praag.co.za

Tag: Italiaans

  • Suidpunt: Waarom Twitter ‘n volslae mislukking is

    Suidpunt: Waarom Twitter ‘n volslae mislukking is

    Hierdie week het my adresboekie en die berigte wat op my Twitter-tuisblad verskyn sommer baie minder en ligter geword.

    Selfs my beginblad op Firefox het ek verander vanaf Ecosia.org na my e-posadres. Alles te danke aan Twitter.

    Ek het aanvanklik by Twitter aangesluit omrede ek die Pous volg, nie omdat ek Rooms-Katoliek is nie, maar omdat sy vertalers sy twiets in Duits, Latyn, Frans, Spaans, Italiaans, Pools, Portugees, Arabies en Engels plaas. As jy slim genoeg is, maak jy gewoon jou woordverwerkerprogram oop en plak die twiets naas mekaar. Ek is eintlik net daar vir die Duits, die Latyn en die Frans. So leer jy tale binne ‘n japtrap.

    Ek het ook aangesluit omdat ek ‘n skrywersvriend se vordering volg. ‘n Ekstra hartjie hier en ‘n hartjie daar, glo ek, sal hom verder bemoedig.

    En later sluit mens ook by ander organisasies en persone aan wat moontlik vir jou interessant is.

    Maar my twee maande op Twitter was eenvoudig twee maande te lank.

    Het ek maar vroeër Urban Dictionary geraadpleeg!

    Twitter word so gedefinieer:

    The new replacement for the walls of a public toilet. A place to write one’s thoughts, often while sitting on a toilet, hoping the public will read them.

    En hier is my besware:

    Daar’s waarskynlik meer robotte as mense

    Toe dr. Dan Roodt aangesluit het op 27 Februarie 2009, was sy identiteitsnommer 22 146 210. As ek reg is, neem ek aan hy is die twee-en-twintig-miljoen-eenhonderd-ses-en-veertigduisend-tweehonderd-en-tiende persoon wat ‘n blad geskep het. Dit kan jy gaan soek by http://www.twitterjoindate.com/ . Nou goed. Kom ons probeer Suidpunt, die nimlike ekke op 7 April 2020. My gebruikersidentiteitnommer is 1 247 390 073 139 625 984. Of, as die getal te swaar is om uit te spreek: ek is nommer eentriljoen-tweehonderd-sewe-en-veertig-biljard-driehonderd-en-negentig-biljoen-drie-en-sewentig-miljard-honderd-nege-en-dertig-miljoen-seshonderd-vyf-en-twintigduisend-negehonderd-vier-en-tagtig.

    Daar is seker nou al meer as 8 miljard mense ter wêreld, waarvan die oorwig nie internet het nie, laat staan nog by Twitter sou aansluit. Selfs as ons nog organisasies en besighede insluit en aanvaar dat ‘n enkele persoon, vir sy eie gerief, tot 5 rekeninge kan hê… haal dit steeds nie daardie hoë kerf nie. Dit is juis hoekom besighede aangeraai word om nie te veel ag te slaan op die hutsmerk of watter ander statistiek hulle ook al kry nie. Maar Radio Sonder Grense wil nie hoor nie. Maar, soos die toenmalige koningin Beatrix al gesê het: De leugen regeert.

    As #menaretrash op die regterbalk verskyn, moet dit seker die absolute waarheid wees.

    Die rede vir robotte is die gevolg daarvan as jy die wêreld vir elke gebruiker oopmaak. By Facebook is daar baie geslote groepe en individue aan wie jy eers ‘n vriendskapsversoek moet uitstuur. Dit is ‘n stuitmeganisme wat ‘n robotskepper twee keer sal laat nadink.

    Die hutsmerk/hekkie/dingetjie het geen effek nie

    Nou het elke muis (en robot) ‘n megafoon gekry om deel van ‘n blitsskare (flashmob) te word. As genoeg mense dieselfde bewoording gebruik, in hul viering as ‘n kollektivistiese trop skape, sal dit hopelik aandag trek. Ook maar net vir 24 uur. En dan? Wat dan? Net nog ‘n growwe denkfout is gemaak: Argumentum ad populum, oftewel “as almal sê dis so, dan is dit so”.

    Ek stel werklik nie belang wat die Suid-Afrikaanse gepeupel en masjinerie se gesanik nou weer is nie, so hier’s ‘n wenk: stel voortaan jou “Trends” op Luxemburg. Jou bloeddruk sak sommer dadelik terug met 70 mmHg.

    Twitter is die broeiplek van “imagined communities”

    Die blankes oorsee het skynbaar nou almal ontpop in volkekundiges. Ene met doktorsgrade wat hulle summa cum laude geslaag het. Skynbaar praat hulle almal nou vlot Xhosa, is met vlieënde vaandels deur die inisiasieskool, het almal die besnydenis met witbesmeerde gesig ondergaan en verstaan die hele psige van elke swart etnisiteit op aarde nou op hul vingerpunte. Magtig, hulle weet selfs meer wat in ‘n stat in die DRK aangaan as die inwoners self wat op die oomblik in ‘n dodelike stryd met ‘n loslopende luiperd gewikkel is! Skynbaar bestaan hul hele Xhosa-woordeskat ook egter, ongeag daardie hele stel woordeboeke in die dorpsbiblioteek, slegs uit een toeristiese modewoord (waarvan die begrip vir hul maar onduidelik is): ubuntu. Bowendien gee die lot hulle oornag uit as hierdie eersteklas politieke ontleders wat sommer almal in Minneapolis bly en presies weet wat daar aangaan. Nee kyk, hulle ken die behoeftes en begeertes van die swartes nou sommer meer as die swartes self!

    Sulke blanke arrogansie het ek lanklaas beleef.

    Maar terug by Twitter.

    Gewoonlik word “imagined communities” in ‘n liberale of ‘n marxistiese sin gebruik, soos Leon Lemmer al uitgewys het:

    Die frase in die boektitel, ‘imagined communities’, impliseer nie dat nasies fiktief is nie. Dit verwys bloot na die feit dat daar so baie individue in ‘n nasie is dat ‘n lid slegs ‘n beperkte getal van hulle persoonlik kan ken en hy van die res min, indien enigiets, weet. Indirekte inligting en verbeelding is nodig om ‘n voorstelling van ‘n nasie in sy geheel te maak. […] Die boek Imagined communities is volgens Anderson ‘n poging om die Eurosentriese benadering tot nasionalisme teen te spreek.

    Die begrip pas my egter uitstekend! Dis die beste bedinksel wat die akademie nog kon opgelewer het! Ons moet dit propageer! Want dit sny inderdaad twee kante toe!

    Dan Roodt het al hoeveel onderhoude met mense gevoer, sommer op straatvlak, soos byvoorbeeld om uit te wys dat hoeveel individue wat hulself as swart eien, nie weet wat die ou Suid-Afrikaanse vlag simboliseer nie. Die hele idee wat die ANC byvoorbeeld voorgehou het van die ou landvlag wat almal so seermaak as simbool, gaan net nie op nie. Dit sê mos selfs die ANC, met sy swart leierskap, leef in hul eie “imagined community” of, sal ek sê, “twitter community”?

    Soos die mitiese figure uit die Bestiarium van die Middeleeue (byvoorbeeld swartluiperds met perdepote), skilder die grootbek Europeër en Amerikaner met sy foontjie ook sy absolute waanbeelde van swartes. Soos hul voorouers, het die Europeërs en Amerikaners “ook maar net gehoor”, maar nooit self ‘n doodgewone dag deurgebring met doodgewone mense nie.

    En jou Suid-Afrikaners? Veral die Engelssprekendes van Johannesburg? Wel, dis daai selfde tipe wat skree “Black Lives Matter!” en selfs hul hele profiel en banier veredel met die gebalde swart vuis (nie veel anders as hul voorouers met die black sash nie, raai), maar geen boemelaar, hul eie swartes, huisvesting sal gee agter hul knus driemeterhoë heining nie (tensy hy die bottelier is wat inwoon) of beslis nie in die laeinkomstebehuisingskemahuisies tussen die swartes gaan bly soos ‘n Duitse sendeling van ouds nie. Ek neem aan dis dieselfde tipe wat nie swart kindertjies sal aanneem nie en Swart Ekonomiese Bemagtiging, selfs die mees onlangse afgewaterde tipe van die Demokratiese Alliansie sedert 2018 e.v., met ewe veel mag en mening sal teenstaan. Haibô, wie bullshit jy nou eintlik? Jy kan mos nie uit twee monde praat nie, kan jy?

    Nodeloos om te sê het ek diesulke name uit my witbladsye en telefoonboekietjie geskrap. Vir my eie veiligheid, natuurlik. Dis my volste reg op vrye assosiasie. Want as hul só skynheilig voor swartes kan swymel om hul afsetgebied te vergroot met ‘n bietjie beeldpoets en spog onder die ander blankes met hul ‘wokeness’, hul ‘maatskaplike verantwoordelikheid’ (waarom anders? dis mos ‘n prestasie, “ek is mos beter as jy!”, soos ‘n bokkop teen die muur, ‘n Safari-trofee, o, vaderland, KOLONIALE DENKE!!!), ek sê jou, ek wag al lankal vir daardie lang vlekvrye staalmes in die rug. Dink net hoeveel tyd en geld ek nou gaan spaar! Nee. Die lotjie het nou hul ware kleure begin wys!

    Ja-nee, ek moet erken ek het hulle geswartlys op my .docx-boikotlys (dit trek seker nou al by 19 blaaie), want ek heul nie met huigelaars nie. Nee, op Twitter sal ek hulle nooit in der ewigheid versper om my bladsy te besigtig nie, want hoe sal ‘n toedeurkerk ‘n ongelowige kan bekeer? Wie weet, dalk kom die liewe mens nog tot sy sinne!

    Is Europa en die VSA (en Suid-Afrika) nie maar net besig om ‘n “imagined community” te skep van swartwees nie? Om hierdie ras, wat te voet Afrika deurkruis het en malaria, leeus en buffels en wat nog als onder die Afrikason met UV-vlakke van 9 sonder enige Westerse medisyne kon verduur het, nou te kom staan en oppiep? Ek as Afrikaner sou dit nie waag met die Zoeloekoning nie! Watse verkleinering is dit? Watse vernedering is dit? Watse onsin is dit? Waar is die respek? Het die wêreld dan mál geword?!

    Dink jouself in, my liewe Afrikaner. Hoe sal jy daarvan hou om elke dag te hoor: “Ons moet die Afrikaner meer spreekbeurt gee.” Ongehoord. “Die Afrikaner se stem word nie gehoor nie.” Dit begin klaar krap. “Die wêreld het toegekyk, en weggekyk…” OK. Dis genoeg! Bring my Mauser! Want as daar een ding is wat ek haat, is dit paternalisme en maternalisme van uitlanders wat van my of my kultuur nie van hul gat af weet nie!

    Ek het dit al voorheen gesê, en ek gaan dit weer sê:

    Die hele idee van die ‘Afrikanistiek’ (waaronder “African literature” ressorteer), as oorkoepelende vakgebied, is sélf hoogs verouderde imperialistiese en koloniale denke en kategorisering. Waarvan [die dosent] die leerstoel, onwetend, knus beklee en hierdie imperialisme vanaf haar akademiese troon met septer en ryksappel en ander kroonsierade dus voortsit.

    […]

    Die Anglistiek en Frankistiek en Germanistiek en Danistiek en Neerlandistiek en Frisistiek en Fennistiek en Italianistiek en Hispanistiek en Slowakistiek en Slowenistiek en Roemenistiek en Lituanistiek en Lusitanistiek en Russistiek… dink jy vir een oomblik jy gaan al hierdie volke en nasies onder “Europese Letterkunde” of “Europaeistiek” in ‘n voorgraadse driejaarkursus kan indruk? Natuurlik kan dit nie! Die letterkunde bars geheel en al reeds uit sy nate! Die lewensuitkyke van die kulture verskil dag by nag, net soos die omgewing en omstandighede. Nou hoe de donder wil jy alle Afrikavolke op één vasteland, met hoeveel klimate, hoeveel gelowe, hoeveel kultuurverskille, hoeveel tale (glo tussen 1 500 en 2 000), uit verskillende tydperke ressorteer (ja, ook die Oudegiptenare) onder één enkele vakgebied? Dit is mos malligheid! Dit is mos hoogs veralgemenend, en veralgemening weet ons is net ‘n haarbreedte weg van stereotipering: alle swartes en almal van Afrika dink tog maar net dieselfde. Of is die vakgebied so klein omdat daar eenvoudig net geen belangstelling is nie? Indirek erken jy ook dus dit is wél ‘n klomp “blitskursusse” wat onder een dak saamgesnoer is? Waar is jou Zoeloe Letterkunde as afsonderlike en hoogs gespesialiseerde vakgebied was sterk op sy eie bene staan? Jou Xhosa? Jou Noord-Sotho? Jou Tswana? En waar is jou Amharistiek?

    Maar kom ons droom voort. Ek is seker ook een of ander ryk sjeik het sy goue toilet verkoop (no shit) vir die saak? Ek is seker die hele Afrika-Unie het op Afrikadag ‘n paar los mieliepitte saamgestamp vir hul broeders in die Eerstewêreldland van die Verenigde State van Amerika wat so erg moet ly? Die land van kapitalistiese onderdrukking (snaaks dat niemand terug na Afrika verlang nie?). Almal in solidariteit vir die saak. Non?

    Die ANC-regering, kaalgat en platsak en leeggesteel en gedompel in rommelstatus soos hy is, het maar ‘n flouerige gebaar, ‘n aanduiding, vanuit sy lendelam staatshospitaalbed gemaak vir hul broeders in Amerika. Suid-Afrikaners is gewoon mooi gevra om Vrydag swart te dra as simbool (en ‘n paar blankes sou ook, ‘nie veel anders as hul voorouers met die black sash nie, raai’).

    Asof ‘n simbool nou ‘n aardskudding gaan veroorsaak? Die sluise van die hemel gaan oopmaak?

    Aai, die gebrek aan logika.

    So herhaal die selfde ou storie met dieselfde ou sous hom oor en oor.

    Twittergebruikers het die geheue van ‘n toktokkie

    Nee, ek bedoel nie soseer jou eie gekrabbel of ou onderwerp wat jy tot vervelens toe uit die put van vergetelheid ophaal nie (soms is dit liewer beter om die put met die blêrende kalf te demp). Maar dit kan nogal baie nuttig wees: as jy agterkom jy raak by tye neerslagtig en jy trek ‘n grafiek van die datums, kan jy die toestand so gou moontlik voorsien soos die stand van die maan, of selfs maandstonde. Eintlik sou ‘n dagboek met ‘n slotjie en sleuteltjie ewe goed kon werk, maar jy het nou maar eenmaal die swak om jou gevoelens wêreldkundig te maak. Dis jou saak, nie myne nie.

    Maar had jy ‘n geheue, sou iets aan jou knaag. Iets wat uit jou kop probeer wurm.

    Dalk was dit Disney se Zootropolis wat handel oor ‘roofdiere’ en ‘mak soogdiere’ wat deur ‘n skaap, Miss Bellwether, teen mekaar opgesweep word terwyl sy as burgemeesteres ageer (en die leeu, Mayor Lionheart, in die tronk sit). Stadig begin die ratjies draai.

    Jy sou, soos enige rasegte INTJ wat geseënd is met ‘Ursache und Wirkung’ en liniêre denke wat saam met die plasenta, bloed, en gebulk van die moeder by geboorte uitgedruk word (asook die hoogmoed), ‘n patroon opmerk. Veral onder die media. Ons noem dit komkommertyd. Volgens die WAT:

    2 a (joernalistiek) Tyd van die jaar, soos in die somervakansie, waarin daar normaalweg min van belang gebeur, dit stil, dood (vgl. DOOD III 3 c) is op handels- en politieke gebied en nuus vir koerante skaars is; pampoentyd.

    Trouens, ons kry dit reeds aan die Franse hof. Soos ek uit die Franse Wikipedia op die Afrikaanse Wikipedia vertaal het. Ek gaan nou die belangrikste dele vir jou uitlig.

     

    Die Gedierte van Gévaudan het tussen 30 Junie 1764 en 19 Junie 1767 ‘n gebied in Frankryk met ‘n reeks aanvalle op mense geteister. Tussen 88 tot 124 mense het in sy kloue beland en gesterf.

    […]

    Die nuus oor hierdie “Gedierte van Gévaudan” versprei soos ‘n veldbrand, tot die punt waar vele van die koninklike troepe opgeroep is om te gaan ingryp. Allerlei gerugte doen die ronde. Die een handel oor die aard van hierdie “gedierte”: was dit ‘n wolf, ‘n vreemde diersoort uit die buiteland of selfs ‘n weerwolf? Die ander oor die rede vir hierdie slagting: is dit straf van God, of is hierdie dier doelbewus dresseer om te moor? Daar was op daardie tydstip sowat 20 000 wolwe dwarsoor die hele Frankryk. Skynbaar het honderde soortgelyke aanvalle dwarsdeur die geskiedenis van Frankryk ongesiens verbygegaan, want geen haan het ooit daarna gekraai nie. Maar wat hierdie voorvalle nou so uitsonderlik maak is die besondere geleë tyd. Na afloop van die Sewejarige Oorlog was opspraakwekkende nuus maar aan die skraal kant. Nou was hierdie nuwe gebeurtenis water op die pers se meulens. Veral die plaaslike Courrier d’Avignon, daarna La Gazette de France en uiteindelik die internasionale koerante het hieruit munt geslaan. Binne enkele maande word honderde artikels geplaas wat die hele aangeleentheid in ‘n egte strokiesprentreeks laat ontaard.

    Wha-ha! Weer uitgevang!

    Après la guerre, c’était l’hystérie!  En hoe is daar nie jag gemaak op al wat wolf is nie? Mon pauvre loup.

    Komies en indrukwekkend. Die wolwestorie het byna 3 jaar aangehou. Die nuus van COVID-19 skaars ‘n maand of twee. En wat ‘n meevallertjie kry die media toe nie? Soos ‘n rype appel in sy skoot!

    Maar moenie kom kommer nie, liewe leser. Oor ‘n maand of wat is George Floyd ook, saam met sy liggaam, ‘n vae figment, met sy, soos die BBC-tannie hom toegedig het, ‘legacy’. Net nog ‘n statistiek. Soos met elke betoging wat in Suid-Afrika nog gewoed het. En elke kosvragmotor wat omgekeer en geplunder is. Probeer my, of eerder, die geskiedenis verkeerd bewys, ag toe?

    Maar kom kyk na die Post van 7 November 1964, bl. 10. Die woorde van Martin Luther King aan die woord:

    In a period of turbulence, mistakes, which under other circumstances might have been contained, are frequently made worse by unexpected developments. This occurred when some elements who had never been a part of the civil-rights movement erupted in violence in the subways and on the streets in New York and other cities. The headlines of a sensation-seeking press enlarged essentially small events to the level of catastrophes.

    These exaggerations obscured the fact that crime lives in the heart of all large cities. The irritating deeds of certain irresponsible civil-rights forces, and the senseless violence in which the perpetrators were Negro, merged in the minds of many people. For a large section of the population, Negroes became a menace. The physical safety of people who must use the streets and subways is closer to them than the abstract questions of justice for a minority, however appalling its grievances. Civil-rights leaders cannot control crime. They can control the demonstrations they initiate, however.

    They have a responsibility to maintain discipline and guidance so that no one is able to confuse constructive protest with criminal acts, which all condemn. The ghetto has hidden many things from whites, and not the least of these is the rampant racketeering that has a sanctuary in the slums and corrupts the ghetto’s already miserable life. The mayors of troubled cities who look only into Negro excesses for the causes of unrest would do well to look critically into their own law-enforcement agencies.

    In 1963, at the time of the Washington march, the whole nation talked of Negro freedom and the Negro began to believe in its reality. Then shattered dreams and the persistence of grinding poverty drove a small but desperate group of Negroes into the swamp of senseless violence. Riots solved nothing, but they stunned the nation. One of the questions they evoked was doubt about the Negro’s attachment to the doctrine of nonviolence. Ironically, many important civic leaders began to lecture Negroes to adhere to nonviolence. It is important to recall that Negroes created the theory of nonviolence as it applies to American conditions. For years they fought within their own ranks to achieve its acceptance. They had to overcome the accusation that nonviolence counselled love for murderers. Only after dozens of Birminghams, large and small, was it acknowledged that it took more courage to employ nonviolent direct action than impetuous force.

    Yet a distorted understanding of nonviolence began to emerge among white leaders. They failed to perceive that nonviolence can exist only in a context of justice. When the white power structure calls upon the Negro to reject violence but does not impose upon itself the task of creating necessary social change, it is in fact asking for submission to injustice. Nothing in the theory of nonviolence counsels this suicidal course. The simple fact is that there cannot be nonviolence and tranquillity without significant reforms of the evils that endangered the peace in the first place.

    It is the effort of the power structure to benefit from nonviolence without yielding meaningful change that is responsible for the rise of elements who would discredit it. Is the dilemma impossible of resolution? The best course for the Negro happens to be the best course for whites as well and for the nation as a whole.

    Nou toe nou, die dialektiek van geweld. Beteken dit die Afrikaner (‘n minderheidsgroep in Suid-Afrika) kan nou links en regs geboue opblaas soos hy lus kry omdat hy veronreg voel? Maar nee, daarvoor het hy reeds te veel belasting betaal en om die ekonomie te laat skade ly, skaad hy net homself en sy medelandsburgers. Maar weer, dit was moontlik ‘n tydperk in Amerika toe Amerikaners, net soos in Suid-Afrika, min inkomstebelasting betaal het. Dit was immers nog lank voor die maatskaplike toelaes deur die regering uitgedeel is, soos in Europa begin is. En tog, as ons mekaar se huise afbrand… sit ons albei sonder dak.

    King kom met ‘n ander voorstel, naamlik werkskepping, wat absoluut niks dui op Swart Ekonomiese Bemagtiging nie.

    There must be a grand alliance of Negro and white. This alliance must consist of the vast majorities of each group. It must have the objective of eradicating social evils which oppress both white and Negro. The unemployment which afflicts one third of Negro youth also affects over 12½  percent of white youth. It is not only more moral for both races to work together but more logical. One argument against a grand alliance holds that the shortage of jobs creates a natural climate of competition which tends to divide, not unify. If those who need jobs regard them as bones thrown to hungry animals, a destructive competition would seem inevitable. However, Negroes certainly do not want nor could they find the path to freedom by taking jobs from the white man. Instead, they want the white man to collaborate with them in making new jobs. This is the key point. Our economy, our resources are well able to provide full employment. It has also been argued that while alliances for economic advancement can be achieved, several “subjective questions” such as housing and schools will be more stubborn. But these questions are based upon a myth, not reality. Just as Negroes would be foolish to seek to overcome 90 percent of the population by organizing their 10 percent in hostile combat, whites would be equally foolish to think that the Negroes’ 10 percent is capable of crowding the schools and neighborhoods of 90 percent.

    The majority of Negroes want an alliance with white Americans to tackle the social injustices that afflict both of them.

    If a few Negro extremists and white extremists manage to divide their people, the tragic result will be the ascendancy of extreme reaction which exploits all people. For some Americans deluded by myths, the candidacy of a Goldwater seemed a solution for their ills. Essentially he identified big government, radicalism and bureaucracy as the cause of all evils. Civil-rights legislation, in his view, is not a social necessity- it is merely oppressive big government. He ignored the towering presence of discrimination and segregation, but vividly exaggerated crime in the streets. The poverty of the Negroes, he implied, is due to want of ambition and industry. The picture that emerged to delight the racist was that of undeserving, shiftless, criminally dangerous radicals who have manipulated government for their selfish ends, but whose grievances are largely fanciful, and will wither away if left to the states.

    King was nooit ‘n Republikein of ‘n Demokraat nie, hoewel daar gedeeltes wat ek hierbo lees [as mens die kultuurbotsings van integrasie nou oor die hoof sien] in vandag se terme duidelik nader staan aan die party van Donald Trump. En dit skryf hy in ‘n tydskrif, The Saturday Evening Post wat, te oordeel aan die advertensies met hoofsaaklik blankes in, miskien as “blankgerig” beskou kon word?

    Terwyl ons nou by hierdie onderwerp is. Die ironie van die saak is juis dat die internet elkeen ‘n platform gun, ‘n seepkissie, ‘n podium waarop elkeen sy longe kan uitskree, wat destyds nie daar was nie. Ek is reg, ja? Ook jy, liewe leser, kan briewe aan PRAAG skryf en jou sê sê.

    Nou, waarom op dees aarde moes Paw Patrol, ‘n kinderprogram (die word ‘Kanada’ lui ‘n klokkie), op Twitter sê:

    https://twitter.com/pawpatrol/status/1267808607694917633

    Is dit ‘n siek grap? As die hoofstroommedia, Kanada en Hollywood ‘n skuldgevoel het omdat hulle nie genoeg diverse groepe op hul puntekaart op meganiese wyse verteenwoordig nie, dan is dit hulle probleem, nie myne nie. Jy kon lankal soos Drum, You, Huisgenoot en Kuier asook die ander Caxton-blaaie vervolmaak het in hul onderskeie teikengroepe en alles bied wat daardie groepe wil hê (want jy het verskillende belangegroepe, duh!). Ek gaan nie die berge inhol agter ‘n storie aan nie, want dit is nie my werk nie. Dis joune as joernalis. As jy met geweld jou skuldgevoel op my wil kom afdwing, gaan ek met ewe veel geweld die rooi knoppie druk en my geldkraantjie toedraai om jou bek finaal stil te maak. Die wêreld sal my later ewig dankbaar wees omdat ek hom van jou gesanik verlos het.

    Met ander woorde, mense, dis 57 jaar sedert Martin Luther King en niks het verander nie. Die massahisterie van Twitter gaan weereens weinig of op niks uitloop. Die geraas sal oorwaai. Sit gerus agteroor en skink vir jou solank ‘n glasie gemmer en hoor die voëltjies tjirp. Die mossies, bedoel ek nou. Luister hoe die gras groei…. Salig, is dit nie?

    Twitter bied geen plek vir debatvoering nie

    Trevin Wax skryf reeds in 2014:

    In recent months, we’ve seen the rise of “the Twitter Battles” around hot-button issues like Hobby Lobby, gay marriage, religious freedom, evangelical orthodoxy, etc. They tend to develop this way:

    ·         A well-known person with a large following from a particular tribe says something shocking or inflammatory, intended to provoke a response from his or her ideological opponents.

    ·         Or the battle begins when one well-known person engages another well-known person on a hot-button issue where emotions run high.

    ·         The two ideological opponents banter back and forth a few times, reducing the complexity of their views into 140-character soundbites.

    ·         The followers from both tribes act like fans in the stands, cheering on their hero either by praising them or by bashing their opponents.

    ·         Everyone gets properly outraged and the conversation ends wearily.

    I know what a Twitter battle is because I’ve engaged in them a time or two. After the last one, I came to the realization that these online interactions are virtually useless in creating and sustaining real and meaningful conversations about highly-charged issues.

    Twitter is a place for conversation, but once we go into battle mode, I think the legitimate conversation is already over. Twitter battles are like putting on a spectacle for the perverse pleasure (or dismay) of the Twitter audience. Has anyone watching one of these debacles ever said,

    “You know what? You convinced me! I’m wrong and you’re right.” No one. Ever.

    […]

    Chat and instant messaging can be an efficient form of communication within an organization, but Twitter is like a public chat with cheerleaders on both sides expanding the conversation until the balloon becomes full of hot air. The continually buzzing phone is a magnet that draws us into a vortex of increasingly hostile rhetoric until the true lines of division are hidden behind masks of outrage.

    Twitter is a platform I enjoy and benefit from. But Twitter battles are another thing altogether. They simply serve to reinforce the worst stereotypes about us and our ideological opponents. That’s why we should yearn for thoughtful interaction with each other’s points of view, not immediate and incendiary reactions (and all sides of a debate can be guilty of this!).

    Twitter may be the place where good interaction begins, but our time would be better served if we continued important conversations elsewhere.

    So Twitter is eintlik net daar om ‘n klip in die bos te gooi? En wag vir die vyftig helhonde wat op jou losgelaat gaan word.

    Ek stem ook nie saam dat “klets” doeltreffend is nie. Veral nie wat tyd betref nie. Terwyl ek eendag aan my skrywersvriend ‘n brief skryf, het ek bereken 12½ minute klets gaan jou veel minder inligting bied (veral met die lang wag vir die persoon om terug te skryf) as ‘n goed beredeneerde kant en klaar opstel wat ook 12½ minute lank is, dit wil sê 2 500 woorde.

    Twiets verskaf net min genoeg inligting vir ‘n reaksie. En ‘n teenreaksie. En nog ‘n reaksie, ens. ens. ens. Soveel kosbare tyd wat verlore gaan, dink jy nie so nie? Ek ruik ‘n samesweringsteorie om die Weste, nee, die hele wêreldrond, te vertraag.

    Selfs nadat die getal tot 250 lettertjies per twiet vergroot is, het dit steeds nog niks gebaat nie. Die misverstande en die aggressie het nie opgehou nie.

    As dienende eksemplaar, die uitsonderlike debat tussen Elon Musk (tegno-slimseun), Ivanka Trump (die presidentsdogter van Amerika) en Lilly Wachowski (die regisseur van die Oscar-wenner The Matrix en voorheen deel van die Gebroeders Wachowski, nou die Wachowski-susters):

    https://twitter.com/lilly_wachowski/status/1262104754496339968

    Verstommende intellek! Die toppunt van menslike vernuf! Dit het duisende jare se geswoeg en gesweet geduur om uit die diktatuur van die natuur te beweeg om hierdie punt van beskawing te bereik. Genoeg om Sofia, die godin van wysheid, se water te laat breek om partenogeneties haar eie replika in mensevorm voort te bring! Wat ‘n seën vir die mensdom!

    So ook die logika van die mense verstom my.

    Goed soos “ondersteun swart besighede!” ‘n Slagspreuk. Nie ‘n argument nie. ‘n Slagspreuk. Ons almal weet die aanvoorders bedoel dit nie regtig nie, want dit gaan teen die hele grein van sakesin in. ‘n Sakeman sal dit aflag. Wat ‘n sakeman in die eerste plek soek is nie ras nie, maar resultate. Wat die media dus eintlik mee te koop loop is: “swartes is so sleg dat ons blankes moet aanmoedig om by hulle te gaan koop”. Want ‘n goeie perd verkoop mos homself! Logies. En dit bly steeds jou volste reg om nie by ‘n plek te gaan koop nie. Of juis te gaan koop. Tydens die Spur-boikot, weens daardie rasseherrie, kon blankes steeds besluit het: “Gaaf. Nou sal die restaurant stiller wees, so, meer plek vir my.” Dis nou as jy kans sou sien om soveel vir ‘n wafel met bolletjie roomys te betaal as vir ‘n tweeliterhouer roomys in die supermark net langsaan.

    Maar terug by die slagspreuk.

    Ten eerste: hoe weet jy of ‘n besigheid aan ‘n swart man of vrou behoort as jy op die internet rondsoek? Algemene spreekwoord: “On the internet, nobody knows you’re a dog”.

    Ten tweede: Ek werk, soos die res van die mensdom, volgens ‘n aangepaste homo oeconomicus beginsel wat aanvoer “die beste produk teen die beste prys op die beskikbare tyd waarvan mens bewus is, met die minste probleme en met die meeste gerief teen die vinnigste tyd.” Ek het byvoorbeeld eers skaam-skaam aanlyn begin koop by ‘n verkoper, nadat ek die produk gegoogle het, maar later bou jy sakevertroue op en koop selfs meer van die verkoper. Van die verkoper se kant word afslag toegestaan, ens. ens. ens. Vind jy ‘n goedkoper prys elders steek jy eers bietjie voelers daar uit… Dis hoe die lewe werk. Vryheid van keuse, noem hulle dit.

    Nie eers die bekendes met ‘n aanhang gebruik Twitter baie nie

    Waarmee hou die skoonhede en aktrises Monica Bellucci en Milla Jovovich hulle besig? Op hul Twitterblad gaan daar werklik nie veel aan nie. Bellucci stuur hoofsaaklik eksklusiewe foto’s van haar mooie lyf (want dis wat modelle doen) en Jovovich is meer doenig op Instagram (ook nie so baie nie, want sy moet seker haar gesin(sfoto’s) beskerm).

    En, onder die meer regsgesindes, het ons die Fransman Jean Raspail wat, te midde van Steve Bannon se vermelding van sy boek, ook nie juis veel wêreldwye aandag getrek nie en dus ook nie veel doenig op Twitter is nie. Ek laat my nie vertel dis die Franse taal nie.

    Ek dink ‘n probleem is die boodskappe met die aapstert. As jy op Facebook op iemand se muur ‘n boodskap skryf, is dit, tensy jy dit anders wil hê, onmiddellik beskikbaar vir almal om te lees en op kommentaar te lewer. By Twitter moet die ontvanger eers jou boodskap hertwiet voordat ander dit te siene kan kry.

    As jy nou werklik nuuskierig is kan jy byvoorbeeld ou boodskappe tussen twee persone soek, wat ‘n voordeel is bo Facebook (dink ek): byvoorbeeld “(from:danroodt) (to:helenzille)” in die soekbalk. Maar jou gemiddelde Twittergebruiker is nie so intelligent nie.

    Twitter en tydmors is sinoniem

    Het Twitter al enige huis of kantoor gebou? Nee.

    Trek Twitter die onkruid in die tuin uit? Nee.

    Was Twitter die skottelgoed en wasgoed en motor? Nee.

    Skryf Twitter jou eksamen? Nee.

    Dra Twitter by tot jou pensioen? Nee.

    Kan ek Twitter op my CV aanbring? Nee.

    Kan ek Twitter-plasings op Wikipedia gebruik as bron? Nee.

    Kan ek Twitter-plasings in my akademiese werk gebruik as bron? Nee.

    Is ‘n monument al ooit daarmee gebou? Ook nie.

    Kan ek enige mens se hele Twitterblad gemaklik aflaai? Nee. Ek het al probeer. Dit werk nie.

    Kan ek vriendskappe daar bou? Nee, jy kan wel komplimente uitdeel aan vreemdes en potensiële bondgenote, maar dit kos véél, véél, véél meer as 500 twiets voordat iemand respek vir jou kry, watwou nog ‘n bloedeed sweer? Jy sal waarskynlik met ‘n lys kontakte sit wat eintlik maar aandag- en smartvrate is.

    Kan mens om taalhulp vra oor die sinonieme “ensis” en “gladius”; “capillus” en “coma” en “crinis”; “ater” en “niger”; “albus” en “candidus” en “niveus”; “at” en “sed”; “fluvius” en “amnis”? ‘n Besliste nee.

    Kan ek kritiese gesprekke voer in opstelvorm wat goed beredeneerd is? Nee.

    Kan ek soos op Amazon produkte resenseer wat ek daar gekoop het? Nee.

    Kan Twitter ‘n boek skryf of resenseer? Nee.

    Het Twitter presidente gesink? Nee. Maar mev. Zille het gekrul (dit was ‘n aangeleentheid binne die party self, wat absoluut niks met my of my beker rooibos te make het nie).

    Het Twitter ‘n invloed op verkiesings? In Suid-Afrika beslis nie, want daar is véél, véél, véél minder Suid-Afrikaners met ‘n Twitterrekening as ‘n Facebookrekening. Verder moes ek letterlik eers gaan soek vir ‘n persoon of organisasie voordat ek hom/haar kan volg of sy gesprekke deurlees. Jou gemiddelde Suid-Afrikaanse stemmer besit tien teen een nie eens ‘n yskas nie. Maar ten minste kry die joernaliste (wat in ‘n borrel van “imagined communities” leef) nou uiteindelik ‘n goedkoop sappige happie om oor te skryf. Die nuus kom nou sommer na hulle toe. “Dank die hemel, want ek is so nie lus om nou Hillbrow toe te ry nie.”

    Het Twitter sowaar enige nut onder die son? Die vet weet. Al waaraan ek kan dink is die plaasmoorde waarvan die Hollanders nou meer bewus word.

    Gevolgtrekking

    Oor die algemeen is Twitter nie eintlik uitgeknip vir intelligente mense nie, maar vir rustelose sensasiesoekers met identiteitsprobleme. Wat aanvanklik ‘n wonderlike webwerf kon wees om tred te hou met die allerjongste projekte ens. het heeltemal ontaard.

    En Twitter probeer tog so hard om jou op sy webwerf te hou, vir advertensiegeld. Geld is tog waaroor dit gaan, het jy nie geweet nie? Sy tegnologie wat jou belangstellings dophou is genoeg om enige mens ongemaklik te laat.

    Ek het reeds uitgeteken en gaan nou vir ‘n maand wag vir die hele bohaai om oor te waai.

     

  • Suidpunt: Die opvallende raakpunt tussen Afrikaans en Korsikaans

    Suidpunt: Die opvallende raakpunt tussen Afrikaans en Korsikaans

    Jy onthou seker my ellelange PRAAG-artikel waarin ek die verwerping van Nederlands bespreek het. Daar het ongelukkig een puntjie agterweë gebly. Soos onkruid in die blombedding of ‘n vlek op ‘n sitkamermat kan jy dit nie miskyk nie, maar met verloop van weke, maande en jare raak jy net gewoond daaraan en vergeet daarvan.

    Afrikaans het sy ontstaan as amptelike taal nie eintlik te danke aan die Afrikanerdom, die Duitsers, die Hollanders, die Skandinawiërs – ag, die hele boel afstammelinge van sekere volke Europeërs nie.

    Nog minder die Kaapse Maleiers. Dis nou afgesien van die feit dat in Nederlands daar beslis meer Indonesiese woorde opgeneem is as wat Afrikaans ooit sal kan hê. Het die Hollandse digter Gerrit Komrij ook lankal gesê – maar die Afrikaanse proffies is mos slim. Daar is selfs ‘n woordeboek uitgegee getiteld Indisch lexicon : Indische woorden in de Nederlandse literatuur : een vervliegende woordenschat deur Peter Mingaars in 2005 met CD-ROM. Ons praat hier van byna 19 000 woorde. En let wel: dit is maar woorde wat dikwels ook geleentheidshalwe op skrif gebruik is. As jy nog nie weet nie – die verskil tussen Maleisies en Indonesies is maar gering – die Hollands-Britse skeidslyn het die sprekers van die Maleisiese dialekkontinuum van mekaar geskei, net soos die Limburgers tussen Duitsland, Nederland en België. Of die Nederlandssprekendes al langs die grense van Frankryk, België en Nederland en Duitsland. Dis regtig nie te moeilik om te begryp nie.

    Nog minder kon die Afrikataalsprekers Afrikaans vingeralleen tot stand gebring het.

    Dames en here, die enigste groep wat werklik Afrikaans tot amptelike taal gedryf het is… die Britse owerheid en die Engelse pers. Lord Milner en gevolg self.

    NOOIT! Dis Absurd! Onmoontlik.

    Het ek ook gedink met die lees wie verantwoordelik was vir die oprigting van die Van Riebeeckstandbeeld (Veertien gedenktekens van Suid-Afrika, 1961, pp. 13-14):

    Die Standbeeld van Jan van Riebeeck

    (Geskryf deur Dr. A.J. Böeseken)

    Cecil Rhodes die skenker en John Tweed die beeldhouer

    Toe Rhodes in 1890 Eerste Minister van die Kaapkolonie geword het, was hy reeds in die besit van ‘n baie groot fortuin. Van al sy rykdom het hy egter byna nooit iets vir sy eie gerief of die veraangenaming van sy persoonlike lewe gebruik nie [sic!].  Nou het hy gevoel dat hy ‘n woonplek wou hê wat meer in ooreenstemming sou wees met sy status as eerste minister. In 1891 het hy gehoor dat een van die ou Hollandse huise in die mark sou kom en het hy besluit om dit te koop en daar te gaan woon. Spoedig was hy ook eienaar van die omringende gebied, wat destyds omtrent ₤60,000 gekos het. Aan hierdie landgoed het hy die oorspronklike naam teruggegee en dit “Groote Schuur” genoem.

    […]

    In weerwil van sy politieke bedrywighede – hy het in 1893 sy tweede kabinet saamgestel – het Rhodes ‘n breë belangstelling vir die kuns, veral vir die bou- en beeldhoukuns, aan die dag gelê. Die enorme fortuin waaroor hy beskik het, het hom in staat gestel om meer as net belangstelling te toon, en so is dit aan hom te danke dat verskeie ou Hollandse huise herstel en ander in dieselfde styl herbou is.

    Sy bewondering vir oudhede het hom ook ‘n geesdriftige versamelaar van ou Kaapse meubels gemaak.  Toe hy na sy tweede kabinetsvorming nouer aansluiting met Jan Hendrik Hofmeyr en sy volgelinge gesoek het, het hy onwillekeurig nog meer klem en nadruk gelê op sy bewondering vir die oud-Hollandse tradisies, waarin die Kaap gewortel was. In 1895 is die Rhodes-prys vir geskiedenis bv. nie slegs vir die studie en kennis van die Britse Ryk uitgeloof nie, maar ook vir die bestudering van die geskiedenis van ons land vir die tydvak 1648 tot 1688.

    Die besluit om ‘n standbeeld van Jan van Riebeeck te laat maak, was dus in ooreenstemming met hierdie ideale. […] Kaapstad, het hy aan een van sy vriende gesê, sou spoedig die hoofstad van ‘n verenigde Suid-Afrika wees, en dus wou hy help om dit ‘n pragtige en sierlike hoofstad te maak. Tweed is opnuut genader met die versoek om ‘n meer as lewensgrote [sic] beeld van Jan van Riebeek te maak. Rhodes was gewillig om die beeldhouer ₤1,000 te betaal[…]

    Nou breekt mijn klomp. Jy wil die hele wêreld van Kaap tot Kaïro verower vir Haar/Sy Majesteit, maar raak liries oor ‘n paar skrootmeubels – van die afstammelinge/voorgangers van die einste mense wat hul kultuur juis deur jou dade aan die kwytraak is.

    Of dalk is ek net te krities: argeologie [van uitgestorwe stamme], opgrawings en artefakte, die studie rondom die opbloei en verval van beskawings en ryke, skattejag op relieke, en skoenlappervang was immers daardie tyd van die fin-de-siècle mos hoogmode. Hoe skaarser, hoe beter. Dit was nou voordat Paulo Coelho minder as ‘n eeu later met Die Alchemis (1988) se soektog na die “skat van die hart” die hele Jungiaanse popsielkunde op loop gesit het – dat die mens dieper in sy onbewuste moet delf en grawe; sommer net daar op die sielkundige se rusbank. Al wat van daardie versamelsug-dae van weleer oorgebly het is Indiana Jones en Lara Croft op DVD. En ‘n paar toeriste op begeleide safari- en staptoere tussen die stomende, fermenterende buffelmis deur. Die res van ons dwaal maar in die kuberruimte of biblioteke rond.

    Maar hierdie restourasiedrome van Rhodes was natuurlik vóór die Jameson-inval (wat sy planne vir ‘n verenigde Suid-Afrika opgedonder het), sy bedanking as eerste minister in 1896, sy vriendskap met onse Jan Hendrik Hofmeyr en die Afrikanerbond wat versuur het, die openbare mening wat skerp teen hom gedraai het, sy huisie Groote Schuur wat in 1896 deur die brand verwoes is (en hom in die put van ellende, stilstuipe, selfbejammering en selfopgelegde slagofferskap laat beland het: “What with raids, rebellion, famine, rinderpest and now my house burnt, I feel like Job, all but the boils” (p. 16)).

    Ek is seker die standbeeldprys wat ondertussen óók gestyg het was dan seker maar ‘n kleinigheidjie.

    Boonop [kon ek ook vir jou met of sonder ‘n Garmin sê!] het niemand geweet waar Van Riebeeck nou eintlik sy eerste spoor in die sand getrap het nie. Uiteindelik, in Oktober 1898, het Rhodes maar self die plekkie aangewys waar die beeld moes staan. Soos die tyd aangestap het, het hy belangstelling in sy Sondagmiddagprojekkie verloor – sy drome was immers toe aan skerwe. Rhodes was buitendien in Europa toe hy ‘n kabelbriefie aan die burgemeester gestuur het om met die onthulling voort te gaan, aangesien die datum van sy terugkeer onseker was. Met soveel sware las wat op sy skouers rus, wat selfs Atlas seker met simpatie sou betrag, het Rhodes die loopplank eers op 18 Julie in Kaapstad laat les opsê (p. 17-22).

    Die standbeeld is op 18 Mei 1899 onthul, met die burgemeester van Kaapstad, miester Ball, wat sonder ironie in Ingels met die grootste lofliedere oor Jan van Riebeeck gekoer het [wat dooi’ Jan in die hiernamaals geen woord van sou verstaan nie]; oor pionierskap en so. Alles was, eweneens sonder ironie, in rooi getooi – rooi was die tapyte, rooi die omheinings wat die eregaste van die hoi polloi geskei het, en, net soos ons huidige parlementsopening, was die orkes geklee in… raai? Rooi.

    Groot was die toeval, toe ‘n Nederlandse oorlogskepie, die Ajax, nou juis daardie dag, asof ‘n bestiering, die Kaapse vaarwater binnegevaar het. Die skip het immers so netjies ingepas by die dekor en rekwisiete – asof Van Riebeeck en sy manne self die Britte op land met die hand kom groet het. Die offisiere en manskappe is vriendelik by die verrigtinge verwelkom.

    Na al die spietses van die burgemeester [wat niemand in elk geval kon hoor nie, want by niemand het gedink om die verkeer tot stilstand te bring tydens die plegtigheid nie…boonop het Ball sag gepraat] en dankies vir de heer Rhodes in absentia en skaregejuig, het die Britse orkes [die First Liverpool Regiment] die Britse volkslied gespeel en daarna “het drie hoera’s weerklink vir die burgemeester en vir die heer Rhodes” (p. 17-22) en almal het maar weer huis toe gegaan.

    Sedertdien het elke seevoël uit pure verveling ook sy draai, sagte landing, buiging en merk gelaat op die standbeeld. Die feit bly egter staan – hoe onaangenaam die waarheid op jou kop ook al moet kwets – dit was nie die Afrikaner wat daardie beeld van Jan van Riebeeck in die Kaap opgerig het nie. DIT WAS DIE ENGELSE!

    Nou kyk, om ‘n standbeeld op te rig is een ding, maar om nou nog die Afrikaans taal ook “staan te maak”? Dis mos waansin?

    Ontkenning bly egter die mees voorspelbare reaksie van ‘n menslike antwoord.

    Paps was onlangs in Italië. Tydens sy werksbesoek was hy op Sardinië, ‘n eiland benoorde Sisilië. By sy tuiskoms het ek ‘n boek gekry en ‘n rooierige geldnoot wat ek eers aangeneem het ‘n vyftigrandnoot is. By nadere ondersoek sien ek dis ‘n tieneuronoot – omtrent drie keer die waarde. Dit is egter die boek, getiteld S’Istòria de Sardinna (2000, pp. 45, €6,00) deur Frantziscu Tzèsare Casula wat my belangstelling geprikkel het. Ja, “Die geskiedenis van Sardinië.” Die onherkenbare woorde soos “limbra”, “sos” en die allervreemdste gebruik van die gravisaksent en akute aksent het my klaar oortuig dis geen Standaarditaliaans hierdie nie. Bietjie google bring my by ‘n boekinventaris wat sê: “Sardo logudorese”, oftewel, “Die Logudorese subdialek van Sardies/Sardinies, self ‘n dialek van Italiaans.” Omrede Sardinies self uit vier hoofsubdialekte bestaan, is dit vir my juis interessant dat hierdie spesifieke subdialek wat tot literêre skryfidioom verhef is, Logudorees, aangrensend aan Katalaans in die weste, juis redelik ver in die noorde en ook baie ver van Cagliari, die (hoof)hawestad doer onder in die suide van die eiland geleë is.

    Sommer uit pure stuitigheid probeer ek kyk of Google Translate hierdie taal sal herken. Sonder om enige moeite te doen met akuut- en gravistekens en met ‘n doelbewuste spelfout aan die einde begin ek oortik: “Sos primos omines chi si sunt istabilidos in Gaddura e in sa Sardinna sent…”. Google Translate herken die teks as Korsikaans. Glad nie sleg nie – dit is die eiland net noord van Sardinië.

    Korsika, sover ek reg onthou, is mos die eiland waar Napoleon gebore is. En dis mos ‘n Franse eiland? Voorheen wel Italiaans (ja, dit was eers in besit van die Republiek Genua vanaf die 13de eeu, en selfs ‘n ouer deel van Italië, Etrurië vanaf die jaar 539 v.C.)?

    Die een vraag lei na die volgende:

    Kan die Franse en Italianers Korsikaans verstaan? Hoe verwant is Korsikaans aan Italiaans, as dit so naby lyk op Sardies? En dit bring my uiteindelik by ‘n antwoord op Quora.com :

    Italians can understand Corsican very well,.Among the italian dialects( linguistically Corsican cannot be considerated a separated Language also if many people like to call it Lingua ), it’s one of the closest to standard italian.Just Tuscan is the only one dialect closer to standard Italian than Corsican.The only big difference among Italian and Corsican is the use of U where Italian use O.It was so also in medieval Italian and it’s still so in many Italian dialects , bit not in standard Italian or in Tuscan that have transformed U in O. Other difference is the strong french accent of the Young Corsican generations, but old generations had a completly italian accent..One accent that seemed a mix of Tuscan and South Italian. Cismontano or better, northern dialect is totally Tuscan, the Southern dialect has a stronger presence of the pre-tuscan romance Language, that I supose was similar to Sardinian, but is still highly intelligibile for Italians.

    En dan, tref die groot aha!-oomblik:

    Despite the efforts of the French government to separate Corsicans from Italians ( absurdly fearing Italian interferences in the island ) telling them, in the schools, and everywhere, that their Language is a separated romance language, Corsican is just a variety of Italian very close to Tuscan and to standard Italian.You change the U with O, and avoid the modern french accent of the new generations and Corsican is perfectly Italian.Corsican is so far from Italian as Parisian slang from French.

    French, of course, is not intelligible with Corsican, the only similarity derives from the far same origin in Latin Language.

    Nou toe nou. Terwyl die Italiaanse owerheid aan al sy dialekte dieselfde voorregte gee, maar Duits in Suid-Tirool tog vir jare onderdruk het, sien ons by die Franse owerheid iets wat my baie herinner aan koerante wat vuur spoeg teen “Kitchen Dutch”.

    Aan die een kant wil dit lyk of ‘n (nuwe) veroweraar met ‘n vreemde taal heel eerste ‘n taal van sy onderdane ‘n ruk lank sal verduur. Vier rigtings kan ingeslaan word: (1) gedwonge assimilasie, (2) om die taal aan sy eie sprekers oor te laat, (3) of om die taal van die vreemde volke verder te ontwikkel of (4) om soos Duitsland ‘n lingua franca wat reeds bestaan het in Duits-Oos-Afrika (naamlik Swahili)  ongesteurd sy gang te laat gaan of uit te bou, terwyl die administrasietaal steeds Duits bly.

    Die Koning van Frankryk het byvoorbeeld met die uitroep van die Ordonnance de Villers-Cotterêts in 1539 ‘n uiters vrygewige stap gevolg, al was dit maar punt (2) – alle tale in Frankryk was voor die reg gelyk. Of jy nou Elsassies gepraat het, Bretons, dit maak nie saak nie: alle tale is voor die regter gelyk. Elkeen moet in sy moedertaal verhoor en ondervra word. Ek dink geen mens in die huidige Suid-Afrika kon ooit so “liberaaldenkend” wees nie. Soos die konings en die adel se koppe gerol het na afloop van die Franse Revolusie het ‘n drakoniese taalbeleid in Frankryk opgestaan wat doelbewus klein taaltjies begin onderdruk het. Veral Bretonssprekers het swaar gely [Bretons is boonop ‘n Keltiese taal, wat hom nog meer die omega-wolf maak waarop die ander pik]. Deesdae is die Franse minder stief op hul taalonderdane.

    Nederland volg ‘n Punt (2)-(3) met sy dialekte en Fries. Ja, jy mag maar jou boek in Twents (dialek) en Fries (taal) skryf. Die onus rus op die sprekers om die dialekontwikkeling verder te voer. Ja, ons gee elke jaar hordes geld aan die Friese Instituut. Maar tog verhollands die Friese teen ‘n skrikwekkende tempo. Ons was ons hande in onskuld.

    Apartheid-Suid-Afrika het ook nommer (2)-(3) gevolg, met ‘n skerper neiging na nommer 3. As mens kyk na al die vreemdetaalwoordeboeke wat voor 1990 tussen Afrikaans en ander Afrikatale geskryf is, te midde van al die sanksies en te midde van die ekonomiese boikotte… moet ek regtig my sin voltooi? Daar is werklik moeite gedoen om tale te ontwikkel en om Afrikatale te leer ken. In Transvaal was ‘n Afrikataal op ‘n stadium selfs verpligtend. Daarteenoor het ek my sterkste bedenkinge of Fries vandag as pligvak noodwendig in Amsterdam doseer word. Of Wallies en Gaelies in Londen.

    Die ‘ontstaan’ van Afrikaans toon wel ‘n raakpunt met Korsikaans. Heel eerste kom die “nuwe” heersers af op ‘n dialek van ‘n taal. Dialekvorming en die ontstaan van dorps- en streekstale is so algemeen soos môre heeldag – ‘n moedertaalspreker, soos ek reeds tevore geskryf het, is meer gepla oor die bloutong onder die skape as om elke vyf sekondes na ‘n woordeboek te hol om tog die korrekte bewoording te gebruik. Taalverandering is normaal. Taalverloedering is wel iets anders.

    Maar die uitsondering word gemaak – hierdie dialek word vir die een of ander rede óf sleggemaak (“Kitchen Dutch”) óf ‘n bastertaal genoem óf verkleineer óf word onderwerp aan taalpartikularisme. Enigiets word gedoen om hierdie dialek van die stamtaal te onderskei. En te skei. Dit kan wees omrede diegene wat NIE in Suid-Afrika gebore is nie [net om duidelikheid: ek praat nie noodwendig van die gebore Franssprekendes op Korsika of gebore Engelssprekendes in Suid-Afrika nie], dikwels moeite het om hierdie dialek onder die knie te kry. Nie dat ek weet waaroor die bohaai gaan nie, want as jy Italiaans op Korsika [‘n klipgooi ver van Italië] sou praat, of Nederlands in Suid-Afrika, is dit ewe gangbaar. As jy nou regtig belangstel in die dialek kan jy ‘n taalboekie daaroor skrywe. Maar dikwels is die heerserstaal se sprekers net onwillig en dwars om enige ander taal aan te leer.

    Ironies genoeg word geen onderskeid getref tussen Korsikaanse Frans (en kreool) en Standaardfrans of Suid-Afrikaanse Engels (en kreool) en Britse Engels nie. Frans is mos Frans en Engels bly Engels. Daarvoor sou ‘n mikroskoop oorbodig wees.

    Dan begin die volk homself anders of uniek en veral broos en afgesonderd van die wêreld sien. Weer weet ek nie waarom nie, want met al die tekste in Romaanse, Germaanse en Slawiese tale en selfs Latyn daarbuite voel mens glad nie so op ‘n taaleiland vasgekeer of alleen nie. Elkeen het wel sy eie rasionele en irrasionele insigte op die plek waar hy hom bevind – en dis die rede wat die groot bindingsmiddel tussen lesers en eeue is. “Daar is lewe anderkant [dorpsnaam]”, is ‘n spreekwoord waarmee ek grootgeword het.

    Dalk is dit Stockholmsindroom, dalk is dit die pers wat met herhaling op herhaling mense breinspoel. Want uiteindelik vind die skeuring tog maar plaas. Ons sien dit onder die Vlaminge wat ook onder Franse bewind was [en Brussel wat steeds verfrans] wat tog nie daardie “halfjoodse” Hollands van die Nederlanders wou praat nie. Soos Guido Gezelle aangehaal word in Van Eeden (1995) se boek Afrikaans hoort by Nederlands:

    “Ik ben geheel zeker dat de tijd allengskens gekomen is dat wijlieden, al te maal katholieke nederlanders, behooren op malkaar te steunen, liever als voortdurend naar het half joodsch, half heidensch Hoog-Holland te gaan om steun en goedkeuring!” Hollands het Gezelle gesien as ‘n wangeskape ‘bastaardtaal’. Ook die oorname van Franse leenwoorde in Hollands was vir hom ‘n gruwel, want ook Frans het hy as ‘n ontaarde taal gesien. Vir Gezelle was Vlaams die ware Nederduitse taal, die Katolieke taal van de Katolieke Vlaminge, en het “West-Vlaamsch, zooals het in het dialect voortleeft, onverbasterd gebleven; het bezit nog de zeggingskracht der oude, zuivere natuurtalen”.

    Dis nou wragtig interessant. Klaarblyklik begin die onderdaan later soos die maghebber self klink. Maar nou vind ‘n ommeswaai plaas: die dialek probeer homself “verskoon”, “regverdig”, “op ‘n voetstuk plaas”, “heiliger as heilig”, beter as die “oorwinnaarstaal se opponente” maak. Miskien moet ek jou weer herinner aan my onderhoud met Dr. Roodt:

    In die Taalgenoot van Somer 2016 kom ek op ‘n gedig (Getiteld: “Eie in sy soort”) af met die volgende drie inleidende verse: “Dit is beter as Spaans / En selfs beter as Frans / Dit is Afrikaans.” Die gediggie lys dan ‘n klomp Afrikaanse skrywers en genres. Dat die digter, ‘n tydskrifleser, seker niks van die Franse of Spaanse taal, letterkunde, wysheid of Franse aanhang deur Brusselaars weet nie kan ‘n blinde met ‘n stok aanvoel. Soos die dwangrym. Dit is wat nié in die gedig staan nie wat my pla. Die digter het onbewustelik haar onderdanigheid aan die superieure Engels bely. Of moet ek dankbaar wees sy het nie Nederlands, Duits en Russies saamgesleep nie?

    En vreemd genoeg, is die vreemdtalige owerhede tog te bly oor hierdie skeuring. Want nou is die ‘groot vyand’ aansienlik kleiner gemaak en geen bedreiging meer nie.

    Maar waarom daar altyd ‘n wen-verloor in stede van ‘n wen-wen– of gelykop-situasie moet wees het niemand skynbaar ooit oor nagedink nie.

    Nou bly die interessante vraag wat die Korsikane gaan maak. In die verlede het die Franse probeer om die taal te onderskei van Italiaans, maar die Korsikane het net elke keer gesê: “DUH, L’HONORABLE CHÂTELAIN de POEPHOL! ONS IS ‘N DIALEKGROEP VAN ITALIAANS! AL MILLENNIA LANK. Rome is skaars 400 km hiervandaan, met ‘n bietjie see en ‘n paar skeepswrakke tussenin… weet jy ooit hoe om ‘n atlas te gebruik? Nee? Gebruik dan jou maatband.” Tog het Korsikaans sy eie skryftaal gekry sedert die Fransman met sy sleeptassie aangeland het op die Aéroport d’Ajaccio Napoléon Bonaparte. En hier ontstaan die problematiek: noudat Korsikaans sy eie skryfwyse gekry het, is dit ‘n taal of dialek? Asof ons nooit Limburgs en Twents onder oë gehad het nie – natuurlik kan elke dialek besluit om sy eie spelreëls te ontwikkel.

    Maar – die teerling is gewerp.

    Afrikaans is die uitvloeisel van die botsing met ‘n entiteit wat as ‘n bedreiging beskou is/word. Sonder Engels sou alle Afrikaanssprekendes waarskynlik vandag steeds “Hollands” gepraat het. Van Boet en Saartjie en Sus en Daan sou niemand op skool gehad het nie – wel Annie M. G. Schmidt se Jip en Janneke. Want, soos ek voorheen geskryf het rondom Frans – die Franse het tot 813 n.C. geglo hulle praat Latyn of Romeins (“Gallo-roman”). Totdat die vergelyking tussen die Klassieke Latynse en Oudfranse tekste gemaak is en – “haai, ons het ons vir eeue lank vergis, wil jy nou meer!” As jy glo jy praat Hollands, dan praat jy mos Hollands. Niemand gaan jou anders kan oortuig nie.

    Daar is ‘n tweetalige boek getiteld: Problemi e prospettive della pianificazione linguistica in Sardegna (2016) [Probleme en perspektiewe rondom die taalbeplanning op Sardinië] wat ek op my wenslysie geplaas het. Uit wat ek aflei kry hierdie taal/dialek ook maar modderige tweederangse status op die eiland self – dis die Standaarditaliaans wat deurgaans respekteer word. Ek twyfel of Afrikaans, as dialek, die bietjie prestige sou bekom het wat hy selfs tans geniet.

    Wat op taalpolitieke terrein sou gebeur kan mens lank oor spekuleer – enigiets vanaf ‘n taalmodel soortgelyk aan Suriname [Nederlands word daar as prestigetaal erken en is hoog aangeskrewe] tot totale uitwissing [soos in Indonesië die geval is]. Dis nou voor die aankoms van die Engelse of sedert ‘n verdrag onderteken is wat die Kaap permanent aan Nederland sou teruggee. Of ‘n Nederlandse avonturier in die monarg se oor sou fluister om na die binneland uit te brei, lyk hoogs onwaarskynlik. Dis nou alles vóór die uiteindelike onafhanklikheidsverklaring in die 1960’s tot 1970’s, volgens die postkoloniale mode.

    Maar selfs al sou ‘n Britse kolonie en die gevolglike Groot Trek deel uitmaak van die Suid-Afrikaanse geskiedenis, en al sou die Anglo-Boereoorlog gewen word deur die Boererepublieke – die uiteinde van volk en taal staan alles reeds in Steve Hofmeyr se boek, Die verste uur (2011), klaar ondubbelsinnig uitgepluis (pp. 73 & 78):

    “Watter boek soek u?”

    […]

    “Enigiets oor die geskiedenis van die Afrikaner oor die afgelope honderd jaar.”

    “Die wie, meneer?”

    O fok, dink ek. Iemand val van ‘n perd af in die Modderrivier en vee ‘n hele nasie uit?

    “Daar is eers onlangs ‘n meer ordentlike boekstawing van Afrikane-geskiedenis, deur die Keniaan, Grinzane Rouki. Sy spesialiteit is Sahara-Suid. Maar van die Afrikaners weet ek niks nie. Is dit die werk waarna u soek?”

    […]

    “O, ek het die Afrikaners opgespoor. ‘n Kleinerige stam voor die groot verengelsing in die Kaapkolonie. Maar dit is nie NZAR-geskiedenis nie. Daar was wel wedersydse taalbande en -forums…”

    Die Boervolk het oorgebly, die Afrikaners het heeltemal verengels.

    Die gevolgtrekking waartoe die karakter Jamie dan uit die naslaangidse kom, word in uiters dubbelsinnige taal verwoord (p. 77):

    Die Tweede Aanslag op Boeregrond vanuit swart buurlande misluk en loop uit op die Sub-Sahara-federasie, deels in weerwil van Europese bure en deels in pogings om die Boere deur beter handel as handelsvennoot te betrek. Betrekkinge bly louwarm.

    So ook, aanvanklik, betrekkinge tussen die Afrikaners en Boere. Daar is wel Prellers, Celliers’s, Leipoldts, Malherbes en ‘n Totius, maar literatuur sonder die swaar juk van Britse propaganda en Engelse infiltrasie wat ons taal vlerke sou gee. Daarom ook geen Ossewabrandwag, geen ANC…”

    Het die swaar juk van Britse propaganda en Engelse infiltrasie as noodwendige katalisator, die aandrywer gedien vir die Afrikaanse taal? Of het Die Taal juis later, dus in die verhaalhede, in medias res, wél nuwe grense deurbreek en floreer, as gevolg van hierdie las wat ontbreek en die ekonomiese opbloei van die Boererepublieke – waarin Jamie hom tans bevind? Die boek laat die leser self besluit.

  • Afrikaans en Europese tale afgeskaf by Universiteit van Kwazulu-Natal

    Die Universiteit van Kwazulu-Natal het besluit om feitlik alle taaldepartemente behalwe Engels en Zoeloe af te skaf. Afrikaans en Nederlands, Duits en Italiaans sal van aanstaande jaar af nie meer aangebied word nie.

    Slegs Frans, wat gedeeltelik deur die Franse regering gesubsidieer word, sal steeds aangebied word, maar dan slegs op een van die twee kampusse, hetsy in Durban, hetsy in Pietermaritzburg.

    Hiermee sit die Universiteit van Kwazulu-Natal ‘n neiging voort wat reeds in die vroeë negentigerjare by Wits begin het, toe die Afrikaanse departement aldaar insgelyks gesluit is. Lede van die Afrikaanse departement by Wits, wat hulself as polities “links” gekategoriseer het, het heelhartig daaraan meegewerk en dit selfs versoek.

    Tans is dit min of meer dieselfde geval aan die Universiteit van Kwazulu-Natal waar die waarnemende hoof van die Skool vir Kunste, waaronder die taaldepartemente ressorteer, professor Johannes Smit, kennelik ook ‘n Afrikaner is. Hy wou nie met die media oor die besluit praat nie.

    Die Natal Witness het verlede maand ook berig dat die musiekdepartement weens ‘n gebrek aan befondsing genoodsaak sal wees om te sluit.

    ‘n Woordvoerder vir die universiteit, Lesiba Seshoka, sê “die evaluering van modules is ‘n interne aangeleentheid wat wye akademiese raadpleging geniet”.

    “Duits, Afrikaans en Italiaans bereik nie die vereiste studentegetalle nie. Ons sal egter aanhou om die diens aan alle studente te lewer wat steeds by ons studeer.

    “Soos beste praktyk vereis, sal UKZN aanhou om sy strategiese werksaamhede te hersien om aan studente erkende graadprogramme te lewer.”

    Soos ander universiteite in die land, was die Universiteit van Kwazulu-Natal die slagoffer van Kader Asmal se kwaadwillige samesmeltings kort ná die millenniumwisseling. Die universiteit sukkel nog om van sy samesmelting met die voormalige universiteite van Durban-Westville en Natal te herstel.

    Die universiteit word sedert die samesmelting deur die Afrikanistiese professor Malegapuru Makgoba geregeer. Hy tree einde vanjaar af, waarna hy deur Albert van Jaarsveld, tans die uitvoerende hoof van die Nasionale Navorsingstigting, vervang sal word.

    Die akademici wat deur die sluitings geraak word, is blykbaar teleurgesteld dat dié besluit nie kon wag totdat Van Jaarsveld oorneem nie. Niemand was egter bereid om in die openbaar kommentaar te lewer nie.