Michael Schumacher, die voormalige Grand Prix-wêreldkampioen en een van die suksesvolste in die geskiedenis van motorsport, verkeer tans in ‘n koma in die hospitaal ná ‘n ski-ongeluk in die Franse Alpe wat gister plaasgevind het.
Die Duitse renjaer, wat 44 jaar oud is en verlede jaar vir die tweede keer uitgetree het, het met sy kop op ‘n rots by die Meribel-skioord geval.
Met sy aankoms by die Universiteitshospitaal van Grenoble, die Franse stad op die Switserse grens, was hy in ‘n koma en het onmiddellike breinchirurgie benodig, luidens ‘n verklaring van die hospitaal. Geen besonderhede oor sy beserings en prognose is egter vrygestel nie.
But doctors haven’t released details about his injuries or his prognosis.
Die direkteur van die oord, Christophe Gernignon-Lecomte, sê die voorval het plaasgevind terwyl Schumacher teen Sondagoggend hors piste, oftewel buite die gemerkte skihange, geski het. Die presiese plek waar hy geval het was tussen die Georges Baduis Piste en die La Biche Piste.
Blykbaar het Schumacher wel ‘n skihelm gedra toe hy sy kop gestam het. Die reddingspan was binne minute by hom, waarna hy per helikopter na ‘n nabygeleë hospitaal geneem is.
Die oorsaak van die ongeluk is nog nie duidelik nie. Volgens die oorddirekteur wag hulle vir die polisieverslag. “Daar is ‘n ondersoek geopen. Ons beklemtoon dat daar geen sneeustorting was nie en dat hy hors piste geski het.”
Schumacher se mediawoordvoerder, Sabine Kehm, het ‘n verklaring op die amptelike F1-webwerf geplaas, waarin sy bevestig dat die ongeluk tydens ‘n “privaatskitog” plaasgevind het.
“Hy is hospitaal toe geneem en ontvang professionele mediese hulp,” sê sy. “Ons vra vir begrip en dat ons nie konstant inligting oor sy gesondheid kan verskaf nie. Hy het ‘n helm gedra en was nie alleen nie. Wat die val betref, was niemand anders betrokke nie.”
Die nooddiens in Meribel het bevestig dat Schumacher ‘n valhelm gedra het. Hy is van die Moutiers-hospitaal na die Grenoble-hospitaal oorgeplaas.
‘n Ander woordvoerder meen dat die besering nie “lewensgevaarlik” is nie en dat Schumacher op die ongelukstoneel by sy bewussyn was. Die voormalige Franse F1-bestuurder, Olivier Panis, het die hospitaal in Grenoble besoek, maar kon nie vir Schumacher te siene kry nie.
“Ek sal môre terugkom. Ja, ek is bekommerd,” het Panis gesê.
Schumacher het in 1996 leer ski toe hy vir Ferrari begin jaag het. Die Italiaanse renspan het jaarliks ‘n mediageleentheid in die Alpe gehou. Schumacher het vinnig leer ski en van toe af telkens ‘n vriendskaplike skiren gewen.
Volgens een joernalis kon die “aangebore vreesloosheid” van die Formule-renjaer hom egter verlei het om te vinnig te probeer ski.
Volgens die departement van energie, styg die petrolprys vanaf 1 Januarie 2014 met 39 sent per liter en die dieselprys met 32 sent per liter.
Die paraffienprys word met tussen 39 en 52 sent per liter verhoog.
Die departement blameer hoë ru-oliepryse en die swak rand vir die groot styging in brandstofpryse.
Die rand het oor die afgelope tyd teen ‘n gemiddelde prys van R10,3581 teen die Amerikaanse dollar verhandel, teenoor R10,2121 tydens die vorige periode.
Porsche-handelaar in Lagos. Maar misdaadsindikate voorsien veral in Afrika se vraag na luuksevoertuie
Westerse joernaliste popel deesdae aanmekaar oor die “nuutgevonde welvaart in Afrika”. Maar nie al daardie tekens van voorspoed soos selfone en luuksevoertuie word wettig bekom nie. Volgens Interpol word luuksemotors, veral viertrekvoertuie, wat in Suid-Europa en in Brittanje gesteel word hoofsaaklik in Afrika van die hand gesit.
Tesame met Rusland, waarheen Noord-Europese gesteelde motors uitgevoer word, is Afrika die belangrikste afsetgebied vir misdaadsindikate wat in motordiefstal spesialiseer. Suid-Afrika ontvang ook sy kwota gesteelde Britse motors met die stuurwiel aan die regterkant.
Ongeveer ‘n kwartmiljoen motors is die afgelope vyf jaar in Europa as gesteel aangemeld en nie teruggevind nie en daar word vermoed dat ‘n groot aantal van dié motors hul weg na die Afrikavasteland gevind het.
Die hoof van Interpol se spesialiseenheid vir voertuigdiefstal, Sebastian Schmucker, sê voertuie word nou op georganiseerde wyse gesteel. “Geïsoleerde gevalle van diefstal omdat ‘n motor mooi is, bestaan nie meer nie,” meen hy.
“Die smokkel van gesteelde motors is deel van georganiseerde misdaad, dwelms, wapens en selfs terrorisme, wat daardeur gefinansier word. Dit is betreklik eenvoudig en die risiko is laag,” sê hy verder.
Die aantal gesteelde voertuie het afgeneem, maar hul waarde het toegeneem omdat die diewe nou slimmer geword het. Hulle verkies om topklasvoertuie te steel, veral vierwielaangedrewe sportnutsvoertuie.
“Sulke voertuie is baie gewild in Afrika vanweë die toestand van die paaie,” sê Schmucker.
Voertuie word ook op bestelling gesteel. Volgens ‘n bron in Abidjan, die grootste stad in die Ivoorkus, plaas kopers ‘n bestelling by ‘n “invoerder” vir ‘n motor van ‘n spesifieke fabrikaat en model, wat selfs die kleur van die sitplekke mag insluit.
Hierna gaan die invoerder se span diewe in Frankryk te werk deur die geklassifiseerde advertensies in Frankryk vir die voertuig te fynkam. Die niksvermoedende verkoper word geflous deur hom met ‘n vervalste tjek te betaal. As die verkoper die gekrediteerde bedrag in sy rekening gewaar, teken hy die voertuig oor. Teen die tyd dat die banke agterkom dat die tjek vervals is, is die motor lankal landuit.
In Abidjan verkeer die koper onder die indruk dat hy ‘n tweedehandse motor teen ‘n goeie prys bekom het, sonder dat hy weet waar die voertuig vandaan kom.
Die Franse owerheid vermoed dat een Ivoriaanse bende reeds 400 motors in Frankryk gesteel het, maar die bendeleier kan nie vasgetrek word nie omdat hy noue bande met die regering van die Ivoorkus onderhou.
Slegs 160 gesteelde voertuie is in Afrikalande oor die afgelope vyf jaar opgespoor. Maar slegs in Duitsland is daar volgens Interpol in 2012 18 500 voertuie met ‘n waarde van 250 miljoen euro (R3 miljard) gesteel.
‘n Gedeelte van die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl
deur Willem de Jager
Mooi woorde, Palesa, in vandag se Rapport, waarin jy skryf:
Sedert Nelson Mandela se dood deur sy geheel en al onwaardige opvolger aangekondig is, het wit en swart, jonk en oud gesing, gedans, geboe, gestry en gebid oor wat sy nalatenskap beteken.
Die eg Suid-Afrikaanse viering van sy lewe weerspieël dit waarvoor hy sy hele volwasse lewe geveg het.
Op 22 Julie 1985, skaars 48 uur nadat PW Botha ’n noodtoestand afgekondig het, het Oliver Tambo, destydse ANC-president, miljoene Suid-Afrikaners gevra om “die land onregeerbaar en apartheid onwerkbaar te maak”.
Dit is goed ontvang in die townships, waar ons klippe na die polisie en weermag gegooi het en die tronke en strate met ’n vasberade verset gevul het.
’n Paar jaar later is apartheid vervang deur ’n staat wat ons drome beliggaam het vir ’n nie-rassige, nie-seksistiese toekoms.
Graag wil ek jou komplimenteer op jou aanwending van die ironie: Jy volg jou ode aan nie-rassigheid pragtig op met ‘n paragraaf oor die tragiese lot van *swart* mense (20 jaar later) in hierdie “wonderlike… demokrasie” wat julle gebou het. Ek se “julle” in antwoord op jou “ons” wat julle in die strate verset het teen apartheid. Ironies genoeg “suffer” die nuwe *swart* middelklas steeds/weer volgens jou. Ai.
Palesa Morudu wat gewoonlik rubrieke in die Business Day publiseer, word deur Rapport as ‘n ‘Kaapse skrywer’ beskryf.
Voorts wil ek vir jou en Rapport beide komplimenteer op julle pragtige Afrikaans. Julle slaag werklik daarin om ‘n etniese niemandsland vir ons op te tower waarin Afrikaans ‘n blote toevalligheid is. Net jammer dit weerspieël geen werklike situasie nie, soos jou artikel. Ons het nou reeds gesien dat omgekeerde apartheid sowel as die illusie dat ras/ etnisiteit ‘n banale onbenulligheid is, nie die oplossing is nie. Is dit heeltemal onmoontlik dat ons realisties na ons diversiteit kan kyk en daarvolgens aan oplossings dink? Ek verstaan dat die ras-taboe ons vermoë om rasioneel te dink beïvloed maar ons kan ten minste probeer.
Die kern van jou boodskap is weinig anders as wat dit dit ten tye van Britse oorname meer as honderd jaar terug was: Die skep van ‘n “Suid Afrikaanse” identiteit is steeds die refrein. 50 miljoen gewillige min-of-meer Suid-Afrikaners maak inderdaad ekonomies sin. Maar net vir ‘n paar groot varke wat geen god ken nie, behalwe Mammon.
Daar word dikwels gesê dat die liberalisme een van die grootste ideologiese gevare vir Afrikaners inhou. Maar wat word hiermee bedoel?
Nou, alvorens misverstand alles beduiwel, wil ek dit hier reg aan die begin so duidelik as moontlik stel. Ek stem met hierdie uitspraak saam. Trouens, dit kan nog sterker verwoord word:
Die liberalisme (en in die besonder sy hedendaagse variant, die neo-liberalisme) is die grootste ideologiese uitdaging waarvoor ons – maar ook talle ander kultuur-gemeenskappe dwarsoor die wêreld – te staan gekom het. Selfs ’n veel groter bedreiging as dinge soos vyandige state; die korporatiewe globalisme met sy dwang tot eenvormigheid; die verkrummeling van gemeenskapstrukture en die gevolglike verlies aan politieke inspraak in eie sake; die tirannie van politieke korrektheid en die selfveragting waaraan die intellektuele elites in die Westerse wêreld (maar ook onder Afrikaners) ly; die onvermoë om ‘nee’ vir vreemdelinge te sê en grense tussen gemeenskappe, kulture en tradisies te respekteer; die druk waaronder die politieke lewe en ’n sin vir die goeie oordeel verkeer (onder meer vanweë die burokratisering van die alledaagse ervaring en die vertroue op die sogenaamde klas van eksperts), ensovoorts.
Uiteraard beteken dit nie dat die liberalisme van hierdie lys van ‘bedreiginge’ geïsoleer kan word nie. Trouens, hierdie dinge – vyandige state, globalisme, verlies aan politieke deelname, ensovoorts – kan juis as ’n effek van die ideologiese liberalisme beskou word. As ons hulle egter wil begryp, moet die liberalisme ten grondslag daarvan verstaan word. Laasgenoemde verteenwoordig die dikwels onuitgesproke ideële agtergrond wat genoemde dinge aanmoedig en bevorder. Trouens, die liberalisme maak hierdie dinge moontlik.
Maar, en hieroor gaan die artikel, wat bedoel ons as ons van die liberalisme praat? Gebruik ons dié woord korrek wanneer ons dit dikwels kwistig rondgooi? Nog erger, is ons nie dikwels net so liberaal soos diegene wat ons graag van liberalisme beskuldig nie?
Wat is die liberalisme? In die gewone omgangstaal word die liberalisme dikwels verbind aan politieke dinge soos ’n konstitusionele regeringsorde en alles wat dit kenmerk: die verdeling van regeringsmagte, die oppergesag van die wet, ’n handves van menseregte, ensovoorts. Die meeste van hierdie dinge was egter reeds kenmerkend van die sogenaamde pre- en dikwels anti-liberale Middeleeue. As sodanig kan dit nie die wese van die liberalisme verteenwoordig nie. Daarvoor sal verder gesoek moet word.
Ons gaan hieronder uit van die standpunt dat die wese van die liberalisme blyk uit die spesifieke opvatting van die mens wat ten grondslag daarvan lê. Gemeet aan hierdie mensbeeld is die liberalisme ’n moderne verskynsel, want dit is eers in die moderne era dat die liberale opvatting van die mens na vore kon tree. Tydens die Klassieke wêreld van die Grieke en die Romeine, maar ook tydens die Christelike Middeleeue (’n tydperk wat glad nie so donker was as wat die liberale cliché lui nie) was die liberale mensbeeld onbekend. Waarna verwys ons?
Die wese van die liberale mensbeeld blyk uit twee vooronderstellings wat ten grondslag daarvan lê. Volgens die liberale opvatting is die mens eerstens van nature ’n vryswewende individu en nie ’n gemeenskapswese nie, en tweedens is die mens vry wanneer hy oor die keusevryheid beskik om sy lewe volgens sy eie individualistiese wil in te rig.
Geleerd geformuleer: die liberalisme word deur sowel ’n atomistiese as ’n voluntatiewe opvatting van die mens gekenmerk. Volgens die liberalisme kan die menslike toestand met ’n alleenstaande eiland vergelyk word waarop die individu (’n soort Robinson Crusoe) kan maak soos wat hy wil, solank hy nie – en dit is die tipiese kwalifikasie van die liberalisme – ‘andere’ benadeel nie (Die feit dat die liberalisme ander mensbeskouinge as die liberale lewenshoudinge minag, word daarmee gerieflikheidshalwe vergeet).
As ons die liberalisme wil verstaan, moet die implikasies van hierdie mensbeeld – ’n rewolusie in die geskiedenis van mensbeelde – behoorlik onder oë gekry word. Wat presies word daarmee bedoel? Indien ons nie hierdie vraag antwoord nie, loop ons die risiko om onder die slagspreuk dat ons anti-liberaal is dieselfde mensbeeld te handhaaf.
Laasgenoemde gebeur juis dikwels in sogenaamde anti-liberale kringe. Soos onder neo-konserwatiewe politici en intellektuele in die Verenigde State. Alhoewel neo-konserwatiewes in dié land dikwels ’n stryd teen die liberalisme voer, is ook hulle tot ’n individualistiese opvatting van die mens verbind. Ironies genoeg gee hulle daarmee juis kontinuïteit aan die liberalisme. Geen wonder dat die stryd tussen die twee groot politieke partye in die VS ’n mens dikwels met die gevoel laat dat hulle geen werklike alternatiewe vir mekaar bied nie. Vanweë hulle gedeelde mensbeskouing lyk die Demokratiese Party (die sogenaamde liberale party) en die Republikeinse Party (waar die meeste neo-konserwatiewes hulself bevind) dikwels na spieëlbeelde van mekaar, kante van een en dieselfde dieperliggende ideologiese munt.
Ten minste die volgende kort opmerkings moet oor die liberale opvatting van die mens gemaak word. Hopelik sal iets van die wese van die liberalisme duideliker daaruit blyk.
1. Historiese oorspronge van die liberalisme
Die historiese oorspronge van die moderne individualisme kan na 17de eeue figure soos Thomas Hobbes en John Locke teruggevoer word. Die liberale rewolusie wat Hobbes en Locke ingelei het, rus op die gedagte dat die mens van nature as ’n vryswewende individu verstaan moet word. Alvorens ek as mens dus as ’n lid van enige familie, dorp, stad, etnos of kultuur beskou kan word, is ek ’n individu. Hiervolgens behoort my veelheid van gemeenskapsbinding nie tot die wese van my as mens nie. Inteendeel, hierdie bindinge word deur die liberalisme is sekondêr tot my eie self beskou, ’n soort toevallige addendum tot wie ek eintlik is.
Kortom, as my verbintenis tot bepaalde gemeenskappe – my familie, my etnos, my kerk, ensovoorts – hoegenaamd iets oor myself as mens te vertel het, is dit dinge wat bloot ekstrinsiek tot my menswees behoort. Hulle is nie intrinsiek deel daarvan nie. Trouens, as ek my menswees wil verstaan, moet ek hierdie dinge van my afgooi.
As sodanig verskil die liberale mensbeeld van die Klassieke Griekse, Romeine en uiteindelik Christelik-Middeleeuse opvatting van die mens. Volgens laasgenoemde is ons as mense van nature gemeenskapswesens. Vanuit hierdie perspektief beskou is my verskillende gemeenskapsbindinge daarom ook nie ’n toevallige – ekstrinsieke – toevoegsel tot my menswees nie. Inteendeel, hulle behoort intrinsiek tot wie en wat ek is. Die feit dat ek tot hierdie of daardie familie, dorp, stad of etnos behoort, vertel iets wesenlik omtrent myself as mens. My menswees bestaan nie in abstraksie daarvan (en dus in ’n soort gemeenskapsvrye sone) nie. Inteendeel, my menswees bestaan slegs in en deur hierdie gemeenskapsbindinge.
Indien hierdie bindinge dus misken word, word my menswees as sodanig daardeur misken.
Daarmee het die outyd natuurlik nie gesê dat ek met slegs een gemeenskapsbinding – soos byvoorbeeld die feit dat ek tot ’n bepaalde etnos of kultuurgemeenskap behoort – saamval nie. As mens word ek altyd weer deur ’n veelheid van sodanige bindinge gekenmerk. Maar hoeveel gemeenskapsbindinge ook al kenmerk, ek is nooit – soos in die liberale mensbeeld – daarsonder voor te stel nie. Ek bestaan in en deur my gemeenskappe.
2. Die liberale idee van vryheid
Die liberale mensbeskouing word deur ’n spesifieke opvatting van vryheid gekenmerk. Daarvolgens is ek vry wanneer ek oor die keusevryheid beskik om te handel soos ekself goeddink, en nie soos wat enige gemeenskap, tradisie of kultuur aan my voorskryf nie.
Laasgenoemde opvatting is vandag die mees gesaghebbende opvatting van vryheid. Nog meer, dié vryheidsopvatting word vandag – by grasie van die verlies aan alternatiewe – dikwels tot die ekstreme toe deurgevoer. Laasgenoemde blyk onder meer uit die feit dat selfs onvolwassenes vandag as vry geag word slegs wanneer hulleself (en nie bowe-individuele kragte soos die ouerlike gesag, die tradisionele skool, universiteit of kultuur nie) besluit hoe hulle opgevoed moet word, watter kurrikulum hulle op skool of universiteit moet volg, of watter dinge as reg/verkeerd, mooi/lelik of waar/vals beskou moet word. Onvolwassenes moet self oor hierdie dinge besluit.
Ten grondslag van hierdie vryheidsopvatting staan die idee dat die individu outonoom (en dus onafhanklik van enige ander gesag) oor homself kan besluit. In die proses word nagelaat om aan te toon dat die liberale vryheidsopvatting ’n pure fiksie is. Waarom? Omdat die liberale individu, in weerwil van sy pretensie om self te besluit, inderwaarheid deur ’n magdom liberale kragte voorgeskryf word wat om te doen en wat nie: dit is kragte soos die liberale staat, die liberale ekonomie, die liberale regswese, die liberale akademie, die liberale media, ensovoorts.
Kortom, daar word nagelaat om aan te toon dat die liberale vryheidsidee deur ’n verlammende kontradiksie gekenmerk word. Terwyl die outonome individu dink dat hy oor alles besluit, word hy deur ’n netwerk van liberale kragte – tot in die fynste detail rondom dinge soos lewenstyle, beroepskeuses, etiese voorkeure, hoogste waardes, godsdienstige oortuigings, ensovoorts – ingelig, bestuur, voorgelig, voorgeskryf.
Teenoor die liberale vryheidsopvatting staan die tradisionele vryheidsopvatting vanuit die ou wêreld. Daarvolgens is ek vry wanneer ek saam met my gemeenskapsgenote deelneem aan die verwesenliking van wat as die gemeenskaplike goed beskou word. Laasgenoemde vryheidsidee vooronderstel nie, soos in die liberalisme, dat daar ’n spanning is tussen my vryheid en wat die tradisie as ‘goed’ aan my as individu voorhou nie. Inteendeel, volgens die tradisionele opvatting is ek as individu eers vry wanneer ek juis in ooreenstemming lewe met wat deur die tradisie (familie, skool, universiteit, kerk, ensovoorts) as goed beskou word.
’n Tipiese voorbeeld hiervan kan in die ou republikeinse tradisie (waaronder ook onder Afrikaners in veral die vroeë Boererepublieke) opgespoor word. Republikeine is nie vry omdat hulle in die eerste plek self besluit oor hoe hulle hul lewe as individue wil inrig nie, maar omdat hulle op ’n gesamentlike grondslag (en op die ‘verhoë’ van die eie gemeenskap, soos die eie parlement, die eie gemeenskapsraad, die eie stadsraad, die eie skool en universiteit, ensovoorts) deelneem aan die verwesenliking van wat hulle as die gemeenskaplike goed beskou. Laasgenoemde sluit onder meer dinge in soos ’n eie taal, kultuur en tradisie, asook die ‘waardes’ wat deur laasgenoemde dinge oorgedra word (dit is dinge soos dapperheid, geregtigheid, waarheid en skoonheid).
Liberale woordvoerders, ook in Suid-Afrika, wat aanvoer dat die beroep op individuele regte ook vir ’n volk soos die Afrikaners voldoende is, verstaan glad nie bogenoemde republikeinse vryheidsidee nie. Trouens, die mensbeeld waarop die republikeinse gedagte rus, naamlik dat ons gemeenskapswesens is wat op ’n gesamentlike grondslag aan die openbare sake deelneem, val volledig buite hulle verwysingsraamwerk. ’n Blote beroep op regte – en die gevolglike juridifisering van die politieke lewe – is vir hulle voldoende.
Uiteraard beteken dit nie dat die tradisie die belangrikheid van ‘keusevryheid’ ontken het nie. Maar die keusevryheid van die individu is altyd weer ondergeskik geag aan wat deur die tradisie as goed, waar en skoon beskou is. Trouens, ’n mens kan praat van ’n goeie wisselwerking tussen individu en gemeenskap in die outyd: Sonder die gemeenskap was die individu nie moontlik nie, maar die gemeenskap is op sy beurt ook hernieu deur die skeppingskrag en ondernemingsgees van die individu.
Alhoewel die liberale vryheidsopvatting vandag dominant is, is die tradisionele vryheidsopvatting orals aanwesig waar protes teen die hegemonie van die bestaande orde aangeteken word; waar nuwe vorme van gemeenskaplike deelname, inspraak en saamwees opgesoek word; waar die strewe na die gemeenskaplike goed wakker gehou word. Sowel onder sogenaamde ‘linkse’ as ‘regse’ populistiese groeperinge kan dit raakgesien word.
3. Liberalisme en die moderne territoriale staat
Omdat die artikel nou reeds te lank is, sluit ons met ’n laaste eienskap van die liberale mensbeeld. Dit hou met die politieke en ekonomiese orde verband wat deur dié mensbeeld vooronderstel word.
Geen ander politieke orde pas so by die liberale mensbeeld as die moderne territoriale staat nie. Trouens, die staat wat Hobbes en Locke, grondlêers van die moderne liberalisme, in die vooruitsig gestel het, was juis die moderne territoriale staat. Ons kan sê dat laasgenoemde ‘ontwerp’ is om aan die behoeftes van die moderne individu te voldoen.
Waarom? Ten diepste is die moderne liberale staat in wese niks anders as ’n kontrak tussen vryswewende individue nie. Laasgenoemde kontrak het ten doel om die ruimte vir die individu te skep waarbinne hy, nou onder die beskerming van die almagtige staat, ‘vrygestel’ word om sy lewe volgens sy eie individualistiese voorkeure in te rig.
Anders as wat dikwels gedink word, is dit daarom ook nie die individu wat die grootste historiese vyand van die territoriale staat is nie, maar eerder die gemeenskappe. Robert Nisbet het in sy onvergelyklike The Quest for Community die rede daarvoor gegee. Volgens Nisbet het die veelheid van gemeenskappe met hulle tussenliggende instellings (kerke, skole, dorpsrade, gilde, universiteite, ensovoorts) nog altyd in die pad van genoemde kontrak gestaan. Daarom moes hulle ook verwyder word.
Hoe het die liberale state te werk gegaan? Die antwoord daarop hou verband met die feit dat die state hulle onderskeie grondgebiede aan ’n soort kille en lewelose vorm van standaardisering onderwerp het. Ons kan ook sê dat die moderne state hulle onderskeie grondgebiede geometries ingedeel en so aan ’n abstrakte ruitpatroon onderwerp het. Waarom? Alhoewel dit ’n verwikkelde antwoord verg, hou dit verband met die feit dat die state met behulp van standaardisering daarvoor gesorg het dat die ruimte vir die individu vrygestel word waarbinne hy vrylik kon rondbeweeg. Kortom, in die geskiedenis van die moderne staat het standaardisering en individualisering hand aan hand geloop.
Alhoewel die proses van standaardisering om vanselfsprekende redes ook groot voordele gebring het, het gemeenskappe met hulle tradisies, tale en instellings in die pad daarvan gestaan. Daarom het die moderne liberale territoriale state ook uit hulle pad gegaan om die plekke en instellings van gemeenskappe te verwyder. Enigeen wat die geskiedenis van die territoriale state ken, sal weet dat dit presies is wat vanaf die 16de en 17de eeue in die moderne Europa gebeur het.
Kyk in hierdie verband na die wyse waarop die moderne liberale Engeland en Frankryk (vanaf die eerste dekades van die 16de eeu) ter wille van die standaardisering oorlog teen ’n groot hoeveelheid tale, kulture en tradisies binne hulle onderskeie grondgebiede aangeknoop het. In die proses het beide state onder meer van die meerderheidstale, naamlik Engels en Frans, gebruikgemaak om een standaard op alles af te dwing.
In Suid-Afrika voltrek dieselfde logika homself vandag. (Interessant dat apartheid-Suid-Afrika, anders as die territoriale state, juis die veelheid van tale erken het). In naam van ’n liberale verdraagsaamheid jeens die veelheid van tale (‘elf amptelike tale’) word Engels op ’n bruut onverdraagsame wyse as instrument gebruik om ’n abstrakte eenvormigheid op alles af te dwing. Die staat se teoretiese pretensie om elf amptelike tale te hê, word deur die praktyk van radikale eentaligheid ontbloot vir wat dit is, naamlik ’n liberale pretensie van openheid.
Gepraat van die kontradiksies van die liberalisme! Terwyl dit voorgee om ruimtes van vryheid te wees, voer dit ’n verstikkende onverdraagsaamheid jeens die gemeenskappe by die agterdeur in. Alhoewel verskeie state intussen aan die hand van federale beginsels inderdaad ruimtes vir ’n veelheid van gemeenskappe geskep het (dink maar aan Switserland, Spanje, België en Kanada), gee die Suid-Afrikaanse staat min blyke daarvan dat hy dit begryp. Inteendeel, die proses van standaardisering (een taal, een ideologie, een gesentraliseerde gesagstruktuur, ensovoorts) gaan onverpoosd voort.
Geen ander ekonomiese orde pas egter ook so goed by die liberale mensbeeld as die hedendaagse globale ekonomiese orde nie. Soos met die territoriale state poog die globale ekonomiese orde om die geheel – nou die ganse internasionale orde – aan ’n eenvormige standaard te onderwerp. Waarom?
Net soos met die territoriale staat gaan dit vir die globale ekonomiese orde oor die ambisie om ’n soort abstrakte ruimte te skep waarbinne die individu en hulle goedere vrylik oor die grense van gemeenskappe, kulture en tradisies kan beweeg. Indien hier nog enige vorm van erkenning jeens laasgenoemde kragte opgesluit lê, gaan dit slegs oor die mate waarin dit binne die ekonomiese logika van die orde betrek en daaraan dienstig gestel kan word.
Anders as wat dikwels gesê word, verteenwoordig die staatlike liberalisme vanuit hierdie perspektief beoordeel nie ’n alternatief op die globale orde nie. As daar van ’n verskil sprake is, is dit slegs kwantitatief van aard: ruimtelik gesproke is dit veel groter as die territoriale state. Ten diepste deel hulle egter dieselfde wil tot standaardisering en vyandskap teen die veelheid van gemeenskappe.
4. Steve Hofmeyr as kontra-liberale krag
Bogenoemde opmerkings bring ons by Steve Hofmeyr. Nou, die private persoon is nie hier ter sake nie. In weerwil van die hedendaagse obsessie met die private lewe van sterre is laasgenoemde eintlik die mins interessante aspek van enige mens, Steve ingesluit. Trouens, net ’n wêreld wat deur verveling bedwelmd is, kan die private lewe van sterre boeiend vind.
Steve Hofmeyr
Nee, ek wil eerder teen die agtergrond van bogenoemde opmerkings oor die liberalisme na die openbare Steve Hofmeyr verwys. Wat verteenwoordig Steve? My vermoede is dat die openbare aandag op die private die aandag aflei van ’n betekenisvolle openbare feit, naamlik dat Hofmeyr ’n belangrike – miskien selfs die heel belangrikste – kontra-liberale krag onder Afrikaners verteenwoordig. Waarna verwys ek?
Een van die boeiendste verskynsels in die politieke lewe vandag is die populistiese bewegings vanuit sowel ‘links’ as ‘regs’. In verskeie Wes-Europese lande geniet hulle – tot groot ontsteltenis van die liberale establishement – reeds ’n beduidende deel van die kiesersteun. Gebore uit ’n diepe ontevredenheid met die liberale staat en die globale ekonomiese orde, maak talle populistiese groepe vandag juis vir groter vorme van deelname en inspraak in eie sake voorspraak.
In aansluiting by die uiteensetting hierbo, die nuwe populisme word gevoed deur anti-liberale oortuigings, en in die besonder deur die idee dat die reduksie van ons as mense tot blote individue nie voldoende is nie. Ons is in die eerste plek gemeenskapswesens wat selfstandig oor ons eie sake wil besluit, lui sy boodskap.
Geen wonder dat die populisme so negatief deur die liberale establishment (en in die besonder deur liberale intellektuele, die ‘voorhoede’ van die status quo) ontvang word nie. Laasgenoemde weet bykans instinktief (as hulle nog ’n instink het), dat die populisme ’n wesenlike gevaar vir hulle inhou. In die besonder daag die nuwe populisme die antropologiese, politieke en ekonomiese vooronderstellings van die orde uit. Kortom, dit stel ’n era anderkant liberale staat en ekonomie in die vooruitsig, ’n era waarin gemeenskappe tot hulle reg kan kom.
Steve Hofmeyr moet vanuit hierdie konteks verstaan word. Soos waarskynlik geen ander figuur onder Afrikaners nie versinnebeeld hy die wete dat ons as volk, kultuur-gemeenskap of groep deur die liberale orde met sy dwang tot standaardisering uitgesluit word; dat ons geen sinvolle inspraak in sake het wat vir ons van belang is nie; dat ons deur die bestaande ordes tot ’n posisie van radikale onmag gereduseer word;
En soos in die nuwe populistiese bewegings wêreldwyd besef Hofmeyr dat indien die eie gemeenskap nie by wyse van protes van homself laat hoor nie, die staatlike orde eenvoudig sy wil tot standaardisering roekeloos sal deurvoer. Teenoor die abstrakte wêreld van staat en ekonomie word daarom ook die partikuliere gemeenskap, die spesifieke plek, die besonder instelling geplaas. Deur hierdie dinge op te eis, kan die tirannieke abstraksie wat die ordes is, weggedruk en weer ruimtes vir kollektiewe vryhede oopgemaak word.
Kortom, ten grondslag van die populistiese Hofmeyr lê die gedagte dat gemeenskappe ruimtes sal moet oopmaak tussen die staat en die individu waar gemeenskappe ’n gemeenskaplike lewe kan voer; waar hulle selfstandig oor hulself kan besluit, en vanwaar hulle op ’n sinvolle wyse kontinuïteit aan hulself sal kan gee.
Geen wonder dat Hofmeyr met soveel agterdog deur die media bejeën word (of die aandag dikwels weg van die openbare sake na sy persoonlike lewe verplaas word) nie. In die populistiese kragte wat hy beliggaam, lê ’n enorme uitdaging vir die bestaande kontrak opgesluit.
In die hart van die argument teen die populisme staan die gedagte dat dit ‘onverdraagsaam’ is (hoor wie praat!). In der waarheid word die populisme gevoed deur die gedagte van ’n plurale demokrasie waarin die veelheid erken en nie aan die verstikkende dwang tot eenvormigheid onderwerp word nie.
Laasgenoemde is ook van Hofmeyr waar. In weerwil van die dikwels moedswillige indruk wat van hom geskep word asof hy ’n soort onverdraagsame politiek voorstaan, word die ‘Hofmeyr-populisme’ deur radikale demokratiese – of pluraal-demokratiese – impulse gemotiveer. In hierdie sin verteenwoordig hy ’n alternatief op sowel die era van apartheid as die bestaande liberale hegemonie.
Enigeen wat soek na alternatiewe op die liberale bedeling van vandag, moet in die populisme bemoedigende tekens van ’n alternatief raaksien. Dit is ook waar van Steve Hofmeyr en die populistiese kragte wat hy beliggaam.
Die Nuwe Suid-Afrika: Toneel in Breestraat, Johannesburg
deur Leon Lemmer
Dit is bekend dat baie Jode sterk oor hulle identiteit voel; dat hulle hulle geskiedenis ken en eer en hulle kultuur, bv godsdiens, bly aanhang al woon hulle seker meer verspreid oor die aarde as enige ander etniese groep. Toe Jode met die vorige Suid-Afrikaanse politieke bedeling gekonfronteer is, het sommige apartheid as die soort rassediskriminasie beskou wat aan naziïsme herinner. Hulle het hulle dus by die swartes in hulle “vryheidstryd” geskaar.
Ander Jode het anders gereageer en besef dat dit vir die blankes en veral die Afrikaners om oorlewing en om die behoud van hulle identiteit en die handhawing van beskaafde Westerse standaarde gaan. Apartheid was nie “a theory of white supremacy” nie, maar eerder”a strategy for survival” (Mercer, bron hieronder, Kindle 1653). Hans Strijdom het bv gedink “white hegemony was indispensable for the good of all” (1658). Hermann Giliomee meen “Afrikaner anxieties were overwhelmingly existential, rather than racial” (1671). “Israel was … perhaps the only friend which the Old, orderly South Africa had” (4013). “The New South Africa is anything but a friend to Israel” (4034), “that small spot of sanity in a sea of savagery” (4280).
Al het sommige Jode se politieke simpatie aanvanklik by die swartes gelê, het die wrede werklikheid van die tirannie van die meerderheid hulle op groot skaal laat emigreer. Ilana Mercer is so ‘n geval. Ek skryf na aanleiding van haar boek, Into the cannibal’s pot: Lessons for America from post-apartheid South Africa(Seattle: Stairway Press, 2011, 340p; Amazon Kindle $11.99). Die boektitel “is inspired by Ayn Rand’s wise counsel against prostrating civilization to savagery” (535), oftewel “putting Ghana over Grandma” (3516). Rand: “In America … the majority of religious people … do not accept on faith the idea of jumping into a cannibal’s pot and giving away their last shirt to the backward people of the world” (535).
Die boek is onder meer opgedra aan “my Afrikaner brothers betrayed.” ‘n Mens kan jou kwalik ‘n boek voorstel wat meer positief Afrikanergesind as hierdie een is, bv: “There are no better farmers than the hardy Boers” (5104). Sy verwys onder meer dikwels na die menings van Dan Roodt, wat op haar webtuiste “South Africa’s finest polemicist” genoem word. As Jodin het sy die verdere voordeel dat sy nie die Engelse of Britte (of selfs die deursnee Amerikaners) ter wille hoef te wees nie. Maar dit was vir die outeur, weens die epidemie van politieke korrektheid, uiters moeilik om ‘n uitgewer te vind, al is die teks uitstekend geskryf en die inligting deeglik nagevors.
In die boek is daar volgens ‘n kritikus glo ‘n “‘unhealthy’ preoccupation with the methodical ethnic cleansing of the Afrikaner farmer” (199), bv “Afrikaner farmers … are being culled like springbok in a hunting safari” (461). “Upward of 3 000 members of this once 40 000-strong community – almost ten percent – have hitherto been exterminated” (466); “slaughtered in ways that would do Shaka Zulu proud” (1241). “This makes farming in South Africa the most dangerous occupation in the world” (1247).
Dié kanker het sy oorsprong in die strydlied van MK, die terreurarm van die ANC, wat deur Nelson Mandela gestig is: “Kill them – kill the whites” (3027). “Problematic too is Mandela’s Orwellian use of the word ‘deracialisation,’ when what he was in fact describing and prescribing is racialization – a coerced state of affairs whereby the economy is forced, by hook or by crook, to reflect the country’s racial composition” (3110).
Ilana Mercer, afgeneem met eksemplare van haar boek, ‘Into the Cannibal’s Pot’
Heel aan die begin verwys Mercer na Richard Goldstone (Praag 13 Okt), wat eens hartlik met die “apartheidsregime” saamgewerk maar hom daarna in Amerika gevestig het. Goldstone: “We now have, I’m proud to say, a working, wonderful democracy in South Africa” (169). Mercer huldig die teenoorgestelde standpunt: “When South Africa was governed by a racist white minority, it was scorned by the West and treated as Saddam Hussein was, with boycotts and sanctions. Now that a racist, black-majority government controls the country; that it is as violent as Iraq, Liberia, or the Congo, and rapidly becoming another Islamist-friendly, failed African state, it is the toast of the West” (389).
“The ‘New South Africa’ is [volgens Robert Guest], after all, not so new. It is being wrecked by the very ‘cronyism that has wrecked the rest of Africa'” (2120). Mercer verwys na ‘n “dying Christian civilization at the tip of Africa” (408). “The Old South Africa could only have improved; the New South Africa can but decline” (422). Andrew Kenny: “If you want to see the future of South Africa, it might not be a bad idea to look at the present in Zimbabwe” (510; ook 3202). Zimbabwe het gevorder van “Africa’s breadbasket” tot “dustbowl” (2807). “Except for Rhodesia before Mugabe, minority-ruled South Africa, with all its depredations, offered Africans more than any other country on the Dark Continent” (3691).
Die outeur is in Johannesburg gebore as die dogter van ‘n rabbi, Abraham Benzion Isaacson, ‘n anti-apartheidsaktivis wie se voorouers aan die begin van die 20ste eeu uit Rusland gevlug het. Isaacson was glo in die jare sestig verplig om na Israel uit te wyk, waar Mercer grootgeword het. Sy het egter in die 1980’s na Suid-Afrika teruggekeer, is hier getroud, maar het in 1995 na Kanada geëmigreer en in 2002 in Amerika gaan woon. Sy het egter baie goed op die hoogte gebly met wat in Suid-Afrika gebeur. Sy skryf oor “the embarrassment that is the democratic South Africa – the crumbling infrastructure of this once First World country, and the out-of-control crime – down to an ongoing mini-genocide” (397), asook die “unparalleled, radical, race-based wealth-distribution policies” (402).
“Hillbrow was then a hip, cosmopolitan, Johannesburg suburb. Today it is South Africa’s Harlem” (822). Daar was “the magnificent five-star Carlton Hotel … It closed in 1997; the safety of the guests could no longer be guaranteed” (829). “South Africa – with its space program and skyscrapers – was not exactly the product of the people currently dismantling it. Instead, it was the creation of British and Dutch colonists and their descendants” (1211). “Some people build; others destroy” (1277).
Soos tydens apartheid is die ANC-regering besig met “restructuring society around race. With one distinction: more people are murdered in one week under African rule than died under the detention of the Afrikaner government over the course of roughly four decades” (402). “If the sanctity of life is the highest value in a civilized society, then the New South Africa has little to recommend it” (441). “Universal suffrage is not to be conflated with freedom” (412). “A civilized society, ultimately, is one in which the individual can go about the business of life unmolested. If he can’t do that simple thing, of what value is the vote?” (417).
“You’d be hard pressed to find a family in democratic South Africa whose members have not been brutalized … They tell of the lives of good people ruined by rubbish” (593). “Realism is not racism. The undeniable reality is that, a decade since the abrupt transfer of power, the rule of the demos has turned a once-prosperous, if politically problematic, place into a lawless ramshackle” (631). “South Africans are fed up (‘gatvol’ in Afrikaans) with crime” (701). Sy verwys na die 69 swartes wat in 1990 by Sharpeville gesterf het en waarvan so dikwels in anti-apartheid propaganda gewag gemaak word. “In democratic South Africa that’s the daily carnage” (715).
“Few realize that during the decades of the apartheid regime a few hundred Africans in total perished as a direct and indirect consequence of police brutality. A horrible injustice, indubitably, but nothing approximating the death toll in ‘free’ South Africa, where hundreds of Africans, white and black, perish weekly. Nor did apartheid’s casualties come close to the ANC’s during ‘the armed struggle.’ Freedom’s forebears ‘necklaced’ 400 non-combatants, and murdered hundreds more – Zulu opposition, state informers and witnesses, rural headmen, urban councilors” (719). “Under apartheid, on average, 7 036 people were murdered each year, a small number compared to the carnage under the ANCniks: 24 206 annually” (730).
“Clearly, the era of apartheid remains a Golden Age with respect to the sanctity of life, for blacks and whites alike” (750). “Fifty-one percent of victims no longer bother to report crime, given that corruption is rife, arrests rare, and prosecutions and convictions still rarer” (736). “A hardcore criminal … has a ninety percent chance of getting away with murder … the country now has one of the world’s highest murder rates and lowest conviction rates” (840). “Lucky are the outlaws in the New South Africa” (952). Violent crime in the New South Africa is predominantly black on black and black on white. Since the demise of apartheid, it has both increased and spread from slum to suburb” (763).
Tydens die grondwetlike onderhandelings [sommige/enkele] Afrikaners “surrendered without defeat,” volgens Hermann Giliomee (793; ook 4288). Mercer: “Whites ceded mastery over their destiny” (1206). FW de Klerk “acceded to crude majoritarianism, thereby forfeiting equal treatment for white South Africans within a democratic South Africa” (2258). Dít nadat De Klerk die 1992-referendum onder die leuse, “Oppose majority rule” gewen het (4621). Mercer bevestig, soos Giliomee, dat De Klerk geen mandaat van die blanke kiesers vir magsoorgawe gehad het nie (4622).
“One day a white, relatively well-educated minority dominated all institutions; the next a skills-deficient black majority took over” (2383). Dit was ‘n geval van “minute-made democracy” (4947) in sy rouste vorm; dus eerder “idiocracy” (4974) “South Africa now has a political system which, as Mr Ralfe puts it, is ‘run by jailbirds'” (1332). “Europeans are … particularly and uniquely vulnerable within this political dispensation” (1206). “Empowering majorities in Africa has helped, not hindered, the propensity of hostile masses to extract revenge on helpless minorities” (1219). “A small but growing number of blacks [are] experiencing ‘apartheid nostalgia … it was a time when things worked better'” (812).
Die outeur verwys na wat Robert Guest, ‘n Economist-joernalis, “the world’s most extreme affirmative action program” noem. [Lees gerus Guest se uitstekende boek, The shackled continent: Africa’s past, present and future (2004).] Mercer bestempel dit as “a coercive transfer of private wealth from those who create it to those who consume it” (482; ook 2303); “a willingness to ‘sacrifice performance for racial ideology'” (1781). Dit is ‘n geval van “wealth distribution usurping wealth creation” (2282). “All redistribution … involves ‘taking’ from the original owners and/or producers … and ‘giving’ to nonowners and non-producers” (4721).
Hierdie rassisme vind uitdrukking in voorgeskrewe raskwotas; ‘n “quota culture” (2245). Mercer verwys na “race-based wealth distribution” (2091), oftewel “redistributive ‘justice'” (2251), en “racist labor litigation” (2091), bv dat staatskontrakte aan swart maatskappye toegeken word en die werkerskorps die demografie moet weerspieël. “Business must keep paperwork documenting their pigment-driven poaching” (2145). “‘Social justice’ becomes a demand for redistribution and revenge … making the more ‘fortunate’ fork over their fortunes to the less fortunate” (2469). “Bit by barbaric bit, South Africa is being dismantled by official racial socialism” (3159).
Oor grondherverdeling: “It seems to me patent that land that has been farmed intensively and scientifically must never be given to men whose capacity and craving is for kraal life” (2031). Volgens die Bybel mag ons nie begeer nie, maar in die nuwe Suid-Afrika is die reël: “Covet and you shall be rewarded” (2053); ‘n geval van “placate the envious by taking from those they envy” (2464). “In South Africa, the pool of haves is destined to be drained, or shrink to an unsustainable size” (2777). “In the United States, the ratio of voters to taxpayers is approximately two to one; in South Africa it is a stupefying eleven to one” (4738). “We must question the sheer waste and wholesale destruction of wealth which this supposed justice entails” (2058). “The Department of Rural Development and Land Reform has admitted that ninety percent of redistributed farms were ‘dysfunctional'” (2062). Misdaad kan nie sonder meer aan armoede toegedig word nie. “Wealth disparities fail to explain away the sadism invested in the onslaught against white South Africans” (1178).
Mercer het haar boek veral met die oog op Amerikaanse lesers geskryf. Maar daar is vir plaaslike lesers goeie inligting oor “progressiewe” denke in bv Amerika, soos:
“Crimes are caused, not committed.”
“Evil action don’t incriminate, they mitigate.”
“Perp[etrator]s don’t do a crime, but are driven to their deeds by forces beyond their control” (3235).
“The Boer killer is a ‘victim’ of apartheid” (3259).
“Crime is caused by deprivation and not depravity. Therefore, accelerating race-based wealth distribution will remove the reasons for crime” (3264).
“If colonialism was our [die wittes se] original sin, capitalism is our cardinal sin” (3246).
“Liberal intellectuals have made careers out of blaming the West for problems that were endemic to many societies both before and after their experiences as European colonies … The truth is that colonization constituted the least tumultuous period in African history” (3297). “Since the colonial powers decamped, economic conditions have declined across the Dark Continent” (3308). “Labor productivity is the main determinant of wages – and wealth. People in die West produce what they consume – and much more; they don’t remove, or steal it from Third Worlders … The concept of a wealth gap is an extension of the politically contrived construct of exploitation – rich of poor, North of South” (3317).
“Colonists in Africa reduced the state of squalor, disease and death associated with lack of development … once introduced to potable water, sanitation, transportation, and primary healthcare, few Africans wish to do without them” (3361). ‘n Gewilde verwyt is “that the colonial powers plundered Africa and failed to plow back profits into the place” (3373). “The infrastructure in Africa was built by the colonial powers,” maar al wat ‘n mens hoor, is die koloniale lande “got rich on the backs of poor nations” (3380). “The West is what it is due to human capital – people of superior ideas and abilities” (3389). “The colonial powers enchanced, rather than hindered, progress” (3422).
“South Africa is a microcosm of what America could become” (487). Mario Rantho van die ANC word soos volg aangehaal: “It is imperative to get rid of merit as the overriding principle in the appointment of public servants” (2075). Geen wonder dienslewering in die openbare sektor is so pateties nie. Volgens Mercer moet daar in Amerika teruggekeer word na meriete en individualiteit. In die VSA is daar, soos in die nuwe Suid-Afrika “reverse-racism laws. Being black guarantees special privileges” (2700). “Be it in the US or in South Africa, preferential treatment, enforced by legal fiat and rooted in the characteristics of a group (race) rather than the value of the individual, flouts justice in every respect” (493). “Creedal multiculturalism simply doesn’t admit of the possibility that aptitudes and abilities may vary by culture or ethnicity, as well as from one individual to another” (2708).
Dit word allerweë erken dat kommunisme nie bevorderlik vir letterkunde is nie, veral in voormalige kommunistiese lande soos die eertydse Oos-Duitsland en Sowjetunie. Skoppensboer wonder nog oor die Suid-Afrikaanse ekonomie, maar dis vir hom glashelder dat die Afrikaanse kultuur tans feitlik geheel en al in ‘n kommunistiese dwangbuis vasgeknel word.
Voor in die koor van die gedrogtelike vorme wat Afrikaanse uitdrukking op soveel gebiede inneem, sing diegene wat dr. Dan Roodt onlangs die “snode snotkoppe” by die Naarpers-koerante genoem het. Maar agter hulle kweel daar ook ‘n mindere koor van konformistiese Kruiperkaners, die sogenaamde “Afrikaanse skrywers”. Hoewel, aangesien soveel van hulle deesdae Afrikaans afgesweer het of geradbraak kwytraak, kan ‘n mens kwalik meer van “Afrikaanse” skrywers praat. Hulle is eerder “Engfrikaans” of kreools.
Antjie Krog is ‘n boorling van die Vrystaat, die distrik Kroonstad om presies te wees, dog wie se neiging tot skouspelagtige verraad en aangebore domheid haar verhoed om ‘n Afrikaanse skrywer te wees. Gelukkig is ons van haar ontslae.
Behalwe nou waar een van die Naarpers-organe die skielike behoefte opdoen om in hul ongeletterde boekbylaes een of ander berig oor die eksotiese te plaas, in dié geval ‘n relaas deur die aardige Antjie self. Enkele dae gelede berig die Drog-Beeld dus oor die “Louter bekorende plesier van ’n poëtiese skrywer” wat mev. Samuel blykbaar op staatsbesoek – of ‘n besoek wat deur Franse staatsamptenare gereël is – aan Frankryk oorgekom het. Samuel is haar getroude van, wat meer Engels klink, dus verwonder ‘n mens jou dat sy nie dié van gebruik nie? Of is Krog korter om te skryf en moeiliker om verkeerd te spel? Want Skoppensboer se indruk van Krog is dat dit ‘n “loutere” wonderwerk dat sy haar eie naam kan spel.
In die Drog-Beeld-artikel is daar ook eienaardige taalgebruik, maar meer daaroor later. Dit maak seker sin dat een of ander sosialistiese staatsamptenaar wat laas nog vir Francois Hollande, die mees ongewilde Franse president in die geskiedenis, gestem het, vir Antjie Krog Frankryk toe moes stuur. Nie om die Franse van letterkunde te vertel nie, want daarvan weet sy niks nie, maar om een of ander vorm van voorspelbare rassepolitiek te gaan bedryf. Soos sy dit stel:
Die land is duidelik bekommerd oor die toenemende rassisme (onlangs is hul minister van justisie, Christiane Taubira, ’n swart vrou, in die openbaar as ’n slim aap deur jong mense gehoon) en dus word Suid-Afrika se apartheid en transformasie dringend deel van baie streke se leerplanne.
Lesers van praag weet heelwat van die polemiek rondom Christiane Taubira, dus sal Skoppensboer nie verder oor dié onderwerp uitwei nie. Behalwe miskien om te sê dat analfabetiese Antjie, synde een van Naarpers se werfbobbejane, seker in die gesig gevat voel oor verwysings na ape, bobbejane en ander primate. Die mens synde insgelyks ‘n primaat, verstaan Skoppensboer moeilik die gevoeligheid rondom sulke metafore. Maar sedert Kameraad Nelson se hemelvaart is almal seker kreasioniste en glo dat die mens na die beeld van “Madiba” geskape is en die ape na die beeld van die Afrikaner, soos gefotografeer deur Roger Ballen en David Goldblatt.
Iewers dig Peter Blum mos in sy bekende “Nuus uit die binneland”:
Maar as die bergwind so rukkerig waai
en tussen ons rondkrap soos ‘n stok
in ‘n miershoop – in die palms blaai
nes ‘n barbaar in ‘n keurige boek –
dan is ons rillend buite alle mure
wat ons opstapel in redelike ure
met doel en plan –
Die beeld wat Skoppensboer veral hier tref, is dié van die “barbaar wat in ‘n keurige boek blaai” – wat anomiese Antjie se toeristiese omgang met die Franse letterkunde goed opsom. Want daar struikel die Naarpers-werfbobbejaan wat laas nog kerse vir Biskop Tutu aangesteek het in Country of my skuld oor die Franse skrywer Julien Gracq. Of liewer, die sosialistiese staatsamptenare ken vir haar “by Saint-Florent-de-Vieil… die pasgerestoureerde huis van die Franse skrywer Julien Gracq letterlik op die wal van ’n verbysterend vinnig vloeiende Loire” toe om vyf dae lank met haar filistynse teenwoordigheid te onteer.
Le comble de l’ironie, soos die Franse sê – as Skoppensboer nou sy hoërskool-Frans onthou – oftewel die toppunt van ironie, is dat Julien Gracq ‘n hoë premie op verfyndheid geplaas het. In dié opsig was hy ‘n geesgenoot van sowel Nietzsche as Van Wyk Louw se “aristokratiese ideaal”. Trouens, in die aanvanklike tonele van die boek wat hom beroemd gemaak het, Le rivage des Syrtes, is daar sprake van jong aristokrate wat hul lewens aan “verhewe verveling” wy. Vir dié boek het Gracq die belangrikste Franse boekprys, die Goncourt-prys, ontvang. En dit geweier, omdat hy allerlei beginselbesware daarteen had.
Hier by ons weier niemand natuurlik ‘n prys nie. Trouens, die Naarpers-werfbobbejane ken pryse aan mekaar toe! In die filistynse tydvak waarin ons leef, is dit genoeg om ‘n vetsugtige vriendin in die Afrikaanse departement van die Universiteit van Stalinbos te hê om as ‘n literêre genie “bekroon” te word. Nie dat Skoppensboer dié sake noukeurig volg nie, maar hy meen Antjie Krog, die kommunistiese koek uit Kaapstad, het al meer as een prys vir haar kreoolse digkuns of onbeholpe witskuldbelydenisse ontvang.
As dit alles nie so tragies was nie, sou dit nogal snaaks gewees het. Laas het Krog nog soos ‘n viswyf op die Kaapse vlakte in haar Engfrikaans aanklagte teen die rassistiese Afrikanerman – binne haar versteurde toestand is alle Afrikanermans per definisie rassisties – gekrys. Nou staan sy skielik in ‘n verfynde Franse skrywer se ouerhuis vol tradisie en herinneringe en bevuil die milieu met haar polities korrekte, platvloerse gedagtes. Terloops, dis “Saint-Florent-le-Vieil”, nie “de-Vieil” nie. Dus het die baar toeris Krog-Samuel of Madikizela-Mandela – of watse nieu-Suid-Afrikaanse naam sy ook al soos ‘n gekoopte ID van binnelandse sake dra – in haar anti-rassistiese roes… “sur-Loire”, nie mooi agtergekom hoe heet die skilderagtige dorpie waarin sy haar bevind nie. In sy roman oor die ondergang van die Westerse beskawing, wat in Afrikaans deur Naomi Morgan as Omsingel die laer van die heiliges vertaal is, praat Jean Raspail iewers van “vreemde, skurwe hakke wat oor ons lakens van fyn linne kom skuur” en ek stel my voor hoe die Naarpers-werfbobbejaan Saint-Florent-le-Vieil met haar dors na Engels, vaaljapie en toasted cheese moes binnegeval het.
Verbeel jou hoe sy soggens in die Franse bakkery met sy welriekende croissants, brioche en chaussons aux pommes na dít alles moes gestaar het, op soek na haar vetterige, Engelse spek-en-eier soos net die Zimbabwiese personeel van die Wimpy dit kan gaarmaak. Of hoe sy woedend op die plattelandse Franse, wat helaas nie haar geliefkoosde Rooitaal magtig sou wees nie, moes geskree het, in daardie aksent van iewers tussen Kroonstad en Mitchellsplein: “But where’s my friggin’ toasted cheese?!”
Soos sy in haar toeristiese vinjet in die Drog-Beeld kla: “Al vertaling wat ek in Parys te koop kon kry, was Château d’Argol.” En dan haal sy uit ‘n ander boek van Gracq op’t Ingels aan, ter illustrasie van wat sy sy “poëtiese styl” noem. Trouens, in ‘n enkele sin gebruik sy die woord “poëties” sommer twee keer, net om seker te maak haar klippies-en-Coke-lesers van die Drog-Beeld het die “groot woord” raakgesien:
“Sy poëtiese styl is sentraal, maar hy slaag daarin om sowel die karakters as die omgewing so aan te bied dat mens voel asof jy slegs deur die poëtiese werklik toegang tot hul essensie kan kry.”
Dis diep, hoor. Baie diep. Skoppensboer is seker ‘n paar van die Franse skoolkinders vir wie sy sedelesse oor rassisme en transformasie gaan leer het, sou haar met logika en ontleding kon reghelp, om van ‘n paar matriekleerlinge hier in die Transvaal nie te praat nie. Maar die punt omtrent ‘n anglofiele epigoon soos Krog-Samuel is dat alles maar net nabootsing, na-apery is. Sy wat met haar mimiek en pretensie en pseudo-intellektualisme besig is, is nie eens – soos Madame la ministre Taubira – ‘n “slim aap” nie. Sy is ‘n dom aap. ‘n Bobbejaan. ‘n Naarpers-werfbobbejaan wat in enige ander land onder enige ander bewind nie eens ‘n behoorlike hoërskoolonderwyser – soos Julien Gracq jare lank was – sou kon uitmaak nie.
Naarpers maak ‘n mens gewoonlik naar; dis so min of meer die raison d’être van hul publikasies en die mense wat daarin skryf. In die betrokke braaksel oor Julien Gracq is daar dan so ‘n hoogtepunt of laagtepunt, afhangend van hoe ‘n mens daarna kyk – naarpunt is dalk die gepaste woord – waar sy die woord “bootse” gebruik. Skoppensboer het eers gewonder of dit gaan oor ‘n boot of bote op die rivier, die “verbysterend vinnig vloeiende Loire” – dalk digterlike vryheid, bote, bootse – maar toe kom hy agter dis kreools vir “stewels”. Soos in die Engelse woord boots, die meervoud van boot.
Aan die einde van haar onbeholpe “Franse brief” wat toe Engels-kreools blyk te wees, praat sy oor Houellebecq en sê iets neerhalends oor “’n soort ossewa-letterkunde”. Weereens moet ‘n mens bekend wees met Engels-Suid-Afrikaanse stereotipes om iets daarvan te begryp. Enigiets wat met die Voortrekkers of die Boererepublieke te make het, is mos agterlik. Soos die “laager” of die ossewa.
Overgezet synde: Ek aspireer na Engels, dus is ek ‘n slim na-aper. En ek haal Franse boeke en titels in Engels aan. Waarvoor ek ‘n bekroning of ten minste ‘n kloppie op die skouer verdien.
As Skoppensboer enige raad aan Krog-Samuel en die marxistiese soustantes doer in die Kaap waar die wind so waai verskuldig is, sou dit wees: Vergeet liewer van die Franse, van Julien Gracq en Saint-Florent-le-Vieil. Ook van vorige geslagte Afrikanerskrywers wat vrylik vreemde tale gelees en daaruit vertaal het. Vervolg liewer ‘n paar andersdenkendes of lewer histeriese pleidooie vir sensuur, soos u gewoonte is. Verheerlik Bertolt Brecht, Pablo Neruda of ander kommunistiese skrywers. Of die compagnons de route (reisgeselle) van die Kommunistiese Party waarteen Gracq te velde getrek het. Polities korrekte skrywers wat so min of meer deur die staat of die universiteite onderhou word, is die “weg en die waarheid”.
Onderhou die chateau van illusies wat Naarpers aan ons bied en messel uself daarin toe sodat die nuus uit die binneland, dié van babaverkragtings en plaasmoorde, u veral nie bereik nie.
Die mensdom is nou maar eenmaal lief vir sy standbeelde. Die volk Israel het vir Moses ernstig beswaard gehad toe hulle ‘n standbeeld van ‘n goue kalf gemaak het, toe Moses vir veertig dae op die berg Sinaï verdwyn het. Die volk en die Israeliet Aäron se standbeeld van die goue kalf het vir Moses só onstig dat hy die twee tablette waarop die Tien Gebooie geskryf was, stukkend gegooi het. Wonder terloops wat ‘n Afrikaner-Moses in die jaar 2013 sou gesê het, as hy die klakkelose afgodediens aan Sint Mandela sou gadeslaan.
Lank vóór Moses, het jou en my voorouers in Europa standbeelde gemaak van moederlike figure. Daar is byvoorbeeld ‘n sogenaamde Venus in Willendorf, Oostenryk, gevind, wat na bewering terugdateer na 26 000 jaar vC. Dié se liggaamsbou herinner aan ’n wafferse Angie Motshekga, met formidabele dye, boude en borste.
Die Grieke en Romeine het die kuns van standbeelde na ‘n hoogtepunt gevoer. As ek Azaniese taxibestuurders sien, wat so met die een arm by hul voertuie se vensters uithang, herinner hulle my aan die armlose Griekse standbeeld van die godin van liefde, Venus, wat in sowat 100vC geskep is, ter ere van die godin van liefde, wat in die Louvre staan.
Tydens die Renaissance het Michelangelo sy Dawid-meesterstuk geskep. Later het die Franse vir die Amerikaners die Statue of Liberty geskenk, en in 1903 is die meerminstandbeeld in Kopenhagen opgerig.
Politieke standbeelde is eweneens nie ‘n nuwe verskynsel nie. Die Romeine en Egiptenare was bekend vir hul standbeelde van hul adel en keisers. Gaius Julius Caesar se gevreet is aan ons almal bekend, as gevolg van verskeie borsbeelde en standbeelde tot sy eer, wat deur die Romeine aan ons nagelaat is. Ná Abraham Lincoln se dood is ‘n standbeeld van ‘n sittende Lincoln in Washington opgerig, wat strak oor die Washingtonse National Mall uitstaar. Ook in Suid-Afrika het ons ons politieke standbeelde gehad. Van Riebeeck en sy vrou pryk in Kaapstad. JG Strijdom se standbeeld het oor Strijdomplein in Pretoria gekyk. Verwoerd se standbeeld moes na Orania verskuif word.
Die meesters van groteske, politieke standbeelde was egter die kommuniste. Veral standbeelde van Stalin was berug vir hulle obsene verering van die anti-held, Stalin. ‘n Kenmerk van Stalin se standbeelde was hul enorme grootte. Hoe groter, hoe beter, was die riglyn vir kommunistiese beeldhouers; ‘n tipe hiperrealisme. Jan van Riebeeck se amper-lewensgrootte standbeeld en JG Strijdom se standbeeld is beskeie, gemeet aan die oordadige afmetings van tipiese kommunistiese standbeelde.
Die eertydse standbeeld van Stalin in Praag, tans Tsjeggië
Die mees berugte voorbeeld hiervan was ‘n massiewe granietstandbeeld van Stalin in Praag, wat tussen 1955 en 1962 in Tsjeggo-Slowakye gestaan het. Díé groteske beeld was 15m hoog (sowat 5 verdiepings) en was sowat 22m lank. Op sy dag was dit die grootste standbeeld in Europa. Dit het die beeldhouer, ene Otokar Svec, sowat 5 jaar geneem om te voltooi. Dit het Stalin uitgebeeld, vooraan ‘n ry van figure, wat op spottende wyse die “tou vir vleis” deur die inwoners van Praag genoem is, in ‘n siniese verwysing na die kenmerkende toue vir kos in kommunistiese regimes. Mettertyd het Stalin egter selfs vir kommunistiese bewinde ‘n verleentheid geword, en díé standbeeld is in 1962 dmv 800kg springstof vernietig. Otokar Svec het die dag voor die onthulling van die standbeeld, selfmoord gepleeg. Kennelik het sy gewete hom gepla.
Suid-Afrika, synde een van die laaste vestings van die kommunisme, naas Kuba en Noord-Korea, het egter nog nie die lesse van die geskiedenis ter harte geneem nie. ‘n Enorme, 6m hoë, stalinistiese standbeeld van Mandela is in 2004 in Sandton Square opgerig. Tot vandag toe neem toeriste foto’s voor dié stalinistiese standbeeld in Sandton Square, salig onbewus van die feit dat die ikoon Mandela ook ‘n toegewyde kommunis was – hy het byvoorbeeld ‘n traktaatjie, How to be a Good Communist, geskryf, en die SAKP het onlangs op aanspraak daarop gemaak dat Mandela vanaf 1962 ‘n lid van die SAKP was. Ek het geen rede om van die SAKP te verskil nie – die KGB-kolonel en SAKP-lid, Joe Slovo, het sekerlik geweet waarvan hy praat. Daarom hoef ons nie verbaas te wees dat daar ook in Suid-Afrika ‘n stalinistiese verering van Mandela sou plaasvind nie.
Die jongste voorbeeld van die heersende neo-stalinisme in Suid-Afrika, is die onlangse onthulling van ‘n selfs groter stalinistiese standbeeld van Mandela as die obsene gedrog in Sandon Square – dié een is 9m hoog – by die Uniegebou. President Zuma het die opgrigting hiervan afgekondig nadat Mandela oorlede is. Met geweldige ironie is hierdie standbeeld, nes dié van Stalin in Praag, ook nie deur Mandela se volksgenote geskep nie. Otova Svec was nie ‘n Georgiër soos Stalin nie, en die skeppers van die stalinistiese beeld van Mandela was ook nie Xhosas soos Mandela nie. Nee; hulle was Afrikaners: André Prinsloo en Ruhan Janse van Rensburg.
G’n mens weet wat dié twee besiel het om aan ‘n stalinistiese standbeeld aan ‘n dooie kommunis te werk nie, buiten miskien geld. Ek hoop maar vir hul eie onthalwe dat hulle tot besinning kom, voordat hulle gewetens hulle ook, nes Otoka Svec, opkeil, en hulle miskien insgelyks selfmoord pleeg wanneer hulle besef wat hulle gedoen het. Stalin was ook ‘n held in 1955, maar skaars sewe jaar later is sy standbeeld met trinitrotolueen opgeblaas, toe hy ‘n verleentheid geword het. Sewe jaar is ‘n lang tyd in die politiek; ek droom van die blye dag wanneer die afstootlike standbeelde van Mandela, nes Stalin en Saddam s’n, vernietig word.
Een van die absurdste ideologiese verskynsels is Afrikanerliberalisme. Terwyl die klassieke liberalisme van die negentiende eeu darem die bestaan van meer as een waarheid, meningsverskil en spraakvryheid erken het, is die Afrikanerliberalis meer soos ‘n fundamentalis. Vir hom is daar maar één waarheid, een dogma en wee diegene wat nie daaraan glo nie!
Naspers, of Naarpers soos hulle in die volksmond bekendstaan – hoewel sommige mense praat ook van Naspes, daar is dus ‘n keuse – het natuurlik lank reeds die Damaskusbekering tot pseudoliberale fundamentalisme ondergaan. Hulle dink nie, hulle gló.
Tans lyk dit asof Beeld ‘n hele propagandaveldtog teen my en Steve Hofmeyr voer. Steve ry te vinnig, terwyl ek weer sulke koolkoppe soos Piet Croucamp op hul logiese denkfoute wys. In Suid-Afrika kan jy maar babas verkrag, oumense op plase tot die dood toe martel, en dis alles bykomstighede van “demokrasie” wat ons maar gelate moet aanvaar, te oordeel aan Naarpers se volslae gebrek aan kritiek op dié gruweldade. (Is daar al ooit ‘n hoofartikel in Beeld of Rapport gepubliseer wat spesifiek plaasmoordenaars kritiseer?)
‘n Afrikaner wat ‘n mening uitspreek, is vir Naarpers egter soos ‘n rooi vlag voor ‘n bul. Dít kan nie geduld word nie. Dit druis in teen die heersende dogma van “nasiebou” en fundamentalistiese Mandela-aanbidding.
Verlede week publiseer Beeld uit’t bloute ‘n stokou stuk wat Flip Buys op Maroelamedia geskryf het en waarop enkele skrywers hier op praag reeds kommentaar gelewer het:
Aanvanklik kon ek nie verstaan waaroor dit gaan nie, totdat ek uitgewerk het dat Flip Buys eintlik verwys na my repliek op een van Piet Croucamp se tirades. Flip Buys sou nooit as nagraadse student kon vorder nie, want sy stuk gaan mank aan enige verwysings en daarom laat hy sy lesers heeltemal (dalk doelbewus?) in die duister.
Terloops, dis nogal interessant wat Buys oor Mandela te sê had:
Flip Buys, uitvoerende hoof van Solidariteit, het gesê Suid-Afrikaners dink terug aan Mandela se tyd as president wat gekenmerk is deur goeie rassebetrekkinge, optimisme en vertroue in die land se toekoms en goeie landsbestuur. (aangehaal in Beeld op Vrydag 6 Desember 2013)
Al tegniek wat die spul fundamentaliste by Beeld met hul gebrekkige opvoedings ken, is dié van die tref-en-trap-belastering en etikettering. Almal wat nie voor die verskeidenheid Mandela–standbeelde in die land neerkniel om wierook en kerse aan te steek soos voor ‘n Baäl van ouds nie, is “regs en rassisties”. Ek dink hulle verlang regtig sterk na die ou Oos-Duitsland waar die Stasi almal dopegehou het wat nie goeie kommuniste was nie en dalk oor die Muur na die “fascisme” aan die oorkant wou ontsnap. Dis nog ‘n oeroue linkse belediging wat Naarpers gereeld afstof: “fascis”. As jy op Afrikaanse skole en universiteite aandring, is jy ‘n “fascis”. So iets.
Ewenwel, ek lees baie min Beeld omdat hulle deesdae verlang dat mens op die internet daarvoor moet registreer, dus reageer ek nie gewoonlik op enige van die stereotipe rubrieke en kommentare wat in dié Naarpers-publikasie verskyn nie. ‘n Mens kan jou in elk geval net aan sóveel “naar” blootstel. Die gedagte om vir Beeld te betaal, is natuurlik so absurd dat jy net sowel ‘n PayPal-subskripsie op die ANC se mediaverklarings kan uitneem, uit dankbaarheid dat iemand in Luthuli-huis nog kán skryf, danksy Bantoe-onderwys! In die geval van Flip Buys se stuk, het ek egter besluit om by wyse van uitsondering wél te reageer en het die volgende brief aan Beeld gerig. Wat toe – is ons enigsins verbaas? – nie geplaas is nie.
Bestel Dan Roodt se politieke essays
Voordat ek my brief aan Beeld hier publiseer, laat my toe om eers my lagbui te onderdruk. Ek dink Beeld en Naarpers in die algemeen verkeer onder die indruk dat ons steeds in die tegnologiese donker eeue verkeer waartydens die hoofstroommediagroepe, nes die Oos-Duitse televisie, mense se denke bepaal het. Nóg Naarpers, nóg hul epigoon Flip Buys wat saam op sy knieë in aanbidding voor Mandela val omdat hy Naarpers vir die bemarking van sy sosialistiese vakbond en verwante staatsdiensagtige “groot organisasies” nodig het, verstaan enigiets van hoe die internet die spelreëls verander het.
Beeld en Buys dink ons is nog iewers in die vroeë tagtigerjare toe dit genoeg was om iemand met drukkersink letterlik en figuurlik “swart te smeer”, en agterna enige reg op repliek te weier. Dis mos “goeie joernalistiek”! Só is enige kritiese denke in Afrikaans onderdruk en die groot verraad voorberei, totdat die Afrikaners soos ‘n klomp lemmings die see ingevaar het, sonder ‘n plan.
Daardie dae, is ek bevrees, is vir goed verby. Selfs die mees hartstogtelike gebede by Mandela se standbeeld gaan hulle nie terugbring nie. Ons mag ons land kwyt wees, maar ten minste het ons weer ons spraakvryheid en vermoë om helder te dink, teruggekry.
Flip Buys vrees nie korrupsie, moord, verkragting en die ander plae wat ons land teister nie, maar hy leef in paniese angs vir “rasse-argumente”. Die snode snotkoppe by Beeld se redaksie, daarenteen, se broeke bewe by die gedagte dat daar Afrikaners daarbuite mag wees wat van die Dogma afwyk. Hulle bars in koue sweet uit as hulle bloot vermoed dat ons almal nie opreg in alle vorme van witskuld, Mandelaïsme en klakkelose onderdanigheid aan die huidige, korrupte bestel gló nie.
Moenie dink nie, gló. Dis die motto van die links-liberale Kruiperkaner wat sy siel vir geld sal verkoop, en sonder te hik of te kik sal toesien hoe sy hele gesin deur ‘n paar “vryheidsvegters” uitgewis word. Daar is mos ‘n Mandela-beeld by die Uniegebou. Wat meer het ‘n mens nodig?
Hier volg die briefie wat die DrogBeeld te bang was om te plaas, nadat hulle Flip Buys se ongevraagde, ongegronde en onbilike kritiek op my oorspronklike stuk met fanfare aangebied het, nogal met ‘n amateuragtige illustrasie wat voorgee dat “rassisme” soos ‘n sware vuis op die Afrikaner rus:
Ek wonder of Flip Buys self verstaan wat hy met ‘n “rasse-argument” bedoel, want my skrywe waarna hy verwys, was juis bedoel om die rasse-argument(e) van dr. Piet Croucamp van die Johannesburgse Universiteit te weerlê.
Croucamp het naamlik twee dinge beweer: dat Afrikaners, of ten minste diegene wat hulself só beskryf, “dom” is. Verder het hy gesê dat “alle rassiste met lae intelligensie geassosieer word”. Kennelik is mnr. Buys en dr. Croucamp geesgenote, want albei is lede van Mensa, die vereniging vir mense met begaafde IK’s, en sien neer op die gemiddelde Afrikaner wat nie tot verhewe “nie-rassige” denke in staat is nie.
Daarteenoor het ek aangetoon dat nogal heelwat internasionale figure wat op een of ander stadium deur ander, veral polities korrekte joernaliste, vir “rassiste” uitgekryt is, hul intellektueel onderskei het. Twee voorbeelde van “rassiste” wat Nobelpryse in wetenskaplike dissiplines ontvang het, is die uitvinder van die transistor, William Shockley, en die mede-ontdekker van die DNS-heliks, James D. Watson.
Reeds in die ou Suid-Afrika is kritiese denke nie gewaardeer nie en daarom het die Nasionale Party tydens sy laaste stuiptrekkinge uit ‘n klompie patetiese jabroers bestaan wat desperaat was om te konformeer. Op die ou end het hulle epigone van Joe Slovo en die SAKP geraak en die denke van hul eertydse vyande klakkeloos hul eie gemaak.
Flip Buys en FW de Klerk
Ek is seker Flip Buys en FW de Klerk is net sulke goeie vriende soos wat hulle op foto’s in die glanstydskrifte lyk. Al hierdie “slim” leiers het ons nou in ‘n situasie laat beland waar Afrikaners ná die korstondige DA-bewind van enkele maande op Potchefstroom nie eens ‘n enkele munisipaliteit waar ook al in die land bestuur nie, wat nog te sê enige inspraak hoegenaamd in die regering het. Dis seker wat Buys eufemisties as die “morele hoëgrond” beskryf. Minder polities korrek noem ‘n mens dit die ashoop.
Ons toekoms is duister, behalwe dat daar nog baie oor metafisiese “rassisme” gesanik gaan word. Verskoon my as ek, tesame met ‘n toenemende aantal Franse, Amerikaanse en ander denkers, dit taamlik oninteressant vind.
Terloops, verteenwoordig regstellende aksie, wat op die mite van swart benadeling gegrond is, nie ook ‘n groteske rasse-argument nie? Ras is mos ‘n “sosiale konstruk”, totdat die swartman en die Indiër voorgetrek moet word. Dan onderskei die sisteem met die grootste gemak tussen rasse.
Net soos Afrikaners nie bestaan nie, totdat hulle die blaam vir die misdadigheid en nie-prestasie van ander groepe moet dra.
Volgens ‘n brief waarvan uittreksels in die Israelse koerant Haaretz gepubliseer is, het die jong Nelson Mandela in 1962 opleiding in sabotasie van dié land se geheimediens, die Mossad, ontvang. Blykbaar het Mandela die Mossad-agente gegroet met “Sjalom” en was “bekend met die probleme van die Jodedom en van Israel en het die indruk gewek dat hy ‘n intellektueel is. Die personeel het [daarom] gepoog om ‘n Sionis van hom te maak.”
Hierdie onthulling, wat ook deur die wêreld se grootste nuuswebwerf, die Huffington Post, oorgeneem is, kom ná enkele weke van intense heldeverering aan Mandela, oënskynlik in ‘n poging van die Joodse meningsvormer, David Fachler, om versoening tussen die ANC en Israel te bewerkstellig ná onlangse meningsverskille tussen die twee. Ná die uitlatings van die voormalige Israeliese minister van buitelandse sake Avigdor Lieberman dat ‘n “pogrom [ etniese vervolging of slagting ] teen die Jode in Suid-Afrika net ‘n kwessie van tyd is”, het die ANC die plaaslike Jode gepaai. Mary Kluk, die voorsitster van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes, het insgelyks die gedagte verwerp dat daar hoegenaamd enige gevaar vir Jode in Suid-Afrika dreig.
Mandela het tydens sy tydperk in die buiteland blykbaar onder andere die skuilnaam David Mobsari gebruik Die aangehaalde gedeelte uit die geheime brief van die Mossad, wat in die Israeliese argief bewaar word, lui soos volg:
Amptelike embleem van die Mossad, die Israeliese geheimediens
Soos u u mag herinner, het ons drie maande gelede die geval bespreek van ‘n kadet genaamd David Mobsari wat by die Israelse ambassade in Ethiopië opgedaag het en van Rhodesië afkomstig was. Eersgenoemde het van die Ethiopiese personeel [wat amper vir seker Mossad-agente sou wees] opleiding in judo, sabotasie en vuurwapens ontvang.
Hy het ons manne met “Sjalom” gegroet, was bekend met die probleme van die Jodedom en van Israel en het die indruk gewek dat hy ‘n intellektueel is. Die personeel het gepoog om van hom ‘n Sionis te maak.
Tans beklee verskeie Suid-Afrikaanse Jode belangrike poste in die ANC-regering en ander instellings, soos byvoorbeeld die president van die Reserwebank, Gill Marcus, haar broer Gilbert wat die meeste van die ANC se belangrike hofsake as advokaat hanteer, asook die minister van handel en nywerheid, Rob Davies, die rektor van die Universiteit van Kaapstad, Max Price, en vele ander.
Jode was eens op ‘n tyd aktief in die Suid-Afrikaanse politiek op elke vlak. Benewens Helen Suzman, is die Progressiewe Party deur die voormalige opposisieleier Tony Leon verteenwoordig, asook Selma Browde en Harry Schwarz. Die African National Congress, die bevrydingsbeweging wat in 1994 die regerende party geword het, het oor ‘n getalryke groep Jode beskik, waaronder Joe Slovo [lees praag se resensie oor sy biografie], Ronnie Kasrils en Dennis Goldberg. Jode was ook prominent in die munisipale politiek. Tydens Johannesburg se 120-jarige geskiedenis, was 22 van sy 94 burgemeesters Jode, volgens die stad se webwerf. Sedert 1907 het Kaapstad reeds oor 13 Joodse burgemeesters beskik.
Intussen het die Nelson Mandela-stigting in ‘n verklaring die brief wat deur Haaretz gepubliseer is, verwerp:
“Die media dra tans die verhaal oor dat Nelson Mandela in 1962 interaksie met ‘n Israeliese agent in Ethiopië gehad het.
“Die Nelson Mandela-stigting kan bevestig dat hy geen getuienis in Nelson Mandela se private argief (wat sy 1962-dagboek en notaboek insluit) kon vind dat hy interaksie met ‘n Israeliese agent gedurende sy toer van Afrika-lande in daardie jaar gehad het nie. Sowel die dagboek as sy notaboek is as getuienis teen hom in die Rivoniaverhoor in 1963-1964 vir sabotasie gebruik.
“In 1962 het mnr. Mandela militêre opleiding van Algerynse vryheidsvegters in Marokko en van die Ethiopiese Onluspolisie te Kolfe buite Addis Abeba ontvang alvorens hy in Julie 1962 na Suid-Afrika teruggekeer het. In 2009 het die Nelson Mandela-stigting se senior navorser na Ethiopië gereis en onderhoude met die mans wat by Mandela se opleiding betrokke was, gevoer – geen getuienis van ‘n Israeliese verbintenis het na vore gekom nie.”
Luidens die artikel in Haaretz was Golda Meir, die toentertydse eerste minister van Israel, ‘n groot ondersteuner van die swart bevrydingsbewegings in Afrika. Eers later in die sewentigerjare, toe die meeste onafhanklike Afrikalande onder Arabiese invloed besluit het om die Palestyne te steun, het Israel sy posisie verander en begin om militêr met Suid-Afrika saam te werk. Samewerking tussen die ANC en die Mossad in die vroeë sestigerjare, gegewe ook die aansienlike persentasie radikale Jode wat die ruggraat van die ANC- en SAKP-leierskap uitgemaak het, sou dus strook met die destydse Israeliese buitelandse beleid.
Wat voorgestel word as die grootste gebeurtenis van die jaar, asook sy naloop, is hopelik darem nou grootliks verby. Ek gaan dus probeer om ‘n bietjie perspektief op die saak te gee. Die opvallenste aspekte is seker hoe groot die gedoe was, hoe lank halsstarig daarmee volgehou is en hoe eensydig en onkrities dit was. Ook hoe diegene wat dink hulle is iets en (in die demokratiese tradisie) ook dié wat nie iets is nie, dit nodig gevind het om ‘n stuiwer in die armbeurs te gooi. Allerhande staaltjies oor persoonlike ontmoetings is vertel; in baie gevalle waarskynlik die resultaat van mite-skepping. ‘n Onvanpaste religieuse milieu is geskep, met selfs die reën wat as ‘n huilende hemel vertolk is. Alles is in grootmaat in druk en elektronies gerekordeer en gaan mettertyd as historiese waarhede aan bv skoolkinders opgedis word.
‘n Mens kon eenvoudig nie glo tot watter uiterstes daar oorgegaan is nie. Ek het op die televisie krieket probeer kyk. In die gras is geskryf dat ons dankie vir Nelson Mandela sê. Op die skerm regs bo is die Mandela-naam feitlik deurgaans aan die kykers opgedring. Wanneer daar nie spel was nie, is pro-Mandela-inligting uitgesaai. Dit is ironies dat tydens die “vryheidstryd” juis betoog is dat politiek uit sport geweer moet word. Op RSG is gespog wat daar twee dae lank ononderbroke met Mandela-verering volgehou is en daarna het nog talle sarsies gevolg. Van die aanbieders het met sommige van hulle opmerkings hulle volslae onkunde oor die geskiedenis uitgestal. Al wat deurslaggewend saak gemaak het, was dat alle inligting pro-Mandela moet wees.
Ek beperk die res van my teks tot wat in twee koerante gepubliseer is; ‘n keur van hoogte- of laagtepunte. Om die lengte van my skrywe binne perke te hou, handel die teks hoofsaaklik oor die eerste week van hierdie sage. Ek besef wel deeglik dat my samevatting ook onuitstaanbaar kan word. Om hierdie rede gaan ek uiters selektief te werk en lewer die minimum kommentaar. Ek hoop maar lesers se bogverklappers funksioneer. Ek moet byvoeg dat die soort advertensies wat oor Mandela deur bv sake-ondernemings gepubliseer is, heelwat lig op hierdie instansies se gesindheid werp. Dit help my om te besluit wie vorentoe my ondersteuning verdien, naamlik by voorkeur dié wat nie pro-Mandela-advertensies geplaas het nie. Ek het beoog om deurgaans na Mandela te verwys en nooit die troetelnaam “Madiba” te gebruik nie, maar sommige van die aanhalings het hierdie hoop verydel.
Rapport (8 deser) beweer in ‘n hoofartikel: “Waarskynlik dié belangrikste les wat hy ons geleer het, was sy jare lange weiering om enige voorwaardes vir sy vrylating uit die tronk te aanvaar.” Dus, Mandela, wat postuum as vredemaker en versoener voorgestel word, word geloof omdat hy nie geweld wou afsweer nie. Dit het Mandela in staat gestel om telkens as De Klerk en kie ‘n ANC-eis geweier het, die blanke regering met die hervatting van geweld af te dreig. Ook het Mandela se verknogtheid aan geweld hom 27 jaar in die tronk gehou; iets wat oor en oor vertel word om die blanke bewind as onmenslik wreed voor te stel. Waarom Mandela in die tronk was, word feitlik deurgaans heeltemal verswyg.
Daardie hoofartikelskrywer kom soms ook met die waarheid vorendag: “Daarom moet ons ook eerlik wees en erken dat baie van die land se huidige probleme hul oorsprong in die Mandela-era het … Vandag pluk ons die bitter vrugte hiervan en kan die vrot in talle staatsdepartemente terugevoer word na die Mandela-era.” Hierdie vrot strek veel wyer as staatsdepartemente. Mandela is wyd geloof as “die vader van die nasie,” terwyl daar oor etniese grense heen geen nasie is nie; net ‘n Suid-Afrikaanse bevolking, mildelik aangevul uit veral die res van Afrika. Myns insiens is die kern van Mandela se nalatenskap die geweldskultuur waarvan die einde nie in sig is nie. Hy is ongetwyfeld die vader van die plaaslike politieke geweld. Mandela het immers doelbewus die geweldsopsie gekies, selfs voordat die ANC en die SAKP daartoe bereid was. Hy het ook die Nobel-vredespryswenner Albert Luthuli oorgehaal om geweld te ondersteun.
Hermann Giliomee noem in dieselfde uitgawe van Rapport dat Mandela die dryfkrag agter ‘n sabotasieprogram was. Hy verwys bv na David James Smith se boek, Young Mandela, wat ‘n ander beeld van Mandela skets as die een wat sedert sy dood tot vervelens toe aan ons voorgehou word. Hierdie boek is plaaslik doodgeswyg. Die afgelope dae is telkens verwys na Mandela se aanspraak dat hy teen sowel wit as swart oorheersing gestry het. In werklikheid was Mandela sterk ten gunste van die tirannie van die meerderheid. Vir hom was swart meerderheidsregering ononderhandelbaar. Giliomee: “Lande soos Suid-Afrika met diep rasse- en etniese klowe vervul nie hul potensiaal met ‘n enkele magtige party nie … As ANC-leier en as uitvoerende president het [Mandela] nie besonder groot dryfkrag, insig in probleme of ondernemingsgees getoon nie.”
In dieselfde uitgawe van Rapport verwys PG du Plessis na die “siwwe en drupkrane van die openbare media” wat “die woorde, optredes en dade van openbare figure versuiker of vergal en vir ons naïewe konsumpsie kleur en voorberei … Die mens sonder swakhede moet nog gebore word – en dat ons met die beoordeling, heldeverering of verdoeming van openbare figure van ‘n afstand af onsself daagliks belieg.” Du Plessis verwys na “‘n wêreldwye geruis … van prysliedere en lofuitinge” deur mense met eie agendas en eie ego’s wat politieke munt uit so ‘n gebeurtenis wil slaan. Die resultaat van die grondwetlike onderhandelings kan saamgevat word as “van ons oorheersing na hul oorheersing.” “Vryheidsvegters maak nie almal goeie administrateurs nie en verlore kundigheid is verlore.” Onbegryplik beweer Du Plessis dat “die oorgang na die nuwe bestel bloedloos” was en selfs dat Mandela sy beweerde verset teen swart oorheersing “gestand gedoen het.”
In die res van my skrywe verwys ek kronologies na uitgawes van Die Burger. Die eerste uitgawe van Vrydag, die 6de, is te vroeg gedruk om berigte oor Mandela se dood te bevat. Die dag daarna is op die voorste bladsy losgetrek met afbeeldings van 36 voorblaaie van ander koerante, insluitende drie waar Mandela ‘n gebalde vuis vertoon. Hulle verskyn onder die vaandel: “Die wêreld groet Nelson Mandela” In hierdie en volgende uitgawes word Mandela telkens gekarakteriseer as “vegter, vredemaker, versoener” met die laasgenoemde twee wat oorbeklemtoon en die eerste een (bv as terroris en misdadiger) wat verdoesel word. In Rapport was die drie V’s (‘n sinspeling op “Victory”, dus die swartes se gewaande oorwinning oor die wittes): “vryheidsvegter, vredemaker, vader van ‘n nasie.” Die Burger beweer: die wêreld treur, die hele wêreld huil nou, die wêreld se oë is op Suid-Afrika, die wêreld vier Mandela, ens.
FW de Klerk beweer: “Daar was altyd ‘n opregte en eerlike bereidwilligheid [by Mandela] om die ander party te verstaan en tegemoet te kom – ook vir die wit minderheid in Suid-Afrika.” Hy verduidelik nie hoe hy dit reggekry het dat daar so min, indien enigiets, hiervan tereg gekom het nie.
Van Antjie Krog is ‘n gedig gepubliseer oor “‘n mens so edel”, “wie se dade onbeskaamd goedheid wou bring”, “die man wat ons van onsself gered het”.
Volgens Desmond Tutu bid “die nasie” tot “‘n God van bevryding … ‘n God wat ons nasie gelei het uit die plek van gevangeneskap na die tuiste van vryheid.” Mandela word “die vader van ons nasie” genoem, “iemand vir al ons mense” en hy is ‘n geval waar “heiligheid verskans is in werklike wesens.” Die publisiteitsoeker Tutu, wat beweer het dat hy uit die openbare lewe getree het, het sy teenwoordigheid ongevraag by Mandela-byeenkomste in Johannesburg en Qunu opgedring en gepoog om die maksimum publisiteit vir homself te ontlok.
Henry Jeffreys beweer Mandela was 27 jaar “in die tronke van apartheid.” Hy ontken daarmee eintlik Mandela se misdade. Soos hy so graag dikwels doen, vertel Jeffreys van sy eie UDF-aktivisme. Hy beweer die opvoedkundige Funda Centre “was op die rand van bankrotskap weens geld wat na apartheid gekanaliseer is.” In sy artikel stel hy nie net Mandela as ‘n held voor nie, maar ook homself as ‘n mede-held. Mandela het aandag aan Jeffreys se kind gegee pleks van hom met ernstiger sake besig te hou. Jeffreys vind dit fantasties. Hy sien nie deur Mandela se strategie nie. Mandela het geweet Jeffreys is ‘n joernalis wat as ‘n meningsvormer funksioneer. Mandela het dieselfde laai met Richard Stengel, die redakteur van Time en die skrywer van Long Walk to Freedom, uitgehaal deur skynbaar belangstellende aandag aan Stengel se kinders te gee.
Op Maandag, die 9de, het Die Burger op sy voorbladsy uitbasuin: “Die wêreld is op pad”; darem nie die heelal en sommer die hemel ook nie.
Dinsdag, die 10de, is die hoofopskrif: “Die groot totsiens.” Kgalema Motlanthe beweer dat Mandela sowel sondaar as heilige was. Mandela het glo baie vir Suid-Afrika, Afrika en die wêreld beteken.
Desmond Tutu het gesê Mandela was ‘n “geskenk van God wat gestuur is om Suid-Afrika van ‘n bloedbad te red.” Hy het nie gesê hoe hy dit te wete gekom het nie. “God het … gewys hy is lief vir Suid-Afrika en het vir ons ‘n wonderlike geskenk gestuur – Nelson Mandela.” Daar is glo “bykans ‘n universele liefde vir Mandela … Madiba het uit die tronk gekom en hy het Suid-Afrika soos ‘n towenaar van ‘n giftige ruspe in ‘n pragtige vlinder verander.” Dit is die beeldspraak waarmee Tutu die ou en nuwe Suid-Afrika karakteriseer; dus die verskil tussen blanke en swart bewind. “Ons lewe nou in ‘n wonderlike, multikulturele reënboognasie.””Tutu het die wreedheid beskryf wat Mandela in die gevangenis moes verduur en wat uiteindelik sy longe en sig beskadig het.” Tutu het nie genoem in watter ander Afrika-land iemand 27 jaar in die tronk sou deurbring en daarna eintlik heel gesond tot verby die ouderdom van 95 jaar sou lewe nie.
Helen Zille is vasbeslote om Mandela se werk voort te sit. Ons vryheid is glo aan Mandela te danke.
Russel Botman het verseker dat die Universiteit Stellenbosch (US) ‘n huldigingsbyeenkoms hou. Hy het Mandela met die Bybelse Samuel vergelyk wat die volk moes lei. Soos altyd is dit vir Botman onmoontlik om politiek en godsdiens te skei. “Ons as burgers moet bou op die toekoms wat Madiba vir ons wou hê.”
Jonathan Jansen beweer die staat het jare lank ‘n “terreurveldtog” teen Mandela se vrou en kinders gevoer. Die terreurveldtogte van Mandela se MK en dié van die UDF/ANC en PAC bly egter onvermeld. Soos Botman aan die US, het Jansen dit nodig gevind om ‘n Mandela-byeenkoms op die kampus van die Universiteit Vrystaat (UV) te hou. Sowel Botman as Jansen het duidelik geen sensitiwiteit vir die vereiste ideologiese neutraliteit van ‘n universiteit nie. Vir Jansen was die hoogtepunt van die UV-byeenkoms toe ‘n wit NG-predikant gesê het: “Vergewe my en my mense vir wat ons gedoen het.” Volgens Jansen “was die gees van Mandela in die predikant vaardig.” Die ander party, bv die ANC, word klaarblyklik as onskuldig beskou en hoef dus vir niks verskoning te vra nie. Die predikant het vergiffenis gevra vir wat die wittes gedoen het. Sluit dit ook in al die konstruktiewe werk wat hulle sedert 1652 in hierdie droewe land gedoen het?
Die Burger se pro-Mandela-veldtog het teen Woensdag, die 11de, nog glad nie stoom verloor nie. Met klaarblyklike verwysings na bv die Amerikaanse swart burgerregtebeweging het Barack Obama Mandela die “grootste [of die laaste groot] bevryder van die 20ste eeu” genoem. Die koerant het dit kritiekloos gerapporteer. Obama het Mandela met sy ander helde, Mohandas Gandhi, Martin Luther King jr en Abraham Lincoln, vergelyk. Obama: “Nadat hy uit die tronk vrygelaat is, sonder ‘n gewapende stryd [let op hoe slu systap Obama jare lange Mandela- en MK-/ANC-terrorisme], het Mandela, soos Lincoln [wat in ‘n sin die Amerikaanse Burgeroorlog veroorsaak het], sy land bymekaar gehou … ek wil vir die jongmense van Afrika en die wêreld sê: Julle kan sy lewenswerk jul eie maak.” Obama het Mandela nageboots deur soms sy vuis in die lug rond te swaai, iets wat kenmerkend van swart “versoeners en vredemakers” soos King en Mandela was.
Jacob Zuma het Mandela as “Suid-Afrika se grootste seun” bestempel, ‘n vryheidsvegter en ‘n vredemaker. “Die afgestorwe president se groot liefde vir vrede kan oral in Afrika gesien word” [!].”Die struggle (teen apartheid) was Madiba se lewe”. Mandela het glo die grondslag gelê “vir ‘n beter lewe vir ons almal.”
Die ANC-aktivis Henry Jeffreys verwys in sy rubriek na Mandela as “‘n geliefde en unieke grootse leier … die groot vredemaker, die groot versoener … die vader van die nasie.” Hy noem “hoe geseënd hierdie geliefde maar dikwels gekweste ou landjie was om ‘n leier van Mandela se kaliber te kon hê om ons uit die politieke woestyn van apartheid te kon lei.” Les bes gee Jeffreys waaragtig voor dat Mandela verseker het dat ons nie onder swart oorheersing gebuk gaan nie.
Ilse Bigalke is ‘n onredbaar linkse joernalis van wie geen neuraliteit of objektiwiteit verwag moet word nie. Haar artikel is onder die opskrif “Só ween die wêreld” gepubliseer. ‘n Mens wonder wat die onvindingryke Die Burger sou gedoen het as daar nie ‘n misbruikbare woord soos “wêreld” bestaan het nie. Mandela word uitgebeeld as “ons morele kompas” wat “nie net Suid-Afrika getransformeer [het] nie, maar die mensdom self” en as “‘n leier vir alle seisoene en vir alle mense.” Obama: Mandela “behoort nie meer aan ons nie, maar aan die engele.” [Op 19 deser het Bigalke erken hoe gretig sy al die pro-Mandela-propaganda verslind het. Dit is die soort mens wat toegelaat word om teen betaling as meningsvormer te funksioneer. Adam Small, daarenteen, het reeds op die 16de genoeg van die “gekke oordrewenheid” gehad.]
Nico Koopman, ‘n bevrydingsteoloog, vind aansluiting by die huil-tema met: “Dit is veral opvallend hoeveel kindertjies ween oor die verlies van ‘n goeie oupa. En die leed van gestremde persone kan nie geïgnoreer word nie.” Pratig gestel, nè? “Mandela het as ‘n kosbare mens van God die evangelie van versoening beliggaam … Madiba het die wêreld van interpatie kom leer;” dus dat ons “na regmakende versoening, na versoenende geregtigheid” moet soek. “Dit is dus belangrik dat ons aanmekaar terugkyk na Madiba se persoon en voorbeeld … Die Madiba-stories ondermyn wat lelik en verontmenslikend is, en roep in aansyn wat mooi en edel is.”
Donderdag, die 12de, is Die Burger se hoofopskrif: “Madiba: In stilte gegroet.” Die Uniegebou se amfiteater, waar Mandela in staatsie gelê het, sal voortaan die Nelson Mandela-amfiteater heet. JBM Hertzog se standbeeld voor die Uniegebou word sonder protes (eintlik met instemming, dus weens die tans gebruiklike toegewing van blankes) verskuif na ‘n minder prominente plek. Die 9 meter hoë Mandela-beeld word die hooffokus. Dié verskuiwing simboliseer die feit dat diegene onder wie se leiding die land opgebou is (Hertzog se “Suid-Afrika eerste”), deesdae moet trustaan vir “swartes eerste.” In die wittes se plek tree die swartes na vore wat die land wou vernietig en besig is om dit reg te kry. Hoewel daar in die ANC diegene is wat wou hê dat Mandela met sy kenmerkende gebalde vuis uitgebeeld word, is besluit om hom liewer verwelkomend met uitgestrekte arms voor te stel; ‘n messias of verlosser, soortgelyk aan die Christus-beeld in Rio de Janeiro. Twee Afrikaanssprekende beeldhouers, Ruhan Janse van Vuuren en André Prinsloo, is hiervoor verantwoordelik. In dieselfde gees werk die DA en ANC in die Paarl saam om Jan van Riebeeck-weg, waarin Mandela gestap het toe hy in 1990 uit die Victor Verster-gevangenis vrygelaat is, Mandela Freedom-weg te noem.
Helen Zille het gesê Mandela se gesig simboliseer “wat ons moet word in Suid-Afrika – een nasie.” Maar dan kan Mandela mos nie reeds die vader van die nasie wees nie? Wes-Kaapse ANC-lede het ook van hulle laat hoor. Marius Fransman: “Hoe wil ons hê ons kinders moet wees? Ons wil hê almal moet soos Mandela wees.” Dus geweldenaars? Lynne Brown: “Die enigste manier om Madiba se nalatenskap te bewaar, is om vir die verdruktes en armes te veg.” Al was Mandela stinkryk?
Vir die ANC-aktivis Russel Botman was dit nie genoeg dat daar ‘n Mandela-byeenkoms op die US-kampus gehou is nie. Hy het opsluit ook ‘n artikel vir publikasie aangebied. Hy beeld die blanke bewind as hardvogtig uit omdat Mandela as gevangene nie toegelaat is om sy ma en sy kind se begrafnis by te woon nie. “Intussen is Madiba self oorlede, en te oordeel na die nasie se reaksie, is dit hoe die meeste mense voel: dat sy dood ‘n gat in ons hart laat.” Botman reken “die pas van verandering [agteruitgang? is] veels te stadig.” Botman verwys na Mandela wat ‘n “HOP van die siel” bepleit het. Een van Botman se groot etniese helde, Trevor Manuel, is die mede-outeur van die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP). Botman se oorspronklike bydrae is dat ons nou ‘n “NOP van die siel” nodig het. Botman se omruiling van HOP en NOP berus egter op ‘n misvatting. Mandela het in 1999 in die parlement na ‘n “RDP (reconstruction and development plan) of the soul” verwys (Die Burger, 21 deser, p 15).
Op Vrydag, die 13de, het Die Burger ruimte gehad vir hierdie opmerking van Julius Malema: “Nelson Mandela se ware karakter was die een vóór 1994 toe mense hom ‘n terroris genoem het.” Hoe volslae gewelddadig of terroristies Mandela was, blyk uit sy oortuiging dat 14-jariges stemreg moet hê, oënskynlik omdat sulke jeugdiges uitstekend as “bevryders”/terroriste kan funksioneer. Daar is geen ander “bydrae” wat hulle op daardie ouderdom kan lewer nie. Die verlaging van die stemregouderdom sou die land ook in selfs groter mate as tans die prooi van swart mag gemaak het.
In sy rubriek poog Leopold Scholtz “om ‘n objektiewe beoordeling van Madiba se plek in die Suid-Afrikaanse geskiedenis te gee.” Hy toon in historiese perspektief aan hoe kommunisties en gewelddadig Mandela en die ANC was. Scholtz noem dit terrorisme. Hy wys ook op hoe anti-wit die jong Mandela was, maar wit kommuniste het hom mettertyd oortuig van hulle bruikbaarheid vir sy doel, naamlik die onverwerping van die blanke bewind. [In beginsel het Mandela geen beswaar teen kommunisme gehad nie. Sy beswaar was suiwer rassisties. Hy wou nie hê dat wit kommuniste, plaaslik en in Moskou, die lot van swartes bepaal nie (Long walk to freedom, 1995, p 115, 123-124, 132). Mandela se beswaar teen die doodstraf was op ‘n soortgelyke manier rassisties. Hy was teen die doodstraf omdat hoofsaaklik swartes tereggestel sou word.] Scholtz dink Mandela se latere “strewe tot versoening was eg … Mandela was nie volmaak nie, al sou ‘n vreemdeling wel dié indruk kon kry ná die uitbarsting van emosie in die Suid-Afrikaanse media ná sy oorlye. (Trouens, buitelandse media het baie objektiewer oor hom geoordeel as dié in Suid-Afrika).”
Tim du Plessis vertel van ‘n onderhoud wat hy in 1992 met Mandela gevoer het. Mandela het erken dat hy bitter oor sy lang verblyf in die tronk was en veral oor wat sy familie in die proses aangedoen is. Daar word sonder meer beweer dat Mandela “magteloos” in die tronk gesit het, terwyl dit algemeen bekend is dat sy tronkstraf aansienlik korter kon gewees het as hy bereid sou wees om geweld af te sweer, wat hy nooit wou doen nie. Du Plessis erken dat dit Mandela was wat “sy organisasie” [die ANC en SAKP] oorreed het om ‘n gewapende stryd aan te knoop. “Dit het minstens drie geslagte Suid-Afrikaners geleer politieke geweld is ‘n aanvaarbare manier om jou doel te bereik of om geskille te besleg … Suid-Afrika proe vandag nog die wrange vrugte van dié indra van geweld in die land se politieke kultuur.” Uit hierdie onverwagte oord kry ek dus steun vir my standpunt dat Mandela nie die vader van ons nasie is nie (want daar bestaan nie so ‘n nasie nie), maar dat hy wel die vader van die politieke geweld is wat tot op hede voortduur en waarvan daar geen einde in sig is nie.
Van die bedenklikste teks wat die afgelope tyd in Die Burger gepubliseer is, is afkomstig van Hannelie Booyens, ‘n joernalistiekdosent, wat al die pro-Mandela-koerantvoorbladsye wil lamineer en monteer in die gange van die Skool vir Kommunikasiestudies van die Noordwes-universiteit; klaarblyklik omdat sy ‘n groot Mandela-bewonderaar is. Sy is hoogs ontsteld dat honderde Potch-koshuisstudente, bv dié van Veritas, as deel van hulle ontvangs- en bekendstellingsritueel ‘n saluut gegee het wat haar aan die Nazi-saluut herinner. Dit is glo ‘n aanstootlike simbool van Ariese meerderwaardigheid en van “benouende denke”, “veral as dit gebeur op ‘n oorwegend wit en Afrikaanse kampus”. Booyens sien seker uit na die verwagte verswarting en verengelsing van hierdie einste kampus. Sy vertel dat sy vroeg Vrydagoggend, dus die dag toe die jongste Mandela-ophef in al sy felheid begin het, met verf en ‘n kwas na ‘n sypaadjie is waar daar ‘n swastika in die sement uitgekerf is. “Oor dié teken van haat het ek ‘n wit vredesduif geskilder met dié woorde: ‘Dankie, Madiba!'” Dit is ironies dat dit juis sy is wat in ‘n kampuspublikasie (13 Jun) teen implusiewe gedrag gemaan het. Sy het sekerlik nie besin oor hoe die kampus sou lyk as almal op haar manier uitdrukking aan hulle politieke oortuigings gee nie. Aangesien daar tans nog orde op die kampus gehandhaaf word, hoop ek die universiteitsowerheid tree ferm teen haar op.
Op Saterdag, die 14de, is Die Burger se hoofopskrif: “Laaste reis begin.” Die By-bylae kon die vorige week nie aan die Mandela-bohaai deelneem nie, gevolglik is hierdie hele uitgawe aan Mandela gewy. Daar is selfs die ingewing van twee volle bladsye strokiesprente. Daar is ‘n verslag oor ‘n onderhoud met een van Mandela se kamerade, Ahmed Kathra, waarin ‘n mens geen objektiwiteit te wagte moet wees nie.
Naas Henry Jeffreys, waarna hier bo verwys is, het Naspers ‘n ander joernalis in diens geneem wat graag in Die Burger spog oor sy wandade, insluitende misdade, tydens die UDF/ANC se terrorisme. Ek verwys na Johann Maarman, wat “‘n Victor Verster-alumnis” genoem word. Hy vertel met smaak van sy onwettige dade en die duiwelse rol wat mense soos predikante daarin gespeel het. Net soos Jeffreys plooi Maarman sy vertelling sodat hy ‘n mede-held in die Mandela-sage word.
Ek het verwag dat daar die soberheid sou wees om te vra: Wat kos Mandela se mediese uitgawes en versorging die land/belastingbetaler? En al die reise tussen Gauteng en die Transkei oor jare? En die talle byeenkomste en die begrafnis en alles wat daarmee saamhang, insluitende die byeenroep van spesiale sittings van politieke liggame, nasionaal, provinsiaal en plaaslik? Ensovoorts. Pleks daarvan vertel Rapport (15de) en Die Burger (17de) hulle lesers hoe baie die land finansieel gebaat het; glo dalk ‘n miljard rand. “Die wêreld” het immers hier besoek afgelê en hierdie buitelandse vet katte het van hulle en/of hulle regerings/instansies se geld hier bestee.
Watter gevolgtrekkings kan uit die voorafgaande gemaak word? Hermann Giliomee het moontlik die beste opsomming verskaf: Die mite het die mens vervang. Al die massamedia (pers, radio, rolprent, televisie, internet) neem met oorgawe hieraan deel. Dit lyk na ‘n georkestreerde poging, maar in werklikheid geskied dit grootliks impulsief, dus irrasioneel. In die huidige ideologiese klimaat sal geen wit mens op so ‘n skaal en so onkrities geprys word nie. Dit gaan vorentoe die uiterste deskundigheid en insig van historici verg om die (permanente) vervalsing van die geskiedenis te voorkom. Die eintlike gevolg van hierdie harlaboerla [lawaai, rumoer – HAT] is die bevordering van swart mag, met as implikasie die verdere geringskatting, verkleinering en vertrapping van blankes. Dit is waarskynlik die fondament waarop verskerpte anti-wit rassediskriminasie plaaslik gebou gaan word. Tog word daar voortgegaan met die absurde bewering dat Mandela ‘n nie-rassige nuwe Suid-Afrika nagelaat het.
President Barack Obama het die gevangenisstrawwe van agt mense wat aan crack-kokaïen-oortredings skuldig bevind is, versag. Volgens die Amerikaanse president is hulle gestraf deur ‘n onbillike strafregstelsel wat verarmde swart gemeenskappe buitengewoon seermaak.
Al die gevangenes is vir ten minste 15 jaar tronk toe gestuur, waaronder ses wat lewenslange vonnisse opgelê is. Die meeste sal nou teen 17 April weens die presidensiële kwytskelding vrygelaat word.
Die gevangenes sou waarskynlik veel ligter strawwe ontvang het indien hulle onder ‘n wet gevonnis sou gewees het wat Obama drie jaar gelede onderteken het en wat die verskille in vonnis tussen crack-kokaïen en poeierkokaïen verminder het.
Obama het gesê die ses swartmans en twee -vroue is deur ‘n “onregverdige stelsel” tot gevangenisstraf gevonnis wat een gram crack-kokaïen dieselfde straf oplê as iemand wat met 100 gram poeierkokaïen gevang word, verhouding at deur die Billike Vonniswet van 2010 verminder is.
“Indien hulle kragtens die huidige wet gevonnis sou gewees het, sou baie van hulle reeds hul tronkstraf uitgedien en hul skuld aan die samelewing vereffen het,” het Obama in ‘n verklaring gesê.
“Pleks daarvan, vanweë ‘n wanbalans in die wet wat nou as onregverdig erken word, bly hulle in die gevangenis agter, teen ‘n koste van miljoene belastingbetalerdollars per jaar.” Die invloedryke American Civil Liberties Union-groep het Obama se besluit verwelkom maar beklemtoon dat hy een van die kleinste kwytskeldings- en vonnisversagtingsrekords van enige Amerikaanse president in die onlangse geskiedenis het.
Tydens sy vyf jaar as president het Obama voorheen 39 kwytskeldings en een vonnisversagting toegestaan.
“Dis een belangrike stap om die skade ongedaan te maak wat ekstreme vonnisse aan soveel mense in ons strafregstelsel berokken het,” het die ACLU se adjunkregsdirekteur Vanita Gupta gesê.
“Ons hoop dat die president sal voortgaan om sy begenadigingsmagte uit te oefen en sy steun aan stelselhervorming te verleen wat ons strafregstelsel slimmer, billiker en meer menslik sal maak.”
Die billike vonniswet van 2010 het die strawwe verminder sodat iemand wat met een gram crack nou dieselfde vonnis ontvang as iemand wat met 18 gram poeierkokaïen gevang word. Dit ruim ook die verplgte minimumstraf van vyf jaar vir die eenvoudige besit van crack uit die weg.
Net ‘n kwart van crack-kokaïengebruikers is swart, maar 81 persent van mense wat vir crack-besit of -handel in 2007 gevonnis is, was swart, volgens die Verenigde State se Vonniskommissie.
Gill Marcus glimlag breed, asof sy wou sê: ‘R2 vir julle en R5 miljoen vir my!’ Foto: GCIS
Gill Marcus, wat self as ‘n begunstigde van die ANC se verowering van die land en sy instellings, R5 miljoen per jaar verdien, het so pas ‘n nuwe R2-muntstuk aangekondig om haar party se oorname van die Uniegebou te vier.
Hoewel die munt aangebied word om die eeufees van die Uniegebou te herdenk, is dit uit verklarings duidelik dat die Reserwebank die Uniegebou aan Nelson Mandela koppel. As gevolg van die bank se ideologies geïnspireerde note met Mandela se gesig daarop het dit in die mees onlangse boekjaar ‘n verlies van R1,27 miljard getoon.
Dit het egter nie die bank verhoed om Marcus se enorme salaris van R4 990 000 te betaal nie – twee keer soveel soos die staatspresident s’n. Selfs haar adjunkte verdien enorme salarisse. Daar is nie minder as drie van hulle nie, wat met die volgende vergoedingspakkette spog:
Daniel Mminele: R3,8m
Francois Groepe: R3.56m
Lesetja Kganyago: R3,81m
Groepe was voorheen by Naspers werksaam waar hy die uitvoerende hoof van Media24 was. Hy is egter weens onbekwaamheid deur mnr. Koos Bekker, uitvoerende hoof van Naspers, afgedank.
Volgens Marcus is dit nie nodig vir die Reserwebank om wins te maak nie. “Ons is nie ‘n instelling wat deur die winsmotief gedryf worrd nie. Niemand voel gemaklik met verliese nie, maar die oogmerk is nie om winste te maksimaliseer nie. Ons oogmerk is om ons werk te doen. Soms maak jy ‘n wins en soms ‘n verlies.”
Daar sal ook ‘n spesiale uitgif van sterlingsilwermunte geskied. Volgens Hlengani Mathebula, woordvoerder vir die SARB. sal die SA Munt in Midrand die munstukke vervaardig: “Die SA Munt sal die sterlingsilwer- R2-kroon uitreik as ʼn enkelmuntstuk met sy beperkte oplaag van 1 000, sowel as deel van ʼn versamelaarstelletjie wat die kroon, sirkulasiemuntstuk en 20 herdenkingseëls insluit,”
Daar sal slegs 700 stelle beskikbaar gemaak word. Die stelle en die R2-kroon sal by SA Mint en Coin World te koop aangebied word.
Die muntstuk het die landswapen, jaar van uitreiking, en die woorde “Suid-Afrika” in Afrikaans en isiXhosa op sy voorkant. ʼn Afbeelding van die Uniegebou verskyn op die rugkant, tesame met ‘n Engelse inskripsie.
Die R2-sirkulasiemuntstuk sal van vroeg 2014 af in omloop geplaas word.
Soos ons reeds voorheen berig het, het ons besluit om toegang tot die Disqus-kommentaarstelsel op praag strenger te maak, nadat vele mense oor ‘n lang tyd daarvan misbruik gemaak het.
Sedert gister word alle kommentaar dus gekeur alvorens dit geplaas word, behalwe dié van betalende praag-lede en -intekenare wat op ‘n “witlys” geplaas word en onmiddellik verskyn.
Indien u enige vrae het, is u welkom om aan ons te skryf by inlig[by]praag.org.
Ons vertrou dat die nuwe reëling tot die gehalte van die blad en sy kommentaarafdeling sal bydra. Let ook daarop dat ons steeds ‘n hoë premie op spraakvryheid plaas, anders as by vele ander SA blaaie waar politieke korrektheid die botoon voer.
Die Disqus-stelsel wat wêreldwyd deur miljoene mense gebruik word, is nou volledig in Afrikaans beskikbaar, danksy die inisiatief van praag en ander organisasies en individue wat saamgewerk het om dit in ons taal te vertaal en die vertaling goedgekeur te kry. Nog ‘n rede om praag te ondersteun vir ons werk om Afrikaans op die internet en sy stelsels lewendig te hou!
