Etiket: Winston Churchill

Leon Lemmer: Peter Hitchens oor die ontaarding van die Britte

Christopher Hitchens (1949-2011) was ‘n radikale, konfronterende, marxistiese joernalis wat baie polemieke met sy omtrede uitlatings ontketen het. Saam met Richard Dawkins, Daniel Dennett en Sam Harris was hy een van die grondleggers van die militante Nuwe Ateïsme. In sy latere lewe is Hitchens daarvan beskuldig dat hy polities (meer) regsgesind geword het, bv vanweë sy renons in Bill Clinton en sy veroordeling van NAVO se militêre inmenging in Bosnië.

Vandag skryf ek egter oor Christopher se minder bekende broer, Peter Hitchens (gebore in 1951), ook ‘n Britse joernalis, wat in sy prille jeug ‘n aanhanger van Leon Trotskie (1879-1940) se marxisme was. Hy verwys na homself as “a former Bolshevik” (bron hier onder, Kindle 4904). Peter het polities van verlinks tot regs gevorder, van sosialisme, via die Britse Arbeidersparty tot lid van die Konserwatiewe Party (1997-2003); ‘n party wat hom mettertyd ook nie meer aangestaan het nie. Deesdae beskou hy Edmund Burke (1729-1797 – Praag 2.05.2020) as sy mentor. Hitchens wil nie polities byderwets wees nie. Hy is ten gunste van die doodstraf en gekant teen homoseksualiteit asook die dekriminalisering van dwelmgebruik, bv dagga. “Legalization … lead[s] to social acceptance” (3820). Hy het geen simpatie met mense wat deur eie toedoen aan longkanker (weens die rookgewoonte) en vigs (weens homoseksuele gedrag) ly nie. Tydens Suid-Afrika se 1994-oorgang/ondergang was hy in Suid-Afrika. Hy het tot die juiste gevolgtrekking gekom, naamlik dat Nelson Mandela nie ‘n heilige is nie. Verder het hy die Wikipedia korrek as ‘n linkse naslaanbron geïdentifiseer.

Soms dryf Hitchens sy konserwatisme dalk te ver. Hy is bv gekant teen die “valsheid” van Britse Somertyd. Hy verkies Greenwich Mean Time (GMT) dwarsdeur die jaar. Hy verset hom selfs teen die metrisering van mate en gewigte. “My instincts … revolt against the shiny, efficient, ugly and stone-cold metric system” (4797). “English measures … pounds and ounces, inches and feet, chains and furlongs … were destroyed with slow subtlety and cunning, and resistance is left to a few eccentrics, such as me, fuming hopelessly against a loss nobody else can see” (4803). “[English] measurements … were based on the individual. A pound was what could be held in the hand. A pint was what a grown man might reasonably drink to quench his thirst. An inch was the top joint of a thumb, a foot was, well, a foot, and a yard was a pace. A fathom of water was deep enough to close over a man’s head. They worked outwards from the human. Metric measurements, by contrast, were based on a (mistaken) calculation of the Earth’s circumference” (4839).

Ek bespreek vandag die volgende boek van Peter Hitchens: The abolition of Britain: From Winston Churchill to Theresa May (London: Bloomsbury, 1999/2018, 368p; Amazon Kindle $21,23). Die hooftitel van die boek word in die 2018-voorwoord soos volg verduidelik: “The abolition of a great and famous nation is now virtually complete. This book, originally [1999] intended as a warning in letters of fire, might now at least serve as a headstone” (116). Die newetitel wek verkeerdelik die indruk dat hierdie boek onlangs geskryf is. Al die hoofstukke is reeds in 1999 vir die eerste keer gepubliseer. Slegs die voor- en nawoord is later bygevoeg. Nogtans toon die teks uitstekende insig in die diepgaande veranderinge wat sedert die dood van Winston Churchill (1874-1965) in die Britse omstandighede en geestesklimaat ingetree het. “The death of Churchill, an unchallengeable father figure, was a final farewell to a reassuring past” (182).

“My argument is that we chose the wrong future in the second half of the twentieth century” (101). Hy noem dit ‘n kulturele revolusie (162). “We have gravely devalued knowledge and academic qualifications, made many thoughts almost unthinkable, sundered many of the invisible bonds which once held our society together, and inflicted upon our country a permanent and irreversible change in morals, values, customs, taboos, language, humour, art and even eating habits” (167). In Suid-Afrika het dit veel erger daaraan toe gegaan. In 1994 het ons ‘n politieke revolusie beleef, waarna ‘n kulturele revolusie ingetree het waarin ‘n grootliks vreemde swart kultuur die twee tradisioneel leidende blanke kulture/lewenswyses verdring het. Hitchens noem Brittanje “a wholly foreign country” (187). Uit die oogpunt van die blankes geld dit in veel groter mate vir Suid-Afrika.

Volgens die outeur het die Britte in 1965 nog rede gehad om hulleself as die voortreflikste mense op aarde te beskou en kon hulle met reg trots op en patrioties jeens hulle land wees. Hy verwys na “a society that was profoundly civilized, gentle and humane” (707). Hy meen dat die Britse samelewing sedertdien feitlik onherkenbaar ontaard het. Dit herinner aan die ingrypende verskille wat daar tussen die ou en die nuwe Suid-Afrika bestaan, wat onder meer die entoesiasme vir en die tradisionele patriotisme van Afrikaners vir hulle geboorteland weggekalwe het. Daar kan egter kwalik van Afrikaners verwag word om die tradisionele Britte as verhewe organismes te beskou, gedagtig aan onder meer die Anglo-Boereoorlog. Tog is daar vir die plaaslike blankes min troos in die volgende reeds aangehaalde woorde: “The abolition of a great and famous nation is now virtually complete” (116). Brittanje is nog ‘n blanke Westerse land wat weens bv selfaangedoende, ingevoerde multikulturaliteit besig is om onder te gaan.

In Suid-Afrika ken baie jongmense van die huidige geslag nie die land se geskiedenis nie. Dit is veral te wyte aan die propaganda van die ANC-regime, bv in skoolgeskiedenisboeke, en die uitlatings van ANC-nalopers in die massa-inligtingsmedia. In Brittanje het iets soortgelyks gebeur. Hitchens verwys na “a generation to whom the past was not just a foreign country, but a place of mystery which was easier to mock than understand” (146). By hedendaagse Britte, soos by Amerikaners, is daar die neiging om onpatrioties te wees, om ‘n negatiewe siening van hulle land en hulle geskiedenis te hê. “The ideas of the past were invariably wrong, that putting the clock back was a sin, while progress and change were both inevitable and right” (616). Hitchens verwys na “the ‘anti-establishment’ tendencies in politics, academe, broadcasting and the press” (458). “Patriotism, monarchy and Englishness in general [became] unfashionable and – worst of all – comical” (600). “In 1965, even the radicals were loyal patriots” (474).

Daar word plek-plek na Suid-Afrika verwys:

  • “The old struggle between Afrikaner and British settlers in South Africa had ended in the triumph of the National Party, the building of grand apartheid and the founding of a Boer republic outside the Commonwealth” (637).
  • Die Britse openbare mening is “unshakeable in its certainty that personal righteousness is reserved for those who share its views about South Africa” (151), naamlik dat die swart politieke bewind reg en goed is en die blanke bewind van weleer, by name apartheid, verkeerd en sleg was.
  • Voorgeskrewe skooldrag word in progressiewe geledere geassosieer met “repressive and reactionary forms of government such as apartheid South Africa and Augusto Pinochet’s Chile” (1119).
  • “Opposition to apartheid or General Pinochet are valued more highly than personal adherance to the Ten Commandments or the Sermon on the Mount. An adulterer with the correct view on Nelson Mandela is perferable to a Mother Teresa who fails to critize the currently unfashionable regimes of the world” (4446).
  • Vir ‘n politieke aktivis soos Desmond Tutu gaan dit om die hiermaals en nie om die hiernamaals nie. Hy probeer om ‘n (swart) hemel op aarde te skep. Hitchens noem dit sosiale teologie “in which Christian charity to your neighbour was expressed through political action at home and abroad, rather than in your own conduct. This was especially attractive to the British because the Church’s old missionary links with the former colonies now gave it a potent voice in places such as South Africa, where it was to play an often creditable role in resisting the stupidities of Grand Apartheid” (1658).
  • Die hedendaagse afkeer van Standaardafrikaans kan ingevolge kulturele marxisme verduidelik word. Ordentlike, suiwer Afrikaans herinner aan ‘n glorieryke verlede wat deur ANC-kamerade weggewens word. “The glories of the language were offensive to the modernizers because they reminded them of what they owed to the past, because they reinforced the bonds of tradition, but above all because they constantly reminded them of a view of religion which was not theirs. It did not offer salvation through the Overseas Development Agency, the Anti-Apartheid Movement, Amnesty International and the Social Security budget. It offered it in an entirely non-political way, through the faith and deeds of the individual” (1871).

Hitchens kan nie (heeltemal) vrede met die nuwe elektroniese kultuur maak nie. Hy noem dit “post-literate” omdat die inligting eerder deur piktogramme, dus deur beelde/illustrasies, as deur teks oorgedra word (223). “Early television was nothing like the modern force which has now displaced all other forms of culture and entertainment. Its effect on the imagination has been the motor of the new morality and the new conformism” (234, ook 468). “The BBC [British Broadcasting Corporation] functions as a sort of priesthood of the politically permissible, awarding airtime and favour to those it likes, and silence, bad camera angles or mockery to those it dislikes” (4952). “[Television] encourage[s] only one set of ideas about what was good” (447). “It made each one of us more like the other, it narrowed the gaps between us and made us simultaneouly less alone and more conformist. We have all noticed the way in which mass culture has flattened out accents and made us dress and even walk in standardized fashions” (238).

“This regimentation has also affected our thinking, and our ability to choose. In a society of stable values and unchanging tradition, this would not be specially important, and the cinema had far less impact on 1930s Britain than television was to have fifty or sixty years later. The effect of television, especially colour television, on a society whose values were all open to question and whose morals were dissolving was explosive, and continues to be” (243). “Television robs adults of one of their most important tasks, as passers-on of culture to the young” (2116). Gelykmaking, eendersverklaring en internasionalisering kan die taak van regerings vergemaklik maar het ‘n vernietigende uitwerking op bv individualiteit, kreatiwiteit en eiesoortige kultuur. NP van Wyk Louw het reeds in 1936 geskryf: “Ons tyd wil net van gelykheid en gelykmaak weet; die natuur ken net ongelykheid en streng rangordening” (Berigte te velde, Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1959, p 17). Plaaslik is dieselfde neiging as in Brittanje waarneembaar: “The increasingly blatant use of soap operas as cultural propaganda” (Hitchens 48). Sepies en baie ander televisieprogramme is as’t ware ‘n siekte wat nie net bedags nie maar veral saans kulturele verwoesting saai.

Amerika was die eintlike wenner in die Tweede Wêreldoorlog. Amerika het die leidende land geword. “By 1941 we were a defeated nation” (285). “When American servicemen began arriving in Britain in 1942, much of the United Kingdom fell under a bizarre and unique form of military occupation” (4140). “They spoke the same language but brought with them a completely different culture, different morals, different habits of courtship and even different tastes in food and drink, music and entertainment” (4145). “The total number of Americans in the UK at this time [1944] was more than 1.6 million, mostly active young men, at a time when Britain’s active young men were mainly away from home” (4171). Hitchens bied die volgende as ‘n kompliment aan: “A rather touching and honourable refusal by Britons to countenance the US Army’s colour bar” (4192).

Die Amerikaanse besetting van Brittanje het tot lank ná die oorlog voortgeduur. Hierdie situasie “undermined and belittled Britain’s image of herself, and the British people’s view of themselves” (270). Amerikaanse kultuur het die Britte grondig beïnvloed, nie net vanweë die baie Amerikaanse soldate wat daar gestasioneer was nie, maar ook vanweë Amerikaanse rolprente en televisie. Daar was gevolglik “the increasing use of American terms in language” (280), asook die groeiende invloed van Amerikaanse populêre musiek, bv rock (295). Hitchens verwys na moderne populêre musiek “with its strangely bisexual appeal and its carnal beat” as “part war-dance, part fertility ritual” (2121). Wat die tradisionele Britse kultuur ook ontwrig het, is “America’s supposed ‘classlessness’, actually a fiction, [which] mocked our minutely graded caste system” (290).

Hitchens maak gewag van “the huge scale of the war effort and the breath and depth of the destruction it had caused not just to the physical fabric of the country but to its social fabric. Few now recall that the immediate postwar years were a time when many were alarmed by a rapid increase in crime, an atmosphere of purposeless rebellion among the young and a great deal of family breakdown because of the number of marriages which failed to survive the long partings of war” (680). “The Americanization of our sex lives was probably more important than all these put together. American attitudes towards divorce and adultery, the collapse of American puritanism … under the blows of Kinsey and the contraceptive pill, fanned out across the country like an infectious disease” (290). “As late as 1965, the child of divorced parents was an exception at any school, illegitimate children were a shameful rarity, homosexual acts were illegal, and contraception and abortion were taboo subjects in most homes” (572). Hierby kom nog “the arrival of North American feminism” (306).

Van die veranderings in die Britse leefwyse wat Hitchens opgemerk het, is die agteruitgang van die gehalte van standaard- of tradisionele Engels [Estuary English (358)], bv weens Amerikaanse invloed. “Estuary English – the universal classless patios of southern England” (3363). Daar is deesdae baie meer misdaad (566), bv inbrake (561), as voorheen en daar lê vullis in die strate (363), onder meer weens die multikulturele gedaanteverwisseling wat veral die stede ondergaan het. Maar sulke negatiewe verskynsels word deur linksgesindes goedgepraat. Daar is “a crude moral justification for crime, seen by many modern thieves as a form of taxation levied upon the greedy by the rest” (2381). In Suid-Afrika maak die ANC-regime die nieblankes wys dat die blankes hulle grond gesteel het en dat die blankes hulle besittings bekom het deur nieblankes uit te buit, bv deur hulle te min vir hulle arbeid te vergoed. Dit kan ten minste deels verduidelik waarom misdaad, bv onwettige grondbesetting en diefstal, op so ‘n buitensporige skaal in Suid-Afrika gepleeg word.

“In 1965 … eating in the street, except for a holiday ice cream or a homebound parcel of fish and chips, was practically unknown, and drinking in the street quite unthinkable for most people” (512). Die gedrag van mense het verander; eintlik versleg (479). Daar is al beweer dat die hedendaagse Britse kultuur gekenmerk word aan “lager, football and bodily functions” (611). Hoflikheid en goeie maniere het skaarser geword (479). Goeie smaak het agteruitgegaan (368). Mense voel minder veilig as voorheen, veral snags (389). In 1965 was Brittanje baie meer verenig as tans (432), met baie inwoners in Wallis en veral Skotland wat deesdae van Engeland wil wegbreek. “Northern Ierland … was the only place on British territory where British patriotism took the form of nationalism” (4615). Daardie nasionalisme is uit nood gebore – die gevaar vir Protestantse Britte van vereniging met en oorheersing deur die Rooms-Katolieke Iere van die Ierse Republiek. By die Britte in Noord-Ierland is daar deesdae egter al hoe groter onsekerheid of hulle in die toekoms deel van die Ierse Republiek of van Engeland gaan wees. Voorheen was daar nasionale solidariteit in Brittanje maar sedert 1965 het gebeure dit weggekalwe (653).

“A nation is the sum of its memories, and when those memories are allowed to die, it is less a nation. However, when a people cease to believe their national myths, and cease to know or respect their history, it does not follow that they become blandly smiling internationalists” (756). Die ANC-regime beywer hom vir die herskrywing van Suid-Afrika se geskiedenis, sodat die swartes beter en die blankes, veral die Afrikaners, slegter voorgestel word. Plekname word verander en standbeelde vernietig of verwyder ten einde die Afrikanerdom se trotse verlede te misken. Gebeure soos die Groot Trek en die Slag van Bloedrivier word as mites afgemaak. Dit alles word gedoen om die Afrikaners as etniese nasie, as volk, te probeer vernietig. Afrikanisme en globalisme word as plaasvervangers vir Afrikanernasionalisme aan ons opgedring. Regeringsleiers soos Donald Trump en Boris Johnson verset hulle teen globalisme. Hulle ondersteun onderskeidelik Amerikaanse en Britse nasionalisme, maar word om veral hierdie rede in die massa-inligtingsmedia verguis. As eilande is Brittanje, volgens Hitchens, “uniquely suited to be a nation-state” (809); des te meer sedert sy onttrekking aan die Europese Unie.

Ons het pas die onverkwiklike ondervinding gehad dat Jeremy Vearey (Praag 26.05.2018), ‘n opgeleide ANC-terroris, oud-Robbeneilander, nie-taalkundige en nie-letterkundige, klaarblyklik weens politieke redes deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra is om vanjaar, vyftig jaar ná sy dood, die NP van Wyk Louw-gedenklesing te lewer. ‘n Soortgelyke vergryp is die jaarlikse Neville Alexander-lesing wat deur die Afrikaanse Taalmuseum en -monument aangebied word ter huldiging van nog ‘n oud-Robbeneilander. Hitchens vestig die aandag op ‘n soortgelyke polities byderwetse skuif: om die blanke Florence Nightingale (1820-1910), tradisioneel dié heldin in die verpleegkunde, met ‘n swart rolmodel, die Jamaikaan Mary Seacole (1805-1881), te vervang (910). Albei het gedurende die Krim-oorlog (1853-1856) gewonde soldate verpleeg. Dit herinner aan die vervanging van ons volksplanter van weleer, Jan van Riebeeck, met ‘n nuwe vader van die (swart) Suid-Afrikaanse nasie, die geweldenaar Nelson Mandela. Sedert 1994 is daar in ANC-geledere selfs meer as een moeder vir hierdie nasie ontdek.

Volgens Hitchens is die Britse neo-marxiste “drearily left-wing, and focussed upon suffering and deprivation rather than upon achievement or heroism. They are also notably more forgiving of the misdeeds of communist totalitarianism than of fascist totalitarianism” (938). Weens die gebrek aan positiewe prestasie deur ANC-kamerade word negatiewe gebeure, soos ongehoorsaamheid en geweldpleging, sedert 1994 in Suid-Afrika tydens openbare vakansiedae in herinnering geroep. Dit dui op geestelike en morele bankrotskap.

In Suid-Afrika is skoolonderrig vir die verskillende kultuur- en etniese groepe, elk met sy eie leerplanne, sedert 1994 deur gemeenskaplike leerplanne, primêr afgestem op die swart meerderheid, vervang. In Brittanje is die tradisioneel monokulturele skoolonderrig tot multikulturele opvoeding omvorm. Hitchens noem dit “yet another excuse to denigrate the nation-state, apologize for the Empire and abolish the lore of the British tribe” (998). Terselfdertyd was daar, soos in Suid-Afrika, ‘n ernstige verlaging in akademiese standaarde – “standards always are out of date” (2272) – en die vernietiging van die tradisionele geskiedenisleerplan (1003). In Suid-Afrika verkondig die ANC-regime openlik dat ons geskiedenis volgens die voorkeure van ANC-kamerade herskryf word. Daar is blanke historici wat hartlik aan hierdie projek saamwerk. “In an incredibly short time, we have been turned into a nation without heroes, without pride in our past or knowledge of either our past triumphs or our past follies and disasters” (1007).

Plaaslik was daar al uitsprake van die nuwe bewindhebbers dat dinge soos meriete en standaarde Westerse uitvindings is wat maar agterweë kon gebly het. Jonathan Jansen het hom by uitstek smalend oor akademiese standaarde uitgelaat, heel moontlik omdat hy, sonder om dit te erken, besef dat akademiese standaarde in die skole en aan die universiteite in die ou Suid-Afrika veel hoër was as wat hulle in die nuwe Suid-Afrika is. Hitchens skryf: “The great universities of Oxford and Cambridge are still being attacked by ministers for trying to maintain some standards” (48). Later skryf hy van “a general lowering of Oxbridge standards” (1134). Dit is die Britse weergawe van die ANC se: “pass one, pass all.” Dit is ‘n tragedie as geestelike vervlakking twee van die oudste en akademies-wetenskaplik mees gerespekteerde universiteite in die wêreld aangetas het. Albei het in die 13de eeu ontstaan..

Hitchens noem die hedendaagse marxiste “cultural revolutionaries”: “They believe, in most cases with some passion, that education should be used to eradicate privilege and élitism, to spread the gospel of the new society in which everyone (and everything) is equal” (1015) – dus “the ‘democratic’ or levelled society” (1042). Mededinging word ontmoedig. As sommige skoliere akademies beter as ander presteer, word die (natuurlike) ongelykheid by skoliere sigbaar. As ‘n skolier druip, tas dit sy menswaardigheid aan, wat taboe in hedendaagse verligte samelewings is. Meriete is tot ‘n onding verklaar omdat dit ‘n hiërargie daarstel. “Melanie Phillips [Praag 18.08.2018] has condemned the ‘all must have prizes’ ethos of the modern system” (1108). Die gesag van onderwysers word deur ‘n verbod op (lyf)straf ondermyn. Dit skep ‘n situasie in die klaskamer waarin leer weens gebrekkige dissipline bemoeilik word. In baie gevalle leer skoliere deesdae op skool minder as voorheen. Om hierdie feit te kamoefleer, verkies die ANC-regime dat daar van leerders pleks van skoliere gepraat word. Die marxistiese obsessie met verandering (pleks van verbetering) is die rede waarom sulke disfunksionele verskynsels hulle opwagting maak (1064). Sodanige transformasie word deur sommige sielkundiges goedgepraat; “those stand-by experts who can always be counted on to decry common sense, defy public opinion and loathe hallowed tradition” (1166).

Een van die hoofoogmerke van kulturele marxisme is om die tradisionele gesin te vernietig. “The greatest fortress of human liberty, proof against all earthly powers, is the family [“huisgesin”]. In its small private space, it can defy the will of authority and the might of wealth. It is without doubt the most effective means of passing lore, culture, manners and traditions down through the generations. Its loyalties are stronger than those of the state, more powerful even than patriotism. All serious tyrannies have sought to undermine or infiltrate it, socialist tyrannies most of all” (2837). “There are many explanations for authority’s mistrust of the family. The main one must be that it cannot control what goes on there, what ideas are taught, what wealth stored up, what loyalties fostered” (2853). Weens sy magsbeheptheid sou die ANC-regime te graag iedere gesin na sy beeld wou afrikaniseer en aan die ANC gedienstig maak. Huwelike, dus histories normale gesinsvorming, word nie deur die ANC-regime bepleit nie. Die huwelik is al beskryf as “an unromantic compromise between sensuality and drudgery” (3070). Die huwelik is in baie gevalle nie hemel op aarde nie maar kultureel nogtans meesal ‘n beter, bv meer stabiele, situasie as heteroseksuele saambly of ‘n selfdegeslagverbintenis.

In Suid-Afrika kom enkelouergesinne algemeen voor, veral by die swartes. Trekarbeid, dus die blankes, is dikwels die skuld hiervoor gegee. Eintlik is ‘n gebrek aan seksuele dissipline, oftewel permissiwiteit – “moral poverty” (2635) – ‘n meer geldige rede. Die eksponensiële toename in buite-egtelike kinders kan ook toegeskryf word aan die (oor)gewilligheid van die ANC-regime om ongehude moeders met staatstoelaes te vergoed. Dit geskied sonder dat enige teenprestasie vereis word. Daar is ook nie ‘n maksimum perk vir sulke kinders nie. In die nuwe Brittanje is daar al hoe meer buite-egtelike kinders. “Roughly 44% of children in Britain are now born to mothers who are not married” (63). “The new cruelty, which leaves hundreds of thousands of children without a proper family, is imposed through many acts of generosity by the state and the taxpayers, and through the broad-minded tolerance of individuals and opinion-formers” (2428). “It is certain that crime is higher among the children of broken homes than among those from stable families” (4354). Wat nodig is, is “a sensible compromise between stern duty and individual kindness” (2433).

“Illegitimacy – the very thing marriage is supposed to prevent – has become so common as to be the norm. Shame and stigma, which once both defended respectable marriage and heaped misery on the poor bastard and his wretched mother, have disappeared. Instead, there is the slower, vaguer, more indirect misery of a society where fewer and fewer children have two parents, and where more and more women are married to the State” (2444). Maar dit is juis hierdie toenemende getal afhanklikes van staatstoelaes wat aan die ANC-regime ‘n substansiële steunbasis verseker. Terselfdertyd veroorsaak kinders uit enkelouergesinne dikwels dat misdaad floreer.

“The cultural revolutionaries have understood that a nation’s literature is one of the ways, perhaps the most important way, in which values are transmitted unchanged from generation to generation. They understand that Shakespeare’s Englishness is not an accident, and that Shakespeare and Englishness have helped to form each other” (2722). “This literature is also dominated by men” (2727). Wat ‘n marxis soos Terry Eagleton (gebore in 1943) hieromtrent doen, is “to try to rebuild Shakespeare as some sort of Marxist critic of the social order” (2738). “The desire for a national culture is seen as damagingly conservative, often ‘racist’ and almost inevitably unsympathetic to the rights of women” (2772). “Something called ‘the cult of the apron’ is constantly attacked” (2801). Die nuwe vooroordeel (2812) is dat vroue net sulke bekwame skeppers van letterkunde, asook ander literatuur, bv nie-fiksie, en ander kuns as mans is. Pas is daar ‘n bohaai in die plaaslike pers opgeskop omdat blankes oor die toekenning van literatuurpryse besluit het. Volgens die polities byderwetse narratief moet enersyds sowel mans as vroue en andersyds sowel blankes as nieblankes by enige openbare geleentheid, bv besluitneming, betrek word. Die ANC-regime verlang voorts dat swartes substansieel in die meerderheid moet wees en vroue in dieselfde mate as mans betrek moet word. Dit gaan nie om meriete, bv kennis en kundigheid, nie. Dit gaan om ras en geslag.

In hoofstuk 15, onder die opskrif, “Is Britain civilized?” word die linkse politikus, Roy Jenkins (1920-2003), uitgesonder as die hoofaanstigter van die Britse kulturele revolusie. “He should see it as his task to revolutionize all our habits” (3939). Volgens Jenkins: “It is about the need to make this country a more civilized place in which to live” (3949). Hy het bv die doodstraf en sensuur veroordeel, maar hom ten gunste van die openbare aanvaarding van aborsie, homoseksualiteit en dobbel uitgespreek. Jenkins het “a new era of loving the sinner” ingelui (4070). Die gevolg was: “The laws have grown more permissive and society more violent, selfish and chaotic” (4075). Jenkins was “the Europhile of Europhiles” (3994). Hy het geen gevaar vir die Britse kultuur weens massa-immigrasie voorsien nie. Hy het verkies om Brittanje voor te hou as deurgaans moreel voorbeeldig, naamlik as “the traditional refuge op the oppressed” (3978).

Wat ek uiters eienaardig vind, is dat Hitchens, anders as baie ander waarnemers, nie die verwording van Brittanje primêr aan die massa kultureel vreemde inkommers toeskryf nie. In sy 2018-nawoord is daar net ‘n enkele opmerking hieroor, wat eintlik geen verduideliking verskaf nie: “Immigration itself, which I deliberately did not include in my 1999 book [why not?], has beyond doubt transformed many towns and urban areas beyond recognition, far beyond what had happened in the forty years of immigration before 1997” (4753). “The UK welcomed an estimated net 1.5 million immigrants in the decade to 2008. Part by accident, part by design, the Government had created its longed-for immigration boom” (4770).

Die skuld hiervoor word by uitstek aan Tony Blair (Britse eerste minister, 1997-2007) toegeskryf. “The Blair government was not like any previous governments. It had a declared cultural purpose” (4871). “The truth, that New Labour was a sophisticated version of Eurocommunism, hugely socially radical, deeply hostile to the nation-state and monoculture and coldly dismissive of Church and Crown, can be observed in its actions by those who understand these things” (4899). Blair het erken “that he had himself been a Trotskyist” (4899). “Labour supporters … felt that mass immigration had changed their lives for the worst without their permission. It was this, above all, that turned a strong anti-EU minority into a decisive majority” (4776) in 2016.

Hitchens se betoog is soms wydlopig. Hy is geneig om in sypaaie af te dwaal. Die volgende kan as ‘n samevatting van sy konserwatiewe stellinginname beskou word: “The pattern in all these events is the same: Behaviour which was once deviant is made to seem mainstream, or al least acceptable, and those who are unhappy about it are portrayed as narrow-minded, old-fashioned, prejudiced and wrong. The effect of this implicit propaganda upon public opinion has been enormous, causing many people to be ashamed of views they had held since their childhood and had thought until recently were normal” (3439). Veertig jaar gelede was daar onder blanke Suid-Afrikaners ‘n oorweldigende mate van eenstemmigheid dat een mens, een stem rampspoedige gevolge sou hê, ‘n swart meerderheidsregering die land in sy swernoot sou stuur, gedwonge rasse-integrasie absoluut verwerplik is, ens. Deesdae word diegene wat steeds sulke menings huldig as verkramp en rassisties uitgekryt. Die ergste is blankes, insluitende oud-Broederbonders, wat deesdae valslik voorgee dat hulle eintlik reeds hulle hele lewe lank nalopers van die ANC is.

“How do you tell that a country has died? I would say that the moment comes when its people no longer even know that they have lost their culture and their history” (4730). Die Afrikanerdom is darem nog nie daar nie, maar is fluks op pad daarheen. Binne enkele geslagte kan sowel ons voortreflike Afrikanerkultuur as ons roemryke geskiedenis in die vergetelheid verborge wees. NP van Wyk Louw het in 1936 oor “ware volkskuns” geskryf: “Die beste daarvan sal alleen vergeet word wanneer die geaardheid en omstandighede van ‘n groep so verander dat hy homself nie meer daarin herken nie” (17)

Leon Lemmer: Konserwatisme: ‘n bekoorlike verlore saak

Richard West (1930-2015) was ‘n konserwatiewe Britse joernalis wat in talle lande gewerk het; ook in Suid-Afrika. Hy is onder meer die outeur van boeke soos The white tribes of Africa (1965), The white tribes revisted (1978) en The diamonds and the necklace: A South African journey (1989). Hy het twee seuns gehad wat hulle albei in die joernalistiek begeef het, Patrick (gebore in 1974) en Ed (gebore in 1978). Patrick is die outeur van onder meer The poverty of multiculturalism (2005). Van Ed is daar boeke soos die volgende gepubliseer: The diversity illusion: What we got wrong about immigration and how to set it right (2013, 288p; Amazon Kindle $9,19) en Small men at the wrong side of history: The decline, fall and unlikely return of conservatism (London: Constable, 2020, 432p; Amazon Kindle $11,94). Ek skryf vandag oor laasgenoemde boek. Wat duidelik is, is dat Richard se twee seuns sy konserwatisme voortsit. Die hooftitel van die 2020-boek is ontleen aan Barack Obama se karakterisering van Al Kaïda (Kindle 278). Ed West het ‘n omvattende, gesaghebbende en buitengewoon interessante boek geskryf. Oor sy belesenheid en sy myns insiens meesal gesonde insig behoort daar geen twyfel te wees nie.

Enersyds is daar die linkses (bv liberales, sosialiste, progressiewes, verligtes) en andersyds die regses (bv behoudendes, konserwatiewes, tradisioneles, verkramptes). Die verdeling links/regs kom uit die eerste ná-revolusionêre parlement in Frankryk (1789). “At the National Convention in Paris it became custom that the king’s supporters sat on his right and his opponents on the left, after which the divide between tradition and radicalism would always be defined along those lines” (950). Daar is die wydaanvaarde waarneming dat namate mense ouer word, hulle meer tot konserwatisme neig. Die outeur het desnieteenstaande tot die gevolgtrekking gekom dat daardie era aan die verbygaan is, dat konserwatisme “a charming lost cause” geword het (3571); dat linksheid toenemend verswelgende afmetings aanneem.

“Conservative parties could still win elections, but conservatism was an endangered creed, as much in demographic decline as the Christianity from which it once emerged, and the degree to which it had become hated by anyone born after 1970 was intense and perhaps irreversible” (74). “On almost any non-economic issue most of my friends hitting forty were more progressive than in their early twenties; they might resent paying more tax and even dislike trade unions, but that didn’t make them conservative” (85). Die verwysing na “non-economic issues” is belangrik. In die plaaslike hoofstroom-inligtingsmedia is daar die neiging om die ANC-regime (later uitgesonderd Jacob Zuma) hemelhoog te prys. Daar is egter een area wat nie met dieselfde gemak wanvoorgestel kan word nie: die finansieel-ekonomiese sektor. Rommelstatus is ‘n werklikheid wat nie moeiteloos vir leuens en gunstige polities byderwetse retoriek vatbaar is nie.

West noem dat vroue meer linksgesind as mans geword het (145), onder meer omdat meer vroue as mans deesdae aan oorverligte tersiêre onderrig blootgestel word. Linkses het egter meesal ‘n konserwatiewe leefstyl (196). Daar is geen moontlikheid dat mense soos Willie Esterhuyse en Leon Wessels hulle in ‘n swart woongebied sou vestig nie. Wat ook duidelik geword het, is dat die feministe op die rug van die geweldpleging van die Amerikaanse swart burgerregtebewegings sukses behaal het. Op hulle beurt het die LGBT’s die suksesvolheid van die swartes en feministe misbruik om plek in die son en buite die kas te verwerf. Dit is die regses wat sedertdien al hoe meer in die kas gedruk word (242).

“Since the 1960s the West has gone through the biggest cultural shift in half a millennium” (254). Dit is globaliserende linksheid wat kultureel-geestelike dood en verwoesting saai, bv “supporting the EU means being part of the global community of liberals” (6070). “The Left has also developed a moral monopoly, so that those outside of the faith are under an unspoken obligation to prove their moral worth before their views can be considered” (196), bv “taking in more refugees [is] a quintessential moralised high-status cause” (219). “There is active competition to come up with ever wilder radical ideas, a trend that has sped up with the ‘Great Awokening’ of the 2010s, the acceleration of identity politics brought about by competing victimhood narratives on social media” (208). “Awoke” beteken “awake to social justice issues” (5634). “The Great Awokening almost certainly represented an authoritarian turn by the Left, ‘a spreading social, cultural, and ideological conformism … this relentless drive for conformism, which constantly works to extinguish the illiberal'” (5709). “Identiy politics” verwys dikwels na die belange van minderheidsgroepe, maar ook “European Right-wingers refer to themselves as ‘identitarian’ to suggest they don’t believe their homeland belongs to everyone” (5924).

“Left-liberalism has become the prestige faith with a moral monopoly” (231). “Religion simply becomes replaced by ideology” (3747). “A new faith arose, progressivism as Christianity 2.0, with ‘privilege’ a form of original sin and vulnerable groups the new sacred” (3903). Daar is nog ‘n groot verskuiwing wat in sowel die Britse as die Amerikaanse politiek plaasgevind het: “It is the upper class who are moving Left, and the working-class pushing to the Right” (4299). In Suid-Afrika is dit die armer blankes wat die ANC-regime se rassistiese beleid aan hulle bas voel; nie soseer die welgesteldes nie omdat hulle (in ‘n mate) hulle apartheid kan koop.

Die fiktiewe karakter, Bridget Jones, het van die Britse Arbeidersparty gesê: “Labour stands for sharing, kindness, gays, single mothers and Nelson Mandela” (242). Dit is die eerste verwysing in die boek, maar nie die laaste nie, na Suid-Afrika. Oor sy pa, Richard, skryf Ed: “By the time I was around he was deeply pessimistic and cynical, and seriously out of step with the prevailing mood over South Africa. Although he respected and admired Nelson Mandela, he thought the ANC a venal and extreme organisation that would eventually make the country even worse off than it was under apartheid (which he nonetheless thought morally indefensible)” (300). In die 1980’s “the anti-apartheid movement was ultra-fashionable, topping the charts and filling stadiums” (311).

“Look at the line-up of people who represent liberalism in the modern imagination: Martin Luther King, Nelson Mandela, JFK[ennedy] … Tony Blair and Barack Obama. Contrast with what people picture when they think of the Right: Richard Nixon looking sweaty and suspicious, racist 1970s comedians, South African security forces gripping their salivating Alsatians, semi-literate rednecks shouting at black people … And last but not least Donald Trump, a man who seems to possess the unique gift of having no redeeming human qualities whatsoever. Oh, and Nazis obviously” (430).

West het geen hoë dunk van Trump nie. Hy skryf selfs van “this awful man” (5787). “Trump seemed to be almost a caricature of Left-wing ideas about conservatives, brash, callous, casually racist, abusive towards women and absurdly rich thanks to his background” (5779). Ja, sy pa se geld het Donald aanvanklik gehelp, maar dit was hy wat op ‘n kundige manier sy jeugdige welgesteldheid in buitengewoon groot rykdom omskep het. West borduur voort oor Trump: “A three-times married serial adulterer and sexual predator who had probably broken at least eight commandments regularly” (5801). Nietemin, in konserwatiewe geledere word Trump se politieke oriëntasie waardeer. Hy het aan baie blanke Amerikaners hulle selfrespek teruggegee.

Die Nazi’s en die Twee Wêreldoorloë word dikwels as die slegte nalatenskap van die blankedom voorgestel. “The evocation of the Nazi crimes rubs a collective scar in Western societies” (1512). “The Nazi atrocities were also tied up in the collective imagination with the other great racial dramas, the US civil rights movement and apartheid South Africa … Having listened to my father and read his Spectator articles I obviously digested his pessimism about ANC rule” (1523).

Ek het die werke oor fascisme deur Benito Mussolini en Adolf Hitler gelees en kon daarin geen duidelike ideologie vind nie. West bevestig dit: “Fascism had few real intellectual thoughts behind it … Fascism … had no central texts or ideas” (1622). Mussolini was aanvanklik ‘n sosialis en dus linksgesind. “The Polish-Israeli scholar Zeev Sternhell [born in 1935] argued in The birth of fascist ideology [1989, 348p; Amazon Kindle $45,94] that fascism was a revolutionary movement, emerging from the radical left but ‘which became fused with blood and soil nationalism'” (1633).

Maurice Barrès [1862-1923] “coined the term déraciné, ‘deracinated’ [“ontras(sing)”], to denote someone who had lost contact with their ancestors” (1633) – ‘n verskynsel wat in die nuwe Suid-Afrika wydverspreid onder verloopte Afrikaners voorkom. “[The] state-worship aspect of fascism has given many conservatives the comforting idea that the philosophy was ‘Left-wing’, because true Right-wingers believe in a small state. In his entertaining book Liberal fascism (2008 [492p; Amazon Kindle $16,75]), Jonah Goldberg made a spirited attempt to show the extent to which Italian fascism and German national socialism had some common roots with the Left” (1633).

West skryf: “I could never muster any sympathy for people who committed violence” (2066). Hy verwys ook na “the violence of ANC-run South Africa” (3217). Tog is dit moeilik om die volgende paragraaf met die res van sy boek te versoen. “The Tories made no effort to ensure that history was kind to them, as Churchill put it, by ensuring that they wrote it. The real great figure of the era, the one who captured the public imagination, was not in Downing Street but rotting in a jail cell some 11 000 miles away. And today Nelson Mandela is the one with a statue in Parliament Square, while a similar proposal for one of Margaret Thatcher can’t be built because it would be vandalised” (1401). Dat ‘n terroris uit ‘n ander land met ‘n standbeeld vereer word, wat volgens die populêre siening nie geskend sal word nie, toon hoe verwerplik hedendaagse waardes geword het.

Mandela het in die tronk gefloreer. Hy is jare lank op staatskoste gehuisves, gevoed en geklee. Hy het hom selfs aangematig om ‘n langbroek pleks van ‘n kortbroek te eis. Hy het 95 jaar oud geword. In seker geen tronk elders in Afrika sou hy 27 jaar so geil oorleef het nie. Anders as wat meesal beweer word, was die “apartheidsregime” in baie opsigte (te) mensliewend. Dink ook aan hoe die NP-regering toegelaat het dat sommige kerke en moskees vestings van terrorisme geword het omdat hy nie die (skyn)heiligheid van daardie inrigtings wou aantas nie.

Met verwysing na 1994 toe Tony Blair die leier van die opposisie in die Britse parlement geword het, skryf West op ‘n nogal eienaardige manier: “While Blair shone, we appeared like the brooding, bull-faced Afrikaans [Afrikaner] watching the smiling black people’s dignified walk to the polling booth, cast as baddies in a morality play in which we would obviously end up the losers” (2677). “Blair hugely increased immigration and actively liked the idea of cultural diversity” (2797).

West is op stewiger grond as hy skryf: “I often see people on Facebook posting an inspirational Nelson Mandela quote: ‘Overcoming poverty is not a task of charity, it is an act of justice. Like Slavery and Apartheid, poverty is not natural. It is man-made and it can be overcome and eradicated by the actions of human beings.’ Which is pretty much the stupidest thing ever said by anyone – poverty is the most natural thing in the world, and until the nineteenth century the vast majority of people lived in it” (2968). In die 21ste eeu moet on(der)ontwikkeldes/agtergeblewenes (hulle is nie agtergesteldes nie) dus liewer hulle armoede as selfaangedoen aanvaar as om dit aan slawerny en apartheid, dus blankes, toe te dig. Waarmee Mandela hier besig was, was om skuldgevoelens by blankes te probeer wek ten einde geld ten bate van swartes uit hulle te pers.

“Right-wing … is an irredeemably tarnished identity, which is hardly surprising when two generations of educated people have largely been raised in environments where they have encountered few conservatives … From before their political awakening most middle-class people are given the message by the education system, the broadcast media and the wider political culture that to be Left-wing is to be generous, tolerant and forward-looking, and so to be Right-wing is to be selfish, uncaring and bigoted” (453). “Progressive television and cinema … are the prevailing cultural noises” (475). In die woorde van Thomas Hobbes (1588-1679): Die massa-inligtingsmedia strooi (“sprinkle”) hulle idees uit op die mense (653).

Oor ‘n ander filosoof, Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), skryf West: “To conservatives his idea of ‘the noble savage’, primitive man living in peaceful abundance, makes Rousseau the godfather of all bad ideas” (653). Op sy onoorspronklike manier vertel Mandela dieselfde leuen: “The African people lived in relative peace until the coming of the abelungu, the white people” (Long walk to freedom, London: Abacus1995, p 27). Rousseau is ‘n held in linkse geledere. “Rousseau was perhaps the most influential thinker of his and our time, doing more than any other to popularise the idea that people are inherently good. Christian theology holds that we are all born with original sin, tarnished and imperfect from birth. Rousseau’s great idea was to see human behaviour as formed by social conditions, so that our wickedness comes not from within but the society we are raised in” (West 668).

Ooreenkomstig Rousseau se idees is die plaaslike vertolking dat wat ook al sleg by swartes mag wees, aan apartheid toegeskryf kan word. Dit is dus die blankes, veral die Afrikaners, wat sedert 1994 as oorvloediglik sleg voorgestel word terwyl al wat ‘n swarte is skynbaar inherent goed is. “Rousseau was … spectacularly wrong, perhaps the most wrong man who ever lived” (726). Wat ‘n mens is, word bv nie net deur sosiale omstandighede bepaal nie, maar ook geneties, dus deur oorerwing (kyk hier onder). Die armoede onder swartes in Suid-Afrika word deesdae graag maar verkeerdelik aan apartheid toegeskryf. Edmund Burke (1729-1797) was van mening: “Poverty always exists … it is the essential human condition, not a departure from it” (950).

Die leuse van die Franse Revolusie (1789), “vryheid, gelykheid en broederskap,” is in groot mate aan Rousseau ontleen. Al drie daardie begrippe is dermate oordrewe vertolk dat hulle uiters skadelike gevolge gehad het. “Real human freedom is limited by our own moral weaknesses and poor decision-making, and by the cues we pick up from society. We are morally imperfect, and out of ‘the crooked timber of humanity no straight thing could be ever made’, as Immanuel Kant [1724-1804] said” (1195). Geen wonder nie dat Burke baie skepties oor die Franse Revolusie was (Praag 2.05.2020). Die Franse agitator, François-Noël Babeuf (1760-1797), “concluded that ‘perfect equality’ and ‘common happiness’ could only be achieved by suppression of private property” (1051) – ‘n vroeë wegbereider van die ANC se beleid van onteiening sonder vergoeding.

Joseph de Maistre (1753-1821), ‘n ondersteuner van die Franse monargie asook sosiale hiërargie, vind daarenteen aansluiting by Burke met bv die opmerking: “Custom is the mother of legitimacy” (1156), waarmee die wettigheid van die ANC se beleid van onteiening sonder vergoeding teengespreek word. “Custom serve as a check on anarchy and the lust for power” (1169). Neem veral kennis van De Maistre se boek, Considerations on France (1797, 180p; Amazon Kindle $27,60). “He blamed intellectuals for inciting the violence, just as later there was widespread hostility to American liberals in the 1960s as crime and public disorder shot up” (1535).

In Suid-Afrika het skynintellektuele nie net ANC-terroriste in hulle kwaad gesterk nie. Hulle probeer steeds om die ANC-regime so goed moontlik voor te stel. Sulke Afrikaanssprekendes distansieer hulle deesdae van (die geskiedenis van) die Afrikanerdom. Tradisies en gebruike is (dikwels) sinvol omdat hulle die toets van die tyd deurstaan het. Soos ‘n Duise regsgeleerde, Justus Möser (1720-1794), dit gestel het: “After all, our forefathers were no fools either” (1156). Dit is waarom ons nie moet toelaat dat ANC-kamerade en hulle meelopers hedendaagse Afrikaners of ons voorgeslag verguis nie.

Ek vind die oorsprong van die benamings Whigs en Tories interessant. “Both names were originally insults, whiggamore being a (Presbyterian) Scottish cattle rustler and toraidhe a (Catholic) Irish highwayman, and these two groups much later evolved into the Liberal and Conservative parties (although the latter contained the more conservative Whigs, also). They represented cultural divisions, too, Tories being attached to established religion, the monarchy, tradition and a more pessimistic view of human nature. Whigs were more likely to be merchants than landed aristocracy, had the overwhelming support of Dissenters – Protestants too radical for the Church of England – and tended to believe in progress, so that the ‘Whig theory of history’ came to be one in which things slowly but steadily go from bad to good” (867).

“The Tories had first been referred to as the Conservative Party by John Wilson Croker in 1830 and they came to be officially known as such under Robert Peel [prime minister 1834-1835 and 1841-1846], who wished to allow in more moderates, uniting the middle class and old landowners” (1323). Die Konserwatiewe Party of Tories se siening kan soos volg opgesom word: “Humans are flawed, fallible creatures; reason is powerful, but prone to error; and tradition and prejudice are often good guides to social policy” (1119). “Conservatism is parochial, and drawn to attachments that are local and national rather than global” (1681). Die ANC-regime, daarenteen, verkies inklusiwiteit, bv wat betref swart Afrika en (liberaal-sosialistiese) globalisme.

Konserwatisme is nie ortodoks nie. Burke het dit reeds duidelik gestel: “A society without the means of some change is without the means of its conservation” (1119). Maar dit moet nie gaan om verandering ter wille van verandering soos by die ANC-regime nie; eerder om verandering ter onmiskenbare verbetering. Daar moet nie onnodig of oorhaastig gekrap word aan wat doeltreffend funksioneer nie. Soos die Britse filosoof, Roger Scruton (1944-2020), dit gestel het: “Conservatism is the politics of delay” (1169). CS Lewis (1898-1963) het die frase “chronological snobbery” gebruik: “the idea that previous ages were always more backward simply because of the date. Conservatives are more likely to see history in terms of cycles” (3864). In die konteks van Suid-Afrika is die volgende van belang: “Conservatives also see themselves as the conservers of civilisation against barbarism – which is after all the most ‘orthodox’ state of all” (1119).

Die benaming konserwatisme is in 1818 die eerste keer in ‘n Franse tydskrif gebruik. “It stated that it ‘upholds religion, the King, liberty, the Charter and respectable people’ … But from the start the philosophy varied across different countries. Liberalism is by definition universal, since it seeks to guide society under a set of principles, and so it tends to be quite alike around the world, while conservatism varies more from culture to culture, since it seeks to defend specific traditions” (1085). “Right-wing activists tend to stay in their own lanes and not work together, share notes, or reach out to one another’s followers” (3836).

“America, it was said, lacked a ‘conservative’ movement in the European sense, its Right-wing philosophy largely descending from the English Whig tradition, since Toryism was all but dead there and there was no established Church or landed aristocracy to defend … In England conservatism – and the party that came to represent it – was strongly associated with Anglicanism” (1094). “It was once famously said that the Church of England was ‘the Tory party at prayer'” (1106; ook 3616). In die retoriek van die Suid-Afrikaanse politiek is daar skynbaar geen oorspronklikheid nie. Die NG Kerk is male sonder tal daarvan beskuldig dat hy, toe hy apartheid ondersteun het, “die Nasionale Party in gebed” was.

“[There] are things such as ‘good manners, charity, duty and decency’ which are not the concern of the law” (1220). Maar dit beteken nie dat ons verplig moet voel om iedere modestroming na te volg nie, bv. die hedendaagse manie dat vreemdelingehaat/xenofobie uit die bose is. “Haat” is hier in baie gevalle sterk oordrewe. Dit gaan meesal bloot daarom dat inkommers onwelkom is; dat ‘n land sonder hulle beter daaraan toe sou wees. “Humans, conservatives believe, are prone to tribalism and nepotism. We prefer what is familiar to the distant, we favour family members to stangers and, to a lesser extent, compatriots over foreigners. And we are more concerned about friends and relations than ‘humanity’ in the abstract – and there’s nothing wrong with that” (1220).

In sy boek, Liberty, equality and fraternity (1873, 370p; Amazon Kindle $3,44), het ‘n Britse regsgeleerde, James Fitzjames Stephen (1829-1894), bedenkinge oor elkeen van die drie hoofidees van die Franse Revolusie uitgespreek. Hy was veral krities oor John Stuart Mill (1806-1873) se On liberty (1859, 120p; Amazon Kindle $0). “[Stephen] rejected the radical idea of a ‘brotherhood of man’, stating that: ‘It is not love that one wants from the great mass of mankind, but respect and justice … Humanity is only I writ large, and love for Humanity generally means zeal for MY notions as to what men should be and how they should live'” (1220).

In die tweede helfte van die 20ste eeu het die lewensomstandighede, bv veiligheid, van blankes drasties versleg; nie net in Suid-Afrika nie, maar ook in die Weste. “There was the underlying fear of barbarism at the door, an idea that forms a central part of conservative psychology. And yet it was not a totally irrational fear – crime had hugely increased from the 1960s to the 1980s. Britain’s crime rise was nothing like the rapid explosion of violence in America from the 1960s … The British have a sort of psychological awareness of the 1960s America as being the era of civil rights and freedom, yet this social change went hand in hand with an enormous rise in murder in urban America, unprecedented anywhere in modern times” (1451). In Suid-Afrika het ons eie Mandela op 16 Desember 1961 met sy terrorisme begin. Die toename in misdaad en geweld in Suid-Afrika, Brittanje en Amerika hou (onder meer direk) met swart aktivisme verband.

In Brittanje was daar “increased homelessness, and the growth of sink estates [“krotlandgoedere”] … fear tends to push people to the Right” (1462). “The housing lists had been literally that, a queue, in which people waited their turn, with good behaviour and reputation as bonus. It changed to one of ‘need’, which put more needy people such as single mothers or immigrants – as well as people with various pathologies – ahead of locals who had queued, and who often had deep roots in the area … Financial rewards for poor life choices can encourage more people to make them … As far back as the 1770s there were debates about the social sanctions against illegitimacy, with German social theorist Justus Möser arguing they were necessary because there needed to be incentives to marry” (1462).

In Suid-Afrika is daar eintlik nie sprake dat blankes by regeringsbehuising baat nie. Dit gaan om behuising vir swartes, waarvoor die blankes moet help opdok. Geboortebeperking word nie deur politici aangemoedig nie omdat dit glo teen (tradisionele) swart kultuur indruis. Die subsidiëring van ongehude moeders – “welfare queens as Americans called them” (2821) – word ‘n al hoe groter en toenemend onvolhoubare finansiële en maatskaplike las. Die ANC-regime misbruik selfs die huidige grieppandemie om van staatstoelaes ‘n al hoe swaarder meulsteen om die land se nek te maak. Die ANC se jongste skuif is om rassisme te verdoesel deur na die swart bevoordeeldes as die “kwesbares” te verwys.

West skryf: “Central to conservatism is the idea that radical change is almost always bad” (1246). Die Britse filosoof, Michael Oakeshott (1901-1990), “wrote that conservatism was ‘to prefer the familiar to the unkown, to prefer the tried to the untried, fact to mystery, the actual to the possible, the limited to the unbounded, the near to the distant, the suffient to the superabundant, the convenient to the perfect, present laughter to utopian bliss'” (1246, 6142). Volgens West “conservatives also believe in ‘epistemological modesty’, that there are limits to human knowledge, especially in politics, as human society is too complex for any one person or group to understand” (1270).

“Back in 1794 the romantic poet Samuel Taylor Coleridge, along with another wordsmith, Robert Southey, came up with the brilliant idea of an egalitarian community in which all ruled equally. They settled on the name ‘Partisocracy’, from the Greek for ‘equal government for all'” (1562). Die aartsfeminis, Amanda Gouws, wat wens dat bykans die helfte van die mensdom, die bose mans, liewer moet verdwyn, bied ‘n kursus aan die Universiteit Stellenbosch aan wat Susterkunde genoem kan word, met Ousiekunde as subdissipline. Vir Gouws se hartsbegeerte kan die benaming Broekiekrasie (“Pantycracy”) gebruik word. “Egalitarian utopias overlook people’s natural instinct to better themselves, while twentieth-century sexual utopias ignored the failures, disappointments and injustices that characterise human relationships” (1574).

Die goeie ou dae word gekenmerk deur die salige verskynsel dat elkeen sy (tradisionele) plek geken het. “The notion that everyone has their place … can arguably provide a coherent structure that makes the world seem less chaotic” (2001). Pleks van die bestaan van realistiese hiërargieë te erken, word eerder gelykheid en eendersheid gepredik. “With identity politics becoming so dominant some conservatives have accused the Left of being almost proprietorial about minorities, and holding non-whites to lower standards, called ‘the soft bigotry of low expectations'”(2015). Dit is presies wat aan bv die Universiteit Stellenbosch gebeur. Vir toelating tot mediese studie word laer akademiese prestasie van nieblanke as van blanke kandidate verwag. Daar is boonop ‘n kwotastelsel waarvolgens verseker word dat daar op ‘n rassistiese grondslag nog erger teen blanke kandidate gediskrimineer word (kyk op die internet).

Dit is veral die Italiaanse marxis, Antonio Gramsci (1891-1937), se idees wat as “kulturele marxisme” bekend staan (2178). Ná die ontbinding van die Sowjetunie in 1991 het marxiste hulle aktivisme van staatkundige na kulturele ondermyning, met die oog op uiteindelike oorwinning, verskuif. “Cultural Marxism … views history as a question of power and privilege. What people mean by ‘cultural Marxism’ might be simplistically surmised as opposition to tradition and hierarchy; radical gender politics; the Marxist theory of race in which whites are the bourgeoisie and non-whites the proletariat; intolerance towards non-orthodox thinkers; the necessity of changing the language;* and the ideas that criminals are victims of society, marriage is oppressive and exploitative, and nations are artificial, imagined communities. It’s roughly synonymous with progressive politics, then, perhaps just a slightly crankier way of saying ‘progressivism'” (2178). “Progressivism … holds that everyone is essentially good” (2225) – insluitende misdadigers en gewelddenaars soos terroriste. Dit is waarom gevangenes in die nuwe Suid-Afrika stemreg het. “It is forbidden to forbid” (2249). Die resultaat is chaos en anargie, wat revolusie tot gevolg kan hê.

[* Dink aan al die geykte woorde met groot seggingskrag wat nie meer in die nuwe Suid-Afrika gebruik mag word nie. Ter sake is ook die Afrikaanse Taalraad (ATR) en Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) se ywer om Standaardafrikaans te herstandaardiseer en Afrikaans met onnodige Engelse woorde te besoedel deur Kaaps as die toekoms van Afrikaans te propageer.]

Oor politieke byderwetsheid/korrektheid (PC) skryf West: “PC could be called ‘political politeness’, since in the popular imagination it is associated with euphemisms about race, sexuality, disability or other perceived disadvantages, and as a consequence ‘politically incorrect’ has come to mean the same as rudeness. Except that wasn’t really the purpose of political correctness in policing the language. The aim in many cases was not to pressure opponents into being polite, but to stop them expressing their ideas altogether. PC, for want of a better expression, describes a set of acceptable beliefs, outside which it is not permitted to step [ie the Overton window] … Newspapers probably made it easier for PC’s real purpose – of censoring and controlling – to go unchallenged” (2453).

In die praktyk is daar talle voorbeelde van “[PC] gone mad … If you’re conservative it’s mad to start with … like the one about ‘Baa baa black sheep’ being removed for being insuffiently racially sensitive” (2441). Breinspoeling begin in die kleuterskool: “To my surprise they did actually sing ‘Baa baa woolly lamb’ there, rather than ‘Baa baa black sheep’, something I previously assumed was a tabloid myth” (4173). “At our local children’s library the entire front desk area was made up of hagiographies of Barack Obama and Nelson Mandela” (4375). “If you’re a conservative, then once you become a parent, you’re faced with the prospect of raising your children in a culture that is filled with simplistic, untrue messages about the world … Kid’s books and television give an interesting insight into where prevailing beliefs come from, regularly hammering home the message that borders are bad, stereotypes are wrong,* mankind is a menace to the planet and girls ought to be masculine … We are all basically good and others are just like us” (4385). “[They] make lovely neighbours and don’t in any way steal everything … Children’s books are culture war meme processors” (4396); “meme-processing propaganda” (4421). Ek onthou hoe ‘n plaaslike uitgewer ná ons “bevryding” in 1994 hiet en gebied het dat daar in iedere kinderboek minstens een swart karakter móét wees. “And books seem nothing like as obviously indoctrinating as films or TV” (4421).

[* “The … idea of stereotype accuracy, once assumed by the psychology profession to be largely wrong, has in recent years been shown to be resilient and accurate” (6021).]

Dit gaan eintlik om die gewilde standpunt dat ons almal “ideologically correct”, dus polities linksgesind, moet wees (2476). “One interpretation of PC is that it is the ‘paradox of tolerance’, promoting tolerance of historically disadvantaged or persecuted groups to such an extreme that it becomes itself another form of intolerance” (2538). In die HAT word ‘n groot aantal woorde as “rassisties” geëtiketteer, maar die verligte samestellers het dit darem nog nie met die volgende woorde gedoen nie: swartgallig, swartlys, swartmark, swartryp, swartskaap, swartsmeer. “One way a political group can come to dominate the culture is by dominating the language, creating neologisms that imply acceptance of their worldview and making other terms unfashionable or unsayable” (2573).

“Harvard’s Richard Herrnstein was called a racist for arguing, in 1971, that, because intelligence is partly inherited, then the tendency of clever people to marry other clever people will lead to stratification. He wasn’t even talking about race, but he received death threats and his lecture halls were filled with chanting mobs. Herrnstein and another academic, Arthur Jensen, were forced not just to cancel lectures but also to hire guards, because of their IQ research. Then there was EO Wilson, whose Sociobiology (1975 [2nd ed, 720p; Amazon Kindle $45,94]) concluded that some universal human attributes, including our moral sense, may be shaped by natural selection. The aim of the book was to explain human behaviour, such as violence and altruism, through evolution, yet a widely circulated article by a group of academics accused him of promoting theories that ‘led to the establishment of gas chambers in Nazi Germany'” (2512).

“Gramsci’s great theory was that of hegemony, ideological domination that extends beyond politics and into culture, which is far more important” (2166). Daar word dikwels na blanke oorheersing/hegemonie verwys in lande waar die blanke meerderheid in beheer is. In die nuwe Suid-Afrika word daar graag van “demokrasie” gepraat asof dit verkwikkende saligheid oor die land gebring het. In werklikheid het ons te make met swart oorheersing/hegemonie in die ergste graad, maar dit word (feitlik) nooit met hierdie benamings geëtiketteer nie. Die politiek en blanke/Westerse kultuur word op ongekende skaal deur marxisme gerysmier. Dit is bv waarom ‘n nuwe maar valse geskiedenis van Suid-Afrika toenemend ontplooi en Afrikaans so min moontlik ruimte gegun word. “The past … becomes another front in the culture war” (2955).

“Pretty much every aspect of human culture and the variation between us has a large genetic factor that makes equality of outcome impossible … Among the top-ten replicated findings from behavioural genetics are that ‘all psychological traits show significant and substantial genetic influence’ and ‘the heritability of intelligence increases throughout development'” (5974). “Even criminality has a genetic component … [and] all the variation in personality traits is about 50 per cent genetic … Even our political beliefs are to some extent hereditary” (5988). “Right-wing authoritarianism ‘in particular shows high levels of heritability'” (6005).

Linkses hou daarvan om wat ‘n mens (veral geestelik) is aan omgewingsfaktore toe te skryf. Dit baan dan die weg om vir bv apartheid die skuld te gee vir nie-prestasie en die armoede en ellende wat daaruit volg. Gelyke geleenthede sou na bewering na gelyke uitkomste lei. In die praktyk gebeur dit nie omdat genetiese oorerwing buite rekening gelaat is. “The vast area of twin studies has shown the variation in human intelligence to be around 50 per cent heritable, as are the five major personality traits [neuroticism, extraversion, openness to experience, agreeableness, conscientionsness]. As for sex, there are vast amounts of evidence showing that average differences in temperament between men and women across cultures are the product of biology” (2388). Dit is dus ‘n dwaalleer om te beweer dat elkeen die vryheid het om self tussen manwees, vrouwees en bv transwees te kies.

Regerings openbaar dikwels heeltemal skeefgetrekte voorkeure. Die ANC-regime gee blatant voorkeur aan die belange van swartes en vroue in sy “nie-rassige en nie-seksistiese” nuwe Suid-Afrika. In Brittanje word voorkeur aan welsynsdienste gegee. “Britain is not a state so much as a hospital service with a TV station attached” (3359). Robert Conquest (1917-2015) het tereg opgemerk: “Any organisation not explicitly right-wing sooner or later becomes left-wing” (3371) – wie nie vir ons is nie, is teen ons. Dit verduidelik waarom daar feitlik geen regse instansies in Suid-Afrika oorgebly het nie. Amnestie Internasionaal was aanvanklik ‘n instansie wat geweier het om gewelddenaars te ondersteun. “In 1964 they refused to take up the cause of Nelson Mandela” (3419). Sedertdien het daar ‘n radikale verandering ingetree. “Recently the group has campaigned for members of al-Qaida, which is not exactly a non-violent organisation” (3419). “Violence is more likely to be forgiven if it’s done by the right people” (4016), bv deur ANC-kamerade.

Ons lewe in ‘n tyd wat deur dubbele standaarde gekenmerk word. “The inauguration of Barack Obama in 2009 was followed by eight years without a single joke on any BBC comedy show about the president of the United States” (4521). Ons word gereeld vergas op Donald Trump se oranje hare en Boris Johnson se hooimied, maar opmerkings oor Obama se hare was in die praktyk eintlik verbode. Die Amerikaners mag feitlik nie eens hardop gewonder het oor wat van Obama se geboortesertifikaat geword het nie.

By ‘n vorige geleentheid het ek ‘n uitdrukking aan Winston Churchill toegeskryf, terwyl die oorsprong daarvan nie so seker is nie. “If you are a conservative you have no heart and if you are a socialist you have no brain.” Hierdie uitdrukking “has been attributed to Victor Hugo, Bejamin Disraeli, George Bernard Shaw, George Clemenceau, Winston Churchill and Bob Dylan. The truism was probably first written down by nineteenth-century French political theorist Anselme Batbie, but he in turn attributed it to Edmund Burke” (4670).

Skoppensboer: Vicki Momberg, martelares vir spraakvryheid

Skoppensboer volg nie eintlik die hoofstroommedia nie, dus steur hy hom nie veel aan die gereelde gesnak na asem as daar oneerbiedig na ‘n nie-blanke verwys word nie. As jy Beeld of News24 met Adderjan Basson aan die stuur sou lees, sou jy besef dat selfs oorle Dingaan deesdae slegs met die grootste eerbied beskryf mag word. Dingaan was ‘n leuenaar en ‘n moordenaar, maar as jy hom boonop ‘n “kaffer” noem, sal jy sekerlik tot drie jaar hardepad deur die sjarmante Indiese landdroste van Randburg gevonnis word.

Hoewel, dis te betwyfel of ‘n mens — selfs ‘n blanke — crimen injuria teenoor ‘n dooie mag pleeg, maar gegewe die soort regspraak wat daar deesdae in die getransformeerde howe gelewer word, sal niks Skoppensboer meer verbaas nie. Skoppensboer het eens ‘n rassistiese prokureur van Pretoria geken wat op ‘n keer na die Hooggeregshof in sy stad as “hierdie kafferhof” verwys het, wat dalk in die huidige tydsgewrig ‘n strafbare uitlating sou wees. Waarskynlik het hy daarmee ‘n bedenklike afkeer van transformasie uitgespreek.

Vicki Momberg

Maar terug by die landdroshof in Randburg, waar geskiedenis vandeesweek gemaak is toe Vicki Momberg, ‘n eiendomsagent van Natal, tot drie jaar tronkstraf vir die gebruik van die woord “kaffer” teenoor ‘n polisiekonstabel gevonnis is. Een jaar is wel opgeskort, maar selfs twee jaar is, ten minste wat Skoppensboer betref, ‘n swaar straf vir iets wat op die keper beskou bloot ‘n semantiese oortreding is.

Nou is dit so dat semantiese oortredings deur die geskiedenis nie altyd ligtelik opgeneem is nie. Toe Galileo gesê het dat “die aarde om die son draai”, wou die pous hom brandstapel toe stuur, want dié stelling is as godslasterlik beskou. Skoppensboer verstaan nie genoeg van die Middeleeue om dié logika te kan verklaar nie, maar soos elke grapmaker weet: as jy die verkeerde ding op die verkeerde tyd op die verkeerde plek sê, kan dit jou duur te staan kom.

En deesdae is die Volksrepubliek van Azanië so ‘n “verkeerde plek”. Eintlik mag jy niks meer sê nie, anders gaan die taalpolisie op jou toeslaan. Pleks dat die taalpolisie ingespan word om al die liederlike anglisismes wat hulle op RSG gebruik, uit te roei! Tronkstraf vir anglisismes en mense wat die woord “awesome” gebruik, sou ‘n goeie idee wees. Maar die k-woord? Nee wat, dit is onreg wat geen Middeleeuse pous sou gepleeg het nie.

Ten eerste is die woord “kaffer” so deel van ons kultuur in Suid-Afrika soos die woord “nigger” deel van die Amerikaanse kultuur is. Feitlik elke Amerikaanse sanger wat al ‘n trefferliedjie geproduseer het, gebruik vrylik die woord “nigger” of met die spelling “nigga” en veral die swart kletsrymers verwys rasnasionalisties na hul eie mense as “my niggers”. As Cyril Rampokker meer byderwets was, sou hy sekerlik en liefderik na sy kiesers as “my kaffers” verwys het. Helaas, gee hy voor om ‘n Brit of ‘n ding te wees en vermy hy sulke couleur locale.

Indien Vicki Momberg se prokureur sy sout werd was, sou hy aan die staatsaanklaer moes gevra het of die beskuldigde die k-woord met ‘n hoof- of kleinletter gebruik het. Volgens die HAT is daar ‘n groot verskil tussen die twee, Dit sou ‘n verskil tussen skuldig of onskuldig gemaak het, want die HAT verduidelik dit baie mooi:

Kaffer (-s, -tjie) (Arabies) (rassisties) Erg neerhalende benaming vir ‘n swart persoon, as skelwoord ervaar en ten alle koste te vermy.

Maar dan, net daarna in dieselfde woordeboek:

kaffer- Nog veel voorkomend as eerste lid van benaminge vir plante, diere en instrumente en dan moeilik te vermy tensy ‘n ander benaming gegee word. Opmerking. Die woord word hier stellig neutraler aangevoel.

Nou maar presies! Solank jy liefs die woord “kaffer” met ‘n kleinletter spel (of uitspreek), sal dit “stellig neutraler aangevoel” word.

En dis juis wat die arme Vicki Momberg, die semantiese martelares, gedoen het! Die feit dat sy agt-en-veertig keer die woord gebruik het, toon aan dat dit vir haar ‘n kleinletterwoord is, en nie die rassistiese term met ‘n hoofletter nie. Sy het dit kultureel gebruik, en nie polities of kwetsend nie.

Weliswaar het Momberg Engels gepraat, maar haar Afrikaanse van (Momberg) dui aan dat sy eintlik die Afrikaanse “kaffer” gebesig het, en nie die Engelse “kaffir” nie.

Nou is dit egter so dat “kaffir” ook sterk wortels in die Engelse kultuur het, wat Momberg se saak nog verder sou kon ondersteun. Só het Skoppensboer ‘n bietjie gaan kers opsteek by die Engelse Wikipedia en uitgevind dat sowel Mahatma Gandhi as Winston Churchill die woord “Kaffir” (nogal met ‘n hoofletter) gebruik het. Churchill het tydens die Tweede Vryheidsoorlog geskryf oor sy “irritation that Kaffirs should be allowed to fire on white men”.

‘n Engelse musikant en komponis, John Philip Sousa, het in 1914 ‘n konsertsuite met die titel “Tales of a Traveler” gekomponeer met die onderdeel: “The Kaffir on the Karoo.”

Aan die begin van die Sherlock Holmes-film, Terror by Night, wat in 1946 gemaak is, is daar sprake van ‘n groot diamant “First touched by the fingers of the humble kaffir…” terwyl ‘n swartman op die skerm vertoon word wat inderdaad ‘n diamant vanaf die grond optel.

Maar gaan kyk gerus self na al die ander voorbeelde van die woord “kaffir” wat in de Engelse kultuur — so geliefd by swartmense wat selfs skole afbrand om in die Rooitaal te onderrig mag word — voorkom.

‘n Verdere kafferwoord (let daarop dat, volgens die HAT se voorskrifte die woord met ‘n kleinletter as lid van ‘n samestelling geskryf moet word om nie aanstoot te gee nie) wat Skoppensboer ontdek het, is “Kafiristan”, wat die historiese benaming van die Noeristanprovinsie in Afghanistan was. Blykbaar speel die Engelse digter en skrywer Rudyard Kipling se novelle, The man who would be king, daar af. Natuurlik sal daar rassiste wees wat die hedendaagse Suid-Afrika as ‘n “Kafiristan” sou beskryf, nes die destydse tuislande neerhalend as “Bantoestans” afgemaak is, maar soyons sérieux, soos die Fransman sê. Kom ons wees ernstig.

Eintlik gaan Vicki Momberg nie tronk toe weens crimen injuria nie, maar vanweë ‘n literêre oortreding van die kommunistiese sensuur wat die ANC-bewind op ons toepas. Waarskynlik het sy al heelwat Afrikaanse romans en gedigte gelees en is daardeur beïnvloed om die woord “kaffer” (met ‘n kleinletter, let wel) te besig. Sy het dit in gemeen met Totius, CM van den Heever, Etienne Leroux en André P. Brink, om maar enkelese te noem. Soos dr. Dan Roodt reeds vandeesweek in ‘n twiet aangetoon het, bevat die Hertzogpryswenner deur Etienne Leroux, Magersfontein o Magersfontein! die woord “kaffertaxi”, asook die frase “die kaffer in die swembad”. In Totius se beroemde gedig Trekkerswee wat insgelyks die Hertzogprys ontvang het, kom die woord “Kaffer” (selfs met ‘n hoofletter!) verskeie kere voor, onder andere in die strofe:

En dan—die Kaffers is so baar!
“Daar staan die brood al uitgerys
en die oond is koud! Dis werklik waar,
‘n mens moet hul ook alles wys.”

Op Engels het J.M. Coetzee die Nobelprys vir letterkunde verwerf met sy roman, Disgrace, waarin die verteller die woord “Kaffraria” vir die Transkei gebruik. Die HAT omskryf die byvoeglike naamwoord, “Kaffraries” as:

Van, behorende tot, afkomstig van Kaffraria, die vroeëre benaming vir Transkei.

Skoppensboer se rassistiese vriend wat nou in die ewe rassistiese land Australië woon waar niemand hom in die tronk gaan smyt vir ‘n aanhaling uit Totius of Etiennie Leroux nie, het vandeesweek droogweg opgemerk:

“Net soos Holland ‘n provinsie van Nederland is, is Kaffraria ‘n provinsie van Kafiristan.”

Van Wyk Louw het op sy dag gehoop dat die Afrikaanse letterkunde of wysbegeerte ‘n “-isme” die wêreld sou instuur, iets wat die Franse natuurlik al met oorgawe gedoen het met terme soos naturalisme, simbolisme, surrealisme, strukturalisme, postmodernisme, en wat nog. Skoppensboer meen egter dat die term “verkaffering” die Afrikaner se unieke bydrae tot die intellektuele geskiedenis van die Weste en van die wêreld verteenwoordig. Selfs nie eens die Amerikaners wat veel meer as ons oor rassekwessies gepraat en geskryf het, kon met so ‘n diepgaande wysgerige begrip vorendag kom nie.

Helaas kom die woord nie in die HAT voor nie, maar dit is verwant aan die meer algemene “verafrikanisering”. Dit druk egter die donker kant van verafrikanisering uit, daar waar verval intree soos in Zimbabwe ná sy grondhervorming of die Belgiese Kongo (DRK) ná sy vele revolusies en oorloë. Selfs die kafferboetiekoerant (Skoppensboer is seker hulle sal op so ‘n benaming uiters trots wees), die Mail & Guardian, het ‘n klompie jare gelede ‘n droewige prentjie van verkaffering of Afrika-verval geskets in die berig Africa as we know her might soon be history thanks to rebels, minerals, and drugs.

‘n Onbekende briefskrywer het in 2009 Praag daarvan beskuldig dat hierdie webblad tot “die verkaffering van die Volk bydra”:

As Praag weer eendag bereid is om soos blanke mense te begin optree laat my asseblief weet, maar vir hierdie verkaffering van my Volk wat julle propageer sien ek nie voor kans nie! Skaam vir julle!

Dit is Skoppensboer se bede dat hierdie nederige rubriek nie tot die verkaffering van ons volk sal bydra nie, maar juis tot ons opheffing en verheldering.

Op haar eiesoortige manier, het Vicki Momberg moontlik insgelyks beswaar aangeteken teen die verkaffering van die polisie, in die semantiese sin en nie in die rassesin nie, presies dít waaroor die kafferboetiekoerant, die Mail & Guardian, in 2014 geweeklaag het. Met ander woorde, Momberg het nie omgegee om deur swart polisie bedien te word nie, sy wou net nie onder onbekwame swart polisiemanne (verkafferde “kaffers” met ‘n kleinletter) deurloop nie.

Moontlik was dit ook omdat sy haar in Engels uitgedruk het en nie in Afrikaans nie, want Engels bevat eenvoudig nie al die nuanses van Afrikaans as dit by die woord “kaffer” kom nie. Daar bestaan twaalf bladsye in die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) net oor “kaffer” en samestellings, asook eiename, wat die k-woord bevat.

As die woord “kaffer” regtig moes ophou bestaan, sou ons die helfte van ons taal kwyt wees!

Skoppensboer se twee gunstelingwoorde is: “kafferin” en “kafferalmanak”. Volgens die WAT is “kafferin” ‘n deftige of skertsende vroulike weergawe van “kaffer”. “Kafferalmanak” is die plant Haemanthus katharinae oftewel “bloedblom”, “waarvan die blomtyd vir die Kaffers die teken is dat die saaityd aangebreek het”.

Nog iets wat Skoppensboer so tussen die tientalle lemmas oor die woord “kaffer” in die WAT ontdek, is die volgende: As jy baie laat is, is jy “kafferlaat”.

Nou ja, dis al laat Sondagoggend en Skoppensboer is na ‘n partytjie op pad in die einste Randburg waar Vicki Momberg, Afrikaans se eie semantiese martelares en Johanna van Arkel tot die brandstapel gevonnis is. Hy het nog nie gestort of aangetrek nie, daarom is hy reeds “kafferlaat”.

Maar die laaste woord of prefiks is nog nie oor die woord “kaffer” gespreek nie. Daarvan is Skoppensboer seker. Al moet ons dit op die mure en op hysbakdeure begin verf, laat ons nie die stryd vir spraakvryheid en die behoud van ons kultuur en veral die skatkis van uitdrukkings eie aan Afrika of “ou Kaffraria” soos J.M. Coetzee met sy Nobelpryspen geskryf het, laat vaar nie!

En dalk moet ons vir Vicki Momberg geld insamel vir Afrikaanse leesstof in die tronk, sodat sy al die polities inkorrekte boeke van Totius, C.M. van den Heever, Etienne Leroux, André P. Brink en vele ander kan lees? Skoppensboer is doodseker dat mense regoor die wêreld so ‘n fondsinsameling sou ondersteun. Immers is sy, soos Amnestie Internasionaal dit sou stel, ‘n “gewetensgevangene”. Die definisie van so ‘n gevangene is:

“Iemand wat in die tronk gesit is vir politieke of godsdienstige sienings wat nie deur die staat waar hy of sy woonagtig is, geduld word nie.”

As Skoppensboer nie so kafferlaat was nie, sou hy verder kon uitwei oor die amptelike godsdiens van hierdie staat, wat iets soos “kafferaanbidding” of die onnatuurlike aanhang van mense en veral gesagsfigure van die swart ras beteken. Die feit dat jy nie ‘n kafferaanbidder is nie, beteken nie dat die staat oor die reg beskik om jou in die tronk te smyt nie, meen Skoppensboer.

Kennelik is Vicki Momberg, anders as Adderjan Basson, Marx du Preez en al die ander kranksinnige gatkruipers wat in die hoofstroommedia skryf, geen kafferaanbidder nie. Sy dra ook nie ‘n hidjab nie. Dis nie onwettig vir ‘n vrou om sonder ‘n hidjab in die openbaar te verskyn nie. Ten minste nie in ons republiek nie, anders as in vele Moslemlande. Sy het haar bloot van ‘n eg Afrikaanse en uiters genuanseerde begrip bedien, en is suiwer vanweë ‘n gewaande semantiese oortreding by die Randburgse hofselle afgelei en slaap nou agter tralies in “Sun City”, Soweto se berugte gevangenis vir geharde misdadigers.

Resep vir Afrikanerherlewing

In ‘n Afrikanerherlewing speel innerlike of geestelike/nie-tasbare sake sekerlik die deurslaggewende rol, bv bewustheid van ons geskiedenis, kultuur en identiteit; die durf of wil tot handhawing; om op te staan en nie vertrap of verswelg te word nie. In hierdie skrywe gaan ek my aandag egter beperk tot uiterlike of materiële/konkrete aspekte waarmee uitdrukking aan die Afrikaner se innerlike oortuiging gegee kan word. Dit herinner aan DF Malan se oproep dat almal moet verenig wat uit innerlike oortuiging bymekaar hoort. Die resultaat kan ‘n groot koelteboom vir Afrikanervryheid wees.

1. Benaming

Thabo Mbeki het ‘n Afrika-renaissance bepleit. Dit is ‘n misplaaste benaming, want Mbeki het (tevergeefs) gehoop op ‘n eerste lewing/lewekry en nie op ‘n tweede lewing of ‘n verdere herlewing nie. Vir die Afrikanerherlewing behoort ons tereg van die begin af en deurgaans die term “herlewing” te gebruik, want dit is ‘n verskynsel wat hom nie die eerste keer nie maar wéér voordoen. “Herlewing” is in Afrikaans ook makliker verstaanbaar as die vreemd-klinkende “renaissance”. “Afrikanerherlewing” kan verkort word tot AHE en uitgespreek word as AHÉ/AHÊ en selfs as AHA (Afrikanerhandhawing). ‘n Verkorting kan praktiese (bv slagspreuk-) voordele hê.

2. Taal

Afrikaners het die voordeel dat hulle reeds ‘n eie taal, Standaardafrikaans, het. Al wat moontlik moet verander, is die benaming “Afrikaans” omdat dit aan die naam van ‘n kontinent gekoppel is wat in baie opsigte kultureel vreemd of onaanvaarbaar is. Dieselfde geld die benaming “Afrikaner”; ook “Suid-Afrika” as die naam vir die Boere-tuisland.

3. Simbool

Afrikaners kan nie ‘n hut, konka of minibus as simbool gebruik nie. Eerder ‘n hartbeeshuisie (of ‘n huis met ‘n Kaaps-Hollandse geuwel), ossewa of jukskei. In Spanje gebruik die Baske die eikeboom as simbool van hulle vryheidstrewe (Praag 25 Mei). Afrikaners kan Totius se doringboompie as simbool benut. Hierdie boompie is ‘n kanniedood wat van byna dood tot onuitwisbaar getransformeer is. Een van die strofes in Totius se gedig, “Vergewe en vergeet”, lui soos volg:

Maar tog het daardie boompie
weer stadig reggekom,
want oor sy wonde druppel
die salf van eie gom

4. Leuse

Daar is baie moontlikhede: “Benut die werklikheid”, “Keer die verraad om”, “Weer die bose”, “Moenie jou laat ronddonder nie”. Die ideaal is ‘n kort, positiewe, aksiebelaaide leuse wat algemeen byval vind, soos “Skep ‘n beter toekoms”.

5. Vlag

Volke wat na onafhanklikheid streef, soos die Baske, Kataloniërs en Skotte, het ‘n eie vlag wat verskil van dié van die land (Spanje, Brittanje) waarvan hulle deel is. Die simbool (item 3 hierbo) kan op die vlag wees. ‘n Vlag moet maklik herkenbaar wees en verkieslik uitmunt in eenvoud; dus nie verwarrend wees nie. Dit moet ook anders as bestaande amptelike vlae lyk. Die huidige landsvlag is vir baie Afrikaners onaanvaarbaar. Afrikaners het ‘n broertjie dood aan ongesofistikeerde kleurrykheid. Die vorige landsvlag mag ook nie in die openbaar vertoon word sonder om ‘n herrie te veroorsaak nie. Ons moet dus nuut hieroor besin. ‘n Eenkleurige, skoon, wit vlag sal nie deug nie, want dit word met die roemlose daad van oorgawe geassosieer. Dit is presies wat FW de Klerk en ‘n klein groepie Nasionale Party-kornuite alle blankes mandaadloos aangedoen het.

6. Identifiseringsknopie

Die Ierse republikeine dra ‘n lapelknopie, die fáinne, ‘n goue of silwer sirkel, om aan te dui dat hulle voorstanders van die Ierse taal is. Dit kan ook as ‘n oorbel gebruik word; verkieslik net deur vroue. Op hierdie manier identifiseer diegene wat kultureel bymekaar hoort hulleself. Dit lyk vir my baie prakties om op ‘n soortgelyke manier uitdrukking aan Afrikaners se strewe na selfbeskikking te gee en die momentum daarvan aan te wakker. Ons fáinne kan die vorm aanneem van ‘n jukskei of ‘n dolos (soos dié waarmee die Voortrekkerkinders gespeel het, of die soort wat weerstand teen die gety bied).

7. Spandoek

By die optredes, optogte en ander byeenkomste van politieke, sport- en ander groepe is spandoeke gewild, veral as geweet word dat die gebeurtenis televisiedekking geniet. Op die spandoek van Afrikanerherlewing kan hierdie benaming en die bogenoemde simbool, leuse en vlag verskyn.

8. Handgebaar

Die vredesikoom Nelson Mandela het graag sy gebalde vuis in die lug rondgeswaai. Daarteenoor is PW Botha verguis as hy veel onskadeliker sy wysvinger gebruik het om iets te beklemtoon. Winston Churchill was bekend vir sy V- of oorwinningsteken tydens die Tweede Wêreldoorlog. Wat Afrikaners nodig het, is ‘n eenvoudige teken, maar om die middelvinger te wys sal nie oral byval vind nie. Dalk moet ons volstaan met duim in die lug om iets positiefs aan te dui en duim na onder vir iets waaroor ons negatief voel.

9. Volkslied

In polities linkse geledere word daar deesdae voorgegee dat die vorige Suid-Afrikaanse volkslied, Die Stem, in die openbaar net so onwelkom soos die vorige landsvlag is. ‘n Populêre Afrikanerlied kan ‘n onherstelbare bres in die heersende slaafmentaliteit slaan. Dink maar aan hoe vreesbevange ANC-elemente gereageer het toe Bok van Blerk se De la Rey-liedjie gewild was. Pleks van ‘n volkslied (wat later nodig sal wees) het Afrikaners tans veel eerder behoefte aan inspirasie, oftewel ‘n strydlied. Praaglesers sal sekerlik maklik kan verbeter op ‘n beskeie en haastige poging soos die volgende. Kom ons gee vir iemand, soos Steve Hofmeyr, nog iets om te sing.

Herlewingslied

Ons mense het in drie skepe geland
om beskawing in ‘n donker kontinent te plant

Die vryburgers het suksesvol geboer
al moes hulle hulle goed beveilig met die roer

Duitser, Geus en Hugenoot het gevind
daar is ‘n taal wat hulle in hul harte saambind

Met osse en waens het hulle getrek
selfs baie verder as wat die land se grense strek

Ons pleeg nie misdaad, brand nie bande nie
ons werk en laat leef, maak sekerlik nooit skande nie

Ons is behoudend, standvastig, getrou
sal verseker opstaan en ‘n beter toekoms bou