I was constantly drooling from my lower lip” (3041). Hy het homself as ‘n “mummified Droopy” beskryf (3922). “The patient has to be patient” (4221). Later: “The patient remains with his twisted face, his scars, his handicap more or less reduced” (2774). Dit was veral ‘n geval van “a face under construction” (2485). “Life was punctuated by the discipline that reconstruction demands” (2763).

Ná 4½ maande in La Salpêtrière (2217) is hy na ‘n militêre hospitaal, Les Invalides, oorgeplaas, tot 17 Oktober 2015 (1679) toe hy ontslaan en sy polisiebeskerming teruggetrek is (6424). In laasgenoemde hospitaal is hy blootgestel aan terapie, oefeninge en ander rehabilitasie-aktiwiteite. Hy het vir 2½ jaar voortgegaan met terapie by dieselfde instruktrise (6412). Soms moes hy teruggaan na sy vorige hospitaal omdat sy lip gesplit en sy ken deur ‘n gat (“orostome”) gelek het en van die veloorplantings weer gedoen moes word. Later was daar selfs ‘n gat in sy regterwang (6313).

In Les Invalides is hy om veiligheidsredes onder die naam Monsieur Tarbes as pasiënt geregistreer (5234). “I was somebody, will be another” (6357). “Monsieur Tarbes was neither Philippe Lançon nor a pseudonym of Philippe Lançon. He was a heteronym … Monsieur Tarbes did not speak and act entirely like Philippe Lançon. He was less loquacious, slower, more distant, more attentive, more benevolent, too; probably much older, but of an age relieved of an excess of presence … He was thin, wore a big hat, could not smile, gobbled down his milky, mashed meals, never in the presence of others, to spare them the sight, plop, plop, plop, of his spills” (5257). “I drooled when I talked, when I slept, when I ate” (5325). Hy het deurgaans goeie betrekkinge met die hospitaalpersoneel probeer handhaaf. “That was the alchemy of a long-stay hospitalization” (5404).

Ná twee jaar: “I would gladly have given up writing the slightest article to be able to bite into a piece of fruit or a sandwich without pain and without spilling it all over, to drink a glass of wine without putting my tongue in it as if I were half dog, to be able to feel entirely the lips that I was kissing” (2785). In die laaste hoofstuk staan: “I could neither kiss nor smile” (6118). Ná sy ontslag uit die hospitaal is hy in die herfs terug na sy woonstel (6493). “There were still and constantly first times, for anything and everything. Some of them disturned me a lot” (6504). Mettertyd is begin om die tande te vervang wat hy verloor het. “When I complained about my absence or excess of nerve sensitivity, depending on the place, around the lip and the chin,” het hy as antwoord gekry: “That’s normal, you’re disabled!” (6493).

Lançon se politiek is in ooreenstemming met dié van Charlie Hebdo. Van die Front National sê hy: “Supporting that party could already be seen as the sign of a stupid form of despair” (127). Oor die 2011-brandstigting by Charlie Hebdo skryf hy: “We were overwhelmed by a violence that we did not fully understand, and that society, on the whole – except the far right, whose reasons and goals we could not share – refused to acknowledge” (747). ‘n Mens kan die vraag stel of sy gesindheid nie dalk ‘n voorbeeld is van wat hy “automatic morality” noem nie (447). Hy is darem nie heeltemal sonder bedenkinge oor sy mede-linkses nie: “I felt … what a gift the far left had for scorn, fury, bad faith, a lack of nuances, and degrading invective. In this regard, at least, it was in no way inferior to the far right” (758).

Oor sy jeug skryf hy: “In my family, we were on the right” (605). Van sy ouers sê hy: “Their politics were right-wing, middle class” (2034). “There was a lot of talk about racism … I was on the left, I imagine, without knowing and without worrying about it. Like many children of the white middle class, I lived in a world without Arabs, without blacks” (617). Oor ‘n foto wat Francis Wolff van ‘n jazzgroep geneem het, skryf Lançon: “All the musicians are handsome, all are absolutely classy and chic. Almost all of them are black … They are the sensible forms of distinction and dignity” (6290).

Wat is Lançon geestelik sedert die aanval? Hoe het daardie terreurdaad sy denke en gesindheid beïnvloed? “The circumstances were so new that they required a man who was, if not new, at least transformed morally, as he had been transformed physically” (1440). “How does one move from being a survivor to being a living being?” (3569). “The necessity of accepting everything [etc] … were going to lead me to make immutable the only thing that could, and had to be, immutable: my character” (1450). “I no longer have either nostalgia or regrets, the event took everything from me” (675). “Everything ordinary disappeared” (861).

Lançon was die slagoffer van “an ignorant, stupid, and bloody fanaticism” (3237). Sy reaksie hierop was: “I felt no anger toward the killers and I … did not connect them with Muslims. My ‘politically correct’ – or, one might say, ‘evangelical’ – period had begun. From the vantage point of my little hospital Golgotha I didn’t want to think ill of anyone, and since then I’ve always missed, even at the price of a certain silliness, that state of complete, inmost suspension of hostilities” (3248). Hiervolgens lyk dit asof hy wel later, ten minste in privaatheid, bedenkinge oor sy aanvanklike openbare toegeeflikheid/vergewensgesindheid gehad het. Maar hy skryf ook: “To tell the truth, I didn’t give a damn about the Kouachi brothers, just as I didn’t care about the arguments that condemned them or that, on the pretext of sociology or thought, were already trying to understand them” (3449). “We sow psychology where we understand nothing” (3943). “I find anti-Muslim rhetoric just as intolerable as pro-Muslim rhetoric” (3637).

“I tend to think that present-day society is a poison that makes people crazy, and I have no doubt regarding the mental disasters that its constant, contradictory injunctions provoke. But I can’t do social psychology with the assassins who come out of it … I still think the first principle of civilization is: ‘Thou shalt not kill.’ Nothing excuses the transgression whose result I saw and suffered. I harbor no anger against the K brothers, I know they are products of this world, but I simply can’t explain them” (3580). Maar behoort omstandighede hierdie terrorists van (alle) eie verantwoordelikheid en dus blaam te onthef? “The nerve that connected me with judgment seemed to have been cut” (4763).

Bo alles het hy rus en vrede begeer. Lançon kon die gebeure nie deurgrond nie. “There was something abject about thought when it believed that it could give immediate meaning to the event to which it was subjected. It was the fly pretending to be an eagle” (4471). Hierdie skeptisisme kom van die gelouterde joernalis, Lançon, wat ‘n groot waarheid kwytgeraak het toe hy geskryf het: “No one thinks himself cleverer than a journalist” (6085). Dink maar aan bv Max du Preez.

Teen die einde van die laaste hoofstuk verwys Lançon na woorde wat Houellebecq uit Matteus aangehaal het: “Men of violence take it by force” (6481). Dit is iets waarmee ons plaaslik goed bekend is. As beskawing, soos Lançon hier bo sê, in die eerste plek berus op die beginsel dat mense nie doodgemaak mag word nie, is terroriste ongetwyfeld uitermate onbeskaaf. ‘n Frankryk en elders in die Weste word geweld en terrorisme oor die algemeen sonder voorbehoud verwerp. In Suid-Afrika het ons die teenoorgestelde situasie: Terroriste word op die hande gedra, op allerhande maniere vereer en selfs by voorkeur in topposte aangestel. “Memory is selective, the more what weighs on it is violent, the more selective it is” (1219).