praag.co.za

Tag: grondwet

  • Leon Lemmer: Vryheid van uitdrukking, anders die tirannie van stilte

    Leon Lemmer: Vryheid van uitdrukking, anders die tirannie van stilte

    Flemming Rose (gebore in 1958) is ‘n Deense joernalis. Een van sy groot bates is dat hy op universiteit Russies bestudeer het en dit goed magtig is. Hy het met ‘n Russiese vrou getrou. Aanvanklik was hy die buitelandse korrespondent van die koerant, Berlingske Tidende, eers in Moskou (1980-1996) en daarna in Washington DC (1996-1999). Hierna was Rose die buitelandse korrespondent van die Deense koerant, Jyllands-Posten, in Moskou (1999-2004) en toe die redakteur vir kultuur (2004-2010) en later vir buitelandse sake (2010-2015) van dieselfde koerant in Kopenhagen. In 2017 het Rose ‘n senior genoot van die konserwatiewe Cato Institute in Washington DC geword.

    Mohammed-spotprente

    Op 30 September 2005 het Rose 12 spotprente van Mohammed en Moslems in Jyllands-Posten gepubliseer. Die aanleiding was dat die skrywer, Kåre Bluitgen (gebore in 1959 – hy het al Suid-Afrika besoek), nie ‘n illustreerder kon vind vir ‘n kinderboek wat hy oor Mohammed geskryf het nie. Die illustreerders was bang vir Moslem-weerwraak, want Mohammed mag ingevolge die Islam-geloof nie uitgebeeld word nie. Rose is sterk teen selfsensuur gekant en het gevolglik 40 spotprenttekenaars uitgenooi om tekeninge van Mohammed te maak en aan die koerant vir publikasie voor te lê. Dit blyk toe dat verskeie van hierdie tekenaars dit nie wou waag om deel te neem nie.

    Die spotprent wat die grootste verontwaardiging uitgelok het, was die een van Kurt Westergaard (gebore in 1935) wat Mohammed as ‘n Moslem-terroris met ‘n bom in sy tulband uitgebeeld het. Die heftige, insluitende gewelddadige, reaksie van Moslems het eers aan die begin van 2006 momentum gekry. Soos in die geval van Rose, verskyn Westergaard se naam op ‘n Moslem-moordlys. Hulle het doodsdreigemente ontvang. Hulle het wêreldbekend geword, maar teen ‘n duur prys. Daar was aanslae op Westergaard se lewe. Hy geniet sedertdien voltydse polisiebeskerming.

    Tydens die Moslem-reaksie is meer as 250 mense gedood, kerke en Deense ambassades aangeval en boikotte van Deense produkte gepropageer. As ‘n demonstrasie van persvryheid is die spotprente deur ander publikasies hergepubliseer. In 2015 het hierdie gebeure deels tot die Charlie Hebdo-slagting aanleiding gegee (Praag 30.05.2020). In 2015 het Jyllands-Posten dit egter nie gewaag om die gewraakte spotprente weer te publiseer nie. Veiligheidsoorwegings is as rede aangevoer. Dit val saam met Rose se verskuiwing van kultuur na buitelandse sake by hierdie koerant. Dit is duidelik dat die koerant se redakteur besluit het dat hulle genoeg vanweë Rose se aktiwiteite gely het. Dit verduidelik ook waarom Rose later na Amerika verhuis het.

    Die Amerikaanse Grondwet, wat in 1789 in werking getree het, se eerste wysiging is in 1791 aanvaar en lui soos volg: “Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government to a redress of grievances.” Hierdie bepaling het heel moontlik as rigsnoer vir Suid-Afrika se 1996-Grondwet gedien, maar baie van die inwoners weet nie hoe om vreedsaam te betoog nie en griewe word dikwels, selfs by voorkeur, gewelddadig gelug. Rose beskou Amerika as die toonaangewende land wat vryheid van uitdrukking betref, maar dit is eienaardig dat juis Amerikaanse koerante en tydskrifte hulle van die herpublikasie van die Deense spotprente weerhou het.

    In Denemarke word die veiligheidsituasie negatief deur die groot aantal Moslem-inkommers beïnvloed. Die veranderde gesindheid by Jyllands-Posten toon dat dreigemente van geweld en werklike geweldpleging vir Moslems die resultate lewer wat hulle begeer – net soos die terrorisme van die ANC die begeerde resultaat opgelewer het, naamlik om politieke beheer oor Suid-Afrika te verkry. Die Moslems, soos die ANC-kornuite, het hulle as meesters van intimidasie bewys, pleks van tot positiewe prestasie in staat te wees. Die koelbloedige sluipmoord op die Nederlandse rolprentvervaardiger, Theo van Gogh (1957-2004), deur ‘n Marokkaanse Moslem, oefen sedertdien veral in Europa groot invloed uit.

    Onderliggend is daar natuurlik die euwel van politieke korrektheid; dat niks negatiefs oor nieblankes gesê of selfs gedink mag word nie, al stuit die gedrag van inkommers tradisionele Europeërs daagliks voor die bors. Rose redeneer dat Moslems dieselfde as ingesete inwoners behandel moet word. Met die Christelike religie en Christene word dikwels die spot gedryf, gevolglik moet Moslems aanvaar dat in Europa ook met hulle en Islam die spot gedryf mag word, anders maak Moslems daarop aanspraak dat daar ten gunste van hulle en hulle godsdiens gediskrimineer moet word. Dit is Rose se eerstehandse ervaring van toestande in Rusland wat hom aanspoor om teen selfsensuur en staatsensuur te velde te trek. Hy wil die vrye uitwisseling van inligting, bv idees, bevorder.

    Rose erken dat die spotprente aanstoot kon gee, maar as net wat nie-aanstootlik is gepubliseer mag word, sou baie minder inligting in die openbare domein beland. In die pers is daar daagliks berigte wat vir my afstootlik is, bv as selfdegeslag- en rasgemengde huwelike verheerlik word, of terroriste hemelhoog geprys word. Maar ek moet volwasse genoeg (probeer) wees om te aanvaar dat daar verskil van mening oor baie sake is en dat ek nie verantwoordelikheid of skuld vir ander mense se dwaasheid hoef te aanvaar nie.

    Dit lyk asof vryheid van uitdrukking wêreldwyd ingekort word; asof die linkse, liberale, polities byderwetse narratief toenemend feitlik die enigste een is wat versprei word. Gelukkig is daar die internet wat deesdae met bv sy sosiale media alternatiewe standpunte versprei. In hierdie opsig vervul Praag ‘n onontbeerlike rol. Sonder Praag sou daar byna geen ander stemme as dié van Naspers/Media24/MultiChoice en die SABC in Afrikaans beskikbaar gewees het nie.

    Rose het aanvanklik die frase “freedom of speech” gebruik, maar in die letterlike sin is dit te beperkend omdat die aanleiding vir sy kruistog spotprente was. Later het hy soms eerder die omvattender frase “freedom of expression” gebruik. In laaste instansie het uitdrukking sy grondslag in wat gedink word. Sedert 1994 ervaar ons plaaslik dat die ANC-regime, met sy marxistiese sug na gesentraliseerde beheer, graag ons (veral Afrikaners) se denke wil beheer. Ons mag eintlik nie dink swartes is onbekwame regeerders nie. Ons mag eintlik nie dink dat swartes anders (sê maar bv minder kundig, kreatief of vindingryk) as blankes dink nie, ens.

    Verder poog die ANC-regime om beheer uit te oefen oor die woorde wat ons gebruik om uitdrukking aan ons gedagtes te gee. Sommige geykte, hoogs doelmatige woorde is verbode verklaar. Suid-Afrika is dalk die enigste land waarin die gebruik van ‘n enkele woord (ses letters) jou jare se tronkstraf op die hals kan haal. Desnieteenstaande word terselfdertyd beweer dat ons groot era van vryheid in 1994 aangebreek het. As jy te vryelik uitdrukking gee aan gedagtes wat nie polities byderwets genoeg is nie, kan dit van owerheidsweë as haatspraak geëtiketteer word. Dan kan die onverkwiklike Menseregtekommissie jou lastig val, op allerhande maniere probeer afdreig en selfs sorgdra dat jy bv beboet en heropgevoed word. Dit grens aan Stalinisme.

    Rose het sy geskrifte oor veral selfsensuur in ‘n boek saamgevat: The tyranny of silence (Washington: Cato Institute, 2014, 240p; Amazon Kindle $9,19). Op die omslag is die newetitel: “How one cartoon ignited a global debate on the future of free speech.” Die spotprent waarna in die newetitel verwys word, is dié van Kurt Westergaard. In die teks blyk die moeite wat Rose gedoen het om sy idees uit te dra; veral in Europa, maar ook in Amerika. Hy het onderhoude met talle deskundiges in verskeie lande gevoer. Ek het gewonder in hoeverre Jyllands-Posten sy reis- en verblyfkoste gedra het. Maar die uiteinde van die saak was dat die redakteur sy steun aan Rose se veldtog onttrek en hy as joernalis bedank het.

    Uitdrukkingsvryheid

    Flemming Rose het ‘n duidelike uiteensetting gegee van die kern van sy idees in ‘n lesing wat hy op 19 Januarie 2017 gelewer het: Attacks on freedom of speech in today’s world (Guatemala: Universidad Francisco Marroquín, 2017, 23p; Amazon Kindle $1,14). Hy is uiters pessimisties oor die vooruitsigte van uitdrukkingsvryheid. Hy verwys na die talle lande wat wetgewing teen sogenaamde haatspraak aangeneem het. “What is hate speech to one man may be poetry to another.” “Hate-speech laws quite often turn out to be a way of enforcing the social norms of one group, of what they believe is right and not right, on everybody else.” Dit is ongetwyfeld die geval in Suid-Afrika. Dit is eintlik net blankes wat, volgens die ANC se insig, hulle aan haatspraak skuldig kan maak. Byvoorbeeld, Julius Malema kom elke keer skotvry daarvan af as blankes dink dat hy hom doelbewus en uittartend aan haatspraak skuldig gemaak het.

    Flemming Rose toe hy in Suid-Afrika was en by die Universiteit van Kaapstad weggewys is

    Die internet is dié ideale instrument vir uitdrukkingsvryheid. In verskeie lande word daar egter gepoog om beheer uit te oefen oor die inligting wat oor die internet versprei word. “This should not surprise us. It’s been this way all the way throughout history every time we have seen a development of new communication technology, be it the printing press in the fifteenth century, the invention of the radio or television or the telefax.”

    “Fundamentally, you can divide the approach to free speech into two fundamental ways of understanding it, handling it, and approaching it. There is one way of looking at free speech that implies that freedom of expression is not any special right. It’s a right like many other rights and the right to freedom of expression has to be balanced against other rights. It means that freedom of expression is seen as an instrument to achieve some higher purpose. It’s not a value in and by itself. We can limit it – the government has the right to limit it according to this view – to serve the interests of democracy, the truth, social peace, equality, the fight against hate or racism, security, protection of the nation, and other things.” Dit is ongetwyfeld die standpunt van die ANC-regime.

    “The other way to look at it – as I do – is to see free speech as an individual right that has not been given to us by the state and therefore cannot be taken away from us by the state, even though many states do so. I think free speech is a right and a value in and by itself. The only country where this is expressed in the constitution is the First Amendment to the Constitution of the United States. In the United States you cannot balance freedom of expression against other rights.”

    “Freedom of expression is just not a political right. It is about who we are as human beings because what makes human beings different from other beings is that we have the capacity of language.” “If you infringe upon that right, that is really human and defining of the human, you are not only committing a political crime, you are also committing a crime against human nature.” Die ANC-regime en ander ANC-kamerade kom graag met die valse beskuldiging vorendag dat apartheid ‘n misdaad teen menslikheid was. In soverre ons uitdrukkingsvryheid sedert 1994 aan bande gelê word, is dit die ANC-regime wat ‘n misdaad teen die fundamentele aard van ons as mense pleeg.

    “So I think that freedom of expression is something very, very fundamental. And it’s based on an understanding of the individual as a morally autonomous human being that has the capacity to make up its mind about what to say and how to understand and react to what other people say and think. I believe that no politician, no individual, no group, no opinion should have the power to hide speech and opinions from us because they think that we can’t handle it and we are not able to choose for ourselves how to react. So in that sense I believe that freedom of expression is also about human dignity. We should treat one another as grown-ups, as independent autonomous individuals, not as children or immature creatures or robots. Our dignity is taken away if the state has the power to decide what we are allowed to hear and say. And I believe that it leads to an infantilization of our society and our lives and it undermines our opportunity to develop the moral autonomy that accompanies a free and responsible life.”

    Ek dink Rose is hier ooridealisties en dus onrealisties as hy die idee van die outonomie van individue na alle lande sou uitbrei. Hy dink ingevolge die opset in Europa. In Suid-Afrika sit ons met ‘n groot ongeletterde bevolking wat in baie gevalle glad nie in staat is om bv ingeligte besluite te neem nie omdat hulle nie oor die nodige inligting en soms selfs insig beskik nie. Hulle kan by voorkeur impulsief handel en hulle eerder deur emosie as rasionaliteit laat lei. In so ‘n opset is demokrasie gebaseer op algemene stemreg, met stemme van gelyke waarde in ‘n eenheidstaat, fataal, soos sedert 1994 maar alte duidelik blyk. Individuele vryheid kan nie heeltemal onbeperk wees nie. Byvoorbeeld, ‘n individu behoort nie sy vryheid op so ‘n manier uit te leef dat dit die vryheid van ander inkort nie. In die praktyk kan dit nodig wees om uitdrukkingsvryheid in enkele opsigte te beperk. Rose krabbel dus ietwat terug van sy verabsoluterings in die vorige paragraaf as hy vervolgens juis hiervoor voorsiening maak.

    “If you execute this principle, ‘if you accept my taboo, I’ll accept yours,’ in a consistent way, you will end, I believe, with a tyranny of silence, because there will not be anything that some people out there will not find offensive at some point, and then they can play the taboo or the insult card and ask you to shut up. So I think that is the wrong way. Even though it sounds nice, it will be a disaster. The other way to go is to ask ourselves what are the minimal limitations we need on speech in order to be able to live together in peace, without compromising fundamental liberties like freedom of religion and freedom of speech.” “I believe that we need some limitations but there are too many in most countries in the world.”

    Rose verklaar hom vervolgens ten gunste van drie beperkings op uitdrukkingsvryheid. “I believe that incitement to violence should be a criminal offense … I also believe that it’s okay to have libel laws … And, finally, I also think that we have a right to protect our privacy in the sense that the media and other people should not have a right to make public everything about our private lives without consequences.”

    Akademiese vryheid

    Tydens die Covid-19-pandemie het dit weer duidelik geblyk dat universitêre outonomie sedert 1994 eintlik nie meer in Suid-Afrika bestaan nie. Die minister van hoër onderwys reik eenvoudig instruksies aan al die universiteite uit en hulle kom dit soos gebruiklik gedwee na, sonder om te mor of te kla, want hulle weet dat die ANC-regime al openlik verklaar het dat die toekenning van staatsubsidies afhanklik van absolute gehoorsaam aan sodanige instruksies is. “On the level of the formal regulation of institutional autonomy, the ANC is seeking to achieve a far greater centralised control of the universities than any apartheid government dared to dream” (John Higgins, bron hier onder, p 60-61). “The ANC government seems bent on repeating the damage to academic freedom and university autonomy characteristic of much recent African experience” (68).

    Die ANC-regime verwag waaragtig van universiteite dat hulle “should demonstrate how they have met national policy goals and priorities” (72). Sulke buitensporige en onregverdigbare verwagtinge is nooit deur die NP-regering van universiteite gekoester nie. Maar daar is hoegenaamd geen verset teen die ANC-regime van die kant van die universiteite nie. Die bose ANC-regime kan dus ongesteurd voortgaan om die skroef al hoe stywer te draai. In hierdie klimaat van ANC-gedienstigheid is daar ook bitter min sprake van die uitlewing van akademiese vryheid.

    “The contradictions between academic freedom and political militantism … have been a fundamental cause for the loss of the best academic talent in most Third World countries” (130). Dit geld nie net die dosente nie. In die nuwe Suid-Afrika is dit veral akademies bekwame blanke kandidate wat nie eens toelating tot universitêre studie gegun word nie, omdat om politieke redes voorkeur aan akademies swakker swart kandidate gegee word. Dit word gedoen ten spyte van die bewese feit dat die sukseskoers van blanke studente baie beter as dié van swartes is.

    Rose se paaie het met dié van Suid-Afrika gekruis toe in 2015 besluit is om hom te vra om in 2016 ‘n lesing oor akademiese vryheid aan die Universiteit Kaapstad te lewer. Die rektor, Max Price, het egter ‘n stokkie daarvoor gesteek omdat hy bang was dat dit tot onrus op die kampus kon lei. Uit vrees vir geweldpleging is Rose se vryheid van spraak aan bande gelê. In die plek van Rose se boodskap is daar dus niks nie – die tirannie van stilte – terwyl geweld en dreigemente van geweld, die gunsteling stokperdjie van so baie Suid-Afrikaners, weer geseëvier het.

    John Higgins se boek, Academic freedom in a democratic South Africa: Essays and interviews on higher education and the humanities (Johannesburg: Wits University Press, 2013, 272p, R320), gee insig in die huidige toedrag van sake. Daar is nie ‘n Kindle-weergawe van die boek nie. Die teks is onder meer gebaseer op artikels wat voorheen gepubliseer is en is nie altyd sterk op akademiese vryheid gefokus nie. Higgins was toe ‘n kollega van JM Coetzee in die departement Engels aan die Universiteit Kaapstad. Coetzee het die voorwoord geskryf.

    Op die agterkant van die boek word die teks soos volg gekarakteriseer: “This book argues that the core content of academic freedom – the principle of supporting and extending open intellectual enquiry – is essential to realising the full public value of higher education, and emphasises the central role that the humanities, and the particular forms of argument and analysis they embody, bring to this task.” Die ironie is dat veral in Amerika die studie van die humaniora, maar ook die sosiale wetenskappe, deesdae mank gaan aan allerhande beperkinge. Daar word van dosente verwag om die studente vooraf te waarsku as hulle dalk iets gaan sê wat ontstellend mag wees terwyl die studente hulle ook kan terugtrek in veilige ruimtes waar hulle hulle dogmas ongehinderd kan koester, ens.

    Die afwysing van Rose as spreker in 2015 was nie ‘n nuwe verskynsel aan die Universiteit Kaapstad nie. Toe Stuart Saunders die rektor was, is die Ierse anti-apartheid aktivis, Conor Cruise O’Brien (1917-2008), in 1986 verbied om met die aanbieding van lesings voort te gaan omdat hy hom teen die internasionale akademiese boikot van Suid-Afrika uitgespreek en gevolglik protes op die kampus ontlok het (p 19). O’Brien se standpunt was: “Nobody who is a liberal could endorse an academic boycott” (26). In sy boek, On liberty (1859), kom John Stuart Mill (1806-1873) met die volgende belangrike stelling vorendag: “We can never be sure that the opinion we are endeavoring to stifle is a false opinion; and if we were sure, stifling it would be an evil still” (31). In die huidige era van fopinligting sal die laaste sinsnede seker minder entoesiasties as voorheen ondersteun word. Met verwysing na Ludwig Wittgenstein (1889-1951) se begrip van “family resemblance” in taal skryf Higgins tereg: “Concepts derive a great deal of their meaning from the circumstances in which they are used” (39).

    “The African National Congress (ANC) in power seemed to be reproducing the Afrikaner reduction of the universities to instruments of state policy in ways that meant the ‘English’ conception of academic freedom – struggled for during the apartheid years – was an inconvenient ideal” (45). Dit is duidelik dat Higgins polities erg linksgesind is. Die marxistiese Raymond Williams (1921-1988) was een van sy mentors (100). Maar Higgins het genoeg objektiwiteit om tot die gevolgtrekking te kom dat die era ná 1994 “to the detriment of academic freedom in both principle and practice” is (43). “For [Thomas Benjamin] Davie, academic freedom meant ‘our freedom from external interference in (a) who shall teach, (b) what we teach, (c) how we teach, and (d) whom we teach’” (56). In die praktyk word daar egter in talle opsigte inbreuk hierop gemaak. ‘n Ander definisie van akademiese vryheid is: “A scholar’s freedom to express ideas without risk of official interference or professional disadvantage.” In die praktyk kom ook hiervan dikwels min te tereg. Vóór 1994 kon jy jou aansien as akademikus aan Afrikaanse universiteite groot skade aandoen as jy jou teen apartheid sou uitspreek. Sedert 1994 kan ‘n dosent dit eintlik nie waag om teen die ANC-regime se beleid van gedwonge rasse-integrasie te wees nie. “It’s possible that nowhere is the gap between practice and ideal greater than in the case of academic freedom” (47).

    In die 1996-Grondwet, artikel 16(1), staan: “Everyone has the right to freedom of expression, which includes … (d) academic freedom and freedom of scientific reseach.” Dit is dooie letters by uitnemendheid. As ek by enige plaaslike universiteit aansoek sou doen om bv ‘n vergelykende studie van die intelligensie van blankes en swartes te onderneem, of om die voortreflikhede van apartheid of Afrikaners na te vors, sou dit ongetwyfeld sonder seremonie afgekeur word; maak nie saak hoe voortreflik my akademiese rekord en my metodologie is nie. Verlede jaar het die Universiteit Stellenbosch hom amptelik gedistansieer van navorsingsresultate wat negatief op bruin vroue gereflekteer het. Die polities korrekte dogma wat in die nuwe Suid-Afrika sonder meer aangehang word, is dat navorsingsresultate negatief oor blankes mag wees maar bewaar jou siel as nieblankes nie (uiters) voortreflik voorgestel word nie. As daar tekortkominge by nieblankes vasgestel is, sou dit seker noodsaaklik wees om blankes die skuld daarvoor te gee.

    Kontrasteer die toestand waarin die plaaslike universiteite verval het met wat Jacques Derrida (1930-2004) skryf: “The university demands and ought to be granted in principle, besides what is called academic freedom, an unconditional freedom to question and to assert, or even going still further, the right to say publicly all that is required by research, knowledge, and thought concerning the truth … The university professes the truth, and that is its profession. It declares and promises an unlimited commitment to the truth” en “The modern and European idea of the university presumes, in its principle, the unconditional right to truth; better still, the unconditional right to ask any question necessary on the subject of the history and value itself of truth, science or even humanity” (180).

    Aan die einde van die boek vra Higgings homself af “whether academic freedom is best understood as an individual right, or as an institutional practice” (255). Ek dink die twee gaan hand aan hand. Die institusionele kultuur van ‘n universiteit behoort sodanig te wees dat sowel universitêre outonomie as akademiese vryheid as onvervreembare regte gekoester en gepropageer word. By die regering behoort daar in hierdie opsigte geen twyfel gelaat te word oor wat ‘n universiteit voorstaan nie. Hierdie kern van sy institusionele kultuur behoort deur te werk na al die dosente en navorsers. Hulle behoort akademiese vryheid as rigtinggewend in hulle daaglikse arbeid te aanvaar en uit te leef. “In its core meaning, academic freedom refers to the right of qualified academics to challenge the paradigms of knowledge and understanding current in their field of specialisation … The PhD is intended – as it were – to enable you to perform knowledge rather than just to repeat it; to be in a position to argue an expert opinion rather than just hold an opinion” (257).

    Die ANC-regime wil op sy gebruiklike rassistiese manier soveel moontlik swart studente aan die universiteite opdring. Die universiteite is dwaas genoeg om hiermee akkoord te gaan deur die toelatingstandaarde vir swart studente te verlaag en gevolglik (waarskynlik) ook die akademiese gehalte van die onderrig wat aangebied word en die kwaliteit van die kwalifikasies wat verwerf word. Wat van deurslaggewende belang in enige onderrigsituasie is, is die vermoë om in die betrokke onderrigtaal te lees en te skryf. Die ANC-regime dring Engels as die uitverkore onderrigtaal aan al die universiteite op, in die waan dat swart studente Engels in afdoende mate magtig is.

    “The general ability to read and write is the sine qua non of any form of education … It should not be forgotten that the invention of writing – the currency of literacy – deserves credit as one of the primary technological inventions of the human species, perhaps surpassing in its far-reaching effects that of any other single invention. Writing, in cultural historian Jack Goody’s [1919-2015] words, is the ‘technology of the intellect’ par excellance” (85).

    Higgins raak ‘n waarheid oor die nuwe Suid-Afrika kwyt wanneer hy sê: “There seems to be a genuine blindness to the power of literacy, and even to the economic power of literacy … The current neo-liberal attack on the humanities seems to be a profoundly anti-democratic move in the sense that it’s denying people the empowerment associated with the broader aspects of literacy, or what I call critical literacy” (203). Hier verwys hy na wat “the power of critical consciousness” genoem kan word (221). “If you are not training people to think for themselves, then you’re not training people to be part of a participatory democracy” (206).

  • Karel Combrinck: Het ons regtig ‘n grondwet?

    Karel Combrinck: Het ons regtig ‘n grondwet?

    Dit kan moontlik nut hê om by die kern van die saak te probeer uitkom. Die kern van die saak is geleë in die grondwet van Suid-Afrika. (‘n Interessante woordverskynsel is dat die ANC nou ‘n nuwe grondwet wil opstel wat juis betrekking het op die onteiening van  grond.)

    Die eerste belangrike punt wat gemaak moet word is dat ‘n grondwet nie bedoel is as ‘n middel om die vraatsug en magswellus van die meerheid te bevredig nie, maar inteendeel om die regte en belange van minderhede te beskerm. Die argument oor wat in die verlede mag gebeur het, is geen regverdiging vir magsmisbuik nie en hou net nie water in ‘n land wat hom daarop roem dat hy nou ‘n “nuwe Suid-Afrika” is nie.

    Afdeling 9 van die grondwet bevat die volgende deurslaggewende bepalings betreffende diskriminasie in artikel 9:

    (3) Die staat mag nie regstreeks of onregstreeks onbillik teen iemand diskrimineer op een of meer gronde nie, met inbegrip van ras, geslagtelikheid, geslag, swangerskap, huwelikstaat, etniese of sosiale herkoms, kleur, seksuele georiënteerdheid, ouderdom, gestremdheid, godsdiens, gewete, oortuiging, kultuur, taal en geboorte.
    (4)Geen persoon mag regstreeks of onregstreeks onbillik teen iemand diskrimineer op een of meer gronde ingevolge subartikel (3) nie. Nasionale wetgewing moet verorden word om onbillike diskriminasie te voorkom of te belet.
    (5) Diskriminasie op een of meer van die gronde in subartikel (3) vermeld, is onbillik, tensy daar vasgestel word dat die diskriminasie billik is.

     

    Dit is duidelik dat ons regte en vryhede as geheel in hierdie subartikels saamgevat word. Indien hierdie beginsels verontagsaam word, dan het bv ons as blankes net geen regte hoegenaamd  in Suid-Afrika nie.  Nou is dit ook so dat die diskriminasie wat op alle lewensgebiede op ons toegpas word juis kragtens hierdie bepalings geskied en spesifiek op grond van die kwalifikasie in subartikel (5): “Diskriminasie op een of meer van die gronde in subartikel (3) vermeld, is onbillik, tensy daar vasgestel word dat die diskriminasie billik is.” Inderdaad is dit onduidelik waarom die ANC dit nodig  vind om die grondwet te wysig ten einde  die onteiening van grond sonder vergoeding moontlik te maak aangesien hulle dit op grond van die kwalifikasie in subartkel (5) reeds kan doen. Miskien is dit om te probeer voorgee dat dit op “demokratiese” wyse gedoen is.

    Die hele oogmerk met artikel 9 van die grondwet is om te bepaal dat diskriminasie onbillik is. Hoe kan dit dan ook terselfdertyd billik wees? Dit is duidelik weersprekend en onsinnig en bots reëlreg met die grondbeginsel van die reg dat landsburgers duidelikheid moet hê oor wat hulle regte en verpligtinge is.  Die frase “tensy daar vasgestel word dat die diskriminasie billik is” laat ‘n reuseskuiwergat in die beginsels wat in die voorafgaande subartikels gestel word, maak die deur oop vir magsmisbruik  en arbitrêre maatreëls  deur die staat en laat die landsburger dus  in die duister oor wat die staat in bepaalde omstandighede as “billike diskriminasie” sal beskou en wat nie.  Dit is natuurlik ook so dat in elke regstaat ter wêreld die beginsel erken word van billike vergoeding vir grond wat deur die staat onteien word en dat geen wetgewing deur ‘n ANC-meerderheid hierdie beginsel op die duur kan verontagsaam  nie.

    Die ANC mag op grond van sy getalle-oorwig die politieke mag hê om die grondwet te verander ten einde  blanke grond af te neem en sodoende “billike diskriminasie” teen wit boere toe te pas, maar deur dit te doen gaan hy sy politieke en morele aansien wêreldwyd onherroeplike skade aandoen. Dis miskien al troos wat ons uit die situasie kan put.

  • Ivoorkus se nuwe grondwet ‘n poging spanning te ontlont

    Ivoorkus se nuwe grondwet ‘n poging spanning te ontlont

    Die Ivoorkus se pres. Alassane Ouattara het ‘n beroep op die parlement gedoen om ‘n nuwe grondwet te aanvaar.

    Ouat­tara het in sy herverkie­singsveldtog verlede jaar beloof om die grondwetlike vereiste te verwyder dat presidentskandidate se ouers natuurlik gebore Ivoorkusburgers moet wees. Dit is ’n teer punt in ’n land wat vir lank immigrante uit naburige lande getrek het.

    Nasionaliteit was die middelpunt van die krisis wat in 1999 tot ’n staatsgreep gelei het en die oorsaak was van die 2002-2003-burgeroorlog, wat die Wes-Afrikaland die afgelope agt jaar verdeel gelaat het.

    In die konsepgrondwet wat Ouattara Woensdag in die parlement voorgelê het, word die klousule versag wat in die verlede sy opponente verhinder het om as kandidate in verkiesings te staan. Dit het ook ’n simbool van uitsluiting van inwoners van die noordelike gebiede geword. Hierdie inwoners se familiebande strek dikwels oor grense.

    “Hierdie is die geleentheid om ’n nuwe blaadjie om te slaan en agtereenvolgende krisisse in die land agter die rug te kry en ’n nuwe maatskaplike onderneming aan te gaan,” het Ouattara aan wetgewers in die nasionale vergadering gesê.

    Ouattara is in 2010 verkies, al het sy oorwinning ’n tweede oorlog ontketen waarin minstens 3 000 mense dood is, nadat pres. Laurent Gbagbo geweier het om die nederlaag te aanvaar.

    Gbagbo staan nou in die internasionale geregshof tereg vir misdade teen die mensdom.

    Die parlement het tot 15 Oktober om die teks van die grondwet goed te keur vóór dit by wyse van ’n referendum op 30 Oktober aan die publiek voorgelê word.

    Ander wysigings verwyder die maksimum ouderdomsbeperking van 75 jaar vir presidentskandidate en maak dit ook makliker om die grondwet in die toekoms te wysig.

    Opposisiepolitici en burgerlike samelewingroepe het die proses om die grondwet op te stel, gekritiseer en sê dit is sonder konsensus en deursigtigheid gedoen.

  • Afriforum sê US-besluit teen Afrikaans is ongrondwetlik

    Afriforum sê US-besluit teen Afrikaans is ongrondwetlik

    Die besluit deur die raad van die Universiteit van Stellenbosch om in 2017 ‘n taalbeleid te aanvaar waarvolgens Engels die enigste primêre onderrigtaal van die universiteit sal wees, is deur AfriForum as “ongrondwetlik” beskryf.

    Alana Bailey, adjunk uitvoerende hoof van AfriForum (foto hierbo) het bygevoeg dat “die bevordering van private tersiêre onderrig in Afrikaans” toenemend belangrik geword het.

    Sy sê alle Suid-Afrikaners se taalregte word aangetas en nie net Afrikaners s’n nie.

    “Met hierdie stap is bewese beste opvoedkundige praktyke, soos die aanbied van moedertaalonderrig (en dit juis die moedertaal van die meerderheid Wes-Kapenaars) nie in ag geneem nie. Ook is ‘n gees van wedersydse erkenning en respek nie onder studente wat onverdraagsaam teenoor Afrikaans is, bevorder nie. Inteendeel, hul dreigemente van onverdraagsaamheid en geweld is met toegewings begroet,” sê Bailey. “Dit voorspel niks goeds wat nasionale stabiliteit en polarisasie in die toekoms aanbetref nie.”

    Die enigste van vier universiteite in die provinsie wat Afrikaans as ‘n verstektaal gebruik het, word hiermee uitgerangeer het Baily gesê.

    “Dit kom voor asof die besluit ‘n daad van politieke gedienstigheid en ‘n kniebuiging voor anargie is.”

    Gevolglik sal geen Wes-Kaapse Afrikaanse matrikulant van volgende jaar af meer in sy of haar eie provinsie in sy of haar eie taal as primêre taal van onderrig kan studeer nie.

    “Deur hierdie jongmense van hul taalregte te ontneem, word niemand bemagtig nie en geen ander inheemse taal uitgebou nie. Die besluit is strydig met die gees van die Suid-Afrikaanse Grondwet en internasionale taalregte. AfriForum sal met ons regspan en AfriForum Jeug, asook ander belangegroepe gesels oor verdere stappe om dié regte wel te beskerm.”

  • Sydney Gregan: ‘n Positiewe toekomsverwagting!

    Sydney Gregan: ‘n Positiewe toekomsverwagting!

    As long as whites continue to avoid and deny their own racial identity . . . [they] will have no chance to resist their dispossession and their eventual and possible physical destruction.
    Samuel Francis

    In ‘n vorige artikel is daarop gewys dat die Afrikaner opgesaal sit met ‘n negatiewe toekomsverwagting. Dit is die sleutel tot sy eie selfmoord aangesien geen volk dit kan bekostig om geen toekoms vir homself in sy eie land te sien nie. Dis tog voor die hand liggend — negatiwiteit kan niks positiefs voortbring nie.

    Die vraag is nou of daar enige moontlikheid bestaan om hierdie situasie om te keer na ‘n positiewe uitkyk. Ek is van mening dat dit net kan gebeur indien die Afrikaner ‘n metamorfose ondergaan wat betref sy denke en persepsies oor meeste sake in hierdie land. Waarvan ek praat, is vir die meeste ‘n taboe. Bewys van hoe die nuwe stelsel die Afrikaner meegesleur het, is dat hierdie alternatiewe nie eers bedink (mag) word nie. Nogtans is dit noodsaaklik dat dit gelys en bespreek word.

    Eerstens moet besef word dat die grondwet die grootste vyand van die Afrikaner is. Dis juis die grondwet wat elkeen verplig om binne die raamwerk daarvan te opereer en alles daarbuite te verban. Waarom is hierdie grondwet dan so heilig? Juis omdat die vyand van die Afrikaner weet dat binne die raamwerk daarvan uitwissing van die Afrikaner ‘n voldonge feit is. Daarom word alles en almal ingespan om binne die grense van die grondwet te dink en op te tree. Met die grondwet is nasionale (volksgerigte) politiek per se verban en is ‘n eenmalige en, wat die liberales hoop, finale oorwinning oor nasionalisme behaal. Dit is gewoon ontstellend om te sien hoe konserwatiewe Afrikaners die grondwet klakkeloos napraat (en aandring dat dit beskerm word!), sonder om te besef dat alles wat teen die Afrikaner ingespan word, juis deur die grondwet gemagtig word! Daarom moet ernstige vrae gevra word oor Afrikaners wat, ten einde die een of ander posisie of amp te beklee, ‘n eed aflê om die grondwet te eerbiedig.

    Word voormelde besef, is ‘n belangrike stap geneem in die rigting van ware Afrikanervryheid. Dan kan die Afrikaner weer vry van skuldkomplekse oor sy verlede besin oor sy toekoms. Dan gaan die wêreld van nasionalisme weer vir hom oop waar die noodsaak van diskriminasie binne ‘n veelvolkige samelewing ingesien word. Diskriminasie? Maar dis mos verbode en onmenslik! Jy sien … Maar wat is diskriminasie? Dit is om voorkeur vir my eie te toon en afkeur van die vreemde. Voorkeur vir die eie is dus niks anders as diskriminasie nie. En om watter rede op hierdie aarde mag ‘n man nie voorkeur vir sy eie vrou, kind, mense, ras, taal, kultuur en goed hê nie? Net omdat die liberalis so sê en die liberale gedagte tans die botoon voer? Dink tog weer daaroor na: Wat is die teenkant van voorkeur? Gelykstelling van ongelykes, samevoeging van teenstrydiges, assimilering van onaanpasbares, versmelting van kontraste, en uiteindelik, vernietiging van identiteite.

    Dit is tog onbetwisbaar so dat die trek van grense tussen mense en kulture wat wesenlik verskil, vrede en orde daarstel. Die wanorde en chaos van vandag is juis die gevolg van kulture wat in botsing met mekaar verkeer omdat hulle waarde-opvattings verskil. En dit bring my by ‘n belangrike punt: Jare gelede het ‘n goeie ou professor ons vertel van die boni mores in die gemeenskap wat die regsopvatting en uiteindelik die heersende reg van ‘n gemeenskap bepaal. En daardie opvatting is gesetel in kultuur — die visie wat ‘n gemeenskap vir homself in die oog het vir sy eie toekoms. Hoe verskil die visie van swart en wit nie in hierdie land nie! Watter regstelsel kan te midde van sulke verskille uiteindelik seëvier? Dis tog voor die hand liggend! Hoe verskil die boni mores van hulle wat standbeelde met (jy weet wat) besmeer nie van die volk waarvan ek lid is nie …

    Waarom dan is die logiese oplossing vir die meeste nie aanvaarbaar nie? Omdat dit onmoontlik is? Tog nie, want die ganse geskiedenis is bewys van roemryke vryheidstryde van klein volkere teen magtige nasies, ryke en state. Nee, kom ons praat vir ‘n slag die waarheid. Dit is “onprakties” en “onwerkbaar” en onmoontlik omdat dit ‘n keuse is wat geweldige inspanning en opoffering van ons volk gaan vra. Dit is die waarheid van die nasionale strewe. Dit is ‘n moeilike keuse wat inbreuk maak op ons rykdomme, ons genot, ons vermaak, ons selfsug. Daarom is daar kwansuis “geen oplossing” vir hierdie land nie, want die teendeel is soos oom “John” (weliswaar in ‘n ander verband) gesê het “too ghastly to contemplate”.

    En nou gaan ek ‘n teer puntjie aanraak. Baie konserwatiewe Afrikaners het in godsdiens nou die uitvlug gesien. Ja, ek noem dit ‘n uitvlug want die naïewe wyse waarop die saak benader word, hou beslis nie rekening met die werklikheid nie. Elkeen moet blykbaar net glo dat God ons sal red. Solank ons dit glo kan die land maar vergaan? Waarvan moet Hy ons red as ons nie in woord en daad ‘n breuk met hierdie stelsel wil maak nie? Ek dink ons moet van onsself gered word! Dink ons werklik dat die Here ‘n volk sal red wat nie die vaagste benul het wat hy wil wees te midde van ‘n godlose staat nie? Wat nie wil waag om op te staan teen ‘n godlose regstelsel nie? Wat nie bereid is om sy identiteit te beskerm nie? Wat steeds in kerke sit waar die Woord verkrag word ten einde die liberale gespuis (ja die Satan) ter wille te wees? Ek is jammer maar die Here wat ek ken, het geen behae in hierdie land, sy grondwet en sy klakkelose napraters nie!

    Dit bring my by die aanhaling hierbo. Professor Samuel Francis was ‘n Amerikaanse konserwatief. Eintlik is die woord nasionalis meer gepas. Want hy het nie net bewaar nie, hy het die volkseie bewaar! Hy het vir baie jare die gevaar van integrasie in die VSA ingesien en daaroor geskryf. In ons land is integrasie en die vernietigende gevolge daarvan nou ‘n realiteit. Ons is gedoem tot uitwissing as ons nie insien dat die bewaring van ons blanke identiteit ons behoud gaan wees nie. Ons onteiening en uiteindelike fisieke uitwissing geskied juis omdat ons ons identiteit versaak het. En is dit nie ironies hoe die eise van politieke korrektheid mense van beide kante van die spektrum (liberaal en konserwatief) in een kraal gejaag het nie? En hoe hulle skielik so eensgesind is oor sake soos “rassisme”, “‘verdraagsaamheid”, en “menseregte” nie, Soos Francis dit stel:

    “there is not a dime’s worth of difference between them on so many issues and a major reason why we are seeing the emergence, not just of a One Party State …., but also of a Single Ideology that informs the state and the culture”.

    In plaas daarvan om die liberalisme na te praat en die universele gedagte van die dag na te jaag wat ons identiteit ondergrawe het en ons solidariteit geskaad het, moet die Afrikaner in die eerste plek sy blanke identiteit herbeklemtoon. Die aanslag teen ons is ‘n rasse-aanslag. Om derhalwe te midde van so ‘n verwoede aanslag weg te skram van ons rasse-identiteit is fataal. Besef ons dan nie dat deur ons skaam te maak vir ons ras juis die doel van die aanslag is nie? Ons kultuur het ‘n rasse-onderbou — die Afrikaner is geen basternasie wat ankerloos sy bestaan in Afrika gevind het nie.

    Dit is alleen ‘n skuldgevoel, opgewek deur die ankerlose geslepe liberaal, wat gemaak het dat die Afrikaner dit nie wil erken nie. Die Westerse beskawing wat die voortou geneem het in die ontdekking en ontwikkeling van die wêreld, en waarvan ons erfgename is, was en is ‘n blanke beskawing. Waarom moet ons skaam wees daarvoor? Besef ons nie dat selfrespek vereis dat ons ons identiteit sal betuig teenoor andere juis om daardie identiteit te behou en uit te bou nie?

    ‘n Blote kulturele bewustheid is helaas nie voldoende nie. Dit beklemtoon net sosiale en kulturele faktore — so asof die kultuur wat ons verteenwoordig eenvoudig na ‘n ander groep oorgedra kan word; iets wat geheel en al onmoontlik is! Kulturele bewustheid alleen sal nie die rassegrondslag van ons blanke beskawing aan die suidpunt van Afrika bewaar nie. Ons word onteien en vermoor omdat ons blank is. Wat help dit dus om daarvoor weg te skram? Veel eerder kan ons solidariteit versterk word deur op hierdie waarheid te wys.

    Nou lees ek dat Ernst Roets van Afriforum nie sy wit identiteit koester nie. Vir hom is die kleur van sy vel irrelevant. Probleem is net Ernst, die swarte wat die witman wil vermoor glo juis dat sy swart identiteit belangrik is! Dis uitlatings soos hierdie wat die groot skeiding binne Afrikanergeledere gaan bring.

    Nog baie meer kan (en moet) geskryf word oor hierdie saak. Maar ‘n besef van die werklike bedreiging teen die Afrikaner is waar ons moet begin. Dit sal nie beter gaan in hierdie land onder enige regering met ‘n grondwet wat die Afrikaner se identiteit wil vernietig nie. Daardie besef is die saadjie wat in elke (ware) Afrikanerhart geplant moet word. En ons sal ons langsamerhand moet haas …

  • Benin se leier ontdek sy ‘respek vir grondwet’

    Benin se pres. Thomas Boni Yayi sal die tuig na twee termyne neerlê “uit respek vir die grondwet” wat hom verhinder om hom in 2016 herverkiesbaar te stel.

    “Elkeen het sy eie oortuigings. Myne is om my land se grondwet te ­respekteer,” het hy in ’n onderhoud aan AFP in Parys gesê.

    Yayi se besluit onderskei hom van vele ander Afrika-staatshoofde soos die Republiek van Kongo se Denis Sassou Nguesso, Zimbabwe se Robert Mugabe en Uganda se Yoweri Museveni, wat almal reeds vir dekades aan bewind is.

    Yayi is deur sy Franse ampsgenoot, Francois Hollande, as ’n voorbeeld van demokrasie in Afrika geloof.

    Yayi wou nie ander staatshoofde in Afrika kritiseer nie. “Ek het nie ’n les om enige iemand te leer nie en ek wil niemand kritiseer nie,” het die 63-jarige staatshoof gesê wat in 2006 vir die eerste keer verkies is.

    Benin het reeds drie gladde demokratiese regeringsoorgange gehad sedert die land se kommunistiese diktatuur in 1990 tot ’n val gekom het.

    Presidentsverkiesings word vir Februarie beplan. Die regerende FCBE-party het nog nie op ’n kandidaat vir die verkiesing besluit nie.

  • Kongo stem binnekort oor president se derde termyn

    Pres. Denis Sassou Nguesso is reeds meer as 30 jaar aan die stuur van sake in die Republiek van die Kongo.

    Die 72-jarige president word grondwetlik verhinder om hom vir ‘n derde termyn verkiesbaar te stel en daar is ‘n ouderdomsbeperking van 70 jaar vasgestel, het AFP berig.

    Sassou Nguesso is onder verskeie Afrika-leiers wat in omstredenheid gedompel is omdat hulle verseg om die leisels prys te gee.

    Sassou Nguesso se besluit om hom vir ‘n derde termyn verkiesbaar te stel, het tot protesoptrede in die hoofstad, Brazzaville, gelei nadat die regering verlede maand sy voornemens aangekondig het.

    Soortgelyke planne deur sy eweknieë het vanjaar elders in Afrika tot geweldpleging gelei. In nabygeleë Burundi het pres. Pierre Nkurunziza se wyd veroordeelde derde termyn tot ‘n mislukte staatsgreep gelei.

    Laat verlede jaar is die ystervuis-leier van Burkina Faso, Blaise Compaore, uit die kussings gelig ná wydverspreide en gewilde straatprotes. Dít nadat hy probeer het om sy 27 jaar lange bewind te verleng.

    Die Oktober-referendum sal handel oor die twee-termyn-beperking en om die ouderdomsbeperking-voorsiening te skrap.
    Die referendum sal op 25 Oktober­­­­ plaasvind.

    Sassou Nguesso was van 1979 tot 1992 president. Daarna was hy die leier van die opposisie en het ná ‘n kort burgeroorlog in 1997 na die presidensiële paleis teruggekeer.

    Hy is in 2002 en weer in 2009 herkies as president midde ernstige besware van opposisiepartye rakende wydverspreide verkiesingsbedrog.

  • Grondwetkrisis dreig in Guinee-Bissau

    Spanning, aangevuur deur klaarblyklike oor­vleuelende pligte in Guinee Bissau se semi-presidentstelsel, is sedert verkiesings verlede jaar tussen pres. Jose Mario Vaz en die eerste minister, Domingos Simoes Pereira, aan die oplaai.

    Dié land lê suid van Senegal in Wes-Afrika.

    Die ongemaklike omstandighede het begin kort ná die verkiesings wat burgerlike regering ná ’n staatsgreep in 2012 in die land herstel het.

    Laat Woensdag het die bom gebars toe Vaz in ’n verklaring aangekondig het dat hy Pereira en sy kabinet met onmiddellike effek afdank. Vaz voer aan daar is ’n vertrouensbreuk tussen hom en die premier.

    Geen onmiddellike reaksie is van Pereira of die regerende PAIGC-party, waaraan sowel Pereira as Vaz behoort, ontvang nie.

    Pereira het vroeër aangedui dat PAIGC vanjaar ’n konvensie beplan om die spanningsvolle situasie te bespreek en ’n komitee sal aanstel om die grondwet te bestudeer en meer duidelikheid oor die twee leiers se verantwoordelikhede te vind.

    Amerikaanse ontleders sê die jongste gebeure is maar net ’n voortsetting van ’n ou magstryd tussen die twee omdat daar nie ’n “duidelike skeiding van magte” is nie.

    “Ongelukkig het mag­stryde in Guinee Bissau in die verlede nie ’n gelukkige einde gehad nie. Dit mag nou die tyd wees om na grondwetlike hervormings te kyk,” het die ontleder gesê.

    Guinee Bissau het sedert 1980 nege staatsgrepe of pogings tot staatsgrepe beleef. Die afgelope jare het die land ook ’n sleutel deurgangsroete vir kokaïen van Suid-Amerika na Europa geword.

    Amerikaanse owerhede sê senior weermagpersoneel speel ’n belangrike rol in die smokkelary.

  • Nuwe Rwandese grondwet sal president drie termyne gee

    Rwandese wetgewers het ná landwye konsultasies bevind net tien mense is gekant teen moontlike grondwetlike wysigings om pres. Paul Kagame ’n derde termyn as president te gee.

    Luidens ’n verslag wat die week bekend gemaak is, het meer as 3,7 miljoen mense, meer as 60% van kiesers, ’n petisie onderteken om die grondwet te verander, het AFP berig.

    Die president sal dus nie meer tot net twee ampstermyne beperk word as die grondwet verander word nie.

    Die 57-jarige Kagame is sedert 1994 aan bewind nadat ’n offensief deur sy Rwandese Patriotiese Front (RPF) rebelle ’n einde aan die menseslagting deur Hutu-ekstremiste gemaak het, waarin nagenoeg 800 000 mense, meestal Tutsi’s, dood is.

  • Voorleggings oor grondonteiening bevraagteken grondwetlikheid

    President Jacob Zuma se beloofde onteieningswet wat in Februarie vanjaar in sy staatsrede aangekondig is, word beoog om die beginsel van “gewillige koper, gewillige verkoper” te laat vaar.

    Belanghebbendes sal van Dinsdag tot Donderdag voorleggings oor die omstrede onteieningswetsontwerp doen.

    “Ons is daartoe verbind dat die grond teruggegee sal word aan ons mense en die ANC doen ’n beroep op ons regering om die nodige wetgewing spoedig in te stel – vanjaar nog – om te verseker dat dit gebeur,” het Zuma gesê.

    “Onteiening sál ingevolge die Grondwet geskied en ’n wet sál vanjaar aanvaar word.”

    Dit strook egter nie met die redes wat in die wetsontwerp se memorandum genoem word nie.

    Die memorandum sê die wetsontwerp se doel is om die Wet op Onteiening van 1975 in pas met die Grondwet te bring om prosesse en prosedures vir onteiening deur staatsorgane beter te kan bestuur.

    Die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV) sal Dinsdagoggend ‘n voorlegging aan die komitee doen. Dr. Anthea Jeffery, beleidshoof, het die wetsontwerp vroeër as ongrondwetlik en drakonies beskryf.

    Die regering het in 2008 en 2013 soortgelyke wetsontwerpe voorgestel, maar dit het misluk weens vrae oor die grondwetlikheid daarvan.

    Netwerk24 berig dat wetsontwerp onder meer die volgende insluit:

    ■ Die minister van openbare werke het die “algemene mag om te onteien” ingevolge sy mandaat, wat die verskaffing en bestuur van akkommodasie, grond en infrastruktuur vir die behoeftes van die staat insluit;

    ■ As ’n eiendom vereis word vir onteiening, moet die staat ’n kennisgewing daaroor aan die eienaar bedien en dit in die Staatskoerant en twee ander plaaslike koerante publiseer;

    ■ Die eienaar moet dan binne 30 dae skriftelik sy besware indien en aandui wat hy as “regverdige en billike” vergoeding aanvaar;

    ■ Die staat kan binne 20 dae daarna besluit of hy dit aanvaar. As dit verwerp word, kan die staat sy eie bedrag voorstel; en

    ■ As geen ooreenkoms oor vergoeding binne 40 dae bereik kan word nie, moet die staat besluit of hy sal onteien, maar die eienaar daarvan inlig.

  • ANC beplan groot aanlyn-ingryping

    Die Rolprent- en Publikasieraad het bewerings verwerp dat sy konsepbeleid oor aanlynregulering internetgebruik in Suid-Afrika gaan sensureer.

    Die Raad sê die voorgestelde regulasies is slegs daarop gemik om te verseker dat kommersiële media nie onwettige materiaal wat pornografie, geweld en haatspraak bevat, publiseer of bevorder nie.

    Die Raad se bedryfshoof, Sipho Risiba het in Johannesburg by ‘n openbare sitting oor die voorgestelde regulasies gesê die Raad wil in staat wees om aanlynbeeldmateriaal en -inligting te “klassifiseer”.

    Dit sal glo meebring dat die publikasie van “onwettige inhoud verhoed kan word”, maar die voorgestelde keuring van aanlyn-materiaal is kennelik ‘n growwe skending van die grondwetlike reg tot die vryheid van uitdrukking, ten spyte van die ANC se vrome verklarings.

    Die voorgestelde klassifikasieproses is eerder daarop gemik om onthullende inligting en internetvryheid te beperk.

    Selfoonbeeldmateriaal wat geweld teen wit minderhede uitwys en voorvalle van intimidasie en korrupsie deur ANC-amptenare sal waarskynlik maklik verbied kan word.

    Indien die voorgestelde regulasies van krag word, sal bekendmaking van belangrike inligting beperk kan word.

  • Fedsas wen eerste rondte vir Afrikaanse skole

    Die Johannesburgse hooggeregshof het ‘n tussentydse bevel toegestaan wat skoolbeheerliggame se reg om ‘n eie taal- en toelatingsbeleid te bepaal, bevestig.

    Leerlinge wat vir die volgende skooljaar om plek aansoek doen, se taalvoorkeur sal nie deur die Gautengse Departement van Basiese Onderwys misken word nie.

    Die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas) se dringende aansoek is Dinsdagaand deur regter Gregory Wright toegestaan.

    Die regter het egter nie redes verskaf vir sy beslissing nie.

    Adv. Greta Engelbrecht, wat namens Fedsas verskyn het, het gesê dat die saak nie oor ras handel nie. “Ons woon in ‘n nuwe Suid-Afrika. Afrikaans word nie net deur witmense gepraat nie.”

    Paul Colditz, uitvoerende hoof van Fedsas, het die beslissing verwelkom.

    Die oppergesag van die reg is gehandhaaf en die administratiewe en burokratiese ingryping in die regte en bevoegdhede van beheerliggame is deur hierdie bevel bekamp, het hy aan Netwerk24 gesê.

    Volgens Colditz sal Fedsas se hoofaansoek teen die departement voortgaan.

    Phumla Sekhonya, departementele woordvoerder, het gesê die Departement is glad nie gelukkig met die uitslag nie.

    Hy meen die verantwoordelikheid vir toegang tot skole berus by die departement, ondanks die hofbevel.

    “Dit is leerlinge se grondwetlike reg om in ’n skool toegelaat te word, ongeag die taalfaktor. Taal moenie toegang tot ’n skool troef nie. Ons is glad nie gelukkig oor die uitslag nie.”

    Sekhonya het gesê die departement hét die laaste sê wat toelating betref.

    Adv. Muzi Sikhakhane Sikhakane SC, vir die departement, het ook volgehou dat die bevel nie ‘n finale besluit is nie.

    Die 124 Afrikaanse skole wat glo moet verengels, is volgens Sikhakane deel van ‘n “besprekingsdokument” oor die aangeleentheid.

  • Ierland stem oorweldigend vir gay huwelike

    Ierland het in ‘n geskiedkundige referendum oorweldigend ten gunste van die wettiging van huwelike tussen dieselfde geslag gestem.

    Meer as 62 persent van die stemme was ten gunste van die wysiging van die land se grondwet om homoseksuele paartjies toe te laat om met mekaar te trou.

    Ierland is die eerste land in die wêreld wat sulke soort huwelike sal wettig ná ‘n algemene stemming.

    Dr Dan Roodt van PRAAG het op Twitter gesê daar behoort ‘n referendum gehou te word in Suid-Afrika oor die kwessie aangesien die land demokrasie as ‘n nastrewenswaardige voorbeeld voorhou.

    Sogenaamde “Grondwetkenners” in Kaapstad het die idee van ‘n referendum oor gay huwelike fel gekritiseer en in reaksie gesê dit is reeds in die Grondwet “verskans” en kan nie “verander” word nie.

  • PAP in Midrand byeen vir Burundi-krisis

    Die huidige politieke krisis in Burundi sal na verwagting die samesprekings van die Pan-Afrika Parlement oorheers wat vandag in Midrand in Gauteng begin.

    Die PAP is die wetgewende gesag van die Afrika-Unie wat eers in Addis Abeba gesetel was.

    Verteenwoordigers bespreek kwessies van Afrikalande wat die vasteland raak.

    Die president van Kenia, Uhuru Kenyatta, sal na verwagting die openingsrede lewer.

    Burundi het die afgelope ruk onder gewelddadige onluste deurgeloop omdat daar nie duidelikheid is oor die termyne van president Pierre Nkurunziza nie. Die Weste beskuldig hom daarvan dat hy vir ‘n derde termyn wil regeer, maar die president hou vol dat hy nie vir ‘n eerste termyn verkies is nie en dus nie in stryd met die grondwet optree nie.

    Die president van die PAP, Bethel Amadi, sê die boodskap wat hulle aan staatshoofde en regerings wil oordra, is dat beperkings op ‘n ampstermyn gerespekteer moet word.

    Die Al Sjabaab-groep het intussen ‘n aantyging deur president Pierre Nkurunziza van Burundi verwerp dat die Somaliese militante ‘n bedreiging vir sy land inhou.

    Die President het in sy eerste openbare verskyning sedert verlede week se mislukte staatsgreep gepraat oor ‘n beweerde militante bedreiging.

    Talle ontleder sê dat dit bloot ‘n rookskerm is vir die veiligheidsdienste om streng te kan optree teen onluste wat vir Maandag beplan word.

    Owerhede verwag opnuut protes teen Nkurunziza se planne om vir ‘n derde termyn te staan. Burundi is nog nie voorheen deur Al Sjabaab geteiken nie.