praag.co.za

Tag: Pole

  • Karel Combrinck: Skoorsoek

    Karel Combrinck: Skoorsoek

    Die ou aardbol van ons word by die dag ‘n gevaarliker plekkie om op te leef. Pas het pres. Trump die geleentheid van ‘n staatsbesoek aan die VSA deur die Poolse president, Andrzej Duda, gebruik om aan te kondig dat hy die Amerikaanse troepemag in Duitsland gaan verminder en ‘n sekere persentasie daarvan na Pole gaan verskuif. Hierdie verskuiwing sal, luidens die gesamentlike verklaring van mnre Trump en Duda, gepaard gaan met die oorplasing van wapentuig waaronder hommeltuie (drones). Lesers mag weet dat hommeltuie in staat is om kernwapens te dra.

    As rede vir die troepeverskuiwing voer mnr Trump aan dat dit sal geskied omdat Duitsland, na sy mening, nie sy verantwoordelikhede teenoor die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) nakom nie. Volgens hom is Duitsland se finansiële bydrae tot die onderhoudskoste van NAVO te gering, wat ‘n groter las op die skouers van Amerika plaas om die veiligheid van Duitsland teenoor Rusland te verseker. Terselfdertyd koop Duitsland aardgas ter waarde van miljarde euro van Rusland aan. Aldus die argument van mnr Trump.

    Feit is egter dat Duitsland geensins in ‘n konflik met Rusland betrokke is nie en sy veiligheid ook nie op enige wyse deur Rusland bedreig word nie. Die Duitsers sal tog seker beter weet as die Amerikaners of hulle veiligheid in gedrang is of nie. Hierdie eienaardige sienswyses van mnr Trump is natuurlik ‘n rookskerm vir die werklike rede, naamlik dat die Amerikaners Duitsland wil dwing om Amerikaanse skalie-gebaseerde gas te koop wat hulle teen astronomiese koste produseer en teen ‘n verlies verkoop. Om hierdie rede het die VSA dan ook onlangs sanksies gehef teen maatskappye wat betrokke is by die bou van die gaspypleiding (Nord Stream) tussen Rusland en Duitsland.

    Vir enige objektiewe waarnemer spreek dit vanself dat Duitsland nie die gas by Rusland koop ten einde Rusland ter wille te wees of om Amerikaanse belange te benadeel nie, maar bloot omdat hulle die gas nodig het en dat dit in hulle belang is om dit te te koop waar dit vir hulle ekonomies die voordeligste is. Dit is natuurlik ook waarskynlik dat die Amerikaners probeer verhoed dat die gasvoorsiening interafhanklike bande tussen Duitsland en Rusland mag versterk.

    Daarby moet gevoeg word dat daar ná die ineenstorting van die kommunistiese blok in Oos- Europa en dus ook ná die beëindiging van die koue oorlog, weinig bestaansreg meer vir NAVO is. Om dié rede het Rusland dan ook die kommunistiese teenvoeter vir Navo, nl. die Warskouverdragsorganisasie ontbind. Amerika het egter verkies om NAVO te laat voortleef wat uiteraard vir hulle ontstsaglike koste op die hals haal, koste wat hulle nou van ander NAVO-lidlande probeer verhaal onder die voorwendsel dat NAVO hierdie ander lande se veiligheid waarborg.

    Die Russiese ministerie van buitelandse sake het die beplande verskuiwing van Amerikaanse soldate na Pole vergelyk met die missielkrisis van 1962 toe die Sowjetunie probeer het om missiele in Kuba te vestig, wat op ‘n nippertjie na tot ‘n wêreldoorlog gelei het. Heel onlangs is ‘n reuse- NAVO- militêre oefening in Pole, Georgië en die Baltiese state waaraan 37 000 soldate sou deelneem, deur die koronakrisis in die wiele gery. Die VSA werk ook jare lank reeds aan ‘n missielstel in Oos-Europa om die sogenaamde Iranese bedreiging die hoof te bied. Soos enigeen op ‘n landkaart kan sien, is Pole byvoorbeeld duisende kilometer van Iran verwyder.

    Dit is dus duidelik dat ‘n plofbare situasie in sentraal- en Oos-Europa aan die ontwikkel is. Dit is ook duidelik dat die situasie die gevolg is van direkte Amerikaanse bedreiging van Russiese veiligheidsbelange.

  • Leon Lemmer: Die duiwels in polities byderwetse demokrasie

    Leon Lemmer: Die duiwels in polities byderwetse demokrasie

    Ons moet dikwels aanhoor dat Suid-Afrika sedert 1994 ‘n beter plek is omdat dit nou ‘n demokrasie is. Wat daarmee gesê word, is dat die swart ANC-regering beter is (bv in groter mate moreel regverdigbaar) as wat die vorige regering deur blankes was; dus dat die huidige regering uitmunt is geregtigheid (eerder as doeltreffendheid). By ‘n vorige geleentheid het ek my gedistansieer van die vorm wat demokrasie plaaslik aanneem. Myns insiens is dit ‘n heeltemal ongeskikte regeringsvorm vir Suid-Afrika. Ek het demokrasie met verwysing na Jason Brennan se boek, Against democracy (2016, Kindle $11.49), bespreek (Praag 7.05.2017). Brennan verkies epistokrasie bo demokrasie. “Epistocracy means the rule of the knowledgeable. More precisely, a political regime is epistocratic to the extent that political power is formally distributed according to competence, skill, and good faith to act on that skill” (Kindle 308). Later skryf hy: “A political system is epistocratic to the extent it distributes political power in proportion to knowledge or competence” (3682). Kortom, “Smart people should have the right to rule over others … because they know better” (344). Brennan het sy 2016-boek opgevolg met ‘n boek wat vertel hoe toksiese demokrasie deur verset beëindig kan word: When all else fails: The ethics of resistance to state injustice (2018, Kindle $17.68).

    Naas Brennan is daar ‘n ander intellektueel van wie se werk in hierdie konteks kennis geneem behoort te word. Ek verwys na Ryszard Legutko (gebore in 1949) se skitterende boek, The demon in democracy: Totalitarian temptations in free societies (New York: Encounter Books, 2016/18, 192p; Amazon Kindle $11,49). Die oorspronklike Poolse teks is in 2012 gepubliseer. Aansluitend by die vorige paragraaf skryf Legutko: “Authors such as Spinoza [1632-1677], who wrote favorably about democracy, made their praise conditional on people’s first meeting high intellectual and moral requirements” (Kindle 425) – ‘n toets wat die ANC skouspelagtig druip. “Professor Legutko is both a prominent Polish and European [Union] statesman and a distinguished philosopher who … was once the editor of Solidarity’s underground philosophy journal” (90).

    Hy is ‘n Poolse nasionalis wat die tradisionele kulturele identiteit van Pole wil bewaar, gevolglik is hy hoogs krities jeens die Europese Unie, oftewel “Eurocracy” (1726), ingestel. “The European Union reflects the order and the spirit of liberal democracy in its most degenerate version” (1644). “EU institutions exist, whereas European society does not” (1353). “The European Union has become the guardian of all diseases of the supranational liberal democracy while itself being the most vivid illustration of these diseases. It has led its institutions, actions, and human minds to such a level of dogmatization that any future remedial movements aimed at restoring freedom and reason will have conflicted with it” (1375). As dit sou lei tot “a European perestroika [transformation] … the European Union might not survive” (1380).

    Legutko het Pole tydens die kommunistiese bewind en daarna as ‘n liberale demokrasie beleef. Die kern van sy betoog is dat daar eerder ‘n graad- as ‘n aardverskil tussen hierdie twee is; dat die kommuniste oornag (feitlik) naatloos liberale demokrate geword het omdat die twee stelsel in vele opsigte soortgelyk is. “The overwhelming presence of ideology in liberal-democratic and communist societies can be easily explained. The main cause is equality, which both regimes gave a status of the highest value … Both systems enforce the liquidation … of social hierarchies, customs, traditions, and practices that had existed prior to the emergence of the new political system” (2454). Gelykheid is ook die wagwoord wat die kommunistiese ANC as ‘n voorstander van (liberale?) demokrasie laat ontpop het.

    “Because egalitarianism weakens communities and thus deprives men of an identity-giving habitat, it creates a vacuum [in and] around them. Hence a desire exists for a new identity … The ideologies fulfil this role” (2557). “As once when all major designations had to be preceded by the adjective ‘socialist’ or ‘communist’, so now everything should be liberal, democratic, or liberal-democratic, and this labeling almost automatically gives a recipient a status of credibility and respectability” (464). Dit is soortgelyk aan die nuutgevonde entoesiasme vir demokrasie van die plaaslike kommunistiese ANC-kornuite en die talle eens anti-kommunistiese elemente (insluitende Broederbonders) wat die ANC-regime deesdae as aanvaarbaar beskou en selfs ondersteun. Of iemand ‘n kommunis was of is, word deesdae plaaslik meesal as van geen belang beskou nie.

    Legutko noem dat nadat Pole in 1989 van Sowjetbeheer bevry is, die liberale demokrate “displayed extraordinary meekness and empathy toward communism … a lenient stance toward communists and a hard one against anticommunists” (143). “From the point of view of ideology prevalent in Western societies, communism obviously did not have a good image, but the image it had was not the worst. It never incited the indignation that fascism did, the latter term having catapulted to almost diabolical notoriety and denoting the worst of political evil, always placed on the political Right. For this reason anticommunism did not acquire respectability even remotely comparable to that of antifascism … Perhaps the democratic liberals intuitively sensed that they had a deeper bond, no matter how unclear, with the communists than with the anticommunists” (2621).

    “Liberals … showed weakness against terrorism and the left-wing dictatorships in the Third World, but many of them reacted with noticeable self-restraint when it came to the anticommunist activities of groups in the Soviet bloc countries. Their freedom-related account is therefore not overly clean” (921). Plaaslik ervaar ons iets soortgelyks. Sedert 1994 word die kommuniste en terroriste algemeen as aanvaarbaar voorgestel en die anti-kommuniste en diegene wat pro-blank en veral pro-Afrikaner is, word as verregs verdoem. “Communism and liberal democracy proved to be all-unifying entities compelling their followers how to think, what to do, how to evaluate events, what to dream, and what language to use” (180). Dit is ‘n geval van “blurring differences between people and imposing uniformity of views, behavior and language” (186), asook “hostility against all dissidents” (201). In die nuwe Suid-Afrika moet ons skielik almal as gelykes saamwerk om die land “te maak werk”, al het die ANC/UDF/SAKP dekades lank alles in hulle vermoë gedoen om die land soveel moontlik te benadeel.

    Wat die wederstrewiges, wat teen kommunisme en liberale demokrasie gekant is, glo moet doen, is “crossing the Rubicon, severing the umbilical cord, growing up and leaving adolescence behind, and doing other similar things denoted by dozens of other more or less platitudinous metaphors” (245). Ons mag nie terugkyk na ‘n verlede wat beter was as wat die hede is nie. Ons moet liewer nie die ANC/UDF/SAKP se terrorisme onthou en ophaal nie. Ons moet glo eerder vorentoe beweeg, bykom en hande vat en van die land en al sy mense ‘n moerse sukses maak. Dit gaan om “greater freedom, openness en lightness of existence” (251), al voel ons oral onveilig, al mag jy nie eens sê wat jy dink nie en al het jou voortbestaan so loslit geword dat dit, wat die owerheid betref, opsioneel is. Legutko skryf: “The need for building a liberal-democratic society thus implies the withdrawal of the guarantee of freedom for those whose actions and interests are said to be hostile to what the liberal democrats conceive as the cause of freedom” (458).

    In die praktyk skep die vryheid van die liberaliste ‘n dwingelandy. “If abortion means freedom, then we should raise the consciousness of those who think differently; force doctors to support this freedom and silence priests so they do not interfere with it. If same-sex marriage means freedom, we should then compel its opponents to accept it and silence fools who may have doubts about it. If political correctness is a necessity of life in the liberal-democratic society, then imposing it is, after all, nothing else but a measure of its emancipation for all. The groups that managed to capture this liberal phraseology and the logic that underlies it – such as homosexuals and feminists – have exerted a disproportionate influence on the government to the extent that the state institutions, including the courts, have taken upon themselves the task of breaking the resistance of less conscious and more stubborn groups – that is, of coercing them to freedom” (1298).

    In die proloog tot Legutko se teks is daar ‘n aanhaling uit Alexis de Tocqueville (1805-1859) se boek, Democracy in America (2 boekdele, 1835 en 1840; Kindle bv $0), wat soos volg begin: “I think then that the species of oppression by which democratic nations are menaced is unlike anything which ever before existed in the world … I seek to trace the novel features under which despotism may appear in the world. The first thing that strikes the observation is an innumerable multitude of men all equal and alike, incessantly endeavoring to procure the petty and paltry pleasures with which they glut their lives” (64). Legutko skryf: “De Tocqueville finished his book on a clearly pessimistic note: democracy was more a problem than a solution. What he saw at the end of the democratic road was a new despotism, different from earlier despotic regimes, invisible but dangerously enslaving people’s minds, accepted willingly by the demos [citizens, voters] as the most genuine representation of the people’s desires” (1014). Demokrasie is “a highly imperfect system, and therefore requires great vigilance and implementation of corrective mechanisms that may also be undemocratic” (1042). Demokrasie, wat in Suid-Afrika deur swart mag gekenmerk word, moet dus nie verabsoluteer word soos die ANC-regime graag in sy retoriek doen nie. Jacob Talmon (1916-1980) sou na die ANC-regime as ‘n “totalitarian democracy” (1174) verwys het.

    Die natuurlike elite, diegene met beter intellektuele vermoëns, word deur die middelmatigheid van demokratiese meerderheidsregering aan bande gelê; iets wat ons sedert 1994 plaaslik ervaar. “John Stuart Mill [1806-1873] and TH Green [1836-1882] … aptly perceived the danger of mediocrity that the democratic rule was inconspicuously imposing on modern societies” (632). ‘n Vroeëre filosoof wat hom oor staatkundige sake uitgelaat het, John Locke (1632-1704), was van mening:”Once the state is created … its main duty is to defend property, whose owners expand it through work” (1446). Maar deesdae sit ons met die absurde situasie dat die ANC-regime spesifiek die eiendom van blanke landsburgers sonder enige vergoeding wil onteien. Dit kan dui op die heeltemal verskillende maniere waarop Europeërs en Afrikane dink.

    De Tocqueville se ander beroemde boek is, The old regime and the French revolution (1856, Kindle bv $2,86) waarin hy aantoon dat demokrasie in die praktyk burokrasie is, dus regering (politici en staatsamptenare) wat primêr hulle eie belange dien. Ook dit is kenmerkend van die nuwe Suid-Afrika. Legutko skryf: “In the final outcome the state in liberal democracy ceased to be an institution pursuing the common good, but became a hostage of groups that treated it solely as an instrument of change securing their interests” (1206). Oor De Tocqueville ook die volgende opmerkings. Algerië het in 1830 ‘n Franse kolonie geword. De Tocqueville het die land twee keer besoek en het rasseskeiding bepleit asook twee regerings: een vir die blanke koloniste en een vir die Moslems. Volgens hom moet die Franse regering nie poog om beheer oor die hele Algerië uit te oefen nie, maar slegs oor gekoloniseerde streke, soos die hoofstad Algiers en omliggende gebiede, wat dan eintlik ‘n blanke tuisland word. Op ‘n soortgelyke manier kon die Wes-Kaap ‘n Europese tuisland in Afrika gewees het, as daar wyse en bekwame staatsmanne was wat vooruit kon sien, maar hulle het helaas ontbreek.

    John O’Sullivan skryf in sy voorwoord: “Legutko describes the oddity whereby former communists adapted far more easily and successfully than former dissidents and anticommunists to the new liberal-democratic regimes established in Central and Eastern Europe after the fall of the Berlin Wall in 1989” (81) – twee eeue na die Franse Revolusie. Die val van die Berlynse Muur het FW de Klerk aangespoor om sy noodlottige toespraak op 2 Februarie 1990 te lewer, wat meegebring het dat sowel blanke politieke beheer as ‘n rooskleurige toekoms vir Suid-Afrika in die slag gebly het. Sedert 1994 word hierdie nuwe staatkundige bedeling as heilsame demokrasie verheerlik terwyl ‘n klein groepie ANC-kornuite in werklikheid na eie goeddunke die meerderheid kiesers indoktrineer en intimideer om vir hulle te stem. Dit is ‘n skyndemokrasie ook omdat die ANC as politieke party en as sterk gesentraliseerde regering wesenlik outoritêr kommunisties is en doelbewus misleidend die beeld van ‘n liberale demokrasie probeer voorhou.

    O’Sullivan skryf: “Like Marxism before it, liberal democracy is becoming an all-encompassing ideology that, behind a veil of tolerance, brooks little or no disagreement” (106). Die ANC se soort demokrasie weerspieël dus veranderings wat ook elders in die wêreld voorkom. Hierdie proses word transformasie genoem (106). Maar dit verskil wesenlik van tradisionele liberale demokrasie, wat gekenmerk is deur gewaarborgde “free speech, free association, free media, and other liberties needed to ensure that debate was real and elections fair” (106). Daar is allerhande taboes waaraan nie meer uitdrukking gegee mag word nie. Geen ras, etniese groep, individu, geslag of seksuele oriëntasie mag daarvolgens as meerder- of minderwaardig geag word nie. Almal word gelyk en ewe eerbaar verklaar.

    “A generally acknowledged moral directive forbids looking down on people’s moral properties, because in the present society equality is the norm, not the hierarchy” (665). “Lowering the requirements is a process that has no end” (638). “The higher aspirations were being replaced by the lower” (671). Al hoe meer geykte woorde mag nie gebruik word nie. Plaaslik is daar ‘n Menseregtekommissie wat mense se uitdrukkingsvryheid (gedrag en taal) polisieer en selfs poog om wat gedink word, te beheer. As jy buite die voorgeskrewe mode-raamwerk tree, kan jy in die klassieke kommunistiese tradisie aan verpligte heropvoeding onderwerp word. As jy konserwatief, behoudend of regsgesind is, word jy maklik as ‘n rassis of nazi uitgekryt. As jy ‘n kommunis, oudterroris of ANC/UDF/SAKP- (politieke) misdadiger is, word dit jou nie toegereken nie. Dit dien eerder as ‘n hoogs positiewe aanbeveling. Myns insiens behoort daar in enige beskaafde samelewing met selftrots ‘n gesonde weerstand teen die vergoeiliking van misdadige gedrag te wees; des te meer as diesulkes nooit skuld erken of enige poging aangewend het om die skade te vergoed wat hulle aangerig het of om verskoning te vra nie.

    Voorts skryf O’Sullivan: “Policy is determined both by electoral majorities … and a range of nonaccountable institutions such as courts that make laws rather than interpret them, transnational institutions such as the EU, UN treaty-monitoring bodies, and domestic bureaucrasies with wide regulatory powers” (123). “Paradoxically, this is both less liberal and less democratic than [traditional] liberal democracy” (128). Sedert 1994 is die duidelike onderskeid wat daar voorheen plaaslik tussen die wetgewende en regterlike magte bestaan het, stelselmatig afgebreek. Ook die tradisionele onderskeid tussen die uitvoerende magte (die staatsdiens) en die wetgewende magte. Plaaslik het die staatsdiens (sentraal, provinsiaal en plaaslik) vóór 1994 nie wesenlik of dadelik saam met die regering verander nie. Ná die 1994-verkiesing is die staatsdiens egter radikaal ooreenkomstig die wense van die ANC getransformeer. Die staatsdiens van weleer was ‘n funksionele uitvoerende mag. Die huidige staatsdiens is ‘n toonbeeld van (feitlik) magtelose ondoeltreffendheid en matelose korrupsie.

    In Pole ná die Tweede Wêreldoorlog, soos in Suid-Afrika van 1994 af, was die oorgang na kommunisme revolusionêr; dus “a radical restructuring that would change everything and not leave anything as it was before. Such was the experience of the universities, schools and all organizations that, when restructured in accordance with the nature of the communist system, lost their heritage and acquired a new function and a new identity” (376). Dit geld ook die tradisionele gesin. Liberale demokrasie vereis eintlik ook die aanvaarding van die kulturele marxiste se ondergrawing van die huisgesin. “In a liberal democracy … a family will have to liberalize or democratize, which means that the parental authority has to crumble, the children will quickly liberate themselves from the parental tutelage, and the family relationships will increasingly become more negotiatory and less authoritarian … these processes … enhance equality and freedom … Thus there is no legitimate reason to defend the traditional family” (490) – wat in elk geval nie in die swartes se oorwegend enkelouergesinne weerspieël word nie. Die kohesie van gesinne word deur die ANC-regime verder afgebreek deur voor te skryf watter soort straf ouers en onderwysers mag uitdeel, bv geen lyfstraf nie; ook nie vir misdadigers nie. Dit is ‘n poging tot valse voorbeeldigheid deur ‘n instansie met ‘n geskiedenis van die opperste gewelddadigheid.

    Naas die betekenisverandering wat liberale demokrasie ondergaan het, het talle ander woorde en frases nuwe betekenisse verkry. Legutko verwys in hierdie konteks na die woord “dignity”, in die sin van menswaardigheid. “Especially striking is a change in the meaning of the word ‘dignity’, which since antiquity has been used as a term of obligation. If one was presumed to have dignity, one was expected to behave in a proper way as required by his elevated status. Dignity was something to be earned, deserved, and confirmed by acting in accordance with the higher standards imposed by a community or religion – for instance, by empowering a certain person with higher responsibilities … Dignity was an attribute that ennobled those who acquired it. As noblesse oblige, dignity was an obligation to seek some form of self-improvement … The attribute was not bestowed forever: one could always lose it when acting in an undignified way” (676).

    “At some point, the concept of dignity was given a different meaning, contrary to the original. This happened mainly through the intercession of the language of human rights, especially after the 1948 Universal Declaration. The idea of human beings having inalienable rights is counterintuitive and extremely difficult to justify” (682). “‘Inalienable’ by definition cannot [need not] be legislated” (692). “The concept of dignity … created an illusion of a strong view of human nature, and of endowing this nature with qualities nowhere explicitly specified but implying something noble, being an immortal soul, an innate desire for good, etc” (692). “Since the issue of the Universal Declaration dignity has no longer been about obligation, but about claims and entitlements. The new dignity did not oblige people to strive for any moral merits or deserts; it allowed them to submit whatever claims they wished, and to justify these claims by referring to the dignity that they possessed by the mere fact of being born without any moral achievement or effort … A right [of a human being] to be a pig and the right to be a Socrates were, in fact, equal and stemmed from the same moral (or rather nonmoral, as the new dignity practically broke off with morality) source” (698).

    “Having armed himself with rights, modern man found himself in a most comfortable situation with no precedent: he no longer had to justify his claims and actions as long as he qualified them as rights … since having this dignity carried no obligation to do anything particularly good or worthy, he could, while constantly invoking it, make claims that were increasingly more absurd” (704). Die skynbaar onvervreembare aanspraak op allerhande regte word beklemtoon sonder dat hulle met verpligtinge gebalanseer word. Die werklose maak aanspraak op die reg op bv staatstoelaes en gratis dienste. Hy eis om in dieselfde mate as produktiewe werkers ontspanning en afleiding, bv vermaak, te geniet. “Entertainment became the most obvious and direct manifestation of freedom that liberalism offered humanity and, at the same time, the most tangible confirmation of the dominant status of the democratic man and his tastes” (790). “In today’s world entertainment is not just a pastime or a style, but a substance that permeates everything” (763); sekerlik in groter mate as produktiwiteit. “Our minds slowly get used to that fictitious reality, which we take for the real one and are lured by its attractions” (774). Vermaak “effectively dilute[s] a sense of the seriousness of existence” (784).

    “Happiness – in classical ethics considered one of the central categories – fell out of use and was eventually equated, quite erroneously, with pleasure. Originally happiness was a quality that one could attribute to an entire life, not to its episodes or moments; under no circumstances could one reduce it to pleasure, a short and transient experience. Pursuing happiness meant planning one’s entire life so that it had its own moral consistency and internal harmony, both achieved through the inculcation of virtues. Bringing pleasure to the center of life engendered a different image of human nature. Human beings, in this view, no longer think of themselves in terms of the whole of their existence, but in terms of moments and episodes. It could not be otherwise because there is no such thing as the pleasure of life. One can talk about pleasures and pleasant moments that happen in life, and one can even encourage people to collect those pleasures and pleasant moments, the more the better. But the latter strategy, even if successful, does not predetermine whether this or that particular life in its entirety is or is not happy. It may have many pleasant moments, but these do not automatically translate themselves into a unifying moral scenario, nor make a life fulfilled. To have a fulfilling life it is necessary to give it a durable inherent meaning that may well coexist with having many pleasant moments, but is in no way a result of these moments, no matter how many … even if our lives are episodic, our selves are not. Hence the life dedicated to the accumulation of pleasures, but lacking an internal unity, will most likely not be a happy life because a human being cannot renounce his unity without negative consequences” (2051).

    “The sexual revolution is arguably the most extreme manifestation of the episodic nature of man” (2067). “Sex became both the weapon to destroy the old order and the instrument to forge a new one. Having been elevated to such a high position, it began to penetrate all spheres of public life – education, art, culture, commerce, language” (2083). Dink aan die (onnodige) klem wat daar sedert 1994 op seks in die plaaslike skoolleerplanne geplaas word, selfs in die laer grade. Dit bevestig wat baie kenners, wat die swart psige beter as ek verstaan, beweer, naamlik dat swartes (veralgemenend) eerder op korttermyn tevredenheid, dus plesier, as op langtermyn voordele, wat gelukkige lewens tot gevolg kan hê, ingestel is.

    In die kunste is ‘n verwante verwikkeling waarneembaar. “Captured by the ideological animus, both socialist and liberal-democratic, art abandoned the criterion of beauty – considered anachronistic and of dubious political value – and replaced it with the criterion of correctness. Ideas and works of art had to be ideologically correct” (2268). In Suid-Afrika het ons in die vorige eeu bv by skrywers, soos André P Brink, die versugting gevind om “betrokke” letterkunde te produseer, spesifiek leesstof wat apartheid veroordeel het. Wat daarvan gedink word, hang af van die individu se ideologiese oortuigings. “In Poland … the weakening of communism was accompanied by an extraordinary blossoming of culture” (2274).

    “One encounters a similarly narrow intellectual space in today’s humanities [eg in universities] which, ultimately are dependent on liberal democracy to the same degree that the communist humanities depended on communism … Literary critics, writers, performers, filmmakers and theater directors imagine themselves to be listening to the voices of the excluded” (2301). “Today it is no longer enough simply to advertise a product; the companies feel an irresistible need to attach to it a message that is ideologically correct. Even if this message does not have any commercial function – and it hardly ever does – any occasion is good to prove oneself to be a proponent of the brotherhood of races, a critic of the Church, and a supporter of homosexual marriage” (2252). “Homosexual activists see Christianity as the original source of homophobia and feminists as the foundation of patriarchy” (2951).

    Die volgende kan as ‘n opsomming dien van die politieke situasie waarin Suid-Afrika sedert 1994 verkeer: “The policy of equality was the best method to acquire electoral votes, to secure democratic legitimacy, and to stay in power. Thus a peculiar race began: on the one hand, the groups were inventing more and more effective means to influence the policies of the executive, legislative, and judiciary branches, and on the other, politicians, lawmakers, and judges were increasingly involved in a competition to see which would be the best provider of the new privileges and rights to those groups” (1222). Die NP-bewind word dikwels verwyt dat hy geen idee gehad het van wat in die swart bevolking aan die gang is nie. Maar ek dink daar was nog nooit voorheen so ‘n groot kloof tussen die relatief geïsoleerde (dink aan die korps lyfwagte) en weelderige leefwêreld van die politici en amptenare in die ANC-party en -regering, aan die een kant, en die swart gepeupel aan die ander kant nie. Die moontlikheid van ‘n opvolgrevolusie word myns insiens al hoe sterker.

    Wat ook kenmerkend van Suid-Afrika geword het, is “groups officially anointed as oppressed. The status of being oppressed results from the ideological orthodoxy; bestowing it on this or that group is a purely political decision, with no regard to reality” (1841). Die toekenning van slagofferstatus geskied hoogs selektief, gevolglik kwalifiseer blankes nie daarvoor nie, selfs wanneer hulle geen effektiewe politieke inspraak of enige minderheidsregte het nie; ook nie as hulle eiendom sonder vergoeding deur ‘n moreel verderflike regering onteien word nie. “One does not have to be overly acute to see a strong resemblance between a communist activist on the one hand, and a feminist, a homosexual activist, and a liberal-democratic lumpen-intellectual on the other. Their opinions have the same tedious predictability, their arguments are based on similarly crude syllogisms, their styles are similarly vulgar, and their minds are equally dogmatic, unperturbed by any testimony from outside and prone to the same degree of zealousness” (2573).

    Ná 1990/94 het Suid-Afrika ‘n inherente deel geword van die dwaasheid wat deur die sogenaamde wêreldmening as evangelie aanvaar word. “One cannot nowadays appoint an executive or elect a representative, be in politics, business, or art, without a prior selection according to sex, ethnicity or some other nonrelevant criterion” (1310). Dit geld natuurlik ook uitermate vir sport. Die raskwotastelsel wat in Suid-Afrika op bv rugby en krieket afgedwing word, word deur ‘n joernalis soos Gert van der Westhuizen geloof as die beste uitvinding sedert moedersmelk. Pas het die Suid-Afrikaanse krieketspan, wat ‘n voorbeeldige mengsel van wit, bruin, Asiatiese en swart spelers was, met die swakste denkbare vertoning in die toetsreeks teen Indië vorendag gekom.

    Verder: Geslag is die afgelope dekades getransformeer van ‘n maklik herkenbare liggaamlike vastigheid waarmee jy gebore word, tot ‘n oppervlakkige etiket waaroor iedereen na goeddunke self kan besluit. In sport kan dit meebring dat ‘n naelloopster weens prostaatprobleme moet uittree of dat ‘n tennisspeelster haar knaters beseer wanneer sy oor die net probeer spring. Ons leef in ‘n tyd waarin ons kort-kort kennis moet neem van die eerste vrou wat dít geword het of die eerste swarte wat dát bereik het. Dit is seker nie meer ver in die toekoms nie, dat lofliedere gesing sal word vir die eerste selfdegeslagpaartjie wat ‘n kind verwek het. Weens die nieu-vloeibaarheid van geslag, kan dit, weens eie klassifikasie, twee mans of twee vroue wees wat dit vermag het. Hulle prestasie sal ‘n eerste wees, maar waarskynlik nie die laaste sodanige epogmaking nie. Enkele jare gelede is daar in Hongarye, teen hierdie stroom in, statutêr vasgelê “that marriage is a union between a man and a woman” (1814). Sodanige besluit “would be subjected to almost worldwide condemnation expressed in the rhetoric of rage and hatred” (1814).

    “Another type of legislation, extremely dangerous and also illustrating ‘coercion to freedom’, relates to what has been called ‘hate speech’, and still another to ‘domestic violence’; these phrases tend to incriminate more and more acts of conduct and of speech, allowing for further drastic intervention by the government and the courts in family life, the media, public institutions, and schools” (1310). “The emergence of liberal democracy at educational institutions led – as elsewhere – to considerable restrictions of the very liberty that universities enjoyed previously. These developments are undermining a long and admirable academic tradition” (1336). Tydens apartheid het veral die plaaslike Engelse universiteite op akademiese vryheid en universitêre outonomie aangedring. Deesdae laat al die plaaslike universiteite toe dat hulle sonder protes ooreenkomstig die wense van die ANC-regime funksioneer, want as hulle daarteen in opstand sou kom, sou hulle owerheidsubsidie ingekort, opgeskort of weggevat word. Onderliggend: “The ominous presence of political correctness … makes the life of a dissident unbearable” (1348).

    Oor (militante) feminisme laat Legutko hom soos volg uit: “Just as the ‘proletariat’, ‘women’ is an abstract concept that does not denote any actual existing community, but only an imagined collective made an object of political worship among feminist organizations and their allies. But the paradox is that this feminist woman, being an figment of political imagination, is considered by the feminists to be a proper woman, a woman in a strict sense, the truest woman, just as for the communists the Marxist proletariat was the truest representative of the working class. By the same token a real woman living in a real society, like a real worker living in a real society, is politically not to be trusted because she deviates too much from the political model. In fact, a non-feminist woman is not a woman al all, just as a noncommunist worker was not really a proletarian” (1780). “A woman who rejects feminism for its crude and destructive ideological content is a traitor to the sisterhood” (1802).

    “There are other cases of bringing into alleged existence certain groups by giving them – from above, as it were – a political identity. Probably the most striking example are homosexuals, who by a political fiat gained a status of a transnational movement fighting for power and political influence” (1808). “This somewhat bizarre warmth toward homosexuals is probably fuelled by a persistent attempt to deconstruct family, the institution to which the Left has from the very beginning felt a singular hostility” (1846).

    “Muslims are also privileged to some extent, but for a different reason: partly because of the real fear they arouse in liberal democrats, partly for doctrinal reasons, because granting them privileged status is believed to be the living proof of the viability of multiculturalist ideology, and partly as an exercise in moral masochism, as the attitude toward Muslims is sometimes regarded as a test – undoubtedly not an easy one – of liberal tolerance and openmindedness. But there are also less-fortunate groups, not privileged and often treated harshly, such as Christians [and (South African) whites], whom the liberal-democratic legislatures and courts clearly dislike” (1846).

    “Even some ethnic groups exist today only insofar as they are seen by their assigned political role as fighters for group entitlements. Multiculturalism, an idea that has become extremely popular in recent decades, is nothing more than a program to build a society in which there exist not many cultures, but many political identities attached to many real or, more often, imagined collectives. Multiculturalism encourages what is today called identity politics. This term may be misleading. It has little to do with a defense of the rich fabric of societies and their historically constituted communities, but should be rather seen as a program of politicization of certain groups that could radically change the fabric of society” (1786). Byvoorbeeld, die Universiteit Stellenbosch roem op sy diversiteit, pluraliteit en multikulturaliteit, maar in werklikheid word daardie instansie onder Wim de Villiers se dwase leiding jaarliks meer homogeen swart en eentalig Engels. “Multiculturalism is not about culture, but about politics. In fact, they should be ‘polit’ (as in ‘politburo’) rather than ‘cultur’. And ‘mono’ rather than ‘multi’” (1808).

    Ons word deesdae dikwels aangemoedig om die “hele prentjie” soos volg te sien: “Everywhere there are groups being denied their rights and therefore struggling for empowerment, and, more importantly, everywhere there are women, homosexuals, Muslims, gypsies, blacks, and representatives of other groups whom liberal democracy gave the status of political quasi-parties and upon whom it thrust the duty of settling scores with the alleged oppressors. Thus everywhere we encounter circumstances that make us aware of the need for cooperation and of securing the conditions that make it possible” (1868). Wat nie geduld word nie, is negatiewe persepsies van hierdie uitverkore groepe, want sulke persepsies word noodwendig as vooroordele beskou wat die beweerde swaar verdiende verhoogde status van hierdie groepe ondermyn (1878).

    In hierdie konteks “everything is by definition political, and nothing that relates, however remotely, to these notions is trivial, minor, or irrelevant. A slight offensive remark must always be regarded as a manifestation of mortal sin. What seems a barely visible mark on the surface conceals underneath swirling currents of hatred, intolerance, racism, and hegemony. The body responsible for ensuring that these terrible things do not surface is the state, with all the instruments at its disposal. It is the state that should incessantly work to impose and improve cooperation policies by removing all real and potential barriers, creating a favorable legal environment, and reshaping public space and education in such a way that the people’s minds internalize the rules of politically correct thinking” (1895).

    “Language was the first to go down this road: initially thought of as potentially descriptive and neutral, it soon came to be seen as the major political weapon used by the oppressors against the oppressed” (1906). “But because speech is just an expression of thoughts, emotions, and deeply hidden aversions, it must soon become obvious that the actual sources of evil, intolerance, discrimination [and] domination lie dormant in people’s minds, often deposited in their semiconscious layers; uncontrolled and unnoticed, these shape our language and, consequently, our bad habits and negative predilections. These habits and predilections lead to discriminatory laws and authoritarian politics, and in extreme cases, at the very bottom of this slippery slope, to persecution, the stocks, torture, and genocide. But at the beginning, at the very top, is the thought with which it all began – a thought-crime, a mental sin that constitutes the first act of disobedience to the holy political principles. Whoever seeks the remedy must start with the political therapy of people’s minds” (1911). “Patriarchy, white supremacy [not black supremacy], racism, [white] nationalism, and other terrible things” (1982), moet glo ten alle koste uitgeroei word as die geringste aanduidings daarvan in die gees van mense voorkom.

  • Video: Dan Roodt oor grondgryp by Krugerdagberaad

    Video: Dan Roodt oor grondgryp by Krugerdagberaad

    By die beraad wat deur ToekomsVonk op 10 Oktober (Krugerdag) georganiseer is, het dr. Dan Roodt van PRAAG die gehoor daaraan herinner dat daar reeds 200 jaar ‘n konflik in Suid-Afrika woed. ‘n Minderheid radikale Engelssprekendes (“Britse marxiste”) in Johannesburg en Kaapstad voer bykans ‘n etniese uitwissingsoorlog teen Afrikaners, waarvan grondgryp bloot die jongste strategie is. Ondere andere word die grondgrypplan gedryf deur ‘n Britse burger, Ruth Hall, asook prof. Ben Cousins van die Universiteit van Wes-Kaapland wat aan Cyril Ramaphosa en die ANC-bewind voorskryf wat om te doen. Alles is egter nie verlore nie, want in Europa en die VSA is ‘n magtige beweging aan’t opkom wat reeds steun aan Afrikaners belowe het.

  • Video: Vanaf die Brandburghek in Berlyn

    Video: Vanaf die Brandburghek in Berlyn

    Dan Roodt berig vanuit Berlyn oor PRAAG se pas afgelope Europese Vriendskapstoer. Hy is bemoedig deur die groot steun vir die Afrikanerstryd in Suid-Afrika veral onder jong Europeërs.

    Hou die webblad dop oor die volgende paar dae vir nog inligting, foto’s en video’s aangaande ons Europese toer, asook belangrike aankondigings en nuus oor hoe grondonteiening in Suid-Afrika gestuit gaan word.

  • Plaasmoorde en onteiening gaan in Poolse parlement geopper word

    Plaasmoorde en onteiening gaan in Poolse parlement geopper word

    Danksy dr. Dan Roodt van PRAAG se pas afgelope besoek aan Pole, gaan die geweld teen Afrikanerboere, asook die kommunistiese onteiening van hul eiendom, binne enkele dae in die Poolse parlement, die Sejm, bespreek word.  Die leier van PRAAG (Pro-Afrikaanse Aksiegroep) het vandag sy besoek aan Pole afgesluit waar hy ‘n aantal lesings oor Suid-Afrika op uitnodiging van ‘n Protestantse kerkgroep gehou het, maar ook samesprekings met aktivistiese groepe en parlementslede gevoer het.

    “Die reaksie van Pole dwarsoor die politieke spektrum rondom plaasmoorde en onteiening sonder vergoeding was een van skok en ongeloof,” sê Roodt. “Maar aangesien hulle self ervaring het van kommunistiese regering, kan hulle ook insien hoedat die huidige geweld en onreg voortspruit uit die verderflike ideologie wat deur die ANC en SAKP aangehang word.”

    Mnr. Robert Winnicki, ‘n parlementslid en leier van Ruch Narodowy, ‘n patriotiese party, sal so gou moontlik ‘n spreekbeurt in die Sejm aanvra ten einde die geweld en onreg waaronder Afrikanerboere en -stedelinge gebuk gaan, onder alle Pole se aandag te bring. “Suid-Afrika en die Afrikaner se situasie is besig om ‘n kwessie in Pole te raak, veral aan die regterkant van die politieke spektrum,” het Winnicki gesê.

    Daar is tans geen linkse party in die Sejm verteenwoordig nie, omdat dié partye nie die drempel van 5% kon haal om in die parlement verteenwoordig te word nie. In die res van Europa word die regerende Wet en orde-party in Pole dikwels in die media as “verregs” getipeer, maar volgens Winnicki is hul “in werklikheid gematigd regs”.

    Tydens dr. Roodt se tweede ontmoeting met Winnicki in ‘n restaurant neffens die Sejm, was die vorige president van Georgië, mnr. Mikhail Saakashvili toevallig by ‘n nabygeleë tafel in gesprek met ‘n Poolse parlementslid van die regerede party. Hierna is dr. Roodt en sy medereisiger, ‘n PRAAG-lid en sakeman vanuit die Verenigde Koninkryk, mnr. Johan Grobbelaar, aan mnr. Saakashvili voorgestel.

    “Ek is baie tevrede met die afloop van ons besoek aan Pole,” het dr. Roodt gesê. “Nie net is ons besonder goed en gasvry deur verskeie aktivistiese groepe ontvang, maar daar sal konkrete stappe daaruit vloei, waarvan die fokus op plaasmoorde en onteiening in die Sejm ‘n belangrike is. Maar die Pole wil ook groter ekonomiese samewerking met Suid-Afrika en veral Afrikaners sien sodat die uitwerking van die ANC-SAKP se rassistiese wetgewing teen blankes beperk kan word. Pole is ‘n 100% blanke land waar uiteraard geen rassekwotas geld as dit by sake kom nie. Daarom moet geleenthede vir handel benut word.”

    Na ‘n besoek van dr. Dan Roodt en mnr. Johan Grobbelaar in Duitsland om met ‘n PRAAG-ondersteuner aldaar te vergader, was hulle gister by die Europese Parlement in Brussel. Hier het dr. Roodt ‘n konferensie oor plaasmoorde en onteiening sonder vergoeding toespreek, waarna ‘n mediakonferensie plaasgevind het. Daar was ook ‘n TV-debat met mev. Janice Atkinson, die Europese parlementslid, wat binnekort op YouTube beskikbaar gemaak sal word.

    Verdere berigte oor die Poolse besoek, asook video’s en foto’s sal aanstons op die PRAAG-webblad gepubliseer word.

  • Dan Roodt: Onderhoud met Suidpunt

    Dan Roodt: Onderhoud met Suidpunt

    “Op die gevaar af dat ek soos destyds toe dit mode was, ‘postmodern’ klink, meen ek die sin van ons Afrikaanse kultuur is juis in daardie tussen-in-wêreld te vind: tussen Afrika en Europa, maar ook tussen Europese kulture.” In hierdie wydlopende onderhoud oor die Afrikaanse kultuur, media en letterkunde, antwoord dr. Dan Roodt op ‘n hele reeks indringende vrae deur die rubriekskrywer Suidpunt.

    Letterkundiges en resensente het die neiging om te sien wat hulle wil sien in ‘n teks. Dikwels sal hulle ook Barthes of Derrida se leerstellinge op ‘n roman probeer maak pas. Pas dit nie, is die boek outomaties ‘n flop. Dit noem ons Hineininterpretierung of inlegkunde. Daarom soek ek by u die waarheid: wat het Dr. Dan Roodt met Moltrein beoog? Is H.P. van Coller korrek as hy sê Moltrein is ‘n parodie van die Sestigersbeweging, en veral Die Ambassadeur en Donkermaan deur André P. Brink? Ek sien tog ‘n bietjie waarheid daarin. Afgesien van die vurige passie, is ons intellektuele hoofkarakter soos in Orgie meer ingesteld op (selfs behep met) werke uit die verlede, maar skep self nie werke nie. Behalwe die boek self.

    Ja, ‘n vriend van my het gesê “dit is die laaste Sestigerroman”. Dit bied egter ‘n realistiese en nie-verromantiseerde blik op Parys. Maar dit het ook vir my daaroor gegaan om ‘n tydvak (die tagtigerjare) te beskryf, ‘n tyd toe daar oral geweldige propaganda teen Suid-Afrika en Afrikaners geproduseer is. Origens is dit ‘n roman in die Franse styl, ietwat ironies en vol detail oor Parys, die moltrein en Frankryk self.

    Koop Moltrein hier

    Die uiteenlopende resensies verstom my. Joan Hambidge het om politieke redes toe pas PRAAG verlaat (as ek dit reg het), maar haar resensie was steeds vleiend en waardig. Jakes Gerwel het beslis nie met u politieke standpunte saamgestem nie, maar het die roman eweneens geloof. Daar was L.S. Venter en Deborah Steinmar wat nie u werk gunstig ontvang het nie. Maar hier kom André P. Brink en skryf ‘n “hatige strydskriffie”, soos u dit stel, op 6 Junie 2004. Eers 6 jaar later (14 Junie 2010) plaas u die repliek op LitNet en toe ‘n maand of wat later op PRAAG. Waarom dan so lank wag?

    Ek was aanvanklik nie seker of ek hoegenaamd daarop moes antwoord nie. Dit is seker nie etiket vir ‘n skrywer om op ‘n resensent te antwoord nie. In die ou dae het ‘n mens dit maar gedwee verduur. Gegewe Brink se vooroordele en mistastinge, het ek egter besluit om my eie reëls te maak en wel daarop te antwoord. Brink is nou oorlede, ek wil amper sê gelukkig, en daarom kan ‘n mens nou meer vrylik oor sy rol in die Afrikaanse letterkunde praat. Myns insiens het hy ‘n baie negatiewe rol gespeel. As resensent in Rapport het hy dikwels skrywers om persoonlike redes of uit jaloesie bygekom en geen objektiewe maatstawwe gebruik nie. Verder was hy ‘n soort anglofiele, linkse Bloedsap wat selfs volksmoord oor Afrikaners wou afroep, ten minste in een van sy onderhoude met ‘n Franse TV-span. Hy kon nie vir homself dink nie, het nie veel van filosofie en ander dinge geweet waarna hy dikwels verwys het nie en het maar net die anti-Afrikaanse, anti-Suid-Afrikaanse stroom gevolg, hopende om die buiteland te beïndruk. Waarskynlik het hy gehoop om deur verraad teen sy eie mense die Nobelprys te verwerf; die Swede is seker mal genoeg vir so iets. Daarom is dit seker nie verbasend dat hy nie van Moltrein met sy meer onafhanklike, ironiese perspektief op ons politiek gehou het nie.

    In “Volksblad” van 5 Oktober 1985 is daar die berig getiteld: “Skryf Brink blitsverkopers?”. Daarin staan nog op bl. 7: “Die verwoede jong akademikus en skrywer Dan Roodt gaan selfs so ver om Brink se ‘Kennis van die aand’ saam met Ena Murray se ‘Sluiers van wierook’ in ‘n kursus oor triviaal-literatuur by die Universiteit van Durban-Westville aan te bied. “In albei boeke word ‘n morele stryd uitgebeeld – ‘n eienskap van triviaal-literatuur. Baie stereotipes kom ook voor, veral in die uitbeelding van die vrou. Sy is of ‘n madonna of ‘n hoer”, sê mnr. Roodt. Hy gee toe dat daar by Brink ‘n literêre aanbod is. “Maar dis ‘n ooraanbod. Die boek het byvoorbeeld sewe motto’s”.

    Ja, dis waar, ek het so ‘n kursus aangebied destyds. Daar was ‘n sentimentele, soetsappige element by Brink, iets uit Die Huisgenoot of Ena Murray waarvan hy nooit ontslae kon raak nie. Hy wou hom ook as ‘n groot intellektueel aanbied, vandaar die oordadige motto’s en aanhalings om ons van sy erudisie te oortuig.

    Dink u Brink het sy kans afgewag om wraak te neem of was hy maar net in sy gewone sorgelose bui? Of was dit miskien oor sy naam genoem word op bl. 99? Langs “Ingrid Jonker”, “wat in ‘n gestig opgeneem is”, juis oor hul verhouding wat op die rotse beland het? “Wat haar miskien vir altyd geknak het”?

    Ja, dit het moontlik ‘n rol gespeel. Toe ek die boek geskryf het, was ek nie so bewus van al die fynere besonderhede rondom Ingrid Jonker en Brink se verhouding nie. Later toe die biografieë eers verskyn het, het ek daarvan bewus geraak. Dus het hy moontlik aanstoot geneem.

    Weet u min of meer hoeveel gedrukte boeke (of miskien e-boeke) van “Moltrein” al verkoop is? By die Wes-Kaapse openbare biblioteke was daar destyds ‘n besonder groot aanvraag – daar is vandag so 160 eksemplare op die biblioteekrakke oor (dié wat nog nie voete gekry het nie). Is dit wel moontlik om ‘n syfer en ‘n datum te gee?

    Sover ek onthou, het ons 2500 boeke gedruk en daar is seker so 300 oor, dus het daar 2200 verkoop oor die jare. Ek het ook gehoor dat daar by die Engelse meisieskool Roedean in Johannesburg voortdurend eksemplare daarvan uit die biblioteek en klaskamers gesteel word. Daar is ook heelwat Afrikaanssprekende meisies in die skool, dink ek. Op ‘n manier is dit nogal ‘n eksotiese roman in Afrikaans, gefokus op Parys, maar tog met allerlei soort klassieke verwysings na Balzac en die hedonistiese eet- en drinkgewoontes van die held en heldin.

    Driehonderd bladsye skryf mens nie op ‘n enkele Sondagmiddag klaar nie. Hoe lank het die skrywe van hierdie roman geduur?

    Ja, dit was nogal vreemd, want ek het jare gelede in Parys daaraan gewerk en dit toe weer in Suid-Afrika voltooi. Maar soveel tyd het eintlik verloop dat dit nie meer tydsgebonde was nie. Dit was eers meer onmiddellik en daarna ‘n soort herinnering, ‘n terugskouende blik. Ek wou egter doelbewus iets Proustiaans ook daarin verwoord… ‘n soort terugreik en herskepping van die verlede. Die eintlike skryfwerk het my miskien nie so lank geneem nie.

    Moltrein vind ek geen “regse” boek nie – eerder op dieselfde politieke niveau as “Om na ‘n wit plafon te staar” deur Jaco Kirsten (2009). As ek na Z.B. du Toit se boek “Die nuwe toekoms” kyk, verbaas dit my hoe hierdie boek nog in 1999 deur die voorganger van LAPA, J.P. van der Walt en Seun, gepubliseer is. Maar reeds in die Wes-Kaapse staatsbiblioteke is min sulke “uitdagende leesstof” (sic) vir “groter biblioteke” (sic) oorweeg, hoewel “What if there were no whites in South Africa?” (2015) vandag in byna elke lokasiebiblioteek te vinde is. Terloops, die vertaling “Negrologie” se lot is bepaal op grond van ”Die Burger” se resensie van 13 Februarie 2006 – “Ongunstige resensie. Los eerder.” Wanneer sou u sê het die aanslag op sogenaamde “regse” boeke begin?

    Weereens dink ek die verlinksing van die Afrikaanse letterkunde het met Brink en waarskynlik met Breytenbach reeds in die sestigerjare begin. Brink se negatiewe resensies in die vroeë sestigerjare oor F.A. Venter se boeke het reeds op sy verskuilde anti-Afrikaner-ingesteldheid gedui. Enigiets wat histories of nasionalisties van aard was, het hy verwerp. Die ander Sestigers was gewoon nie in staat om hom teë te gaan nie. Ek vermoed Etienne Leroux was nie so links nie, maar hy sou dit nie gewaag het om dit te sê nie, want Brink en ander sou hom onmiddellik daarvoor gestraf het.Nou onlangs lees ek iets raak wat Etiennie Leroux oor die (myns insiens patetiese) bruin skrywer Adam Small kwytgeraak het, in Kannemeyer se biografie oor Leroux. Kortom, Small het Leroux daarvan beskuldig dat sy mitologies geïnspireerde, sardoniese boeke eintlik ‘n verskuilde “affiniteit met apartheid” had. In Leroux se notaboek teken hy  volgens Kannemeyer (Leroux: ‘n lewe, bl. 482) aan:

    “As ek nie wit was nie, en hy nie so kleurbewus was nie, sou ek Adam Small al lankal onder sy gat geskop het.”

    Duidelik het Etienne Leroux teen die prikkels geskop. Maar die polities korrekte Brink het bloot die Engelse Suid-Afrikaners soos Nadine Gordimer en Alan Paton nagepraat. Dan was daar “betrokkenheid” oftewel engagement wat aan Jean-Paul Sartre ontleen is. Daar was egter nooit werklik ‘n debat oor politiek en letterkunde in Afrikaans nie, of enige nuanse en verwikkeldheid soos dit in Europa gedoen is nie. Dis eenvoudig maar net ingevoer soos wat ons deesdae Chinese skoene invoer. En almal het dit klakkeloos begin napraat. Teen die tagtigerjare was die Afrikaanse letterkunde feitlik marxisties. Ampie Coetzee, wat by Wits ‘n dosent van my was, het so ‘n barbaarse klein boekie, Marxisme en die Afrikaanse letterkunde, geskryf wat so min of meer die kroon op dit alles gespan het. Deesdae sien ons eintlik maar net die voorsetting daarvan: almal verkeer nog in ‘n soort dwaal en het nog nooit uit die tagtigerjare wakker geskrik nie. Daar is nie nuwe idees nie. En natuurlik: enige kritiek op die huidige bestel of op Afrikaregerings word as “regs” en selfs “verregs” deur akademici en letterkundiges gesien. Vandaar dus die negatiewe resensies vir Negrologie wat deur ‘n liberale, dog Afro-realistiese joernalis geskryf is. Nog iets wat ek intussen vir myself uitgewerk het, en intussen bevestig het, is dat die Swede tydens die tagtigerjare ook geld aan die linkerkant van die literêre spektrum ingepomp het by wyse van ‘n skenking aan die uitgewery Taurus. Nie te lank gelede nie het ek ‘n e-pos aan John Miles geskryf en hom direk daaroor uitgevra, waarna hy dit erken het.

    Dis nogal uiters ironies. Tans het ek ‘n taamlike belangstelling in Swede en veral die regse beweging aldaar. Selfs die Sweedse ambassadrise in Suid-Afrika volg my op Twitter. Op ‘n vreemde manier sien ek ‘n lotsverbondenheid met Swede, wat ons deur hul kranksinnige inmenging en steun vir die ANC oor die afgrond gestoot het, maar nou self weens Islamitiese immigrasie ondergang in die gesig staar. Die punt is egter: net so min as wat die gemiddelde Afrikaner ‘n marxis is, iets wat ‘n mens vanuit die Afrikaanse hoofstroommedia en akademie sou kon aflei, net so min is die gemiddelde Sweed so waansinnig links soos hul huidige regering met sy oordrewe feminisme en etnomasochisme.

    Ek het ‘n sterk vermoede u het voor u verblyf in Frankryk op hoërskool reeds Frans geleer. Kyk, ek het nou al baie grammatikaboeke, woordeboeke en klaswerkboeke in Afrikaans oor die Duitse taal gevind en gekoop, maar slegs één tweetalige Afrikaans-Franse woordeboek uit die 1950’s wat nooit herdruk is nie. Hoe op dees aarde kon mens Frans op skool in Suid-Afrika destyds leer? Daar was immers nie die geriewe wat ons vandag het nie. Ook nie YouTube, Larousse Online en Duolingo nie.  Was daar byvoorbeeld Bescherelle vervoegingsboekies (“La conjugaison pour tous”) beskikbaar? Hoeveel woorde kon mens dan nou leer? En watter voorgeskrewe werk het leerlinge gekry?

    Ek het destyds op skool so effens Frans gedoen, maar dit was eintlik meer op universiteit en in Frankryk self waar ek blootstelling aan die taal gehad het. Ek weet egter by Helpmekaar hier in Johannesburg, asook by verskeie hoërskole in Pretoria en elders word Frans steeds gedoseer. Daardie woordeboek is beslis verouderd en ons kort ‘n nuwe, meer uitvoerige weergawe. Bescherelle het my gehelp met vervoegings van werkwoorde en deesdae kan mens sommer sulke dinge op die internet opkyk. Vir vertaling help die Frans-Nederlandse woordeboeke ook taamlik, want Afrikaans is mos maar naby aan Nederlands.

    Aan Stefanie Niewoudt het u op 15 Junie 2004 oor u verblyf in Parys geskryf: “Veral in Frankryk was die anti-apartheidsbeweging ‘n blote afdeling van die Franse Kommunistiese Party, en dit het my laat besef dat hulle ‘n eie agenda gehad het om Afrikaners te beswadder in reaksie op hul eie morele probleme as gevolg van die kritiek op die kommunisme en die uiteindelike heengaan van die stelsel in Oos-Europa.” Daarnaas het u ook geskryf: “Dit is nodig dat ons belangrike internasionale werke ook in Afrikaans lees en ontslae raak van die filistynse luiheid om Engels as ons venster op die buiteland te, beskou.”  Is daar nog iets wat u vandag sou wou byvoeg wat die Franse taal u geleer het? Hoe het Frans u lewensuitkyk andersins ook verander?

    Sjoe, ja, dit is nogal ‘n ingewikkelde en taamlik persoonlike vraag. Toe ek jonk was, het ek ‘n soort frankofiele fase beleef toe alles wat Frans was vir my wonderlik was: Franse letterkunde, filosofie, voedsel, klere, sjampanje en wat ook al. Mettertyd het ek egter ook meer realisties of krities na Frankryk begin kyk en vandag voel ek my meer aangetrokke tot Noord-Europa, die Lae Lande en selfs Skandinawië. Daar is egter bepaalde dinge in Frankryk wat uniek is en ‘n sekere soort intellektuele onverskrokkenheid wat ‘n mens net kan bewonder. Alain de Benoist, wat seker die grootste onbeskaamde regse denker van ná die tweede wêreldoorlog in Europa was, is iemand wat vir my heelwat perspektiewe geopen het, oor hoe ‘n mens denke en taaltrots of volkstrots met mekaar kan laat rym. Ek staan ook by die gedagte dat ‘n mens eerder Europese tale as Engels moet lees, want dit sluit nouer by Afrikaans aan. Nederlands en Duits, wat naby aan Afrikaans is, maar ook Frans en selfs Italiaans. In die vroeë twintigste eeu het baie Afrikaanse skrywers noue kontak met Europa gehad en was ook Europese tale magtig. Nederlands is ‘n taal wat onderskat word: mens kan die meeste dinge ook in Nederlands of Nederlandse vertaling lees. Ongelukkig is Nederlandse boeke nie so beskikbaar by ons nie, maar in e-boekvorm kan hulle seker wel bekom word.

    Rue Meslay in Parys se 3de arrondissement, waar die Roodts destyds gewoon het.

    Was die egpaar Roodt dus voorbereid op Frankryk? Mense soos Jan Rabie is op 27-jarige ouderdom soontoe sonder om ‘n woord Frans te ken. Inteendeel, hy moes sukkel-sukkel met ‘n woordeboekie om verblyf vra; en het wel blyplek in ‘n chambre de bonne gekry. Het u miskien later (soos Rabie) in Frankryk klasgeloop by Alliance française? Of was dit onnodig?

    Ons het aanvanklik ook maar gesukkel, want mense praat nie op straat soos in die boeke nie, maar ná so ‘n paar maande het ons darem goed reggekom. Ek het elke dag die koerant gelees en TV en radio het ook baie gehelp. Ek het nooit eintlik formeel die Franse taal in Frankryk bestudeer nie, wel Franse filosofie waarin ek ‘n soort pre-doktorsgraad behaal het. Agterna het ek ook vir ‘n doktorsgraad in Franse filosofie geregistreer, maar dit nooit voltooi nie, anders as my Ph.D. in Afrikaans natuurlik.

    Party mense glo die beskrywing van geslagsomgang hoort nie eens in mediese vaktydskrifte nie, laat staan nog op maagdelik reine papier in letters rangskik om in Afrikaans verwoord te word. Maar seks in u boek kry uiteenlopende simboliek en dit verskil van karakter tot karakter. Soos die daad voor die setel van die Europese Gemeenskap wat volgens die boek self as middelvinger dien. Maar veral die “wisselwerking” tussen Anton du Preez en Madame de Laisné herinner my in die besonder aan ‘n ou veteraanmotor wat onder die stof met die eerste sleuteldraai die V12-enjin laat brul. Versinnebeeld dit miskien ou tradisies (of ou Frankryk) wat bietjie meer lewe ingepomp moet word? Of is hierdie herlewingspoging, soos in die geval van die onvrugbare, verraaide en bejaarde Madame de Laisné, vrugtelose tydverdryf wat spot met die eksistensialisme? Of was dit maar net ‘n doodgewone ruiltransaksie soos die boek dit stel? ‘n Guns vir ‘n guns?

    Ja, terugskouend het dit miskien nie in ‘n Afrikaanse boek gehoort nie. Ek respekteer die norme en waardes van Afrikaners en dat hulle dikwels meer konserwatief oor sulke dinge as byvoorbeeld Franse is. ‘n Mens word egter afgestomp deur al die seksbeskrywings in soveel Franse romans sodat heelwat daarvan ook hul weg na Moltrein gevind het. Dit was ook ironies bedoel, as ‘n soort antwoord op die kitsch van Brink en die Sestigers waarin daar altyd ‘n jong meisie met “appelborste” teenwoordig is.

    Dit val my onmiddellik op u gebruik die ouer Gänsefüßchen-aanhalingstekens. Is dit met opset so gedruk (tradisie vs. Naspers se Engelse “aanhalingstekens”), of volg u slegs die definisie uit die WAT van 1970 letterlik: Leesteken bestaande uit dubbele kommas – soms ‘n enkele komma – wat in Afrikaans, Nederlands en Duits voor onder die reël geplaas word (,, _____ “)[…]

    Ek hou nogal van daardie aanhalingstekens en wonder waarom hulle nie kan terugkom nie. Oorspronklik het die Afrikaanse drukwese oorgeskakel na die Engelse tipe aanhalingstekens in die vroeë dae van elektronika toe meeste stelsels in Suid-Afrika net vir Engels voorsiening gemaak het. Maar deesdae bied tegnologie mos ‘n legio moontlikhede. Dit was my poging om ons ou Afrikaanse aanhalingstekens te laat herleef; dit lyk net soveel mooier.

    Is die Parysenaars werklik so afsydig en geslote soos in die boek uitgebeeld word? Of is dit maar ‘n eienskap van alle Europese hoofstede wat deur “indringers” bedreig voel?

    Ek dink Parysenaars is nogal afsydig, anders as op die Franse platteland byvoorbeeld, waar mense vriendeliker is, op voorwaarde dat jy Frans kan praat. Ander stede wat ek met Parys sou kon vergelyk, sou Amsterdam of Stockholm wees, waar mense oor die algemeen baie hofliker en behulpsamer is. Self was ek egter lanklaas in Frankryk, hoewel ek later vanjaar vir ‘n hele paar weke wil teruggaan. Dalk sal ek dan beter kan sê of die Parysenaars steeds afsydig is!

    Waarom het die land Frankryk vir Afrikaners soveel meer bekoring in die letterkunde as byvoorbeeld Duitsland, Holland en België? Dink die Germaanstaliges te veel dieselfde of is daar ander mites waarvan ons onbewus is? Of is dit miskien omdat die Franse kultuur so versluier is met paradokse, soms skynheiligheid, geringstellings en mooi woorde, terwyl die Germaanse stamme amper barbaars reguit is? Of is dit die ancien regime, of die magtige Franse Ryk (onder Napoleon), vooruitgang, dekadensie en geskiedenis wat steeds mense na Parys toe lok? Of lyk die Franse taal op die oog af net eksoties?

    Ja, dis nogal ‘n interessante vraag. Ek vermoed dat die ontdekking van Parys deur Amerikaanse skrywers soos Hemingway of Norman Mailer heelwat hiermee te make gehad het. Dit was met ander woorde ‘n mode in die Engelse of Angel-Saksiese wêreld, wat noodwendig ook na Afrikaans oorgewaai het. Maar u is reg oor die eksotiese: omdat Frans as Latynse of Romaanse taal so ver van Afrikaans verwyder is, vind mense dit eksoties en daarom interessant. Aan die ander kant meen ek dat vele Afrikaners ‘n band met Frankryk voel vanweë die Hugenote-geskiedenis. Daar is soveel Afrikaners met Franse vanne en selfs Franse voorname — terwyl hulle natuurlik self geen woord Frans kan praat nie! Dis daarom ook ‘n geval van bloed is dikker as water. Dan is daar die groot hoeveelheid publisiteit wat die geslag Franse skrywers wat as “eksistensialiste” bekendgestaan het, ontvang het, regoor die wêreld. Ek onthou dat selfs van my Engelstalige medestudente aan Wits destyds intens hierin belanggestel het. En dan seker Franse kultuurbemarking: die Franse maak op een of ander manier seker dat ander van hul kultuur te hore kom!

    Daar word gereeld in die media geskryf Frankryk is gebou op ‘n elitêre samelewing: van die skoolvakke wat jy neem, tot die handelsmerk van jou plakkies – dit maak alles saak. Is dit nie maar ‘n mite wat deur die Franse regering self geslagtelank aan die lewe gehou word nie? Nou die dag kom ek op ‘n Franse regeringsverslag af wat (steeds!) aanvoer Latyn word slegs deur “kinders uit bevoorregte gesinne” geleer (om hul glo van onderpresteerders af te sonder). Dit is ‘n voorstelling uit die 1800’s wat beslis nie in Duitsland en Nederland geldig sou wees nie; daar is Latyn net nog ‘n taal soos C++ vir ‘n programmeerder.

    Ja, dis nogal ironies. Die Franse het die aristokrate se koppe tydens die Revolusie afgekap, maar die aristokratiese of elitêre norm geld steeds. Franse is geneig om snobisties te wees en as jy deftig aangetrek is, behandel mense jou beslis beter en meer beleefd. Latyn en ou-Grieks word steeds as skoolvakke aangebied; nie almal neem dit nie, maar ‘n bepaalde elite seker wel. Frans en wiskunde is egter die twee vakke wat werklik saak maak. En skoolkinders moet omtrent vyf honderd jaar se letterkunde onder die knie kry en eksamens daaroor skryf.

    Ek kan nie verstaan waarom Suid-Afrikaanse skrywers soos Rabie en Brink destyds gereeld boeke by boekekraampies (bouquinistes, p. 17) gekoop en dan vir ‘n ander boek ingeruil het nie. Niemand skryf oor Parys se gratis openbare biblioteke vir brandarm reisigers nie. Wat maak hierdie boekhandel so besonders? Waarom die groot bohaai?

    Ja, die Franse dorpsbiblioteke of stedelike biblioteke in Parys is heel goed. Persoonlik het ek hier en daar ‘n boek by die boekekraampies langs die Seine gekoop, maar oorwegend tyd in boekwinkels deurgebring. ‘n Franse boekwinkel is nogal spesiaal, moet ek sê en geen twee is presies dieselfde nie. En in min ander lande sal filosofiese essays seker ooit blitsverkopers word.

    Sonder u besoek aan Frankryk sou Moltrein nie kon bestaan het nie. Maar, in ‘n alternatiewe geskiedenis, waar sou u anders destyds wou wees op daardie tydstip?

    Miskien in Japan? Op ‘n stadium was ek ‘n Japanofiel, en my jongste seun leer knaend Japannees en kan dit selfs lees. Daar is iets aan die minimalistiese estetiek van die Japannese wat my aantrek. En dan is dit ook so ‘n inherent nasionalistiese en homogene land. My vriend Jared Taylor in die VSA, wat in Japan grootgeword het, se sin vir ‘n homogene blanke of Westerse kultuur is sterk daardeur beïnvloed, dink ek.

    Hoe sou u sê stem die Franse kultuur die meeste en die minste met die Afrikanerkultuur ooreen? Nou, meer as 13 jaar na u skrywe van “Moltrein”?

    Die eerste en ooglopende verskil is dié van godsdiens. Frankryk is van oorsprong ‘n Katolieke land terwyl ons weer Protestants of Calvinisties is. Al is tagtig persent van Franse vandag ateïste of agnostici, merk ‘n mens tog die Katolieke waardes in Frankryk sterk op. Dis nou nog afgesien van die groot hoeveelheid indrukwekkende katedrale waarmee die land besaai is. Franse is sekerlik meer intellektueel en verfynd as Afrikaners, maar ons aan die ander kant is meer gesteld op persoonlike higiëne en meer gedissiplineerd. ‘n Ooreenkoms wat Andŕe P. Brink en ander nooit sou raaksien of toegee nie, is dat sowel Franse as Afrikaners baie nasionalisties is, veral natuurlik taanasionalisties! Kyk maar na die groot hoeveelheid Franse vanne tydens die Eerste Taalbeweging in Afrikaans. Dan het ons dít in gemeen dat ons histories dikwels nogal oorlog teen Engeland gemaak het. In die negentiende eeu was dit net ons, Napoleon en Tsaar Niklaas I wat dit gewaag het om militêr met Brittanje op die kruin van haar mag slaags te raak. Nog ‘n ooreenkoms dink ek, is dat sowel Afrikaners as Franse baie op kookkuns gesteld is. Ek dink selfs dat Afrikanervroue beter kokke as Franse vroue is, hoewel ons natuurlik nie oor so ‘n groot tradisie van restaurant-kookkuns beskik nie, anders as die wêreldberoemde Franse.

    Gepraat oor taal. Die gebruik van stringe Franse sinne in u boek het my vrééslik geboei (dit kon netsowel esoteriese Latyn gewees het); ons is al so uitgekuier met die Engelse slêngwoorde. Ek het in die WAT van 1970 opgemerk hoeveel Franse leenwoorde en verwaarloosde Afrikaanse woorde daarin opgeneem is wat ons so te sê nooit in die hoofstroommedia lees of hoor nie. Soos bête noir. Raadpleeg mens Nederlandse bronne, is juis die teendeel waar – die een joernalis probeer meer geleerd en voorbarig as die ander lyk. Waaraan kan mens hierdie Suid-Afrikaanse tendens toeskryf? Verstandelike isolasie? Of probeer die hoofstroommedia die taal so eenvoudig hou om die maksimum gehore te trek? Vir meer geld? Of is dit sprekend van onkunde of laksheid, soos die AWS wat in die 2002-uitgawe (p. 528) van “babasitter” gebruik maak, al is “babawagter” reeds in die 1950’s in die WAT opgeneem?

    Dit kan seker maklik as pretensieus opgeneem word om soveel Franse sinne in ‘n boek in te sluit, maar my bedoeling daarmee was juis ‘n “vervreemdingseffek” by die leser, iets soos Bertolt Brecht se fameuse Entfremdungseffekt. Die leser behoort te ervaar dat dit juis ‘n vreemde wêreld is, wat heelwat aanpassing verg.

    Self het ek natuurlik ‘n broertjie dood aan Engelse slêngwoorde. Dis ook waar wat u sê aangaande al die Franse leenwoorde in Afrikaans wat natuurlik via sewentiende- en agtiende-eeuse Nederlands na ons toe gekom het. Baie Afrikaners gebruik “mushroom” in plaas van die korrekte “sampioen” wat uiteraard aan die Frans champignon ontleen is. Ek skryf dit aan die Engelse verpakkings en restaurantspyskaarte toe. Dit maak egter my ore seer! Trouens, daar is niks wat my dag so kan bederf as om die woord “mushroom” te hoor nie.

    Wat die onnoselheid van ons joernaliste betref, dink ek juis dis ‘n gebrek aan enige Europese blootstelling wat tot hul verdomming lei. Dis nie soseer IK of ‘n gebrek daaraan nie, maar hulle leef heeltemal in ‘n Engelse wêreld, lees net Engels of sien die wêreld vanuit ‘n Brits-Amerikaanse perspektief, sonder veel nuanse of begrip. Dan is die eenvoud van die koeranttaal ook in nabootsing van die Londense tabletkoerante wat poog om so wyd as moontlik te hark. Trouens, sedert 1994 is daar feitlik geen verskil tussen die Britse poniekoerante en Beeld of Die Burger nie; hulle wy insgelyks ewe veel aandag aan die Britse koningsgesin! Pleks dat hulle oor die Nederlandse koningsgesin skryf, as hulle dan móét.

    “Babawagter” is beslis ‘n mooier woord. Ek is bevrees daar vind ‘n verrotting by die AWS en selfs by die WAT plaas. Hoe kon Gerda Ondendaal, wat volstrek vyandig teenoor Standaardafrikaans staan, ooit ‘n aanstelling in die Woordeboekkantoor bekom? Dis mos waansin!

    In die Taalgenoot van Somer 2016 kom ek op ‘n gedig (Getiteld: “Eie in sy soort”) af met die volgende drie inleidende verse: “Dit is beter as Spaans / En selfs beter as Frans / Dit is Afrikaans.” Die gediggie lys dan ‘n klomp Afrikaanse skrywers en genres. Dat die digter, ‘n tydskrifleser, seker niks van die Franse of Spaanse taal, letterkunde, wysheid of Franse aanhang deur Brusselaars weet nie kan ‘n blinde met ‘n stok aanvoel. Soos die dwangrym. Dit is wat nié in die gedig staan nie wat my pla. Die digter het onbewustelik haar onderdanigheid aan die superieure Engels bely. Of moet ek dankbaar wees sy het nie Nederlands, Duits en Russies saamgesleep nie? Hoe prik mens iemand se Anglo-Saksiese borrel?

    Ja, in dié opsig kan ‘n taamlik uitgebreide besoek aan Frankryk waarskynlik wondere verrig, om net ‘n klein bietjie aan die omringende Engelse heelal te ontsnap! Ek vind werklik globale Engels benouend; dit maak mens kloustrofobies, want daar is tog soveel meer as Hollywood en imperiale politieke korrektheid. Selfs Duitsland of Nederland kan ‘n tonikum wees vir sulke mense wat werklik niks anders ken nie.

    “Moltrein” is intertekstueel deurspek van Franse skrywers en titels. Ek is ook seker u het tot vandag toe beslis veel meer anderstalige boeke gelees wat nie in die boek opgeneem is nie. Watter van hierdie ou boeke (verkieslik voor 1900) sou u vir die opkomende geslagte ten sterkste aanraai om te lees?

    Sjoe, ja, daar is natuurlik fantastiese ou skrywers, veral Franse skrywers uit die negentiende eeu. Balzac en Stendhal is sterk aan te beveel. En natuurlik Flaubert, hoewel hy bietjie na links neig. Daar is ook ander, minder bekende figure, soos Joris-Karl Huysmans wat my fassineer. Laasgenoemde was van Nederlandse of Vlaamse afkoms, maar het in Frankryk grootgeword en in Frans geskryf. In Houellebecq se jongste roman Soumission (Onderwerping) is daar ‘n hele rits verwysings na hom.

    Wat ek vind, is dat daar in elke kultuur ‘n soort “donker kant van die maan” bestaan wat nooit belig word nie. Baie van die ouer Afrikaanse skrywers moet ons herlees in die lig van wat nóú gebeur. Verlede jaar toe ek in Leeuwarden was, het ek die boekhandelaar Markus de Jong gaan opsoek. Hy was smalend oor Ingrid Jonker, wat byna kinderlik onbeholpe was, sover dit haar poësie betref. Maar volgens hom was haar pa, Abraham Jonker, ‘n goeie skrywer, helaas egter nie-links. Mandela of selfs André P. Brink sou hom nooit aanhaal nie, dus het ons van hom vergeet.

    In Frankryk was daar in die vroeë twintigste eeu allerlei figure wat in vandag se taal regs of selfs verregs was. Iemand soos Céline byvoorbeeld, ‘n ongelooflike skrywer wat selfs deur die hoofstroom vereer is, maar anti-Joods en pro-Duits was. Onlangs het ek ‘n essayis ontdek, René Guénon — sy boeke word nou weer deur Gallimard, die grootste Franse uitgewer, uitgegee — wat tradisie teenoor moderniteit bepleit het. Trouens, sy mees bekende boek heet La crise du monde moderne (Die krisis van die moderne wêreld). Dis dalk ‘n boek om in Afrikaans te vertaal. Wat is die huidige ANC-bewind anders as ‘n laaste stuiptrekking van die moderne wêreld?

    Anton du Preez is soms baie vaag omtrent sekere skrywers – ek sou graag bietjie meer duidelikheid daaromtrent wil hê. ‘n Mens weet nooit of “Moltrein” eendag voorgeskrewe materiaal word nie. Die Italiaanse strukturalis wat James Bond ontleed het (bl.221) is ongetwyfeld Umberto Eco. Maar op bl. 273 word na ‘n Franse roman verwys wat later “deur ‘n voormalige werknemer van die Suid-Afrikaanse Ambassade in Parys” vertaal sou word. Indien hierdie boek eg is, wat is die titel en wie was die vertaler?

    Nou vra u my bietjie vas, ek sal dit weer moet gaan nalees en mooi dink oor wie ek in gedagte gehad het.

    Terloops, wat dink u van Nederlands, en Afrikaans se verhouding met hierdie taal? ‘n Ene prof. Erik Van Der Straeten het in “Taalgenoot” van Winter 2016 die tydskrif in Hollands uitgetrap oor hulle in ‘n artikel “Le petit prince” durf/waag in Engels aanhaal – dit moes in Frans of Afrikaans wees. Die Suid-Afrikaanse akademici weet klaarblyklik ook nie wat hulle wil hê nie en die Afrikaanse taalvaders het vir die nakomelinge geen aanwysings gelos wat om met Hollands te maak nie. Langenhoven het wel in sy outobiografie erken: diegene wat Nederlands ken se Afrikaans bly die beste. Nietemin moet ons nie van die Standaardiseringstydperk van die 1930’s tot 1950’s vergeet toe “blootsvoet” verhewe bo “kaalvoet” gestel is nie. Toe ek onlangs by Taaladvies.net gaan kuier het, merk ek egter hoeveel derduisende sinonieme, nuutskeppings en voorsetsels in België en Nederland gebruik en aanvaar word – ‘n spyker vir elke gat – terwyl Afrikaans soos ‘n Reduktionsprache slegs één woord of uitdrukking sal toelaat. Die herkoms en presiese taalgebruik sal in Afrikaans skynbaar altyd in die duister wees of in onsekerheid gehul bly. Nêrens staan daar ‘n reël op klip uitgekap dat mens nie al die nuttige Nederlandse woorde en spreekwoorde mag opneem in jou Afrikaanse woordeboeke nie. EN GEBRUIK NIE. Vind u die woord “Neerlandisme” belaglik? Of is daar ‘n soort sosiolinguistiese minderwaardigheidsgevoel onder Afrikaanssprekendes teenoor Nederlands wat nooit uitgewis sal word nie? En voortdurend doelbewus benadruk word?

    Ja, ek weet nie presies wat ‘n Neerlandisme is nie. Ek het al gedreig om die sterk werkwoorde in literêre Afrikaans terug te bring. Vele Afrikaanse skrywers gebruik byvoorbeeld “had” in plaas van “het gehad” in hul vertellings. Dit klink beter en is minder omslagtig. Daar is baie mooi uitdrukkings in Nederlands wat ons gerus kan gebruik, eerder as die uitskot van anglisismes wat die huidige Afrikaans ontsier. Dit kan ook baie nuttig wees om vreemde bronne in Nederlands aan te haal, want die meeste belangrike Franse en Duitse boeke is in Nederlands vertaal.

    Die verhouding tussen Afrikaans en Nederlands is kompleks, en het sekerlik met ons gedeelde identiteit te make. Ook al die politieke omwentelinge sedert die tweede wêreldoorlog. Eers was die Nederlanders links en ons regs. Nou geld die teenoorgestelde. Die hele Afrikanerelite is tans so te sê marxisties, terwyl Nederland oor een van die sterkste regse bewegings in Europa beskik. Die meeste jong Nederlandse intellektuele neig na regs. Ironies genoeg, dink ek daar is waarskynlik vandag meer waardering vir Afrikaans en die Afrikanergeskiedenis in Nederland as in Suid-Afrika en selfs onder Afrikaners!

    Self beteken “Afrikaner” vir my ook: “Eurokaner”. Veral met die kuberruim, is Nederland of Europa net ‘n muisklik ver. Ek dink daar was ‘n stadium in Afrikaans toe ons Afrika verromantiseer het as ‘n plek vol inboorlinge en grootwildjag, soos by Sangiro, maar deesdae weet ons veel beter watter aspekte van die vasteland ons aanstaan en watter nie. Daarom sal ons verhouding tot Europa en die Weste altyd belangrik bly, veral in die letterkunde. Hoe ouer ek word, hoe meer besef ek dat die hele Sestigerbeweging eintlik ‘n volslae mislukking was, ‘n interessante mislukking, maar nogtans het dit nie geslaag nie. ‘n Vername aspek daarvan was ‘n soort heraansluiting by die Europese problematiek, veral natuurlik dié van Frankryk. Maar ek is bevrees dat dit maar baie oppervlakkig en sonder ‘n blywende uitwerking geskied het. By die eerste, die beste geleentheid het die Afrikaanse skrywers maar weer voor Haar Majesteit Engels geknieval, saam met Die Huisgenoot, Naarpers, FW de Klerk en die res. Dis eintlik tragies, die verwarring van ons tydgenote.

    Bekommer dit u hoe vinnig Afrikaans besig is om te verander? Of is dit simptomaties van kleiner taaltjies wat hul vrywillig aan groter tale onderwerp? Ek praat nie noodwendig oor Anglisismes nie (“Ek het skoon vergeet” is so oud soos 1844 volgens Changuion se boekie), maar ons eie Afrikaans. Onlangs by Duolingo loop ek my rieme styf: “Zij zwemt behoorlijk goed” beteken “sy swem nogal/betreklik/soos dit behoort goed” (dus, nie dééglik nie), terwyl “Het is zeker belangrijk” beteken “dit is beslis/sonder twyfel/vir seker belangrik”. “Bombasties” het in Afrikaans ook vernaamlik “onbeskof” geword. Joan Hambidge (wie se uitsprake ek gewoonlik besonder billik vind) het iewers op RSG se “Die tale wat ons praat” van 22 Mei 2015 (ek sien die potgooi is ondertussen verwyder) gesê ‘n taal moet vloei; verbete anglisismejag grens aan skoolvossery. Maar by Versindaba ontplof sy op 26 Junie 2014 om 16:54 oor die hoofstroom-Afrikaanse aanbieders oor RSG wat nie meer ‘n voorsetsel reg kan gebruik nie.

    Ja, dit is kommerwekkend. Dis nie soseer ‘n Afrikaanse probleem nie, as ‘n politieke probleem. Ons is soos die Grieke tydens die Turkse oorheersing. Of die Baltiese state onder die Russiese. Dis eenvoudig onmoontlik om staande te bly terwyl jy polities so verskriklik oorheers word. Daar is feitlik geen instelling meer oor wat nie oorgeneem en verengels is nie.

    Dan het ek ook ‘n teorie, noem dit die Johannesburgse teorie. Johannesburg was nog altyd die stert wat die hond geswaai het. En natuurlik is die SAUK en ander media in Johannesburg. Die omroepers van RSG woon in die Engelse Johannesburg en verengels gaandeweg in hul uitkyk en taalgebruik. As hulle in Pretoria gewoon het, sou dit soveel beter gewees het. Die soort Afrikaans wat ‘n mens in Johannesburg hoor, is eenvoudig afgryslik.

    Op politieke vlak sien mens ook in Johannesburg hoe joernaliste wat uit huis uit Afrikaans is, Afrikaanse skole bygewoon het, ens., binne enkele jare nie net verengels nie, maar ook opperste Boerehaters word. Kyk maar na Adriaan Basson en Pieter du Toit van Beeld. Engelstalige kommuniste sou ons meer genadig wees as hulle.

    Selfs die ATKV is in Johannesburg gesetel! Dis geen wonder dit gaan so sleg met Afrikaanse media en organisasies nie.

    Gegewe die oordadige getal futuristiese wetenskapsfiksierolprente uit die 1990’s, het die berg in die nuwe millennium ‘n muis gebaar. Of saam met Mark Shuttleworth landuit verdwyn. Nie een van ons dra ‘n stralerpak nie en die puin en rommel van betogers het vertiendubbel. Ook wil dit my voorkom hoe meer intellektueel en uitvoeriger verskillende Wikipedia’s raak, hoe dommer en dunner word die inhoud van die gedrukte media en skoolkinders. Hulle probeer nie eens meer meeding of belangstel nie. Dink u ook die hoofstroommedia mors eenvoudig ons tyd? Waarom lees, kyk en luister dan so baie mense nog daarna?

    Ja, dis vir my ‘n raaisel, waarom mense hulle nog aan die hoofstroommedia steur. Maar iewers gaan dit nog oor “die gerug waaroor almal praat”. Al steur jy jou nie aan die gerug nie, lyk jy te veel na ‘n buitestaander as jy nie daarvan weet nie. Ook op Facebook deel mense naarstiglik berigte van News24 met mekaar. Waarvoor? wonder mens.

    Aan die ander kant dink ek YouTube is besig om in ‘n baie interessante medium te ontwikkel. Dis veel beter as TV en ‘n groot verskeidenheid selfs intellektuele ondwerpe word daarop bespreek. Die enigste probleem is miskien dat iemand iewers in die toekoms ‘n stokkie daarvoor mag steek. Sensuur deur die groot maatskappye en selfs regerings (soos die Britse regering) is aan’t toeneem. Te veel mense is besig om terug te praat, teenoor die hoofstroommedia en die globaliste.

    Ons is reeds bekend met die waarde wat die wetenskapstale Frans, Duits en Latyn bied. Maar gegewe die Weste wat sy eie ondergang nou al sedert Spengler se dae bewerkstelling, moet ons nie maar défaitisties Oosterse tale en kulture begin aanleer nie? Ek dink nou aan redelik konserwatiewe volke soos die pro-Westerse Koreane en Japannese wat veral deur die Europeërs en die Amerikaners verafgod word. Of: is die hele Oosterse ekonomie eintlik maar net gebou op Westerse behoeftes en begeertes? Sonder om Westerse waardes werklik te verstaan? En gaan die Koreane en Japannese kort voor lank maar dieselfde afwaartse kultuurgang toon soos die Weste?

    Ek dink daar is ‘n natuurlike proses aan die gang waardeur veral jongmense baie meer in die Ooste belangstel, veral Korea en Japan. Op die oog af lyk hulle beslis minder dekadent as ons. Daar is egter iets aan die Westerse skeppingsdrang wat uniek in die wêreldgeskiedenis is. Ek onthou hoe geskok ek destyds in Parys was toe ‘n Japannese medestudent in die lesingsaal van Gilles Deleuze doodeerlik vir my gesê het: “Maar ons beskik oor niks, geen intellektuele tradisie nie.”

    Daarom sou die ondergang van die Weste vir die hele mensdom ‘n groteske ramp wees… Maar ek meen vele mense begin dit so verstaan. En die Afrikaner staar natuurlik hier te lande sy eie “eindspel” in die gesig.

    Laaste vraag: hoe moet ons teenoor ander Europese minderheidsgroepe in Suid-Afrika optree? Hoe bewaar mens die Natal-Duitsers se kultuur? Of Portugese wat so hard probeer assimileer, om “Suid-Afrikaans” (wat ‘n onbegrip!) te probeer wees, deur hul eie kultuur af te lê?

    Ek sou graag wou sien dat ons veel meer van hul verhale ook in Afrikaans verwoord. Op die vooraand van my besoek aan Pole, verkeer ek intens onder die indruk van hoeveel duisende Pole en Tsjegge na ons land gekom het in die dae toe dit ‘n toevlugsoord weg van kommunisme was. Die Afrikaner, veral die polities korrekte Afrikaner met sy kwasi-Engelse obsessie met die swartman se lot, het hom nooit hieraan gesteur nie. Dis nodig dat ons dit verwoord, al is dit net in die vorm van fiksie.

    Op die gevaar af dat ek soos destyds toe dit mode was, “postmodern” klink, meen ek die sin van ons Afrikaanse kultuur is juis in daardie tussen-in-wêreld te vind: tussen Afrika en Europa, maar ook tussen Europese kulture. Vanweë ons geografiese verwydering van die Europese vasteland, kyk ons op ‘n manier vars daarna.

    Deesdae, as ek teruggaan Europa toe, voel ek as Eurokaner amper meer Europees as die Europeërs self. Verlede jaar was ek vir die eerste keer in die Rijksmuseum in Amsterdam. Dit was ‘n groot skok vir my gestel. Soveel skoonheid, soveel finesse, alles vanuit Nederland, waar ons vandaan kom.

    Terloops, Elsa Joubert is waarskynlik een van ons mees afskuwelik polities korrekte skryfsters, ‘n soort vroulike André P. Brink. Maar haar vroeë roman Ons wag op die kaptein wat in Angola afspeel, is regtig die moeite werd om te lees. Dit tower die hele Portugese wêreld voor jou op, maar ook die donker kant daarvan in Afrika: die praktyk van swart houvroue, die mulat-kinders en hul dilemma tydens die onvermydelike konflik tussen swart en wit. Sy skryf selfs oor Afrika-toorkuns en menslike liggaamsdele wat daarin gebruik word. Ek twyfel of so ‘n boek vandag gepubliseer sou word, en beslis nie deur die NB-uitgewerye nie!

    Dit voel soms vir my asof ek nog eintlik niks geskryf het van wat ek voel nie… Maar die probleem van Suid-Afrika is dat mens as’t ware in die donker rondtas, soos ‘n slaapwandelaar. Dit neem jou jare om net sekere eenvoudige werklikhede te verstaan.

    Ek sou sê dat daar vandag ‘n baie klein groepie Afrikaners, ook jongmense, is wat te midde van al die swartgalligheid en ondergang, tog vorentoe beur. Ons kort bloot ‘n nuwe idee, of dan die vernuwing van ‘n ou idee. Vir my gaan dit om die herontdekking van ons Europese en Westerse identiteit. Met verafrikanisering, métissage (die Frans klink beter, maar dis eintlik net ‘n mooi woord vir verbastering) en marxistiese nivellering het ons ‘n doodloopstraat bereik. Dis tyd dat ons die ou pioniersgees van ons voorouers herontdek: dié van die Voortrekkers, maar ook van die Nederlandse en Portugese ontdekkingsreisigers.

  • Poetin vermy NAVO-lugruim op pad na G20

    Poetin vermy NAVO-lugruim op pad na G20

    Die vliegtuig van die Russiese president, Vladimir Poetin, het ‘n lang ompad na die G20-beraad in Hamburg, Duitsland, geneem. Dit het bykans 500 km ekstra gevlieg om te verhoed dat die president oor die oostelike flank van NAVO vlieg.

    Poetin se vliegtuig het ‘n roete oor Finland en die Oossee in plaas van Pole en die Oosseestate-lugruim na sy bestemming geneem, het yournewswire.com berig.

    Vlugopsporingsdata van FlightRadar24 het onthul hoe die Russiese presidensiële Il-96-300PU van Moskou na Hamburg verlede Donderdag die nie-NAVO-lande Finland en Swede oorgesteek het voordat hulle die Deense en Duitse lugruim binnegekom het.

    Presidensiële woordvoerder Dmitri Peskov wou nie kommentaar lewer oor die rede vir die ompad nie. “Ek sal hierdie vraag sonder ‘n antwoord laat, want alle kwessies wat verband hou met die president se bewegings het direk betrekking op sy veiligheid,” het hy gesê.

    Die roete na Duitsland het gelei tot die Britse poniepers, die Daily Mail en The Sun, wat gespekuleer het dat Poetin “vrees dat hy afgeskiet sal word”. Verlede maand het ‘n Poolse F-16 gevaarlik naby die Russiese minister van verdediging Sergei Shoigu gevlieg, wat een van die Su-27’s gedwing het om die indringer te waarsku.

    Intussen het die media in Warskou wild bespiegel dat Rusland agter die Poolse presidensiële vliegtuigongeluk in Smolensk, Rusland in 2010 was, wat die dood van president Lech Kaczynski tot gevolg gehad het.

    Alexander Gramtsjikin, adjunk-direkteur van die Instituut vir Politieke en Militêre Analise in Moskou, het gesê die Poolse lugruim is tans baie gevaarlik: “Die Poolse Lugmag is die enigste lugmag ter wêreld wat toegerus is met beide Amerikaanse en Russiese toerusting. Spesifiek, hulle het 48 F-16’s, ongeveer 30 MiG-29s, en ongeveer 30 Su-22-vegvliegtuie in diens, met nog 20 in die stoor. Na die ineenstorting van die Sowjetunie het die Pole al die voormalige Oos-Duitse en Tsjeggiese MiG-29s gekoop. Hul grondgebaseerde lugverdediging sluit in ‘n battery van Amerikaanse Patriots, sowel as S-200-en Krug-missielverdedigingstelsels,” het die ontleder gesê.

    Rusland se vloot van presidensiële Il-96-300PU’s bestaan ​​uit vier vliegtuie, toegerus met gevorderde sekuriteitskenmerke, insluitende ‘n beskermende deklaag om radar te verwar, ‘n stelsel teen MANPADS-missiele en hul eie lugverdedigingstelsel. Maar dit bied nie beskerming teen valsvlagaanvalle nie.

  • Amerikaanse energie losgelaat: Trump se besoek aan Pole

    Amerikaanse energie losgelaat: Trump se besoek aan Pole

    Die Amerikaanse president Donald Trump hoop om Rusland se verhouding met Europese aardgaskliënte uit te daag, sodat die VSA die oorheersende verskaffer van vloeibare aardgas, oftewel VAG, na die EU kan word. Maar dis baie duurder om Amerikaanse gas te koop.

    Reuters het berig dat Trump Donderdag ‘n dosyn lande wat na Rusland kyk vir hul energiebehoeftes, sal probeer oorreed om van vinnig groeiende voorrade van Amerikaanse natuurlike gas gebruik te maak en om dié produk as ‘n politieke instrument in te span.

    Amerikaanse Republikeinse wetgewers, waarvan baie anti-Russies is, ondersteun die gebruik van gasuitvoere vir politieke hefboomkrag. Dit is die stryd van pyplyne teenoor VAG-vragskepe.

    “Dit ondermyn die strategieë van Poetin en ander sterk manne wat probeer om die ligskakelaar as ‘n element van strategiese krag te gebruik,” het senator Cory Gardner, ‘n Republikein uit Colorado, verduidelik. Gardner sit op die Senaat se Buitelandse Betrekkingskomitee.

    Die Kremlin is baie afhanklik van olie- en gasinkomste, dus sal verminderde markaandeel vir die Russiese staats-energie reus Gazprom, Moskou seermaak.

    “Die VAG-uitvoere deur die VSA is op baie maniere die mees bedreigende Amerikaanse beleid vir Rusland,” het Michal Baranowski, direkteur van die Amerikaanse dinkskrum in Warskou, die German Marshall Fund gesê.

    Amerikaanse energie-gesant Amos Hochstein sê ‘n groter mededinging is nodig met Rusland se Gazprom deur verhoogde VAG-invoer na Europa. “Jy veroordeel Oos- en Sentraal-Europa tot nog 30-50 jaar se afhanklikheid van een verskaffer,” het Hochstein aan EURACTIV Slowakye gesê.

    Noorweë verkoop byna twee-derdes van Britse gasinvoere via pypleidings, maar niemand kla dat Noorweë ‘n “politieke” projek verkoop nie. Maar soos Miguel Arias Cañete, Europa se klimaat- en energiekommissaris, daarop gewys het, is Nord Stream 2 ‘n projek wat groot politieke gevolge het.

    Die VSA sal na verwagting in 2020 die wêreld se derde grootste uitvoerder van VAG word, net vier jaar nadat die eerste uitvoere begin het. Amerikaanse uitvoerders het die meeste van die gas verkoop in langtermynkontrakte, maar daar is nog steeds volumes wat aangebied word, en meer uitvoerprojekte kom sê hulle. Die jongste BP Statistiese Oorsig dui egter daarop dat stygende hernieubare voorraad die vraag na gas verder kan laat daal.

    ‘n Energie-ontleder op die Johannesburgse Effektebeurs het aan PRAAG gesê dat VAG-kontrakte vir ‘n vyfjaartermyn aangebied word, met ‘n vragskip wat gratis ingesluit word vir vervoer.

    Hierdie jaar het die EU se regsdienste-afdeling besluit dat die EU-energiewette nie op die Russiese Nord Stream 2-pyplyn van toepassing is nie. Duitsland se energienetwerkreguleerder het met die assessering saamgestem en die hoop van diegene wat die projek deur EU-wetgewing wou blokkeer, vernietig.

    Vyf Europese energie maatskappye sal elk 950 miljoen euro betaal om ‘n nuwe gaspypleiding van Gazprom te finansier as deel van ‘n finansieringspakket wat ‘n aansienlike hindernis vir sommige EU-lande geword het.

    Royal Dutch Shell, Oostenrykse OMV, Engie van Frankryk en Duitsland se Uniper en Wintershall sal elk lenings gee wat 10 persent van die koste van die pyplyn van €9,5 miljard sal dek. Gazprom verskaf die oorblywende 50 persent, berig The Financial Times.

    Nord Stream 2 word betwis deur die VSA en Pole, want dit kan Rusland se afhanklikheid van die gebruik van Oos-Europese lande as betaalde deurgange verminder. Maar selfs sonder Nord Stream 2 het Gazprom se eienaarskap van Europese gasmarkte gestyg. Dit het na wat berig word van 31 persent in 2015 gestyg tot 34 persent verlede jaar, volgens Bloomberg.

    In ‘n persverklaring op Gazprom se webwerf het die maatskappy opgemerk: “Die noordelike korridor word fundamenteel vir gasvoorsiening regdeur Europese Rusland gelei en integreer die kortste, mees betroubare en doeltreffende nuwe roete vir gasuitvoer na Europa, wat strek van Yamal na Duitsland via die Oossee. Dit is die Nord Stream 2-projek, waarvan die implementering volgens skedule uitgevoer word.”

    Die pyplyn is ontwerp om ‘n geskatte 55 miljard kubieke meter Russiese aardgas per jaar na Duitsland via die Oossee te lewer, om die Oekraïne te omseil.

    In 2016 het die eerste ministers van Tsjeggië, Estland, Hongarye, Letland, Pole, Slowakye en Litaue ‘n brief gerig aan die president van die Europese Kommissie, Jean-Claude Juncker, wat beswaar maak teen die konstruksie van die Nord Stream 2-pyplyn, aangesien die projek na bewering kan lei tot “geopolitieke destabilisering”, het die Poolse nuusagentskap PAP berig.

    Maar Berlyn hou vol dat Nord Stream 2 ‘n eenvoudige kommersiële onderneming is waarby die EU en die VSA nie moet inmeng nie. Die projek sal Duitsland as ‘n nodus op die Europese gasmark vestig, en vervang die dalende gasproduksie van die Nederlandse en Britse sektore van die Noordsee.

    “Europa sal die groot mededingende arena tussen Russiese gas en VAG wees,” het Daniel Yergin gesê, ‘n Pulitzer-pryswennende oliehistorikus en vise-voorsitter van die IHS Markit-ontledingsfirma.

    Europa sal met gespanne aandag dophou of Trump sy administrasie se posisie oor die nuwe pyplyn by die Trimarium-byeenkoms verduidelik. “Sommige dinge moet die Europeërs self besluit,” het Peter Wittig, die Duitse ambassadeur in die VSA, verlede maand in Washington aan verslaggewers gesê.

    Hy het bygevoeg dat die Amerikaners ‘n aantal vrese van ander Europese lande uitbuit. As Trump nie slaag om die wig in te dryf nie, sal NAVO natuurlik volgende sneuwel aangesien die Atlantiese verdragsorganisasie op Europese eenheid staatmaak.

  • Leon Lemmer: Vergete blanke stamme wat kwyn en verdwyn

    Leon Lemmer: Vergete blanke stamme wat kwyn en verdwyn

    Eeue lank het Brittanje en ander Europese lande koloniale gebiede gehad. Daar is gedink dat die son nooit sou sak oor die Britse en ander koloniale ryke nie. Na die Tweede Wêreldoorlog het die meeste kolonies egter polities onafhanklik geword. Lede van die koloniale bevolking is in die meeste gevalle terug na hulle moederland. Dwarsoor die wêreld het daar egter groepies blankes in die eertydse kolonies agtergebly omdat hulle nie kon of wou verhuis nie.

    ‘n Italiaanse joernalis, Riccardo Orizio, het ondersoek ingestel na wat van hierdie eens blanke mense geword het. Hy het oor hulle geskiedenis gelees en hulle besoek. Sy waarnemings en bevindings is in ‘n boek gepubliseer, Lost white tribes: Journeys among the forgotten (London: Vintage, 2000, 304p; Amazon Kindle $16,06). Orizio verskaf geen duidelike uiteensetting nie; onder meer omdat hy glad nie chronologies of sistematies verslag doen nie. Sy indrukke is gebaseer op klein steekproewe, enkele mense wat hy in die verskillende lande teëgekom het en is nie noodwendig verteenwoordigend van daardie groepe in hulle geheel nie. Tog kan afleidings gemaak word oor wat mettertyd met blanke minderheidsgroepe gebeur wat polities en kultureel deur die inheemse nie-wit bevolking verswelg word. Hierdie eens blankes is eintlik meesal vergete en dikwels armoedige oorblyfsels van die verlede. Dit is hoogs uitsonderlik as iemand, soos Orizio, in hulle lot belangstel en simpatie met hulle het.

    Ek vind dit noodsaaklik om geografiese en historiese besonderhede by te voeg sodat lesers beter kan verstaan wat Orizio meedeel. Dit was vir my van die moeilikste rubrieke om in woorde te klee. Ek het oor weke verskeie kere probeer om die teks te formuleer en telkens tou opgegooi. Oorspronklik was dit my bedoeling om hierdie teks onmiddellik na die rubrieke oor die blankes in bv Kenia (Praag 4 en 11 Maart) te publiseer, maar ek kon nie daarin slaag nie.

    Die onderwerp van Orizio se boek is sekerlik van groot aktuele belang vir Suid-Afrikaanse blankes, veral Afrikaners. Onder die oordrewe opskrif, “SA sal teen 2040 al sy wit mense verloor” (Rapport, Weekliks, 9 April, p 6), skryf Frans Cronjé dat 40% van die plaaslike blankes na verwagting binne drie dekades gaan sterf weens ouderdom of siekte. Blankes is tans 8% van die bevolking. Teen 2040 sal blankes na bewering 1% tot 3% van die bevolking wees. Afrikaners wat in Suid-Afrika aanbly sal dus in dieselfde mate as hulle diaspora weens hulle klein getalle waarskynlik mettertyd deur ander kulture verswelg word. Niks is standhoudend nie – ook nie kulture en volke nie.

    In die voorwoord skryf Ryszard Kapùscinski: “The lost white tribes of today live in a schizophrenic situation: having deliberately isolated themselves from the ambient culture, they are yet part of it. They feel that they do not belong … the author visits communities that appear to be centuries removed from the real world of today … they reflect … the problems inherent in modern societies where everything is mixed: colour, language, religion, culture … the fate of the lost white tribes … anticipated the 21st century with its growing multiculturalism” (Kindle 211). Orizio voeg by: “We can all become minorities. We are all potentially irrelevant” (274).

    Orizio beskryf die “historiese fossiele” (245) waaroor hy verslag doen soos volg: “Napoleon’s Poles in Haiti [chapter 4], the Blancs Matignon in Guadeloupe [and] the fair-haired Norman fishermen in Les Saintes [chapter 6], the Germans of Seaford Town in Jamaica [chapter 2], the last Confederates in Brazil’s sugarcane plantations” [chapter 3] (253). Maar daarmee laat hy die twee hoofstukke uit wat van besondere belang vir Afrikaners is: hoofstuk 1 oor die “Dutch burghers of Ceylon” en hoofstuk 5 oor die Basters in Namibië. Laasgenoemde is nie ‘n blanke groep nie, maar die hoofstuk is nie heeltemal onvanpas nie omdat die eens blanke groepe wat in die ander hoofstukke behandel word ook in meerdere of mindere mate verbaster het. Die skeidslyn tussen wit en nie-wit word nie duidelik getrek nie, of is nie (meer) duidelik trekbaar nie. As Italianer is Orizio heel moontlik bewus daarvan dat sy landgenote aanvanklik nie as blank in Amerika beskou is nie. Om blank in Amerika te wees, was om Anglo-Saksies of Noord-Europees (Nordies) te wees.

    Volgens Orizio is daar nog baie soortgelyke minderheidsgroepe. “There are the Griquas of Griquatown in South Africa, Theseriras, Alcantra and Monteiros families and a further 4 500 in Melaka, the Portuguese enclave in Malaysia formerly known as Malacca. There are the French in Pondicherry, in India, who cherish the memory of De Gaulle and have been French since 1664 [and until 1954]. I saw the German Mennonites in Belize, dressed like the Pennsylvanian Amish people but without the comforts of modern American life.* The West, rightly concerned about the fate of Afghanistan, seldom remembers that the Gavurs [infidels, non-Muslims], the last descendants of Alexander the Great and his armies, with Greek blood and white skin, still live there. And how could we forget, not least on account of their extreme geographical isolation, the Scottish and Genoese sailors who populated Tristan da Cunha, an island lying 1 800 nautical miles west by south of Cape Town. Or (even if too individualistic to constitute a tribe) the ‘insabbiati’ [silted/versandes – kyk hier onder], the Italians who went native in Eritrea, Somalia and Ethiopia” (261).

    [* Die protestantse Duitse Mennoniete praat Platduits en het uit Wes-Pruise na Rusland verhuis. Na 1873 is 7 000 van hulle na Manitoba, Kanada. Van 1922 tot 1925 het die konserwatiefstes na Meksiko uitgewyk om te voorkom dat hulle kinders staatskole bywoon. In 1958 is sommige van hulle na Brits-Honduras – sedert onafhanklikheid in 1981 bekend as Belize. In die 1960’s het sowat ‘n honderd uit Pennsylvanië bygekom. Tydens die burgeroorlog in die 1980’s het 1 700 Mennoniete uit El Salvador na Belize gevlug. Daar is ook Duitse Mennoniete in Suid-Amerika, bv in Argentinië, Bolivië, Paraguay, Peru en Uruguay.]

    Sri Lanka

    Die eiland Ceylon se koloniale geskiedenis het in 1505 begin toe die Portugese daar aangekom het. In 1517 het hulle ‘n fort in Colombo gebou. In 1638 het die Vereenighde Oostindische Compagnie (VOC) ‘n verdrag met die plaaslike heerser gesluit om van die Portugese ontslae te raak. In 1656 het die VOC daarin geslaag om die Portugese uit Colombo te verdryf en in 1658 ook uit Jaffna in die noorde (643). “With the arrival of the Dutch, many Tamils and Sinhalese rushed to Europeanise their own surnames” (506). In 1796, toe die VOC bankrotskap in die gesig gestaar het (593, 643), het die Britte sommige van die kusgebiede beset. In 1802 is die Britse vlag in Colombo gehys (650). In 1815 het Ceylon in sy geheel ‘n Britse kolonie geword. “Many Dutch families emigrated to other Asian colonies or returned home. About nine hundred families decided to stay on because after the collapse of the Dutch East India Company there was no certainty of employment in Batavia, now known as Jakarta” (657). “The English regarded them [the Dutch] as an indigenous people even though their origins were patently European, and to begin with preferred to keep them at arm’s length. ‘The first years under English rule were hard,’ recalls Barbara Sansoni [a Dutch Burgher]. ‘They put taxes on jewellery, taxes on the size of your verandah, we had no rights of citizenship and became, overnight, stateless persons’” (657). In 1948 het Ceylon onafhanklik geword. In 1972 is die land se naam na Sri Lanka verander.

    Naas boeddhiste, Hindoes en Moslems is daar in Sri Lanka christene, bv Rooms-Katolieke en protestante. Orizio spoor van die nageslag van eens Hollandse burgers in ‘n Rooms-Katolieke ouetehuis op. Hulle verlang na die goeie ou dae. “Have you seen what the country has come to now? It’s a mess … we Dutch Burghers are white and different from the Sinhalese, Tamils, Moors, Malays, the other peoples of the island” (462). Daar word tussen die “Dutch Burghers” en “Batticaloa Burghers” onderskei. Laasgenoemdes is van Portugese oorsprong en het in groter mate as die Nederlanders verbaster, gevolglik word hulle nie na die byeenkomste van “Dutch Burghers” genooi nie (477). Vir die Nederlanders “marriages with local women were only permissible if the women concerned were Portuguese Christians of mixed blood who undertook that their children would marry [Dutch] Burghers so that, as Governor Rijcklof van Goens* said in the second half of the seventeenth century, ‘our race will degenerate as little as possible’” (643).

    [* Van Goens (1619-1682, goewerneur-generaal van Nederlands-Oos-Indië, 1678-1681) was in 1679 met siekteverlof aan die Kaap. Hy het by die VOC aanbeveel dat Simon van der Stel (1639-1712, kommandeur 1679-1691, goewerneur 1691-1699) die plaas Groot Constantia ontvang. Dit is in 1685 gedoen. Constantia is die naam van Van Goens se dogter. Van der Stel se pa, Adriaan, is in 1646 op Ceylon vermoor. Moontlik verduidelik hierdie Nederlandse afkeur van rasvermenging waarom daar skynbaar minder verbastering in Nederlandse as in bv Portugese koloniale gebiede plaasgevind het.]

    “As the years passed, the Burghers became Anglicised. The census of 1871 revealed that there were 15 335 of them. By 1901 the number had grown to 23 482, while the true Europeans [whites?] numbered only 6 300. But, still in 1871, the Colombo Club, preserve of the English, did not yet accept members from either the Sinhalese or Dutch Burgher communities” (664). In 1844 het James Selkirk, ‘n Britse sendeling, die Nederlandse burgers soos volg beskryf: “Though much reduced in circumstances since their Island was ceded to the English, they continue to keep up the appearance of great respectability … they are in great measure free from those vices which are so degrading to some of the other classes … They … have been found, by the [British] experience of nearly half a century, to be trustworthy … They do not mix much with the English society” (671).

    In 1956 het Singalees die amptelike taal geword. “Tamil and English had been abolished” (709). Dit het die Nederlandse burgers as Engelssprekende minderheidsgroep (“no one speaks Dutch any more” – 758) verder gemarginaliseer. Baie van hulle kinders en kleinkinders het toe na Australië en Kanada geëmigreer (491). ‘n Nederlander het die aankondiging soos volg vertolk: “They told us we were no longer welcome. Formerly first-class citizens, we now had to compete with the indigenous people. The politicians deceived them, promising them the earth. They launched the slogan ‘Sinhalese only’ as if it were the solution to every problem, to poverty, to discrimination … [Some] English planters, for the most part owners of tea plantations, … fraternised rather too much with the ‘darkies’ … Their sons became rent-boys, their daughters concubines. Very few landowners dared leave their farms and plantations to these unfortunates because they knew they had nowhere to go, that they would never be accepted into either community, European or indigenous” (716).

    Oor die bejaarde Barbara Sansoni skryf Orizio: “Grey hair surrounds a pale face sculpted by generations of ancestors who married within their own caste” (772). Sy sê: “My mother was a van Langerberg. She was ostracised throughout her life by the Burgher élite because she married a man who was not one of them … No, she did not marry a Sinhalese! That would have been unthinkable … No, my mother married an Englishman … in my mother’s family he was considered lacking in elegance, in glamour. In short, he wasn’t good enough” (779). Sansoni is trots op haar blankheid, maar sy sê: “Nowadays it would make no sense to describe oneself in such a way in this country … We Burghers have become strangers in our own land. We have given so much, created so much … the old times are gone for ever” (806). Sy gebruik ‘n interessante woord: “We all grew up with a Tamil ayah” (819), ontleen aan die Portugese woord aia, wat kindermeisie of verpleegster beteken (SPE Boshoff en GS Nienaber, Afrikaanse etimologieë, Pretoria: SA Akademie vir Wetenskap en Kuns, 1967, p 128). Die leuse van die Hollandsche Burgher Vereeniging van Ceylon is: “Eendracht Maakt Macht” (877).

    Van die Nederlandse burgers in Sri Lanka kan opsommend gesê word dat hulle verengels het, Rooms-Katoliek pleks van protestants geword het, in ‘n groot mate verbaster het, geneig is om nie-welgesteld te wees en om ontheem te voel, maar daar is steeds by sommige van hulle ‘n vasbeslotenheid om wat daar van hulle oorspronklike identiteit oor is, te behou.

    Jamaika

    Jamaika is ‘n Wes-Indiese of Karibiese eiland wat sedert 1494, met Christopher Columbus se besoek, en veral sedert 1510, onder Spaanse invloed was, totdat dit in 1655 ‘n kolonie van Engeland geword het. Slawe is uit Afrika ingevoer om op die suikerplantasies te werk. Na die vrywording van die slawe in 1838 is Indiese en Chinese arbeiders ingevoer (soortgelyk aan wat in die 19de eeu van 1860 af in Suid-Afrika gebeur het – Indiërs vir die suikerplantasies en Chinese vir die goudmyne). In 1962 het Jamaika polities onafhanklik geword, met Engels as amptelike taal.

    In die 1970’s is met sosialisme geëksperimenteer: “A colossal mistake that disrupted the advances made in die 1960s en left the nation further impoverished, a prey to unemployment, social unrest and mindless apathy … ‘We glorified poverty and indiscipline, telling people that it was wonderful to be poor and a crime to be rich. We led our people to believe that we were all aggrieved by slavery, colonialism and imperialism and that we had to be repaid for all this suffering. We didn’t have to work or invest … we just had to sit back and reap our compensation’” (1716).

    Die Jamaikaanse bevolking is oorwegend swart, maar daar is baie kleurskakerings. “Do you know we have seventeen different definitions for seventeen different shades of skin, from white white to black black?” (1323). Dit dui op uiterste kleurbewustheid. Sommige veral swart Jamaikane is rastafariërs en daggarokers. “They cultivate their ‘African-ness’ in the place where human civilisation began … Ethiopia” (1408).

    Die eerste arm Duitse werkers se aankoms in Jamaika in 1834 (1556, 1824) het saamgeval met die Britse besluit om die slawe vry te stel (1815). Die Duitsers het hulle in afgeleë gebiede soos in die omgewing van Seaford Town gevestig. Aan hulle is grondbesit na vyf jaar gratis arbeid belowe (1854). Hulle het soos slawe op plase gewerk. Binne maande het baie van hulle gesterf. Hulle het – seker in vergelyking met Duitsland – die grond onvrugbaar, die brandhout onbruikbaar, die water ondrinkbaar (1305) en die temperatuur te hoog gevind (1294). Later word daar egter na Jamaika se vrugbare grond verwys (1741). Met die geld wat die eerste gemmeroes opgelewer het, kon byna ‘n honderd van hulle na Amerika ontsnap (1538, 1869). Daar word vermoed dat hulle toevallig op Jamaika beland het; dat hulle van die begin af beoog het om na Amerika te emigreer (1575).

    Hoewel ‘n derde van die Duitsers aanvanklik protestants was (1773), het hulle soos die ander plaaslike Duitsers mettertyd Rooms-Katoliek geword (1462) en verengels (1351), al was die skoolonderrig aanvanklik in sowel Duits as Engels (1861). Baie van die Duitsers het verbaster, maar daar is by sommige van hierdie Duitsers die neiging om na swartes as “hulle” te verwys (2009) – ten spyte van Max du Preez se verbod op die onderskeid tussen “ons” en “hulle”. Deur sodanige onderskeid te maak, dui myns insiens op bewustheid van voortgesette Europese, spesifiek Duitse, identiteit. “We live as brothers, the Africans and us. But I don’t want to marry one” (2041).

    Brasilië

    Brasilië, die grootste staat in Suid-Amerika, is in 1500 deur Pedro Álvares Cabral tot Portugese gebied verklaar, hoewel setlaars hulle eers van die 1530’s af daar gevestig het. In 1822 het Brasilië homself onafhanklik verklaar. Dié onafhanklikheid is in 1825 deur Portugal erken. Slawe is uit Afrika ingevoer as arbeiders vir die suikerplantasies. Verbastering het op groot skaal plaasgevind. Daar is tans ongeveer ewe veel blankes en bruines, hoewel ‘n duidelik onderskeid tussen hierdie twee groepe nie moontlik is nie. Sowat 7% van die bevolking is swart. Daar is 1% Asiate. Rooms-Katolisisme is die dominante godsdiens (65%). Die amptelike taal is Portugees.

    Die Amerikaanse suidelike state was na die Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) verwoes en verarm. Sommige van diegene wat nie die gesag van die noordelike state oor hulle wou aanvaar nie, het na Brasilië uitgewyk. ‘n Aanvanklike voordeel vir boerdery was dat slawerny, wat in 1863 in Amerika afgeskaf is, tot 1888 in Brasilië voortbestaan het. Die Amerikaners het hulle van 1865 af tot 1885 (2163) in bv die omgewing van Santa Barbara d’Oeste, Americana en Nova Odessa gevestig (2156, 2163, 2214). Daar was oorspronlik minstens ses verskillende Amerikaanse gemeenskappe, bekend as Confederados (2286), in Brasilië, bestaande uit tussen 10 000 en 20 000 mense altesaam (2236). Daar was ‘n “determination to remain different from their fellow Brazilians” (2332). “We never became Catholics” (2471) maar Portugees het mettertyd hulle gebruikstaal geword. “We have nothing against anyone, not even the blacks” (2356).

    Haïti

    Poolse soldate is aan die begin van die 19de eeu na Haïti gestuur. Hulle nageslag interesseer Orizio. Haiti is die westelike derde en die Dominikaanse Republiek* die oostelike tweederdes van die eiland Hispaniola. Dit is die eerste Wes-Indiese eiland waar Christopher Columbus in 1492 geland het. In 1496 is die eerste Spaanse koloniste in die Nuwe Wêreld op hierdie eiland gevestig. Slawe uit Afrika is ingevoer. In 1697 het Spanje die westelike deel van die eiland, wat as Haïti bekend geword het, aan Frankryk afgestaan. In 1804 het Haïti onafhanklik geword na opstande, van 1791 af, wat deur die oud-slaaf Toussaint Louverture gelei is. Hy is in 1803 dood en is opgevolg deur Jean-Jacques Dessalines. [*Die Dominikaanse Republiek (Spaanssprekend) moet nie met Dominika (Engelssprekend), een van die Windward-eilande in die Karibiese see, verwar word nie. Dominika was eers ‘n Franse en van 1759 af ‘n Britse kolonie. Onafhanklikheid is in 1978 toegeken.]

    Van 1957 tot 1971 was François Duvalier (Papa Doc), ‘n swarte, die staatshoof van Haïti. “He abolished Dessalines’ red and blue flag, which was basically the French tricolour without the white band, and chose red and black instead … the traditional colours of Voodooism” (3176). “Voodoo: Set of magical beliefs and practices, followed in some parts of Africa, South America, and the West Indies, especially Haiti. It arose in the 17th century on slave plantations as a combination of Roman Catholicism and West African religious traditions; believers retain membership in the Roman Catholic Church” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 980). Maar in daardie deel van die wêreld is baie protestante ook terselfdertyd aanhangers van hierdie soort toorkuns.

    Sentraal- en Suid-Amerika word gekenmerk deur mulatto’s (mense van gemengde afkom, deels wit en deels swart) as die elite omdat hulle sosiaal hoër as swartes geag word en dikwels die ekonomie en politiek oorheers. “When Papa Doc Duvalier, the sworn enemy of the mulatto élite and its French trappings, was seeking symbols for his pro-African, anti-European stance, he publicly eulogised the Poles’ patriotism and dubbed them ‘European white negroes’”(3252). In 1964, dus in Papa Doc se tyd, het “the cult of noirisme” [swartheid] ontstaan. Dit het swartes aangemoedig “to once more take charge of their own destinies”; dus, “expel the mulatto élite and return to the revolutionary ideals of Dessalines” (3326). Die uiters rassistiese anti-blankheid en die klem op swartheid wat Haïti se politiek kenmerk, is moontlik die rede waarom iemand soos Thabo Mbeki so sterk aangetrokke tot Haïti voel (kyk hier onder).

    Papa Doc is opgevolg deur sy seun, Jean Claude (Baby Doc), wat tot 1986 aan die bewind was. In 1983, met pous Johannes Paulus II (‘n gebore Pool) se besoek aan Haïti, is diegene met die ligste vel op die eiland, waaronder Poolse afstammelinge, uitgesoek om hom te verwelkom (3267). ‘n Plaaslike Pool vertel: “We had time to ask him for help and explain that no one had ever given us anything since our ancestors arrived in Haiti, that we need food, schools and medicines. A few managed to shake his hand. To others he promised that he would send assistance, because, he said, we were all Poles and should help one another” (3282). “We have heard no more. No aid has come. Even His Holiness has forgotten about us, like all the rest” (3290).

    Jean-Bertrand Aristide (Haïti se president 1991, 1994-1996, 2001-2004) was van 2004 tot 2011 in ballingskap in Suid-Afrika. Hy het vergoeding en huisvesting van die Mbeki-regering ontvang, was ‘n navorsingsgenoot aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) en het selfs ‘n doktorsgraad in 2007 ontvang. Die akademies-wetenskaplike gehalte van sy proefskrif is heftig gekritiseer. Mbeki se partytigheid vir Aristide het minstens ‘n drieledige grondslag: Aristide is swart, amptelik ‘n polities-radikale, Rooms-Katolieke bevrydingsteoloog (maar ook “a high-ranking priest of an important Voodoo sect” – 3165) en hy het gesorg dat Haïti so veel moontlik met die Afrika-Unie assosieer. Mbeki se barmhartigheid jeens Aristide het Suid-Afrikaanse belastingbetalers miljoene rande gekos; ‘n wanpraktyk wat glad nie genoegsaam veroordeel is nie.

    “Of all the many attempts to eradicate Voodoo, none has ever succeeded, not even the bloodiest of all, which occurred after the fall of Baby Doc in 1986 when a thousand priests were killed by Protestant and Catholic extremists. It is said that many of them were killed with machetes or stones at the express command of Father Aristide, the Catholic priest who became president and later declined into a state of near madness” (3206).

    In 1802, dus in die Napoleontiese era, is 2 570 Poolse soldate na die Franse eiland Haïti (toe nog bekend as Saint-Domingue) gestuur om die slawe-opstand te onderdruk. “Their pact with Napoleon had been cut and dried. In return for their assistance in restoring slavery to the Saint-Domingue colony, Bonaparte would restore the freedom of Poland which was then under the double protectorate of Prussia and Russia” (3029). Altesaam is sowat 4 000 Poolse vrywilligers as soldate gestuur (3007); later ook Deense en Duitse soldate (3063). Die slawe het in opstand gekom omdat die plantasie-eienaars geweier het om die slawe vry te stel (3007). Pleks van die slawe in toom te hou, het die Pole, in soverre hulle nie deur die swartes uitgemoor is nie, besluit om Dessalines te ondersteun en hom gehelp om in 1804 die eerste swart republiek uit te roep (2623, 3022). “They realised how uncomfortably close the cause of the slaves under Toussaint Louverture and Dessalines was to their own. Black Haitian slaves and Polish nationalists were all fighting for the same ideals of liberty, independence and freedom from foreign tyranny” (3036). Hierdie vryheidstrewe is deur die Franse Revolusie (1789) geïnspireer.

    “Many hundreds of them [Poles] – the precise number is not known – decided to stay and side with the black people as citizens of the only state in the whole world to be brought into being by a slaves’ revolt” (3042). Met die uitsondering van die Pole wat lojaal teenoor die slawe-opstand was, “almost all the whites were killed” (3063) in 1803; “even those who had fought alongside the blacks” (3216). “Dessalines’ orders were to take every white and every mulatto to the square in front of Government House and kill them all at once” (3231). “Dessalines gave orders that none of the Poles … was to be killed” (3238). “The loss of Saint-Domingue forced Napoleon to abandon Louisiana … he sold it to the United States” (3070).

    Voor onafhanklikheid “Haiti was … the richest of the American colonies” (3096). Sedert 1804 is daar nie meer sprake dat Haïti tereg die “pêrel van die Antille” genoem kon word nie (2637, 3007) omdat dit verval het tot een van die agterlikste state in die wêreld. “It may now seem incredible, but Haiti, thanks to the enormous wealth generated by sugarcane, long regarded itself as a powerful, developed nation” (3102). Deesdae “there’s very little money in Haiti and everything gets done for free. Except for the blancs [whites], naturally” (2729). Dit toon dat kolonisasie beter as onafhanklikheid kan wees. Byvoorbeeld, die oostelike deel van die eiland Hispaniola het eers in 1865 as die Dominikaanse Republiek onafhanklik van Spanje geword en is baie meer voorspoedig as Haïti. Moontlike sleutels tot die relatiewe welvarendheid van die Dominikaanse Republiek is: Tradisioneel “affluent white landowners and the military hold power behind the scenes” (World Reference Atlas, London: Dorling Kindersley, 1995, p 198) – maar sedert 1993 is die politieke opset meer demokraties – en die bevolkingsamestelling is 73% bruin/gemeng, 16% wit, 11% swart, teenoor Haïti se 95% swart (Wikipedia).

    Vir die oorweldigende swart bevolking van Haïti is daar, naas die uitmoor van blankes in 1803 (waarna hier bo verwys is), nog ‘n historiese rede. In die 1805-grondwet, artikel 12, staan: “No white person, of whatever nationality, may set foot upon this territory as a land owner or master, nor may such person in future acquire any property whatsoever” (2825). Wie het gesê swartes kan nie rassisties wees nie? Werk die ANC-regering nie dalk in ‘n rigting soortgelyk aan die Haïti-grondwet nie? In artikel 13 word darem uitsonderings vir burgerskap gemaak, bv vir “those of Polish and German birth whom the government has naturalised” (2835). ‘n Onderskeid word gemaak tussen “a grand blanc, or urban white, and a petit blanc, or peasant” (2999). “In Haiti a peasant always becomes black” (2999), nie net weens die tropiese sonskyn nie, maar ook weens verbastering. Soos een Poolse afstammeling dit stel: “I am Haitian even down to the colour of my skin” (2999). Die oorspronklike Poolse soldate was uiteraard mans. Weens verbastering “their skins became darker” (3252). “You see, this is what happens, as time passes, the race disappears and only the surnames remain” (3454).

    Die Pole wat uit Napoleon se leër gedros en die slawe-opstand ondersteun het, het hulle in die bergagtige gebiede gevestig (2873), bv in Casales. Hierdie Pole se nageslagte is brandarm. “The fight for survival meant labouring on the mountain slopes from dawn until dusk. They forgot how to read and write. Fathers taught their children [French] Creole, the language spoken all around them, rather than Polish” (2930). Hulle huise lyk soos Afrika-hutte (2889). “Casales has no electricity, no phone, no running water, no nurse, no cars, no school, and now no church. There are no shops” (2910). “All that remains is a dance they call the polka, and those Slav features … that seem so out of place among the banana plantations and African-style huts” (2930).

    In 1803 was die Pole gelukkig om in die anti-blanke Haïti te oorleef. Sedertdien was daar geen owerheidsbevoordeling vir hulle nie; eerder algehele ignorering en verwaarlosing. Die Pole het verarm en hulle het hulle taal en geletterdheid, hulle kultuur en weens verbastering ook hulle etnisiteit verloor. Eintlik verknies omtrent niemand anders hulle oor die lot van hierdie vergete mense nie.

    Namibië

    Rehoboth,. 90 kilometer suid van Windhoek, is sedert 1870 (4286) die hoofsentrum van die Namibiese Basters. Rehoboth beteken “ruimte”. Aan die begin van hierdie afdeling haal Orizio uit Genesis 26:19-22 aan: “Isak se slawe het ‘n put gegrawe in die spruit en sterk water gekry. Toe stry die skaapwagters van Gerar [Filistyne] met dié van Isak en sê: ‘Dié water behoort aan ons.’ … Sy slawe het ‘n ander put gegrawe, en ook daaroor het die Filistyne klagtes gehad … Van daar af het hy [Isak] versit en ‘n ander put gegrawe, en hulle het nie daaroor gestry nie. Toe noem hy die put ‘Ruimte’.” Hierdie teksverse laat my dink aan die nuwe Suid-Afrika waarin die swartes geneig is om aanspraak te maak op alles wat die blankes besit (bv plase) of tot stand gebring het (bv maatskappye/sake-ondernemings). Dit is te betwyfel of die blankes ooit soos Isak die salige stadium sal bereik wanneer daar nie meer op hulle eiendom aanspraak gemaak word nie: “Nou het die Here vir ons ruimte gemaak en in dié land sal ons voorspoedig wees.”

    Naas noodsaaklike bestaansruimte sal daar in die nuwe Suid-Afrika in die huidige opset myns insiens nooit afdoende leefbare kulturele ruimte vir blankes wees nie. Die bestaans- en kulturele ruimte van die Namibiese Basters is sedert onafhanklikheid in 1990 ook ernstig deur die swart meerderheid, veral Ovambo’s, ingekort. “The Ovambo are spreading the word that Namibia always belonged to them” (3642). Onder die Basters, met hulle sterk onafhanklikheidsgevoel, is daar die persepsie dat hulle deesdae aan “ethnic cleansing” onderhewig is (3649), soortgelyk aan die plaasmoorde in Suid-Afrika. In Suidwes-Afrika/Namibië is volksmoord nie onbekend nie. Aan die begin van die 20ste eeu was dit die Duitse owerheid wat die Herero’s en Namas/Khoi-Khoin wou uitroei (3672). Desnieteenstaande “the Herero … still copy the style of dress of their one-time enemies, having transformed it into national costume” (3694).

    Anders as die bruin elite in Suid-Afrika, wat graag swart wil wees, is die Namibiese Basters trots op hulle gemengde afkoms (3708). Die Basters “developed a sturdy self-sufficiency and an identity distinct, both psychologically and genetically” van ander etniese groepe (3716). Die Basters herinner in hierdie opsig aan bv die Griekwas en (uitgesonderd godsdiens) aan die Kaapse Maleiers/Moslems. Orizio kom met hierdie oppervlakkige en misleide siening: Die Khoi-Khoin “helped the [Dutch] farmers to hunt down Bushmen like wild animals. The bond between Boer and Hottentot was a union of losers, an alliance of the poor, in one sense a marriage of equals” (3730). Na die Britse besetting van die Kaap in 1806, die Afrikaners “spoke a form of Dutch increasingly influenced by African languages. To English eyes, the isolated and semi-wild Boers were guilty of two mutually contradictory but equally unforgivable sins: they used slaves as labourers on their farms, and they procreated children with these same slaves, Hottentot and Bushmen” (3737). Op hierdie uitlatings van Orizio is kritiese kommentaar nodig.

    Die eerste keer wat daar na Afrikaners as “losers” verwys kon word, was in die grondwetlike onderhandelings en magsoorgawe in 1990/94. In werklikheid was dit nie die Afrikaners as sodanig wat geswig het nie, maar ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blankes wat verraderlik en mandaatloos die politieke mag aan die swart meerderheid oorgedra het. Daar is baie minder sprake van volksmoord, bv van die San/Boesmans deur Afrikaners in Suid-Afrika, as deur blankes in bv Amerika, Australië en Duits-Suidwes-Afrika. Inheemse tale het Afrikaans, bv wat woordeskat en sinsbou betref, in ‘n baie beperkte mate beïnvloed. Die Italianer Orizio het seker net Engelse bronne geraadpleeg. Vandaar sy valse insinuasie dat slegs Afrikaners slawe-arbeid gebruik het, terwyl dit sekerlik ook Engelssprekende blankes en selfs nie-blankes gegeld het. Rasvermenging tussen wit en nie-wit het in Suid-Afrika in veel mindere mate as in seker die meeste ander koloniale gebiede (bv in Sentraal- en Suid-Amerika) voorgekom.

    Rasvermenging tussen die Khoi-Khoin en San/Boesmans het plaasgevind. Wanneer hier na rasvermenging en basters verwys word, gaan dit egter om blanke bloed. Sodanige rasvermenging het in die tweede helfte van die 19de en tydens die Duitse bewind, dus tot 1914, in Namibië voorgekom. Afrikaners was sekerlik nie uitsluitlik hiervoor verantwoordelik nie en waarskynlik ook nie in die meeste gevalle nie. In die 19de eeu het Namas/Khoi-Khoin uit die Kaapkolonie oor die Oranje- of Grootrivier getrek, gevolg deur nie-Afrikaners, soos blanke sendelinge (veral Britte en Duitsers) en handelaars (bv Britte, Duitsers, Iere, Nederlanders, Swede, Switsers, insluitende Jode), asook mineraalprospekteerders, jagters en avonturiers, wat in alle of die meeste gevalle (aanvanklik) ongetroud was. Afrikanerboere het hulle eers van 1885 of 1886 af in die suide van Namibië gevestig (ELP Stals, Môrewind oor die Karasberge: ‘n Kultuurhistoriese verkenning van die Karasstreek van die laat negentiende eeu (Pretoria: Protea Boekhuis, 2009/2016, p 156, 160). “Feitlik al die Boere wat die omgewing ingetrek het, [het] reeds gevestigde gesinne gehad” (Stals, 212). Daarom skryf Stals dat huwelike tussen Afrikaners en Basters “nie ‘n algemene verskynsel [was] nie” (212).

    Afrikanerboere het Namibië in sommige gevalle eers as weiveld vir hulle vee benut voordat hulle hulle daar gevestig het. Om weg van Britse oorheersing te kom, was dikwels van deurslaggewende belang. Die Boere se intog het min of meer saamgeval met die uitbreiding van Duitse gesag in hierdie gebied, want hierdie Afrikaners wou sekerheid oor die eiendomsreg van hulle plase hê. Eers in 1890 het Brittanje Duitse gesag oor Namibië erken (Stals 307). Ek wil nie ten alle koste as apologeet vir Afrikaners optree nie. Vandaar die erkenning dat van die kinders van die eerste Boere-intrekkers wel oor die tou getrap en in sommige gevalle met nie-blankes in die huwelik getree het. Maar dan was dit (feitlik) deurgaans met basters, dus met diegene wat reeds blanke bloed gehad het. In ander gevalle, veral swartes, sou die kulturele kloof tussen Afrikaners en nie-wittes te groot wees. ‘n Duitse koloniale amptenaar het geskryf: “These mixed marriages between Germans and Basters are nearly always happy marriages and that is what matters most” (Orizio 3982).

    By die Rehoboth-basters is daar ‘n aristokrasie (soos in Sentraal- en Suid-Amerika) gebaseer op velkleur: “The most highly regarded and wealthiest families are those which, by coincidence or not, happen to have the whitest skin and the surnames of the original trekkers who came from the Cape in their ox-drawn wagons” (3791). Afrikaans is die Basters se moeder- en voertaal, soos trouens deesdae ook van die meeste Namas en Damaras. In hierdie gebied het die sendelinge sedert die 19de eeu in Hollands/Afrikaans gepreek en onderwys gegee, terwyl onderhandelings en kontrakte ook in Hollands of Afrikaans was. Die swart Swapo-regering, soos die ANC-regering, dring deesdae Engels as skooltaal op aan al die inwoners (3870). “The blacks want to make us [Basters] forget Afrikaans. They would like to impose English on us. But we grew up speaking Afrikaans, and if they take that away we shall lose our identity” (3920).

    Namibië is van 1915 tot 1990 deur Suid-Afrika regeer. In 1979 is selfregering aan die Rehoboth-basters toegestaan (4041, 4141). ‘n Parlementsgebou vir die Bastertuisland is gebou (4055), asook ‘n spoggerige ampswoning vir die kaptein van die Basters (4069). Peter Carstens noem die Basters “bruin Voortrekkers” (4126), onder meer omdat hulle ‘n eie onafhanklike tuisland begeer (4237). Hoewel nooit ‘n blanke groep nie, is die Basters se vryheidstrewe, soos dié van Afrikaners, deur swart mag gekortwiek en word die voortbestaan van hulle moedertaal, Afrikaans, soos dié van Afrikaners, ingelyks deur swart astrantheid ondermyn.

    Guadeloupe

    Guadeloupe is ‘n Leeward-eiland, met die buitelyne van ‘n skoenlapper, in die Kleiner Antille in die Karibiese See. Die eilandjie La Désirade is oos daarvan, ‘n groter eiland, Marie-Galante, is suid van Guadeloupe, met nege eilandjies, Les Saintes, waarvan twee bewoon word, wes van Marie-Galante. Die westelike helfte van Guadeloupe word Basse-Terre en die oostelike helfte Grande-Terre genoem; streng gesproke twee eilande wat met brûe verbind is. Christopher Columbus was daar in 1493. Hierdie eilande is sedert 1635 Franse besittings, maar met onderbrekings weens Britse besettings. In 1813/14 was Guadeloupe 15 maande lank selfs Sweedse eiendom. Anders as in die geval van Haïti (1791-1804) was die slawe-opstand van 1793 in Guadeloupe onsuksesvol. Piesangs en suiker is die vernaamste uitvoerprodukte. Toerisme is ‘n belangrike bron van werkverskaffing en inkomste. Frans is die amptelike taal en die meeste inwoners is Rooms-Katolieke.

    Die Blancs Matignon lewe in selfopgelegde isolasie in die onherbergsame berge tussen Le Moule en Morne-à-l’Eau (4509) op Grande-Terre, “ignored and despised by the rest of the population of Guadeloupe. No one, not even the Blancs Matignon themselves, can explain why, two centuries ago [beginning 19th century] when Napoleon was ruling Europe, a small group of French colonists decided to abandon the ports and the farms of this wealthy colony and hide away in the furthest corner of the island, a prey to hunger and disease. One theory is that they were idealists driven into these remote valleys by a determination to build a perfect, changeless society uncontaminated by the revolutionary democratic and egalitarian ideas that were spreading even into the tropical areas of the empire … Insabbiati is the word the Italians used for colonials who could not bring themselves to go home. It means ‘stuck in the sand’, and was only logically applicable to such colonies as Abyssinia and Eritrea … the Matignon have … become ‘stuck in the jungle’” (4435).

    Vanwaar die benaming Blancs Matignon? “‘Blancs’ from the colour of their skin, ‘Matignon’ because this is at one and the same time the name of their village, the surname of the majority and the name of the aristocratic family from whom they claim their ancestry” (4524); “six clans that bear the only names to have survived in the community: Matignon, Bourgeois, Boucher, Ramade, Roux and Berlet” (4764). “The flight of the Matignon recalls the Boer trekkers’ long march through the African bush … the blanc va nu pieds, the ‘whites who walk barefoot’ as the other inhabitants of Guadeloupe derisively call them” (4448). Hierdie vergelyking met die Boere is nie onvanpas nie; die Matignon wou klaarblyklik apart woon. “Racial integration, democracy and welfare” word deur hulle as euwels beskou (4611). Die verwysing na kaalvoetloop herinner aan wat Erasmus Smit se vrou, Susanna, Voortrekker Gert Maritz se suster, gesê het oor die moontlike tog van vroue oor die Drakensberg om aan Britse oorheersing te ontsnap.

    Die Blancs Matignon het as ‘n groep van sowat 400 (4687) oorspronklik van Normandië, Frankryk, gekom (4509); in 1665 (5062), dus voor die Franse Revolusie (1879) en voor die afskaffing van slawerny; dus, “before the world changed” (4631). Die nageslag word “obstinate and illiterate” genoem (4509). Inteling, selfs bloedskande, het gevaarlike afmetings aangeneem. Die gevolg was “a quite unacceptable proportion of mentally and physically handicapped children” (4863). Aanvanklik wou die Matignon net binne hulle groep trou. “Cases of concubinage with black people are extremely rare, they marry exclusively among their own kind, and even when attending church at Morne-à-l’Eau of a Sunday, they stay together in one corner keeping their distance from the blacks” (4708). ‘n Swarte vertel: “The Matignons used to regard the church as their private property. They would all keep to one side, on the left, and look us up and down. And heaven help any of us who dared sit near them. Nowadays there are no fixed places in church on a Sunday” (5223).

    Mettertyd het ‘n mate van kreolisering plaasgevind, sodat sommige van die Matignon bruin geword het. “My mother was a half-caste, very pale-skinned” (4726). “At least we’re making mixed marriages now and lovely children are being born instead of the defective mites that still occur in more traditional families” (4740); “the mystery of 400 pig-headed peasants who, on the eve of the second millennium, thought they could stop time itself” (4747). Party Blancs Matignon het uitgewyk na Kanada, Australië en Frankryk (4531). Ander moet aanbly in armoedige voorafvervaardigde huise of hutte omdat hulle te arm is om na hulle oorspronklike moederland, Frankryk, terug te keer en “too proud to admit defeat” (4631).

    “The Béké are the wealthy, respectable whites, the tiny élite of Guadeloupe that studies, accumulates and governs, maintaining strong ties with France. To them the Matignon are a blot on the landscape, an embarrassing anachronism reminding them of the time when all the white colonies – theirs included – exploited black African slaves on the plantations … The Béké would like to pretend that the Matignon do not exist” (4546): “The Matignon don’t deserve any pity. They’re debased by intermarriage and isolation, abject folk who give themselves airs” (4538). By geleentheid het ‘n Blancs Matignon met ‘n Béké getrou. Hy was ‘n suksesvolle sakeman en het dus van ‘n “petit blanc” (peasant) tot ‘n “grand blanc” (urban white) gevorder (5229). Hiermee het hy hom van sy stam vervreem. “From that moment he became a member of the white élite of the island. He had accepted the state of créolisation, a word pronounced by his estwhile tribe only with fear and loathing. He had become a common white man with no tribal identity” (5238).

    Maar die stoeres onder die Blancs Matignon sien hulleself anders: “They have protected it [the colour of their skin] from the sun and from mixed marriages with slaves of African origin and later with the freed blacks, even at the cost of becoming a minority doomed to extinction, a lost tribe in the midst of a multi-racial Caribbean community. Their skin was their only treasure, their banner. They might be poor, ignorant, possibly forgotten, but they were white” (4639): “We’re white, we’re different from them [blacks]. I, for example, am in the process of selling the land on which my house stands. But I won’t sell it to a black. I couldn’t live cheek by jowl with black people. They might be heathen. We think differently. I know that the old times are dead and gone, but – forgive me – that’s what I’m used to. No blacks ever entered my house, even if they were richer than us, while I’ve always had to earn my living dressmaking or cooking or working in a factory” (4645). “My ancestors were penniless and obliged to work as farm labourers, but they were aristocrats by blood and by style, and the ways of Europe ran in their veins. I am a Bourbon, you understand. How could I consider myself no different from the children of African slaves?” (4669). Sy herinner my aan die Boere-adel onder Afrikaners.

    Noord van Guadeloupe is daar nog twee Franse eilande wat tot 2007 administratief deel van Guadeloupe was: Saint-Barthélemy en die noordelike deel van Saint Martin. Die suidelike deel, 40% van die eiland, is Sint Maarten, ‘n Nederlandse gebied. ‘n Blancs Matignon vertel dat sy na Saint-Barthélemy as ‘n kok gegaan het “where the natives are white and therefore similar to the Blancs Matignon. There Constance opened a little restaurant, in a place where she no longer had to explain about being poor and white” (4803). Op Saint-Barthélemy is daar doelbewus geen suikerplantasies nie omdat hulle swart arbeiders sou verg (4807). Hier het die Blancs Matignon van Guadeloupe huweliksmaats kom soek om die nadelige gevolge van inteling te beperk (4834). “To marry someone from Saint-Barthélemy is like winning the lottery. It puts new life not only into the family, but the community too” (4842). Naas Franse is daar Skandinawiërs, veral Swede, op Saint-Barthélemy (4849). Van 1784 tot 1878 was die eiland ‘n Sweedse besitting. ‘n Blancs Matignon vertel: “I’ve got four daughters and I’ve married all four to men from Saint-Barthélemy, nice boys just like our own Matignon. You see, in this way whites stay with whites, and that’s how it should be” (4961).

    Suid van Guadeloupe op die Les Saintes-eilande is daar Franse “Norman and Breton fishermen who now number 1 500 and call themselves Santois” (4983). Die Blancs Matignon beskou hierdie vissers nie as geskikte troumateriaal vir hulle kinders nie omdat hulle nie aristokraties is nie en ook nie gesofistikeerd genoeg nie (4990). Toerisme is naas vissery ‘n belangrike bedryf op Les Saintes (5032).

    Oos van Guadeloupe is daar die eilandjie La Désirade. “In this earthly paradise of forests and plantations of sugar cane lives an even smaller version of the Blanc Matignon tribe, descendants of the pioneering farmers who crossed the seas in the sixteenth century to colonise La Désiderade” (5247). Orizio verskaf egter geen verdere inligting hieroor nie, behalwe om op te merk dat verskillende mense om verskillende redes op hierdie eilandjie ‘n wegkomplek kom soek.

    Slot

    Uit die voorafgaande blyk dat al hierdie klein groepies agtergeblewe blankes geneig is om mettertyd hulle taal en godsdiens, dus hulle kultuur, asook hulle etnisiteit/ras en welvaart, te verloor; dat hulle ontheem voel en eintlik grootliks vergete is.

    Hoeveel herkenbare, ongeboë* Afrikaners sal in 2117, of oor twee of drie eeue van nou af, in Afrika of elders oor wees? Die eerste twee dekades sedert die aanbreek van “demokrasie” in 1994 stem my nie optimisties oor die toekoms nie. Ek sal eersdaags magteloos wees om my nageslag en ander kultuurgenote in enige opsig te help. Ek sal dan nie eens ‘n opname van hul wel en wee kan maak nie. Maar dit lyk tans asof 1994 bekend sal staan as die allerskandaligste keerpunt in die geskiedenis van die Afrikaner en dat dit só sal bly. [* “Dat ons nie kon gebuig word soos húl geweld dit wou, en dat ons hoog kon lewe net aan ons bloed getrou” (NP van Wyk Louw).]

  • Russiese gas is nou ‘n gegewe vir Duitsland

    Russiese gas is nou ‘n gegewe vir Duitsland

    Die Europese Unie het alle pogings om die konstruksie van die Nord Stream-2 gaspyplyn te sluit, opgehef.

    The Wall Street Journal skryf dat die EU-owerhede lank onder die druk van verskeie state, hoofsaaklik Pole was, maar nou sal Brussel Moskou bystaan met die probleme vanuit hierdie lande.

    Vroeër het die Europese Kommissie ‘n amptelike brief aan die hoofde van die energie departemente van Swede en Denemarke gerig, waarin dit duidelik gestel word dat geen gronde vir die indiening van ‘n regsgeding teen Nord Stream-2 bestaan nie.

    Trouens, Brussel het besluit die bespreking oor die implementering van hierdie projek het tot ‘n einde gekom.

    Die Europese Kommissie het erken dat die opposisie daarteen slegs binne ‘n politieke konteks gevoer kan word, aangesien daar geen regsgronde bestaan om die konstruksie te keer nie. Daarbenewens is die EU-reëls nie van toepassing op die kusdeel van die pyplyn wat weg van die land loop nie.

    “Nord Stream-2” is ‘n grootskaalse konstruksieprojek vir twee gaspyplyne vanaf die Russiese kus deur die Oossee na Duitsland. Die kapasiteit van die gaspyplyn sal 55 miljard kubieke meter gas per jaar wees. Die koste van die projek, volgens Gazprom, is 9,9 miljard euro.

  • Leon Lemmer: Britse en Amerikaanse misleiding oor die Katyn-massamoord

    Leon Lemmer: Britse en Amerikaanse misleiding oor die Katyn-massamoord

    Die Katyn-massaslagting het gedurende die Tweede Wêreldoorlog en daarna opslae gemaak. Katyn word Kah-thin uitgespreek (Daniel Ford, bron hier onder, Kindle 214). Ek gaan hierdie gebeurtenis belig om aan te toon hoe regerings en die massamedia inligting weerhou of verdraai om die publiek te mislei. JK Zawodny se boek, Death in the forest: The story of the Katyn forest massacre (Pickle Partners Publishing, 1962, 258p; Amazon Kindle $5,69) , is deur Goolding beskryf as “one of the most complete accounts of Katyn” (Matthew Goolding, bron hier onder, Kindle 55). Maar van Zawodny se inligting is na meer as ‘n halfeeu verouderd. Eugenia Maresch se boek, Katyn 1940: The documentary evidence of the West’s betrayal (Stroud: The History Press, 2010, 288p; Amazon Kindle $13,67), is gebaseer op nuwe argivale inligting. George Sanford se boek, Katyn and the Soviet massacre of 1940: Truth, justice and memory (Abingdon: Routledge, 2005, 273p; Amazon Kindle $49,49), word deur Goolding beskryf as “the most important recent work about this topic” (77). Sanford se boek is egter onbetaalbaar duur.

    Vir die doeleindes van hierdie rubriek maak ek van twee ander boeke gebruik. Uit die Amerikaanse oogpunt gebruik ek Daniel Ford se boek, A death in the forest: The US Congress investigates the murder of 22 000 Polish prisoners of war in the Katyn massacres of 1940 – Was Stalin or Hitler guilty? (Durham NH, Warbird Books, 2014, 82p; Amazon Kindle $3,41). ‘n Groot voordeel van Ford se boek is dat dit die kern weergee van die Amerikaanse Departement van Verdediging se verslag van 2 162 bladsye na aanleiding van verhore wat in 1951/52 gehou is: The Katyn forest massacre (Progressive Management, 2013; Amazon Kindle $6,83). Die Britse gesigspunt word belig in Matthew Goolding se boek, Katyn: A British dilemma (2014, 45p; Amazon Kindle $3,41). Ford en Goolding se boeke het die voordeel dat hulle, naas die verskillende invalshoeke, die jongste inligting bevat.

    Die Tweede Wêreldoorlog (1939-1945) het op 1 September 1939 begin toe Duitsland oorlog teen Pole verklaar het. Op 13 September het die Sowjetunie die nie-aanvalsverdrag met Pole opgehef. Sowel Duitse as Sowjettroepe het hulle gehaas om soveel moontlik Poolse grondgebied te beset. Albei wou die onafhanklike Pole, wat in 1918 na die Eerste Wêreldoorlog voorwaardelik tot stand gekom het, vernietig. Die Sowjetunie en Duitsland het op 28 September 1939 ‘n nie-aanvalsverdrag gesluit; die Molotov-Ribbentrop-verdrag, waarmee Poolse grondgebied tussen die Sowjetunie en Duitsland verdeel is. Die besetting van die stad Lwów (tans Lviv, in die verre weste van die huidige Oekraïne), in die suide van die destydse Pole, was vir albei lande van strategiese belang. Die Duitsers wou verhoed dat Poolse burgers na Roemenië in die suide vlug terwyl die Sowjetunie sy wesgrens so gou moontlik verder weswaarts wou verskuif. Die Poolse bewind het die stad suksesvol teen die Duitse aanslag verdedig maar is deur die Sowjetmagte oorweldig.

    Nikita Khruschev (1894-1971, Sowjetstaatshoof 1953-1964) was in 1939 as die Russiese goewerneur van die Oekraïne in bevel van die Sowjetbesette Poolse grondgebied. Die Russiese geheime polisiediens, die NKVD (“Peoples’ Commissariat of Internal Affairs”), het baie Pole krygsgevange geneem; nie net soldate en polisiemanne nie, maar ook die leiers in die gemeenskap, die intelligensia of elite; dus enigeen wat teen die Sowjetbesetting weerstand kon bied of kon help om ‘n onafhanklike Pole te laat herrys. “Kozielsk, located east of Smolensk, imprisoned 5 000; Starobielsk, near Kharkov, held 4 000 Polish officers; and Ostashkov, near Kalinin, where 6 400 Poles were interned” (Ford 315), dus 15 400 altesame. “They comprised the elite of the Polish military and civilian leaders” (Ford 331). “These prisoners remained at the three camps from September-October 1939, until April-May 1940” (Ford 331).

    In die 21 maande wat die aanvanklike Sowjet besetting van Poland geduur het, is honderd duisende Pole gevange gehou in “some hundred-odd camps in Poland’s eastern territories and the western provinces of the Soviet territory” (Ford 315). “Perhaps one hundred thousand Polish civilian had been arrested and sent into the Gulag* in 1940 and 1941” (Ford 446). Die Pole wat in die Sowjet-Poolse Oorlog (1919-1921) geveg het, waarin die Pole hulle grondgebied grootliks suksesvol verdedig het, moes dit veral ontgeld. Op 22 Junie 1941 het die Duitse regering sy nie-aanvalsverdrag met die Sowjetunie verbreek, die gebied met Operasie Barbarossa binnegeval en spoedig Pole, insluitende Lwów (Lviv), verower. In daardie stad het die Duitsers toe die lyke van sowat 7 000 vermoorde Pole in die Brygidki-tronk gevind (Ford 242). [* Gulag: “Russian term for the system of prisons and labour camps used to silence dissidents and opponents of the Soviet regime” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 405.]

    Die Russies-Finse of Winteroorlog (1939-1940) het baie krygsgevangenes opgelewer. Saam met die wêreldoorlog-krygsgevangenes het die Sowjetowerheid meer prisoniers gehad as wat hy kon hanteer. Te Bykovnia (naby Kiëv) en Kharkov, is baie Pole om die lewe gebring. Ford skryf: “Those from southeastern Poland are buried at Bykovnia near Kiev … and many or all of their names are known. Those from the northeast were presumably executed in present-day Belarus, but their names and whereabouts [are] still a mystery” (904). Daar was ander plekke in die Oekraïne, Belarus en Rusland waar ook massamoorde teen Pole gepleeg is. Met die uitsondering van Katyn is hierdie grafte nog nie opgespoor nie.

    Die Duitse magte het in Operasie Barbarossa ooswaarts tot by bv Leningrad (nou Sint Peterburg) gevorder. Die Sowjetowerheid het dermate bedreig gevoel dat hy toe bereid was om hulp uit enige oord teen die Duitsers te aanvaar, selfs van Poolse soldate wat krygsgevangenes was. Op 30 Julie 1941 is ‘n Sowjet-Poolse ooreenkoms hieroor aangegaan, wat diplomatieke bande ingesluit het. “Under this agreement, all Poles interned in Soviet prison camps within the territory of the USSR were to be released by the Soviets” (Ford 294). Die militêre verdrag tussen die Poolse en Sowjetregering is op 14 Augustus 1941 gesluit. Op 16 Augustus 1941 het die Poolse militêre bevelvoerder, generaal Wladyslaw Anders, wat uit ‘n Moskouse tronk vrygelaat is, begin om na Poolse soldate te soek wat deur die Russe krygsgevange geneem is. Hy kon baie van hulle nie opspoor nie. Sowat 8 300 Poolse soldate het verdwyn (Goolding 232). By navraag kon bv die Sovietstaatshoof, Josef Stalin, sy minister van buitelandse sake, Vyacheslav Molotov, en die NKVD-hoof, Lavrentiy Beria, geen bevredigende verduideling verskaf nie.

    Die Duitse opmars teen die Sowjetmagte is in Januarie 1943 by Stalingrad (tans Volgograd) gestuit. Terwyl die Duitse troepe reeds besig was om die aftog in Rusland te blaas, het hulle op massagrafte in die Katyn-woud, 18 kilometer wes van Smolensk, in Rusland, afgekom. Hierdie vonds is op 13 April 1943 bekend gemaak. Die Duitsers het die Sovietunie van hierdie massaslagting beskuldig. “The Russians immediately put out the counter-claim that the atrocity was actually a German one – suggesting, among other novelties, that the bodies were actually those of murdered Jews, dressed in Polish uniforms. To their shame, the American and British governments accepted the Russian version” omdat Westerse belange “called for cooperation with the Soviet Union in the common crusade against Nazi Germany ” (Ford 249).

    Die Poolse regering in ballingskap in Londen, met Wladyslaw Sikorski as eerste minister, het die Internasionale Rooi Kruis op 15 April 1943 gevra om ‘n neutrale ondersoek in te stel. “The Poles were ‘extremely unfortunate in that the Germans also asked the Red Cross to investigate at exactly the same time, which allowed the Soviets to depict their wholly independent moves as being part of a coordinated conspiracy’ … British people took to the idea, especially as popularity of Stalin was at an all-time high” (Goolding 586) sedert die Slag van Stalingrad. “Among civilians, a most common sentiment was an almost unbridled admiration for the Soviet Union in general, and for the Red Army in particular” (Goolding 615).

    “On April 19, 1943, the Soviet newspaper, Pravda, carried a front-page editorial which attacked the Polish Government’s request for assistance of the International Red Cross in ‘investigating something that never happened’” (Ford 561). Hierdie versoek van die Poolse regering en die felheid van sy anti-Sowjetpropaganda oor Katyn het daartoe aanleiding gegee dat die Sowjetunie op 25 April 1943 diplomatieke bande met die Poolse regering verbreek het. Die Sowjetunie het nie meer die Pole se steun nodig gehad nie. Al die Poolse krygsgevangenes is tot Sowjetonderdane verklaar. Dit was duidelik dat die Sowjetunie permanente beheer oor Pole wou verkry. “The Western Powers proved incapable of countering this pressure with equal energy. They were obsessed by anxiety as to the loyalty of the Soviet ally and feared to provide him with an excuse for a separate deal with Germany” (Goolding 120). “On April 30, 1943, a medical commission of leading representatives of medical jurisprudence and criminology from 12 European universities and neutral countries, selected by the Germans, signed a protocol establishing these Polish officers were massacred in the Spring of 1940” (Ford 302).

    Wat het in 1940 met hierdie Pole gebeur? Om die samewerking van Poolse aangehoudenes in Sowjet-krygsgevangekampe te verkry, is die gerug onder hulle versprei dat hulle huis toe gaan (Ford 347). Die gevangenes van die Kozielsk-kamp is per trein na Gniezdovo-stasie, 18 kilometer wes van Smolensk, vervoer en vandaar 3 kilometer per bus na die Katyn-woud (Ford 371). Oor die sewe massagrafte word gesê: “4 143 bodies [were] exhumed at Katyn, and another 110 found but not exhumed” (Ford 818). Daar is ‘n groot mate van konsensus dat die moorde van Maart tot Mei 1940 gepleeg is (Goolding 377). Ford voeg by: “In addition to the roughly 5 000 Poles buried in the Katyn Forest itself, some 20 000 Polish prisoners were murdered at other sites in the Soviet Union” (825).

    Duitse soldate het die massagrafte by Katyn in 1943 ontdek en wou dit onder die Rooi Kruis se aandag gebring, maar Geallieerde en Sowjetpropaganda het hulle daarvoor geblameer.

    Daar was eintlik drie “Katyns”, een elk vir die drie Poolse krygsgevangenekampe Kozielsk, Starobielsk en Ostashkov (Ford 404). Slegs sowat 400 van hierdie 15 400 prisoniers het die oorlog oorleef (Ford 347). Die Poolse prisoniers in die Ostashkov-kamp is in die Witsee by Tver verdrink (Ford 396, 404). “The prisoners in Ostahkov were placed on two very old barges, and when the barges were towed out to sea they were destroyed by Russian artillery fire” (Ford 404). Die amptelike Amerikaanse verslag lui: “We are equally certain that the 15 000 Polish officers – those interned at Starobielsk and Ostashkov – were executed in a similar brutal manner. Those from Starobielsk were disposed of near Kharkov, and those from Ostashkov met a similar fate. Testimony was presented by several witnesses that the Osthashkov prisoners were placed on barges and drowned in the White Sea. Thus the committee believes that there are at least two other ‘Katyns’ in Russia” (Ford 896). “The committee … wish to impress … that the investigation of the Katyn massacre barely scratches the surface of numerous crimes against humanity perpetrated by totalitarian powers” (Ford 921). Die komitee noem dit “Katynism” (Ford 929).

    Tydens die oorlog was Winston Churchill die Britse eerste minister en Anthony Eden die minister van buitelandse sake. “Churchill advised Sikorski against provoking the Soviets” (Goolding 165). Eden “had done all he could to persuade the Poles to treat this [Katyn] as a German propaganda move designed to sow discord between the allies … The [British] War Cabinet was already concerned that this business would hamper their efforts to use Polish troops for fighting Germany in the Middle East” (Goolding 174). “The British were primarily concerned with maintaining Allied unity, despite suspecting that the Soviets were indeed responsible for the Katyn killings” (Goolding 222). “The anger and unconvincing terms of Russian denials suggest a sense of guilt” (Goolding 232).

    “Churchill claimed to Stalin that ‘the Polish press will be disciplined in future’” (Goolding 543). Churchill het in ‘n kabinetsvergadering gesê: “No Government which had accepted our hospitality had any right to publish articles of a character which conflicted with the general policy of the united nations and which would create difficulties for the Government” (Goolding 648). “It must … be remembered that Poland was the reason Britain initially went to war” (Goolding 578). Die Britse regering het die Amerikaanse regering versoek “to promote Germany as ‘enemy No 1′” (Goolding 250). In die Britse parlement het Eden op 4 Mei 1943 gesê: “His Majesty’s Government have no wish to attribute blame for these events to anyone except the common enemy” (Goolding 258).

    George Sanford skryf in sy bogenoemde boek: “The official and public policy was to use the inconsistencies and gaps in the Katyn evidence to justify a policy of non-attribution of guilt” (Goolding 275). Dít ten spyte van Owen O’Malley, die Britse ambassadeur by die Poolse regering in ballingskap, se verslag van 24 Mei 1943 waarin hy skryf: “I think most of us are more than half convinced that a large number of Polish officers were indeed murdered by the Russian authorities” (Goolding 290). “O’Malley seems distressed that their morals have been tested so brutally in order to continue their good relationship with an important ally” (Goolding 290). Goolding skryf: “I would argue that this report from O’Malley marks a momentous acceptance from many British officials regarding the probability of Soviet responsibility for the massacre. There was also an acceptance that they were themselves involved in a cover-up, expressing some melodramatic mourning for the loss of their ‘English’ morals” (307).

    Alexander Cadogan, die Britse adjunkminister van buitelandse sake, het die Nuremberg-verhoor vooruitgeloop met hierdie opmerking: “The other disturbing thought is that we may eventually, by agreement and in collaboration with the Russians, proceed to the trial and perhaps execution of Axis ‘war criminals’ while condemning this atrocity. I confess I shall find that extremely difficult to swallow” (Goolding 307).

    “The policy of the British Government headed by Churchill was to ‘suspend judgement’. The fact that this suspension of judgement was merely a way of continuing the cover-up troubled Foreign Office members, but it didn’t force them to change their policies. They were desperate to encourage all parties to refrain from public comment” (Goolding 322). Sanford word soos volg aangehaal: “The liberal moralism of the British elites made it psychologically impossible, quite apart from their definition of the National interest, for them to accept, at least publicly, that their Soviet ally was a mass murderer. They, therefore, had to reject what would normally have been accepted as overwhelming evidence of proof of Soviet guilt for the Katyn massacre” (Goolding 329). V Rockwell, Anthony Eden se biograaf, het geskryf: “The British public suffered ‘a fit of immorality in which few were concerned with anything except winning the war and keeping the alliance with Russia intact’” (Goolding 656).

    Naas hoedanig die aanvanklike reaksie in Britse regeringskringe oor Katyn was, het Goolding ook ondersoek ingestel na die houding van ander Britse instelling van April tot Junie 1943 oor die Katyn-gebeure. Die Britse radiodiens, die BBC, het anders as bv die Duitse senders, geen woord oor Katyn gerep nie (Goolding 335). Op 15 April 1943 “the German Home Service discussed the response from Allied nations: ‘The murder of some 12 000 Polish officers has not made the slightest impression so far on the British news services. Whereas London as a rule pretends [to] stand guard over the moral behaviour of humanity it pretends to be hard of hearing in the Katyn case’” (Goolding 411). Die BBC se standpunt was soos volg: “The BBC, whilst maintaining its independence, entered into a gentleman’s agreement with the government to accept official guidance in their treatment of public affairs. That is to say they undertook to conform to official policy, whilst reserving the right to execute it in their own way” (Goolding 350).

    Gedurende die oorlog was die Britse pers onderhewig aan streng sensuur. Regulasies “prohibited the publication of information useful to an enemy and … empowered the Home Secretary to suppress a newspaper which systematically published matter calculated to foment opposition to the prosecution of the war” (Goolding 467). The Times het berig dat die Poolse regering die Internasionale Rooi Kruis gevra het om ondersoek in the stel. Time Magazine het gemeld “there is no way of knowing whether the German story is true” (Goolding 486). “Stalin himself won Time Magazine‘s ‘Man of the Year’ 1942″ (Goolding 568). “The British mainstream press seem to be fairly responsive to Government requests, usually keeping their articles to a neutral tone. The most extreme example I have found is the Guardian article postulating German guilt” (Goolding 534).

    “On January 24, 1944, the Soviet Special Commission To Investigate the Katyn Massacre released its own report stating that the Nazi Germans had committed the atrocity after the Poles fell captive to the Nazis in July-August 1941” (Ford 310). Die Russe het soos volg beweer: “The Poles interned in the three camps had been transferred by the Russians to other camps in the vicinity of Smolensk during March and April 1940 and were taken prisoner by the Germans during the Russian retreat. The Russians flatly accused the Germans of executing ’11 000′ Polish officers in 1941” (Ford 569).

    “On July 1 and 2, 1946, the International Military Tribunal at Nuremberg heard testimony from both German and Russian witnesses concerning the Katyn massacre. No decision as to guilt was announced by the tribunal” (Ford 310). ‘n Britse minister, Rab Butler, “argues the British hid from the limelight at Nuremberg, stating that they ‘had no direct evidence on the subject [Katyn] in their own possession.’ They let the Soviets control the prosecution, which was ultimately a sham” (Goolding 314). Een van die Nazi-beskuldigdes, Hans Frank, het in sy Nuremberg getuienis hierop gesinspeel: “Germany’s guilt had been erased ‘by the conduct of our war-time enemies towards our nation and its soldiers.’ Such conduct had been entirely excluded from the trial, he was saying, a lopsided justice. Mass crimes ‘of the most frightful sort’ had been committed against Germans” (Philippe Sands, East West Street: On the origins of genocide and crimes against humanity, London: Weidenfeld & Nicolson, 2016, Kindle 5434).

    Die Koue Oorlog tussen die Weste en die Sowjetunie het in 1948 met die Berlynse blokkade begin en het in 1950-1953 uiting in ‘n militêre konflik gevind toe Noord-Korea met Josef Stalin se goedkeuring Suid-Korea binnegeval het (Ford 256). Eers in 1951 en 1952 het die Amerikaanse Kongres verhore oor die Katyn-menseslagting gehou, dus meer as ‘n dekade nadat die gebeure plaasgevind het. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het die Weste die steun van die Sowjetunie in die oorlog teen Nazi-Duitsland nodig gehad. Tydens die Koreaanse Oorlog was dit nie meer nodig nie en was die Sowjetunie die vyand van die Weste. Die Amerikaanse Katyn-ondersoekspan is nie in die Sowjetunie toegelaat nie.

    Daar is bevind dat die Katyn-slagoffers individueel met ‘n pistool van agter in die kop geskiet is. Duitse koeëls is gebruik. Die Duitse koeëls is deur die Russe as argument gebruik om die skuld op die Duitsers te pak. Ford verskaf egter die volgende verduideliking: “The NKVD favored the compact Walther PPK semi-outomatic for this work, because the German pistol’s recoil was less severe than that of the Russian service revolver, the Belgian-designed Nagant. An executioner might have to kill two hundred and fifty men a night; the standard-issue revolver would have bruised his hand so badly that he couldn’t have used it the following day. The PPK was also a bit lighter and, with its cartridges stacked in the hand-grip, more nicely balanced. The same weapon was favored by the German Gestapo and by the American covert agency, the Office of Strategic Services. In this manner, the NKVD murdered the Polish officers, sergeants, policemen, and civilian leaders” (216). “In all, the NKVD eliminated almost half the Polish officer corps – part of Stalin’s long-range effort to prevent the resurgence of an independent Poland” (Ford 229)

    Goolding verwys tereg na die skynheiligheid (“hypocrisy”) van die Britse en Amerikaanse regerings oor die Katyn-massamoord (79). Goolding noem, met spesifieke verwysing na die Britte, die gebeure as “damaging the perception of Britain as a moral idol” (103). Die Britte het nog nie verskoning vir sy verskroeide aarde-beleid en konsentrasiekampe gevra nie. Sedert die Anglo-Boere-oorlog weet Afrikaners om nie Britse regerings te vertrou nie. Sedert die betrokkenheid van die Suid-Afrikaanse weermag in Angola weet Afrikaners om nie Amerikaanse regerings te vertrou nie. Ook nie Russiese regerings nie. “We hear so much about Germany’s conquests, and so little about Russia’s parallel aggressions” (Ford 142).

    Op 17 Maart 1992 het die Suid-Afrikaanse blanke kiesers in ‘n referendum ten gunste van magsdeling gestem. Reeds op 5 Oktober 1992 het Pieter de Lange, die voorsitter van die Afrikaner-Broederbond, te kenne gegee dat dit in werklikheid om magsoorgawe gaan; dat “magsprysgawe” ‘n “gesuiwerde” staanplek aan wit mense sal gee. “Al sê die politici ook wat, blankes moet aanvaar dat hul magsprysgawe permanent sal wees” (JC Steyn, Afrikanerjoernaal: ‘n Vervolgverhaal in 365 episodes, Pretoria: FAK, 2016, p 386). Sedertdien weet Afrikaners om nie die NP-regering te vertrou nie; sekerlik ook nie die ANC-regering nie. (Ek hoop om volgende keer oor Steyn se boek te skryf.)

    Volgens Russiese argivale inligting is 21 857 Poolse krygsgevangenes tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Sowjetunie vermoor (Ford 223). “A more recent CIA analysis suggests that the total may have been as high as 25 000, and that the killings continued past May 1940” (Ford 323). “The Russians only formally admitting guilt in 1990″ (Gooding 39).

    Kyk ook dié video oor die Katyn-slagting op die PRAAG-YouTube-kanaal:

    <iframe width=”560″ height=”315″ src=”https://www.youtube.com/embed/P05H4NFj0MM” frameborder=”0″ allowfullscreen></iframe>

  • Leon Lemmer: Die oorsprong van ‘misdade teen die mensdom’ en ‘volksmoord’

    Leon Lemmer: Die oorsprong van ‘misdade teen die mensdom’ en ‘volksmoord’

    Ek het die eerste keer van die Oekraïne se gespletenheid tussen die Ooste en die Weste kennis geneem toe ek Anna Reid se boek, Borderland: A journey through the history of Ukraine (London: Phoenix, 1998, 258p), gelees het. Die Dnieper-rivier loop van noord na suid deur die land, met die hoofstad Kiev aan die rivieroewer. Oos van die Dnieper word die bevolking toenemend Russies en Ortodoks-christelik. Wes van die Dnieper is die bevolking oorwegend Oekraïnies en Rooms-Katoliek. Hoofstuk 4 van Reid se boek handel oor Lviv, die hoofstad van Galisië, die westelikste provinsie. “Lviv was ruled by Austria from the first partition of Poland in 1773 until the collapse of the Austro-Hungarian empire in 1918, christening the city Lemberg … With the rebirth of Poland the city went back to its ancient Polish name of Lwów, and in 1945 it fell, for the first time in its history, to the Russians, who deported the Polish population and renamed it Lvov. It only became Lviv in 1991, with Ukrainian independence” (p 71). Lviv is een van die hoofonderwerpe in hierdie rubriek. Die naam beteken Stad van die Leeus. Ek gebruik deurgaans die stad se huidige naam.

    Dit is moontlik om ooreenkomste tussen die Oekraïners/Oekraïens en Afrikaners/Afrikaans in te lees. “Ethnically and socially, nineteenth-century Galicia was an unbalanced, unhappy place. Poles owned the land; Jews the shops and inns. Ukrainians – 40 per cent of the province’s population … – laboured out of sight in cottages and fields” (72). “Galicia was a byword for rural poverty” (73). “Ukrainian itself had turned into a peasant tongue, the language in which one addressed the servants, if one spoke it at all. In the cities, it was hardly heard. For a long time even Ukrainophiles expected it to die out completely” (76). “The man who contributed more than any other single individual to the creation of a Ukrainian sense of national identity, was Taras Shevchenko [1814-1861] … he single-handedly turned Ukrainian into a literary language [and] remains Ukraine’s greatest hero” (77). “The Ukrainian language plays a starring role in the Ukrainian’s sense of national identity, making it a delicate political as well as cultural issue” (85).

    Die huidige situasie in Lviv word beskryf in Tarik Cyril Amar se boek, The paradox of Ukrainian’s Lviv: A borderland city between Stalinists, Nazis, and Nationalists (Cornell University Press, 2015, 369p; Amazon Kindle $19,39). Lviv is in groter mate Oekraïnies as enige ander stad en word beskou as ‘n simbool van die Oekraïners se nasionale identiteit en nasionalisme. In November 1918 was daar ‘n kortstondige “West Ukrainian People’s Republic” (Sands, bron hier onder, Kindle 1121, 2292, 2479). Die bevolking van Lviv is tans ‘n driekwart miljoen.

    ‘n Ander hoofonderwerp in hierdie rubriek is volksmoord (“genocide”). In hierdie verband is daar bv Maria Pritchard se boek, Genocide: A history from Carthage to Darfur (London: RW Press, 2013, 63p; Amazon Kindle $2,27). Wanneer deesdae van volksmoord gepraat word, word gewoonlik aan die Holocaust of Shoah* gedink, die uitwissing van miljoene Jode deur die Nazi’s, of aan Hernán Cortés (1485-1547) se uitroeiing van die Asteke, of die jag op die Australiese inboorlinge, asook op die Amerikaanse Indiane. Volksmoord word hiermee eksklusief aan blankes toegeskryf. Maar Pritchard skryf: “Although the image of European Imperialists massacring indigenous people is a familiar one, it is not the full picture. Europeans have massacred each other and non-Europeans have also committed genocide on their neighbours” (Kindle 78). In Suidelike Afrika in die 19de eeu was daar die Mfecane (in Nguni) of Difaqane (in Sotho), die grootskaalse uitwissing van swartes deur swartes. [* “Holocaust” is afgelei van twee Griekse woorde: “whole” + “burnt”. “Shoah” is die Hebreeuse woord vir katastrofe of warrelwind. Sands beskryf dit as “killing on an industrial scale” (4648).]

    Een van die grusaamste voorbeelde van volksmoord is die Turke se uitroeiing van die Armeniërs. ‘n Gesaghebbende boek hieroor is Peter Balakian se The burning Tigris: The Armenian genocide and America’s response (New York: HarperCollins, 2007, 528p; Amazon Kindle $13,52). Die uitmoring het in vier stadia van 1877 tot 1922 plaasgevind. Daar word beweer dat die Turke met die Armeniese volksmoord aan die Nazi’s die bloudruk vir die Joodse volksmoord verskaf het” (Kindle 140). Meer as ‘n miljoen Armeniërs, tweederdes van hierdie etniese groep, het omgekom. Deesdae is Armenië ‘n klein landjie van minder as 30 000 vierkante kilometer en ‘n bevolking van skaars 3 miljoen, met 8 miljoen Armeniërs wat in ander lande woon. Maar sedert 1991 het die Armeniërs darem ten minste ‘n onafhanklike nasiestaat.

    Die Amerikaanse ambassadeur in Turkye, Henry Morgenthau (1856-1946), skryf in sy boek oor die Armeense volksmoord, Ambassador Morgenthau’s story (2015, 478p; Amazon Kindle $2,27), van “the murder of a nation” en “the greatest crime of all ages” (Sands 2292). Toe Morganthau in 1919 oor die uitmoring van Jode in 1918 in Lviv verslag gedoen het, het hy verkies om die term “pogrom” te vermy (All in a life-time, 2015, 482p; Amazon Kindle $1,13). “Pogrom (Russian ‘destruction’) unprovoked violent attack on an ethnic group, particularly Jews, carried out with official sanction” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 736).

    Die Armeense volksmoord word deels aan religieuse verskille gewyt. Die Turke is Moslems en die Armeniërs is christene wat daarop roem dat hulle sedert 301 ‘n christelike staat gehad het; die eerste in die wêreld. ‘n Ander rede vir hierdie volksmoord is etnies. Daar was die slagspreuk: “Turkey belongs only to the Turks” (Balakian 3110). Dit herinner aan wat die PAC se Robert Sobukwe (1924-1978) gesê het: “We aim, politically, at government of the Africans by the Africans for the Africans” (Allister Sparks, The sword and the pen: Six decades on the political frontier, Johannesburg: Jonathan Ball, 2016, 626p, R300; Amazon Kindle $13,67, 2114).

    Nog meer ontstellend is Irwin Staub, ‘n sosiale sielkundige, se mening: Gewelddadigheid wat as ‘n “continuum of destruction” progressief oor dekades en selfs eeue plaasgevind het, “creates a readiness in the culture” (Balakian 2136, 2831). “‘People learn,’ Staub explains, ‘by doing, by participation.’ People are changed by their participation in destructive and harmful behavior, and the victims are further devalued through this process” (2835). Die Armeense volksmoord was ‘n geval van “devaluing a subgroup, an ethnic minority in this case, in part in order to raise the sinking self-esteem of the majority group – the Turks” (2835).

    Die vlaag gewelddadigheid wat Suid-Afrika sedert 1994 teister, bv die plaasmoorde en studente-oproer, kan as ‘n voortsetting van die voorafgaande polities gemotiveerde vandalisme en terrorisme van die ANC en PAC beskou word. Deur geweld polities suksesvol te pleeg, het veral die ANC deur voorbeeldstelling ‘n nuwe geslag geweldenaars geskep wat op ‘n soortgelyke manier sukses wil behaal. Wat in Suid-Afrika plaasvind, bv polities, het dikwels sy oorsprong in Amerika. John D Skrentny het die stryd om menseregte van veral vier etniese minderheidsgroepe (Asiate, Indiane, Hispaniste en swartes) deeglik nagevors (The minority rights revolution, Cambridge, Mass, Harvard University Press, 2004, 496p; Amazon Kindle $32,49). Hy kom tot gevolgtrekkings soos: “African Americans … were the only minority group involved in the urban violence” (2195) en “only blacks had rioted” (2466). Amerikaanse swartes onderskei hulleself van ander minderheidsgroepe weens hulle gewelddadigheid (2168, 2560, 2660). Dit het daartoe gelei dat swartes in groter mate as enige ander Amerikaanse groep bevoordeel word;* ‘n geval van “the wheel that squeeks the loudest gets the grease” (1838; ook 4526). Die buitensporige toegeeflikheid jeens swartes se onsosiale gedrag kan enersyds toegeskryf word aan skuldgevoelens wat by blankes oor die destydse slawerny, rasse-segregasie en -diskriminasie gewek is. Andersyds dien ‘n paaibeleid as ‘n soort versekeringspolis teen verdere geweldpleging.

    [* “The demand shifted from equal rights for individuals to special rights (affirmative action and similar measures) for blacks and other groups. Such claims run directly counter to the underlying principles that have been the basis of American political unity; they reject the idea of a ‘color-blind’ society of equal individuals and instead promote a ‘color-conscious’ society with government-sanctioned privileges for some groups. In a parallel movement, intellectuals and politicians began to push the ideology of ‘multiculturalism,’ and to insist on the rewriting of American political, social, and literary history from the viewpoint of non-European groups. At the extreme, this movement tends to elevate obscure leaders of minority groups to a level of importance equal to that of the Founding Fathers. Both the demands for special group rights and for multiculturalism encourages a clash of civilizations within the United States and encourage what Arthur M Schlesinger, Jr, terms ‘the disuniting of America’” (Samuel P Huntington, The clash of civilizations? The debate: 20th anniversary edition, edited by Gideon Rose, New York: Foreign Affairs Publishing, 2013, 93p; Amazon Kindle $8,57, 1120).]

    “Rassis” en “apartheid” het standaardskelwoorde in sowel Suid-Afrika as Amerika geword. In hierdie woordestryd het Amerikaanse swartes ook “genocide” ingespan: “The charge was that American treatment of African Americans violated the convention – it was genocide” (508). Die “convention” waarna hier verwys word, is die Verenigde Nasies se Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide. “In 1948 the UN General Assembly defined genocide as ‘acts committed with the intent to destroy, in whole or in part, a national, ethnic, racial or religious group.’ The acts in question are listed as killing, or causing serious physical or mental injury to members of a group, deliberately exposing a group to conditions likely to cause death, preventing births within a group and forcibly removing the group’s children” (Pritchard 34).

    Die Hispaniste voel sterk oor taalregte; dat Engels nie hulle moedertaal Spaans moet verswelg nie. In hierdie konteks word daar van “cultural genocide” gepraat (Skrentny 3121). Is dit nie wat sedert 1994 in Suid-Afrika met Afrikaners en Afrikaans gebeur nie? “A resolution by forty-nine Scandinavian professors in 1962 declared that ‘the extermination of a language, of a culture, and of a people are all one and the same thing’” (2800). Die Hispaniste het die reg op moedertaalonderrig verwerf.

    Ek wil vandag hoofsaaklik oor ‘n nuwe boek skryf wat oor Lviv en die oorsprong van die woord “genocide” handel, asook oor die oorsprong van die frase “crimes against humanity.” Dit is Philippe Sands se East West Street: On the origins of genocide and crimes against humanity (London: Weidenfeld & Nicolson, 2016, 448p; Amazon Kindle $11,13). Sands (gebore in 1960) is ‘n professor in internasionale reg aan University College London. Die boektitel sinspeel op Lviv wat beskryf word as “the epicentre of the fault lines that divided east from west” (Kindle 152). In die vlaag van oordrewe reaksie teen blankes en apartheid word die woord “genocide” en die frase “crimes against humanity” dikwels gehoor. Die veldtog teen blankes en veral Afrikaners neem deesdae sulke afmetings aan dat daar soms die neiging is om hierdie woord en hierdie frase op veral Afrikaners en apartheid van toepassing te maak. Dit is egter moontlik dat die skoene van hierdie woord en frase eerder swart as wit voete pas.

    Naas Lviv is daar vier hoofkarakters in Sands se boek. Hersch Lauterpacht (1897-1960), ‘n hoogleraar in internasionale reg, is in Zólkiew (later Zhovkva), 15 myle wes van Lviv, gebore en het van 1911 tot 1919 in Lviv gewoon en daar in die regte studeer. Rafael Lemkin (1900-1959) is in die huidige Belarus gebore en het in 1921 na Lviv verhuis en daar tot 1926 in die regte studeer. Hans Frank (1900-1946) was ‘n Duitse regsgeleerde en vyf jaar lank die Nazi-governeur-generaal van Duitsbesette Poland, wat Lviv en omstreke ingesluit het. Leon Buchholz (1904-1997), Philippe Sands se oupa aan moederskant, is in Lviv gebore. Die stad Lviv is ‘n gemeenskaplike element by hierdie vier karakters. Terselfdertyd het Sands ‘n familiebelang by hierdie onderwerp. Familiesake word in hierdie rubriek meesal uitgelaat en dus ook baie van die verdere inligting oor Buchholz.

    Dit is merkwaardig dat sowel die frase “crimes against humanity” (Lauterpacht se skepping) as die woord “genocide” (Lemkin se skepping) hierdie verwantskap met Lviv het en dat hierdie twee begrippe of beginsels hulle weg in internasionale reg tydens die Nuremberg-verhoor (1945/6) van twee dosyn top-Nazi’s gevind het. Hans Frank is toe ter dood veroordeel. Familielede van sowel Lauterpacht as Lemkin (en ook van Buchholz) is tydens die Nazi-bewind vermoor. In daardie sin kan gesê word dat die regsbeginsels “misdade teen die mensdom” en “volksmoord” as ‘n soort vergelding of wraak in Joodse geledere ontstaan het. Die kernverskil tussen misdade teen die mensdom en volksmoord is dat eersgenoemde op die grootskaalse doodmaak van individue en laasgenoemde op die uitroeiing van groepe mense betrekking het (139). “How could the law help to prevent mass killing? Protect the individual, says Lauterpacht. Protect the group, says Lemkin” (4425). Die Nuremberg-verhoor is “the moment in which it was said our modern system of internasional justice came into being” (118). Lauterpacht word as “a father of the modern human rights movement” beskou (84). Volgens hom “the well-being of an individual is the ultimate object of all law” (1393; ook 998).

    Reeds in sy jeug het Lauterpacht diskriminasie en die vervolging van Jode eerstehands ervaar. “International law offered few constraints on the majority’s treatment of minorities and no rights for individuals” (1146). “The modern law of human rights was born on the anvil of Lwów [Lviv] and its environs” (1175). Na die Eerste Wêreldoorlog, tydens die onderhandelings in 1919 in Versailles, het die Joodse afvaardiging op “greater autonomy, language and cultural rights and principles of self-government” aangedring (1189). Met bv die Iere in gedagte “Britain objected to any depletion of sovereignty – the right to treat others as it wished – or international oversight” (1189). Woodrow Wilson (1856-1924), die Amerikaanse president (1913-1921), was egter sterk ten gunste van “‘rigid protection’ for minorities” (1197).

    By Versailles is daar ingestem tot onafhanklikheid vir Pole op voorwaarde dat die regte van minderheidsgroepe beskerm word. Artikel 93 van die Versailles-verdrag “required Poland to sign a second treaty [the Little Treaty of Versailles (1203)], to protect ‘inhabitants’ who differed from the majority of the population in race, language, or religion.* The Allies would be entitled to ‘protect’ these minorities, a further humiliation in the eyes of Poland because lopsided obligations were imposed: rights were given to some groups, but not all, and the victorious powers would escape equivalent obligations for their own minorities” (1203). Byvoorbeeld, vrees vir regte vir swartes was in die agterkoppe van die Amerikaners. “The Polish Minorities Treaty went further: it made the rights of such minorities into ‘obligations of international concern’, to be protected at the League of Nations. Any disputes could go to the Permanent Court of International Justice, newly created in The Hague” (1210) in 1922 (1342). Na die magsoorname van Adolf Hitler in Duitsland in 1933 “Poland signed a non-aggression pact with Germany and cast aside the 1919 Minorities Treaty” (1379). [* Ook “birth, nationality” en “minorities could run their own schools” (1203).]

    In 1919 het Lauterpacht in Wene verder in die regte studeer. Een van sy dosente was Hans Kelsen (1881-1973) wat gehelp het om die nuwe Oostenrykse grondwet te formuleer. Oostenryk was die eerste land wat ‘n grondwethof gekry het. Die gevolg: “individuals had inalienable constitutional rights, and they could go to a court to enforce those rights. This was a different model from that which protected minority rights, as in Poland. The two key distinctions – between groups and individuals, between national and international enforcement – influenced Lauterpacht’s thinking. In Austria, the individual was placed at the heart of the legal order” (1259). Anti-Semitisme in Wene het Lauterpacht oortuig van “the ‘vital necessity’ of rights for individuals” (1274).

    In 1923 het Lauterpacht uitgewyk na Engeland en in 1938 hoogleraar in internasionale reg aan Cambridge University geword. Hy het oorweging geskenk aan “a ‘revolutionary’ possibility of developing the rules so as to place more limits on the supposedly ‘eternal and inalienable’ powers of the state” (1349). “Individuals should ‘possess international rights’” (1364). Later word dit deel van “the fundamental rights of man” (1672). Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Lauterpacht gedink dat “ending ‘international lawlessness’” noodsaaklik was (1615). Nege Europese regerings het in 1942 byeengekom “expressing a common desire to use the criminal law to punish those ‘guity’ of and ‘responsible’ for atrocities. Perpetrators would be ‘sought for, handed over to justice and judged’, an idea that became an official aim of the war. The nine governments established a commission on war crimes to collect information on atrocities and perpetrators, a body that would become the United Nations War Crimes Commission” (1622).

    Intussen het Lauterpacht “a draft of his International Bill of Rights of Man” geformuleer (1746). In 1945 het hy ‘n boek daaroor gepubliseer (1796). Sy doel was “an end to the ‘omnipotence of the State’” (1796). “The gist of his thinking was captured in a single sentence: ‘The community of nations has in the past claimed and successfully asserted the right to intercede on behalf of the violated rights of man trampled upon by the State in a manner calculated to shock the moral sense of mankind’” (4404; ook 4432). Misdade teen die mensdom is “acts so egregious that others were entitled to act in a protective capacity” (4411). Die idee was “to limit the potent force of tribalism, not reinforce it” (4418). Sands noem dit “a rational, enlightened view, and also an idealistic one” (4418). Die verskyning van die boek het mettertyd gelei tot die aanvaarding van die Verenigde Nasies se Handves “by which governments agreed to introduce a new commitment to ‘fundamental human rights’, to respect the ‘dignity and worth of the human person’” (1789).

    Die tweede hoofkarakter in Sands se boek, Rafael Lemkin, het reeds in 1933 ‘n pamflet gepubliseer “proposing new international rules to prohibit ‘barbarity’ and ‘vandalism’ … he imagined new rules to protect ‘the life of the peoples’; to prevent ‘barbarity’, the destruction of groups, and to prevent ‘vandalism’, attacks on culture and heritage” (2500). Hy het onder meer gebruik gemaak van die Romeen Vespasian V Pella (1897-1960) se idee van “universal jurisdiction” wat toepaslik sou wees op bv “piracy, slavery, trading in women and children, and drug trafficking” (2508).

    Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Lemkin deurlopend amptelike Nazi-dokumente, soos staatskoerante, dekrete en ordinasies, versamel (2645, 2652), “looking for patterns of German behaviour” (2652). “Lemkin’s work identified the wholesale destruction of the nations over which the Germans took control as an overall aim” (2659). Hy het verskynsels soos “Germanized” (2659), “denationalization” en “dehumanization” waargeneem. Die doel daarvan was “to kill the nation ‘in a spiritual and cultural sense’: Lemkin identified decrees from early 1941 pointing to the ‘complete destruction’ of the Jews in gradual steps” (2666).

    In 1944 is Lemkin se boek, Axis rule in occupied Europe, in Amerika gepubliseer, “with the aim of protecting groups, for which he invented a word for a new crime, ‘genocide’, the destruction of groups” (1760). “Attacks upon national, religious and ethnic groups should be made international crimes” (2221). Lemkin is onder meer deur die Armeense volksmoord beïnvloed (2292, 2738). Hy het geredeneer: Dit is ‘n misdaad, naamlik moord, as iemand een mens vermoor, “but not a crime for that man to have struck down one million men” (2372). In hoofstuk 9 kom hy met sy nuwe woord vorendag, “genocide”, ‘n kombinasie van die Griekse woord “genos” (stam of ras) en die Latynse woord “cide” (moor) (2888). Dit gaan oor “extermination”, “physical” en “cultural” (2888). “Genocide concerned acts ‘directed against individuals, not in their individual capacity, but as members of national groups’” (2888). Volgens Lemkin “new conceptions require new terms” (2896). “A new word was accompanied by a new idea, a global treaty to protect against perpetrators before any court in the world. Countries would no longer be free to treat citizens as they wished” (2914). Voorheen het hy die Duitse woord “Völkermord” gebruik (2896). “The ‘extermination of nations and ethnic groups’ required the intelligentsia to be killed off, culture to be destroyed, wealth transferred” (2896). Nóg die woord “volksmoord” nóg die letterlike betekenis van “genocide” is omvattend genoeg om aan die dui dat bv religieuse groepe (en dus nie net stamme, volke of rasse nie) by hierdie soort misdaad ingesluit word.

    Lauterpacht was nie entoesiasties oor Lemkin se idees nie. Hy noem “‘genocide’ a new term for the physical destruction of nations and ethnic groups” (1767). “Lauterpacht was concerned that the protection of groups would undermine the protection of individuals. It should not be the primary focus of the law” (1767). “He worried that emphasis on genocide would reinforce latent instincts of tribalism, perhaps enhancing the sense of ‘us’ and ‘them’, pitting one group against another” (4292).

    Lemkin wou ‘n hiërargie daarstel wat volksmoord die ergste misdaad sou maak. Aan Franklin Roosevelt (1882-1945, die Amerikaanse president 1933-1945) het hy in ‘n skrywe voorgestel “outlaw mass killing … make it a crime, the ‘crime of crimes’” (2839). “Not opposed to individual rights, he [Lemkin] nevertheless believed that an excessive focus on individuals was naive, that it ignored the reality of conflict and violence: individuals were targeted because they were members of a particular group, not because of their individual qualities. For Lemkin, the law must reflect true motive and real intent, the forces that explained why certain individuals – from certain targeted groups – were killed. For Lemkin, the focus on groups was the practical approach” (4418).

    Die derde hoofkarakter in Sands se boek, Hans Frank, “expressed strong objections to universal jurisdiction” (3341). Hy het hom ten gunste van “non-interference in the internal affairs of foreign states” uitgespreek (3348). “There would be no individual rights in the new Germany, so he announced a total opposition to the ‘individualistic, liberalistic atomizing tendencies of the egoism of the individual.’ (‘Complete equality, absolute submission, absolute loss of individuality,’ the writer Friedrich Reck [1884-1945] recorded in his diary …)” (3355). “Community takes precedence over the individualistic … tendencies” (3251). Frank het die Duitsbesette Pole soos ‘n kolonie bestuur, “its inhabitants the ‘slaves of the Greater German World Empire’” (3376). Frank se standpunt was “that law was nothing more than ‘that which is useful and necessary for the German nation’” (2811). Volgens Lemkin was dit “‘a cynical denial of international law’ … Frank’s conception subordinated the individual to the state and was designed ‘to subordinate all the world under Germany’” (2811). In sy dagboek het Frank verder gegaan: “‘We must annihilate the Jews, wherever we find them and wherever it is possible’ … to maintain the structure of the Reich” (3426). Frank het die bynaam “Butcher of Warsaw” gekry (4043).

    Vir die Nuremberg-verhoor het vier lande (Amerika, Brittanje, Frankryk en Rusland) elk twee regters en ‘n aanklaer benoem (1817). Lauterpacht het voorgestel dat die frase “War Crimes” (1837) en “Crimes Against Humanity” vir “atrocities against individual civilians” (1844) gebruik word. “‘Genocide’ … had been added at a late stage at the insistence of the Americans over strong British objections” (1896). “Genocide” is gedefinieer as “extermination of racial and religious groups, against the civilian populations of certain occupied territories in order to destroy particular races and classes of people and national, racial, or religious groups” (3035). Die Nuremberg-aanklagte sou geldig wees “whether or not in violation of the domestic law of the country where perpetrated” (1866). “International law was not only ‘between States’ but ‘also the law of mankind’” (1874). “This was the first time in human history that the leaders of a state were put on trial before an international court for crimes against humanity and genocide, two new crimes” (4224).

    Robert Jackson (1892-1954), die Amerikaanse hoofaanklaer, het gesê “the ‘real complaining party’ … was not the Allies but ‘civilization’ itself” (4376). Hartley Shawcross (1902-2003) was die Britse hoofaanklaer. “Lauterpacht prompted Shawcross to pre-empt the arguments of the defendants, the prospect that they’d assert that because states couldn’t commit crimes under international law, it followed that the individuals who served them also couldn’t be guilty of crime. A state could be criminal, Shawcross told the tribunal, and so it was imperative to repress its crimes by means ‘more drastic and more effective than in the case of individuals’. Individuals who acted on behalf of such a state were ‘directly responsible’ and should have punishments heaped upon them … ‘The state is not an abstract entity … Its rights and duties are the rights and duties of men’, its actions those of politicians who should ‘not be able to seek immunity behind the intangible personality of the state’. These were radical words, embracing the idea of individual responsibility, placing ‘fundamental human rights’ and ‘fundamental human duties’ at the heart of a new international system” (4439).

    Lauterpacht was in groter en vaster mate deel van die Britse vervolgingspan as wat Lemkin van die Amerikaanse span was. “Genocide was referred to on the first day by the French and Soviet prosecutors, much to his [Lemkin’s] satisfaction. The Americans and the British followed, but they avoided any mention of the word” (4526). Lemkin het aan die Amerikaanse vervolgingspan geskryf dat “lesser terms – like ‘mass murder’ or ‘mass extermination’ – were inadequate, because they were incapable of conveying the vital element of racial motivation and the desire to destroy entire cultures” (5065). “The charge of genocide had to be part of a broader trial strategy, to show the defendants as enemies of mankind, a ‘specially dangerous crime’, one that went beyond crimes against humanity” (5073). Lemkin “faced political objections in the United States and in Britain, arising respectively from historic American treatment of blacks and British colonial practices” (5080). Desnieteenstaande “the word ‘genocide’ made its way back into the proceedings” (5087).

    Jackson het nie die woord “genocide” in sy finale Nuremberg-pleidooi gebruik nie, maar Shawcross het dit wel gedoen. Lemkin wou hê dat volksmoord wat voor die uitbreking van die Tweede Wêreldoorlog deur die Nazi’s gepleeg is ook veroordeel moet word, maar die mandaat van die Nuremberg-verhoor was tot oorlogsmisdade beperk (5284). Die Franse vervolgingspan “invoked ‘genocide’ as a catch-all to cover all the crimes, from concentration camps to enslavement. The Soviet prosecutor Rudenko characterized the SS [“Schutzstaffel” die Nazi-Duitse Beskermingskorps] as a genocidal entity, so that anyone associated with the organization was complicit in genocide” (5413).

    Lauterpacht het argumente in konsepvorm aan die Britse vervolgingspan voorgelê waarvolgens “‘crimes against humanity’ … was a starting point to vindicate ‘the rights of man’, to offer protection against the ‘cruelty and barbarity of his own State’ … the fundamental rights of man trumped national laws, a new approach to serve the interests of individuals, not states” (5130). Sy oogmerk was “to create ‘a most valuable precedent for any future International Criminal Court’” (5123). Lauterpacht het veral Frank uitgesonder as ‘n “‘direct agent’ of the ‘crimes of extermination’” (5144); “the foulest crimes that ever sullied the record of a nation” (5159). “Lauterpacht thought that ‘if one emphasises too much that it is a crime to kill a whole people, it may weaken the conviction that it is already a crime to kill one individual’” (5501). In sy pleidooi in die hof het Shawcross al Lauterpacht se verwysings na Frank en sy emosionale taalgebruik uitgelaat, maar “Lauterpacht’s ideas on crimes against humanity and the rights of the individual were firmly entrenched in the proceedings, colouring the entire case” (5356).

    Frank het in sy verweer aangevoer: “Germany’s guilt had been erased ‘by the conduct of our war-time enemies towards our nation and its soldiers’. Such conduct had been entirely excluded from the trial, he was saying, a lopsided justice. Mass crimes ‘of the most frightful sort’ had been committed against Germans” (5434).

    “Ninety-four witnesses had appeared, thirty-three for the prosecution and sixty-one for the defence” (5556). “Of the twenty-one defendants present, three were acquitted” (5618). “Several … were found to have committed crimes against humanity, but none were found guilty of genocide” (5626). “Twelve defendants were sentenced to death with no right of appeal. They included Frank” (5671).

    Lemkin was teleurgesteld met die beperkte mate van erkenning wat volksmoord tydens die Nuremberg-verhoor ontvang het. In 1946 het die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies egter bekragtig: “Genocide is a crime under international law” (5724). “On 9 December 1948, the General Assembly adopted the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide [die teks is hier bo in die 10de paragraaf deels aangehaal], the first human rights treaty of the modern era” (5724). “In the years after the Nuremberg judgement, the word genocide gained traction in political circles and in public discussion as the ‘crime of crimes’, elevating the protection of groups above that of individuals” (5772).

    Lauterpacht se werk “inspired the Universal Declaration of Human Rights, adopted by die UN General Assembly on 10 December 1948” (5731), dus net ‘n dag na “genocide” amptelik deur die VN erken is. Hierop het gevolg “the European Convention on Human Rights, which was signed in 1950 … that created the first international human rights court to which individuals would have access” (5738).

    As hierdie onderwerp in sy geheel oorweeg word, kan gesê word dat die regsbeginsels van “misdade teen die mensdom” en “volksmoord” gedurende die Tweede Wêreldoorlog en daarna vorm aangeneem het en deesdae internasionaal erken word. Die direkte aanleiding was die uitwissing van miljoene Jode deur die Nazi’s. Wat as gevolg daarvan gebeur het, is die toenemende globalisering van aangeleenthede. Die tradisionele onafhanklikheid van state word ondergrawe deur hulle internasionaal verantwoordbaar te hou. Inmenging in die huishoudelike sake van state is tot ‘n internasionale reg verhef. Dit kom neer op die inperking van die vryheid en dus regte van sowel state as individue. Wat veral problematies is, is dat regte in die praktyk beklemtoon word en hulle dikwels nie met verantwoordelikhede gebalanseer word nie.

    Internasionalisering verwater die identiteit van groepe (bv volke/nasies, state) en individue. Wat nodig is, is sowel individuele regte as groepsregte, albei gebalanseer met verantwoordelikhede. In die nuwe Suid-Afrika word (na bewering) net individuele regte grondwetlik erken. Afrikaners het geen grondwetlike groepsregte nie. Anders as bv Amerikaanse swartes het Afrikaners geen minderheidsregte nie. Afrikanerbelange word gevolglik ondergeploeg deur die belange van die swart meerderheid, wat op grond van hulle getalle in die praktyk handel asof hulle ongebreideld hulle groepsbelange kan afdwing. In werklikheid het nie-wittes, anders as wittes, groepsregte ingevolge hulle bevoordeling weens bv regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging. Regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging funksioneer terselfdertyd as groepsbenadeling van blankes. Wanneer menseregte opgehaal word, is dit dikwels ter bevordering van die belange van swartes. Blankes behoort geaktiveer te word om in groter mate plaaslik en internasionaal op hulle menseregte aan te dring. Enersyds kan blanke of Afrikaner-individue gevalle van misdade teen die mensdom wat hulle raak, identifiseer en sake daaroor aanhangig maak. Andersyds kan namens Afrikaners klagtes oor volksmoord gelê word, met die duidelike verstandhouding dat volksmoord nie net liggaamlike uitroeiing behels nie omdat dit ook kultuurvernietiging, bv die uitroeiing van Afrikaans, insluit. Internasionalisering kan dus voordele inhou; deesdae selfs vir Afrikaners.

    My standpunt is dat die ANC-regering streng gesproke onwettig is omdat die blanke kiesers nooit die politieke magsoordrag aan swartes goedgekeur het nie. Dit is vir my ook duidelik dat die voortreflike moraliteit wat die ANC vir homself opeis, vals is, onder meer omdat daar in sy leierskorps mense is wat myns insiens misdadigers is. Die jongste is dat die ANC-regering Suid-Afrika aan die jurisdiksie van die Internasionale Strafhof, wat sedert 2002 funksioneer, wil onttrek, onder meer onder die bedenklike voorwendsel dat misdadigers uit Afrikalande teen uitlewering beskerm moet word. So maklik sal die ANC nie aan die tentakels van internasionalisering ontsnap nie. Lees bv Ruan Coetzee se artikel oor die Internasionale Strafhof (LitNet, 25 deser).

  • ANC ruk op na Grondwethof teen Walus-vrylating

    ANC ruk op na Grondwethof teen Walus-vrylating

    Die ANC aan die Oosrand sal Maandag in groot getalle opruk na die Grondwethof teen Janusz Walus se vrylating op parool.

    Hulle, sowel as die SAKP, ANC en EFF is heftig gekant teen die beslissing om Walus vry te laat. Die optog word deur die ANC se Ekurhuleni-streek gereël.

    Hy sal binnekort vrygelaat word nadat sy appèl teen die weiering van sy parool in die Hooggeregshof in Pretoria geslaag het.

    Walus het 23 jaar van sy lewenslange vonnis vir die moord op die voormalige SAKP-leier, Chris Hani, in 1993 uitgedien.

    Die voorsitter van die ANC in Ekurhuleni, Mzwandile Masina, sê hulle wil die kwessie van “volledige openbaarmaking van misdade” met die hof opneem.

    Hulle eis dat alle ander politieke gevangenes vrygelaat moet word as ‘n gebaar aan Hani.

    Die ANC se opmars word aangemoedig en ondersteun deur figure soos ene Ray Hartley, redakteur van die RDM.

  • Janusz Walus vrygelaat

    Janusz Walus vrygelaat

    Janusz Walus sal op parool vrygelaat word. Sy prokureur, Roelof du Plessis, het Donderdagoggend die Poolse immigrant se vrylating bevestig.

    Walus het die leier van die Kommuniste, Hani in sy oprit in Boksburg in April 1993 doodgeskiet.

    Die SAKP was teenwoordig en woordvoerder Alex Mashilo sê hulle is teleurgesteld, maar nie verbaas nie.

    Terwyl die paroolraad Walus die groen lig gegee het, het die minister van justisie, Michael Masutha geweier, omdat “verdere dialoog met die party en die Hani-familie” glo nodig was.

    Die regspan wat Walus verteenwoordig het, het aangevoer dat Masutha bevooroordeeld was teen hul kliënt, en het gesê die besluit van die minister van justisie om nie parool toe te staan nie, was uitsluitlik as gevolg van politieke vooroordeel en inmenging.

    Walus en sy mede-gevangene Clive Derby-Lewis is in 2014 beseer ‘n beweerde SAKP-sluipmoordaanval deur ‘n bendeleier wat omgekoop is in die Kgosi Mampuru (voorheen Pretoria Sentraal) Gevangenis.

    Ander gevangenes het die twee gered van ‘n gewisse dood. Die SAPD sou die voorval ondersoek, maar na twee jaar is daar nog geen besonderhede vrygestel nie.

    Derby-Lewis en Walus is albei gesteek met ‘n “kombuislepel”, het ‘n woordvoerder van Korrektiewe Dienste Manelisi Wolela gesê.

    Die bendeleier het die twee voorheen met rus gelaat, maar die SAKP wou klaarblyklik nie hê hulle moet die gevangenis oorleef nie.