internasionale strafhof

Sydney Gregan: Gaan die Internasionale Strafhof die knie buig voor Amerika?

Die Internasionale Strafhof (ICC) in Den Haag het op 1 Julie 2002 begin funksioneer kragtens die Statuut van Rome, ‘n multilaterale verdrag. 123 state het hulle tot dusver aan die gesag van die hof onderwerp waarvan Suid-Afrika een is. Die VSA en Israel is nie partye by die Statuut nie. Daar is 42 state wat nie die verdrag onderteken het nie.

Die hof het jurisdiksie om internasionale misdwye soos volksmoord, misdrywe teen die mensdom, oorlogsmisdrywe en misdade van aggressie te ondersoek. Sou ‘n staat nie self sodanige ondersoek in sy eie land onderneem nie, het die hof die bevoegdheid om dit op eie houtjie te doen. Die hof het egter nie universele jurisdiksie nie en kan slegs misdrywe ondersoek in lidstate, of indien die Verenigde Nasies ‘n saak na die hof verwys.

Tot dusver is 45 individue deur die hof veroordeel waaronder die voormalige Soedanese president, Omar al-Basjir, die Keniaanse president Uhuru Kenyatta en die voormalige Libiese president Muammar Gaddafi.

Onlangs, op 30 Junie 2020, is ‘n klagte ingedien deur ‘n regsprofessor van Middlesex-universiteit, professor William Scabas, teen president Donald Trump, die Israelse eerste minister Benjamin Netanyahu en Trump se adviseur Jared Kushner, namens vier Palestyne wat in die Wesoewer (Palestina) woon en wat behels dat Trump en kie:

“are complicit in acts that may amount to war crimes relating to the transfer of populations into occupied territory and the annexation of the sovereign territory of the State of Palestine.”

Die hof moet nou besluit of die klagte ondersoek behoort te word. ‘n Voorlopige ondersoek sal eers gedoen word waarna ‘n besluit geneem sal word. Trump se antwoord op die stappe wat die ICC teen die VSA wil neem was om ‘n nasionale noodtoestand (“National Emergency”) af te kondig ten einde Amerikaanse (en Israelse) burgers te beskerm en te vrywaar van aanspreeklikheid voor die hof. Sy rede is dat:

“… any ICC attempt to investigate, arrest, detain or prosecute any personnel of the United States or its allies (Israel) without consent to the court’s jurisdiction ‘constitutes an unusual and extraordinary threat to the national security and foreign policy of the United States.’”

Trump se deklarasie magtig die bevriesing van bates van die hof se amptenare, reisverbiedinge en strek dus wyd. Reeds is kennis geneem van Israel se voorneme om die Wesoewer te annekseer ten spyte van die feit dat dit op ‘n duidelike oortreding van die internasionale reg sou neerkom.

Schabas se aanklag voer aan dat Trump se ondersteuning vir Israel se voorgenome annekasasie ‘n oorlogsmisdaad daarstel as sou dit tot gevolg hê om die bevolkingsamestelling van die Wesoewer te verander teen die wil van die Palestyne wat boonop nie eers in die saak geken word nie. Israel het intussen sy voorgenome anneksasie onbepaald uitgestel.

Artikel 49 van die 4e Geneefse Konvensie stel dat ‘n

“occupying power shall not deport or transfer parts of its own population into the territories it occupies.”

Die Statuut van Rome verklaar dat indien ‘n besettingsmag op direkte of indirekte wyse van sy bevolking na die besette gebied verplaas, dit op ‘n oorlogsmisdaad neerkom.

Sewe-en-sestig onafhanklike spesialiste wat deur die Verenigde Nasies se Menseregtekommissie aangestel is, het in ‘n verklaring gesê dat Israel se anneksering van die besette gebiede ‘n ernstige oortreding van die Handves van die VN en die Geneefse Konvensie daarstel en ook van die beginsel dat geen gebied deur middel van mag of oorlog verkry mag word nie.

Trump het op 11 Junie 2020 verklaar dat die hof geen jurisdiksie oor enige Amerikaanse burger beskik nie en dat hulle voorgenome optrede die soewereiniteit van die VSA aantas. Hy het ook daarop gewys dat die VSA nie ‘n party by die Statuut van Rome is nie en nog nooit tot die jurisdiksie van die hof toegestem het nie. Alhoewel Bill Clinton die Statuut onderteken het, het George W Bush in ‘n ongewone stap die VSA se handtekening “onttrek” in 2002. Wat wel so is, is dat burgers van die VSA aanspreeklik gehou kan word vir misdrywe in state wat wel ‘n party by die Statuut van Rome is. So kan die VSA byvoorbeeld vir dade in Afghanistan aanspreeklik gehou word, wat dan ook tans deur die hof ondersoek word.

Op 20 Desember 2019 het die hof se aanklaer Bensouda bevind dat daar redelike gronde is dat Israelse magte oorlogsmisdade in die besette gebiede (Palestina) gepleeg het. Die vraag is egter of die hof jurisdiksie het om oor misdade in Gasa en die Wesoewer te bereg. Regslui is van mening dat Palestina minstens beperkte internasionale status (“limited international personality”) het. Israel self het al erkenning aan die Palestynse Bevrydingsorganisasie gegee deur ooreenkomste met hulle te sluit waaronder die Oslo-verdrag, wat hulle status bevestig. Palestina word deur 138 van die 193 VN-lidstate erken.

Mike Pompeo, die VSA se staatsekretaris, het intussen die “renegade-court”, soos hy die hof noem, begin dreig. Die VSA het ook ‘n American Service-Members Protection Act, wat hulle magtig om enigeen wat deur die hof aangehou word eenvoudig te gaan haal (“extradite”), ‘n nogeens verbasende ontkenning van die internasionale reg, waaronder die soewereiniteit van state.

Israel, wat ook nie ‘n party by die Statuut van Rome is nie, voer aan dat Palestina nie ‘n staat is nie en dat die hof dus nie jurisdiksie het nie. In 2012 het die VN aan Palestina nie-lidwaarnemerstatus gegee en Palestina het die Statuut van Rome onderteken. Die Internasionale Assosiasie van Demokratiese Regslui (IADL) het ‘n amicus-brief aan die ICC gerig en hulle versoek om hulle jurisdiksie oor Palestina te bevestig:

“The ICC’s normative power and legal authority will be strengthened by confirming its jurisdiction over the State of Palestine, including the West Bank, East Jerusalem and Gaza, and opening an investigation into the Palestinian situation. Thereby the equal rights of all peoples to justice for international crimes will receive much-needed affirmation.”

Sewe-en-sestig lidstate van die ICC het in ‘n gesamentlike verklaring hulle steun aangedui vir die hof as ‘n onafhanklike en onpartydige instelling en dat die hof hom nie deur dreigemente van stryk moet laat bring nie. Tien van die 15 lede van die VN se Veiligheidsraad het eweneens in ‘n verklaring hulle:

“unwavering support for the Court as an independent and impartial judicial institution”

aangedui en dat die hof:

“preserve its integrity undeterred by any threats against the Court, its officials and those cooperating with it.”

Twee van hierdie vyf state is Frankryk en Brittanje.

Tyd sal leer hoe ver die hof sal kom met state soos Israel en die VSA wat, wanneer dit by die vervolging van Afrika-diktators kom, nie ‘n steen onaangeroer laat om daardie diktators voor die hof te laat bring nie, maar indien hulle self in die beskuldigdebank staan, die hof as ‘n boendoehof beskou wat nie die reg het om hulle te vervolg nie.

Ook hier by ons vind ons die bykans komiese situasie dat die ANC eintlik graag wil onttrek van die Statuut van Rome (waarskynlik omdat hulle besef dat hulle optrede teenoor die bevolking en veral teenoor Blankes op ‘n vorm van volksmoord neerkom), en inderdaad sulke pogings aangewend het, maar terselfdertyd alles in hulle vermoë doen om die hof sover te kry om op te tree teen “apartheidsmisdadigers”!

Die internasionale reg word deur magte soos die VSA as ‘n speelbal gebruik om hulle eie agenda te bevorder en sou die ICC se voorgenome stappe teen die VSA misluk, sal dit bevestiging wees van hierdie feit. Die vraag is dus of die internasionale gemeenskap die vermoë het om die VSA tot orde te bring, of nie.

DA kerm voort oor Internasionale Strafhof-onttrekking

Die regering sal vandag sy saak in die hooggeregshof in Pretoria stel rakende sy besluit om Suid-Afrika aan die Internasionale Strafhof te onttrek.

Die hof het Maandag betoë aangehoor van die DA, die Suid-Afrikaanse Litigasiesentrum, die Helen Suzman-stigting, die Sentrum vir Menseregte en die Sentrum vir die Bevordering van die Grondwet.

Hulle vra dat die hof die regering se besluit onwettig en ongrondwetlik verklaar en dit ter syde stel.

Die DA se regsverteenwoordiger Steven Budlender, het aangevoer dat die regering nie die mag het om so ‘n besluit te neem nie.

Budlender beweer daar word “beskerming” van Suid-Afrikaners weggeneem, want die strafhof is glo ‘n veiligheidsnet teen menseregte-oortredings.

Soos alle voorstanders van sogenaamde “menseregte” in Suid-Afrika, het Budlender klaarblyklik ook nog nooit verneem van plaasmoorde, verkragtings en misdaad in die land waar hy self woon nie en sal hy ook nie kan verklaar wat die nuttelose hof gedoen het intussen om dit te voorkom nie.

Die groep voer aan dat die kabinet nie by magte is om sodanige beluit te neem nie en dat die kwessie in die parlement bespreek moet word, wat hoogstens neerkom op ‘n duur vertragingstaktiek.

President Jacob Zuma en die ministers van Justisie en van Internasionale Betrekkinge sal vandag in die hooggeregshof in Pretoria betoog dat die regering se besluit om hom aan die Internasionale Strafhof te onttrek, wettig en grondwetlik is.

Rusland onttrek aan Internasionale Strafhof

Rusland het amptelik onttrek aan die Internasionale Strafhof se stigtingsverordening, het die Kremlin se webblad aangekondig.

Die besluit is geneem ‘n dag nadat ‘n verslag uitgereik is waarin Rusland se inlywing van die Krim as ‘n “besetting” geklassifiseer word, terwyl die skiereiland se toekoms deur ‘n referendum beslis is.

Die Russiese minister van buitelandse sake het die aankondiging in opdrag van pres. Wladimir Poetin gedoen en gesê die tribunaal het nie aan die internasionale gemeenskap se verwagtinge voldoen nie.

Rusland het die Verdrag van Rome in 2000 onderteken, maar nie bekragtig nie.

Die Verenigde Nasies sal in kennis gestel word van die Russiese besluit, in die nasleep van ‘n soortgelyke besluite deur Gambië, Suid-Afrika en Burundi.

Zeid Ra’ad al-Hussein, die VN se hoëkommissaris vir Menseregte, het ‘n beroep op alle lande gedoen Woensdag om te bly. Die hof se toekoms en aansien is ‘n swaar slag toegedien deurdat lande die bestaan van die instelling in twyfel trek.

Slegs verweerders uit Afrika is voor die hof gedaag en ‘n aantal sleutellande, waaronder die VSA, China, Indië, Pakistan, Indonesië en Turkye het nie die verdrag onderteken nie.

Soos Rusland, het Egipte, Iran en Israel die Verdrag onderteken, maar versuim om die ooreenkoms te bekragtig, wat beteken dat hul regerings in elk geval nooit vervolg kan word deur die hof nie.

Ban Ki-Moon soebat by Zuma oor Strafhof

Teenkanting teen die Internasionale Strafhof het duideliker geword tydens ‘n debat oor die Strafhof se jaarverslag wat in die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering gelewer is.

Suid-Afrika het nie aan die debat deelgeneem nie. Die VN-sekretaris-generaal, Ban Ki-Moon het President Jacob Zuma die naweek in ‘n telefoniese gesprek probeer oorreed om die besluit te heroorweeg.

Talle Afrika-lande het hulle tydens die ope debat teen lande in Europa, Asië en Latyns-Amerika uitgespreek, maar ander het hul voortgesette steun toegesê aan die Strafhof.

Sommige lande het ook hul teleurstelling uitgespreek oor Suid-Afrika en ander lande se aankondiging dat hulle hul aan die Statuut van Rome gaan onttrek, terwyl die Strafhof Kenia en Burundi die skerpste veroordeel het.

Maar druk bou vir Afrika-state om die wêreld se enigste permanente oorlogstribunaal te verlaat, maar die hof sê hulle sal voortgaan.

“Selfs as die helfte van die Afrika-lande die hof verlaat, sou dit baie jammer en skadelik vir die konsep van internasionale reg wees, maar dit sal nie die einde van die hof wees nie,” het een IS amptenaar wat anoniem wou bly, aan Reuters nuusagentskap gesê.

“Dit is duidelik die IS nie regverdig is nie,” het die Keniaanse akstivis Ngujiri Wambugu in sy rubriek vir die Jamaica Observer geskryf en gevra waarom die voormalige Amerikaanse president George W. Bush en oud-Britse premier Tony Blair nog nie aangekla is vir die inval in Irak nie.

Uganda se president Yoweri Museveni het die hof beskryf as ‘n “klomp nuttelose mense” by sy inhuldiging in Julie, en is reeds besig om druk toe te pas om met die volgende AU-beraad in Januarie ‘n Afrika-uittog te bewerkstellig.

“Die IS verdien wat nou gebeur,” sê Okello Oryem, Uganda se junior minister van buitelandse sake.

Die mees kommerwekkende vir die IS, is bewerings van rassistiese vooroordeel en “neo-kolonialisme”. Byna elke Afrikaland het ingekoop by dié besware.

Geweeklaag omdat SA Internasionale Strafhof wil verlaat

Die sekretarisgeneraal van die Verenigde Nasies, Ban Ki-Moon het ‘n beroep op Suid-Afrika gedoen om sy onttrekking van die Internasionale Strafhof te heroorweeg voordat die besluit oor ‘n jaar in werking tree.

Die VN het bevestig dat Suid-Afrika tot dusver die enigste land is wat ‘n formele kennisgewing ingedien het om van die Statuut van Rome te onttrek, ten spyte van berigte dat Burundi dit reeds gedoen het.

Die regering het verlede week die sekretarisgeneraal ingelig oor sy besluit om van die Strafhof te onttrek.

‘n Woordvoerder van die sekretarisgeneraal, Stephane Dujarric sê die besluit raak nie net die VN nie, maar die internasionale gemeenskap as ‘n geheel.

Die verklaring deur Suid-Afrika is ‘n groot slag vir die aansien van die hof.

Die aankondiging volg na ‘n dispuut verlede jaar toe Soedanese president Omar al-Bashir die land besoek het, ten spyte van ‘n lasbrief oor beweerde oorlogsmisdade wat die hof uitgereik het. Vroeër hierdie maand, het Burundi gesê hulle sal die hof verlaat, terwyl Namibië en Kenia ook die moontlikheid oorweeg.

Die hof is gestig in 2002, maar dikwels daarvan beskuldig dat hulle partydig teenoor Afrika staan.

Die stigting is gekenmerk deur ‘n gebrek aan internasionale samewerking, ook van die Verenigde State, wat die verdrag rakende die jurisdiksie van die hof onderteken het, maar dit nooit bekragtig het nie.

Suid-Afrika se besluit sal die weg baan vir ander Afrika-state om die hof vaarwel te roep. Die hof is opgerig om die “vervolging van die ernstigste misdade wat die gewete van die mensdom skok, naamlik volksmoord, oorlogsmisdade, misdade teen die mensdom en misdade van aggressie”.

Intussen is die DA en derglike surrogate onthuts oor die besluit. Die party wil die besluit “onwettig” laat verklaar omdat dit nie deur die parlement besluit is nie, en gaan “direk” na die Konstitusionele Hof hardloop om dit te doen.

Die leier van die DA, Mmusi Maimane, het sonder ironie gesê die besluit is strydig met die land se verbintenis tot internasionale geregtigheid en menseregte.

Hy sê dit dui op ‘n “drastiese agteruitgang in Suid-Afrika se aansien in die internasionale gemeenskap”. Hy sê Suid-Afrika is besig om weer die muishond van die wêreld te word met ‘n regering wat hom nou skaar by moordenaars en diktators regdeur die wêreld.

Amnestie Internasionaal het die besluit deur die Suid-Afrikaanse regering as “diep verraad teen miljoene slagoffers wêreldwyd” bestempel en die vrees uitgespreek dat apartheid sal terugkeer.

“Suid-Afrika se skielike kennisgewing om te onttrek van die ISH is diep teleurstellend. Met hierdie skuif, het die land miljoene slagoffers van die ernstigste menseregteskendings verraai en die internasionale regstelsel ondermyn,” het Netsanet Belay, Amnestie Internasionaal se direkteur vir Afrika geweeklaag.

“Die Statuut van Rome is ‘n verbintenis tussen lande dat hulle nie meer misdade onder die internasionale reg, insluitend apartheid, sonder straf sal toelaat nie,” het Belay gesê.

Die voorsitter van die Afrika Unie-kommissie, Nkosazana Dlamini-Zuma, sê Suid-Afrika het die reg gehad om die Internasionale Strafhof te verlaat. Dlamini-Zuma sê lede van die AU besluit self of hulle lid van die strafhof wil wees.

Volgens ‘n presidensiële woordvoerder in Kenia, Manoah Esipisu, het dié land nog nie met die formele proses begin om van die Internasionale Strafhof te onttrek nie.

Indien die groot moondhede soos die VSA en China reeds in 1998 hulself nie wil verbind tot die Statuut van Rome nie, wonder ‘n mens hoekom ander lande daarin sal belangstel.

‘Keniane is ervare misdadigers’

Keniane is “ervare met diefstal en pleeg van ander misdade” het hul president tydens ‘n staatsbesoek aan Israel verklaar.

Uhuru Kenyatta het bygevoeg dat Kenia “20 keer meer wonderlik” is as Israel, maar “al wat ons ooit kan doen is kla”.

Sy kommentaar is glo ‘n poging om Keniane aan te moedig om hul land te ontwikkel, soos Israel glo reggekry het.

Kenyatta het hand geskud met die Israeliese eerste minister, Benjamin Netanyahu, op ’n gesamentlike mediakonferensie in Jerusalem.

Hy het vandeesweek ’n staatsbesoek aan Israel gebring met verskeie samewerkingsooreenkomste wat tussen Kenia en Israel gesluit is.

Daar is egter baie Keniane wat glo dat die president se toespraak net leë retoriek is, en dat hy nie ernstig is oor die aanpak van korrupsie of etniese verdeeldheid nie.

Hulle kla dat etnisiteit bepaal of hulle in die regering werk kry, en omkopery en korrupsie is aan die orde van die dag.

Kenyatta is vroeër beskuldig deur die Internasionale Strafhof (ICC) van misdade teen die mensdom omdat hy na bewering etniese geweld tydens die verkiesing in 2007 aangemoedig het, waarin meer as 1200 Keniane omgekom het.

Maar die saak is laat vaar in 2014 na die aanklaer se kantoor gesê het hulle het nie genoeg bewyse teen hom nie.

Internasionale Strafhof laat name van sleutelgetuies uitlek

Die Internasionale Strafhof het om verskoning gevra nadat die name van sleutelgetuies tydens die verhoor van die voormalige president van die Ivoorkus, Laurent Gbagbo, uitgelek het.

Die beskerming van getuies een van die belangrikste beloftes van die Internasionale Strafhof. In sekere gevalle word getuies na ‘n ander land verskuif en ‘n nuwe identiteit gegee.

Die regter het gesê hy weet nie of dit “roekeloosheid, oppervlakkigheid of onnoselheid” was wat die fout veroorsaak het nie.

Voorsittende regter Cuno Tarfusser het bygevoeg dat hy nie wil “spekuleer oor iets anders nie”, waarmee hy opsetlikheid gesuggereer het.

Verslaggewers in Den Haag berig dat die voorval na die openbare galery versprei het en die opname is sedertdien op sosiale media geplaas.

Die hof sê hy het per ongeluk die name van verskeie getuies bekendgemaak wat onder beskerming is.

Die aanklaer het Vrydag egter die name van verskeie getuies onthul wie se identiteit geheim gehou moes word omdat hy glo onder die indruk was dat die mikrofone afgeskakel is.

Gbagbo ontken die aanklagte van oorlogsmisdade en misdade teen die mensdom, na die geweld wat na afloop van die omstrede presidentsverkiesing in 2010 in die land voorgekom het.

Dit is die belangrikste verhoor nog vir die Hof, wat nog net twee mense, beide Kongolese krygshere skuldig bevind het, sedert sy stigting in 2002.

Die Hof verkeer reeds onder groot druk weens ‘n gebrek aan geloofwaardigheid.

Ivoorkus-leier se verhoor kan tot nuwe spanning lei

Die voormalige president van die Ivoorkus, Laurent Gbagbo, het op die eerste dag van sy verhoor in die Internasionale Strafhof (ICC) skuld op alle aanklagte teen hom ontken.

Gbagbo het gesê hy is steeds die slagoffer van “neokoloniale inmenging” deur Frankryk.

Die verhoor kan tot hernude spanning in die Ivoorkus lei waar Gbagbo steeds gewild is onder sekere stamme.

Hy is Vrydag deur aanklaers beskuldig van die orkestrasie van “redelose geweldpleging”, waaronder moord en bendeverkragting deur sy ondersteuners, ten einde sy amp te behou nadat hy ’n verkiesing verloor het.

Dit het tot ’n burgeroorlog in sy land gelei.

Gbagbo (70) se medebeskuldigde, die jeugleier Charles Ble Goude (44), het ook skuld ontken en gesê hy erken nie die aanklagte nie.

‘n Burgeroorlog het in 2011 in die Ivoorkus gewoed vir vier maande lank toe Gbagbo geweier het om uit sy amp te tree.

Nagenoeg 3 000 mense het omgekom in gevegte. Frankryk, die voormalige koloniale heerser, is genoodsaak om militêr in te gryp om die wenner van die verkiesing, Alessane Ouattara, as president te kon inhuldig.

Die ICC-aanklaer, Fatou Bensouda, het gesê Gbagbo en sy binnekring het Moslems en mense van ander etnisiteite geteiken.

Internasionale Strafhof val vas met Kenia-saak

Kenia se adjunkpresident, William Ruto, se regsgeleerde het die Internasionale Strafhof (ICC) aangeraai om die klagte van misdade teen die mensdom teen hom te laat vaar.

Die aanklaers nie daarin kon slaag om sy rol in verkiesingsverwante bloedvergieting te bewys nie.

“Die bewyse is nie daar nie,” het Karim Khan die drie regters wat op die bank was verlede week meegedeel, waar Ruto teregstaan vir sy aandeel in die dodelike 2007-2008 verkiesingsgeweld.

Ruto (49) en sy medebeskuldigde, die eienaar van ’n radiostasie, Joshua arap Sang (40) staar drie klagte van misdade teen die mensdom, insluitende moord, gedwonge deportasie en vervolging in die gesig.

Pogings in Suid-Afrika om Soedan se president voor die Hof te daag, is besig om stoom te verloor.

Suid-Afrika het ‘n plig ingevolge die internasionale reg om die immuniteit van ‘n dienende hoof van ‘n vreemde staat te respekteer.

Onder Suid-Afrikaanse reg, sou dit ‘n misdaad wees om hierdie immuniteit te skend.

Die Hooggeregshof in Pretoria het in Junie verlede jaar bevind dat die regering se besluit om nie die Soedanese president Omar al-Basjir aan te hou nie, strydig is met die grondwet.

Egipte het intussen dié week ‘n amptelike uitnodiging aan Al-Basjir gerig om ‘n Afrika-beraad in Egipte by te woon.

ANC sê Internasionale Strafhof is die pad byster

Die ANC se Nasionale Hoofraad het besluit dat die regering sy lidmaatskap van die Internasionale Strafhof moet onttrek omdat die hof die pad byster is.

Betrekkige tussen Suid-Afrika en die hof is op sy laagste vlak nadat die regering nie ‘n hofbevel afgedwing het om die president van Soedan, Omar al-Basjir in hegtenis te neem nie.

Al-Bashir het die beraad van die Afrika-Unie in Sandton, Johannesburg bygewoon en daarna vertrek ten spyte van ‘n lasbrief wat teen hom uitgereik is.

Soedan se president is tot ‘n oorlogsmisdadiger deur die strafhof verklaar vir beweerde volksmoord en oorlogsmisdade tydens die konflik in Darfur in 2003 waarin 300.000 mense omgekom het.

Intussen het Indië Al-Basjir saam met 54 staatshoofde vir die derde Indië-Afrika-spitsberaad uitgenooi.

Hoewel die hof Indië versoek het om Al-Bashir in hegtenis te neem terwyl Indië nie die Roomse Statuut onderteken het nie, het die hof aangedui dat hulle verwag dat Indië die bekamping van die “wêreld se ergste misdade” sal bevorder deur hom kragtens Veiligheidsraadresolusie 1593 te arresteer.

Die kwessie sal glo op die volgende vergadering van die hof se beraad vir staatshoofde bespreek word.

Die ANC se nasionale-uitvoerendekomiteelid, Obed Bapela, het gepraat by ‘n mediakonferensie in Midrand nadat Maite Nkoana-Mashabane, minister van internasionale betrekkinge en samewerking, die aangekondiging oor Suid-Afrika se onttrekking Sondag gemaak het.

Nkoana-Mashabane het ook bevestig dat Al-Basjir op die gastelys is vir die Forum oor China-Afrika-samewerking (Focac) in Desember in Johannesburg. China het oliebelange in Soedan en voorsien Al-Basjir van die nodige wapens en finansiering teen insurgente uit die onafhanklike Suid-Soedan.

Bapela sê ondanks die besluit om aan die hof te onttrek, bly die ANC ‘n voorstander van menseregte. Die ANC het vroeër die week gesê hy glo die hof dien geen doel vir die land nie.

Bapela, wat ook as voorsitter van die ANC se subkomitee oor internasionale verhoudinge dien, sê Suid-Afrika kan hom nie meer met die Internasionale Strafhof vereenselwig nie. “Daar is redes wat ons met die res van die vasteland deel. Die strafhof het ongelukkig koers verloor.”

Die ANC se sekretaris-generaal, Gwede Mantashe, sê die regering moet sy lidmaatskap van die Internasionale Strafhof hersien.

Volgens hom is die hof bevooroordeeld teenoor arm lande, en werk dit nie in belang van die vasteland nie.

Mantashe sê hulle wil eerder die Menseregtehof op die vasteland versterk.

Dit kom vier maande nadat die regering Soedan se president gehelp het om landuit te vlug ondanks die feit dat die hof ’n lasbrief vir sy inhegtenisneming uitgereik het.

As die regering besluit om te onttrek, sal hulle formeel kennis moet gee van hul voornemens en Suid-Afrika se wetgewing oor deelname sal herroep moet word. Intussen geld die lasbriefbepalings.

Nkoana-Mashabane sê Suid-Afrika het die kwessie reeds op die agenda geplaas vir die strafhof se beheerliggaam wat in November vergader.

Afrikastate beskuldig die strafhof daarvan dat Afrikaleiers uitgesonder word, maar dat die oortredings van Westerse leiers nie raakgesien word nie.

As stigter-ondertekenaar van die Roomse Verdrag wat die hof tot stand gebring het, gaan Suid-Afrika se onttrekking die hof se geloofwaardigheid grondig aantas.

Dr. Pieter Mulder, leier van die VF+, sê oudpres. Thabo Mbeki het uit sy pad gegaan om die beeld te vestig van Suid-Afrika as ’n land “wat sensitief vir menseregte is en ons so ’n gerespekteerde lid van die internasionale wêreld te maak”.

Onder Mbeki se leierskap het die ANC-Jeugliga gereeld by saamtrekke “Kill a Boer” gesing.

Volgens die regering kan die permanente lede van die Veiligheidsraad, wat nie partye tot die Statuut van Rome is nie, ten volle deelneem aan besprekings oor die Internasionale Strafhof.

Verder het die Veiligheidsraad se permanente lede stappe geneem om te verseker dat hul amptenare en militêre personeel nie onderwerp sal word aan die jurisdiksie van die hof nie.

Ivoorkus-verkiesing in die weegskaal oor ongeloofwaardige kandidaat

Vyf van die Ivoorkus se tien presidentskandidate het Woensdag gesê die land is nie gereed om geloofwaardige en deursigtige verkiesings op 15 Oktober te hou nie.

Hulle dreig nou om hulle aan die verkiesings te onttrek.

Opposisiegroepe sê Alassane Ouattara se ouers is nie Ivoorkus-burgers nie, dieselfde beswaar wat voor die dodelike onrus in 2010-2011 geopper is en waarin meer as 3000 dood is.

Die voormalige president Laurent Gbagbo, wat aangekla is deur die Internasionale Strafhof vir misdade teen die mensdom moet in November in Den Haag oor dié onrus verskyn.

Hy het geweier om van sy pos te bedank en erken nie Ouattara se oorwinning by die stembus nie. Ouattara is ‘n Moslem en ekonoom wat voorheen vir die IMF gewerk het.

Die vyf kandidate het die week tydens ‘n byeenkoms van die Nasionale Koalisie vir Verandering (CNC) in die hoofstad, Abidjan, gepraat.

‘n Voormalige speaker, Mamadou Coulibaly, het gesê sommige presidentskandidate is nie gereed om in die huidige omstandighede aan verkiesings deel te neem nie. Hy wil ook hê die nege presidentskandidate wat die huidige president, Alassane Ouattara, teenstaan, moet byeenkom en “gesels”.

Ander opposisieleiers het weer te velde getrek teen die onafhanklike verkiesingskommissie wat volgens hulle ten gunste van Ouattara is.

SA heroorweeg deelname aan Internasionale Strafhof

Die ANC sal Suid-Afrika se voortgesette deelname aan die Internasionale Strafhof aanstaande maand by sy Algemene Vergadering bespreek, het RSG berig.

Die party sê hy is bekommerd oor wat hy die hof se arrogansie noem. Die regering is van minagting van die hof aangekla nadat hy ‘n hofbevel geïgnoreer het om die Soedannese president, Omar Al-Bashir in hegtenis te neem.

Die Internasionale Strafhof het vroeër ‘n internasionale lasbrief vir Al-Bashir se inhegtenisneming uitgereik waaraan ondertekenaars van die Statuut van Rome, ingevolge waarvan die hof opgerig is, moet voldoen.

Suid-Afrika is ‘n ondertekenaar van die Statuut van Rome.

NGV sal nie amptenare in al-Basjir-saak vervolg nie

Die Nasionale Vervolgingsgesag het verklaar dat hulle sal wag vir die regering se verdere appélproses oor die al-Basjir kwessie.

Die NGV gaan dus nie dadelik met strafregtelike vervolging begin nie, het Luvuyo Mfaku gesê.

Die Vervolgingsgesag sê daar kan eers ná die proses besluit word of staatsamptenare wat gehelp het om die Soedannese president, Omar al-Bashir uit Suid-Afrika te kry, stafrefregtelik vervolg sal word.

Die Hooggeregshof in Pretoria het in Junie bevind dat die regering nie ‘n hofbevel nagekom het om te keer dat al-Basjir die land verlaat nie.

Dieselfde hof het Woensdag die staat se aansoek vir verlof tot appèl geweier.

Die ANC het ‘n beroep op die regering gedoen om ‘n petisie tot die Appèlhof te rig. Hulle het 20 dae om te besluit.

Die departement van Justisie het by monde van ‘n woordvoerder gesê hulle is teleurgesteld en hulle sal verdere stappe oorweeg.

Die regering het tot volgende maand om aan die Internasionale Strafhof te verduidelik waarom die Soedannese president nie in hegtenis geneem is nie.

Nog chaos dié week in parlement verwag met Bashir-debat

President Jacob Zuma het sy spyt en teleurstelling uitgespreek oor die chaos in die Parlement toe ‘n beplande vraag- en antwoordsessie tussen hom en parlementslede weer verdaag moes word.

Chaos word dié week verwag met die debat oor die Soedanese president se verdwyningstoertjie nadat hy ‘n Hooggeregshofuitspraak verontagsaam het.

Die ACDP se hoofsweep, Cherelyn Dudley, sê die voortdurende chaos in die Nasionale Vergadering moet voor die deur van die DA gelê word.

Dudley sê die polisie kan nie meer LP’s verwyder nie omdat die DA die verwyderings in die hof betwis het.

Hoewel daar wetgewing is wat die Speaker toelaat om die polisie na die Raad te ontbied om wanordelike Parlementslede te verwyder, het die Hooggeregshof bevind dat die betrokke wetsbepaling in stryd is met die Grondwet wat aan LP’s vryheid van spraak gee.

Dit beteken ook dat die ontwrigters nie in hegtenis geneem kan word nie. Hulle kan ook nie tronktoe gestuur of gedagvaar kan word oor enigiets wat hulle in die Nasionale Vergadering sê nie.

Die EFF se “betaal terug die geld”-betoog rakende Nkandla het daarvoor gesorg dat die sessie weer ontwrig is. Die DA steun die EFF se eise.

Die president se kantoor sê in ‘n verklaring Zuma is teleurgesteld dat hy weereens verhoed is om sy konstitusionele mandaat uit te voer om deur die Nasionale Vergadering aan die publiek verslag te doen.

Die ANC het intussen sy gereedheid vir komende Dinsdag se debat oor die president van Soedan, Omar al-Bashir verklaar.

Die DA-leier, Mmusi Maimane het die debat versoek en gesê dit is van nasionale belang nadat Bashir, strydig met ‘n Hooggeregshofbevel, die land verlaat het.

Bashir het ‘n lasbrief van die Internasionale Strafhof ontduik toe die kwessie oor beweerde menseregteskenings opgeduik het tydens sy besoek aan Suid-Afrika vir die Afrika Unie-beraad.

‘n Woordvoerder vir die ANC-Koukus, Moloto Mothapo sê die ANC in die Parlement is van mening dat die Soedan-kwessie ‘n politieke oplossing nodig het en nie deur die howe hanteer kan word nie.

Veiligheidsagentskappe is verlede Sondag per SMS ingelig om planne voor te berei om die moontlike arrestasie van Soedan se president, Omar al-Bashir, te verwag. Die boodskap het as volg gelui:

“Re Sudan court order. All respective committees at NATJOINTS [National Joint Operations] were given tasks to come up with ops plans by 08:00 tomorrow morning. IF an order is given to arrest Sudanese HoS. [al-Bashir] DHA DG [department of home affairs director-general] who is currently in court with the litigation personnel will give an instruction thereafter as to what needs to happen. BCOCC [border control operational coordinating committee] will have to ensure that that instruction is given to all ports of entry tonight whilst we are waiting upon DHA instruction.”

Vyf uur later, is Bashir se I1-62 straler egter vinnig en op kort kennisgewing verskuif vanaf OR Tambo Internasionale Lughawe na Waterklooflugmagbasis.

Die vliegtuig is weggesteek in een van die loodse van die BBP-eskader, ver weg van waar die ander vliegtuie geparkeer was.

Die volgende dag, het al-Bashir se konvooi die beraad van die Afrika Unie in Sandton met groot haas verlaat, begelei deur die polisie, na Waterkloof. Sy straler is deur lugbeheer toegelaat om op te styg.

Die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee het die regering intussen versoek om die geloofwaardigheid van die Internasionale Strafhof te help “herstel”, nadat die regering nie gehoor gegee aan die internasionale lasbrief van die hof vir sy inhegtenisneming weens volksmoord nie.

Die NUK het opnuut sy verbintenis bevestig tot die beskerming van menseregte en het die Afrika Unie gevra om sy eie instellings te versterk wat bedoel is om Afrika teen misdade teen die mensdom te beskerm.

Maimane het Sondag gesê die Openbare Beskermer Thuli Madonsela sal gevra om ondersoek in te stel oor die gebruik van staatsgeld om die Soedanese president in staat stel om inhegtenisneming in Suid-Afrika te ontduik.

City Press het ook berig dat die ANC ‘n besluit geneem het om die regering te vra om sy lidmaatskap van die Internasionale Strafhof op te skort.