Vir sy selfoonvideo op ‘n Griekse strand waarin hy die woord “kaffer” ‘n enkele keer gebruik, is Adam Catzavelos vandag in die Randburgse Landdroshof vir die tweede keer gestraf toe hy weens crimen injuria ‘n vonnis van twee jaar tronkstraf of R50 000 boete, opgeskort vir vyf jaar, ontvang het. Dit is Catzavelos se tweede strafoplegging, aangesien hy reeds deur die Gelykheidshof tot ‘n boete van R150 000 en “gemeenskapsdiens” in Soweto gevonnis is. Hy staar steeds ‘n derde klag in Griekeland in die gesig.
Sowel Catzavelos as sy naaste familielede wat die hofsitting bygewoon het, het na afloop van die vonnisoplegging merkbaar verlig voorgekom. Die moontlikheid het bestaan dat Catzavelos soos Vicki Momberg tot tronkstraf sonder opskorting gevonnis mag word.
Op die trappe van die Randburgse Landdroshof het hy gesê dat hy “baie dankbaar is” en die vroulike swart landdros as “baie billik en redelik” beskryf (sien onderstaande video).
Volgens Catzavelos het die video sy “hele lewe omgekeer”. Sowel hy as sy vrou het hul werke verloor. Hy mag nie sy kinders by die skool gaan haal nie, omdat die skool vrees dat van die ander ouers hom mag aanrand en dat sy teenwoordigheid die goeie orde van die skool sou bedreig.
As deel van die straf wat die Gelykheidshof reeds voorheen aan hom uitgedeel het, moet hy elke maand R5000 aan ‘n nie-regeringsorganisasie in Soweto betaal, asook na bejaardes in dié swart woonbuurt omsien.
Ook vandag, is ‘n blanke vrou van Kemptonpark, Marie Basson, gevangenisstraf van ses maande opgelê omdat sy ‘n swart vrou ‘n “kafferteef” in die parkeerarea van ‘n supermark genoem het. ‘n Woordestryd het tussen haar en die swart vrou ontstaan omdat dié na bewering haar kind in die ry by die kasregister gestamp het.
Volgens die swart vrou se getuienis het Marie Basson haar ook ‘n “vetgatmeid wat gimnasium toe behoort te gaan” genoem.
Oor die afgelope paar maande het ek begin om die tradisionele woord “Bantoe” op Twitter en ander sosiale media te gebruik, min of meer as sinoniem vir terme soos “swart mens”,”swart man”, “swartman”, “swart inwoner van Suid(er)-Afrika” of “Bantoetaalspreker”. Nie dat ek dit verwag het nie, maar niemand het nog hierteen beswaar gemaak nie.
Immers word daar in Engels gedurig nog na die voormalige tuislande of TBVC-state as “Bantustans” verwys, en dit word selfs as polities korrek gesien.
Waarom voel ek so ‘n behoefte, om die woord “Bantoe” te gebruik? Ten eerste bestaan die wêreld nie net vir my uit swart en wit nie. Om dus almal as hetsy “swart”, hetsy “blank” te kategoriseer, lyk vir my nie net simplisties nie, maar boonop verkeerd. In Suid-Afrika word besonder donker mense uit lande noord van die Limpopo, wat werklik aanspraak daarop sou kon maak dat hulle “swartes” (Eng.: blacks) sou wees, deur plaaslike Bantoes verwerp. Hulle word neerhalend “Kiwi’s” (na aanleiding van die handelsmerk vir (swart) skoenpolitoer) of “makwerekwere” genoem.
Dit is nogal ironies, aangesien swartheid in die huidige polities korrekte tydvak ‘n uiters positiewe aanskyn aangeneem het. Daarenteen word “witheid” as pejoratief en uiters negatief gesien. In die meer marxistiese en feministiese universiteitsdepartemente is daar selfs ‘n vak soos “Witheidstudies” waarin dit verpligtend is om neerhalend na blankes, asook blankes, blanke geskiedenis en kultuur te verwys.
Veral liberale en linkse blankes ly aan “witskuld” waarmee hulle alle wandade wat deur die geskiedenis deur hul rasgenote gepleeg is, op hulself neem en boete daarvoor wil doen. In die hoofstroommedia is dit feitlik ‘n gegewe dat blankes oor ‘n aangebore hoeveelheid skuld of witskuld beskik, na aanleiding van “apartheid, kolonialisme en slawerny”.
Hoewel swartes mekaar in Afrika aan slawehandelaars verkoop het, en Arabiere sowel swart as blanke slawe aangehou het, bestaan daar nie so ‘n begrip soos “swartskuld” nie.
Maar dít is alles bekende terrein waarmee die meeste lesers reeds vertroud is. Terug by “Bantoe”, en waarom ons ‘n sterk behoefte aan dié woord behoort aan te voel.
Volgens Boshoff en Nienaber se Afrikaanse etimologieë, is die word “Bantoe” deur W. H. I. Bleek gevorm uit die voorvoegsel van die meervoud wat in die Bantoetale voorkom “ba-” en die stam “-ntu”, “mens”, dus “mense”, meer bepaald “Bantoemense”.
As ‘n mens na die taalkaart van Afrika kyk, word die Bantoetale meesal in Oos-en Suider-Afrika gepraat (die sogenaamde B-groep van die Niger-Kongo-tale). Hier onder op die kaart word dit in donkergeel aangedui. Sommige “Kiwi’s” is dus ook Bantoes!
Taalkaart deur Mark Dingemanse, Nederlandse Wikipedia
Sommige mense beweer dat die term “Afrikaner” soos ons dit gebruik, uit Duits afkomstig is, en nie vanuit Nederlands nie. In Afrikaans tref ons die onderskeid tussen “Afrikaner” en “Afrikaan”. Enigeen – sowel blank as swart, maar ook Arabier of Magrebyn, soos die Franse na Noord-Afrikane verwys – kan egter as “Afrikaan” deurgaan.
In die VSA word na swartes as “African Americans” verwys, terwyl hulle voorheen bloot as “negroes” bekendgestaan het. Blykbaar word die woord “nigger” ewe seer as pejoratief en rassisties as ons woord “kaffer” beskou. Behalwe as dit deur Amerikaanse swartes self, veral sangers en kletsrymers, gebruik word. Dan word dit meesal as “nigga” gespel en benoem dit ‘n trotse en selfs rebelse rasse-identiteit.
In die geografiese sin is ‘n Amerikaans gebore swarte of neger ewe min ‘n “Afrikaan” as ‘n blanke Noor; nietemin bepaal die sterk rasse-identiteit van Amerikaanse swartes hul identifikasie met Afrika en swartheid. Vandaar dus die term wat hulle vir hulself toeëien, “African American”.
Dekades lank al verkeer Suid-Afrika in ‘n soort woordestryd wat ook ‘n “semantiese oorlog” genoem kan word. Dié term is eintlik Frans van oorsprong, maar “woordestryd” klink so na ‘n hoërskooldebatswedstryd dat dit nie die baie ernstige en fatale oorlog van oor-en-weer beskuldigings waarin ons verkeer, raakvat nie. Toe ek “guerre sémantique” op die internet opkyk, staan die volgende voorbeeld bo-aan:
La déclaration Balfour a ouvert au Proche-Orient une guerre sémantique qui n’en finit plus d’enfler à propos de la Palestine de façon générale, mais aussi des différentes sociétés du Levant. De cette guerre des mots, qui est aussi une guerre des symboles émotionnels, nous sommes encore peu conscients, en Orient comme en Occident.
[Die Balfour-deklarasie het in die Nabye Ooste ‘n semantiese oorlog ontketen wat sonder ophou uitswel rondom Palestina in die algemeen, maar ook die verskillende samelewings van die Levant. Aangaande dié woorde-oorlog, wat ook ‘n oorlog van emosionele simbole is, is ons nog maar min bewus, sowel in die Ooste as die Weste.]
Die A-woord (“apartheid”) en R-woord (“rassisme”) is wapens in dié semantiese oorlog wat elke dag woed; hulle word teen blankes en veral Afrikaners aangewend. Daarteenoor beskik ons oor ‘n baie uitgedunde stelletjie teenwoorde om hulle mee te beveg.
Die Franse voorbeeld hier bo betrek die Nabye Ooste, oorsprong van die sogenaamde “Abrahamiese godsdienste” – Joodsheid, die Christendom en Islam – wat al drie ten sterkste godslastering verbied. Terwyl Jode en Christene in die verlede ook die doodstraf daarvoor sou uitgedeel het, is die verkleinering of belastering van Allah steeds ‘n baie ernstige aangeleentheid en kan tot ‘n fatwa of Islamitiese regsmening lei wat die doodstraf oor iemand uitspreek. Een so ‘n moderne voorbeeld was dié van Salman Rushdie, die Indies-Engelse skrywer waaroor die Ajatolla Khomeini van Iran ‘n fatwa uitgespreek het en hom op 14 Februarie 1989 ter dood veroordeel het op grond van sy roman The Satanic Verses wat aanstoot aan Moslems sou gee. In Februarie 2006 het die Iranese persagentskap IRNA bevestig dat dié fatwa lewenslank sou geld.
Sommige woorde, soos byvoorbeeld die sogenaamde “K-woord” of “kaffer”, word in Suid-Afrika as só kwetsend of aanstootlik vir Bantoes beskou dat dit iets van dieselfde semantiese krag as godslastering bevat. In so ‘n geval is dit nie God wat verkleineer word nie, maar ‘n mens, oftewel ‘n Bantoemens. Sover ek weet, is niemand nog ooit ‘n groot boete of selfs tronkstraf opgelê omdat hy ‘n blanke beledig het nie. Voorheen was daar iets soos siviele laster waardeur iemand wat in sy eer gekrenk of wie se reputasie geskend is, volgens ou Romeinse beginsels skadevergoeding van ‘n lasteraar kon eis. Joernaliste en gebruikers van sosiale media het lyk my in ons tyd hul beledigings en gevloek op ander tot so ‘n hoogtepunt gevoer dat laster lyk my net in spesiale gevalle bestaan.
In die geval van Vicki Momberg is sy tot drie jaar tronkstraf gevonnis nadat sy ‘n aantal Bantoepolisiemanne die K-woord toegesnou het, ná ‘n motorkaping. Een jaar van haar gevangenisstraf is opgeskort en tans poog sy blykbaar om teen die oorspronklike vonnis te appelleer.
Georges Bataille
In die Franse filosofie bestaan daar ‘n begrip soos “oortreding” oftewel transgression waardeur sosiale norme en sedes uitgedaag word. Volgens die skrywer en filosoof Georges Bataille, bevat alle letterkunde ‘n aspek van “oortreding”. ‘n Afrikaanse skryfster met ‘n liberale reputasie, wie se naam ek liefs hier sal verswyg, het op ‘n keer teenoor my genoem dat dit “baie jammer sou wees indien ons nie meer ‘kaffer’ mag gebruik nie”. Die meeste bekende en beroemde skrywers in Suid-Afrika, hetsy Afrikaans, hetsy Engels, het al die woord “kaffer” op skrif gebruik. ‘n Paar waaraan ek kan dink, is: André P. Brink, Etienne Leroux, Totius, C. M. van den Heever, J.M. Coetzee en Nadine Gordimer. Laasgenoemde was albei Nobelpryswenners.
Soos wat die semantiese oorlog in Suid-Afrika voortwoed tussen Links en Regs, maar ook tussen Blank en Bantoe, is dit voorstelbaar dat alle boeke deur skrywers wat iewers in ‘n teks die K-woord gebruik het, verbied mag word, uit die biblioteke gesmyt of selfs verbrand mag word. So ‘n skrywer mag dan ook, soos Vicki Momberg, tronkstraf ontvang omdat hy of veral sy die Bantoedom beledig het en crimen injuria teen die heersende Bantoe-orde gepleeg het.
Hoewel daar dikwels sulke aansprake deur die ANC gemaak word, is die vorige bewind geensins militêr oorwin nie. Die NP het egter daardie fase van die semantiese oorlog – om beheer oor die staat te verkry – verloor. In die huidige fase gaan dit daaroor om die eiendom van blankes af te vat – sg. “onteiening sonder vergoeding” – en om ons teenwoordigheid in Afrika as ongewens en selfs onwettig voor te stel.
In hierdie stryd speel die term “African” wat op Engels eksklusief deur Bantoes toegeëien word, ‘n vername rol. Deur ons as “nie-Afrikane”, “setlaars”, “koloniste”, en dergelike te tipeer, word die logiese grondslag vir onteiening sonder vergoeding, geweld, uitsetting en selfs volksmoord gelê.
Die woord “Bantoe” is minder gelade en meer neutraal. Dit druk ‘n bepaalde etnokulturele groep uit. Dit tipeer mense nie oppervlakkig op grond van huidskleur nie, maar na gelang van hul taal, kultuur en etnisiteit. Juis daarom verdien dit om oral in die Afrikaanse media, asook sosiale media, gebruik te word.
Die wêreldbeskouing van die Bantoe is simpatiek uitgebeeld deur die Vlaamse geestelike, Vader Placied Tempels. Hy het in 1945 sy beroemde boek gepubliseer, Bantoe-filosofie. Dit word deur Bantoes self, wat tot op daardie stadium geensins hul eie denke in boekvorm neergeskryf het nie, erken as ‘n groot bydrae tot die Bantoe-kultuur en -letterkunde. Boonop is dit volledig aanlyn in verskeie tale beskikbaar, waaronder die oorspronklike Nederlands.
In ‘n Disqus-reaksie by sy vorige rubriek, vermeld Leon Lemmer:
Max du Preez het in sy Vrye Weekblad “beswaar gemaak teen onsensitiwiteit waarmee samestellings met kaffer [in die WAT] gehanteer is … [Hierdie] kritiek was van die belangrikste faktore wat daartoe gelei het dat die Buro van die WAT besluit het om die vroeë dele van die WAT te kuis. Die kuising sou behels dat bepaalde woordeboek-artikels herbewerk word sodat rassistiese items meer sensitief aangebied word. Die gekuiste dele is opgeneem in die elektroniese WAT … ‘n Kongres is in 1994 oor die hantering van beledigende en sensitiewe leksikale items gehou … Daar is ooreengekom op ‘n beleid dat rassistiese items wel opgeneem word, en die etiket rassisties kry, maar dat geen verdere bewerking in die gedrukte WAT sou staan nie. Dit sou wel in die elektroniese formaat kon verskyn en op aanvraag beskikbaar kon wees. In 1995 is weer met die kongresgangers in aanraking gekom en teen daardie tyd het die klimaat in die land in so ‘n mate verander dat die beleid deur konsensus gewysig kon word dat ‘n beperkte bewerking van rassistiese items in die gedrukte weergawe van die WAT aangebied kon word. Van Deel X [1996] af is beledigende en sensitiewe items wel opgeneem, maar met duidelike etikette wat die gebruiker kan waarsku teen die kwetsende aard daarvan *… By rassistiese items verskyn geen voorbeelde nie, omdat die WAT dit as noodsaaklik beskou om geen inligting te verstrek wat die gebruik, aanleer of bestendiging van rassismes bevorder nie. By hierdie woorde word ook geen sinonieme, antonieme of ander verwysings gegee nie. Op aanvraag kan ‘n volledige [!] maar sensitiewe bewerking [!] by die Buro beskikbaar gestel word … Enige item wat as rassisties aangevoel kan [!] word, word van Deel XII [2005] af as (rassisties) geëtiketteer” (JC Steyn, ‘Ons gaan ‘n taal maak’: Afrikaans sedert die Patriot-jare, Centurion: Kraal Uitgewers, 2014, p 469-470).
Dus word die woordeboeke gekuis van “rassismes”. Maar wie besluit wat ‘n “rassisme” sou wees?
Dit hang ook af wie ‘n sogenaamd “rassistiese” woord gebruik. Bantoes kan oor blankes sê wat hulle wil, sonder dat daar hoegenaamd enige regsoptrede sal wees. Daar was ook verskeie onlangse gevalle waar Bantoes mekaar “kaffers” genoem het; sover my wete strek, is geen van hulle aangekla of vervolg nie.
Op die internet het ek afgekom op ‘n woernaal deur ene Dina Ruth waarin sy die woord “kaffir” herhaaldelik gebruik in ‘n plasing genaamd, “a KAFFIR and a KWEREKWERE sit down for tea and a talk”. Omdat sy self ‘n Bantoe is, sal niemand haar weens die gebruik van die woord “kaffer” gaan aankla nie.
Soos in die geval van Amerikaanse swartes wat na hulself as “niggas” verwys, is dit waarskynlik geoorloof.
Feit is dat ons taal as blankes al hoe meer beperk en ingeperk word weens die heersende politieke korrektheid, maar ook die soort Bantoeryk waaronder ons tans leef.
In die alledaagse semantiese oorlog word ons dus toenemend ontwapen.
Maar “Bantoe” is ‘n klein stukkie woordgebied wat ons gerus weer in besit kan neem. Dit is veel meer presies en vol betekenis as enige ander woord in ons Suid-Afrikaanse konteks.
Skoppensboer volg nie eintlik die hoofstroommedia nie, dus steur hy hom nie veel aan die gereelde gesnak na asem as daar oneerbiedig na ‘n nie-blanke verwys word nie. As jy Beeld of News24 met Adderjan Basson aan die stuur sou lees, sou jy besef dat selfs oorle Dingaan deesdae slegs met die grootste eerbied beskryf mag word. Dingaan was ‘n leuenaar en ‘n moordenaar, maar as jy hom boonop ‘n “kaffer” noem, sal jy sekerlik tot drie jaar hardepad deur die sjarmante Indiese landdroste van Randburg gevonnis word.
Hoewel, dis te betwyfel of ‘n mens — selfs ‘n blanke — crimen injuria teenoor ‘n dooie mag pleeg, maar gegewe die soort regspraak wat daar deesdae in die getransformeerde howe gelewer word, sal niks Skoppensboer meer verbaas nie. Skoppensboer het eens ‘n rassistiese prokureur van Pretoria geken wat op ‘n keer na die Hooggeregshof in sy stad as “hierdie kafferhof” verwys het, wat dalk in die huidige tydsgewrig ‘n strafbare uitlating sou wees. Waarskynlik het hy daarmee ‘n bedenklike afkeer van transformasie uitgespreek.
Vicki Momberg
Maar terug by die landdroshof in Randburg, waar geskiedenis vandeesweek gemaak is toe Vicki Momberg, ‘n eiendomsagent van Natal, tot drie jaar tronkstraf vir die gebruik van die woord “kaffer” teenoor ‘n polisiekonstabel gevonnis is. Een jaar is wel opgeskort, maar selfs twee jaar is, ten minste wat Skoppensboer betref, ‘n swaar straf vir iets wat op die keper beskou bloot ‘n semantiese oortreding is.
Nou is dit so dat semantiese oortredings deur die geskiedenis nie altyd ligtelik opgeneem is nie. Toe Galileo gesê het dat “die aarde om die son draai”, wou die pous hom brandstapel toe stuur, want dié stelling is as godslasterlik beskou. Skoppensboer verstaan nie genoeg van die Middeleeue om dié logika te kan verklaar nie, maar soos elke grapmaker weet: as jy die verkeerde ding op die verkeerde tyd op die verkeerde plek sê, kan dit jou duur te staan kom.
En deesdae is die Volksrepubliek van Azanië so ‘n “verkeerde plek”. Eintlik mag jy niks meer sê nie, anders gaan die taalpolisie op jou toeslaan. Pleks dat die taalpolisie ingespan word om al die liederlike anglisismes wat hulle op RSG gebruik, uit te roei! Tronkstraf vir anglisismes en mense wat die woord “awesome” gebruik, sou ‘n goeie idee wees. Maar die k-woord? Nee wat, dit is onreg wat geen Middeleeuse pous sou gepleeg het nie.
Ten eerste is die woord “kaffer” so deel van ons kultuur in Suid-Afrika soos die woord “nigger” deel van die Amerikaanse kultuur is. Feitlik elke Amerikaanse sanger wat al ‘n trefferliedjie geproduseer het, gebruik vrylik die woord “nigger” of met die spelling “nigga” en veral die swart kletsrymers verwys rasnasionalisties na hul eie mense as “my niggers”. As Cyril Rampokker meer byderwets was, sou hy sekerlik en liefderik na sy kiesers as “my kaffers” verwys het. Helaas, gee hy voor om ‘n Brit of ‘n ding te wees en vermy hy sulke couleur locale.
Indien Vicki Momberg se prokureur sy sout werd was, sou hy aan die staatsaanklaer moes gevra het of die beskuldigde die k-woord met ‘n hoof- of kleinletter gebruik het. Volgens die HAT is daar ‘n groot verskil tussen die twee, Dit sou ‘n verskil tussen skuldig of onskuldig gemaak het, want die HAT verduidelik dit baie mooi:
Kaffer (-s, -tjie) (Arabies) (rassisties) Erg neerhalende benaming vir ‘n swart persoon, as skelwoord ervaar en ten alle koste te vermy.
Maar dan, net daarna in dieselfde woordeboek:
kaffer- Nog veel voorkomend as eerste lid van benaminge vir plante, diere en instrumente en dan moeilik te vermy tensy ‘n ander benaming gegee word. Opmerking. Die woord word hier stellig neutraler aangevoel.
Nou maar presies! Solank jy liefs die woord “kaffer” met ‘n kleinletter spel (of uitspreek), sal dit “stellig neutraler aangevoel” word.
En dis juis wat die arme Vicki Momberg, die semantiese martelares, gedoen het! Die feit dat sy agt-en-veertig keer die woord gebruik het, toon aan dat dit vir haar ‘n kleinletterwoord is, en nie die rassistiese term met ‘n hoofletter nie. Sy het dit kultureel gebruik, en nie polities of kwetsend nie.
Weliswaar het Momberg Engels gepraat, maar haar Afrikaanse van (Momberg) dui aan dat sy eintlik die Afrikaanse “kaffer” gebesig het, en nie die Engelse “kaffir” nie.
Nou is dit egter so dat “kaffir” ook sterk wortels in die Engelse kultuur het, wat Momberg se saak nog verder sou kon ondersteun. Só het Skoppensboer ‘n bietjie gaan kers opsteek by die Engelse Wikipedia en uitgevind dat sowel Mahatma Gandhi as Winston Churchill die woord “Kaffir” (nogal met ‘n hoofletter) gebruik het. Churchill het tydens die Tweede Vryheidsoorlog geskryf oor sy “irritation that Kaffirs should be allowed to fire on white men”.
‘n Engelse musikant en komponis, John Philip Sousa, het in 1914 ‘n konsertsuite met die titel “Tales of a Traveler” gekomponeer met die onderdeel: “The Kaffir on the Karoo.”
Aan die begin van die Sherlock Holmes-film, Terror by Night, wat in 1946 gemaak is, is daar sprake van ‘n groot diamant “First touched by the fingers of the humble kaffir…” terwyl ‘n swartman op die skerm vertoon word wat inderdaad ‘n diamant vanaf die grond optel.
Maar gaan kyk gerus self na al die ander voorbeelde van die woord “kaffir” wat in de Engelse kultuur — so geliefd by swartmense wat selfs skole afbrand om in die Rooitaal te onderrig mag word — voorkom.
‘n Verdere kafferwoord (let daarop dat, volgens die HAT se voorskrifte die woord met ‘n kleinletter as lid van ‘n samestelling geskryf moet word om nie aanstoot te gee nie) wat Skoppensboer ontdek het, is “Kafiristan”, wat die historiese benaming van die Noeristanprovinsie in Afghanistan was. Blykbaar speel die Engelse digter en skrywer Rudyard Kipling se novelle, The man who would be king, daar af. Natuurlik sal daar rassiste wees wat die hedendaagse Suid-Afrika as ‘n “Kafiristan” sou beskryf, nes die destydse tuislande neerhalend as “Bantoestans” afgemaak is, maar soyons sérieux, soos die Fransman sê. Kom ons wees ernstig.
Eintlik gaan Vicki Momberg nie tronk toe weens crimen injuria nie, maar vanweë ‘n literêre oortreding van die kommunistiese sensuur wat die ANC-bewind op ons toepas. Waarskynlik het sy al heelwat Afrikaanse romans en gedigte gelees en is daardeur beïnvloed om die woord “kaffer” (met ‘n kleinletter, let wel) te besig. Sy het dit in gemeen met Totius, CM van den Heever, Etienne Leroux en André P. Brink, om maar enkelese te noem. Soos dr. Dan Roodt reeds vandeesweek in ‘n twiet aangetoon het, bevat die Hertzogpryswenner deur Etienne Leroux, Magersfontein o Magersfontein! die woord “kaffertaxi”, asook die frase “die kaffer in die swembad”. In Totius se beroemde gedig Trekkerswee wat insgelyks die Hertzogprys ontvang het, kom die woord “Kaffer” (selfs met ‘n hoofletter!) verskeie kere voor, onder andere in die strofe:
En dan—die Kaffers is so baar!
“Daar staan die brood al uitgerys
en die oond is koud! Dis werklik waar,
‘n mens moet hul ook alles wys.”
Op Engels het J.M. Coetzee die Nobelprys vir letterkunde verwerf met sy roman, Disgrace, waarin die verteller die woord “Kaffraria” vir die Transkei gebruik. Die HAT omskryf die byvoeglike naamwoord, “Kaffraries” as:
Van, behorende tot, afkomstig van Kaffraria, die vroeëre benaming vir Transkei.
Skoppensboer se rassistiese vriend wat nou in die ewe rassistiese land Australië woon waar niemand hom in die tronk gaan smyt vir ‘n aanhaling uit Totius of Etiennie Leroux nie, het vandeesweek droogweg opgemerk:
“Net soos Holland ‘n provinsie van Nederland is, is Kaffraria ‘n provinsie van Kafiristan.”
Van Wyk Louw het op sy dag gehoop dat die Afrikaanse letterkunde of wysbegeerte ‘n “-isme” die wêreld sou instuur, iets wat die Franse natuurlik al met oorgawe gedoen het met terme soos naturalisme, simbolisme, surrealisme, strukturalisme, postmodernisme, en wat nog. Skoppensboer meen egter dat die term “verkaffering” die Afrikaner se unieke bydrae tot die intellektuele geskiedenis van die Weste en van die wêreld verteenwoordig. Selfs nie eens die Amerikaners wat veel meer as ons oor rassekwessies gepraat en geskryf het, kon met so ‘n diepgaande wysgerige begrip vorendag kom nie.
Helaas kom die woord nie in die HAT voor nie, maar dit is verwant aan die meer algemene “verafrikanisering”. Dit druk egter die donker kant van verafrikanisering uit, daar waar verval intree soos in Zimbabwe ná sy grondhervorming of die Belgiese Kongo (DRK) ná sy vele revolusies en oorloë. Selfs die kafferboetiekoerant (Skoppensboer is seker hulle sal op so ‘n benaming uiters trots wees), die Mail & Guardian, het ‘n klompie jare gelede ‘n droewige prentjie van verkaffering of Afrika-verval geskets in die berig Africa as we know her might soon be history thanks to rebels, minerals, and drugs.
‘n Onbekende briefskrywer het in 2009 Praag daarvan beskuldig dat hierdie webblad tot “die verkaffering van die Volk bydra”:
As Praag weer eendag bereid is om soos blanke mense te begin optree laat my asseblief weet, maar vir hierdie verkaffering van my Volk wat julle propageer sien ek nie voor kans nie! Skaam vir julle!
Dit is Skoppensboer se bede dat hierdie nederige rubriek nie tot die verkaffering van ons volk sal bydra nie, maar juis tot ons opheffing en verheldering.
Op haar eiesoortige manier, het Vicki Momberg moontlik insgelyks beswaar aangeteken teen die verkaffering van die polisie, in die semantiese sin en nie in die rassesin nie, presies dít waaroor die kafferboetiekoerant, die Mail & Guardian, in 2014 geweeklaag het. Met ander woorde, Momberg het nie omgegee om deur swart polisie bedien te word nie, sy wou net nie onder onbekwame swart polisiemanne (verkafferde “kaffers” met ‘n kleinletter) deurloop nie.
Moontlik was dit ook omdat sy haar in Engels uitgedruk het en nie in Afrikaans nie, want Engels bevat eenvoudig nie al die nuanses van Afrikaans as dit by die woord “kaffer” kom nie. Daar bestaan twaalf bladsye in die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) net oor “kaffer” en samestellings, asook eiename, wat die k-woord bevat.
As die woord “kaffer” regtig moes ophou bestaan, sou ons die helfte van ons taal kwyt wees!
Skoppensboer se twee gunstelingwoorde is: “kafferin” en “kafferalmanak”. Volgens die WAT is “kafferin” ‘n deftige of skertsende vroulike weergawe van “kaffer”. “Kafferalmanak” is die plant Haemanthus katharinae oftewel “bloedblom”, “waarvan die blomtyd vir die Kaffers die teken is dat die saaityd aangebreek het”.
Nog iets wat Skoppensboer so tussen die tientalle lemmas oor die woord “kaffer” in die WAT ontdek, is die volgende: As jy baie laat is, is jy “kafferlaat”.
Nou ja, dis al laat Sondagoggend en Skoppensboer is na ‘n partytjie op pad in die einste Randburg waar Vicki Momberg, Afrikaans se eie semantiese martelares en Johanna van Arkel tot die brandstapel gevonnis is. Hy het nog nie gestort of aangetrek nie, daarom is hy reeds “kafferlaat”.
Maar die laaste woord of prefiks is nog nie oor die woord “kaffer” gespreek nie. Daarvan is Skoppensboer seker. Al moet ons dit op die mure en op hysbakdeure begin verf, laat ons nie die stryd vir spraakvryheid en die behoud van ons kultuur en veral die skatkis van uitdrukkings eie aan Afrika of “ou Kaffraria” soos J.M. Coetzee met sy Nobelpryspen geskryf het, laat vaar nie!
En dalk moet ons vir Vicki Momberg geld insamel vir Afrikaanse leesstof in die tronk, sodat sy al die polities inkorrekte boeke van Totius, C.M. van den Heever, Etienne Leroux, André P. Brink en vele ander kan lees? Skoppensboer is doodseker dat mense regoor die wêreld so ‘n fondsinsameling sou ondersteun. Immers is sy, soos Amnestie Internasionaal dit sou stel, ‘n “gewetensgevangene”. Die definisie van so ‘n gevangene is:
“Iemand wat in die tronk gesit is vir politieke of godsdienstige sienings wat nie deur die staat waar hy of sy woonagtig is, geduld word nie.”
As Skoppensboer nie so kafferlaat was nie, sou hy verder kon uitwei oor die amptelike godsdiens van hierdie staat, wat iets soos “kafferaanbidding” of die onnatuurlike aanhang van mense en veral gesagsfigure van die swart ras beteken. Die feit dat jy nie ‘n kafferaanbidder is nie, beteken nie dat die staat oor die reg beskik om jou in die tronk te smyt nie, meen Skoppensboer.
Kennelik is Vicki Momberg, anders as Adderjan Basson, Marx du Preez en al die ander kranksinnige gatkruipers wat in die hoofstroommedia skryf, geen kafferaanbidder nie. Sy dra ook nie ‘n hidjab nie. Dis nie onwettig vir ‘n vrou om sonder ‘n hidjab in die openbaar te verskyn nie. Ten minste nie in ons republiek nie, anders as in vele Moslemlande. Sy het haar bloot van ‘n eg Afrikaanse en uiters genuanseerde begrip bedien, en is suiwer vanweë ‘n gewaande semantiese oortreding by die Randburgse hofselle afgelei en slaap nou agter tralies in “Sun City”, Soweto se berugte gevangenis vir geharde misdadigers.
Vicky Momberg se vonnis is buitensporig. So buitensporig, dat dit aan die belaglike grens.
Momberg is die wit vrou wat beroof is en wat met die onwillige en trae swart polisiebeamptes op die misdaadtoneel gestry het. In haar frustrasie en skok, het sy die onwillige, swart polisiebeamptes met die K-woord uitgeskel.
Vandag is sy in die Randburgse landdroshof gevonnis tot 3 jaar gevangenisstraf, waarvan een jaar opgeskort is om vir ‘n tydperk van drie jaar soos ‘n swaard oor haar kop te hang. Dit beteken dat sy die oorblywende twee jaar (wat nie opgeskort is nie) in die tronk moet gaan sit.
Momberg is borgtog geweier hangende haar appèl teen haar vonnis, en sy moet nou twee jaar gevangenisstraf gaan uitdien. Dít alles, omdat sy ‘n swartmens die K-woord toegevoeg het. Dit is weereens ‘n straf wat heeltemal buite verhouding is tot die oortreding.
Momberg het nie enige persoon aangerand of beseer nie. Sy het iemand beledig. ‘n Swart polisieman beledig. Vir daardie belediging is sy tot direkte gevangenisstraf gevonnis.
Hierdie vonnis herinner aan baie aan die buitensporige swaar vonnisse wat die sogenaamde “doodskis-twee” in Middelburg opgelê is. Duidelik gaan die Suid-Afrikaanse regstelsel gebuk onder ‘n politiek korrekte vooroordeel teenoor blankes.
Swartmense se gevoelens is deesdae belangriker as mense se lewens. Veral witmense se lewens. Dis hoe die NSA deesdae werk. Dis die land waarin ‘n klein wit minderheid moet leef en oorleef. Wat lê daar nog vir ons voor?
Matthew Theunissen, die nagraadse student wat uit protes teen rassekwotas in sport op Facebook gesê het, “die land word deur ‘n spul kaffers regeer”, het nou via sy vader se prokureur amptelik verskoning aangeteken. Sy skrywe, wat aan “sy edele minister Fikile Mbalula, die mense van Suid-Afrika, die regering van Suid-Afrika en die Suid-Afrikaanse menseregtekommissie” gerig is, heet “Ope brief (en) onvoorwaardelike verskoning”.
In die brief, wat op Engels vrygestel is, en elders op PRAAG in die oorspronklike te lese is, druk hy sy spyt uit oor sy verklaring op Facebook “wat ‘n invloed op sy lewe had, maar belangriker, die uiterste leed en belediging aan ander aangerig het”. Hy bied “onvoorwaardelik verskoning vir sy gedrag, sy taalgebruik, rassistese opmerkings [aan] en die wyse waarop hy in dié oomblik sy gevoelens verwoord het”.
Terwyl Theunissen se oorspronklike uitbarsting veral teenoor die minister van sport, Fikile Mbalula, geskied het, bied hy nou insgelyks ‘n verskoning aan die minister aan deur te sê:
“Minister, u het ontelbare pogings aangewend en vordering in die departement van sport en ontspanning gemaak om Suid-Afrika te verenig en om grondwetlike waardes hoog te hou wat daarop gerig is om Suid-Afrika die groot nasie te maak wat dit is.
“Dit ly geen twyfel dat my verklaring aanstootlik was nie, en sou, in weerwil van u posisie, u persoonlik leed aandoen. Daar is geen verskoning vir my om die taal te gebruik wat ek wel gebruik het nie, en ek kan my bloot beskikbaar stel aan u, u genade en raad oor hoe ek kan begin om die skade wat ek u berokken het, reg te stel.”
Teenoor die ANC-bewind, wat enkele dae tevore nog ‘n klomp swartnerwe en “d*se” was, bied Theunissen insgelyks verskoning aan deur te sê:
“Ongeag (my) politieke posisies en mening, is my gedrag onverskoonbaar en my verklarings oor u ongegrond. Ek het geen idee wat dit behels om ‘n land te bestuur nie, wat nog te sê om mense van ‘n apartheidsbewind na vryheid te neem nie. My gedagtes word toegeskryf aan ‘n grondige gebrek aan begrip en my verklaring was nie net in swak smaak nie, maar blatant oneerbiedig. Ek vra opreg om verskoning daarvoor.”
Intussen het die kleurlingrubriekskrywer Eusebius McKaiser geweier om Matthew Theunissen se verskoning te aanvaar en gesê hy beskou hom steeds as ‘n “rassis”.
“Die woord ‘kaffer’, vrees ek, is so uniek gelaai met minagting, kwaadwilligheid, haat en boosaardigheid dat niemand wat nie ‘n rassis nie, dit sou gebruik nie.”
Regter Winston Msimeki het William Fred Kidson se eis om skadevergoeding in die Pretoriase Hooggeregshof van die hand gewys. Kidson is vroeër deur die polisie in hegtenis geneem en in die polisiekantoor te Hercules oornag in die selle aangehou.
Volgens hom is hy onregmatig in hegtenis geneem en het hy gedink die twee swartes, wat in gewone klere was, is rowers vanaf ‘n nabygeleë plakkerskamp wat hulle as polisie voordoen. Regter Msimeki meen dié getuienis is egter nie “oortuigend” nie.
Kidson het die eis ingestel omdat hy as motorwerktuigkundige ‘n verlies aan inkomste gely het terwyl hy aangehou is.
Die swart regter het bevind dat Kidson se seun, Kevin, op die aand van 10 Maart ‘n Renault Clio in Booysens, Pretoria, roekeloos bestuur het. Kevin Kidson het ‘n man, Pieter Willem Grobler, amper by die kruising van Hjalmerstraat en Theo Slabbertlaan raakgery. Grobler moes inderhaas uit die pad “spring” om nie omgery te word nie.
Toe Kevin stilhou, het konstabels Selogo en Dikgoro in burgerdrag, maar in ‘n polisievangwa, agter sy motor stilgehou, volgens die regter se uitspraak.
Die twee swart konstabels het aan die jonger Kidson vertel dat hy weens dronkbestuur in hegtenis geneem gaan word. Kevin Kidson het egter sy pa se hulp ingeroep, waarna ‘n argument met die polisiemanne onstaan het. Hierna is pa en seun polisiekantoor toe geneem.
Regter Msimeki het in sy uitspraak verklaar dat Kidson nie die twee swart polisiekonstabels vir rowers kon aansien nie, aangesien hulle hul identiteit aan hom openbaar het. Ook moes sy seun hom vertel het wie sy motorsleutel afgeneem het.
In Kidson se getuienis het hy verklaar dat ‘n blonde vrou by die polisiekantoor aan hom gesê het dat “laer as slangk*k” is. Maar ‘n kaptein Margaret Uys het ontken dat sy so iets gesê het of dat sy ooit blond was.
Volgens Msimeki was die polisiediens se getuies meer konsekwent want hul weergawes van die gebeure het ooreengekom. Ook wou Kidson geen toegewings in sy getuienis maak nie, selfs waar sy weergawe deur ander getuienis weerspreek is.
Kidson was aggressief en het die polisiemanne met die vuis geslaan. In sy getuienis het Seloga beweer dat Kidson hulle “kafferrowers” genoem het. Tydens sy inhegtenisname het hy hom verset en hulle weereens “kaffers” genoem. “Kidson was vol bravade en is ‘n sterk man,” het Seloga aan die hof verklaar.
Anne-Marie van Zyl, 32, van Kempton Park se vermeende swart moordenaar het haar doodgesteek omdat sy glo Afrikaans gepraat het met hom.
Sy is voor haar twee dogtertjies met ’n mes doodgesteek. Die swarte beweer ook sy het hom ‘n “kaffer” genoem.
Clement Ramawele, 25, van Mabopane buite Pretoria het voor regter Solly Sithole in die hooggeregshof in Johannesburg in Randburg ook getuig dat die kinders nooit daar was nie.
Die moord het op Saterdag 8 Maart plaasgevind toe hy by sy voormalige werkplek, die inligtingsmaatskappy Trio Data Business Risk Consultants kom kla het dat hulle hom nie ‘n verwysing wil gee nie.
Van Zyl was voorheen die aangeklaagde se bestuurder by Trio Data. Hy het gesê hy het daarna ‘n mes in die kombuis gegryp en haar doodgesteek omdat sy Afrikaans gepraat het en hom ‘n “kaffer” genoem het.
Van Zyl se negejarige dogter het vroeër getuig Ramawele het haar ma by sy aankoms dadelik in haar kantoor aangeval. Hy het haar gewurg en geskop voordat hy haar voor haar en haar vyfjarige sussie 13 keer met ’n mes, wat hy uit sy baadjiesak gehaal het, gesteek het.
Sy het vergeefs op sy rug gespring om hom te laat ophou.
Ramawele het ontken dat hy haar kinders ooit daar gesien het.
Ramawele het ontken dit is sy handskrif wat op ’n briefie met dreigemente en verwyte op die toneel gekry is, hoewel die polisie die briefie forensies met sy handskrif verbind het.
‘n Amerikaanse en ‘n plaaslike swarte baklei in die hof oor wie mekaar geslaan en ‘kaffer’ genoem het. Die plaaslike komediant TolA$$Mo is in ‘n hofgeding gewikkel met ‘n Amerikaanse swarte genaamd James Albert French en moes in Julie in die hof verskyn op ‘n klag van intimidasie ná insident by ‘n OTM in Melville.
As verweer het TolA$$Mo, wie se regte naam Mongezi Ngcobondwane is, beweer dat French hom ‘n “kaffer” genoem het. Hy het ook gedink dat French ‘n blanke was. Aanvanklik is die klag teen hom teruggetrek, volgens ‘n berig in die Daily Sun, die swart poniekoerant.
Ngcobondwane het aan die Daily Sun gesê: “As nog ‘n witman my ‘n kaffer noem, gaan ek hom moer.”
TolA$$Mo
Maar op 28 Augustus moes TolA$$Mo weer in die Newlands-landdroshof in Johannesburg verskyn, toe die saak tot 19 September uitgestel is en sy borg van R1 000 verleng is. Dit blyk nou dat Ngcobondwane ook tydens hul woordewisseling ‘n vuurwapen op die Afro-Amerikaner afgevuur het. TolA$$Mo se gade, Mome, is insgelyks in hegtenis geneem op klagtes van crimen iniuria en aanranding wat met dieselfde voorval verband hou en sal op 19 September saam met haar man in die hof verskyn.
French het egter in die openbaar verklaar dat hy “‘n Amerikaner en ‘n trotse swart Amerikaner is, en dat die woord ‘kaffer’ nie deel van my woordeskat is nie. As ‘n swartman, is die blote gedagte dat ek ‘n rassistiese term teenoor ‘n ander swart persoon kan gebruik, absurd en geen ernstige kommentaar waardig nie.”
Hy beskryf die voorval as “‘n ongevraagde, gewelddadige rasse- en xenofobiese aanval op my en my metgesel, ‘n Asiese Amerikaner. Mome Ngcobondwane staan tereg op klagtes wat met dieselfde aanval verband hou. Nadat hy ‘n wapen op my afgevuur het, probeer my aanvaller nou om my karakter in die media deur middel van laster te skend, in ‘n desperate poging om sy onverdedigbare optrede te regverdig. Wat my voorkoms ook al mag suggereer, ek is as ‘n trotse swart Amerikaner grootgemaak.”
Intussen het die voorval tussen die twee “broers” ‘n taamlike beroering in liberale kringe veroorsaak en die gewoonlik antiblanke rubriekskryfster van die Daily Maverick, Sisonke Msimang, wy ‘n hele rubriek daaraan onder die titel Is TolA$$Mo the boy who cried ‘kaffir’? Volgens haar is dit “onwaarskynlik” dat French die woord “kaffer” sou gebruik het:
The wrinkle in the story is that the man Ngcobondwane allegedly shot his weapon at, and whom he claims called him kaffir – is black. And while it is theoretically plausible in an abstract sense, that a black person (even one from America where the South African term kaffir is not in use) might call another black person by a racial epithet, the reality is that the particular person in question seems unlikely to have done that. I happen to know French (although he is a relatively new acquaintance) so I may be biased – but I would be surprised if someone who was raised by civil rights activists would use a word like kaffir against another Black person.”
Ngcobondwane then goes on to suggest, “If one more white man calls me a kaffir, I’m going to moer him.”
This is a sentiment with which many black people in South Africa can identify. There is nothing quite like being called a kaffir. It takes the air out of your lungs, hits you in the solar plexus; stings your eyes and dries your mouth. You are at once ashamed and enraged – understanding that the word should have no power and yet feeling its force and weight in your pelvis and your knees and in the soles of your feet. Kaffir has the density of centuries; it is the color of blood and tastes like metal.
Msimang meen dat dit nie reg is vir swartes om die “rassekaart” teenoor mekaar te speel nie. Praag kon nie ‘n foto van James Albert French bekom om te sien of hy so ‘n ligte Afro-Amerikaner is dat hy in die donker deur TolA$$Mo vir ‘n blanke aangesien kon word nie. Dat TolA$$Mo summier op hom gevuur het omdat hy hom as blanke aangesien het, is ‘n ander faktor wat nêrens in die uitvoerige kommentaar op die voorval tot dusver, behandel is nie.
Ek was al self in die moeilikheid nadat ek Herman Charles Bosman se werke aan studente voorgelees het wat deurspek was van die k-woord.
Die skelwoord vir witmense deur Sothosprekers is ‘lekgowa’, meervoud ‘makgowa’. Die spreker sal hom- of haarself nietemin dadelik verdedig as jy sê dis ‘n skelwoord.
Met my omswerwinge in beide die Nguni- en Sothotale het die woord ‘lekgowa’ my deurentyd gepla omdat daar altyd draaie geloop is om die woord deur die moedertaalsprekers.
Totdat ek eendag ‘n Sepediboek gelees het en op die volgende reël afgekom het: [G]o etela makgoweng a dimpsa le maribeng a ditswene (die-ng agter makgowa dui lokaliteit aan). Vry vertaal beteken dit: “Om te kuier by die ‘makgoweng’ van die honde en die slaapplek van die bobbejane.” Dit het my vermoede bevestig dat dit ‘n skelwoord moet wees.
Die woord is ‘n Sothowoord en is nie ontleen uit ‘n ander taal nie. Dus was die woord daar voordat die inheemse swart volke met die Westerse beskawing in aanraking gekom het.
Die werklike betekenis van die woord word seker in stamskole geleer. Maar soos hulle sê: Koma ke sephiri, oftewel “Die stamskool is ‘n geheim”.
Die naaste wat ek kon kom aan die betekenis is iemand wat pla, uittart, skreeu.
Ek sou die woord in dieselfde katagorie plaas as ‘kaffer’. Lekgowa word algemeen op straat en werkplek gebesig. Dit pla egter nie die wittes nie want hulle ken nie die tale nie.
Die wat ‘lekgowa’ gebruik kapitaliseer op die onkunde van ander. Hoeveel was al in die moeilikheid oor die k-woord, maar nog nooit is iemand aangespreek oor lekgowa nie!
Dis tyd dat die mense ingelig word oor die ware toedrag van sake en die woord verwyder word uit die openbaar en wetboeke.
Betogende Cosatu-lede het gister deur ‘n staalheining gebars en het die hoofingang van die Sun City-dobbeloord versper om ‘n memorandum te gaan oorhandig.
Omtrent 1000 betogers het Saterdag die strate ingevaar om te eis dat Sun International sy kontrak met Falcon-veiligheidsdienste beëindig, nadat een van die firma se werknemers ‘n CD gespeel het met lirieke waarin na die vorige president Nelson Mandela as ‘n “kaffer” en na oudpresident Thabo Mbeki as ‘n “bobbejaan” verwys word.
Die heining is opgerig om die betogers daarvan te weerhou om die hotel se hoofhek te bereik.
“Ons gaan nie die memorandum hier oorhandig nie, ons wil dit by die hoofhek oorhandig,” het provinsiale sekretaris van Noordwes Solly Phetoe gesê alvorens die betogers deur die heining gebars het. Die optoggangers het ook teen die beweerde onregverdige en rassistiese werksomstandighede by die internasionale vakansieoord betoog.
“Daar is rassisme by dié instelling. Die ergste is dat hulle ons internasionale leier, ons vader Nelson Mandela, beledig het,” het Phetoe gesê.
“Oor Nelson Mandela gaan ons geen kompromie tref nie,” het hy gesê. “As hulle nie instem tot ons eise nie, gaan ons by hulle konsert en by die miljoendollargholftoernooi betoog.”
Die Polisie-eenheid vir openbare orde het daarin geslaag om die skare in toom te hou.
Volgens Phetoe is rassisme algemeen by Sun City. Hy het gesê swart werkers word aan poligraaftoetse onderwerp terwyl hulle blanke eweknieë dit nie hoef te ondergaan nie.
Die betogers het ook die onmiddellike afdanking geëis van ‘n blanke bestuurderes wat na bewering aan twee werkers gesê het dat hulle soos bobbejane ruik.
“Sy het na bewering vir hulle gesê dat hulle behoort te bad en as hulle nie reukweerder kan bekostig nie, sy dit met graagte vir hulle sal aankoop,” het Madito Morobalwa, sekretaris van die Moses Kotane-tak van Cosatu gesê.
In die memorandum beweer Cosatu dat ‘n werker, Debra Danke, in ‘n vertrek met slange toegesluit is nadat sy van die diefstal van geld uit ‘n hotelkamer beskuldig is, selfs nadat sy deur ‘n poligraaftoets kwytgeskeld is.
Die federasie beweer swartes word om kleinlike redes afgedank, terwyl blankes in ernstige gevalle met waarskuwings ontkom. Na bewering het ‘n blanke werknemer slegs ‘n waarskuwing ontvang nadat hy R2 miljoen se goedere van die oord verwyder het.
Kurt Peter, afdelingsbestuurder by die oord, wat die memorandum namens Sun City en Sun International in ontvangs geneem het, het gesê hulle verwerp enige vorm van rassisme.
“Ons werk onverpoos om rassisme uit te wis en ons daag Cosatu uit om saam met ons te werk om rassisme uit te roei,” het hy gesê.
Hy het verduidelik dat ‘n indringende ondersoek na die beweerde belediging van Mandela tans onderneem word. Volgens hom is ‘n bestuurder by Falcon-veiligheid afgedank in verband met die voorval en ‘n ander is geskors.
Cosuta het gedreig om by Fifa aan te dring dat Sun International se geriewe nie tydens die 2010-sokkerwêreldbeker gebruik word nie.
“Ons sal die internasionale wêreld versoek om nie sake met Sun International te doen as hulle nie rassisme beëindig nie,” het Phetoe gesê.
Cosatu in die Weskaap het ook gedreig om ‘n veldtog teen Sun International-hotelle in die provinsie, soos Grand West-casino en die Table Bay-hotel, te loods.
Noordwes-Cosatu het gesê indien daar nie op hul griewe teen Maandag gereageer word nie hulle internasionaal sal mobiliseer om sanksies teen Sun International ingestel te kry.
‘n Man het in die hof verskyn na hy skynbaar vir Nelson Mandela tydens ‘n potjiekoskompetisie by Sun City beledig het.
Benjamin Burger, 46, aandeelhouer van die sekuriteitsmaatskappy wat gasheer gespeel het, het na bewering ‘n vermengde weergawe van Nkosi Sikelel’ iAfrika gespeel.
In die liedjie word Mandela ‘n “kaffir” genoem.
Die polisie is in kennis gestel en Burger is in hegtenis geneem.
Hy is op borgtog van R1 500 weer vrygelaat.
‘n Saak van crimen injuria teen Burger sal weer die 11de Desember hervat word.
Betogende Cosatu-lede het gister deur ‘n staalheining gebars en het die hoofingang van die Sun City-dobbeloord versper om ‘n memorandum te gaan oorhandig.