Weste stap uit Uganda se presidentsinhuldiging oor al-Basjir

Amerikaanse, Europese en Kanadese verteenwoordigers het uit die inhuldiging van die Ugandese president, Yoweri Museveni in Kampala gestap.

Die Westerse lande het uit protes teen die teenwoordigheid van die Sudanese leier, Omar al-Basjir, die byeenkoms verlaat en omdat die Ugandese president die Internasionale Strafhof beledig het in sy toespraak.

Museveni het in sy verwelkomingstoespraak aan die begin van sy vyfde ampstermyn kritiek uitgespreek teen die ISS en hulle “‘n spul nuttelose mense” genoem.

Al-Basjir het die plegtigheid bygewoon ten spyte van ‘n internasionale lasbrief teen hom op klagtes van menseslagting.

Amnestie Internasionaal sê al-Basjir moet verantwoording doen vir menseregte-skendings en Uganda moet sy internasionale verpligtinge nakom.

‘n Onlangse hofuitspraak in Suid-Afrika het die Suid-Afrikaanse regering skerp gekritiseer oor die Soedannese leier se teenwoordigheid.

‘n Lasbrief is uitgereik om Al-Basjir in hegtenis te neem, maar Suid-Afrika het versuim toe hy hom verlede jaar in Johannesburg bevind het vir ‘n Afrika Unie-beraad.

Indië het ook geweier om die president in hegtenis te neem tydens sy besoek aan Nieu-Delhi in Oktober verlede jaar het die Internasionale Strafhof gesê.

Indië is nie ’n stigter-ondertekenaar van die Verdrag van Rome waardeur die hof tot stand gebring is nie, maar die hof voer aan dat Indië ’n plig het ingevolge ’n resolusie van die Verenigde Nasies (VN) se Veiligheidsraad.

Al-Basjir se immuniteit is volgens die internasionale reg opgehef, maar Afrikalande steur hulle nie aan die hof se uitsprake nie.

Al-Basjir het ongehinderd in Indië opgedaag vir ’n Indië-Afrika-beraad en is vriendelik deur premier Narendra Modi ontvang. Die twee het intussen samesprekings gehou.

Indië is die tweede grootste handelsvennoot van Soedan na China. Verskeie Indiese olie-, gas- en konstruksiemaatskappye werk in Soedan.

In Maart verlede jaar het die president ook Egipte besoek waar hy aan ‘n internasionale ekonomiese konferensie deelgeneem het en hy het China ook besoek sedert die lasbrief uitgereik is.

ANC-appèl teen bepalings van Roomse Statuut misluk

Die ANC is oor die vingers getik nadat die Appèlhof teen hulle beslis het omdat hulle Soedan se president Omar al Basjir laat gaan het.

Die Suid-Afrikaanse appèlhof in Bloemfontein het dié week beslis dat die regering se oortreding van ’n plaaslike hofbevel, dat Al-Basjir die land nie mag verlaat nie, onwettig was.

Suid-Afrika is ‘n ondertekenaar van die Internasionale Strafhof (IS) se Roomse Statuut, waarin misdade wat onder die jurisdiksie van die hof val gelys word asook die prosedures en die meganismes vir lande om saam te werk met die hof.

Die IS in Den Haag het voorheen lasbriewe vir die Soedanees se inhegtenisneming op grond van misdade teen die mensdom uitgereik.

Die volbank van vyf Suid-Afrikaanse appèlregters het beslis dat die regering se besluit strydig was met Suid-Afrika se internasionale verpligting en daarom onwettig was.

Die hof het beslis dat die Suid-Afrikaanse regering onder ‘n verpligting was om gehoor aan die lasbrief te gee, maar die ANC-regime het op sy beurt in hofstukke aangevoer dat dit “onwettig” is om ’n dienende president in hegtenis te neem.

Al-Basjir het in Junie verlede jaar die hasepad gekies nadat die hooggeregshof in Pretoria gelas het hy mag nie die land verlaat nie.

Al-Basjir was in Suid-Afrika vir ’n konferensie van die Afrika-Unie.

Die Appèlhofbesluit is mosterd na die maal, aangesien Soedan se leier oral kuier en hom nie steur aan die Strafhof se lasbriewe nie. Hy was onlangs in Egipte en kuier in China.

Al Basjir-besoek aan Indië is nuwe uitdaging aan ISS

Indië sal president Omar al-Basjir in hegtenis moet neem en uitlewer as hy Nieu-Delhi die week vir ’n beraad sou besoek, het die Internasionale Strafhof gesê.

Indië is nie ’n stigter-ondertekenaar van die Verdrag van Rome waardeur die hof tot stand gebring is nie, maar die hof voer aan dat Indië ’n plig het ingevolge ’n resolusie van die Verenigde Nasies (VN) se Veiligheidsraad.

Al-Basjir se immuniteit is volgens die internasionale reg opgehef, maar Afrikalande steur hulle nie aan die hof se uitsprake nie.

Al-Basjir het ongehinderd in Indië opgedaag vir ’n Indië-Afrika-beraad en is vriendelik deur premier Narendra Modi ontvang. Die twee het intussen samesprekings gehou.

Indië is die tweede grootste handelsvennoot van Soedan na China. Verskeie Indiese olie-, gas- en konstruksiemaatskappye werk in Soedan.

Bilaterale handel tussen Indië en Soedan het tot $1,4 miljard in 2014-15 gestyg, van $327,000,000 in 2005-06. Handel met Afrika het twintigvoudig toegeneem sedert 2000 tot $72 miljard.

Fatou Bensouda, ’n aanklaer by die ISS, het gesê die hof moet die Suid-Afrikaanse regering dwing om te verklaar waarom Soedan se president in Junie nie in hegtenis geneem is nie.

Die hooggeregshof in Pretoria het in Junie beslis dat Al-Basjir in hegtenis geneem moet word, maar hy is toegelaat om te vertrek.

Hy word deur die Strafhof gesoek weens beweerde oorlogsmisdade in Darfoer. Die Verenigde Nasies (VN) skat 300 000 mense het sedert 2003 in die streek die lewe gelaat.

Die ANC het egter intussen gedreig om aan die hof te onttrek.

As die geding teen Al-Basjir se besoek in die Suid-Afrikaanse Grondwethof voortgesit word, sal ’n uitspraak oor die kwessie moontlik eers einde volgende jaar gelewer word. Intussen sal dit moontlik wees vir hom om die land weer te besoek.

ANC sê Internasionale Strafhof is die pad byster

Die ANC se Nasionale Hoofraad het besluit dat die regering sy lidmaatskap van die Internasionale Strafhof moet onttrek omdat die hof die pad byster is.

Betrekkige tussen Suid-Afrika en die hof is op sy laagste vlak nadat die regering nie ‘n hofbevel afgedwing het om die president van Soedan, Omar al-Basjir in hegtenis te neem nie.

Al-Bashir het die beraad van die Afrika-Unie in Sandton, Johannesburg bygewoon en daarna vertrek ten spyte van ‘n lasbrief wat teen hom uitgereik is.

Soedan se president is tot ‘n oorlogsmisdadiger deur die strafhof verklaar vir beweerde volksmoord en oorlogsmisdade tydens die konflik in Darfur in 2003 waarin 300.000 mense omgekom het.

Intussen het Indië Al-Basjir saam met 54 staatshoofde vir die derde Indië-Afrika-spitsberaad uitgenooi.

Hoewel die hof Indië versoek het om Al-Bashir in hegtenis te neem terwyl Indië nie die Roomse Statuut onderteken het nie, het die hof aangedui dat hulle verwag dat Indië die bekamping van die “wêreld se ergste misdade” sal bevorder deur hom kragtens Veiligheidsraadresolusie 1593 te arresteer.

Die kwessie sal glo op die volgende vergadering van die hof se beraad vir staatshoofde bespreek word.

Die ANC se nasionale-uitvoerendekomiteelid, Obed Bapela, het gepraat by ‘n mediakonferensie in Midrand nadat Maite Nkoana-Mashabane, minister van internasionale ­betrekkinge en samewerking, die aangekondiging oor Suid-Afrika se onttrekking Sondag gemaak het.

Nkoana-Mashabane het ook bevestig dat Al­-Basjir op die gastelys is vir die Forum oor China-Afrika-samewerking (Focac) in Desem­ber in Johannesburg. China het oliebelange in Soedan en voorsien Al-Basjir van die nodige wapens en finansiering teen insurgente uit die onafhanklike Suid-Soedan.

Bapela sê ondanks die besluit om aan die hof te onttrek, bly die ANC ‘n voorstander van menseregte. Die ANC het vroeër die week gesê hy glo die hof dien geen doel vir die land nie.

Bapela, wat ook as voorsitter van die ANC se subkomitee oor inter­nasionale verhoudinge dien, sê Suid-Afrika kan hom nie meer met die Internasionale Strafhof vereenselwig nie. “Daar is redes wat ons met die res van die vasteland deel. Die strafhof het ongelukkig koers verloor.”

Die ANC se sekretaris-generaal, Gwede Mantashe, sê die regering moet sy lidmaatskap van die Internasionale Strafhof hersien.

Volgens hom is die hof bevooroordeeld teenoor arm lande, en werk dit nie in belang van die vasteland nie.

Mantashe sê hulle wil eerder die Menseregtehof op die vasteland versterk.

Dit kom vier maande nadat die regering Soedan se president gehelp het om landuit te vlug ondanks die feit dat die hof ’n lasbrief vir sy ­inhegtenisneming uitgereik het.

As die regering besluit om te onttrek, sal hulle formeel kennis moet gee van hul voornemens en Suid-Afrika se wet­gewing oor deelname sal herroep moet word. Intussen geld die lasbriefbepalings.

Nkoana-Mashabane sê Suid-Afrika het die kwessie reeds op die agenda geplaas vir die strafhof se beheerliggaam wat in Novem­ber vergader.

Afrikastate beskuldig die strafhof daarvan dat Afrikaleiers uitgesonder word, maar dat die oortredings van Westerse leiers nie raakgesien word nie.

As stigter-ondertekenaar van die Roomse Verdrag wat die hof tot stand gebring het, gaan Suid-Afrika se onttrekking die hof se geloofwaardigheid grondig aantas.

Dr. Pieter Mulder, leier van die VF+, sê oudpres. Thabo Mbeki het uit sy pad gegaan om die beeld te vestig van Suid-Afrika as ’n land “wat sensitief vir menseregte is en ons so ’n gerespekteerde lid van die internasionale ­wêreld te maak”.

Onder Mbeki se leierskap het die ANC-Jeugliga gereeld by saamtrekke “Kill a Boer” gesing.

Volgens die regering kan die permanente lede van die Veiligheidsraad, wat nie partye tot die Statuut van Rome is nie, ten volle deelneem aan besprekings oor die Internasionale Strafhof.

Verder het die Veiligheidsraad se permanente lede stappe geneem om te verseker dat hul amptenare en militêre personeel nie onderwerp sal word aan die jurisdiksie van die hof nie.

SA heroorweeg deelname aan Internasionale Strafhof

Die ANC sal Suid-Afrika se voortgesette deelname aan die Internasionale Strafhof aanstaande maand by sy Algemene Vergadering bespreek, het RSG berig.

Die party sê hy is bekommerd oor wat hy die hof se arrogansie noem. Die regering is van minagting van die hof aangekla nadat hy ‘n hofbevel geïgnoreer het om die Soedannese president, Omar Al-Bashir in hegtenis te neem.

Die Internasionale Strafhof het vroeër ‘n internasionale lasbrief vir Al-Bashir se inhegtenisneming uitgereik waaraan ondertekenaars van die Statuut van Rome, ingevolge waarvan die hof opgerig is, moet voldoen.

Suid-Afrika is ‘n ondertekenaar van die Statuut van Rome.

NGV sal nie amptenare in al-Basjir-saak vervolg nie

Die Nasionale Vervolgingsgesag het verklaar dat hulle sal wag vir die regering se verdere appélproses oor die al-Basjir kwessie.

Die NGV gaan dus nie dadelik met strafregtelike vervolging begin nie, het Luvuyo Mfaku gesê.

Die Vervolgingsgesag sê daar kan eers ná die proses besluit word of staatsamptenare wat gehelp het om die Soedannese president, Omar al-Bashir uit Suid-Afrika te kry, stafrefregtelik vervolg sal word.

Die Hooggeregshof in Pretoria het in Junie bevind dat die regering nie ‘n hofbevel nagekom het om te keer dat al-Basjir die land verlaat nie.

Dieselfde hof het Woensdag die staat se aansoek vir verlof tot appèl geweier.

Die ANC het ‘n beroep op die regering gedoen om ‘n petisie tot die Appèlhof te rig. Hulle het 20 dae om te besluit.

Die departement van Justisie het by monde van ‘n woordvoerder gesê hulle is teleurgesteld en hulle sal verdere stappe oorweeg.

Die regering het tot volgende maand om aan die Internasionale Strafhof te verduidelik waarom die Soedannese president nie in hegtenis geneem is nie.

Zuma, Al-Basjir in China

Pres. Omar al-Basjir van Soedan het in China aangeland vir ’n besoek van vier dae.

’n Lasbrief vir inhegtenisneming deur die Internasionale Strafhof uitgereik om die Soedanese president in hegtenis te neem, maar hy beplan glo ook om Amerika vandeesmaand te besoek.

Hy sal in September na New York reis vir die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering, het Soedan se adjunk­ambassadeur by die VN vroeër aangekondig.

Al-Basjir en ander gaste wat pres. Jacob Zuma insluit, is in China om ’n herdenking van die einde van die Tweede Wêreldoorlog by te woon.

Talle Westerse lande sal nie die geleentheid bywoon nie omrede hulle ongemaklik voel met China se militêre vertoon en Al-Basjir se teenwoordigheid, het diplomate aan Reuters gesê.

‘n Groot militêre parade is op Tiananmenplein gehou om China se oorwinning oor Japan te vier.

Al-Basjir het Suid-Afrika in Junie inderhaas verlaat toe hy ’n vergadering van die Afrika-unie bygewoon en die Internasionale Strafhof daarop aangedring het dat hy in hegtenis geneem word, maar China is nie een van die ondertekenaars van die verdrag waardeur die hof tot stand gekom het nie.

Die hof beskuldig Al-Basjir van volksmoord en ander wandade in sy poging om ’n opstand in Darfoer te onderdruk.

Al-Basjir erken nie die Internasionale Strafhof se gesag nie en het ondanks lasbriewe wat in 2009 en 2010 uitgereik is, reise in Afrika en die Midde-Ooste onderneem.

Al-Basjir skort doodsvonnisse op in vredespoging

Soedan se eerste visepresident, Bakri Hassan Saleh, het Maandag aangedui dat die vonnisse, insluitende die doodsvonnis van gewapende rebelle, opgeskort kan word.

Die aanbod is aanvanklik vir die duur van die samespre­kings vir nasionale versoe­ning geldig. Die samespre­kings is ’n hernude poging deur die regering om ’n einde aan gevegte te maak waarin die land gedompel is.

Kartoem is sedert 2011 teen insurgente in die Blou Nyl en Suid-Kordofan provinsies in ’n stryd gewikkel. Die insurgente bestaan meestal uit vegters van die burgeroorlog wat in Soedan agtergebly het, nadat Suid-Soedan daardie jaar afgestig het.

Pres. Omar al-Basjir het verlede jaar die nasionale dialoog geïnisieer, maar min vordering is gemaak.

Hy het ook ’n algemene amnestie vir gewapende groepe hernu wat “’n opregte begeerte het om terug te keer en aan die dialoog deel te neem”.

“Ons kan die hof se bevindinge vries vir die duur van die onderhandelinge asook ander maatreëls implementeer waaroor ons konsensus bereik. Ons kan egter nie amnestie gee tensy ons meen die onderhande­linge sal slaag nie, omdat ons nie vir hulle amnestie wil gee sodat hulle net weer die wapen kan opneem nie,” het hy gesê.

Twee leiers en 15 lede van die hoof rebelle alliansie teen Basjir is reeds in Maart 2014 in hul afwesigheid die doodsvonnis opgelê.

’n Woordvoerder van die rebellegroep bekend as die beweging vir justisie en gelykheid (JEM) het egter gesê hulle vertrou nie die regering wat krygsgevangenes en vreedsame betogers om die lewe gebring het nie.

Basjir het in April sy 25-jarige bewind verleng toe hy met meer as 94 persent van die stemme in die land se verkiesing herkies is. Opposisiepartye het die verkiesing geboikot.

Regters bekommerd oor ANC-bewind hofbevele ignoreer, regters kritiseer

IN AN unprecedented show of force, 27 of SA’s most senior judges, led by Chief Justice Mogoeng Mogoeng, on Wednesday responded to a slew of criticism by politicians, saying they wanted to discuss “the dangers of the repeated and unfounded criticism” of the judiciary with President Jacob Zuma.

27 van Suid-Afrika se mees senior regters het gister onder leiding van die hoofregter, Mogoeng Mogoeng, gereageer op die kritiek wat ANC-ampsdraers op die regbank uitspreek deur te sê dat hulle “die gevare van herhaalde en ongegronde kritiek” met president Jacob Zuma wil bespreek.

Oor die afgelope weke het die ANC gereeld teen regters uitgevaar. Onder andere het sy sekretaris-generaal, Gwede Mantashe, gesê “dele van die regbank chaos vir die regering wil skep” en het die regbanke in Pretoria en Kaapstad genoem.

Tydens ‘n spitsberaad van die drieledige alliansie van die Kommunisteparty, Cosatu en die ANC is ‘n verklaring uitgereik waarin beweer word dat “sekere streke en regters konsekwent teen die staat bevind”.

Dié verklaring is uitgereik nadat die Pretoriase Hooggeregshof ‘n bevel uitgereik het wat die staat beveel om die Soedannese president Omar al-Basjir in hegtenis te neem, ‘n bevel wat deur die staat geïgnoreer is.

Ondersteun deur sy adjunkte, het regter Mogoeng gesê dat die regbank die inwoners van Suid-Afrika, asook die res van die wêreld, wil verseker dat hulle steeds die verpligting sal nakom om aan die Grondwet en hul ampsede uitvoering te gee. “Vir regters is dié verpligting en die eed heilig,” het hy gesê.

Mogoeng het gesê dat regters ontvanklik vir opbouende kritiek behoort te wees. Maar sodanige kritiek moet billik en ter goedertrou uitgespreek word. Dit moet ook “spesifiek en helder” wees. “Algemene, ongegronde kritiek is nie aanvaarbaar nie,” meen die hoofregter. “Ons kan nie voorgee dat daar niks gesê is nie.”

Die suggestie dat regters in sekere sake “deur ander voorgesê is om ‘n voorafbepaalde beslissing te vel… is iets wat ons verwerp,” het Mogoeng voortgegaan. Dit is blykbaar ‘n verwysing na ‘n beskuldiging deur die minister van polisie, Nathi Nhleko, wat aan senior ondersoekers van die Onafhanklike Polisie-ondersoekdirektoraat gesê het dat “sekere elemente van die regbank met karakters ontmoet om sekere uitsprake te bewerkstellig”.

Volgens Mogoeng word hofbevele “in die reël” deur organe van die staat gehoorsaam. Maar die “enkele gevalle” waar hulle nie gehoorsaam is nie, “ondermyn die regstaat”.

Hy het herhaal wat die Gautengse regterpresident Dunstan Mlambo in die Bashir-uitspraak gesê het: die regstaat is die hoeksteen van grondwetlike demokrasie.

“As inwoners van die land, sou dit gevaarlik wees om dit te ignoreer,” het Mogoeng gesê.