Ons Westerse beskawing is oor die eeue aan talle bedreigings blootgestel. Bedreigings van buite, maar dan veral, die ergste van almal: die bedreigings van binne. En as ons sê bedreigings van binne, dan bedoel ons daarmee die verskynsel dat mense hulle wil tot voortbestaan, verloor. Die beste voorbeeld hiervan uit die geskiedenis was die verval en ondergang van die Romeinse ryk. Maar daar is steeds nog die bedreigings van buite ook en die grootste hiervan is die knaende uitbreidingsdrang van die Moslemwêreld .
Die stryd tussen die Christen- en die Moslemwêreld strek oor eeue tot sover terug as die geboorte van die profeet Mohammed in 571. Kort na sy dood het die Moslemverowerings van reusagtige gebiede in Noord-Afrika, die Midde-Ooste, en die Verre-Ooste ‘n aanvang geneem. Binne die bestek van twee eeue het die Moslems vanuit hulle tuisvesting op die Arabiese skiereiland hulle heerskapy uitgebrei na (huidige benamings): Egipte, Libië, Algerië, Tunisië, Morokko, Spanje Israel , Irak, Iran, Sirië, Turkye, Oos-Europa en groot gebiede in die Verre-Ooste tot aan die grens van Indië. Vandag het bv. Indonesië die grootste Moslembevolking op aarde.
Vir ons van belang is dat tot en met die Moslemverowerings, die oorgrote meerderheid van die wêreld se Christenbevolking in Noord-Afrika gewoon het. Die Moslems het hieraan ‘n einde gemaak en sedertdien het die Christenteenwoordigheid in hierdie lande tot onbeduidende minderhede gekwyn. Deur die geskiedenis het die Westelike Christenbevolkings van tyd tot tyd daadwerklike pogings aangewend om die Moslemuitbreiding hok te slaan, maar dikwels, het hulle net kop gegee.
Na hulle verowerings van die sesde en sewende eeu het Moslems (Arabiere en Turke) talle skuiwe gemaak in die rigting van Sentraal- en Wes-Europa. Soms het hulle hulle teen sterk weerstand vasgeloop. By ander geleenthede , soos byvoorbeeld nou, sonder enige weerstand hoegenaamd.
Van 711 tot 1492 was Spanje in die hande van die Arabiere. Kort nadat hulle Spanje oorrompel het, het die Arabiese (Moslem-) veroweraars verdere invalle in Frankryk onderneem, maar daar, nadat hulle 500 km ver gevorder het, is hulle in 732 by die stad Poitiers voorgekeer deur Karel Martel en na Spanje teruggedryf. In 1492 het die Christelike Spanjaarde na agt eeue se stryd teen Moslemoorheersing die besetters finaal uit hulle land verjaag.
In 1463 het die Turke Konstantinopel, die hoofstad van die Oos-Romeinse ryk en ook van die Christelike wêreld van daardie tyd oorrompel. Konstantinopel is vernoem na die eerste Romeinse keiser wat die Christelike geloof aangeneem het. Bitter ironies was dat die Turkse inname van Konstantinopel, (voortaan bekend as Instanboel), moontlik gemaak is deur die plundering van die stad enkele jare tevore deur die Kruisvaarders wat die stad se vermoëns om homself te verdedig onherroeplik verwoes het. Die val van Konstantinopel het die deure wyd oopgegooi vir Turkse verowering van die hele Oos-Mediterreense en Oos-Europese gebied.
In 1529 vertrek ‘n reuse- Turkse vloot in die rigting van die Wes-Middellandse See. Hulle word by die slag van Lepanto in die Golf van Korinte (nie ver van Athene nie) deur ‘n koalisievloot van Christelike lande oortuigend verslaan.
Die slag van Lepanto in 1571, voorstelling deur ‘n onbekende Engelse skilder
Dwarsdeur die 17de en 18de eeue het die Turke volhardend probeer om Wene in te neem en sodoende hulle pad oorland na Wes-Europa oop te maak. In 1716 is hulle pogings finaal die nek ingeslaan deur die Oostenrykse veldheer, Prins Eugen.
Vir eeue na die val van Konstantinopel was die Turke in beheer van Griekeland en die Balkanstate totdat hulle tydens die Griekse vryheidsoorlog van die vroeë negentiende eeu verdryf is, met die uitsondering van die grondgebied aan die Westelike oewer van die Bosforus waar onder meer Konstantinopel (die huidige Istanboel) en die oudste belangrike gebou in die Christelike beskawing, nl. die Katedraal Aya Sophia, geleë is. Die Aya Sophia is terloops pas deur pres. Erdogan van Turkye tot moskee verklaar.
In ‘n onlangse artikel het Leon Lemmer die profetiese boek , Omsingel die laer van die heiliges deur Jean Raspail bespreek wat handel oor die omsingeling van die Europese beskawing deur hordes uit die derde wêreld. Profeties is dit nie heeltemal nie, want dit is gegrond op sy waarnemings van verwikkelings voor — en tydens — die skrywe van die boek. Tog is dit merkwaardig hoe dinge gebeur presies soos hy dit in 1973 voorsien het. As beskrywing van wat nou besig is om te gebeur, is “oorstroming” moontlik ‘n meer akkurate beskrywing as “omsingeling”. ‘n Vyand wat jou omsingel kan jy nog beveg, maar teen dié wat jou binnegesypel het, is jy magteloos.
Vandag beleef ons die klakkelose aanvaarding van miljoene Moslems uit Turkye en Noord-Afrika in bv Frankryk; dié land sit tans met ‘n bevolking van meer ses miljoen Moslems. En in Engeland, Nederland en Duitsland is die situasie nie veel beter nie. Hierdie instroming sou vanselfsprekend nie moontlik gewees het sonder die goedkeuring, en selfs aanmoediging van opeenvolgende Europese regerings nie. Dink vir ‘n oomblik maar aan mev Merkel wat ‘n jaar of wat gelede die instroming van miljoene “asielsoekers” uit die derde wêreld as ‘n “geleentheid vir Duitsland” beskryf het. (Eine Chance fur Deutschland).
Daar is boeke te skryf oor die maniere waarop die Westerse beskawings besig is om hulleself af te takel. Die groot vraag is natuurlik waarom hulle dit wil doen. Daar is meer as een moontlike verklaring. Een is dat ‘n beskawing wie se einde begin nader kom, die neiging het om met die naderende katastrofe te flankeer. Nog ‘n moontlikheid kan wees dat ‘n beskawing wat so’n laagtepunt bereik het soos die huidige Weste, verkies om ‘n vinnige einde daaraan te maak ten einde weer van voor af te begin of om selfs heeltemal te verdwyn. En dan is daar natuurlik die sterk moontlikheid dat iemand besig is om die situasie te manipuleer ten einde voordeel daaruit te kan trek en te kan oorheers.
Maar as daar dan nou wel ‘n ontwaking in Europese lande sou kom oor die snelle oorname van hulle lande deur Moslem indringers, dan gebeur dit, ironies genoeg, danksy die optredes van die Moslemekstremiste self. Ten einde die artikel nie te lank te maak nie, noem ons net kortliks enkele onlangse gevalle :
2015: Aanslag teen die Paryse hekelpublikasie Charlie Hebdo. 12 mense gedood en 11 verwond.
2015: Aanval op die Paryse nagklub Bataclan. 130 mense dood en 413 beseer.
2016: ‘n Moslembesetene jaag met ‘n vragmotor in ‘n skare feesvierendes in die stad Nice in. 86 mense dood en talle beseer.
‘n Week of wat gelede word ‘n Franse onderwyser in Parys voor sy skool, ten aansien van talle skoolkinders deur ‘n Moslem maniak onthoof.
En pas weer word drie vrouens in ‘n kerk in Nice keelaf gesny.
In die afwesigheid van enige wil om die invloei van inkommers aan bande te lê, probeer die Europese regerings die probleem besweer met spoeg-en-plakmaatreëls wat maar net die uiteindelike ramp uitstel. Al die beklekkery en stertswaaiery van Westerse regerings stel die Moslems allermins tevrede. Inteendeel is daar miljoene Moslems wêreldwyd aan die betoog teen Frankryk en dit is wensdenkery dat hierdie oorverhitte atmosfeer nie na Europa gaan oorwaai nie. Vir hierdie situasie het die huidige en ‘n reeks vorige regerings net hulself te blameer. Daar is politieke partye, publikasies en indiwidue wat dekades lank reeds teen hierdie dreigende katastrofe probeer waarsku, maar hulle word deurgaans afgemaak as “ekstreemregs” en dus ignoreerbaar. Daar is niemand so doof as hy wat nie wil hoor nie. Klink bekend nè?
Veral ontstellend is dat die Moslems, benewens die besetting van gedeeltes van Europese stede, ook voorskriftelik wil wees oor beleid buite die gebiede wat hulle vir alle praktiese doeleindes volledig beheer: Halaalkos in skoolkafeterias, selfs in openbare staatskole, Moslemskole waar kinders teen die Weste geïndoktrineer word, die toepassing van Moslemwette deur Moslemhowe, moskees om elke draai ten spyte daarvan dat Christene wêreldwyd uit Moslemlande verdryf word en geen Christelike kerke aldaar toegelaaat word nie.
Te midde van dít alles maak die Europese Unie en EU-lidlande net nog meer en meer regulasies en voorskrifte wat ” diskriminasie” teen die Moslem- en ander inkommers verbied. Dis asof hulle hul eie graf nie vinnig genoeg kan grawe nie. Die geykte argument is altyd “Ja, maar Moslems is nie almal radikaal nie.” Dit is so, maar hoe weet die Franse en ander Europese lande se polisie watter Moslems is radikaal, of potensieel radikaal en watter nie en as hulle weet, waarom vind die aanvalle dan plaas? Daar is natuurlik gevalle waar hulle wel duidelik geweet het dat ‘n bepaalde persoon ‘n radikaal is en hom nogtans vryelik laat rondloop het soos in die geval van die maniak wat die onderwyser onthoof het. En in elk geval, Moslems radikaliseer oornag.
Een van die redes waarom die Moslems so suksesvol is in hulle pogings om die Westerse wêreld te oorspoel, is dat hulle in sekere opsigte die waardes respekteer wat die Westerse samelewings lank reeds verwerp het: Hulle is konserwatief, hulle het die wil om te wen, hulle is familievas, geheg aan hulle geloof, hulle duld nie homoseksuele huwelike nie, hulle het hoër morele standaarde, hulle vrouens loop nie half kaalbas in die straat en selfs in kerke rond nie. In ‘n neutedop, in Europa is die moskees vol en die kerke leeg.
Natuurlik is daar dié in hulle geledere wat onskuldige mense vermoor en vermink en dis ‘n probleem — ‘n probleem vir ons, maar ook ‘n probleem vir hulle want die oorgrote meerderheid slagoffers van Moslemterreur is ander Moslems. Lankal reeds het die Moslemwêreld tot die besef gekom dat hulle met ‘n frontale gewelddadige aanslag teen die Weste nie veel verder sal kom nie. Daarom het hulle eerder die strategie begin volg van geleidelike insypeling, want hulle het maar te goed verstaan dat die Westerse humanistiese samelewings teen die instroming van “arme drommels ” uit die derde wêreld nie bestand is nie. Enkele jare gelede het die Turkse president, Erdogan, tydens ‘n toespraak voor ‘n Turkse gehoor in Duitsland uitgeroep: “Dis nie nodig om Turkye as lid van die Europese Unie toe te laat nie. Turkye is reeds in Europa!”
Het die Europese beskawings ‘n kans om hulle teen hierdie dreigende oorstroming te verweer? Die kanse lyk uiters skraal, maar as daar dan tog ‘n kans is, sal dit in die eerste plek afhang daarvan of die Europese beskawings daarin kan slaag om eers die stryd teen hulleself te wen.
Ek het voorheen geskryf oor pogings om staatkundige eenheid in Europa te bewerkstellig, bv met die Europese Unie (EU). Dit is in ooreenstemming met die versugting na globalisering: “The Enlightenment, in which the idea of the European Union is intellectually rooted, demands universal citizenship,” volgens Gaspar Miklos Tamas (Ivan Krastev, bron hier onder, Kindle 381). Ek het ook oor die inkommerprobleem geskryf: die buitensporige mate waarin ekonomiese vlugtelinge en asielsoekers op Europa toesak. Dit vind aanklank by politieke byderwetsheid, humanitêre simpatieë en liberalisties-linkse politiek. Daarvolgens is die inkommers bv op welsynstoelaes geregtig, al het hulle niks tot die staatskas of die heil van die betrokke land bygedra nie. Dat hulle in baie gevalle onwettig die land binnegekom het en dus misdadigers is, word nie teen hulle gereken nie. ‘n Teenreaksie het gelukkig spoedig ingetree. Pleks van eendersverklarende kosmopolitiese begeertes word die belangrikheid van eiesoortige kultuur binne nasionale state beklemtoon. ‘n Nuwe waardering het nie net vir die handhawing van beveiligde landsgrense ontwikkel nie, maar ook groter bewustheid van die ons/hulle-onderskeid. “He is among us, but he is not of us” (234).
In groot mate het die Europeërs deesdae vir die eerste keer op eie bodem te make met mense (bv Moslems en swart Afrikane) wat kultureel grondig van hulle verskil. Waaraan ek al dikwels gedink het, is: Gestel die Europeërs het vroeër hierdie eerstehandse ervaring opgedoen. Myns insiens kon hulle dan groot simpatie met die blanke bewind in Suid-Afrika gehad het. Hulle sou die blankes/Afrikaners moreel en materieel ondersteun het, omdat hulle begrip vir die sterk onderlinge kulturele bande sou gehad het; ook begrip vir die groot kulturele kloof tussen ons en “die ander” want die onderskeid word nie op grond van velkleur gemaak nie maar omdat “die ander” ‘n ander denk- en leefwyse het. Ek het al dikwels die ooreenkomste tussen die lot van die blankes in Algerië en Suid-Afrika uitgewys. In albei gevalle het ‘n miljoen blankes gevlug toe enersyds Arabiese en Berberse Moslems en andersyds terroristies-kommunistiese swartes beheer van die regering oorgeneem het. Krastev skryf: “In many respects, people who vote today for the Far Right in Europe share the sentiments of French pied noirs [Algerian whites] who where forced to leave Algeria at the time of the War of Independence [1954-1962]” (356). Wanneer ek as ontheemde in die nuwe Suid-Afrika nostalgies na foto’s uit my verlede kyk, is dit soos “a postcard from a lost world, a place where [I] felt at home” (761).
Omdat ek reeds dikwels oor hierdie onderwerp gelees en geskryf het, het ek aanvanklik nie Ivan Krastev se boek, After Europe (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2017, 125p; Amazon Kindle $11,49), gelees nie. Toe daar vanjaar ‘n bygewerkte weergawe teen dieselfde prys beskikbaar gestel is, het ek besluit om dit te koop. Ek is nie spyt daaroor nie, want dit is ‘n briljant geargumenteerde uiteensetting. Vir my as leser het dit voorgekom asof elke stelling en selfs woord deeglik deur die outeur oorweeg is en dat hy uitstekend oor die onderwerp ingelig is. Die bywerking van 11 bladsye is tot die laaste afdeling beperk. Dit het my in mindere mate beïndruk omdat die outeur daarin in ‘n mate afbreek wat hy in die oorspronklike uitgawe staangemaak het.
Ivan Krastev
‘n Boek wat min of meer oor dieselfde onderwerp handel, is ‘n bundel opstelle geredigeer deur Heinrich Geiselberger, The great regression (2017, 220p; Amazon Kindle $11,49). Twee ander boeke deur Krastev is In mistrust be trust: Can democracy survive when we can’t trust our leaders? (2013, 71p; Amazon Kindle $3,44) en Democracy disrupted: The politics of global protest (2014, 89p; Amazon Kindle $11,49). Met Stephen Holmes as mede-outeur het daar ook die volgende boek van Krastev verskyn: The light that failed: A reckoning (2019, 240p; Amazon Kindle $23,20). Dit is die lig van liberalisme wat al hoe dowwer skyn. Dit hang saam met Krastev se voorbehoude oor demokrasie en globalisme. Laasgenoemde boek het dieselfde hooftitel as een van Rudyard Kipling (1865-1936) se romans (1891), wat oor ‘n mislukte liefdesverhouding handel. Kipling het ook die gedig, “The white man’s burden” (1899), geskryf, waarin hy as geswore imperialis die Amerikaners aanmoedig om die Fillipyne te annekseer. Van 1898 tot 1908 het Kipling dikwels tyd in Kaapstad deurgebring. Hy was ‘n sterk ondersteuner van die Britte in die Anglo-Boereoorlog.
‘n Groot voordeel van Krastev se 2017-teks is dat dit ‘n Oos-Europese siening van die ondewerp is terwyl hieroor (ten minste in Engels) meesal uit ‘n tradisioneel Westerse perspektief geskryf word. Krastev is verbonde aan die Center for Liberal Strategies in Sofia, Bulgarye. Dit is bekend dat lande in Oos-Europa minder welvarend as dié in Wes-Europa is. Om hierdie rede het Oos-Europa nie so ‘n groot probleem met inkommers wat wil parasiteer nie. Die sterk verset teen inkommers is daarom vir my des te meer interessant. Maar dit moet ook in gedagte gehou word dat hierdie lande onder kommunistiese bewind (oorwegend) blank gebly het. Dit gaan vir Oos-Europeërs nie soseer om die behoud van materiële dinge nie, maar om die bewaring en voortsetting van hulle geestelike erfenis.
Dit is bekend dat staatsryke kom en gaan. In Oos-Europa is dit bv die skielike ineenstorting van die Habsburgse Hongaars-Oostenrykse Ryk in 1914 ná die sluipmoord op aartshertog Franz Ferdinand wat ingrypende gevolge gehad het. Maar so ook die verbrokkeling van die Sowjetunie ná die val van die Berlynse muur op 9 November 1989. Daar was ‘n wydverspreide maar foutiewe aanname dat albei hierdie ryke gekom het om te bly, net soos die Britte gedink het die son sou nooit oor die Britse Ryk sak nie. Krastev verwys afwisselend na Sentraal- of Oos-Europa. Met albei bedoel hy eintlik eens kommunistiese Europa. Namate die Sowjetunie verkrummel het, het Europa as ‘t ware al hoe meer ooswaarts uitgebrei. Dieselfde gebeur met die Europese Unie.
Wat vir my nog steeds ‘n skokkende misdaad teen Europese beskawing bly, is dat die 1989-gebeure plaaslik op so ‘n vergesogte manier vertolk is dat dit tot die ondergang van blanke politieke beheer in Suid-Afrika gelei het. “When man-made worlds of political and cultural artifice disappear, they do so quickly” (38). Die vraag wat Krastev homself afvra, is: “Are we experiencing a similar ‘disintegration moment’ in Europe today?” (38). Blank Suid-Afrika se disintegrasie het op ‘n spesifieke dag begin: FW de Klerk se toespraak in die parlement op 2 Februarie 1990. Die NP-onderhandelaars het daarna telkens voor die voortgesette geweldpleging van ANC-terroriste en -kommuniste geswig. Daardie geweld is onder die leiding van die latere vredesikoon en versoener, Nelson Mandela, gepleeg.
Die dwaasheid van 1990/94 in Suid-Afrika én die aanvanklike verwelkoming van inkommers in Europa herinner aan wat George Orwell gesê het: “To see what is in front of one’s nose needs a constant struggle” (73). De Klerk & kie het gewone, goeie, redelike mense pleks van klipharde, immorele terroriste en kommuniste voor hulle oë aan die onderhandelingstafel gesien. “Societies sometimes do commit suicide, and they do it with a certain élan as well” (73). Soos uit my vorige rubriek blyk, verkeer iemand soos Leon Wessels steeds in die waan dat hy uitsonderlik gepresteer het deur in groter mate as enige ander NP-onderhandelaar ten prooi van die wense/eise van die bose ANC/SAKP te val. Sedert 2015 ly Europa weens inkommers onder terreuraanvalle soortgelyk aan dié destyds in Suid-Afrika. In Suid-Afrika se geval is die 1990/94-terreur, ongelooflik soos dit mag klink, onder meer gepleeg deur terroriste wat toegelaat is om na Suid-Afrika terug te keer, of sulke inkommers wat terroriste in Suid-Afrika opgelei het. Dit is moontlik gemaak deur De Klerk se verslapping van die sekuriteitsmaatreëls. In daardie sin was dit selfmoord.
“The [European] Union looks more than ever like a community of fate” (62), wat die inwoners kan noop om saam te staan om die kulturele en terreurbedreigings die hoof te bied. Maar dit gebeur nie noodwendig nie. Angela Merkel, die Duitse staatshoof, het dermate aan skuldgevoelens oor hulle Nazi-verlede gely dat sy aanvanklik nie net inkommers onbeperk toegelaat het nie, maar hulle selfs aangemoedig het om in groot getalle na Duitsland te kom. Linkses poog om hierdie optrede soos volg te regverdig: dat ‘n verouderde Duitse bevolking jong mense as werkers nodig het. In bv Japan is daar wat veroudering betref ‘n situasie soortgelyk aan dié in Duitsland. Maar in Japan word geredeneer dat outomatisering, bv robotisering, die arbeidsmag in afdoende mate sal aanvul. Pleks van ekonomiese oorwegings te prioritiseer, soos in Duitsland, verkies die Japannese wyslik om eerder die behoud van hulle kultuur voorop te stel. In Europa “the fear of a barbarian invasion coexists with a fear of a robot-driven transformation … How society will function when work is a privilege and not a right or duty is not a theoretical question” (570).
In Duitsland en elders in Europa kom daar in elk geval dikwels min van toegewyde werk deur inkommers tereg. Hulle verkies om eerder op die welsynsvoordele te parasiteer, wat van staatskant al hoe meer ontaard in “borrowing from future generations in the form of deficit spending” (111). Terselfdertyd is werkloosheid in Europa, soos in Suid-Afrika, ‘n teelaarde vir misdaad. Krastev se gevolgtrekking is: “Immigration is unlikely to provide Europe with a solution for its demographic weakness” (99), maw ‘n mens kan nie die blanke bevolking sinvol of bevredigend met sulke inkommers aanvul nie. Uiteraard kan die tradisionele bevolking nog minder wyslik met die inkommers vervang word. Maar daardie nuwes kan die inheemses uiteindelik verswelg.
“The geopolitical rationale for European unity vanished with the Soviet Union’s collapse” (87). Dit kan wees dat ‘n veranderingsoomblik vir Europa aangebreek het of naby is. “A passing glance at China, India, and Russia, not to speak of the vast reaches of the Muslim world, makes clear that both ethnic nationalism and religion remain major driving forces in global politics. Europe’s postmodernism, postnationalism, and secularism make it different from the rest of the world, not a harbinger of what necessarily awaits it. What is also visible in the context of the refugee crisis is that national loyalties, once considered dead and buried, are back – with a vengeance – in contemporary Europe” (122).
Krastev verduidelik die boektitel soos volg:
“It is this new reality that first inspired me to think in terms of after Europe. After Europe signifies that the old continent has both lost its centrality in global politics and the confidence of Europeans themselves – the confidence that its political choices can shape the future of the world. After Europe means that the European project has lost its teleological appeal and that the idea of a ‘United States of Europe’ is less inspiring than at perhaps any other moment in the last fifty years. After Europe means that Europe is suffering from an identity crisis in which its Christian and Enlightenment legacies are no longer secure. After Europe does not necessarily mean that the European Union is at an end so much as it signals that we need to leave behind our naïve hopes and expectations about the future shape of Europe and the world” (134).
“The only way to deal with the risk of disintegration [of Europe] is to recognise clearheadedly that the refugee crisis has dramatically changed the nature of democratic politics on the national level and that what we are witnessing in Europe is not simply a populist riot against the establishment but a voters’ rebellion against the meritocratic elites (best symbolized by hard-working, competent officials in Brussels who are nonetheless out of touch with the societies they are supposed to represent and serve). How the refugee crisis has changed European societies and why citizens resent the meritocratic elites are the two issues this book will try to address. (What the refugee crises has clarified is that Europeans no longer dream of some distant utopia. There really is no imagined perfect land where they want to live. The new dream is for what one might call Nativia – a distant island to which unwanted foreigners can be sent without the slightest pang of guilt) (196).
Die optimistiese idee van ‘n nuwe wêreldorde het volgens Kenneth Jowitt plek gemaak vir “the new world disorder” (294). “In [Francis] Fukuyama’s imagination, Europe was the model for the coming global liberal order. For Jowitt, on the other hand, the old continent was the epicenter of the new world disorder” (307). “There is depression: ‘We are lost; Europe is turning into Europastan!’” (434).
Dwarsdeur die boek het Krastev dit teen die “meritocratic elite”. In Europa is die elite seker intellektueel die meerdere van die populistiese massa, maar nie noodwendig kultureel nie. Ek dink Krastev se eintlike beswaar is teen burokratiese politici wat min kennis van en nog minder begrip vir die massa se belange het. In Suid-Afrika, waar daar bitter min sprake van intellektualiteit by die ANC-regime is, is die gaping tussen die politici en die gepeupel se leefwêrelde (die een buitensporig luuks, die ander brandarm) so groot dat ek ‘n revolusie voorsien. Krastev verwys na Europa se “demographic dystopia”: “In order to ensure their prosperity, Europeans need to open their borders; yet such openness threatens to annihilate their cultural distinctiveness” (570). Maar as Europeërs nou reeds hulle utopiese drome afgesweer het, hoe diep is die put nie vir die blankes in Suid-Afrika wat daagliks in ‘n distopie met rommelstatus moet lewe terwyl daar geen vooruitsig op verbetering is nie? ‘n Manier waarop verligting verkry kan word, is ‘n nieu-Robbeneiland, ‘n lekker groot een, waarheen alle misdadigers gestuur word, bv almal wat skole en winkels plunder, paaie versper, boere vermoor, vee en kragkabels steel, ens, asook alle onwettige inkommers.
“The refugee crisis turned out to be Europe’s 9/11” (245). “[It] now looks increasingly like the second coming of decolonization” (344). “In the twenty-first century, migration is the new revolution – not a twentieth-century of the masses, but an exit-driven revolution of individuals and families. It is inspired not by ideologically inscribed paintings of radiant futures but by Google Maps photos of life on the other side (of the border). In order to succeed, this new revolution doesn’t require ideology, political movements, or political leaders. For so many of the wretched of the earth, crossing the European Union’s border is a matter of human necessity and hardly a question of a utopian future” (208).
Wat dikwels misgekyk word, is dat hierdie migrante doelbewus ‘n nieblanke regime vir ‘n blanke regering verruil omdat laasgenoemde beter (bv meer doeltreffende) regeerders is. Maar dan word daar van die Suid-Afrikaanse blankes verwag om entoesiasties oor die “onderhandelde revolusie” van 1994 te wees.
“The problem with the migration revolution – as in any revolution, really – is that it contains within itself the capacity to inspire counterrevolution. In this case, the revolution has inspired the rise of threatened majorities as a major force in European politics. These anxious majorities fear that foreigners are taking over their countries and jeopardizing their way of life” (208). In Suid-Afrika is die situasie heeltemal anders. ‘n Kultureel andersoortige meerderheid is mandaadloos in beheer van die land geplaas en probeer om die eens polities magtige blanke minderheid ten minste kultureel te vernietig. ‘n Verdere revolusie is moontlik, selfs waarskynlik, maar dit sal uit die swart meerderheid ontspruit en na verwagting, ten minste aanvanklik, die gepeupel in groter mate as die 1994-revolusie bevoordeel. Van verligting van die blankes se lot is daar nie sprake nie. Die blankes se saak is in 1990/94 verbrou. Daar sal myns insiens geen tweede kans wees nie.
“Many Europeans unconditionally accept the flow of immigrants as a sign of democracy’s failure” (282). Hoewel ‘n demokraties verkose regering veronderstel is om uitdrukking aan die wense van die meerderheid kiesers te gee, was sulke regerings dikwels geneig om die weerstand wat by die meerderheid kiesers teen inkommers bestaan, te ignoreer. “For many, ‘democracy’ in the EU quickly became code for the political impotence of citizens. Rather than Brussels symbolizing the glory of a common European home, the EU’s capital came to represent the unrestricted power of the markets and the destructive power of globalization” (886). In hierdie sin “democracy can be a trigger for destabilization” (508). ‘n Diktator soos Muammar Gadafi van Libië het Europa redelik doeltreffend teen inkommers beskerm. Nadat hy weens die Westerse, veral Amerikaanse, sug na demokrasie uit sy pos verwyder is, het die migrantevloed Europa getref. Dit is waarom daar in Europa toenemende simpatie met regeringsvorme is wat meer outoritêr as demokrasie is.
Die strategie van baie van die demokrasië in Europa het spoedig verander. “In the age of migration, democracy has begun to operate as an instrument of exclusion, not inclusion” (208). In Amerika is Donald Trump die toonbeeld hiervan. Hy wil Amerikaanse verblyfreg en burgerskap so moeilik moontlik vir merietelose migrante maak. In Europa is daar die opkoms van regse politieke partye wat alles moontlik doen om migrante buite hulle lande te hou. Selfs regerings wat nie naastenby regs is nie, het dit nodig gevind om versperrings op hulle grense aan te bring sodat migrante nie so maklik kan inkom nie. “Open borders are no longer a sign of freedom but are now a symbol of insecurity” (496). “In the 1990s, globalization meant the opening of borders for ideas, goods and capital” (508). Globalisme het in ‘n nagmerrie ontaard toe ook mense op groot skaal en dikwels onwettig oor landsgrense begin beweeg het.
“Liberal notions of tolerance, cheaply reduced to a caricatured notion of ‘political correctness,’ have come to be seen as the enemy of the people” (282). Daar is “the inability and unwillingness of liberal elites to discuss migration and contend with its consequences … [The] revolt against the hypocrisy of liberal elites is fundamentally reshaping Europe’s political landscape” (332). “Tolerance and civility were long the defining characteristics of the European Union. Today they are often perceived as the EU’s core vulnerabilities” (520). “The idea of ‘creative destruction’ was at the very heart of our experience with globalization. But if a decade ago we preferred to focus on the ‘creative,’ now the focus is, regretably, on the ‘destruction’” (520).
Dit herinner aan Suid-Afrika se onlangse geskiedenis. Veral in die jare tagtig het die ANC/UDF alles moontlik probeer doen om af te breek wat onder die leiding van die blankes tot stand gebring is. Dit het geskied in die waan dat daar later onder ‘n ANC-regime iets beters tot stand gebing sou word. Vandaar die ANC se heropbou en ontwikkelingsprogram ná die 1994-ramp, sonder om openlik te erken dat wat heropgebou moet word, is wat die ANC/UDF doelbewus en eiehandig afgebreek het. In werklikheid het al hoe groter verval ná 1994 ingetree, soos gesimboliseer deur die verwerwing van ekonomies-finansiële rommelstatus. Dit is vir onkundiges en onbekwames veel makliker om af te breek as om op te bou.
By ‘n vorige geleentheid het ek geskryf oor David Goodhart se onderskeid tussen “Anywhere people” en “Somewhere people” (Praag, 8.12.2018). Heel gepas verwys Krastev ook daarna: “The conflicts between Anywheres and Somewheres, between globalists and nativists, and between open societies and closed societies have become more important in shaping voters’ political identities than previous class-based identities” (460). Krastev verskaf dan hierdie interessante inligting oor Amerika: “Among the many electoral maps published after the last US elections, one captures this [the Somewheres and Anywheres phenomenon] particularly well, showing that although Trump-land covers around 85 percent of the land mass of the United States, those living in Clinton-land make up roughly 54 percent of the population. If we imagine these regions as two countries, we notice immediately that Clinton-land, composed of coastal regions and urban islands, suggests nineteenth-century Britain, while Trump-land more resembles the landmasses of Eurasia governed by Russia and Germany. The political struggle between Clinton and Trump was one between sea power and land power, between people who think in terms of space and people who think in terms of place” (460).
Die volgende waarneming is ook van aktuele belang: “[The] Harvard historian and legal scholar Samuel Moyn convincingly argues [that] the birth date of the human rights movement is relatively recent, sometime in the 1970s. Further, in order to understand properly the popularity of the human rights paradigm, we should recognize that it is a substitute for both nation-centered utopias and other internationalist utopias like socialism” (484). Menseregte-aktiviste veronderstel sowel die gelykheid as wesenlike eendersheid van mense en is dus geneig om beswaard oor nasiestate en landsgrense te wees. Maar ek dink nie menseregte lê (noodwendig) sosialisme aan bande nie. Byvoorbeeld, die ANC-regime is gaande oor menseregte (vir swartes) en terselfdertyd geswore aanhangers van sosialisme, wat sonder beswaar maar tot kommunisme oordryf kan word, bv in hulle “Tweede Demokratiese Revolusie”. “The insistence of political theorists such as Stephen Holmes that rights have costs, and that divorcing the capacity of the state from the ability of the regime to make rights real, has been ignored” (484). Dink maar net aan wat die agt menseregtekommissarisse en hulle administratiewe onderbou Suid-Afrika jaarliks kos en in hoeverre hulle daarin slaag om menseregte vir blankes te verseker.
In die Europese Unie is daar “a clash of solidarities: national, ethnic, and religious … Western Europeans as a rule trust their national governments … In the East … the majority of people there are more likely to trust Brussels than their national governments. They had pinned their hopes on technocrats in Brussels proving more competent and less corrupt than their national leaders” (582). Ná 1989 was die situasie in Oos-Europa dus aanvanklik soortgelyk aan dié in Suid-Afrika: Die kiesers het nog nie afdoende aangepas by die nuwe demokratiese opset nie. Die regerings gee dus nie werklik uitdrukking aan die wense van die meerderheid kiesers nie en is boonop ondoeltreffend en korrup. In Europa het massa-migrasie hierdie situasie teen 2015 radikaal verander. “The migration crisis upended this dynamic. Germans and Swedes are now less convinced that their governments are capable of shaping the EU’s common policies, while eastern Europeans, still skeptical about the competence and honesty of their national governments, now place more faith in them than in Brussels. They see them ready to defend what lies squarely in the national interest. In short, migration has brought a renationalization of politics and a concomitant resurrection of the East-West divide, if indeed it ever really disappeared” (582).
Waarop dit myns insiens neerkom, is dat die Wes-Europese lande, ten spyte van toenemende teenkanting in eie geledere, amptelik voortgaan om die Europese Unie se liberale migrasiebeleid te steun. Die Oos-Europese lande, daarenteen, het om ekonomiese redes aansluiting by die welvarender Wes-Europese land gesoek en daarom lid van die Europese Unie geword. Maar die migrantekrisis noop hulle om ter behoud van hulle kulturele identiteit hulle van die EU se migrasiebeleid te distansieer. Dít terwyl Oos-Europa ‘n groot uitvloei van inwoners na veral Wes-Europa ervaar en dus eintlik ekonomies-aktiewe migrante nodig het (630). Hulle teenstand spruit uit hulle bewustheid van “the darker sides of so-called multiculturalism” (641). “What this may intimate is that the unification of Europe has always been far more a dream than a reality. And it is the return of the East-West divide, more than any other political development, that fuels fears of a wholesale or even partial disintegration of the EU” (594).
Dit is ook “central Europe’s deeply rooted mistrust toward a cosmopolitan mindset that divides East and West. Eastern Europe does not have a colonial history and thus lacks a sense of guilt, but it also lacks a shared fate that often accompanies colonial encounters” (737). Oos-Europeërs het nie ‘n kosmopolitiese verlede nie. In soverre hulle ‘n breër ervaring as hulle eie land het, is dit die onaangename herinnering aan kommunistiese oorheersing. Vir hulle is daar “the direct connection between communism and internationalism, that partially explains central Europe’s senstivities when it comes to the refugee crisis” (774). “The German drive for cosmopolitanism was also a way to escape the xenophobic legacy of Nazism, while it could be argued that central Europe’s anticosmopolitanism is partially rooted in an aversion to the communist-imposed internationalism” (774).
“Being a normal country was the dream of eastern European society. The West’s normality was embodied by its prosperity, civility, and economic success. Three decades later, postmodern Europe is viewed by many eastern Europeans as culturally abnormal” (749). Maar die inkommers het ook ‘n mate van herbesinning in Wes-Europa genoodsaak. “The demand for democracy in Europe has been transformed into a call to defend one’s own political community and thus a demand for exclusion rather than inclusion. It also creates a dynamic in which the European project is seen no longer as an expression of liberal universalism but as a sour expression of its defensive parochialism” (791). In Europa is daar ‘n herontdekking en herwaardering van eie kultuur. Plaaslik besef en verstaan iemand soos die armsalige Wim de Villiers dit nie. Hy weet nie dat sy passie om studente met wêreldburgerskap te indoktrineer en hulle ooreenkomstig op te lei in die Weste al hoe meer uit die mode raak nie. Maar solank hy die Afrikanergeskiedenis van die Universiteit Stellenbosch (US) met wortel en tak uitroei, insluitende Afrikaans so veel en so gou moontlik, bly die ANC-regime tevrede met die US se transformasieteikens.
“The public in Eastern Europe (aside from a relatively small number of die-hard liberals) remains largely unmoved by the plight of the refugees. That’s why leaders there have lambasted Brussels’s decision to redistribute refugees among EU member states. Prime Minister Robert Fico of Slovakia has asserted that his country would be prepared to accept only Christians … The leader of the governing Law and Justice Party in Poland, Jaroslaw Kaczyński, warned that accepting refugees would be a public health risk because of the allegedly dangerous diseases migrants carry with them. Hungarian prime minister, Viktor Orbán, contends that the European Union’s moral duty is not to help the refugees but to guarantee general security” (606). Die sterk teenkanting teen migrante in Pole is te begrype omdat die land eers ná 1989 daarin kon slaag om 98% etnies Pools te word (653).
“Citizenship means common descent and shared culture. It was precisely from nineteenth-century Germans that central Europeans borrowed the idea of the nation as cultural unity” (653). “Being more impoverished than western Europeans, they wonder how anyone can expect them to express spontaneous humanitarian solidarity” (665). “Gay marriages signify fewer kids and further demographic decline. For an eastern European nation haunted by low birth rates and migration, the endorsement of gay culture is like endorsing your own disappearance” (689). Is dit nie waarom Naspers/Media24-publikasies sowel rasgemengde as selfdegeslag-huwelike by iedere moontlike geleentheid met teks en foto’s aan lesers en kykers opdring nie? Die onderliggende motivering skyn te wees die vernietiging van die plaaslike blankedom, veral die Afrikanerdom met sy beweerde slegte apartheidsverlede.
“It is loyalty – namely, the unconditional loyalty to ethnic, religious, or social groups – that is at the heart of the appeal of Europe’s new populism” (1212). “The emerging illiberal political consensus is not limited to right-wing radicalism; it encompasses the transformation of the European mainstream itself. It is not what extremists say that threatens Europe; the real threat is what the mainstream leaders no longer say – principally, that diversity is good for Europe” (1070). Dit word die “illiberal turn” genoem (945). “The rise of the populist sentiments signals a return to political polarization and a more confrontational style of politics … The Left-Right divide is being replaced by a conflict between internationalists and nativists … Populism’s key feature is a hostility not to elitism but to pluralism … Populists do not claim to stand for all Poles, French, or Hungarians, but they insist that they stand for all ‘true Poles,’ ‘true French,’ and ‘true Hungarians’” (958), soortgelyk aan die onderskeid wat tussen enersyds egte of ware Afrikaners en andersyds hanskakies, oorverligtes of verloopte Afrikaners gemaak word.
Aan die einde van sy 2017-boek het Krastev tot die volgende slotsom gekom: “The disintegration of the union is one of the most likely outcomes” (1442). Maar die teks is so kort ná twee onvoorsiene en hoogs onverwagte politieke verwikkelinge voltooi dat die gevolge daarvan toe nog nie in hulle volle omvang verwerklik was nie. Ek verwys na die pro-Brexit-uitslag van die referendum op 25 Junie 2016 in Brittanje en die verkiesing van Donald Trump as Amerikaanse president op 8 November 2016. In sy 2020-bywerking skryf Krastev oor sy 2017-boek: “It guessed (correctly) that the refugee crisis of 2015 would profoundly transform European politics. It predicted (wrongly) that Europeans’ newly born love for referenda could bring the end of the union. The book was read as pessimistic and gloomy, and in a way it is. But it is also a book of hope. ‘Hope is definitely not the same thing as optimism,’ wrote Václav Havel [1936-2011]” (1499), die president van die Tsjeggiese Republiek (1993-2003). In die nuwe Suid-Afrika behoort Afrikaners dalk ook hierdie onderskeid te maak sodat hulle nie op moedverloor se vlakte beland nie.
Krastev het sy deuntjie verander. Die vraag is of sy gewysigde siening korrek is. “The European populist revolution that started with the promise to destroy the EU has ended up reconciling itself to the idea that disintegration of the union would be a tragedy for Europeans. Nostalgia for the nation state is still present in the rhetoric of the populist right, but it’s begun to take the decline of the nation state for granted” (1536). Dalk probeer Krastev om te gou ‘n nuwe tendens te bespeur. “For many European societies, particularly in the East, the fear of emigration (your compatriots leaving your country for another) outweighs the fear of migration (foreigners trying to join your country) and better explain the support for populist parties” (1536). Maar is die leemte wat gelaat word deur mense wat landuit vlug (noodwendig) erger as die mate waarin inkommers met ‘n wildvreemde kultuur ‘n land, hetsy op kort- of langtermyn, kan opdonder?
“If there is one single factor that is most responsible for Europe making its peace with the idea of maintaining the union in some form, it is Brexit. Since 2016, Great Britain has been transformed in almost unimaginable ways. It has become provincial, disoriented, and unimportant. [?] What once was the greatest empire in the history of the world has started to resemble a rebellious colony” (1548). Maar Ian Smith (1919-2007) van Rhodesië-faam (eerste minister 1964-1979) het die Britte lank gelede al daaraan herinner dat Great Britain tot Britain gekrimp het. Die teenstanders van Brexit het groot rampspoed vir die land voorspel, maar te oordeel aan die wisselkoers gaan dit veel beter met die Britse ekonomie as dié van baie ander lande, noodwendig insluitende Suid-Afrika. Brittanje het ‘n onontbeerlike bondgenoot in Trump se Amerika. Die vraag is of skeptisisme oor Trump as persoon nie dalk Krastev se ongunstige evaluering van Brexit oormatig beïnvloed nie, asook sy bewering van ‘n afname in die entoesiasme vir nasionalisme en nasionale state in (Oos-)Europa.
In een van haar eerste amptelike optredes het die nuut aangewese president van die Europese Kommissie, Ursula von der Leyen, onlangs ‘n portefeulje (agentskap of ministerie) geskep “om die Europese lewenswyse te beskerm”, ‘n maatreël wat plaasvind binne die raamwerk van immigrasiebestuur. In die eerste plek is dit duidelik dat as sy haar hiervoor beywer, dit noodsaaklik geword het, maar verder is dit insiggewend dat haar inisiatief ‘n storm van verontwaardiging in die Europese media en politieke kringe ontketen het wat haar genoop het om die naam van die portefeulje te verander na “Portefeulje om die Europese lewenswyse te bevorder”(!).
Meer en meer koerante en skrywers begin wys op die geleidelike verswelging van Wes-Europa deur immigrante uit Afrika en die Moslemlande. Dapper enkelinge wat probeer wal gooi, doen dit in die aangesig van ‘n arsenaal van links geïnspireerde staatswette : wette teen diskriminasie, teen haatspraak, teen rassisme, teen islamofobie, teen verwysings na instroming, besetting, omgekeerde kolonisering en wat ook al nog deur die verwronge verbeeldingskrag van linkses en politiek korrektes (dieselfde ding) voortgebring kan word. Praatjies en lesings by universiteite wat op die ontstellende ontwikkelings wys, word verbied deur aanwending van die goedkoop foefie dat die spreker nie die “openbare veiligheid” kan waarborg nie. Elemente wat inderdaad die openbare vrede versteur, word egter wel toegelaat.
‘n Goeie voorbeeld is Thilo Sarrazin. Sarazin is ‘n Duitse ekonoom met ‘n indrukwekkende loopbaan in die akademie, die politiek, verskeie Duitse ministeries, waaronder die Ministerie van Finansies en verskillende groot sake-ondernemings, banke en nog meer. Ten tye van sy gedwonge aftrede in 2010 was hy op die direksie van die Deutsche Bundesbank, oftewel die Duitse Reserwebank. Waarom dan was sy aftrede gedwonge ? Wel, die rede was dat hy in 2010 ‘n boek gepubliseer het getiteld, Deutschland schafft sich ab (Duitsland skaf homself af) wat handel oor ? … die verswelging van die Duitse samelewing deur ? … Moslem immigrante. Sarrazin is terstond uit sy pos by die Reserwebank ontslaan en het nooit weer enige ander noemenswaardige posisie beklee nie. Enkele dapperes is daar dus wel, maar hulle eindig op die ashoop van die Europese samelewing.
Groot dele van talle Europese stede is vandag niks anders nie as lokasies, kompleet met dwelms, geweld, diefstal, beskadinging en roof van openbare eiendom, besetting van geboue, misdadigheid van allerlei aard, maer honde, smerige strate, haarkappery op die sypaadjies, kortom al die handelsmerke van die Afrika-kultuur waarmee ons in Suid-Afrika daagliks saamleef. Die Europeërs vind dit kleurvol. Honderdduisende van hulle onderneem nogtans jaarliks die lang reis na Suid-Afrika om ‘n pelgrimsbesoek te bring aan Kaylelitsha en Soweto. ‘n Mens wil naar word.
Elders op Praag is die onbeteuelde instroming van immigrante uit die Derdewêreld na Wes-Europa breedvoerig bespreek. Hierdie verskynsel is ‘n simptoom van die siektetoestand wat in Wes-Europese lande vaardig is en waaraan die regerende elite ‘n groot aandeel het. Sommige van hulle is bloot onwillig of onmagtig om die instroming — wat inderdaad ‘n oorstroming geword het — hok te slaan, maar ander moedig die instroming van swartes en Moslems selfs aktief aan omdat hulle dit sien as ‘n bron van goedkoop arbeid om die rykes nog ryker te maak. Die prominente Britse skrywer en joernalis, Douglas Murray wys in sy boek, The Strange Death of Europe daarop dat die dood van Europa ‘n bewuste keuse van Europeërs is. Miskien is dit meer korrek om te sê dat dit die keuse van die Europese heersersklas is. Maar hulle begin stadigaan die prys vir hulle onbesonnenheid betaal.
As die Europese regerende elite dan willoos, hulpeloos en gelate toekyk hoe hulle beskawing letterlik besig is om te verdwyn, is dit egter nie so gesteld met die algemene bevolking nie. In talle Europese lande is daar ‘n onmiskenbare reaksie onderweg van bevolkings wat behoudend en nasionalisties is, asook keelvol vir wat besig is om met hulle te gebeur. In Frankryk, byvoorbeeld is die Rassemblement National van Marine Le Pen reeds die grootste enkele party. In die pas afgelope verkiesings in Spanje het die regsgesinde VOX-party se steun vermeerder van 24 setels in die parlement tot 52 setels. Daar is ook sterk en groeiende nasionalistiese partye in Skotland, Oostenryk, Italië, Pole,en Hongarye en hulle steun neem by die dag toe. Die Brexitbeweging kan op sy afkophoendermanier ook beskou word as ‘n nasionalisiese reaksie. Die regerende elite lê natuurlik allerlei struikelblokke op die weg van behoudendes om op demokratiese wyse vordering te maak. In die jongste algemene verkiesing in Frankryk het die party van Marine Le Pen 23% van die totale stemme gekry, maar slegs 8 van die 577 lede van Nasionale Vergadering is afkomstig uit haar party, oftewel ietsie meer as 1%. Demokraties!
Die sogenaamde ” mandaat ” wat die verkose leiers van die bevolking ontvang, is bloot ‘n mandaat in naam. In werklikheid regeer die Europese politici met ‘n mandaat van die groot finansiële instellings, onder meer die banke. Die wette waarvolgens Europeërs leef, word deur die Europese parlement gemaak of goedgekeur en die Europese Parlement en Kommissie word totaal deur die geldmagte voorgeskryf. (Sien in hierdie verband ook my rubriek oor die seekatvampier van 27 Julie 2016). Hierdie werklikhede is stadigaan besig om deur te dring tot die bewussyn van die algemene Europese bevolkings.
Dit skyn dus asof Europa begin ontwikkel in die rigting van ‘n gesplete samelewing met aan die een kant mense wat nog waarde heg aan die nasiestaat, Europese tradisies en kultuur en aan die ander kant die globaliste wat aan Europese tradisies geen erg het nie, met hulle gevolg van bruikbare idiote in die media en elders agterna.
Daar is Europese denkers en skrywers wat selfs begin dink in die rigting van “paralelle instellings” en ” paralelle geografiese gebiede “, ‘n aanduiding van hoe ver die verrotting reeds gevorder het. Lappies aarde op ‘n vasteland met ‘n beskawingsgeskiedenis van duisende jare ? Lyk alteveel na apartheid in die hart van Europa. Net in hierdie geval sou dit eerder blankestans wees as bantoestans. Die enigste aanduiding van paralellisme vir die oomblik is egter nie dié van beleërde Europeërs nie, maar van juis van die nuwe derdewêreldse intrekkers. Groot gedeeltes van veral stadsgebiede in Engeland en Frankryk en ander Europese lande is reeds vir die polisie, ambulansdienste, posdienste en ander staatsinstansies onbegaanbaar en word letterlik deur vreemdelinge, insluitend dwelmhandelaars en soortgelyke kriminele elemente, regeer.
Die oomblik waarop ‘n vloed gekeer moet word, is wanneer die eerste krakie in die damwal verskyn. As die wal eers gebreek het, is dit te laat. Ons Nederlandse vriende sal begrip hê vir hierdie analogie “Parallelle oplossings” kan miskien in Suid-Afrika ‘n goeie idee wees, maar in Europa? Is die “parallelle oplossings” nie maar net ‘n poging om nuwe dammetjies te bou nie wat op hulle beurt ook gaan breek, soos ons in die Wes-Kaap reeds ondervind het: eers kom die goedkoop arbeid, dan die vrouens en ooms en tantes en nefies en niggies en die swerms kleintjies en siedaar! ons is kop onder water. Ons het dit alles reeds beleef : oorwig van getalle, stemreg, mag, oorheersing en verval. Suid-Afrika bly maar eenmaal ‘n patroon van wat wêreldwyd gebeur.
Nuwe dammetjies is net nie die antwoord nie. Die enigste antwoord is ‘n reusagtige poging om die damwal te herstel en die vloed om te keer. Maar eers moet die Europeërs die skade van die dekade lange breinspoeling herstel voordat hulle hierdie stroom gaan keer. So’n proses neem egter tyd en tyd is juis dít wat kortkom.
Ek dink soms mense raak te moedeloos oor Suid-Afrika. Ek is vas oortuig ons kán ekonomies oorleef as Afrikaners net onder mekaar begin saamwerk en al die buitelandse markte begin ontgin. Die tegnologie is ons redding!
Dan ‘n tweede punt: Nóg die ANC, nóg die hopelose en dom linkse meningsprekers in Suid-Afrika besef op watter mespunt Europa en veral dan Wes-Europa verkeer. As ‘n enkele land soos Frankryk of Nederland ‘n regse regering sou kry, gee ek die ANC ses maande tot ‘n jaar alvorens hulle tot ‘n val sou kom. Dan sal ons so te sê teruggaan na die ou Suid-Afrika toe. Die rampspoedige eksperiment in Afrodemokrasie sal afgeskaf word en ‘n meer pragmatiese, werkbare stelsel sal in die plek daarvan ingestel word.
Onthou net dít: Die ANC het die land oorgeneem as gevolg van linkse blankes oorsee wat die stryd gevoer het namens ‘n paar figurante soos Mandela wat hulpeloos in die tronk gesit en krepeer het. As daardie blankes oorsee besluit dis nou in hulle belang om weer ‘n Afrikanerregering in Suid-Afrika aan bewind te stel, sal dit binne maande gebeur.
Onlangse meningsopnames toon dat die totale polisie- en weermag in Frankryk hul bankvas agter Marine Le Pen skaar. Dit is slegs die linkse Paryse media wat haar daarvan weerhou om president van die land te word. Frankryk is lid van die Veiligheidsraad, ‘n kernmoondheid, een van ons stamlande – Afrikaners se vele Franse vanne maak steeds baie Franse se harte week – asook ‘n vorige wapenverskaffer van die NP-bewind.
Op ‘n manier verkeer ons lot nie in ons eie hande nie, maar dis miskien ook maar goed so, want laas toe dit was, het ons leiers soos FW de Klerk en Roelf Meyer gehad. Ek het baie meer vertroue in regse Europeërs as in enige Broederbondkliek of groepie Kruiperkaners in Suid-Afrika.
Al wat ons Afrikaners behoort te doen, is om ons eie groepsbewussyn te versterk deur kultuur, simbole, asook die verheerliking van ons geskiedenis en alles wat daarmee saamhang. Steve Hofmeyr en Bok van Blerk doen alreeds wonderlike werk in dié verband.
Sing, dig, skryf en maak films in Afrikaans, maar hou ook die dialoog met regse Europeërs in stand. Vroeër of later gaan en sál die wiel draai.
Die oranje-blanje-blou sal weer wapper! Glo my. Dis om die draai.
Hoe later, hoe kwater, soos hulle sê. As ek daagliks waarneem hoe die radikalisering van Suid-Afrika sedert die De Klerk-Meyer-oorgawe van 1994 verloop, dan wonder ‘n mens waar dit alles gaan eindig (of juis nie). Want op ‘n manier was dit alles só voorspelbaar; ons ouers en grootouers het presies geweet hoe die Bantoesamelewing lyk en selfs binne die naïewe geledere van die Nasionale Party was daar plek-plek genoegsame kennis van marxisme en afromarxisme sedert 1960 in Afrika om te kon voorspel hoe die “Volksrepubliek van Azanië” uiteindelik daar sou uitsien. Immers was die ANC-SAKP se sogenaamde “Vryheidsmanifes” niks anders as ‘n kommunistiese visie vir ons land met ‘n liberaal-demokratiese sousie bo-oor nie. “Die grond sal aan diegene behoort wat dit bewerk,” staan mos daarin.
Of juis nie bewerk nie, want volgens beskikbare statistieke het 90% van plase wat onteien of aan Bantoeboere oorgedra is, misluk.
Die hele debat oor die ANC se huidige grondgrypplanne is egter al oor en oor in die media en op sosiale media gevoer. Soos Breyten Breytenbach met die spraakvryheid van die vorige bedeling in 1973 egter kon sê:
“Ek is partydig. Ek kies kant. Omdat dit vir my gaan om die totstandkoming van leefbare omstandighede in ons gemeenskap. Omdat dit vir my gaan om ’n soeke na, ’n óópmaak na ’n samelewing waarin elkeen van ons en almal van ons sy regmatige aandeel kan hê, waarbinne ons op gelyke voet verantwoordelikheid vir mekaar kan aanvaar.”
Vergeet vir ‘n oomblik van die res van Breytenbach se stel linkse idees. Waarvan hy hier praat, is “om kant te kies” en “leefbare omstandighede in ons gemeenskap”. Waarskynlik het hy hier aan die multikulturele samelewing gedink, wat op daardie stadium — soos sosialisme in die negentiende eeu — nog grotendeels ‘n verre droom op die horison was. Vandag het ons egter daaglikse ervaring van die onreg, wreedheid en verontmensliking van so ‘n “multikulturele utopie”. Eintlik “distopie”. Veral dan ook onder onverbiddelike Bantoe-oorheersing, waaroor hier onder meer.
Soos Fransi Phillips dit onlangs op Facebook gestel het:
SA is ‘n simbool van die grootsheid van multikulturalisme. Nou moet die res volg. So, ons het eintlik nogal ‘n belangrike plek in die hele opset. Maar dis lekker dat hulle nou eerstehands begin voel wat dit is waaraan ons blootgestel is. Ons moenie die kans laat verbygaan nie.
Ons multikulturele distopie is presies die teenoorgestelde as die “leefbare omstandighede” waarna Breytenbach in 1973 verwys het. Eerder verstaan ons nou sy woorde as “leefbare omstandighede binne ‘n volksgemeenskap of volkstaat”, want solank as wat ons aan die chaos, wanorde, diefstal, korrupsie, geweld en volksmoord – ja, volkmoord – van die huidige Suid-Afrika blootgestel is, sal ons omstandighede nooit “leefbaar” wees nie. Oral om ons word dood en verwoesting gesaai, soos die moord op my vriendin Anette Kennealy onlangs. Terloops, en ‘n mens moet dit seker nie te hard sê nie, maar Annette was in weerwil van haar liberale en dikwels Engelssprekende vriendekring, self ‘n soort “rasrealis” in die Amerikaanse sin. Sy was op ‘n stadium ‘n DA-stadsraadslid op Louis Trichardt en in haar openbare uitsprake het sy nooit, sover ek onthou, enigiets omstrede kwytgeraak nie. Sy het my egter aangemoedig om Robert Ardrey se boeke oor die “territoriale imperatief” te lees en op ‘n keer veelseggend aan my gefluister: “Hulle is ‘n ander spesie.”
Suid-Afrikaanse Bantoes maak nie bloot blankes dood nie, maar ook die res van hul “broers” uit Afrika. Ons kan boeke skryf oor die redes daarvoor, of dit nature is of bloot nurture, maar dis ‘n futiele oefening. Ons moet die werklikheid in die oë kyk, asook die territoriale imperatief erken waarvan Annette gepraat het. Robert Ardrey se boek is hier iewers op my rak, maar vir die doeleindes van dié artikel haal ek kortliks die opsomming op die Engelse Wikipedia aan:
The Territorial Imperative develops the theses originally introduced in African Genesis: A Personal Investigation into the Animal Origins and Nature of Man, which was published five years earlier. In African Genesis, Ardrey posited that man originated in Africa instead of Asia, that he is driven by inherited instincts to acquire land and defend territory, and that the development of weapons was a fundamental turning point in his evolution. The Territorial Imperative further explores these ideas with a special emphasis on man’s distinct preoccupation with the concept of territory. It goes on to elucidate the role that inherited evolutionary instinct, particularly the so-called “territorial imperative”, plays in modern human society in phenomena such as property ownership and nation building. (My kursivering.) https://en.wikipedia.org/wiki/The_Territorial_Imperative
In vandag se Rapport, die koerant wat jare lank die lofsanger van elke uitgediende liberale leuen en cliché was, skryf die motorjoernalis Jaco Kirsten so ewe hoe lekker hy in Amerika leef nadat hy finaal geëmigreer het. Maar hy is darem nog “hartseer”. Op ‘n manier erken diegene wat emigreer dat blankes aan die verkeerde kant van die territoriale imperatief in ons land verkeer; die land is deur die “ander ras” of die “ander spesie” (die onderskeid tussen die twee is arbitrêr, biologies gesproke) verower en daarom moet ons nou padgee.
In een van die Disqus-kommentare by die Jaco Kirsten-artikel skryf ‘n leseres, Katrien H, die skroeiende woorde:
“Ek huil net om van die afskeid te lees. Daar is geen manier hoe ek sal (kan) weggaan nie maar net die gedagte breek my hart in stukke. Ons is vasgegroei aan Afrika. Dit sit in ons bloed. Tog word die wit mense hier deur meeste ander stamme gehaat. Daar is geen werklike oplossing nie. Ons moes nooit hier gewees het in die eerste plek nie. Maar nou is ons.”
Julius Malema se EFF verteenwoordig die meer radikale faksie van die ANC. Die twee partye se grondbeleid (hul territoriale imperatief) stem egter ooreen en hulle werk saam om blanke boere van hul grond te verdryf, onder meer deur die beplande grondonteiening sonder vergoeding. Hierdie beleid het reeds wêreldwyd opslae gemaak, veral in Westerse lande soos ons stamland, Nederland, waar die Tweede Kamer dit onlangs as ‘n menseregtevergryping veroordeel het.
Geen swart Afrikaland het hom tot dusver teen grondonteiening sonder vergoeding in Suid-Afrika uitgespreek nie, waarskynlik omdat soortgelyke beleide in Afrika sedert onafhanklikwording male sonder tal op ons vasteland toegepas is. In elk geval is die hele Suider-Afrika, met die hulp en finansiële ondersteuning van linkse Westerse regerings, deur afromarxistiese terreurbewegings (“bevrydingsbewegings” heet die amptelike eufemisme) oorgeneem, wat in mindere of meerdere mate verwoesting gesaai en die eiendom van blankes met geweld of deur wetgewing of ‘n kombinasie van die twee afgevat het.
Dit is feite, soos hulle sê. Soos ek egter gister getwiet het,
As die Afr hoofstroommedia een ding reggekry het sedert 1990, is dit om weg te steek hóé radikaal die ANC/SAKP werklik is. #Grondgryp binnekort, maar ook soos by alle marxiste is #volksmoord altyd ‘n opsie teen “fasciste”, “koelakke” ens.
Die hoofstroommedia hou heeltyd die ANC aan ons voor as ‘n “politieke party” wat eintlik “redelik” en “sakevriendelik” sou wees. Sy radikale leier, Ramaphosa, wat self tot die beleid van grondonteiening besluit het, word voortdurend op sy voornaam in berigte vermeld: “Cyril dit, Cyril dat,” ens. Dit herinner sterk aan die persoonlikheidskultus rondom Stalin wat ewe seer as ‘n “vriendelike omie” en “Oom Joe” aangebied is. Intussen ken ons die geskiedenis van Stalin se massa- en volksmoorde, maar ook die radikale ideologie van die ANC en Suid-Afrikaanse Kommunisteparty haarfyn.
Kortom, verwoord Katrien H. hier bo die ANC-SAKP se siening van ons baie goed: Ons is “indringers”, “gronddiewe”, “kolonialiste van ‘n spesiale tipe” wat “nooit hier moes gewees het in die eerste plek nie”.
Swartes, selfs in die VSA, hou graag die gedagte van “Afrika vir die swartman” voor, wat natuurlik ‘n bevestiging van hul territoriale imperatief sou wees. Al hoe meer Europeërs begin ook die idee propageer dat Europa eintlik ‘n vasteland vir Europeërs behoort te wees en nie deur Moslems en swartes oorgeneem behoort te word nie. ‘n Agt-en-sestigerjarige dame in Swede wat op Facebook geskryf het dat alle Afrikane uit haar land gesit behoort te word – iets wat Malema en vele ander byna daagliks by ons betreffende blankes verwoord – is egter deur ‘n Sweedse aanklaer vervolg en sy is tot ‘n boete en gemeenskapsdiens gevonnis.
In Afrika heers daar geen taboe op die verwoording van die territoriale imperatief nie, dog in Europa wel, blyk dit. Soos wat die mengkultuur egter op ‘n breukspul afstuur, voorspel ek dat daar nie meer genoeg howe en tronke in Europa gaan oorbly om die sensuur teen massa-immigrasie op Europeërs te bly handhaaf nie.
Genoeg is al gesê oor die hopeloosheid en agterbaksheid van ‘n vorige geslag sogenaamde “Afrikanerleiers” wat dít bloot in naam was en geensins ons belange op die hart gedra het nie. Roelf Meyer is bloot gevlei deur die aandag van Britse joernaliste uit Londen en het geen flenter omgegee om ons hele volk se toekoms op die altaar te plaas nie. Aldus oorlede Chris Louw, wat dit alles destyds gevolg het.
Dog ‘n veel groter probleem is ons gebrek aan ‘n antwoord op radikale afromarxisme en anti-blanke rassehaat wat die grondslag van amptelike beleid in Suid-Afrika verteenwoordig. Soos die Nederlander en die Vlaming, is die Afrikaner as Dietser minder ideologies en meer pragmaties ingestel. Insgelyks oor die afgelope week het die oorblywende Afrikaanse dagblaaie in die Naspersstal, Beeld, Burger en Volksblad, ‘n patetiese pleidooi gelewer dat die DA met die ANC moet “saamwerk” om ‘n bestuurskrisis in die groot “metropole” af te weer.
Die onderskeid tussen pragmatisme, enersyds, en verraad of meelopery andersyds is dikwels baie vaag. Hierdie soort nihilistiese pragmatisme bied egter vir ons géén oplossing nie en moet met die minagting verwerp word wat dit verdien.
“Afrika vir die swartman,” is ‘n radikale idee, sowel vanuit ‘n ideologiese as ‘n biologiese oogpunt. Die ANC en EFF het reeds besluit dat Suid-Afrika aan die swartman (sal) behoort; vandaar hul meedoënlose plundering van ons staatsbates wat oor vier eeue opgebou is, asook ons universiteite, ons skole, ons grond en ons eiendom.
Die ANC-SAKP se beleid is naakte Bantoe-imperialisme. Niks minder nie. Vanuit hul voormalige tuislande en van oorkant ons grense is die suidelike Bantoe besig om ons land stukkie vir stukkie te verower met die doel om uiteindelik ‘n Suid-Afrika sónder blankes en veral sónder Afrikaners tot stand te bring.
In die aangesig van dié groteske territoriale imperatief, word duisende van ons mense tereg met vrees vervul. Ons is ontwapen deur die De Klerk-Meyer-oorgawe, demografies oorspoel, ontredderd en veral sonder enige visie of teenplan.
In ‘n essay wat ek jare gelede aangehaal het, het Carel Boshoff IV op ‘n keer gesê: “Een revolusie roep ‘n ander op.” Dit is baie waar. Maar ook: “Een radikalisme roep ‘n ander op.”
Daar is geen pragmatiese of selfs demokratiese — wat dit in ons tyd ook al mag beteken — antwoord op naakte Bantoe-imperialisme, anti-blanke en anti-Westerse haat nie. In elk geval stel die Bantoe-imperialis kwalik belang in dialoog met die Afrikaner, wie se taal, kultuur, identiteit en geskiedenis hy verafsku en sonder omhaal wil vernietig. Panyaza Lesufi, die ANC se onderwysminister in Gauteng, is onomwonde daaroor dat daar nóg vir Afrikaans nóg vir die Afrikaner enige plek in “sy skole” is. Eens “ons skole”, deur ons gebou en met ons belastinggeld betaal, maar nou, ná die revolusie en Afrikaneroorgawe: “Bantoe-eiendom”.
Die ANC en sy bondgenoot, die EFF, se slagspreuk is wesentlik: “Suid-Afrika vir die swartman!” Daar is al vele kere parallelle getref tussen Zimbabwe en Suid-Afrika en dit is tog helder dat dieselfde beleid gegrond op haat vir die blanke, asook die Bantoe-territoriale-imperatief, hier by ons ontplooi word.
Die kreet dat Suid-Afrika uitsluitlik Bantoe-eiendom is, is ‘n rasbiologiese kreet. Soos Jaco Kirsten wat besluit het om “pad te gee”, betrek dit die primitiewe dele van die brein, ‘n oorblyfsel uit die reptieltydperk, soos die breinstam en die amigdala. Dis ‘n geval van: “veg of vlug”! Sommige “vlug” of het reeds gevlug, maar ander van ons “veg” of probeer, sy dit dan op ‘n geringe manier en met die karige middele tot ons beskikking, weerstand bied.
By elke begrafnis, soos dié van Annette Kennealy onlangs, waar ons van iemand afskeid moet neem wat deur die rasende swartman neergevel is, word ons daaraan herinner dat ons in ‘n oorlog verkeer. Dis ‘n ander tipe oorlog as dié waaroor ons in Westerse geskiedenisboeke lees; dit is nooit behoorlik verklaar nie (hoewel die ANC in die tyd vóór 1994 herhaaldelik teenoor ons oorlog verklaar het en terreur op ons burgerlikes op allerlei maniere gepropageer en selfs uitgevoer het), maar dit maak dit nie minder uitmergelend en vernietigend nie. Dit stem ooreen met die tegria-oorloë wat die eerste Europese reisigers, soos byvoorbeeld Mungo Park, in Afrika ontdek het. Park skryf in Travels in the interior districts of Africa:
The wars of Africa are of two kinds, which are distinguished by different appellations ; that species which bears the greatest resemblance to our European contests, is denominated killi, a word signifying “to call out,” because such wars are openly avowed and previously declared. Wars of this description in Africa commonly terminate, however, in the course of a single campaign. A battle is fought, the vanquished seldom think of rallying again the whole inhabitants become panic-struck, and the conquerors have only to bind the slaves, and carry off their plunder and their victims. Such of the prisoners as, through age or infirmity, are unable to endure fatigue, or are found unfit for sale, are considered as useless, and I have no doubt are frequently put to death…
The other species of African warfare is distinguished by the appellation of tegria, “plundering or stealing.” It arises from a sort of hereditary feud which the inhabitants of one nation or district bear towards another. No immediate cause of hostility is assigned, or notice of attack given; but the inhabitants of each watch every opportunity to plunder and distress the objects of their animosity by predatory excursions. These are very common, particularly about the beginning of the dry season, when the labour of the harvest is over, and provisions are plentiful. Schemes of vengeance are then meditated. The chief man surveys the number and activity of his vassals, as they brandish their spears at festivals, and, elated with his own importance, turns his whole thoughts towards revenging some depredation or insult, which either he or his ancestors may have received from a neighbouring state.
Wars of this description are generally conducted with great secrecy. A few resolute individuals, headed by some person of enterprise and courage, march quietly through the woods, surprise in the night some unprotected village, and carry off the inhabitants and their effects before their neighbours can come to their assistance.
Dit is helder dat die tipe oorlog waarin Suid-Afrika tans verkeer van Mungo Park se tegria-tipe is. Die hoofman, “elated with his own importance”, dink aan al die “onregte van die verlede” en moedig dan sy onderdane aan om te gaan roof en plunder, asook die vyand in onverwagse aanvalle uit te moor, soos tydens plaasmoorde byvoorbeeld.
Maar hoe troef ons die radikale visie van die Bantoe-imperialis, met ons eie, ewe radikale siening vir die toekoms? Op die vooraand van die eerste vryheidsoorlog, kon Paul Kruger begeesterd uitroep:
“Met vertroue lê ons ons saak oop vir die hele wêreld. Hetsy ons oorwin, hetsy ons sterf: die vryheid sal in Afrika rys soos die son uit die môrewolke, soos die vryheid verrys het in die Verenigde State van Noord-Amerika. Dan sal dit wees van Zambezi tot aan Simonsbaai: Afrika vir die Afrikaner.”
Of dalk in ons tyd: Suid-Afrika vir die Afrikaner? Op die oog af lyk dit onmoontlik, om die land te herower, daar waar ons in die aanloop tot die ’94-oorgawe, “oorwin” is en vandag telkens daaraan herinner word dat ons ‘n “magtelose minderheid”, “ongewenste setlaars” of “sommer niks” is nie. Maar toe die Litaus-gebore Joe Slovo en sy medekamarade sonder enige openbare steun in die 1940’s en 1950’s daarvan begin droom het om ons land met hul frontorganisasie, die ANC, te verower, was dit ewe vergesog en “belaglik”. Nietemin het hulle, weliswaar met die geluk en FW de Klerk aan hul kant, daarin geslaag!
Die geskiedenis is vol vreemde wendings, iets wat die meeste van ons in ons leeftyd ervaar het. Ek het in Oktober 1989 nog die Berlynse Muur op ‘n besoek gesien. In die 1980’s het die meeste gewone Afrikaners nie eens van die ANC se bestaan geweet nie, wat nog te sê die idee dat hulle die land kon inpalm… ‘n Klein groepie radikale onder aanvoering van die bysiende kommunis, Joe Slovo, het dit egter reggekry.
Winnie en Nelson Mandela, Joe Slovo
Niks is ontmoontlik nie! Maar ‘n mens kort ‘n doelwit, ‘n teiken. In vorige eeue en selfs in die twintigste eeu, is groot ryke oor geslagte heen opgebou. ‘n Prins of vorstehuis het ‘n visie verwoord en daarna het die hele volk saamgewerk om dit te verwesenlik. Vandag kan ons steeds dieselfde doen.
In meer praktiese terme sien ek dit só ontvou:
Al is ons ‘n klein groepie “ware Afrikaners” of “Boere”, sweer ons trou aan ons volk en sy toekoms. Ons aanvaar dat dit ‘n lang en swaar stryd gaan wees om weer vryheid te verkry, met die juk van Bantoe-imperialisme wat swaar op ons druk, swaarder nog as die eertydse Britse imperialisme.
Ons skep enklawes in Suid-Afrika, “kastele” waar ons vroue, kinders en oumense veilig kan wees. Dit gebeur reeds: Orania, Kleinfontein, veiligheidsbuurte met Afrikanermeerderhede.
Ons skep die Wolkstaat waarvan ons voorheen gepraat het: eie virtuele ekonomie, eie handel met onsself en met die buiteland, finansiële bates in die buiteland waar die Bantoe-imperium hulle nie kan plunder nie.
Ons skakel virtueel by ons stamlande in Europa in en begin waar doenlik die euro as betaalmiddel tussen Afrikaners gebruik. Elke Afrikaner moet oor ‘n buitelandse rekening beskik en glad geen kontant of spaargeld in die “getransformeerde” Suid-Afrikaanse banke laat rondlê nie.
Ons sien om na mekaar. Alle armes, werkloses, siekes, ens., moet op ‘n sentrale register geplaas word soos dit in Europa gedoen word en planne moet gemaak word om na elkeen om te sien, werk te skep, hier of in samewerking met Europeërs, Amerikaners en Afrikaneremigrante wat steeds ons saak goedgesind is.
Ons verdedig ons teen die alledaagse aanvalle, rooftogte, plundering en plaasmoorde kragtens die selfverdedigingsbeginsel in Romeins-Hollandse reg: se defendendo.
Ons bestee minder aan selfone en motors, en meer aan veiligheid. Elke Afrikanergesin moet oor handwapens, jaggewere (die “long guns” waarvan die Amerikaners praat) en selfs, waar moontlik, semi-outomatiese wapens beskik. Alles binne die wet, natuurlik.
Ons versterk die Afrikaanse kultuur, veg waar moontlik hofsake oor verengelsing en internasionaliseer die taalstryd. Voortdurend moet ons dit duidelik maak dat die onderdrukking van Afrikaans net ‘n onderdeel van die groter volksmoord is wat die geradikaliseerde Bantoe-marxis tans op ons uitvoer. Verder skep ons verwoed in Afrikaans: boeke, toneelstukke, films, video’s, musiek… ‘n hele Afrikanerrenaissance soos laas in die 1930’s gebeur het!
Ons troef die ANC-SAKP se propaganda dat “Suid-Afrika wel Bantoegebied is” met argumente, boeke en artikels wat die teendeel bewys. Ons ontken dat die Bantoestamme op enige grondgebied buite die ou tuislande of die omringende “nasionale state” soos Swaziland, Lesotho, Botswana, Zimbabwe, ens. geregtig is. Alle vorme van “grondhervorming” en grondgryp moet met hand en tand beveg word. Ons was éérste hier, in 1652. Laat hulle die teendeel bewys. Op skrif.
Ons boikot selektief anti-Afrikaanse of anti-blanke maatskappye soos Spur, Toyota, DSTV en die res, asook die kleiner munisipaliteite waar dienste in elk geval nie meer gelewer word nie.
Soos wat die stryd tussen ons en die Bantoe-imperium voortwoed, sal ons wel punte begin aanteken. In elk geval is die openbare maatskappye soos Eskom, Transnet, SAL, Denel, ens., asook die munisipaliteite, reeds bankrot gesteel en sal die ekonomie al swaarder begin trek.
Ons moedig ‘n toeristeboikot deur buitelanders, tesame met verbruikersboikotte van Suid-Afrikaanse goedere in die buiteland aan. Dít alles sal die ekonomiese druk op die Bantoeryk verhoog en hy sal minder belastings in, asook weens sy beperkter staatsmiddele minder van ons bates kan plunder.
Soos wat die druk toeneem, kan ons begin om bepaalde gebiede in die land waar ons in die meerderheid verkeer, onafhanklik te verklaar en die vlae van volkstate te hys. Al word sulke state nie aanvanklik universeel erken nie, sal hulle nie meer belastings aan die Bantoeryk hoef te betaal nie en kan ons sodoende groter beheer oor ons eie finansiële en ander hulpbronne verkry. Gebiede moet ook gekonsolideer word in een of twee groter Afrikanerrepublieke wat soortgelyk aan die ou Boererepublieke sal saamwerk en ‘n gemeenskaplike verdedigingstelsel sal instel.
Afhangend van die omstandighede by daardie punt, behoort ons egter nie op te hou nie. Onthou: “Een radikalisme roep ‘n ander op.” Net soos wat die ANC-SAKP ons almal by ons werkplekke, aan die universiteite en in skole wil vervang – die “Groot Vervanging” waarvan daar insgelyks in Europa sprake is – moet ons op die duur alle swartes laat vervang met ‘n beleid van BEB, oftewel “blanke ekonomiese bemagtiging”. Ons sal blankes invoer uit ander wêrelddele om arbeid hier te kom verrig en geen enkele Bantoe meer in diens neem nie, iets wat reeds met welslae in Orania toegepas word.
Sodoende sal die twee onversoenbares, die Afrikanerkultuur en die Bantoekultuur, op ‘n natuurlike wyse uitmekaar groei en elkeen in sy eie gebied teregkom. Anders as in Verwoerd se tyd, sal dit nie by wyse van patriargale blanke staatsbeleid gebeur nie, maar meer organies en in reaksie op ‘n radikale kultuurkonflik wat reeds deur die Bantoe-imperialiste ontketen is — en voortaan onstuitbaar is. Dit is ‘n proses wat by wyse van aantrekking en afstoting sal gebeur: die verwerping van Afrikaans en die Europese wêreldbeskouing deur die afrosentriese, geradikaliseerde Bantoe veroorsaak dat hy sy rug op ons keer, terwyl ons op ons beurt ons rug op die Bantoe en sy imperiale gebiedsuitbreiding, asook sy sug na oorheersing keer en selfbeskikking nastreef.
Dis nie nodig om ‘n lykskouing by die NP-beleid van destyds onder Malan, Strijdom en Verwoerd te hou nie. Maar in die 1960’s was die wêreld nog nie reg vir gebiedskeiding en die “afsonderlike ontwikkeling” van kulture nie. Tans is veral die Westerse wêreld, sowel die Noord-Amerikaners as die Europeërs, uiters ontvanklik daarvoor. Europa se vrees vir Islamisering en die Amerikaanse weerstand om deur immigrasie vanoor die Mexikaanse grens — waaronder ook swartes uit Afrika! — oorspoel te word, skep ‘n natuurlike bondgenootskap tussen ons en die res van die Weste.
In die aangesig van korrupsie, geweld, volksmoord op boere, asook die uiterste vorme van Bantoevermetelheid tans, beskik ons reeds oor die “morele hoëgrond”, soos dit genoem word.
Die herowering van Suid-Afrika, dít wat op Spaans die reconquista genoem word, moet met ongekende ywer nagestreef word, totdat die rug van die Bantoebesetting finaal gebreek is. Selfs dán moet dit nog nie ophou nie, en moet Suid-Afrika as ‘n integrale deel van die Westerse en Europese stelsel herstel word – soos dit tot onlangs toe was!
Tydens die klassieke reconquista, het dit die Spanjaarde 780 jaar geneem om van die Arabiere in hul land ontslae te raak. Vir seker gaan dit nie so lank neem om die oorheersing van die suidelike Bantoe in ons land vir goed te beëindig nie.
Ek verstout my om te sê: Ons kan nie anders as om te oorwin nie.
Om die leuse van Hoërskool Linden in Johannesburg, een van die skole wat Lesufi die Bantoe-imperialis van Gauteng, tot niet wil maak, lui:
Meer as 12 700 Duitse regse ekstremiste is bereid om geweld te gebruik. Die Duitse Ministerie van Binnelandse Sake het so pas dié aankondiging gemaak, volgens die Nederlandse webblad nu.nl. Dit is omtrent die helfte van die totale aantal regse ekstremiste in die land.
Die ministerie het die inligting vrygestel ná parlementêre vrae van die FDP-party. Die data toon dat daar in 2017 meer as 24 000 regse ekstremiste in Duitsland was.
Meer as die helfte van die mense op die verregse toneel is bereid om geweld te gebruik teen mense wat hulle as vyande sien. Hierdie groep sluit in migrante, Moslems, politieke teenstanders, joernaliste en agente.
Die Duitse owerhede het vroeër gewaarsku oor die toenemende gevaar van verregses. ‘n Groot deel van hierdie groep sou ‘n “affiniteit vir wapens” hê.
Die Duitse regering het ondersoek ingestel na die wyse waarop regse ekstremiste met mekaar kommunikeer. Dit blyk hoofsaaklik te wees deur sosiale netwerke en aanlynboodskapdienste, sê die ministerie.
Honderde webwerwe en sosialemediakanale word deur die owerhede gemonitor. Volgens die bediening word propagandamateriaal onder andere op dié kanale versprei.
Vroeër vandeesweek het honderde regses met vlae deur die stad Plauen in Oos-Duitsland geloop (sien foto hier bo). Hulle het baniere gehad met die woorde: “Sosiale geregtigheid in plaas van kriminele buitelanders”.
Joodse organisasies het met ontsteltenis op die betoging gereageer. “Die beelde is versteurd en skrikwekkend,” het Josef Schuster, president van die Sentrale Raad van Jode in Duitsland, gesê. Die optog het plaasgevind tydens Jom Hasjoa, die dag waarop die Joodse gemeenskap die slagoffers van die Holocaust herdenk.
Nadat ek Dr. Roodt se video gekyk het, dink ek steek daar tog waarheid in om met Europeërs sake te doen. Was dit nie immers ‘n Deen wat in 2017 op GoFundMe.com ‘n ruime skenking van €500 gemaak het, met die pragtige woorde:
You don’t have to thank me. As a matter of fact I want to thank you, you’re the one doing the actual work. So thank you.”
En dit bloot omdat Dr. Roodt ‘n Pro-Afrikaanse toer deur Europa wou maak! Die mikpunt was €2.000,00 , en baie ander het vurig bygedra (wat juis ‘n bydraende faktor kon wees – veral as iemand spesiaal uit Bloemfontein gery het net om ‘n €50- en €70-noot te kom gee).
Kyk mens egter na Pienaarsig se Animal Rescue (https://www.gofundme.com/pienaarsig-animal-rescue), wat sedert 25 Julie 2018 gelys is, het niemand tot op datum (2 Maart 2019) ‘n halwe sent daarin gestort nie: ‘n koeëlronde nul. Pienaarsig is ‘n township (lokasie vir die ouer garde) by Nieu-Bethesda. Die mikpunt was ook €2 000. Vergelyk mens hiermee die €1,444 wat binne slegs drie dae ingesamel is vir Dr. Roodt, staan jy verstom. Dis ‘n wonderwerk!
Waarom sal ons met Europeërs wil saamwerk?
Maar die Afrikaner stel nie belang in skenkings nie. Hy weet hoe Europeërs dink: hulle is bereid om geld voor te skiet, maar, anders as by die Chinese owerheid, soek hulle resultate of sekere kulturele/maatskaplike aanpassings volgens hulle eie voorwaardes. Self sal die Europeërs nie die werk wil doen nie, want hoe sal die Derdewêreldland ooit op sy eie twee bene kan staan? Europa is egter geen engel nie; hy sal eenvoudig sy reëls verskerp om sy eie landbouers te beskerm, ten koste van Suid-Afrikaanse boere – of het ek dit nou mis? Die Chinese meng egter nie by die politiek in nie, of so sê Jeffrey de Visser op Quora:
While the West are concerned about “developing” Africa, China is actually developing it – they’re building the roads, railways, malls and other such projects with economic value. While the West is concerned about doing things “right” and telling African leaders what they can and cannot do, China doesn’t care about that and leaves the ethical dilemmas where they belong: with Africans. Is China colonising Africa? Definitely not – but the West is definitely trying to keep a finger in the pie, with decreasing levels of success. That provides opportunities for the Chinese.
Maar daar is sprake van swak vakmanskap en storting van minderwaardige oorskotprodukte, geen innovering en onoorspronklikheid wat klakkeloos vanaf Japannese bloudrukke gekopieer is, goedkoop invoere wat die eie plaaslike nywerhede lamlê, maar bowenal: van rustof wat vir die geldhulp/arbeid verruil word. Ek kry onlangs in die pos ‘n koevertjie met Der Südafrika-Deutsche gedagteken 31 Desember 2018. Op die agterkant in die regterhoekie onder sien ek die volgende beriggie:
Sie Südafrikaner wundern sich, über die geplante Erhöhung der Strompreise, ja? Na, lesen Sie:
7,2 Millionen Tonnen Kohle, die aus Richards Bay Harbor für China bestimmt sind.
36 chinesische Schiffe warten auf die Ladung von Kohle im Hafen von Richards Bay.
Wo ist der Mangel jetzt, Eskom?
Jedes Schiff braucht etwa 36 Stunden um geladen zu werden.
Durchschnittlich 200.000 Tonnen Kohle pro Schiff.
Es ist Grad A Anthracit.
Der Informant sagt auch, dass Eskom über riesige Kohlevorrätte verfügt.
Wird Bilder senden, sobald sie ankommen.
(Informationen gesendet als erhalten.)
Wir erhalten leider bisher keiner Bilder und keine weiteren Informationen.
—-
Vryelik vertaal:
As Suid-Afrikaners wonder julle seker oor die beplande elektrisiteitstariefverhoging, nie waar nie? Goed, lees verder:
7,2 miljoen ton steenkool is vanuit die Hawe van Richardsbaai na China op pad.
36 Chinese skepe wag in die Richardsbaaise Hawe om volgelaai te word met steenkool.
Waar is die steenkooltekort nou, Eskom?
Dit duur omtrent 36 uur om ‘n enkele skip vol te laai.
Gemiddeld 200.000 ton steenkool per skip.
Dit is eersteklas antrasiet.
Die informant sê ook dat Eskom oor ‘n reuse steenkoolvoorraad beskik.
Sal foto’s stuur, sodra hulle aankom.
(Inligting verbatim weergegee.)
Teen druktyd het ons ongelukkig nog geen verdere beelde of inligting ontvang nie.
Fopnuus? Of ‘n rokie waar daar ‘n veldbrand woed? Die Wahrheit ist irgendwo da Draußen.
Maar, kom ons veronderstel dit is waar. Dan sit die Afrikaner dus tussen twee vure, eintlik drie: aan die een kant het jy ‘n land met ‘n rooi vlaggie wat jou hulpbronne soek vir sy eie mense se gewin, aan die anderkant het jy Westerse regerings wat die Afrikaner tot in die grond sal vertrap as dit moet, suiwer om politiek. En dan het jy Rusland, wat jou met ope arms inwag terwyl jou grond braak lê vir ander om te vat. Eurasiafuture.com voer op 4 Augustus 2018 aan Rusland speel ‘n baie snaakse skaakspel met die Afrikanervraagstuk:
Russia could gain a lot from this inflow of investment into such a strategic sector as agriculture, especially since it would be driven by people who have decades’ worth of experience putting their skills to use with proven results. Furthermore, Russia’s soft power would skyrocket in the Western countries where Boer awareness campaigns are concentrated, as would the appeal of its immigration-land reform policy that would have been responsible for delivering these farmers from danger. The country would be fulfilling its humanitarian responsibilities and also bringing development to its own people as a result, making this a mutually beneficial approach that couldn’t seemingly be any more perfect.
Nevertheless, Russia can’t control how other countries, especially its BRICS strategic partner South Africa, view its actions, and Moscow’s assistance to the same Boers whom many Africans loathe might undermine its soft power as it quietly returns to the continent given the perception that millions of people have of them as “racist pigs”. In addition, South Africa would almost surely object to Russia de-facto legitimizing the Boers’ narrative of racist victimization, which could complicate their bilateral relationship even further after last year’s unexpected nuclear deal setback and possibly even provoke Pretoria to take the lead in opposing the recent expansion of Moscow’s influence in Africa depending on how offended it becomes”.
[…]
Of course, in winning an important soft power battle among pro-Trump Americans, Russia does not want to alienate South Africa’s government by passively facilitating the narrative that whites are in danger by remaining in South Africa as the section of Andrew Korybko’s analysis from a previous section clearly indicates. The key here is for Russia to support the migration of white South African farmers to Russian soil while simultaneous to this, China can offer assistance to Pretoria in helping black South Africans to cultivate the redistributed land formerly owned by white South Africans.
This could allow Russia to play the role of “hero” in the eyes of the American right, while allowing China (a country largely disliked by the pro-Trump American right), a fellow BRICS partner of both Russia and South Africa to play the role of economic saviour in helping South Africa to develop its agricultural economy in a new era. This itself fits in with China’s goal of expanding BRICS connectivity initiatives throughout Africa. As a permanent member of the BRICS, South Africa is as good a place to initiate such an agricultural development scheme as any.
Ausgefuchst!
Nou ja, politiek is vuil, en so is mag. Kultuur – in die besonder, taal – kan egter ‘n verlengingstuk van mag wees, of bloot ‘n simbool. En pleks daarvan om op die bose regerings te fokus, fokus ons eerder op die goedhartige en goedgesinde burgery.
Dit help egter nie mens maak sakke vol geld deur met oorsese lande ruilhandel te dryf, maar jou eie kultuur gaan ten gronde nie. Dan kan jy netsowel die status quo handhaaf soos wat dit is: supermarkte koop van regoor die wêreld die mees gesogte invoergoedere, maar doen niks in die guns vir Afrikaans nie. Ook nie om die invoer-/uitvoerland se kultuur te bevorder nie, buiten miskien die Belgiese sjokolade as produk self.
Gestel jy vra jou Sweedse werkgewers of jy by hulle ‘n gedrukte Sweedse Bybel kan (oor)koop – dit is ‘n vreemde versoek in ‘n hoogs gesekulariseerde land, aangesien jy met e-Sword tot drie vertalings daarvan gratis kan aflaai. En tog sê dit iets. Op soortgelyke wyse sê dit ook veel van jou as jy ‘n Afrikaanse groete- of verjaarsdagkaartjie (maak dit ‘n Steve Hofmeyr-CD) aan die Europeër skenk, byna in dieselfde liga as wat ‘n Japannees of Koreaan vir jou ‘n kraanvoël-sleutelhouertjie gee. Of as ‘n Hollander vir jou ‘n hele pakkie vol egte watertand stroopwafels (“120 stuks”) stuur; daardie hoogs verslawende kaloriegoed moet subiet herdoop word: Hollandse heroïen. Jy kry nooit genoeg daarvan nie.
Jy moet verstaan dat daar in Swede en Holland, nou al jarelank ‘n “ons-het-geen-kultuur” heers, net soos in Kanada (hoe dúrf jy sê Paw Patrol is geen kultuur nie?!), waarteen Denemarke vir jare bestand gebly het. Ironies genoeg egter van Denemarke is sy koekies wat mens op die supermarkrakke vind, waarop nêrens ‘n enkele woord Deens aangebring is nie. In Denemarke self sal mense jou gou-gou in Engels antwoord as jy probeer Deens praat, want watse nonsens is dit dan dié? Jy verstaan Engels, ek verstaan Engels, jy vat te lank om ‘n Deense woord te vind, en eintlik mors jy net ons albei se tyd. So! Die Yslanders, wie se taal selfs die Duitsers (wat vir geen Russies wegskram of stuit nie) beskou as moeilik, is weer te bly as iemand probeer; hulle is maar net 300 000 op ‘n eensame eilandjie in die Noordsee. Hoe meer siele, hoe meer vreugde.
Maar, om iemand se taal sonder halfhartigheid te probeer praat [en produkte daarvan koop] wys darem jy gee om vir hul tradisies, jy wil die persone beter leer ken, jy wil jou tyd afstaan om ‘n taal te leer ken wat jy vir baie jare lank nog sal gebruik vir die oor-en-weer-uitruil van inligting. Jy verwag dus goeie betrekkinge die volgende paar dekades vorentoe. En die Europeërs bou op vertroue en sekerheid (en natuurlik wie teen die billikste prys die beste werk kan lewer). En jy wil jou verstaanbaar maak. Die een hand was die ander: die Afrikaner leer Sweeds, die Sweed leer Afrikaans. Oulik. Albei baat daarby.
So laat ons kyk wat ons aan die saak kan doen om die kloof te dig.
Duolingo
Die Afrikaanse professore en hoofstroommedia, lyk dit my, ken net een pad. Naamlik Deep Throat, dis nou William Mark Felt, se woorde: “follow the money”. Dalk omdat hulle glo geld kan selfs die duiwel laat dans. Fout! Jou gewone mens wat reeds deur die kultuurorganisasies en al wat stelsel ontnugter is (want wat is die afgelope 25 jaar bereik?), het hul voorgeneem om nie ‘n sent verder uit te gee nie. Die enigste mens wat Jan Intellek vertrou, is homself. Oor goud, het Warren Buffet gesê: “It doesn’t do anything but sit there and look at you.” Iemand moet nog steeds die werk doen; geld doen nie die werk nie. Geld is bloot ‘n wortel voor die neus.
En wat mens die kwaadste maak: die gebedel bly by “ons mense”. Daar word géén moeite gedoen om die mark en afsetgebied uit te brei nie; vir my seker die toppunt van alle onnoselheid. As ‘n Euro 16 keer harder as 1 Rand kan werk, beteken dit immers jy as Suid-Afrikaner moet 16 keer harder werk om ‘n Euro te ewenaar. Jy weet voor jou heilige siel die Afrikaner het nie die geld nie. Jy weet mos die bruin mense en die swart mense het nie die geld of noodwendig die belangstelling nie. Die banke bied natuurlik eindelose moontlikhede om daardie probleempies die hoof te bied, maar ook die eindelose rentetjies terugbetaalbaar en ‘n kontrak wat met die bloedrooi stempel op sy geldmag-Engels sê: “We own your ass.” So sit, sit ons. Arme ons. Se maai: waar daar nie ‘n mark is nie, skép jy een. En waar beter as die buiteland wat by ons elkeen individueel in persoon kom belê?
Ek moet wel byvoeg: uit ervaring verkies die aanleerders om eerder niefiksie in Afrikaans te lees as noodwendig die fiksie. En dit moet ons fokusgebied wees.
Maar vir die een of ander rede, afgesien van die Woordfees en ander kunstefeeste wat presies dieselfde nut tot markuitbreiding het as prostitusie onder ‘n brug, moet daar altyd ‘n webwerf gestig word wat nie, soos PRAAG, met advertensies werk nie, maar borge. Daardie borge word dikwels uit Afrikanergeledere leeggemelk – geld wat op ander maniere aangewend kon word. Advertensies en reklame word ten duurste geloods om aandag te trek op die nuweling wat almal se probleme gaan oplos. Onderhoude op TV en radio volg. ‘n Hele drama wat uitloop op vier bedrywe: opgang, blinken, verzinken, vergeten. Later verdwyn die webwerf saggies sonder dat iemand opgemerk het in stilte. Vir die soveelste maal.
As dit nié borge is nie, dan is dit miskien ‘n gulde manier waarop belasting weggewerk word, ek praat onder korreksie. Want iets maak nie vir my sin nie!
Dis asof hierdie groep in ‘n gebou vasgekeer is. Paniekbevange word ure se moeite ingeploeg, honderde werksure onnodig gesteel, kyk net hoe tap die sweet!, ‘n tonnel word dwarsdeur die ingevoerde Italiaanse teëls geboor, dwarsdeur die aardkors tot in China gegrawe… terwyl die kamerdeur se knop net gedraai moes word. Dit was nog heeltyd oop.
Ek het dit in die verlede ook al teëgekom: “Ons moet nuwe intensiewe vorme bedink! Ons moet nuwe uitdrukkings kry! Ons moet nuwe vergelykings skep!” Al in die rondte, al in die rondte, ‘n polka, ‘n salsa, ‘n briekdans, ‘n foxtrot. Maak onsself net moeg. Nee, ons moet net mooi niks! Jy moet net ‘n slag jou oë oopmaak: die werk is reeds vir jou gedoen sedert die Eerste Afrikaanse Taalbeweging. Wat ons wel kort is ‘n kroniek, ‘n geskiedenis, ‘n lys wat reeds gedoen en bereik is. Die antwoord is voor die hand liggend.
Want my liewe PRAAG-leser: waarom moet die Afrikaner in 2019 altyd van voor af die Groot Trek kaalvoet oor die doringbesaaide Drakensberg deurmaak as daar reeds ‘n geteerde N1 vol slaggate Lufthansa (net die beste!) is wat funksioneer en jou nie eens ‘n blou sent kos nie? Neem nou maar Duolingo.
Duolingo is ‘n taalaanleerprogram waarin enige taal wat beskikbaar is geleer kan word, vir dié wat wil. Dit is gratis, hy het ook sy eie toepassing (apparatus digitalis) vir jou foon en ook hulle maak geld met advertensies. Die hele webwerf word in stand gehou deur sy bydraers, die publiek. Jy teken in en kan onmiddellik begin met watter taalkursus jy wil, op jou tyd. Jy vertaal woorde en frases [jy kan kies of jy die woorde wil intik, en of jy die woorde in blokkies wil rondskuif in die regte volgorde], kry terugvoer, maar kan ook vrae vra en kommentaar lewer. Die rekenaar merk elke vraag, voordat jy na die volgende vraag aanpak. Maak jy ‘n fout, word die vraag aan die einde van die les weer herhaal. Die gemeenskap is baie vriendelik en hulpvaardig, want almal het presies dieselfde doel en elkeen weet iets. Jy kan mense beloon met Lingots, die “geldeenheid” wat jy met oefeninge verdien, waarmee jy ietsie by die winkel kan koop. Al die grammatika-inligting kan jy ook vooraf gaan kry by https://duonotes.fandom.com . Maar die eintlike leerproses is die vrae wat jy of ander tydens die oefeninge (ge)vra (het).
Die meeste sinne word uitgespreek [net ‘n paar het robotstem-sinne]. Daar is nie ‘n taal wat nie onder die 300 000-kerf (taalaanleerders) het nie. So, Afrikaans sal oornag ‘n groot aanhang kry. Miskien nie soveel soos Sweeds (1,07 miljoen) en Hollands (1,31 miljoen) nie, maar tog baie. Deens is na hoeveel jaar steeds by 538 000 aanleerders, en Noors by 785 000 – die getalle groei maar stadig. Duits staan op 7,13 miljoen aanleerders, Frans op 12,7 miljoen en Spaans op 21,8 miljoen, soos op 2 Maart 2019. Dis steeds meer as wat enige universiteit kan behartig.
Boonop dag ek Afrikaans is dan so maklik?
Die enigste paar probleme is die volgende:
Die meeste bydraers is anoniem of het skuilname. Vir ‘n professor wat sy stempeltjie op iets wil afdruk is dit nie baie… aanloklik nie.
Die bydraers moet duisende sinne en vrae skep om vertaal te word, op stelselmatige wyse. Dit kan nogal tydrowend wees.
3. Die meeste gebruikers soek hulpbronne. Nou moet ek vir jou sê die Sweedse aanlynhulpbronne ( https://forum.duolingo.com/comment/5723209 ) is self nogal beperk, en selfs hul etimologiewoordeboek (bloot ‘n afgetaste boek!) is vir my nogal nie op die standaard wat etymologiebank.nl handhaaf (wat elke liewe Nederlandse en Afrikaanse etimologiewoordeboek se inskrywings bevat) nie. Die goeie nuus is wel dat die Afrikaanse universiteite al hul ou bronne besig is om beskikbaar te stel. Ek het trouens ‘n lys vakwoordeboeke opgestel, waarvan mens ‘n paar sommer regstreeks kan gaan besoek. Soos die ou Eskomwoordeboek van 1986 – jy hoef dus nie meer van ‘n “inverter” te praat nie, maar ‘n 15-kVa-wisselrigter (soos ook opgeneem in die WAT). ‘n Mens kyk net snaaks na “load shedding” wat destyds die afskuwelike leenvertaling “lasafwerping” toebedeel is. Gelukkig het ons vandag die woord “beurtkrag” [hoewel ek die woord “beurtwater” nie voor my oë kan verdra nie – as mens destyds van “leibeurt” kon praat, waarom vandag nie “waterbeurt” nie?].
Duolingo maak dit ontsettend moeilik om woorde en sinne na Notepad te kopieer, wat vroeër nie so was nie. Ek leer frases uit my kop deur vanaf papier te memoriseer of na ou antwoorde te kyk. Deesdae skryf ek die Franse vrae in ‘n oefeningboek met die hand uit. Die Sweedse kursus tik ek oor.
Dit hang grootliks van die bydraers af of die sinne nuttig of nutteloos is, sonder om die lesse kurkdroog en vervelig te laat. Soms kry jy onsinnige sinne by die Engelse Duolingo soos “Äpplet är under björnen. – The apple is under the bear.” Of: “Mina föräldrar tycker inte om att du äter myror. – My parents do not like that you eat ants.” Ander kere weer nogal nuttig: “Vargen springer mot renen. – The wolf runs toward(s) the reindeer.” ‘n Mens sou miskien ‘n bietjie meer kultuur in die tekste wou kry, miskien meer frases uit reisgidse of tegniese jargon wat almal gebruik, meer as net die diere soos die elk en die wolf. Die logo van Sweeds op die “Language Courses for English Speakers” is die Stadsaal Stockholm met blou agtergrond, terwyl Holland ‘n Kinderdijkwindmeul is (blou agtergrond) en Duitsland die Brandenburgpoort (swart agtergrond). By Afrikaans sou die Taalmonument die vanselfsprekende keuse wees – hoewel swart, koraalrooi, kerriegeel, ligblou en olyfgroen die enigste keuse agtergrondkleure is om van te kies. Gewoonlik strook daardie kleur met die vlag van die land waar die taal die meeste gepraat word. Toevallig het die huidige Suid-Afrikaanse vlag al vyf.
Vir die groter tale, by name Spaans, Portugees, Frans en Duits (https://stories.duolingo.com/ ), is daar 120 luisteroefeninge elk met verhale wat grafies afspeel, waarna jy ‘n veelkeusevraag moet beantwoord, of woorde invul. Die Duits is vir my lekker, maar die Frans is natuurlik hondmoeilik. Ek sou graag so iets in Afrikaans wou hê, maar weer…
Jy sal ‘n beginselvaste professor of groep mense moet kry wat genadeloos Anglisismes bestry en die Standaardafrikaans hooghou by die Engelse weergawe, anders gaan enige antwoord later reg wees. Maar mens moet nou ook nie so verstok raak dat mens nie die antwoorde toelaat wat op vier verskillende wyses in Engels uitgedruk kan word nie. Jy moet ook onthou dat mens Hollanders en Duitsers en Spanjaarde het wat ook via Engels leer [of mense wat reeds Duits of Hollands magtig is], wat moontlik vrae gaan hê oor “Valse vriende”.
Dit gebeur elke keer dat dieselfde vraag oor en oor deur gebruikers gestel word, omdat elke vraag sy eie besprekingsblad het. Die bydraers/moderatore moet bontstaan om hierdie vrae te beantwoord, indien nodig. Manalleen kan niemand alles doen nie. Verder kry jy ook die hansworse wat seks in die sinne wil insien, ens. ens. ens. Soms is dit gewaagd en dubbelsinnig, maar waar die kommentaar té eksplisiet raak (want daar is ook 12-jariges en jonger wat jy daarteen moet beskerm), moet die kommentaar geskrap word.
Dit is uiters moeilik om die gees van ‘n taal in Engels aan die gebruikers oor te dra. By die Frans op die Duitse Duolingo word sinne egter dikwels gekies wat maklik in Duits vertaal.
Duolingo kan jou net tot op ‘n punt help. ‘n Aptytwekker wees. ‘n Hulpmiddel in ‘n wêreld waar handboeke peperduur of ontoeganklik is. Ek bedoel, as Navajo, een van die nutteloosste tale daarbuite, behalwe vir die versyfering tydens die Tweede Wêreldoorlog, op Duolingo aangebied word, seer sekerlik moet daar vir Afrikaans ‘n plekkie gegun word. Maar ongelukkig is al die doeltale nie in of vir al die tale (waarin geleer word) beskikbaar nie. Latyn vir Engelssprekendes word beoog om 7 Januarie 2020 in Beta-modus geloods te word; iets waaroor ek bitter bly is. Waarom die Duitsers nog nie een op die been gebring het nie, is vir my ‘n raaisel: dit is tog hul derde geliefdste vreemdetaal naas Engels en Frans.
Dit voel my dikwels of ons dieselfde woorde tot in ewigheid gaan gebruik, terwyl Schaum’s Outline Series French Grammar deur Mary E. Coffman baie vinniger met mens beweeg, en al die 394 oefeninge van 1973 regtig met elke oefening moeiliker word.
Nog ‘n groot probleem is dat jy nie “vorentoe” kan blaai nie. Jy is op jou vlak (“level”) vasgevang, totdat jy genoeg oefeninge voltooi het, of ‘n toets aflê wat jou tot 22 vlakke vorentoe laat hop.
As ons ooit ‘n groot gros mense in aanraking met Afrikaans wil bring, dan moet Duolingo sonder verwyl gebruik word. Onmiddellik. Ek is egter bevrees dat die aanleerder daarna die taal moet oefen met moedertaalsprekers – of dit nou op Language Exchange is, aan ‘n penmaat skrywe, of ‘n tegniese Wikipedia-artikel in die sandput moet aanmekaartimmer, dit kan nie daar gelaat word nie. Maar nou het iemand ‘n Afrikaanse kernwoordeskat opgebou: wat nou? Wat is volgende? Wat staan hom nou te doen. Dit behandel ek volgende.
Wie sal mens die eer gee om die eerste aansoekvorm in te vul?
Vertalings: ‘n noodsaaklike euwel?
Ek is een van daardie mense wat agterstevoor om werk. Ek het eers uit Duits vertaal, voordat ek Duits werklik leer lees het. Hoe werk dit? Ek het vir my ‘n Wikipedia-artikel gekry (destyds was ek mal oor luislange, vandag laat die goed my koud) en het op ‘n dag net daar en dan besluit om hom te vertaal. Ek het my Trümpelmann-woordeboek nadergetrek en elke liewe woordjie nageslaan wat ek nie kon uitmaak nie. Soms moes ek my ou Unabridged Collins ook nadertrek. Ek het my nie gesteur aan die uitgange nie, ook nie die lidwoorde nie. Verder het ek swaar gesteun op ‘n veeltalige kosmopoliet wat toe nog in Londen gebly het, wat na my vertalings gekyk het. Daarna het nog twee artikels gevolg. Ja, ek het destyds ook Google Translate gebruik (soms Duits-Engels, soms Duits-Nederlands). Dit was in die jare voordat ek seker linguee.de en reverso.net begin raadpleeg het.
Onder die vorige hofie het ons reeds gesien werk Duolingo (letterlik twee-taal?) op die vertaal-tegniek. ‘n Woord of sin verskyn – jy moet vertaal.
Dit gaan seker nou simpel klink, maar wat is die nut van vertaling?
Vertalings kan ook boekvorm aanneem, en daaroor wil ek nou gesels. In Rigtingbedonnerd (2012:187-188) deur Fred de Vries lees ons die volgende:
Ná ons eerste gesprek het ek gereeld vir Roodt raakgeloop. By ‘n bekendstelling van sy roman Moltrein in Pretoria. By die bekendstelling van Kontrei in die Boekehuis in Johannesburg. Die boeke wat sedert 2000 by sy uitgewery, Praag, verskyn het, se voorkoms is eenvoudig maar smaakvol: wit omslag, blou letterwerk, geënt op die ontwerp van die Franse uitgewery Les Éditions de Minuit. Hy wil die Afrikaners laat kennis maak met wêreldliteratuur, sê hy. Daarom het hy Un An van die Fransman Jean Echenoz vir Praag in Afrikaans laat vertaal, asook Im Krebsgang van die Duitser Günter Grass.
Hy het ook die regte probeer verwerf vir ‘n Afrikaanse vertaling van JM Coetzee se roman Disgrace, maar daar het niks van gekom nie (die boek is later deur Fanie Olivier vir Struik vertaal en uitgegee as In oneer). Maar dit is wel tekenend van sy visie dat literatuur, taal en politiek onlosmaaklik aan mekaar verbonde is. Disgrace is in Suid-Afrika verguis omdat Coetzee ‘n pessimistiese beeld van die nuwe Suid-Afrika skets wat indruis teen die idee van ‘n Reënboognasie wat lank populêr was. “Die boek behandel belangrike kwessies”, sê Rood in ons tweede gesprek, hierdie keer in die deftige Hyatt Hotel in Rosebank. “Dinge soos aanvalle op wit boere en bedenkinge oor die nuwe Suid-Afrika. Die boek kan goed werk in Afrikaans, veral onder die titel ‘Skande’. Afrikaners het die nuwe bedeling as ‘n skande ervaar.”
Is dit die eerste keer in my lewe dat ek lees van vertaalregte wat geweier kan word? Ek besit twee vertalings van Die Aneïs in Afrikaans, en niemand het ooit oor die verskillende interpretasies gekla nie. Naomi Morgan (2017/2018?) én André P. Brink (1994) én J. P. L. Krige (1957) het almal Die klein prinsie van Antoine de Saint-Exupéry (1943) vertaal of tot verhoogteks verwerk. Goed om te weet, want ek sit met die Hollandse De kleine prins op my boekrak, vertaal deur Laetitia de Beaufort-de Hamel in 1951 (die 21ste herdruk hiervan in 1994). Skynbaar was haar vertaling vlekkeloos en onverbeterlik, wat eintlik vreemd is as jy dink dat elke stem ‘n teks anders sal benader. So ook met Disgrace.
Tot sover het veral Protea-uitgewers en Praag nogal moeite gedoen om Europese boeke te vertaal.
My grootste probleem met vertalings, om uit te reik na ander volke, is dat dit teenproduktief kan werk. As jy byvoorbeeld die Afrikaanse vertaling van ‘n boek gelees het, waarom sou jy, byvoorbeeld, die Frans wil leer? Dieselfde geld vir Afrikaans ook.
As leermetode, wanneer jy met die oorspronklike én vertaalde uitgawe voor jou sit, kom jy ook nooit in kontak met die oorspronklike doeltaal nie. Voor jy jou oë uitvee, het jy jou so in die taal verdiep waarmee jy reeds gemaklik is, dat jou doeltaal agterweë bly, voer Alex Rawlings aan in sy boek, How to speak any language fluently (2017:152-153).
My antwoord daarop: Ja en nee.
Ja: Dit het weliswaar met my gebeur toe ek Die Stunde des Schakals (2010) probeer lees het. In ons biblioteek is die Engelse vertaling (The Hour of the Jackal) beskikbaar, wat met die befondsing van die Goethe-Institut vertaal is. Nou sit jy die twee boeke naas mekaar, albei met sy eie liniaaltjie, maar ek het so gekonsentreer op die Engels dat ek nooit by die oorspronklike Duits uitgekom het nie. Albei boeke was egter vir my nuut, want ek het nog nie die Engelse teks deurgelees nie.
Nee: Ek ken The Jungle Book en The Second Jungle Book tot so ‘n mate uit my kop (jy kan dit al resiteer!) dat ek hoegenaamd nie meer in die Engelse weergawe belangstel nie. Jy konsentreer ook nou hoe die Deense, Afrikaanse en Latynse weergawes klink van The Hobbit, self ‘n voorgeskrewe boek wat ek in Graad 8 (Standerd 6) gehad het. Die eintlike probleem is bv. met Latyn (Hobbitus ille) om die woorde van ‘n sin in boksies te verpak, soos “enkelvoud-manlik-akkusatief-selfstandige naamwoord” en “eerstepersoons-enkelvoud-hede-aktief-indikatief-werkwoord”; om dus die hele taal uitmekaar te haal, wat nogal tydrowend kan wees, al is daar ‘n briljante webwerf soos https://www.frag-caesar.de/ beskikbaar, of aflaaibare programme soos Legible Latin.
Vertalings is ook daarvoor berug om nuanses in te boet (om die “betekenis” korrek oor te dra, maar nie met die regte “gevoelswaarde” nie; dink byvoorbeeld aan die barokagtige mooiskrywery teenoor die moderne gebruik van slegs drie woorde); om swak of oorbodige sinne en soms paragrawe weg te laat (hulle word dus nooit vertaal nie); en, om weer uit Rawlings op dieselfde bladsye aan te haal wat die leermetode aanbetref: “[…] like doing a Sudoku with the answers on the opposite page”.
Maar dit weet ek mos, want ek vertaal self in my vrye tyd vir Wikipedia: vertalings mag nie soos vertalings klink nie. Ek stem ook nie met Rawlings saam nie – waarom kry mens dan “fraseboekies”? Natuurlik gaan jy in die tweetalige Wat en Hoe?-taalgidse vir reisigers kyk na “Is er post voor mij?” met die antwoord regs “Ist Post für mich da?” Met sulke sinsnedes en vaste uitdrukkings kom jy vinniger aan die gang, selfs sonder grammatikalesse. Dit is donkiewerk om alles uit jou kop te leer, maar dit is gelukkig bruikbaar.
Een nut van vertalings is wel dat hulle as modelantwoord kan dien, omdat jy waarskynlik in die toekoms weer met dieselfde frase te doene gaan kry, of weer sal gebruik. Jy lees Omsingel die laer van die heiliges klaar en vergelyk die teks met die oorspronklike. Jy leer dus hoe om gemaklik met die taal om te gaan. Reverso.net en Linguee.de werk presies dieselfde: jy sien die een frase aan jou linkerkant, jy sien die duidelike nuanseverskille aan jou regterkant afhangend van die konteks, soos oorgedra deur professionele vertalers. Die gesoute vertaler sal wel wéét wat die gemiddelde Afrikaanse leser nie weet van die vreemde kultuuragtergrond nie, en daarom kan voetnotas of woordelyste agter geplaas word om die leser beter toe te lig. Laat ek drie voorbeelde aanhaal uit “Probleme opgelewer deur kulturele verskille vir vertalingsekwivalensie in Afrikaans-Russiese, en Russies-Afrikaanse tekste” (Johan Lubbe &Theo du Plessis, 1999:144):
In die volgende voorbeeld begaan die vertaler ‘n fout omdat sy nie ingelig is oor die gebruik van die Afrikaners om mekaar se hande te neem terwyl hulle voor die ete God dank nie:
‘Nog iemand kom binne juis wanneer Hattingh vir hom beduie dat hy moet aansit, in dieselfde werkklere as die ander: eers wanneer George sy uitgestrekte hand neem, kan hy in die dowwe lig aan die gelaatstrekke en bewegings uitmaak dat dit ‘n meisie is’ (Schoeman, 1972: 7).
[…]
Die Russiese vertaling van hierdie greep is verkeerd, want die vertaler het nie die situasie reg verstaan nie, en as resultaat het George in die vertaling die meisie se hand geneem terwyl hy haar groet.
Die volgende voorbeeld handel eweneens oor ‘n Afrikaanse gewoonte wat in Russies onbekend is:
‘… tant Miemie het van hulle vergeet waar sy oor haar geweekte beskuit sit en slobber en mevrou Hattingh telkens met ‘n nuwe woordestroom in die rede val’ (Schoeman, 1972: 44).
[…]
In Rusland word die gewoonte om jou beskuit of koek, of enigiets in tee of koffe te doop as ‘n teken van slegte opvoeding beskou. Die vertaler het hierdie detail in die vertaling weggelaat, miskien om tant Miemie nie te aanstootlik te laat lyk nie. Hier volg nog ‘n voorbeeld wat aantoon dat die verskil in gewoontes ‘n misverstand kan veroorsaak:
‘Hoe weet hy dit, hoe weet hy hoe sy daar tussen die varings gestaan het, ‘n boerevrou met grys hare, terwyl sy die bediende opdragte gee?’ (Schoeman, 1972: 48).
[…]
In Rusland is daar nie ‘n gewoonte om varings in tuine te plant nie. Hierdie plant kom net in woude voor. Maar in die verhaal handel dit oor ‘n plaas, en die Russiese leser sal miskien nie mooi verstaan hoekom ‘n boervrou op ‘n plaas tussen varings staan nie.
Dit kan woordeboeke hoegenaamd nie doen nie, ook nie VivA Vertaal nie, want daarvoor is die ruimte beperk. Maar woordeboeke is weer baie netjies volgens die alfabet gesorteer, wat beteken jy kan na hartelus self nuwe en vreemde frases stelselmatig uitsoek en deurwerk waarvan jy tot nou toe salig onbewus was, terwyl die bovermelde webwerwe bloot vir jou die vertaling uitskop van die frase waarvan jy reeds bewus is.
Die allergrootste voordeel van vertalings? Spoed! ‘n Kind het nóú inligting oor die leeu op Wikipedia nodig, want môre is die skooltaak se keerdatum; hy sal miskien bereid wees om die Engelse blad deur te lees as die Afrikaanse leesstof nie beskikbaar was nie, maar sodra sy Afrikaanse potlood opgetel word, is vertaling skielik nie meer so maklik nie. As Google Translate nie so lekker na Afrikaans wil vlot nie (soos ons maar alte goed weet!), verloop twee tot vyf uur wat hy andersins binne slegs vyf tot vyftien minute kon afgehandel het. Of, dit word eenvoudig moeder se deurnagwerk.
Maar nou sal baie veeltaliges ook vir jou sê: ”Ek lees al so gemaklik Frans of Duits of Russies dat ek dikwels ‘n vertaling onnodig ag – as ek dit kan doen, kan ander ook mos?” Nou kom die teenantwoord: afgesien van die kulturele geletterdheid, afgesien van die spoed, afgesien van die onkundigheid, hoe sal ander weet watter werke daardie tale te bied het as die leek nooit ‘n voorsmakie daarvan in sy eie taal gekry het nie?
Vraag: moet mens nie liewer die oorspronklike werk koop in stede van die vertaling nie? Tot voordeel van die Afrikaans, baat die vertalings die plaaslike uitgewers vir ‘n kort tydjie (want ons sien, anders as by Laetitia de Beaufort-de Hamel se vertaling van De kleine prins, selde, indien ooit, ‘n herdruk in Afrikaans), voordat iemand maar weer die proses van vooraf moet begin. Dit is hoekom ons sit met die ritse op ritse op ritse boeke wat uit die Frans in die 1960’s en 1970’s in Afrikaans vertaal is, maar niemand ooit lees nie, want jy kry dit nie meer nie. Die Afrikaanse vertaler van 2019 weet immers sy werk is wat die geld betref ook nie juis lonend nie, en daarom is die vertaling dikwels maar ‘n liefdeswerkie by ‘n privaatuitgewer. As mens egter vir die een of ander rede nie ‘n uitgewer wil rykmaak nie, en in toeganklikheid glo (om die Afrikaanse taal te laat floreer), is daar altyd Wikisource.org wat jou die geleentheid bied om ‘n vertaling van, byvoorbeeld “De l’Universalité de la langue française” (1784) deur Antoine de Rivarol, of van Markies De Sade se werke, in enige taal oor te sit, ook in Afrikaans. Solank die vertaalde teks net gratis, verniet en toeganklik op Wikisource bly, want wie weet hoeveel internasionale wetgewing jy andersins sou verbreek!
Vertalings duur ook dikwels lank (omdat die boeke eers laat ontdek word) en teen die tyd wanneer die vertaling verskyn, is die oorspronklike blitsverkoper ou nuus. Om jou ‘n idee te gee: Ek het Steve Feasey se Changeling: Zombie Dawn (uitgegee 2011) ‘n paar Sondae gelede gelees, en hierdie slotroman van die pentalogie het eers sewe jaar ná die oorspronklike publikasiedatum in Denemarke verskyn, getiteld Formskifter:Dødehæren. Ek dink nie daar is ‘n Nederlandse vertaling beskikbaar nie. Aan die ander kant het Prof. Dr. Naomi Morgan se vertaling, Omsingel die laer van die heiliges eers 17 jaar ná die oorspronklike Le Camp des Saints (1973) verskyn, en tog, tot vandag toe, is die werk, net soos Oswald Spengler, steeds brandaktueel – omdat die prosesse hulself oor en oor en oor herhaal en uitspeel.
Ander kere droog die geld op, of daar is weinig belangstelling van die leserspubliek se kant af. Ek dink aan Pieter Aspe se boeke waarvan daar drie, vier(? ) vertalings in Afrikaans verskyn het, en toe ook nie weer nie. Wat sou verkeerd geloop het? Weet iemand?
Maar hoekom ek deesdae eintlik die oorspronklike werk bo die vertaling verkies is suiwer om simboliese redes.
Kyk, op Google Play (se “verkoopstaat”) en Amazon.com wéét die verkoper wie die koper is: jou naam en jou nasionaliteit verskyn. Dit wil sê, jou rekeningnommer verskyn, plus nog “Suid-Afrika”. Dit wys vir die verkoper dat hier wel mense in Suid-Afrika is wat in die boeke belangstel. Hoe meer mense boeke in vreemde tale lees, hoe beter die indruk wat dit skep.
Daar bly egter die goue middeweg, naamlik resensies of Wikipedia-opsommings in Afrikaans (byvoorbeeldSchwarzbuch WWF , en byOmsingel die laer van die heiliges het ek die oorspronklike taal naas die vertaling in die aanhalings gebruik). Ek het verlede maand by libris.kb.se sommer uit ledigheid rondgesoek na boeke oor die Afrikaner in Sweedse biblioteke, en een getiteld Bron över Blood River deur Kajsa Norman het met ‘n skrikwekkende omslag na my gegluur. “Nog ‘n ondermynende boek oor Afrikaners?”, het ek gewonder, en na die volgende blad beweeg. Maar toe ek 28 Februarie op PRAAG soek na die sleutelwoorde “Rian Malan” (wie is hierdie vent? Dalk verlangse familie van die nou swygsame Yvonne Malan?), verskyn Leon Lemmer se resensie reg voor my. Hoewel die resensie nou die Engelse vertaling van Norman se boek behandel, werk dit op dieselfde beginsel: binne vyf tot vyftien minute weet jy die hoofpunte. Die resensie gaan óf my belangstelling verder prikkel (die oorspronklike weergawe in Sweeds van Leopard Förlag is wel op Google Play te koop teen R243,29, aansienlik duurder as die Engelse vertaling – R126,70) om die taal verder te leer (want dalk is daar nog sulke werke waarvan die publiek salig onbewus is), óf afstoot. Dieselfde sou mens met Vargattacken (2018) deur Lars Berge kon doen.
Ek stel my veral ten doel om die boeke doelbewus in Afrikaans te resenseer; soms op Goodreads, soms op PRAAG. As die boek nog in geen ander taal vertaal is nie, of jy haal sinne uit die boek aan in sy oorspronklike taal, is dit vir my ‘n bonus. Gou sal die Europeërs insien: “Hierdie boek word so ver as Suid-Afrika gelees. My magtig, het hy spesiaal so duur betaal net om die oorspronklike Sweeds te lees? Haai, siestog, miskien moet ons prysdiskriminasie [Derdewêreldlande betaal aansienlik goedkoper as eerstewêreldlande] toepas.” Gaaf, goedkoper boeke = groter leesverskeidenheid = kultuuruitbreiding.
Ek moet ook byvoeg dat ‘n jong Fin onlangs by die Afrikaanse Wikipedia ‘n draai by ons gemaak het. Hy sê hy verstaan Afrikaans goed, en vir ‘n tiener is sy Afrikaans ook nie sleg nie, en daarom het ek vir hom ‘n paar boeke op Google Play aangeraai wat hy kan deurlees (skadelose boeke deur Jaco Jacobs) om die taal verder te oefen. As jy iemand se belangstelling kan prikkel met onderwerpe waarvan hy hou, dan is ons reeds oor die hond se rug. As hy enige vrae het, of vashaak, kan hy ons kontak. Hy hoef nie die boeke te koop nie – net die voorskou deurlees. So was die een hand die ander.
Dit is daarom van die uiterste belang dat Afrikaners vir hulle ‘n gebied in die kuberruim moet afbaken. Ten dele is dié proses reeds aan die gang, maar dit moet versnel en verhewig word. Die totale Afrikanergeskiedenis, -kultuur, en -letterkunde behoort vrylik op die internet beskikbaar te wees.
Een manier op dit reg te kry, sou wees om die Afrikaanse weergawe van die sogenaamde Wikipedia uit te bou. Laasgenoemde is ‘n gratis aanlyn-ensiklopedie wat deur vrywillige samewerking in elkeen van die vernaamste tale ter wêreld tot stand gekom het. Tans verkeer die Afrikaanse Wikipedia in die 46ste posisie wat die aantal gepubliseerde artikels daarin betref, dus nie baie hoog op die lys nie. Myns insiens behoort alle bestaande Afrikaanse kultuurorganisasies en akademici saam te werk om so ‘n Afrikaanse ensiklopedie tot een van die grootstes op die internet uit te bou. Afrikaans kan maklik een van die top twintig Wikipediatale, naas Engels, Duits, Frans, Spaans, ens. word. Afrikaanse boeke waarop daar nie meer kopiereg bestaan nie, behoort ook stelselmatig op die internet opgelaai te word.
Dit was twee jaar en vier maande voordat ek self by Wikipedia aangesluit het. Slegs in een opsig sal ek met die aanhaling verskil: fokus eerder op die gehalte van die artikels as die hoeveelheid. Die Sweedse artikels is dikwels net vyf sinne, wat die gehalte van die ensiklopedie regtig verswak.
Ek gaan nie te veel vanuit die binnekring skryf nie, want dan gaan ek boekdele vul. Sommer puntsgewys hoe dit ons help met die voornemende Afrikaanse aanleerders:
Ons kry gereeld besoekers: Finne, Swede, Brasiliane, Russe, noem maar op. Ek het reeds geskryf oor die Fin.
Die groot verleentheid, maar ook die grootste geleentheid by Wikipedia is juis dat ons almal daarso skryf oor ons eie belangstellings. Dit kan nogal neuk as jou eie belangstellings die volgende insluit, terwyl jou doodgewone skoolkind egter na die allerjongste Suid-Afrikaanse werkloosheidsyfers en inligting rondom Mosambiek soek: die Groot Katte, dieresiektes, Goties, Middelnederlands, Middelhoogduits, vergelykende taalkunde(d.w.s. die Junggrammatiker, die filologie voor Ferdinand de Saussure se “betekenaar”/”betekende” gebruiklik geraak het – want ek is daarvan oortuig dit was die vernaamste dryfveer agter soveel woordeboeke), Afrikanermitologie (soos “Die Vloek van Boontjieskraal”, “Waar ruwe rotse”, ens.), nuutskeppings en taalfossiele, Afrikaanse wetenskapsfiksie, lys van vertalings in Afrikaans; die wêreldwye belangstelling in Duits as vreemdetaal; Latyn; die doeltreffendste taalaanleermetodes; woordherkoms; oorklankingskuns; vertaalkuns; taalpolitiek; wolwe; die Furry Fandom (as subkultuurverskynsel) en voorheen ook luislange. Dit is wêrelde ligjare uit mekaar. Aan die anderkant bied dit juis die nismark waarna mense soek. Die taalaanleerders soek dikwels nuwe inligting, of in ‘n ander doeltreffende vorm aangebied, wat hulle, en sóós hulle, nog nooit in hul eie taal gelees het nie.
Alle Wikipedias het ‘n geselshoekie. Die Duitse “Auskunft” en die Nederlandse “Taalcafé” gebruik ek nogal gereeld. Maar in die verlede het ek iets in F.F. Odendal se Aspekte van taal (s.j.) gelees omtrent Yslands wat die afgelope eeue nooit verander het nie. Om sy stelling op die proef te stel, het ek die Yslanders op die Yslandse Wikipedia sommer reguit gaan vra of dit wel so is. Een vrou het gesê haar kind, wat 17 jaar oud is, kan Oudyslands met gemak lees, buiten die paar spelfoute. Verstommend. ‘n Ander keer het ek die rekenaarspeletjie X-files: Resist or Serve op YouTube gekyk, en hier het ek ‘n klomp Russiese dialoog gehoor en graffiti teen die muur gesien in ‘n ou uitgediende Sowjetstrafkamp naby Toengoeska; Google het niks hieroor opgelewer nie, en ek wou steeds weet wat daar staan. By die Russiese Wikipedia was daar twee Russe wat met liefde my gehelp het om hierdie snaaksighede te ontsyfer – een trouens ‘n Russiese Jood. Ek wens net meer buitelanders wil vir ons op die Afrikaanse Wikipedia vrae kom vra. Want tot dusver het niemand eintlik nie.
Een veeltalige kosmopoliet by ons, wat gereeld van plek na plek reis, bewerk gereeld sy eie persoonlike Duits-Afrikaanse woordelysie. Dit is veral nuttig noudat Trümpelmann en Erbe (1983) se woordeboek stagneer het.
Daar is ‘n Duitser woonagtig naby Berlyn wat by ons in 2008 aangesluit het. Hy het reeds bietjie Nederlands geken, maar het aanvanklik net donkiewerk gedoen: sjablone bewerk, artikels kategoriseer, ensovoorts. Eers vanaf 2011 het hy met geradbraakte Afrikaans op die besprekingsblaaie begin skryf. Soos ons hom aan meer bronne blootgestel het, hy meer Afrikaanse radio geluister het, en ons sy taalfoute reggemaak het, het sy Afrikaans verbeter. Eers onlangs het sy Afrikaans regtig uitstekend geraak – soms beter as ons s’n! Hy het my eenkeer gevra om vir hom ‘n eNuus-video op YouTube te transkribeer, want hy kon die bruin verslaggewer se Afrikaans glad nie verstaan nie (dit gebeur heel dikwels dat die palatalisasie ‘n struikelblok vir taalaanleerders is). Dit is ‘n man wat glad nie die voorreg gehad het om voltyds Afrikaans te leer nie; hy het ook verlede jaar Suid-Afrika die eerste keer besoek tydens Wikimania in Kaapstad, voordat hy op die N2 deurgereis het tot in die Oos-Kaap (P.E.) – maar hy het veel bereik binne 10 jaar. Ek beny sy geduld! Hy kon nie soos die Duitserin Alex Karel (RSG-potgooi op 10 Oktober 2010) ‘n intensiewe tweeweeklikse kursus voltooi nie. Oor hierdie laasgenoemde potgooi sal ek gou die volgende opsom, want dit is nie meer op RSG se webwerf beskikbaar nie:
– Alex is ‘n “gereelde besoeker” aan Suid-Afrika.
– Binne ‘n jaar of twee het sy die taal baasgeraak.
– In 2004 het sy die eerste woorde aangeleer: op die paaie, soos “Stadig!”, of in die trein, op die stasie, op die plakkate. Motief: “Engels is nie die enigste taal wat ek in Suid-Afrika moet praat nie”.
– In 2007 het sy die digitale Die Burger, wat jy sal onthou destyds nog gratis was en nie alles onder een dak by Netwerk24 nie, begin nadertrek om “‘n bietjie te lees”, “te verstaan”, “maar dit was net ‘n paar woorde”
– In 2008 tot 2009 het sy twee kursusse gedoen (twee weke se formele onderrig! Maar waar? RSG sê nie.)
– Sy het ook RSG se potgooie geluister (“lekker luistergoed”).
– Daar was die lus om Afrikaans te leer (motivering)
– Die Afrikaanse grammatika is nie te moeilik nie.
– Sy het ‘n kollega in Duitsland wat Nederlands praat (sy praat met Alex in Nederlands, Alex antwoord in Afrikaans)
– Sy dink glad nie Afrikaans is ‘n “vinnige taal” nie [d.w.s. as mens stadig praat sal Duitsers begryp sonder enige moeite nie; daarmee stem ek heelhartig saam! Duits op spoed het ek op die Navy NCIS-DVD’s self beleef.], want daar is die leksikale afstand, soos “die kontreitale”. Soos die dialekte in Nedersakse vs. Beiere: niemand verstaan mekaar nie, die Hoogduits is die standaardtaal om die kommunikasie te vergemaklik. En om sake in Afrikaans nog te vererger is daar die Brabbelmix (waar Afrikaans en Engels vermeng word), wat nie in Duitsland bestaan nie. [Gaaf! Nog ‘n rede om Standaardafrikaans suiwer te hou. Uit die mond van ‘n Duitserin.]
– “Wat het Afrikaans vir jou beteken?”, vra Fonnie du Plooy. Haar antwoord: “Die selfbewussyn het verhoog” (sy bedoel seker die selfbeeld); “taal is ‘n sleutel tot kommunikasie” vir die “verstaanbaarkeit” (haar enigste ander fout tydens die onderhoud was toe sy haar verspreek het met “genoek”, maar toe gou blitsvinnig verander het na “genoeg”).
– “As jy Afrikaans met my praat, dink jy in Afrikaans, of vertaal jy uit Duits?” vra Fonnie du Plooy. Dis ‘n mengelmoes, antwoord sy. Dr. Ernst Kotzé sê hy moet in Japannees eers in Afrikaans dink, terwyl die woorde in Duits nou al sommer vanself kom.
Die Afrikaanse Wikipedia kan dus ook vir buitelanders die geleentheid bied om hul Afrikaans te oefen en in die proses ‘n bydrae lewer tot ons taal. Dit het sy nadele (ons is nie altyd streng nie), maar ook sy voordele (baie nuttige arbeid). Masjienvertalings word outomaties uitgevee – niemand duld dit nie.
Woordeboeke
Soms val ‘n woordeboek uit die hemel sommer “doef!” op my lessenaar. Soos Langenscheidts Taschenwörterbuch Schwedish-Deutsch/Deutsch-Schwedisch (1958, 5de oplaag 1965) teen R5,00. ‘n Mens sou nou dink hierdie woordeboek sal al my probleme oplos om Sweeds aan te leer, want ek hoef nie in Engels meer te dink waar die sinsbou opmerklik verskil van die kontinentaal-Europese Wes-Germaanse tale nie. So maklik is dit egter nie: so kom ek nou die dag op die woord “skottepengen” af wat wel in Duits bekend staan as “Schußgeld”. As dit nie nog ‘n leenwoord uit die Duits self is nie! Jy weet alte goed dit beteken “geld wat aan ‘n professionele jagter uitbetaal word vir die pesdier(e) wat hy geskiet en van kant gemaak het”, maar dit kos nogal rondsoek om die juiste woord in Afrikaans te kry – en uiteindelik moet jy maar volstaan met “beloning”.
Die feit bly staan: dit is juis daardie rondsoek wat onnodig tyd kos. Vir sowel die taalaanleerder as die moedertaalspreker. As jy vir twee tale moet dink, is ‘n tweetalige woordeboek geen luukse nie.
My enigste beswaar is net dat woordeboeke, wat seker een van die grootste geskenke is tussen volke, dikwels nie deur albei partye ewe veel waardeer word nie. As mens kyk na die vertalings uit Afrikaans in Frans begin ek al hoe meer dink die Afrikaner lui die klokkie by die verkeerde adres. Kyk mens egter na die Afrikaans-Duitse woordeboeke, het die Afrikaner en die Duitser ewe veel moeite in die verlede in die projek gestort. Kortom: ek verkeer onder die indruk die Franse leer geen ander taal buiten miskien Engels uit noodsaak en Latyn en Duits (om ‘n trappie hoër as die gepeupel te wees) as simbool. Aan die ander kant het die Franse in die verlede en in die hede en in die toekoms, steeds boeke en tekste geskryf wat ‘n groot invloed op die Weste gehad het en sal hê; daarby kan die Afrikaner steeds sonder twyfel baat vind.
Ek voel egter net daar is sekere volke wat net meer “bereid” sal wees om Afrikaans aan te leer as ander, en dit is met hulle waarmee ek gemaklik sal saamwerk (om ook, op hul beurt, hul taal en kultuur te verbrei). Woordeboekskryf is ‘n ontsaglike moordende, tydrowende en omslagtige werk wat nie vinnig geskied nie; dit begin dikwels by woordelysies wat kernwoordeboeke word, en uiteindelik groot woordeboeke. Afgesien dat mens voltyds 11 jaar nodig het om ‘n ordentlike woordeboek saam te stel (dikwels in woordeboekspanne), sal jy agterkom woordeboeke verskil nie drasties van die vorige uitgawes nie, juis weens die arbeidsintensiteit daarvan.
Wikiwoordeboek kan ‘n verskil maak, hoewel ek uit die besoekerstatistiek bevind dat by die allerbeste Wikiwoordeboek, die Franse een, daar selde, indien ooit, die vreemde tale besoek word. Dieselfde met die Afrikaanse Wikiwoordeboek, dieselfde met die Duitse Wikiwoordeboek. Daar is ‘n groter waarskynlikheid dat ‘n buitelander by die Afrikaanse Wikiwoordeboek die lemma “befok” (met permissie gesê) se betekenis sal verlang, wat nie in WAT, of HAT of Verklarende Afrikaanse Woordeboek as lemma opgeneem is nie, en tog as tussenwerpsel, byvoeglike naamwoord en bywoord byna alledaags (én in die voorgeskrewe poësie op universiteit; daarvan is ek getuie!) gebesig word, as om byvoorbeeld ‘n Sweedse woord na te slaan.
Die moderne Wikiwoordeboeke, veral die Franse een, help ontsettend baie as jy nie weet hoe om ‘n woord te verbuig of uit te spreek nie. Jy kan ook met Kiwix.org hierdie woordeboeke, net soos die Wikipedias, aflaai (dit gaan wel ‘n rukkie duur, want die goed is groot).
Verder moet ons ook onthou dat die vertalings in die woordeboeke slegs riglyne of modelantwoorde is. Om aanvanklik letterlike vertalings as groentjie te lewer is heeltemal toelaatbaar, almal doen dit – maar daarna moet jy jou kneukels knak en so oorspronklik en so duidelik met die woord binne konteks omgaan as wat jy kan. Elke liewe vertaling se konteks en woordkeuse bly uniek, en daarom kan die woordeboek nie altyd vir jou die regte antwoord gee nie.
Ondertiteling van YouTube-video’s
Daar is ook ander plekke waar jy betrokke kan raak, wat miskien minder arbeidsintensief is, maar tog die druppel word wat die 10 ℓ-gieter volmaak. Ek dink aan transkribering vir kort video’s. Dit is so lastig om ‘n liedjie te hoor, of nuus, maar nie te weet wat daar aangaan nie. Ek het byvoorbeeld vir ‘n paar Nederlandssprekendes gevra om handjie by te sit met die volgende uittreksel, en toe die volgende in die kommentaarbalk geplaas:
Wij gaan met de Kerstboom verder, falalalala – woef-woef-woef-woef!
Elke pup, en lab. en herder, falalalala-woef-woef-woef-woef!
Kerst zit vol met leuke dingen, falala-lalala-woef-woef-woef!
Dus gaan wij dit Kerstlied zingen, falalalala – woef-woef-woef-woeeef!
Onsinnig? Kinderagtig? Nee, daar sal weer ‘n Kersfees wees, iemand sal weer hierdie “aanbeveelde” video sien, iemand sal wonder wat gesing word. As jy moet weet, die Nickelodeon-DVD’s op my rak het geen onderskrifte nie (wat die Frans ‘n nagmerrie maak). Maar as mens met die Nederlanders “saamwerk” maak jy jou as Afrikaanssprekende sigbaar. Dit wys jy is ernstig oor die taal wat jy aanleer, en dit wek simpatie. Boonop kom jy gou agter dat van die Nederlandssprekendes ook self nie weet wat daar gesing word nie!
Jy sal ook by elke reklameblad vir Nederlands by die onderskeie universiteite sien dit is Afrikaans aanverwant, m.a.w. “leer asseblief Nederlands as jy ook Afrikaans wil leer ken”. Nou ja! “Leer Afrikaans as jy Nederlands wil ken” kan ons ook aanvoer. Jy kan jou veral toespits op die Afrikaanse video’s, want die meeste buitelanders vind Afrikaans nie altyd besonder foneties nie (en dit is Afrikaans ook nie).
Tot slot
Ek glo vas Duolingo behoort die grootste gros toekomstige Afrikaanssprekers van regoor die wêreld in te katrol, sonder om die Afrikaner ‘n sent uit die sak te jaag. Ek dink ons het lank genoeg betaal vir platforms en organisasies wat niks tot uitvoering bring nie. Die probleme wat ons van Amerikaners, Duitsers, ens. by daardie gemeenskapsgeskepte projek te wete sal kom, wys die skuiwergate uit wat in die verlede misgekyk is.
Volgende aan die beurt kan Wikipedia, Wikiwoordeboek en Vertalings (wat almal toeganklik en vry is), onderskrifte en ‘n stroopwafel die weg oopbaan vorentoe. Natuurlik moet ons nie vergeet van die vrye, toeganklike en onafhanklike Afrikaanse media wat nié, soos sekere herstigte koerante, agter ‘n betaalmuur wegkruip nie.
Matteo Salvini, minister van binnelandse sake van Italië, het gister gesê hy sal nie meer die binnekoms van migrante in Italië magtig nie, ondanks ‘n EU-ooreenkoms om dit tussen lidlande te deel.
“Ek sal nie immigrante wat aankom, magtig nie,” het hy op ‘n besoek aan Pole gesê. “Keuses word gedeel en vergaderings word vooraf gehou, nie agterna nie,” het hy gesê. Hy het verwys na Premier Giuseppe Conte, wat volgens Salvini hom nie geken het in onderhandelings rondom die kwessie nie.
“Ek is, en bly gekant teen nuwe aankomelinge in Italië,” het Salvini gesê. Hy het toegang geweier vir NGO-vaartuie om Italië se hawens aan te doen. “[In Brussel] het hulle voorgegee om nie te verstaan nie en hulle fasiliteer die werk van die mensesmokkelaars en die NRO’s,” het hy bygevoeg.
“Om toe te gee aan die druk en dreigemente van Europa en die NRO’s is ‘n teken van swakheid wat die Italiaanse volk nie verdien nie.”
Salvini het gister ná sy ontmoeting met die Poolse leier Jaroslav Kaczinski in Warskou gesê dat dat hy ‘n pakt in Europa voorgestel het. Hy gaan ‘n pakt in Europa bewerkstellig wat soortgelyk is aan dié wat hom met sy regeringsvennoot, die anti-establisment-5-sterbeweging (M5S) in Italië, verbind.
Hierdie ooreenkoms vir die Europese verkiesing vanjaar in Mei sal “Italianers, Pole, Spanjaarde, Dene en ander in staat stel om te besluit of hulle saamstem of nie,” het Salvini gesê. “Ons sal daaraan werk voor die [Europese] verkiesing”, het hy gesê.
Volgens Salvini was die doelwit vir nasionaliste om “die voorste beweging in Europa” te kweek. Salvini onthou dat die M5S gebruiklik teen aangeleenthede gestem het wat vir sy Liga-party belangrik was, soos immigrasie en die Roma-kwessie, toe hy ‘n EP-lid was, maar “nou stem ons grootliks saam.”
Die Italiaanse minister van buitelandse sake, Enzo Moavero Milanesi, het intussen bevestig dat sy land nie sou instem tot die verdere toelating van immigrante nie.
“Daar is voorstelle in Europa vir die toelating van meer migrante uit ander vaartuie wat deur smokkelaars en nie-regeringsorganisasies vervoer word. Dit is ‘n groot probleem. Byvoorbeeld, verskeie mense uit Noord-Afrika word vandag in Italië aangehou. Een van die daders word van terrorisme beskuldig,” het die Italiaanse minister gesê. Hy het Woensdag in Warskou ontmoet met die Poolse minister van binnelandse sake, Joachim Brudzinsky.
“As ‘n minister, sal ek nooit instem om ander immigrante te aanvaar nie,” het Moavero Milanesi gesê.
“State moet hul eie grense en hul eie burgers kan beskerm. Dit is die rede waarom Italië en Pole geweier het om ‘n globale ooreenkoms oor migrasie te teken,” het hy afgesluit.
Dan Roodt berig vanuit Berlyn oor PRAAG se pas afgelope Europese Vriendskapstoer. Hy is bemoedig deur die groot steun vir die Afrikanerstryd in Suid-Afrika veral onder jong Europeërs.
Hou die webblad dop oor die volgende paar dae vir nog inligting, foto’s en video’s aangaande ons Europese toer, asook belangrike aankondigings en nuus oor hoe grondonteiening in Suid-Afrika gestuit gaan word.
“Op die gevaar af dat ek soos destyds toe dit mode was, ‘postmodern’ klink, meen ek die sin van ons Afrikaanse kultuur is juis in daardie tussen-in-wêreld te vind: tussen Afrika en Europa, maar ook tussen Europese kulture.” In hierdie wydlopende onderhoud oor die Afrikaanse kultuur, media en letterkunde, antwoord dr. Dan Roodt op ‘n hele reeks indringende vrae deur die rubriekskrywer Suidpunt.
Letterkundiges en resensente het die neiging om te sien wat hulle wil sien in ‘n teks. Dikwels sal hulle ook Barthes of Derrida se leerstellinge op ‘n roman probeer maak pas. Pas dit nie, is die boek outomaties ‘n flop. Dit noem ons Hineininterpretierung of inlegkunde. Daarom soek ek by u die waarheid: wat het Dr. Dan Roodt met Moltrein beoog? Is H.P. van Coller korrek as hy sê Moltrein is ‘n parodie van die Sestigersbeweging, en veral Die Ambassadeur en Donkermaan deur André P. Brink? Ek sien tog ‘n bietjie waarheid daarin. Afgesien van die vurige passie, is ons intellektuele hoofkarakter soos in Orgie meer ingesteld op (selfs behep met) werke uit die verlede, maar skep self nie werke nie. Behalwe die boek self.
Ja, ‘n vriend van my het gesê “dit is die laaste Sestigerroman”. Dit bied egter ‘n realistiese en nie-verromantiseerde blik op Parys. Maar dit het ook vir my daaroor gegaan om ‘n tydvak (die tagtigerjare) te beskryf, ‘n tyd toe daar oral geweldige propaganda teen Suid-Afrika en Afrikaners geproduseer is. Origens is dit ‘n roman in die Franse styl, ietwat ironies en vol detail oor Parys, die moltrein en Frankryk self.
Die uiteenlopende resensies verstom my. Joan Hambidge het om politieke redes toe pas PRAAG verlaat (as ek dit reg het), maar haar resensie was steeds vleiend en waardig. Jakes Gerwel het beslis nie met u politieke standpunte saamgestem nie, maar het die roman eweneens geloof. Daar was L.S. Venter en Deborah Steinmar wat nie u werk gunstig ontvang het nie. Maar hier kom André P. Brink en skryf ‘n “hatige strydskriffie”, soos u dit stel, op 6 Junie 2004. Eers 6 jaar later (14 Junie 2010) plaas u die repliek op LitNet en toe ‘n maand of wat later op PRAAG. Waarom dan so lank wag?
Ek was aanvanklik nie seker of ek hoegenaamd daarop moes antwoord nie. Dit is seker nie etiket vir ‘n skrywer om op ‘n resensent te antwoord nie. In die ou dae het ‘n mens dit maar gedwee verduur. Gegewe Brink se vooroordele en mistastinge, het ek egter besluit om my eie reëls te maak en wel daarop te antwoord. Brink is nou oorlede, ek wil amper sê gelukkig, en daarom kan ‘n mens nou meer vrylik oor sy rol in die Afrikaanse letterkunde praat. Myns insiens het hy ‘n baie negatiewe rol gespeel. As resensent in Rapport het hy dikwels skrywers om persoonlike redes of uit jaloesie bygekom en geen objektiewe maatstawwe gebruik nie. Verder was hy ‘n soort anglofiele, linkse Bloedsap wat selfs volksmoord oor Afrikaners wou afroep, ten minste in een van sy onderhoude met ‘n Franse TV-span. Hy kon nie vir homself dink nie, het nie veel van filosofie en ander dinge geweet waarna hy dikwels verwys het nie en het maar net die anti-Afrikaanse, anti-Suid-Afrikaanse stroom gevolg, hopende om die buiteland te beïndruk. Waarskynlik het hy gehoop om deur verraad teen sy eie mense die Nobelprys te verwerf; die Swede is seker mal genoeg vir so iets. Daarom is dit seker nie verbasend dat hy nie van Moltrein met sy meer onafhanklike, ironiese perspektief op ons politiek gehou het nie.
In “Volksblad” van 5 Oktober 1985 is daar die berig getiteld: “Skryf Brink blitsverkopers?”. Daarin staan nog op bl. 7: “Die verwoede jong akademikus en skrywer Dan Roodt gaan selfs so ver om Brink se ‘Kennis van die aand’ saam met Ena Murray se ‘Sluiers van wierook’ in ‘n kursus oor triviaal-literatuur by die Universiteit van Durban-Westville aan te bied. “In albei boeke word ‘n morele stryd uitgebeeld – ‘n eienskap van triviaal-literatuur. Baie stereotipes kom ook voor, veral in die uitbeelding van die vrou. Sy is of ‘n madonna of ‘n hoer”, sê mnr. Roodt. Hy gee toe dat daar by Brink ‘n literêre aanbod is. “Maar dis ‘n ooraanbod. Die boek het byvoorbeeld sewe motto’s”.
Ja, dis waar, ek het so ‘n kursus aangebied destyds. Daar was ‘n sentimentele, soetsappige element by Brink, iets uit Die Huisgenoot of Ena Murray waarvan hy nooit ontslae kon raak nie. Hy wou hom ook as ‘n groot intellektueel aanbied, vandaar die oordadige motto’s en aanhalings om ons van sy erudisie te oortuig.
Dink u Brink het sy kans afgewag om wraak te neem of was hy maar net in sy gewone sorgelose bui? Of was dit miskien oor sy naam genoem word op bl. 99? Langs “Ingrid Jonker”, “wat in ‘n gestig opgeneem is”, juis oor hul verhouding wat op die rotse beland het? “Wat haar miskien vir altyd geknak het”?
Ja, dit het moontlik ‘n rol gespeel. Toe ek die boek geskryf het, was ek nie so bewus van al die fynere besonderhede rondom Ingrid Jonker en Brink se verhouding nie. Later toe die biografieë eers verskyn het, het ek daarvan bewus geraak. Dus het hy moontlik aanstoot geneem.
Weet u min of meer hoeveel gedrukte boeke (of miskien e-boeke) van “Moltrein” al verkoop is? By die Wes-Kaapse openbare biblioteke was daar destyds ‘n besonder groot aanvraag – daar is vandag so 160 eksemplare op die biblioteekrakke oor (dié wat nog nie voete gekry het nie). Is dit wel moontlik om ‘n syfer en ‘n datum te gee?
Sover ek onthou, het ons 2500 boeke gedruk en daar is seker so 300 oor, dus het daar 2200 verkoop oor die jare. Ek het ook gehoor dat daar by die Engelse meisieskool Roedean in Johannesburg voortdurend eksemplare daarvan uit die biblioteek en klaskamers gesteel word. Daar is ook heelwat Afrikaanssprekende meisies in die skool, dink ek. Op ‘n manier is dit nogal ‘n eksotiese roman in Afrikaans, gefokus op Parys, maar tog met allerlei soort klassieke verwysings na Balzac en die hedonistiese eet- en drinkgewoontes van die held en heldin.
Driehonderd bladsye skryf mens nie op ‘n enkele Sondagmiddag klaar nie. Hoe lank het die skrywe van hierdie roman geduur?
Ja, dit was nogal vreemd, want ek het jare gelede in Parys daaraan gewerk en dit toe weer in Suid-Afrika voltooi. Maar soveel tyd het eintlik verloop dat dit nie meer tydsgebonde was nie. Dit was eers meer onmiddellik en daarna ‘n soort herinnering, ‘n terugskouende blik. Ek wou egter doelbewus iets Proustiaans ook daarin verwoord… ‘n soort terugreik en herskepping van die verlede. Die eintlike skryfwerk het my miskien nie so lank geneem nie.
Moltrein vind ek geen “regse” boek nie – eerder op dieselfde politieke niveau as “Om na ‘n wit plafon te staar” deur Jaco Kirsten (2009). As ek na Z.B. du Toit se boek “Die nuwe toekoms” kyk, verbaas dit my hoe hierdie boek nog in 1999 deur die voorganger van LAPA, J.P. van der Walt en Seun, gepubliseer is. Maar reeds in die Wes-Kaapse staatsbiblioteke is min sulke “uitdagende leesstof” (sic) vir “groter biblioteke” (sic) oorweeg, hoewel “What if there were no whites in South Africa?” (2015) vandag in byna elke lokasiebiblioteek te vinde is. Terloops, die vertaling “Negrologie” se lot is bepaal op grond van ”Die Burger” se resensie van 13 Februarie 2006 – “Ongunstige resensie. Los eerder.” Wanneer sou u sê het die aanslag op sogenaamde “regse” boeke begin?
Weereens dink ek die verlinksing van die Afrikaanse letterkunde het met Brink en waarskynlik met Breytenbach reeds in die sestigerjare begin. Brink se negatiewe resensies in die vroeë sestigerjare oor F.A. Venter se boeke het reeds op sy verskuilde anti-Afrikaner-ingesteldheid gedui. Enigiets wat histories of nasionalisties van aard was, het hy verwerp. Die ander Sestigers was gewoon nie in staat om hom teë te gaan nie. Ek vermoed Etienne Leroux was nie so links nie, maar hy sou dit nie gewaag het om dit te sê nie, want Brink en ander sou hom onmiddellik daarvoor gestraf het.Nou onlangs lees ek iets raak wat Etiennie Leroux oor die (myns insiens patetiese) bruin skrywer Adam Small kwytgeraak het, in Kannemeyer se biografie oor Leroux. Kortom, Small het Leroux daarvan beskuldig dat sy mitologies geïnspireerde, sardoniese boeke eintlik ‘n verskuilde “affiniteit met apartheid” had. In Leroux se notaboek teken hy volgens Kannemeyer (Leroux: ‘n lewe, bl. 482) aan:
“As ek nie wit was nie, en hy nie so kleurbewus was nie, sou ek Adam Small al lankal onder sy gat geskop het.”
Duidelik het Etienne Leroux teen die prikkels geskop. Maar die polities korrekte Brink het bloot die Engelse Suid-Afrikaners soos Nadine Gordimer en Alan Paton nagepraat. Dan was daar “betrokkenheid” oftewel engagement wat aan Jean-Paul Sartre ontleen is. Daar was egter nooit werklik ‘n debat oor politiek en letterkunde in Afrikaans nie, of enige nuanse en verwikkeldheid soos dit in Europa gedoen is nie. Dis eenvoudig maar net ingevoer soos wat ons deesdae Chinese skoene invoer. En almal het dit klakkeloos begin napraat. Teen die tagtigerjare was die Afrikaanse letterkunde feitlik marxisties. Ampie Coetzee, wat by Wits ‘n dosent van my was, het so ‘n barbaarse klein boekie, Marxisme en die Afrikaanse letterkunde, geskryf wat so min of meer die kroon op dit alles gespan het. Deesdae sien ons eintlik maar net die voorsetting daarvan: almal verkeer nog in ‘n soort dwaal en het nog nooit uit die tagtigerjare wakker geskrik nie. Daar is nie nuwe idees nie. En natuurlik: enige kritiek op die huidige bestel of op Afrikaregerings word as “regs” en selfs “verregs” deur akademici en letterkundiges gesien. Vandaar dus die negatiewe resensies vir Negrologie wat deur ‘n liberale, dog Afro-realistiese joernalis geskryf is. Nog iets wat ek intussen vir myself uitgewerk het, en intussen bevestig het, is dat die Swede tydens die tagtigerjare ook geld aan die linkerkant van die literêre spektrum ingepomp het by wyse van ‘n skenking aan die uitgewery Taurus. Nie te lank gelede nie het ek ‘n e-pos aan John Miles geskryf en hom direk daaroor uitgevra, waarna hy dit erken het.
Dis nogal uiters ironies. Tans het ek ‘n taamlike belangstelling in Swede en veral die regse beweging aldaar. Selfs die Sweedse ambassadrise in Suid-Afrika volg my op Twitter. Op ‘n vreemde manier sien ek ‘n lotsverbondenheid met Swede, wat ons deur hul kranksinnige inmenging en steun vir die ANC oor die afgrond gestoot het, maar nou self weens Islamitiese immigrasie ondergang in die gesig staar. Die punt is egter: net so min as wat die gemiddelde Afrikaner ‘n marxis is, iets wat ‘n mens vanuit die Afrikaanse hoofstroommedia en akademie sou kon aflei, net so min is die gemiddelde Sweed so waansinnig links soos hul huidige regering met sy oordrewe feminisme en etnomasochisme.
Ek het ‘n sterk vermoede u het voor u verblyf in Frankryk op hoërskool reeds Frans geleer. Kyk, ek het nou al baie grammatikaboeke, woordeboeke en klaswerkboeke in Afrikaans oor die Duitse taal gevind en gekoop, maar slegs één tweetalige Afrikaans-Franse woordeboek uit die 1950’s wat nooit herdruk is nie. Hoe op dees aarde kon mens Frans op skool in Suid-Afrika destyds leer? Daar was immers nie die geriewe wat ons vandag het nie. Ook nie YouTube, Larousse Online en Duolingo nie. Was daar byvoorbeeld Bescherelle vervoegingsboekies (“La conjugaison pour tous”) beskikbaar? Hoeveel woorde kon mens dan nou leer? En watter voorgeskrewe werk het leerlinge gekry?
Ek het destyds op skool so effens Frans gedoen, maar dit was eintlik meer op universiteit en in Frankryk self waar ek blootstelling aan die taal gehad het. Ek weet egter by Helpmekaar hier in Johannesburg, asook by verskeie hoërskole in Pretoria en elders word Frans steeds gedoseer. Daardie woordeboek is beslis verouderd en ons kort ‘n nuwe, meer uitvoerige weergawe. Bescherelle het my gehelp met vervoegings van werkwoorde en deesdae kan mens sommer sulke dinge op die internet opkyk. Vir vertaling help die Frans-Nederlandse woordeboeke ook taamlik, want Afrikaans is mos maar naby aan Nederlands.
Aan Stefanie Niewoudt het u op 15 Junie 2004 oor u verblyf in Parys geskryf: “Veral in Frankryk was die anti-apartheidsbeweging ‘n blote afdeling van die Franse Kommunistiese Party, en dit het my laat besef dat hulle ‘n eie agenda gehad het om Afrikaners te beswadder in reaksie op hul eie morele probleme as gevolg van die kritiek op die kommunisme en die uiteindelike heengaan van die stelsel in Oos-Europa.” Daarnaas het u ook geskryf: “Dit is nodig dat ons belangrike internasionale werke ook in Afrikaans lees en ontslae raak van die filistynse luiheid om Engels as ons venster op die buiteland te, beskou.” Is daar nog iets wat u vandag sou wou byvoeg wat die Franse taal u geleer het? Hoe het Frans u lewensuitkyk andersins ook verander?
Sjoe, ja, dit is nogal ‘n ingewikkelde en taamlik persoonlike vraag. Toe ek jonk was, het ek ‘n soort frankofiele fase beleef toe alles wat Frans was vir my wonderlik was: Franse letterkunde, filosofie, voedsel, klere, sjampanje en wat ook al. Mettertyd het ek egter ook meer realisties of krities na Frankryk begin kyk en vandag voel ek my meer aangetrokke tot Noord-Europa, die Lae Lande en selfs Skandinawië. Daar is egter bepaalde dinge in Frankryk wat uniek is en ‘n sekere soort intellektuele onverskrokkenheid wat ‘n mens net kan bewonder. Alain de Benoist, wat seker die grootste onbeskaamde regse denker van ná die tweede wêreldoorlog in Europa was, is iemand wat vir my heelwat perspektiewe geopen het, oor hoe ‘n mens denke en taaltrots of volkstrots met mekaar kan laat rym. Ek staan ook by die gedagte dat ‘n mens eerder Europese tale as Engels moet lees, want dit sluit nouer by Afrikaans aan. Nederlands en Duits, wat naby aan Afrikaans is, maar ook Frans en selfs Italiaans. In die vroeë twintigste eeu het baie Afrikaanse skrywers noue kontak met Europa gehad en was ook Europese tale magtig. Nederlands is ‘n taal wat onderskat word: mens kan die meeste dinge ook in Nederlands of Nederlandse vertaling lees. Ongelukkig is Nederlandse boeke nie so beskikbaar by ons nie, maar in e-boekvorm kan hulle seker wel bekom word.
Rue Meslay in Parys se 3de arrondissement, waar die Roodts destyds gewoon het.
Was die egpaar Roodt dus voorbereid op Frankryk? Mense soos Jan Rabie is op 27-jarige ouderdom soontoe sonder om ‘n woord Frans te ken. Inteendeel, hy moes sukkel-sukkel met ‘n woordeboekie om verblyf vra; en het wel blyplek in ‘n chambre de bonne gekry. Het u miskien later (soos Rabie) in Frankryk klasgeloop by Alliance française? Of was dit onnodig?
Ons het aanvanklik ook maar gesukkel, want mense praat nie op straat soos in die boeke nie, maar ná so ‘n paar maande het ons darem goed reggekom. Ek het elke dag die koerant gelees en TV en radio het ook baie gehelp. Ek het nooit eintlik formeel die Franse taal in Frankryk bestudeer nie, wel Franse filosofie waarin ek ‘n soort pre-doktorsgraad behaal het. Agterna het ek ook vir ‘n doktorsgraad in Franse filosofie geregistreer, maar dit nooit voltooi nie, anders as my Ph.D. in Afrikaans natuurlik.
Party mense glo die beskrywing van geslagsomgang hoort nie eens in mediese vaktydskrifte nie, laat staan nog op maagdelik reine papier in letters rangskik om in Afrikaans verwoord te word. Maar seks in u boek kry uiteenlopende simboliek en dit verskil van karakter tot karakter. Soos die daad voor die setel van die Europese Gemeenskap wat volgens die boek self as middelvinger dien. Maar veral die “wisselwerking” tussen Anton du Preez en Madame de Laisné herinner my in die besonder aan ‘n ou veteraanmotor wat onder die stof met die eerste sleuteldraai die V12-enjin laat brul. Versinnebeeld dit miskien ou tradisies (of ou Frankryk) wat bietjie meer lewe ingepomp moet word? Of is hierdie herlewingspoging, soos in die geval van die onvrugbare, verraaide en bejaarde Madame de Laisné, vrugtelose tydverdryf wat spot met die eksistensialisme? Of was dit maar net ‘n doodgewone ruiltransaksie soos die boek dit stel? ‘n Guns vir ‘n guns?
Ja, terugskouend het dit miskien nie in ‘n Afrikaanse boek gehoort nie. Ek respekteer die norme en waardes van Afrikaners en dat hulle dikwels meer konserwatief oor sulke dinge as byvoorbeeld Franse is. ‘n Mens word egter afgestomp deur al die seksbeskrywings in soveel Franse romans sodat heelwat daarvan ook hul weg na Moltrein gevind het. Dit was ook ironies bedoel, as ‘n soort antwoord op die kitsch van Brink en die Sestigers waarin daar altyd ‘n jong meisie met “appelborste” teenwoordig is.
Dit val my onmiddellik op u gebruik die ouer Gänsefüßchen-aanhalingstekens. Is dit met opset so gedruk (tradisie vs. Naspers se Engelse “aanhalingstekens”), of volg u slegs die definisie uit die WAT van 1970 letterlik: Leesteken bestaande uit dubbele kommas – soms ‘n enkele komma – wat in Afrikaans, Nederlands en Duits voor onder die reël geplaas word (,, _____ “)[…]
Ek hou nogal van daardie aanhalingstekens en wonder waarom hulle nie kan terugkom nie. Oorspronklik het die Afrikaanse drukwese oorgeskakel na die Engelse tipe aanhalingstekens in die vroeë dae van elektronika toe meeste stelsels in Suid-Afrika net vir Engels voorsiening gemaak het. Maar deesdae bied tegnologie mos ‘n legio moontlikhede. Dit was my poging om ons ou Afrikaanse aanhalingstekens te laat herleef; dit lyk net soveel mooier.
Is die Parysenaars werklik so afsydig en geslote soos in die boek uitgebeeld word? Of is dit maar ‘n eienskap van alle Europese hoofstede wat deur “indringers” bedreig voel?
Ek dink Parysenaars is nogal afsydig, anders as op die Franse platteland byvoorbeeld, waar mense vriendeliker is, op voorwaarde dat jy Frans kan praat. Ander stede wat ek met Parys sou kon vergelyk, sou Amsterdam of Stockholm wees, waar mense oor die algemeen baie hofliker en behulpsamer is. Self was ek egter lanklaas in Frankryk, hoewel ek later vanjaar vir ‘n hele paar weke wil teruggaan. Dalk sal ek dan beter kan sê of die Parysenaars steeds afsydig is!
Waarom het die land Frankryk vir Afrikaners soveel meer bekoring in die letterkunde as byvoorbeeld Duitsland, Holland en België? Dink die Germaanstaliges te veel dieselfde of is daar ander mites waarvan ons onbewus is? Of is dit miskien omdat die Franse kultuur so versluier is met paradokse, soms skynheiligheid, geringstellings en mooi woorde, terwyl die Germaanse stamme amper barbaars reguit is? Of is dit die ancien regime, of die magtige Franse Ryk (onder Napoleon), vooruitgang, dekadensie en geskiedenis wat steeds mense na Parys toe lok? Of lyk die Franse taal op die oog af net eksoties?
Ja, dis nogal ‘n interessante vraag. Ek vermoed dat die ontdekking van Parys deur Amerikaanse skrywers soos Hemingway of Norman Mailer heelwat hiermee te make gehad het. Dit was met ander woorde ‘n mode in die Engelse of Angel-Saksiese wêreld, wat noodwendig ook na Afrikaans oorgewaai het. Maar u is reg oor die eksotiese: omdat Frans as Latynse of Romaanse taal so ver van Afrikaans verwyder is, vind mense dit eksoties en daarom interessant. Aan die ander kant meen ek dat vele Afrikaners ‘n band met Frankryk voel vanweë die Hugenote-geskiedenis. Daar is soveel Afrikaners met Franse vanne en selfs Franse voorname — terwyl hulle natuurlik self geen woord Frans kan praat nie! Dis daarom ook ‘n geval van bloed is dikker as water. Dan is daar die groot hoeveelheid publisiteit wat die geslag Franse skrywers wat as “eksistensialiste” bekendgestaan het, ontvang het, regoor die wêreld. Ek onthou dat selfs van my Engelstalige medestudente aan Wits destyds intens hierin belanggestel het. En dan seker Franse kultuurbemarking: die Franse maak op een of ander manier seker dat ander van hul kultuur te hore kom!
Daar word gereeld in die media geskryf Frankryk is gebou op ‘n elitêre samelewing: van die skoolvakke wat jy neem, tot die handelsmerk van jou plakkies – dit maak alles saak. Is dit nie maar ‘n mite wat deur die Franse regering self geslagtelank aan die lewe gehou word nie? Nou die dag kom ek op ‘n Franse regeringsverslag af wat (steeds!) aanvoer Latyn word slegs deur “kinders uit bevoorregte gesinne” geleer (om hul glo van onderpresteerders af te sonder). Dit is ‘n voorstelling uit die 1800’s wat beslis nie in Duitsland en Nederland geldig sou wees nie; daar is Latyn net nog ‘n taal soos C++ vir ‘n programmeerder.
Ja, dis nogal ironies. Die Franse het die aristokrate se koppe tydens die Revolusie afgekap, maar die aristokratiese of elitêre norm geld steeds. Franse is geneig om snobisties te wees en as jy deftig aangetrek is, behandel mense jou beslis beter en meer beleefd. Latyn en ou-Grieks word steeds as skoolvakke aangebied; nie almal neem dit nie, maar ‘n bepaalde elite seker wel. Frans en wiskunde is egter die twee vakke wat werklik saak maak. En skoolkinders moet omtrent vyf honderd jaar se letterkunde onder die knie kry en eksamens daaroor skryf.
Ek kan nie verstaan waarom Suid-Afrikaanse skrywers soos Rabie en Brink destyds gereeld boeke by boekekraampies (bouquinistes, p. 17) gekoop en dan vir ‘n ander boek ingeruil het nie. Niemand skryf oor Parys se gratis openbare biblioteke vir brandarm reisigers nie. Wat maak hierdie boekhandel so besonders? Waarom die groot bohaai?
Ja, die Franse dorpsbiblioteke of stedelike biblioteke in Parys is heel goed. Persoonlik het ek hier en daar ‘n boek by die boekekraampies langs die Seine gekoop, maar oorwegend tyd in boekwinkels deurgebring. ‘n Franse boekwinkel is nogal spesiaal, moet ek sê en geen twee is presies dieselfde nie. En in min ander lande sal filosofiese essays seker ooit blitsverkopers word.
Sonder u besoek aan Frankryk sou Moltrein nie kon bestaan het nie. Maar, in ‘n alternatiewe geskiedenis, waar sou u anders destyds wou wees op daardie tydstip?
Miskien in Japan? Op ‘n stadium was ek ‘n Japanofiel, en my jongste seun leer knaend Japannees en kan dit selfs lees. Daar is iets aan die minimalistiese estetiek van die Japannese wat my aantrek. En dan is dit ook so ‘n inherent nasionalistiese en homogene land. My vriend Jared Taylor in die VSA, wat in Japan grootgeword het, se sin vir ‘n homogene blanke of Westerse kultuur is sterk daardeur beïnvloed, dink ek.
Hoe sou u sê stem die Franse kultuur die meeste en die minste met die Afrikanerkultuur ooreen? Nou, meer as 13 jaar na u skrywe van “Moltrein”?
Die eerste en ooglopende verskil is dié van godsdiens. Frankryk is van oorsprong ‘n Katolieke land terwyl ons weer Protestants of Calvinisties is. Al is tagtig persent van Franse vandag ateïste of agnostici, merk ‘n mens tog die Katolieke waardes in Frankryk sterk op. Dis nou nog afgesien van die groot hoeveelheid indrukwekkende katedrale waarmee die land besaai is. Franse is sekerlik meer intellektueel en verfynd as Afrikaners, maar ons aan die ander kant is meer gesteld op persoonlike higiëne en meer gedissiplineerd. ‘n Ooreenkoms wat Andŕe P. Brink en ander nooit sou raaksien of toegee nie, is dat sowel Franse as Afrikaners baie nasionalisties is, veral natuurlik taanasionalisties! Kyk maar na die groot hoeveelheid Franse vanne tydens die Eerste Taalbeweging in Afrikaans. Dan het ons dít in gemeen dat ons histories dikwels nogal oorlog teen Engeland gemaak het. In die negentiende eeu was dit net ons, Napoleon en Tsaar Niklaas I wat dit gewaag het om militêr met Brittanje op die kruin van haar mag slaags te raak. Nog ‘n ooreenkoms dink ek, is dat sowel Afrikaners as Franse baie op kookkuns gesteld is. Ek dink selfs dat Afrikanervroue beter kokke as Franse vroue is, hoewel ons natuurlik nie oor so ‘n groot tradisie van restaurant-kookkuns beskik nie, anders as die wêreldberoemde Franse.
Gepraat oor taal. Die gebruik van stringe Franse sinne in u boek het my vrééslik geboei (dit kon netsowel esoteriese Latyn gewees het); ons is al so uitgekuier met die Engelse slêngwoorde. Ek het in die WAT van 1970 opgemerk hoeveel Franse leenwoorde en verwaarloosde Afrikaanse woorde daarin opgeneem is wat ons so te sê nooit in die hoofstroommedia lees of hoor nie. Soos bête noir. Raadpleeg mens Nederlandse bronne, is juis die teendeel waar – die een joernalis probeer meer geleerd en voorbarig as die ander lyk. Waaraan kan mens hierdie Suid-Afrikaanse tendens toeskryf? Verstandelike isolasie? Of probeer die hoofstroommedia die taal so eenvoudig hou om die maksimum gehore te trek? Vir meer geld? Of is dit sprekend van onkunde of laksheid, soos die AWS wat in die 2002-uitgawe (p. 528) van “babasitter” gebruik maak, al is “babawagter” reeds in die 1950’s in die WAT opgeneem?
Dit kan seker maklik as pretensieus opgeneem word om soveel Franse sinne in ‘n boek in te sluit, maar my bedoeling daarmee was juis ‘n “vervreemdingseffek” by die leser, iets soos Bertolt Brecht se fameuse Entfremdungseffekt. Die leser behoort te ervaar dat dit juis ‘n vreemde wêreld is, wat heelwat aanpassing verg.
Self het ek natuurlik ‘n broertjie dood aan Engelse slêngwoorde. Dis ook waar wat u sê aangaande al die Franse leenwoorde in Afrikaans wat natuurlik via sewentiende- en agtiende-eeuse Nederlands na ons toe gekom het. Baie Afrikaners gebruik “mushroom” in plaas van die korrekte “sampioen” wat uiteraard aan die Frans champignon ontleen is. Ek skryf dit aan die Engelse verpakkings en restaurantspyskaarte toe. Dit maak egter my ore seer! Trouens, daar is niks wat my dag so kan bederf as om die woord “mushroom” te hoor nie.
Wat die onnoselheid van ons joernaliste betref, dink ek juis dis ‘n gebrek aan enige Europese blootstelling wat tot hul verdomming lei. Dis nie soseer IK of ‘n gebrek daaraan nie, maar hulle leef heeltemal in ‘n Engelse wêreld, lees net Engels of sien die wêreld vanuit ‘n Brits-Amerikaanse perspektief, sonder veel nuanse of begrip. Dan is die eenvoud van die koeranttaal ook in nabootsing van die Londense tabletkoerante wat poog om so wyd as moontlik te hark. Trouens, sedert 1994 is daar feitlik geen verskil tussen die Britse poniekoerante en Beeld of Die Burger nie; hulle wy insgelyks ewe veel aandag aan die Britse koningsgesin! Pleks dat hulle oor die Nederlandse koningsgesin skryf, as hulle dan móét.
“Babawagter” is beslis ‘n mooier woord. Ek is bevrees daar vind ‘n verrotting by die AWS en selfs by die WAT plaas. Hoe kon Gerda Ondendaal, wat volstrek vyandig teenoor Standaardafrikaans staan, ooit ‘n aanstelling in die Woordeboekkantoor bekom? Dis mos waansin!
In die Taalgenoot van Somer 2016 kom ek op ‘n gedig (Getiteld: “Eie in sy soort”) af met die volgende drie inleidende verse: “Dit is beter as Spaans / En selfs beter as Frans / Dit is Afrikaans.” Die gediggie lys dan ‘n klomp Afrikaanse skrywers en genres. Dat die digter, ‘n tydskrifleser, seker niks van die Franse of Spaanse taal, letterkunde, wysheid of Franse aanhang deur Brusselaars weet nie kan ‘n blinde met ‘n stok aanvoel. Soos die dwangrym. Dit is wat nié in die gedig staan nie wat my pla. Die digter het onbewustelik haar onderdanigheid aan die superieure Engels bely. Of moet ek dankbaar wees sy het nie Nederlands, Duits en Russies saamgesleep nie? Hoe prik mens iemand se Anglo-Saksiese borrel?
Ja, in dié opsig kan ‘n taamlik uitgebreide besoek aan Frankryk waarskynlik wondere verrig, om net ‘n klein bietjie aan die omringende Engelse heelal te ontsnap! Ek vind werklik globale Engels benouend; dit maak mens kloustrofobies, want daar is tog soveel meer as Hollywood en imperiale politieke korrektheid. Selfs Duitsland of Nederland kan ‘n tonikum wees vir sulke mense wat werklik niks anders ken nie.
“Moltrein” is intertekstueel deurspek van Franse skrywers en titels. Ek is ook seker u het tot vandag toe beslis veel meer anderstalige boeke gelees wat nie in die boek opgeneem is nie. Watter van hierdie ou boeke (verkieslik voor 1900) sou u vir die opkomende geslagte ten sterkste aanraai om te lees?
Sjoe, ja, daar is natuurlik fantastiese ou skrywers, veral Franse skrywers uit die negentiende eeu. Balzac en Stendhal is sterk aan te beveel. En natuurlik Flaubert, hoewel hy bietjie na links neig. Daar is ook ander, minder bekende figure, soos Joris-Karl Huysmans wat my fassineer. Laasgenoemde was van Nederlandse of Vlaamse afkoms, maar het in Frankryk grootgeword en in Frans geskryf. In Houellebecq se jongste roman Soumission (Onderwerping) is daar ‘n hele rits verwysings na hom.
Wat ek vind, is dat daar in elke kultuur ‘n soort “donker kant van die maan” bestaan wat nooit belig word nie. Baie van die ouer Afrikaanse skrywers moet ons herlees in die lig van wat nóú gebeur. Verlede jaar toe ek in Leeuwarden was, het ek die boekhandelaar Markus de Jong gaan opsoek. Hy was smalend oor Ingrid Jonker, wat byna kinderlik onbeholpe was, sover dit haar poësie betref. Maar volgens hom was haar pa, Abraham Jonker, ‘n goeie skrywer, helaas egter nie-links. Mandela of selfs André P. Brink sou hom nooit aanhaal nie, dus het ons van hom vergeet.
In Frankryk was daar in die vroeë twintigste eeu allerlei figure wat in vandag se taal regs of selfs verregs was. Iemand soos Céline byvoorbeeld, ‘n ongelooflike skrywer wat selfs deur die hoofstroom vereer is, maar anti-Joods en pro-Duits was. Onlangs het ek ‘n essayis ontdek, René Guénon — sy boeke word nou weer deur Gallimard, die grootste Franse uitgewer, uitgegee — wat tradisie teenoor moderniteit bepleit het. Trouens, sy mees bekende boek heet La crise du monde moderne (Die krisis van die moderne wêreld). Dis dalk ‘n boek om in Afrikaans te vertaal. Wat is die huidige ANC-bewind anders as ‘n laaste stuiptrekking van die moderne wêreld?
Anton du Preez is soms baie vaag omtrent sekere skrywers – ek sou graag bietjie meer duidelikheid daaromtrent wil hê. ‘n Mens weet nooit of “Moltrein” eendag voorgeskrewe materiaal word nie. Die Italiaanse strukturalis wat James Bond ontleed het (bl.221) is ongetwyfeld Umberto Eco. Maar op bl. 273 word na ‘n Franse roman verwys wat later “deur ‘n voormalige werknemer van die Suid-Afrikaanse Ambassade in Parys” vertaal sou word. Indien hierdie boek eg is, wat is die titel en wie was die vertaler?
Nou vra u my bietjie vas, ek sal dit weer moet gaan nalees en mooi dink oor wie ek in gedagte gehad het.
Terloops, wat dink u van Nederlands, en Afrikaans se verhouding met hierdie taal? ‘n Ene prof. Erik Van Der Straeten het in “Taalgenoot” van Winter 2016 die tydskrif in Hollands uitgetrap oor hulle in ‘n artikel “Le petit prince” durf/waag in Engels aanhaal – dit moes in Frans of Afrikaans wees. Die Suid-Afrikaanse akademici weet klaarblyklik ook nie wat hulle wil hê nie en die Afrikaanse taalvaders het vir die nakomelinge geen aanwysings gelos wat om met Hollands te maak nie. Langenhoven het wel in sy outobiografie erken: diegene wat Nederlands ken se Afrikaans bly die beste. Nietemin moet ons nie van die Standaardiseringstydperk van die 1930’s tot 1950’s vergeet toe “blootsvoet” verhewe bo “kaalvoet” gestel is nie. Toe ek onlangs by Taaladvies.net gaan kuier het, merk ek egter hoeveel derduisende sinonieme, nuutskeppings en voorsetsels in België en Nederland gebruik en aanvaar word – ‘n spyker vir elke gat – terwyl Afrikaans soos ‘n Reduktionsprache slegs één woord of uitdrukking sal toelaat. Die herkoms en presiese taalgebruik sal in Afrikaans skynbaar altyd in die duister wees of in onsekerheid gehul bly. Nêrens staan daar ‘n reël op klip uitgekap dat mens nie al die nuttige Nederlandse woorde en spreekwoorde mag opneem in jou Afrikaanse woordeboeke nie. EN GEBRUIK NIE. Vind u die woord “Neerlandisme” belaglik? Of is daar ‘n soort sosiolinguistiese minderwaardigheidsgevoel onder Afrikaanssprekendes teenoor Nederlands wat nooit uitgewis sal word nie? En voortdurend doelbewus benadruk word?
Ja, ek weet nie presies wat ‘n Neerlandisme is nie. Ek het al gedreig om die sterk werkwoorde in literêre Afrikaans terug te bring. Vele Afrikaanse skrywers gebruik byvoorbeeld “had” in plaas van “het gehad” in hul vertellings. Dit klink beter en is minder omslagtig. Daar is baie mooi uitdrukkings in Nederlands wat ons gerus kan gebruik, eerder as die uitskot van anglisismes wat die huidige Afrikaans ontsier. Dit kan ook baie nuttig wees om vreemde bronne in Nederlands aan te haal, want die meeste belangrike Franse en Duitse boeke is in Nederlands vertaal.
Die verhouding tussen Afrikaans en Nederlands is kompleks, en het sekerlik met ons gedeelde identiteit te make. Ook al die politieke omwentelinge sedert die tweede wêreldoorlog. Eers was die Nederlanders links en ons regs. Nou geld die teenoorgestelde. Die hele Afrikanerelite is tans so te sê marxisties, terwyl Nederland oor een van die sterkste regse bewegings in Europa beskik. Die meeste jong Nederlandse intellektuele neig na regs. Ironies genoeg, dink ek daar is waarskynlik vandag meer waardering vir Afrikaans en die Afrikanergeskiedenis in Nederland as in Suid-Afrika en selfs onder Afrikaners!
Self beteken “Afrikaner” vir my ook: “Eurokaner”. Veral met die kuberruim, is Nederland of Europa net ‘n muisklik ver. Ek dink daar was ‘n stadium in Afrikaans toe ons Afrika verromantiseer het as ‘n plek vol inboorlinge en grootwildjag, soos by Sangiro, maar deesdae weet ons veel beter watter aspekte van die vasteland ons aanstaan en watter nie. Daarom sal ons verhouding tot Europa en die Weste altyd belangrik bly, veral in die letterkunde. Hoe ouer ek word, hoe meer besef ek dat die hele Sestigerbeweging eintlik ‘n volslae mislukking was, ‘n interessante mislukking, maar nogtans het dit nie geslaag nie. ‘n Vername aspek daarvan was ‘n soort heraansluiting by die Europese problematiek, veral natuurlik dié van Frankryk. Maar ek is bevrees dat dit maar baie oppervlakkig en sonder ‘n blywende uitwerking geskied het. By die eerste, die beste geleentheid het die Afrikaanse skrywers maar weer voor Haar Majesteit Engels geknieval, saam met Die Huisgenoot, Naarpers, FW de Klerk en die res. Dis eintlik tragies, die verwarring van ons tydgenote.
Bekommer dit u hoe vinnig Afrikaans besig is om te verander? Of is dit simptomaties van kleiner taaltjies wat hul vrywillig aan groter tale onderwerp? Ek praat nie noodwendig oor Anglisismes nie (“Ek het skoon vergeet” is so oud soos 1844 volgens Changuion se boekie), maar ons eie Afrikaans. Onlangs by Duolingo loop ek my rieme styf: “Zij zwemt behoorlijk goed” beteken “sy swem nogal/betreklik/soos dit behoort goed” (dus, nie dééglik nie), terwyl “Het is zeker belangrijk” beteken “dit is beslis/sonder twyfel/vir seker belangrik”. “Bombasties” het in Afrikaans ook vernaamlik “onbeskof” geword. Joan Hambidge (wie se uitsprake ek gewoonlik besonder billik vind) het iewers op RSG se “Die tale wat ons praat” van 22 Mei 2015 (ek sien die potgooi is ondertussen verwyder) gesê ‘n taal moet vloei; verbete anglisismejag grens aan skoolvossery. Maar by Versindaba ontplof sy op 26 Junie 2014 om 16:54 oor die hoofstroom-Afrikaanse aanbieders oor RSG wat nie meer ‘n voorsetsel reg kan gebruik nie.
Ja, dit is kommerwekkend. Dis nie soseer ‘n Afrikaanse probleem nie, as ‘n politieke probleem. Ons is soos die Grieke tydens die Turkse oorheersing. Of die Baltiese state onder die Russiese. Dis eenvoudig onmoontlik om staande te bly terwyl jy polities so verskriklik oorheers word. Daar is feitlik geen instelling meer oor wat nie oorgeneem en verengels is nie.
Dan het ek ook ‘n teorie, noem dit die Johannesburgse teorie. Johannesburg was nog altyd die stert wat die hond geswaai het. En natuurlik is die SAUK en ander media in Johannesburg. Die omroepers van RSG woon in die Engelse Johannesburg en verengels gaandeweg in hul uitkyk en taalgebruik. As hulle in Pretoria gewoon het, sou dit soveel beter gewees het. Die soort Afrikaans wat ‘n mens in Johannesburg hoor, is eenvoudig afgryslik.
Op politieke vlak sien mens ook in Johannesburg hoe joernaliste wat uit huis uit Afrikaans is, Afrikaanse skole bygewoon het, ens., binne enkele jare nie net verengels nie, maar ook opperste Boerehaters word. Kyk maar na Adriaan Basson en Pieter du Toit van Beeld. Engelstalige kommuniste sou ons meer genadig wees as hulle.
Selfs die ATKV is in Johannesburg gesetel! Dis geen wonder dit gaan so sleg met Afrikaanse media en organisasies nie.
Gegewe die oordadige getal futuristiese wetenskapsfiksierolprente uit die 1990’s, het die berg in die nuwe millennium ‘n muis gebaar. Of saam met Mark Shuttleworth landuit verdwyn. Nie een van ons dra ‘n stralerpak nie en die puin en rommel van betogers het vertiendubbel. Ook wil dit my voorkom hoe meer intellektueel en uitvoeriger verskillende Wikipedia’s raak, hoe dommer en dunner word die inhoud van die gedrukte media en skoolkinders. Hulle probeer nie eens meer meeding of belangstel nie. Dink u ook die hoofstroommedia mors eenvoudig ons tyd? Waarom lees, kyk en luister dan so baie mense nog daarna?
Ja, dis vir my ‘n raaisel, waarom mense hulle nog aan die hoofstroommedia steur. Maar iewers gaan dit nog oor “die gerug waaroor almal praat”. Al steur jy jou nie aan die gerug nie, lyk jy te veel na ‘n buitestaander as jy nie daarvan weet nie. Ook op Facebook deel mense naarstiglik berigte van News24 met mekaar. Waarvoor? wonder mens.
Aan die ander kant dink ek YouTube is besig om in ‘n baie interessante medium te ontwikkel. Dis veel beter as TV en ‘n groot verskeidenheid selfs intellektuele ondwerpe word daarop bespreek. Die enigste probleem is miskien dat iemand iewers in die toekoms ‘n stokkie daarvoor mag steek. Sensuur deur die groot maatskappye en selfs regerings (soos die Britse regering) is aan’t toeneem. Te veel mense is besig om terug te praat, teenoor die hoofstroommedia en die globaliste.
Ons is reeds bekend met die waarde wat die wetenskapstale Frans, Duits en Latyn bied. Maar gegewe die Weste wat sy eie ondergang nou al sedert Spengler se dae bewerkstelling, moet ons nie maar défaitisties Oosterse tale en kulture begin aanleer nie? Ek dink nou aan redelik konserwatiewe volke soos die pro-Westerse Koreane en Japannese wat veral deur die Europeërs en die Amerikaners verafgod word. Of: is die hele Oosterse ekonomie eintlik maar net gebou op Westerse behoeftes en begeertes? Sonder om Westerse waardes werklik te verstaan? En gaan die Koreane en Japannese kort voor lank maar dieselfde afwaartse kultuurgang toon soos die Weste?
Ek dink daar is ‘n natuurlike proses aan die gang waardeur veral jongmense baie meer in die Ooste belangstel, veral Korea en Japan. Op die oog af lyk hulle beslis minder dekadent as ons. Daar is egter iets aan die Westerse skeppingsdrang wat uniek in die wêreldgeskiedenis is. Ek onthou hoe geskok ek destyds in Parys was toe ‘n Japannese medestudent in die lesingsaal van Gilles Deleuze doodeerlik vir my gesê het: “Maar ons beskik oor niks, geen intellektuele tradisie nie.”
Daarom sou die ondergang van die Weste vir die hele mensdom ‘n groteske ramp wees… Maar ek meen vele mense begin dit so verstaan. En die Afrikaner staar natuurlik hier te lande sy eie “eindspel” in die gesig.
Laaste vraag: hoe moet ons teenoor ander Europese minderheidsgroepe in Suid-Afrika optree? Hoe bewaar mens die Natal-Duitsers se kultuur? Of Portugese wat so hard probeer assimileer, om “Suid-Afrikaans” (wat ‘n onbegrip!) te probeer wees, deur hul eie kultuur af te lê?
Ek sou graag wou sien dat ons veel meer van hul verhale ook in Afrikaans verwoord. Op die vooraand van my besoek aan Pole, verkeer ek intens onder die indruk van hoeveel duisende Pole en Tsjegge na ons land gekom het in die dae toe dit ‘n toevlugsoord weg van kommunisme was. Die Afrikaner, veral die polities korrekte Afrikaner met sy kwasi-Engelse obsessie met die swartman se lot, het hom nooit hieraan gesteur nie. Dis nodig dat ons dit verwoord, al is dit net in die vorm van fiksie.
Op die gevaar af dat ek soos destyds toe dit mode was, “postmodern” klink, meen ek die sin van ons Afrikaanse kultuur is juis in daardie tussen-in-wêreld te vind: tussen Afrika en Europa, maar ook tussen Europese kulture. Vanweë ons geografiese verwydering van die Europese vasteland, kyk ons op ‘n manier vars daarna.
Deesdae, as ek teruggaan Europa toe, voel ek as Eurokaner amper meer Europees as die Europeërs self. Verlede jaar was ek vir die eerste keer in die Rijksmuseum in Amsterdam. Dit was ‘n groot skok vir my gestel. Soveel skoonheid, soveel finesse, alles vanuit Nederland, waar ons vandaan kom.
Terloops, Elsa Joubert is waarskynlik een van ons mees afskuwelik polities korrekte skryfsters, ‘n soort vroulike André P. Brink. Maar haar vroeë roman Ons wag op die kaptein wat in Angola afspeel, is regtig die moeite werd om te lees. Dit tower die hele Portugese wêreld voor jou op, maar ook die donker kant daarvan in Afrika: die praktyk van swart houvroue, die mulat-kinders en hul dilemma tydens die onvermydelike konflik tussen swart en wit. Sy skryf selfs oor Afrika-toorkuns en menslike liggaamsdele wat daarin gebruik word. Ek twyfel of so ‘n boek vandag gepubliseer sou word, en beslis nie deur die NB-uitgewerye nie!
Dit voel soms vir my asof ek nog eintlik niks geskryf het van wat ek voel nie… Maar die probleem van Suid-Afrika is dat mens as’t ware in die donker rondtas, soos ‘n slaapwandelaar. Dit neem jou jare om net sekere eenvoudige werklikhede te verstaan.
Ek sou sê dat daar vandag ‘n baie klein groepie Afrikaners, ook jongmense, is wat te midde van al die swartgalligheid en ondergang, tog vorentoe beur. Ons kort bloot ‘n nuwe idee, of dan die vernuwing van ‘n ou idee. Vir my gaan dit om die herontdekking van ons Europese en Westerse identiteit. Met verafrikanisering, métissage (die Frans klink beter, maar dis eintlik net ‘n mooi woord vir verbastering) en marxistiese nivellering het ons ‘n doodloopstraat bereik. Dis tyd dat ons die ou pioniersgees van ons voorouers herontdek: dié van die Voortrekkers, maar ook van die Nederlandse en Portugese ontdekkingsreisigers.
Hierdie toneeltjie is ‘n volmaakte simboliese uitbeelding van die verhouding tussen Amerika en Europa vandag. As Duitsland, Frankryk, ens gehoorsaam is, en meesal is hulle, kry hulle dan soms ‘n koekie en soms net ‘n bitterbessie, afhangende van Amerika se bui. Pas weer het American Airlines ‘n bestelling van 47 Europese Airbus-stralers gekanselleer ten gunste van Boeing, duidelik binne die raamwerk van president Trump se beleid van “America first” .Dus ‘n geval van die bitterbessie…
‘n Voorbeeld van die Europese Unie se volslae en patetiese gedienstigheid aan die VSA is dié rondom die gaspypleiding uit Rusland na Wes-Europa waarvan die Europeërs volkome afhanklik is. Soos ons weet, is die Amerikaners reëlreg teen die bestaan van hierdie pypleiding gekant en beywer hulle hul instede daarvan vir ‘n pypleiding vanaf die Midde-Ooste deur Sirië na Wes-Europa, wat onder hulle beheer sal wees. Sirië weier egter om hierdie pypleiding oor hulle grondgebied toe te laat. Verder hoef nie gesoek te word nie vir die knaende Amerikaanse veldtog teen Sirië en Rusland. Dat hulle ‘n stryd voer teen Sirië “ter bevordering van die demokrasie” en weens die Siriese regering se gebruik van “chemiese wapens” is klaarblyklik maar net nog meer van die deursigtige leuens waaraan ons al gewoond is.
Interessant is terloops dat Naarpers met Vuilbaard Scholtz aan die voorpunt deurgaans die pro-Amerikaanse standpunt stel. ‘n Mens kan wonder of Amerika Scholtz se steun nodig het of kry hy dalk ‘n koekie.
Maar nou is dit natuurlik wesenlik wat die Europeërs self dink en sê van die bestaan en gebruik van die Russiese gaspypleiding wat duidelik in hulle belang is, maar wat nie in die Amerikaanse kraam pas nie. Hulle houding is dat hulle liefs nie wil kant kies nie. Hulle sal liewer maar wag en kyk hoe die dispuut homself oplos. Dit sou lagwekkend gewees het as dit nie so jammerlik tragies was nie.
Ten einde die tekort aan te vul wat veroorsaak sou word indien die Europeërs die gastoevoer uit Rusland moes afsny, bied die Amerikaners aan om hulle eie, veel duurder skaliegas aan Europa te verskaf, wat Europa net nog meer afhanklik van Amerika sou maak. Vir die oomblik het die Europeërs nog nie aan hierdie brokkie gebyt nie, maar gee net kans…
Dit sou in die belang van die Europese Unie wees om goeie en noue betrekkinge met Rusland te handhaaf. Rusland is vir hulle ‘n buurland, met ‘n vergelykbare kultuur, met reusebronne van grondstowwe, wat ‘n afsetgebied kon wees vir hulle produkte en wat hulle in staat sou kon stel om in samewerking werklik ‘n rol op die internasionale verhoog te speel. Maar nee, hulle verkies om krampagtig aan die Amerikaanse rokspante vas te klou en vol te hou met ‘n totaal verspotte en teenproduktiewe sanksieveldtog teen Rusland.
Met die skepping van die Europese Unie is aan die Europeërs voorgehou dat die nuwe eenheid Europa in staat sou stel om sy stem op die internasionale terrein dik te maak en veral die hoof te bied teen Amerikaanse politieke en ekonomiese oorheersing. Hiervan het totaal niks gekom nie en Europa is nou meer onderdanig aan Amerika as wat hulle ooit was, ligjare verwyder van die tyd van Generaal De Gaulle toe daar nog geen Europese Unie was nie.
Wat het dan gebeur? Wel, wat gebeur het en wat nooit aan die Europeërs verduidelik is nie, is dat die Europese Unie geheel en al ‘n Amerikaanse skepping is. Die Amerikaners het die Europese Unie tot stand gebring ten einde beter beheer oor hulle te hê, d.w.s . beheer oor hulle verdediging, hulle buitelandse beleid, hulle bankwese, hulle ekonomie, ten einde uiteindelik meer geld uit hulle te kan maak. Europa kan vandag letterlik beskou word as ‘n kolonie van die Amerikaanse empaaier. Die vooruitsig van ‘n sterker, meer onafhanklike Europa was weinig meer as ‘n koekie wat aan hulle belowe was as hulle die klokkie lui.
In die literatuur van die 20ste eeu word daar dikwels na die groot blanke bevolkings in Europa, insluitende Brittanje, en Amerika verwys. Dan word daar ook melding gemaak van kleiner blanke bevolkings elders en die standaardlys was vier statebondslande: Kanada, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Klaarblyklik is aan hoofsaaklik Engelstalige lande gedink, want Argentinië, Chili, Uruguay en Brasilië het ook substansiële blanke bevolkings, al is blankes besig om ‘n minderheid in Brasilië te word en is daar in Suid-Amerika geen duidelike onderskeid tussen wit en nie-wit mense nie. Mario Vargas Llosa skryf goedkeurend van ‘n “mestizo continent” (Duchesne, bron hier onder, Kindle 1815). Die groot blanke bevolking van Rusland is gewoonlik onvermeld gelaat omdat daardie land destyds as nie-Westers en as kommunisties en agter die ystergordyn beskou is. Rusland is “homeland to the most numerous European group in Europe” (1779), vandaar “Guillaume Faye’s vision of a Euro-Siberia federation” (1793).
Wat in die literatuur opval, is dat Suid-Afrika sedert die grondwetlike ramp van 1990/94 nie meer as ‘n blanke enklave genoem of gereken word nie. In globale perspektief het Suid-Afrika se blankes ‘n vergete minderheidsgroep geword. “Australia’s Asian population is soaring as immigrants from across the region – particularly China and India – enter the country” (1847). Minder bekend is dat blankes in Kanada, soos in Amerika, vinnig besig is om ‘n minderheid te word. In Amerika is die situasie nie heeltemal so benard as wat dikwels voorgestel word nie omdat baie van die Hispaniste, wat met die oog op “regstellende” bevoordeling amptelik as nie-wit gereken word, in werklikheid eerder blank is (G Cristina Mora, Making Hispanics: How activists, bureaucrats, and media constructed a new American, University of Chicago Press, 2014, 252p; Amazon Kindle $18,81). Soos die bruin bevolkingsgroep in Suid-Afrika is Amerika se Hispaniste ‘n politieke konstruk. (Volgens die HAT is die woord kleurling rassisties.)
In Kanada is Hispaniste nie so ‘n beduidende faktor soos in Amerika nie. Oor die situasie in Kanada het Ricardo Duchesne in Augustus 2017 die volgende boek gepubliseer: Canada in decay: Mass immigration, diversity, and the ethnocide of Euro-Canadians (Black House Publishing, 2017, 374p).* Vóór dit het die volgende boek van Duchesne verskyn: The uniqueness of Western civilization (Brill, 2011, 527p). Albei hierdie boeke is nog nie as e-boeke beskikbaar nie maar is op my leeslys.
[* “As late as 1971, when official multiculturalism was introduced, Eurocanadians still made up over 96% of the population. Projections by Statistics Canada (2010) now estimates that one-third of Canada’s population will be a visible minority by 2031, ‘whites will become the minority in Toronto and Vancouver over the course of the next three decades’” (1847; ook 919). “As of 2011, non-Whites or ‘visible minorities’ constitute the majority in Vancouver, 51.8%, whereas Eurocanadians have been drastically reduced to 46.2% of the population, with projections showing that they will constitute only two out of five residents by 2031” (463). “The non-European immigrants arriving into Canada were interested in assimilating only to those aspects of Canadian culture that allowed them to keep their ethnic identity and advance their own ethnic interests” (476).]
Sedert Maart 2017 is die volgende boek van Duchesne maklik bekombaar: Faustian man in a multicultural age (London: Arktos, 2017, 262p; Amazon Kindle $11,39). Die outeur is ‘n dosent in sosiologie aan die University of New Brunswick in Saint John, die oudste Engelstalige universiteit in Kanada; maar dit lyk asof Duchesne veral as historikus bedrywig is. Faust is die legendariese towenaar wat sy siel aan die duiwel verkoop het en die skepping van talle literêre en klassieke musiekwerke geïnspireer het. Vir die doeleindes van hierdie rubriek is die volgende definisie voldoende: “’Faust’ and the adjective ‘Faustian’ imply a situation in which an ambitious person surrenders moral integrity in order to achieve power and success for a delimited term” (Wikipedia).
Dit is algemeen bekend dat Europese beskawing hoogs suksesvol was en wêreldwyd groot mag uitgeoefen het, maar dat daardie aansien en mag skynbaar aan die kwyn is en dat die tradisionele moraliteit van hierdie kultuur deesdae ingevolge kulturele marxisme* bevraagteken word. Duchesne ontleen sy gebruik van die begrip “Faustian” aan veral Oswald Spengler (1880-1936): “the irrational Faustian spirit of Western creativity” (114). Ek het voorheen oor Spengler geskryf (Praag 12 November 2016).
[* “The standard definition of cultural Marxism is that, unlike classical Marxism, it is an ideology preoccupied with the transformation of Western culture generally rather than the replacement of Capitalism with Communism. Cultural Marxists are dedicated to gender equality through the abolition of male and female traditional roles in society; to sexual equality through the downgrading of heterosexuality and the celebration of polymorphous sexual relations; to the replacement of Christian morals with politically correct morals; and finally to the abolition of ‘white supremacy’” (536). “We can talk about ‘racialised’ minorities or non-whites, and about black pride and Asian identity, and … about different medical diagnoses for different races, but never about white pride and white identity” (557).]
Aavanklik was ek ietwat skepties oor Duchesne se oriëntasie vanweë daardie goedkeurende verwysing na die irrasionele. Aan die ander kant toon die temas van sy boeke dat sy hart ongetwyfeld reg klop. Duchesne is “a subject of controversy with numerous complaints filed against me to the president of the university where I was working” (919). Hy skryf: “race is a factor that must be taken … seriously” maar “I am not a race determinist” (121), wat redelik klink omdat ras nie alles-bepalend is nie. Na aanleiding van James Burnham se boek, Suicide of the West (Praag 1.10.2016) skryf Duchesne: “There was something wrong about the nature of contemporary liberalism and rationalism” (114). Maar hy skryf ook: “I don’t view liberalism itself, as some in the Alt Right do, in negative terms as a form of ‘rationalism’” (129). “Liberalism is inherent to Western identity” (136). Liberalisme doen hom in talle gedaantes voor, waarvan sommige myns insiens afgewys behoort te word, al is seker alle mense positief ingestel teenoor sommige soorte vryheid.
Om rasionalisme af te wys, is egter problematies, maar Duchesne verheerlik irrasionalisme slegs in soverre hy dit assosieer met bv die impulsiewe kreatiewe en weetgierige gees van Europeërs. Byvoorbeeld, die destydse ontdekkingsreise van bv die Portugese en Spanjaarde vanaf die 15de eeu bevat ongetwyfeld ‘n beduidende skeut irrasionaliteit, maar dit is hierdie soort ondernemingsgees wat Europeërs/blankes wêreldwyd op die kaart geplaas en hulle prestasiegewys duidelik bo ander rasse laat uitstyg het. “Almost all the explorers in history were European” (3689).
In Charles Murray se boek, Human accomplishment: The pursuit of excellence in the arts and sciences, 800 BC to 1950 (New York: HarperCollins, 2003, 688p; Amazon Kindle $10,53), word aangetoon “97% of accomplisment in the scientific inventories occurred in Europe and North America” (4007). Murray “notes that the sheer number of ‘significant figures’ in the arts is higher in the West in comparison to the combined number of the other civilisations” (4015). Die prestasies wat Murray in ag neem “come only in the form of ‘great books’ and ‘great ideas’” (4023), terwyl daar ook baie ander prestasies was, bv in “warfare, voyages of discovery, and heroic leadership” (4015). Vir die positiewe dinge wat diesulkes vermag het, word hulle nasate deesdae kwalik geneem.
“The West had in fact been far more creative than all the other civilisations combined, and … it was the aristocratic heroic culture of the ill-reputed ‘Aryans’* which had initiated the West’s creative dynamic” (265). “Non-Western countries needed to Westernise in order to modernise” (302) maar “modernisation was not identical to Westernisation” (309). “What made the West unique was its rise to modernity before other civilisations” (342). [* Aryan: “The hypothetical parent language of an ancient people believed to have lived between Central Asia and Eastern Europe and to have reached Persia and India in one direction and Europe in another, some time in the 2nd century BC, diversifying into the various Indo-European language speakers of later times” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 55).]
Dwarsdeur sy boek kwalifiseer Duchesne sommige van die standpunte wat hy in sy 2011-boek ingeneem het. Dit kan die leser se vertroue in die outeur ondermyn omdat dit kan lyk asof hy nog nie weet wat om te dink nie. Sedert ek hierdie boek klaar gelees het, is dit egter vir my duidelik dat hy gesoek en al hoe meer gevind het; dat hy ongetwyfeld op die regte pad is. Dit gaan vir hom nie soseer om Westerse mense nie as om “the Europeans whom I identify in this book as a sub-race of the White race” (129). Duchesne en Spengler gebruik egter afwisselend (maar ongelukkig inkonsekwent) sowel die enger begrip Europees as die breër begrip Westers.
Die kern van Duchesne se boodskap is: “What is really troubling today about the relative decline of the West is mass immigration, race-mixing, and the permanent marginalisation of Europeans as a race in the world, and for this we should blame cultural Marxism rather than liberalism” (136). “The ‘ultimate’ factors in Western decline were not cultural, economic or even evironmental, but the complete control of Western nations by elites dedicated to mass immigration and the dissolution of the racial interests of Europeans” (904). Oor rasionalisme bring Duchesne homself spoedig ook in die reine: “Ethnocentrism is a rational and healthy human attribute explainable in Darwinian terms. Europeans are uniquely rational, and this disposition is itself a component of their Faustian psychology” (143).
Oor massa-immigrasie skryf Duchesne: “Could Europe really be identified as ‘Western’ once ‘a fifth of Europeans’ were designated as Muslim ‘by 2050’?” (387). Guillaume Faye stel dit soos volg: “Islam corresponds to nothing in the European soul and temperament. Its massive introduction into Europe would disfigure a European culture already damaged by Americanization. An assertive dogmatism, an absence of the Faustian spirit, a fundamental denial of humanism (understood as the autonomy of the human will) in favor of an absolute submission to God, an extreme rigidity of social obligations and prohibitions, a theocratic confusion of civil society, religion and the political State, an absolute monotheism, a profound ambivalence towards artistic freedom and scientific inquiry – all these traits are incompatible with traditional European patterns of thought” (395).
Oor rasvermenging die historikus Niall Ferguson “surmises that race mixing represented the fulfilment of Western egalitarianism; that the emergence of a ‘homogenised humanity’ through the ‘democratic’ blending of races, religions and cultures, is the ultimate end of history” (364). Ferguson het sy deel bygedra deur van sy blanke vrou (met drie kinders) te skei en met ‘n Somaliër te trou (712). “Race mixing is being promoted by the media, universities, textbooks, and politicians” (1854) – ook in Suid-Afrika. Edmund Burke (1729-1797), daarenteen, beklemtoon “the particular customs and folkways of different cultures” (372). “The core of Burke’s conservatism is fear of rootlessness, and revolutionary agendas that disregard ancestry and hierarchy, loyalty and duty, inherited habits and prejudices” (378) – dalk eerder voorkeure as vooroordele.
“Mass immigration by non-Europeans involves ethnic displacement by people with different genetic interests. The greater the genetic distance between the native Europeans and the immigrants, the greater the genetic loss to the nation” (881). Volgens Frank Salter “the ultimate interest is not happiness, nor liberty, nor individual life itself, but genetic survival” (896). “It is the preservation of the racial distinctiveness of Europeans and other races in the world. Salter calls for a ‘universal nationalism’ in which all ethnics have a right to self-determination and all ethnics learn to co-exist peacefully … Globalisation is consistent with ethnic national self-determination” (896). Maar Michael Polignano skryf: “I fear that Salter’s universal nationalism, like all forms of unreconstructed liberalism, will only prove a disadvantage to Whites. Moralistic abstractions about fairness and rights will not secure our survival if a ruthless, predatory, and amoral race gains the power to make ultimate decisions about the destiny of life on this planet” (936). Dink aan wat in die nuwe Suid-Afrika as mikro-kosmos gebeur.
“Western nations, as Salter observes, are ruled by both corporate and liberal-minded elites who have little identification with their own people, live cosmopolitan lifestyles, intermarry across ethnic lines, and are committed to open borders, cheap labour, and diversification. The problem is not immigrants per se, since they are simply coming to lands welcoming them as cultural enrichers where they are encouraged to affirm their ethnic and religious identities” (912). Duchesne skryf: “The West was declining by being colonised demographically” (927). Byvoorbeeld: “In ‘n stadium het ongeveer 20 000 Britse burgers in Zimbabwe gewoon, terwyl minstens 112 000 Zimbabwiërs in Brittanje gewoon het” (Die Burger, 17.02.2018, p 10).
Pierre L van den Berghe, ‘n sosioloog en volkekundige wat voorheen aan die Universiteit Natal verbonde was, beweer: “Preference for individuals of the same ethnicity (Irish, German, Chinese, Mexican), or of the same race (White, Black, Asian) is part of our human nature. Ethnocentrism is simply a ‘propensity’ to favour kin, and this propensity, as actualised in politics, is a form of nepotism” (491); eerder groeps- of volksgebondenheid as nepotisme – dit klink beter.
Dalk kom nepotisme eerder by nie-wittes as by blankes voor. “Europeans tend to be more individualistic, less collective in their ethnic awareness, for complex historical reasons, combined with the reality that non-Europeans are more collective and racially aware. These non-Europeans practice ethnic nepotism and engage in the highly threatening practice of free-riding ethnic behaviour by utilising welfare services, schools and national infrastructure created and sustained by Europeans, whilst at the same time being cheered on by a cultural Marxist establishment that prohibits whites any racial awareness” (888).
Sowel rasvermenging as multikulturalisme word deur kulturele marxiste gepropageer ten einde blanke, Westerse of Europese kultuur te verdun en uiteindelik te vernietig. “Multiculturalism was an asymmetrical system in which Europeans, and only Europeans, were expected to celebrate other cultures, feel guilty about their own ethnic identity, and behave as universal altruists; while at the same time non-Europeans inside the European homelands were being encouraged to practice their in-group ethnic interests. It became obvious that multiculturalism was not simply about ‘understanding’ different cultures but about accepting mass immigration into European lands” (844).
In hoofstuk 1 redeneer Duchesne dat “the cycles of civilisational rise and decline have been a natural phenomenon in the history of cultures but never has a decline come along through the existence of a hostile elite breaking up the racial identity of a people, which would mean permanent decline and extinction” (151). Hy verwys hier na kulturele marxisme. “Spengler believed that in his time the West had reached old age and had already actualised its unique Faustian soul” (196). Maar: “In his later writings, Spengler saw new forms of Faustian expression in modern industry and science … He remained however a pessimist in anticipating the eventual exhaustion of the West’s energies” (205).
Duchesne is meer optimisties as Spengler: “The historical record shows that a civilisation need not disappear completely, nor suffer permanent death. According to the theory of cycles, what civilisations experience are temporary downturns followed by renewals, unless they are conquered outright by stronger ones, absorbed within larger and more dynamic civilisations, or utterly destroyed” (205).
Om die “geographical boundaries and histories of the West” vas te stel, moet die geldigheid van die begrip ras, volgens Duchesne, noodwendig erken word (233). Voorheen kon die grense van die Weste makliker as tans vasgestel word. Weens massa-immigrasie word die Weste op die oomblik gekenmerk deur “a thoroughly mongrelised geography” (1862). Volgens Ted Sallis is ‘n ras wesenlik “a genetically distinct subpopulation that is characterised by a suite of heritable (genetic) phenotypic* traits distinguished from other such groups” (866). “The West was a civilisation developed by ethnic Europeans and … immigration posed a threat to this ethnic identity” (240). Aan Amerikaanse universiteite word die studente anders wysgemaak: “Every student is taught right from the start that race is not just a construct but that discussions of white identity violate the very liberalism we have come to identify with the West” (248). [* Phenotype: “In genetics, visible traits, those actually displayed by an organism … The phenotype is … modified by the effects of the environment” (Collins World Encyclopedia, 2003, p 721).]
“The current official policy of the American Anthropological Association is that ‘any attempt to establish lines of division among biological populations [is] both arbitrary and subjective.’ This is also the policy of the American Sociological Association: ‘race is a social construct’” (255); “the term ‘race’ should be used as a way of identifying and measuring ‘racial inequalities’ in society … the American Anthropological Association released a ‘statement on race’ (May 7, 1998) forbidding academic anthropologists from any notion that there are biological differences between population groups categorised as races” (625). Maar sedert 2003 is dit gekwalifiseer met “allowing academics to use data categorising Americans in different racial groups as long as the intention was to show certain groups were being discriminated and racialised” (625).
“What concerned me above all was challenging the leftist idea that the historic West was a social construct without any cultural boundaries. I rejected the view that a proper liberal attitude required an egalitarian view of world history” (272). Wat Europeërs histories gemeen het is “Greco-Roman humanism, Christianity, Indo-European languages, and the European high culture” (295).
“Chapter 2 looks at the evolution of a European ‘sub-race’ (within the Caucasian race)* … and how this sub-race evolved” (151). “European peoples constitute a distinctive subrace within the Caucasoid race that is unique to the continent of Europe. This subrace evolved in this continent, and is the one directly responsible for the development of Western civilization” (998). Volgens Carleton Coon is daar “three main sub-species of races (Caucasoid, Mongoloid en Congoloid)” (1020), dus die wit, geel en swart ras. Michael Hart definieer ras as “a large group of individuals – all of them members of the same species – who have formed a partially or completely isolated breeding population for a significant period of time, and who consequently differ statistically from the rest of the species in various heritable traits by which they can be recognized” (1036). [* Koukasies: “Van, betreffende die blanke tipe mens” (HAT).]
“It was not until about 5800 years ago that light-skin genes, as well as other genes for blue eyes and blonde hair, started to show up at a high frequency among the inhabitants of Europe” (1097). “The Aryans … started coming to Europe 4800 years ago after they had evolved white traits” (1278). “The aristocratic culture of Indo-Europeans constituted the original foundation of the West’s far more creative and dynamic path … [It could be that] this lifestyle left an imprint on the genetics of Indo-Europeans, producing personality traits, such as a greater willingness to take risks and to be aware of oneself as an individual rather than being completely submerged within one’s group” (1346). “Europeans have remained a very cohesive subrace through their entire history, apart from some Caucasoid input from the Near East” (1421), bv “the Etruscans [8th to 2nd centuries BC] were the only non-Indo-European people in the Italian peninsula” (1636).
“Chapter 3 examines how the teaching of Western civilisation has been replaced by multicultural histories aimed at downplaying Western achievements, demonising Western actions, elevating the achievements of non-Western peoples” (157). Westerse beskawing as vak is by feitlik al die Amerikaanse universiteite met wêreldgeskiedenis vervang (2094). Die unieke historiese dinamiek van blankes word deesdae in die akademie algemeen ontken (2101). “Students are being indoctrinated to believe that Europeans were unique mostly in the ‘windfall’ profits they obtained from the Americas, the ‘lucky’ presence of coal in England, and the blood-stained manner they went about creating a new form of international slavery combined with ‘scientific’ racism” (2115). Daarteenoor verwys Duchesne na Immanuel Kant (1724-1804) “who observed that ‘so fundamental is the difference between these two races of man [ie Black and White] …as great in regard to mental capacities as in color’” (2796).
Die oogmerke is “to downplay Western uniqueness, equalise the achievements of all races in world history, blame Europeans for the backwardness of other civilisations, while emphasising the connections of the West with the rest of the world in order to make non-European immigrants feel that they have contributed as much to the making of the West as Europeans. In this way, they wish to create a historical account that is suitable to a heterogeneous race-mixed Western culture consistent with the protocols of diversity enrichment” (2101). Wat gepropageer word, is “the imagined merits of a multiracial society inside European-created cultures” (2146). “The scholarship promoted by our current elites demands a view in which Europeans don’t exist except as hybrids, borrowers, and imitators” (2889). Soos Tim Whitmarsh dit stel: “In this story of interconnectedness and hybridity … there lie enormous intellectual and humanist opportunities” (2938).
Met groot finansiële ondersteuning lei Patrick O’Brien aan die London School of Economics ‘n navorsingsprojek, “Useful and reliable knowledge in global histories of material progress in the East and the West.” Dit kom onder meer neer op “rewriting the history of Europeans in accordance with the principles of cultural egalitarianism and racial inclusiveness” (2203), asook, na bewering, “transcending ‘the myopias imposed by the frontiers and chronologies of continental, national or local histories’” (2217). Dit is ‘n poging “to dissolve Europe’s identity and sense of accomplishment” (2226). Dit gaan om “useful knowledge” toegespits op materiële oorwegings, waarmee Europa se onoortroffe kulturele prestasies geïgnoreer word (2233).
O’Brien se Global Economic History Network (GEHN) “promotes England to the world and to potential international students as an ideal cosmopolitan place for the mixing of cultures and races against the ‘parochial’ identity of the British past” (2468). “The central premise of multiculturalism – that all cultures are equal in achievements and merit – is accepted ab initio. GEHN takes it for granted that Engeland’s (and Europe’s) intensified globalisation ought to come with multiculturalism (and mass immigration), without making it a subject of research. Nor is there any interest in asking whether Asian nations, too, should be experiencing globalisation while undermining their own national identities and inviting their countries to be flooded by immigrants” (2490).
“Chapter 4 makes a case for the importance of Spengler’s concept of a Faustian soul for the understanding of Western creativity, with the intent of showing that the Indo-Europeans were the original Faustian men of the West, in a way that set them apart from all other peoples, Huns, Mongols, Turks, and other groups, from the Steppes” (157) – “the Pontic-Caspian steppe, which is in present day Ukraine” (1772; ook 3442). “Spengler’s idea that the West was driven by a creative and expansive psyche is indispensable to the understanding of European history. The word ‘Faustian’ captures the multifaceted character of Western creativity in all the spheres of life better than such commonly used terms as ‘individualism,’ ‘liberty,’ ‘rationalism,’ ‘separation of church and state’ or ‘representative democracy’… the Indo-Europeans were the original Faustian men and the most historically significant nomads of the steppes” (3257).
“‘Faustian’ is the word Spengler used to designate the ‘soul’ of the West. He believed that Western civilisation was driven by an unusually dynamic and expansive psyche” (3271). “Each culture contains a unique spirit of its own” (3357). In Europa en die Weste was kreatiwiteit die dinamo vir dinamiese handelinge. “My view … is that the Indo-Europeans were a highly special people” (3538). “Starting from their homelands in present-day Ukraine, the Indo-Europeans successfully colonised the entire European continent” (3617). “The West can reassert itself, unless the cultural Marxists are successful in their efforts to destroy this Faustian spirit permanently through mass immigration and miscegenation” (3809). Kan die plaaslike blankes, veral die Afrikaners, ten spyte van kulturele marxisme, weer opstaan en hulleself laat geld? ‘n Deurslaggewende vereiste vir ‘n suksesvolle nuwe Suid-Afrika is ‘n herwaardering van blankes.
“Chapter 5 uses the Faustian idea as part of an effort to show that almost all the explorers in history were European and that the driving motivation for European exploration was Faustian rather than economic” (164). Kulturele marxiste probeer egter om al die prestasies van Europeërs, Westerlinge en blankes te verkleineer. Desnieteenstaande “universities cannot ignore altogether the cultural achievements of Europeans, otherwise they would have little to teach – all the disciplines, after all, were created by Europeans – the emphasis tends to be on the evolution of ‘progressive’ ideas, framed as if they were universal ideals by and for humanity. Egalitarians particularly enjoy teaching how these ideas have been improved upon, and continued to be, through the ‘critical thinking’ of teachers and activists. They envision themselves as activists fighting for the welfare of non-whites and females. This has entailed not just an emphasis on non-European experiences, but an outright depreciation and steamrolling of European greatness” (4036).
Jacques Derrida (1930-2004) se dekonstruksiebegrip “has taught thousands of students to suspect anything that was held in high esteem or deemed to be great and noble in the past, as nothing more than ‘Eurocentric’ prejudice that needs to be brought down. This, in order to open the way for the ‘full expression’ of human talents leading to the democratic validation of all peoples” (4054). “Ernst Breisach writes, that deconstruction, in principle, calls for each culture to be challenged and eroded from within, since each culture engages in exclusions and hierarchical judgments; yet, as he adds, ‘so far, Derrida and other post modernists have focused exclusively on the deconstruction of the West’s understanding of the world and history” (4740).
Die herskrywing van die geskiedenis is ‘n belangrike deel van kulturele marxiste se agenda. “‘History from Below’* directed attention to the important roles the masses had played politically, in bringing about major revolutions. It argued that history was not an affair of the upper classes only, using the French Revolution as an example of how even its ‘bourgeois’ phase was driven by the action of peasants and artisans, and how the proletariat was destined to be the main agent of history in ushering Communism. This approach, advanced by Marxist historians, would be extended by feminists and cultural Marxists generally into a call for a new history that would include the ‘indispensable’ roles and achievements of a whole host of ‘minorities’ neglected by traditional academics (ie gays, transsexuals, lesbians, blacks, etc), all of which contained a corresponding assault, and inevitable devaluation of the one agent that stood out as unoppressed, as ultimate oppressor: white hetero males, the very beings responsible for almost all the greatest works in Art and Science” (4077). [* ‘n Voorbeeld van voetsoolvlak-geskiedenis is die karaterisering van Afrikaans as ‘n kombuistaal en die verheerliking van die slawe en Khoi-San se bydrae tot die ontstaan van Afrikaans.]
“The argument by World Systems Theory* is that the ‘core’ countries of the West had achieved their status as advanced cultures by exploitation and holding down the ‘periphery’ and that a true historical narrative entailed an appreciation of the morally superior ways of Third World peoples struggling to liberate themselves from a world system controlled by white owned multinationals. This too has had an immensely negative impact on students, leading them to believe that the West only managed to modernise by extracting resources from the Third World and enslaving Africans and Natives. This highly influential school has missed the far more important role of modern science and liberal institutions in the industrialisation of Western European nations” (4084).
[* World Systems Theory, soos GEHN, is marxisties van oorsprong en sterk op ekonomiese oorwegings ingestel. Wêreldstelsels eerder as individuele lande word beklemtoon. Volgens die wêreldkaart wat daaroor by die Wikipedia-artikel gepubliseer is, was die stabiele lande in die tydperk 1975 tot 2002 Amerika, Kanada, Wes-Europa, Japan, Australië en Nieu-Seeland. Op die rand van ekonomiese stabiliteit was Mexiko, Brasilië, Uruguay, Chili, Argentinië, Tunisië, Suid-Afrika, Turkye, Israel, Iran, Maleisië, Singapoer en Suid-Korea. Hiervolgens was dit oorwegend blanke lande wat ekonomiese voorspoed beleef het.]
“Michel Foucault [1926-1984] and the postmodernist currents swept the academic world in the 1970s and 80s with the claim that truth was a matter of which discourse held power rather than a question of ‘objectivity’. This has been used to bring down any ‘metanarrative’ that prioritises the role of Europeans in history, in the name of discourses expressing multiple voices. This discursive assault has led students to believe that there is no way to ascertain the achievements of cultures, since reality is a construct of the discourses within which said reality is evaluated … the rise of the West was no more than a preoccupation with the deeds of ‘dead white males’” (4091).
“Meanwhile, ‘ethnomethodology’ afforded a method by which to bring out the voices of the marginalised in society, the ones who had been silenced by the official discourses of ‘Western social scientists’. Students were obligated to hear their folk-ways, their forms of expression, ‘the silences or absences’ of marginalised criminals, drug addicts, black lesbians, the mentally impaired, on the grounds that there was as much to be learned from their ‘voices’ than from the now sterile and biased works of the Western Canon.* Of course, the ones in charge of hearing these voices have generally been well-off academic whites, and non-whites looking to profit from white-created countries” (4099). [* Byvoorbeeld, Harold Bloom, The Western Canon: The books and school of the ages (London: Papermac, 1995, 578p). “We are destroying all intelletual and aesthetic standards in the humanities and social sciences, in the name of social justice” (p 35).]
Felipe Fernández Armesto se boek, Pathfinders: A global history of exploration (2006), word voorgehou as “an excellent example of how someone committed to egalitarian cultural achievements in history reacts in the face of persistent European greatness in exploration” (4139). Ruimte ontbreek om in besonderhede te vertel van die briljante manier waarop Duchesne sy mede-historikus Armesto aan die kaak stel. “Armesto’s mindset is paradigmatic of what is going on in academia today in the face of the great achievements of European males” (4626). “The most glaring expression of Armesto’s contempt for European achievement is his cynical and cowardly account of Robert Falcon Scott’s tragic expedition to the South Pole in 1911-1912” (4635). “Armesto’s book is a complete travesty and a direct testimony of the deceitfulness of academics determined to spit on the greatness of European history, solely for the sake of enforcing a make-believe world of equality and racial mixing in the West. The history of the West has been virtually banned in academia, and nowhere is the history of exploration being taught other than as a history of imperialism and ‘othering’” (4693).
Die ontaarding van die werklikheid, gelei deur blanke Westerse elite, soos hierbo geskets, is in baie opsigte goed aan ons bekend. Hierdie werklikheid is wesenlik ‘n weerspieëling van die destruktiewe gevolge van kulturele marxisme, met die nuwe Suid-Afrika, soos ons hom daagliks ervaar, as ‘n sprekende voorbeeld. Byvoorbeeld, die herskrywing van die geskiedenis om die politieke bewindhebbers te pas, is nie tot buitelandse historici, soos Armesto, beperk nie. Hermann Giliomee skryf dat “die mees wydgelese algemene geskiedenis van Suid-Afrika” is Rodney Davenport en Christopher Saunders se South Africa: A modern history. In die 5de uitgawe (2000, p 674) word “geargumenteer dat sowel die Eisenlen-verslag [1951] as die wet [op Bantoe-onderwys, 1953] gegrond was ‘op die veronderstelling van die Afrika-verstand se minderwaardige potensiaal’ en dat die wet ‘uitdruklik ontwerp is om die swart mense vir ‘n minderwaardige plek in die samelewing voor te berei.’ In die vorige uitgawe (1987) is daar geen verwysing na sulke veronderstellings of idees nie [p 375]. Die 2000-uitgawe maak ‘n kniebuiging na die feit dat ‘n nuwe regering, behep met rassisme, aan bewind gekom het. Apartheid is nie meer as ‘n onreg of misleide beleid beskou nie, maar as die boosheid self” (Die laaste Afrikanerleiers, Kaapstad: Tafelberg, 2012, p 69-70).
Terug by die opskrif van hierdie rubriek. Ons moet onsself eerlik afvra: Wat het geword van die kreatiewe, dinamiese ondernemingsgees wat so kenmerkend van die Afrikanervolk was? Apatie gaan ons nie uit die gat bekend as die nuwe Suid-Afrika kry nie.
Jaap Marais het oor Verwoerd geskryf dat sy nalatenskap so groot was, dat sy opvolgers nie sy werk kon voortsit nie. Dus, dat daar geen leier was wat opgewasse was vir die taak nie.
Dit is onwaar. Ons ras het die roustof van reuse, — maar is tot nog toe deur geen helder gedagte besiel nie, slegs deur Christenskap.
Hier volg Verwoerd se Geloftedagrede van 16 Desember 1958 soos weergegee in: Verwoerd aan die woord, Afrikaanse Pers-Boekhandel, 1964, bl. 189-194.
— Pierre Fouché
Dr H F Verwoerd: Geloftedagrede by Bloedrivier, 16 Desember 1958
Liewe vriende, ek wil praat van toe en van nou. As ons die gees van die wêreld van die tydsgewrig van die Voortrekkers nagaan, dan vind ons dat dit ‘n periode van beroering was in die gemoedere van mense. Daar het destyds ‘n geestestroom oor die wêreld beweeg wat ‘n nuwe atmosfeer geskep het, wat sy invloed gehad het tot so ver as hier in die suide van Afrika. Ons weet almal hoe tydens die Franse Rewolusie ‘n gees van bevryding onder die mensdom ontstaan het; ‘n gees van vryheid en broederskap en gelykheid van alle mense. Dit was gebore uit die omstandighede van die Europa van daardie tyd en is toe verkeerd toegepas op die wêreld daarbuite wat anders was.
Die toepassing van die idee van vryheid en gelykheid en die broederskap van alle mense het aanleiding gegee tot geweldige geskille en twiste en die wanbegrip openbaar van die lewe van mense in ander lande in ander omstandighede. In Europa is geskryf van die edele barbaar, terwyl die mens rondom hulle, die blanke in sy beskawing van daardie tyd, nie geag is nie. In daardie gees is die blankes wat besig was om lande te beskaaf en om die barbaar van homself en van sy verdrukker uit eie geledere te red, as verdrukker beskryf.
Dieselfde het met ons eie nasie en die Voortrekkers gebeur. Geweldige wanvoorstellings het in Europa geheers oor ons mense en die dade wat hier verrig is. Uit daardie lande het vreemde predikante, die Philipse en die Van der Kemps, besiel met die gees wat oor Europa versprei het, gekom na ‘n gebied wat hulle nie geken het nie. Hulle het nie net die Evangelie gebring nie, maar ook die steurnis van die misverstand. Hulle het ‘n ondiens bewys, nie net aan die blanke wat destyds met die Bybel in die hand die binneland ingedring het nie, maar ook aan die heidendom deur hom aan te hits teen die blanke met al sy goeie wil en sy kennis van die toestande hier. Hulle het die weg beswaar en heelwat van die bloed wat vergiet is en die stryd wat veroorsaak is, was die gevolg van die goedbedoelde maar misplaaste oordra van ‘n gees wat in die omstandighede van daardie tyd hier nie gepas het nie.
Daardie gees was nie gerig teen die Afrikanervoorsate alleen nie, maar teen alle blankes. Ook die Engelssprekendes het besef dat die kersteningsproses vir Afrika nodig is en dat die heerskappy van die blanke nodig was om hier in Suid-Afrika die beskawing en die Christendom te bring en uit te bou.
Te midde van dit alles word die optrede van die Voortrekkers deur drie duidelike gesindhede gekenmerk. Die een word gesimboliseer deur die gereedheid van Piet Retief om, waar hulle oop gebied hier gevind het, dit tog deur behoorlike onderhandelings as besit te verkry. Piet Retief was gereed om ‘n ooreenkoms met Dingaan aan te gaan. Hy was gereed om te vertrou en saam te werk. Hy het in die hande van die barbaar die lewens van sy klein groepie metgeselle geplaas. Die vertroue van die blanke, die eerlike opregtheid van die blanke, die onderhandelingsgereedheid van die blanke, die bereidheid om regte toe te ken soos dit pas, elkeen na sy soort en op sy plek, is gesimboliseer met daardie daad van Piet Retief. Verder voortvloeiend uit die gebeure te Moordkoppie, sien ons dat die mense daar vergader nie gereed was om deel te hê aan die selfmoord van ‘n nasie nie. Hulle was nie bereid om pad te gee of om te vermeng nie. Hulle was gereed om te bly of om te trek as dit nodig was na Transvaal, maar waar hulle ook al sou gaan, was hulle gereed om te stry tot die oorwinning toe, te stry om ‘n nasie te help bou. Of die Voortrekker getrek het, of hy geveg het, en of hy die hand aan die ploeg geslaan het wanneer hy in vrede gelaat is, was hy altyd besig om te bou aan sy nasie. Nooit was hy gereed om te verbreek, te vernietig of te verloor nie.
Kenmerkend van daardie stryd was dat die Voortrekker altyd sy kind en sy vrou by hom gehad het. Dit was nie ‘n stryd van mans alleen nie. Dit was nie ‘n stryd net met die wapen in die hand nie. Dit was ‘n stryd van die hele gesin – man, vrou en kind – sy aan sy om die toekoms vir hulle nageslag te beveilig en die suiwerheid van die bloed van die volk te bewaar. Was dit mans alleen wat ‘n land so binnegestroom het, was daar vandag miskien nie ‘n blanke nasie nie. Omdat dit ‘n gesinstrek was en omdat die eenheid van die familie die basiese band was van die demokratiese bestuur van die state wat toe gestig is, kon orde en vrede so gou daar gevind word. Dit was die gesin wat getrek het, die gesin wat gestry het, die gesin wat gebou het.
Dit is wat toe gebeur het. Wat is die posisie vandag?
Daar bestaan ‘n merkwaardige ooreenkoms. Is dit nie so dat ‘n liberalistiese stroom weer vandag besig is om oor die wêreld te beweeg, baie soortgelyk aan 120 jaar gelede nie? ‘n Gees wat in die Tweede Wêreldoorlog, miskien alreeds in die Eerste Wêreldoorlog, sy oorsprong het; ‘n gees wat gebore is uit die ervaring van die mense elders en hulle belange alleen; ‘n gees van liberalisme wat veroorsaak het dat die blanke state so onder mekaar verdeel geraak het dat elkeen vir die welslae van sy oogmerke die steun van die nie-blanke wêreld – hetsy in Asië, hetsy in Afrika – probeer soek het; ‘n gees nie gebore soos dit dikwels voorgestel word uit die hoogste morele oorwegings nie, want dan sou dit nie so verdoemend neersien op die eie blanke in ander dele van die wêreld nie maar teenoor hom ewe begrypend kon staan as teenoor die swarte.
Dit is eienaardig dat die wêreldgees, net soos destyds, nie gerig is teen die Afrikaner nie, maar teen alle blankes. Daardie gees is deurdring van verheerliking vir die edele barbaar. Alles wat die nie-blanke sê of doen, is goed of word goedgepraat. As hy ru of dwaas optree, word dit beskryf as maar net kenmerkend van die oorgangsperiode. Maar as die blanke deur vas te staan, moet sorg dat die beskawing behoue bly, dan is dit verdrukking en word hy gesmaad. Die wêreldgees is ook gerig teen al die koloniale moondhede in Afrika, of dit nou die Portugese of die Engelse of die Belge of die Franse is, en of dit die Suid-Afrikaners is – wie ook al die beskawing hier gebring het, wie ook al die mense gered het van onderlinge uitdelgery, wie ook al dak en voedsel besorg het vir groter massas as wat die land eers kon dra – aan hulle word nie dank gesê vir lewe, vir voorspoed, vir kennis, vir die Godsverryking van hulle gemoed nie. Dit is ook eienaardig dat juis nou weer predikante uit die vreemde moes kom wat die wanbegrippe verder dra – die Huddlestons, die Collinse, die Scotts, die De Blanks – mense miskien met goeie bedoelings, mense besiel deur die gees wat in Europa deur hulle ingedrink is, sommige selfs besiel met ‘n gees wat uit die verwerplike Kommunisme afkomstig is. In hierdie land waar ons as ‘n Christelike volk met kennis van ons geskiedenis en van die natuur van die Bantoevolkere en die peil van hulle ontwikkeling, probeer om te doen wat reg is en wat goed is en wat Christelik is, word ons verdoem uit monde wat eers moes leer voor hulle praat.
Hulle sien nie raak nie dat net soos 120 jaar gelede, daar die duidelikste bewyse bestaan van ons gereedheid om billikheid en reg te laat geskied. Ek het verwys hoe Piet Retief gereed was om ‘n ooreenkoms aan te gaan. Ek voeg daarby dat ná daardie Moordkoppiegebeurtenis onderweg nog ‘n boodskap na Dingaan gestuur het dat as hy berou sou openbaar, die Voortrekkers nog vergewensgesind sou wees en die stryd nie tot die uiterste voer nie. Omdat die boodskap met minagting bejeën is, moes Bloedrivierslag plaasvind.
Net so is die blanke vandag op allerlei wyse gereed om geregtigheid aan die Bantoe te laat geskied. Die beleid van Suid-Afrika is om regte aan die nie-blanke in sy eie gemeenskap en in sy eie gebied te gee waar dit pas.
Weer is dit die blanke volk van Suid-Afrika wat die toestande ken, wat die enigste metode ontwerp het en volg wat vrede kan bring en geregtigheid aan almal bewys. Maar daarin word hy nie gesteun deur diegene wat van buite kom en hom nie begryp nie. Hulle het die verdwyning van die blankedom reeds aanvaar as onvermydelik. Wanneer gepraat word soos in Europa en ook deur sommige in ons eie land dat die oplossing van hierdie stryd geleë is in die samevoeging van alle mense – sogenaamde integrasie – begryp hulle nie dat dit nie eenwordings is nie. Al wat sal gebeur, is die vernietiging van die blankedom. Nie integrasie nie, maar disintegrasie – disintegrasie van die blankedom, van die beskawing en van die godsdiens wat ons geërf het, is die enigste gevolg. Daarom, al kan ons nie meer trek nie, sê ons net soos die Voortrekker van ouds: „Ons kan nog stry.” En ons sal veg, al sou ons moet ondergaan, maar ons sal vegtend bly vir die voortbestaan van die blanke aan die suidpunt van Afrika en die godsdiens wat aan hom gegee is om hier te versprei. En ons sal dit doen net soos hulle – man, vrou en kind. Ons sal veg vir ons bestaan en die wêreld moet dit weet. Ons kan nie anders nie. Ons staan soos ‘n Luther met die Hervorming, met die rug teen die muur. Ons veg nie om geld of goed nie. Ons veg vir die lewe van ons volk.
Maar ons veg nie net vir ons volk nie. Ek is diep sielsoortuig dat ons veg vir die voortbestaan van die blanke beskawing. As ooit ‘n stryd tussen Oos en Wes moet kom, as Afrika ooit êrens sy gewig moet ingooi en dit ‘n beslissende gewig sal wees, dan sal Afrika se gewig aan die kant van die blanke en die Westerse nasies wees aleen as die idee waarvoor ons as ‘n volk staan, kan bly seëvier. Die blanke is aan die suidpunt van Afrika ‘n voorpos van die blanke beskawing en as sodanig die krag van die vegtende massa, vooruitgeskuif daar waar die eerste aanvalle moet kom. Ons weet ons is ‘n klein nasie maar ons weet ook dat ons in ons het die staal en die krag wat by Bloedrivier-triomf teweeggebring het. Wanneer jy in ‘n voorpos is en die gevaar sien wat kom, het jy die reg om boodskappe agtertoe te stuur na die leërs wat nog agter jou skuil. Daarom stuur ons die boodskap aan die wêreld daarbuite en sê ons vir hulle weer eens daar is net een redding vir die blankedom van die wêreld. Dit is dat blank en nie-blank in Afrika elkeen sy regte beoefen binne sy eie gebiede.
Ons veg met alles wat in ons is want ons weet ons is ‘n nasie in wording. Ons weet ons is nog nie die mas halfpad op nie. Ons weet ons is nog maar fondamentlêers net soos die helde van Bloedrivier was. Ons weet ook ons is gewone mense met baie swakhede. Maar ons weet diegene wat geskiedenis maak soos hulle, en soos ons nou, geskiedenis maak van ‘n jong volk wat nog in die lente van sy lewe staan. As die fondamente reg gelê word, kan die mure sterk gebou word. En die fondamente wat ons lê, probeer ons heg en sekuur lê. Ons probeer deur die klei grawe tot op die gruis en die rots, want die nasie van Suid-Afrika moet bestaan tot in verre tye voorentoe. Daarom laat ons ons ook nie tot oorhaastigheid of tot paniek drywe nie. Daarom bou ons op die enigste rots van nasies, nl. die geloof en dieselfde reddende Hand wat Bloedrivier aan ons voorvaders besorg het. Ons bou in geloof, ons bou met krag want ons weet ons is nie doelloos hier geplant nie. Waarom sou driehonderd jaar gelede blankes na die suidpunt van Afrika gelei gewees het? Waarom was die helfte van die land onbeset, waarom kon klein getalle mense so vermeerder en versprei raak oor die hele land? Waarom kon hulle, nieteenstaande hulle Moordkrans en Italeni, ook hulle Bloedrivier verkry? Waarom kon hulle hul vryheidsooloë deurmaak en wen of verloor, tog as ‘n nasie bly voortbestaan? Waarom is dit alles aan ons gegee as daar nie ‘n doel is nie? En ek glo dit is die doel dat ons hier vir die Westerse beskawing en vir die Christelike godsdiens ‘n anker en ‘n stutpunt moet wees. Die Westerse beskawing en die blankedom deurloop ook ‘n krisis, al sien hulle dit nie raak nie. Nog nooit in die geskiedenis, in elk geval die geskiedenis van die afgelope tweeduisend jaar, was die blankedom se posisie so in gevaar soos nou nie. Nie in gevaar weens sy gebrek aan kennis of mag nie, maar in gevaar vanweë dit wat in sy eie gees omgaan: sy innerlike verswakking en verkeerde begrip van wat sy taak op aarde is. En daar moet soms klein groepe wees wat teenstand bied wat uitgebou word totdat dit die hele volkeredom omgryp.
Miskien is dit die doel met ons dat ons hier aan die suidpunt geplant is, binne-in die plek van krisis, om van hierdie weerstandsgroep uit weer die oorwinning te laat uitbou waardeur alles wat opgebou is sedert die dae van Christus, sal staande bly tot heil van die ganse mensdom. Mag u krag hê, volk van Suid-Afrika, om die doel te dien waarvoor u hier gestel is!
Vir baie Afrikaners het die onlangse Europese-Afrika-spitsberaad in Abidjan ‘n gevoel van déja vu ontlok. In die laat veertigerjare is sulke konferensies ook in Suid-Afrika gehou waar vrese uitgespreek is dat die Europese bevolking in dié land uiteindelik deur swart bevolkingsgroei en migrasie vanaf die tuislande verswelg mag word. Suid-Afrika in 1950 was ‘n mikrokosmos van Europa vandag.
Apartheid, wat binnelands amptelik bekend gestaan het as “afsonderlike ontwikkeling” was ‘n skema waardeur die etniese tuisland van swartmense ontwikkel sou word ten einde die snel groeiende bevolkings in daardie gebiede te oorreed om “tuis te bly”. Soos ons almal weet, en ondanks die miljarde dollar wat op Suid-Afrika se binnelandse weergawe van “Afrika-ontwikkelingshulp” bestee is, is daardie beleid uiteindelik as ongeslaag laat vaar en vervang deur ‘n soort laissez-faire-beleid wat migrasie betref. Binne ‘n dekade of twee het Johannesburg, Pretoria, Durban en Kaapstad oorbevolkte, misdaadgeteisterde hole geraak wat deur krotbuurte omring word. Dít wat Europeërs tans as hul toekomstige nagmerrie sien, as hul stede deur die instromende Afrikane met hul eie reëls en kultuur oorgeneem sou word, het reeds in Suid-Afrika gebeur.
Die jongste uitgawe van die Britse Economist vertoon SA korrupsie op die voorblad.
As ‘n voorheen eerstewêreldse nywerheidsland, is dit verby met Suid-Afrika. Dit is “verafrikaniseer” in die negatiewe sin en die daaglikse histerie in die media oor korrupsie, ‘n gebrek aan water, moord en gewapende roof, verteenwoordig bloot getuienis van ons nuwe status as “net nog ‘n Afrikaland”.
Te oordeel aan die naïef optimistiese uitsprake oor die “skep van ‘n Afrika-ekonomie van die toekoms”, wil die Europese leiers graag Suid-Afrika se apartheidseksperiment herhaal, net op ‘n veel groter skaal. Ten minste kon Afrikaners swart tale praat en het die toestande op dié vasteland begryp, iets waarmee hulle hul ontwikkelingsplanne kon aanpas wat deur vele onafhanklike waarnemers van buite as realisties en prakties gesien is. Selfs die vorige Sweedse sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, Dag Hammarskjöld het dr. Verwoerd die voordeel van die twyfel gegee sover dit sy afsonderlike-ontwikkelingsbeleid betref. In weerwil van die verguising waaronder Suid-Afrika in die verlede gebuk gegaan het, en ongeag die land se huidige verval in derdewêreldstatus, verteenwoordig dit steeds die enigste voorbeeld van suksesvolle ontwikkeling op die Afrikavasteland. Dít op sigself behoort die EU te oorreed om ten minste na Suid-Afrika se veelbewoë geskiedenis te kyk en daaruit te leer.
Aan die ander kant kan geen Europese of Westerse ingryping in ‘n Afrikaland oor die afgelope vyftig jaar as ‘n sukses bestempel word nie. Met ‘n demografiese krisis wat momentum opbou soos gereeld in die internasionale media berig word, het mev. Angela Merkel, die heersende grande dame van Europa, bloot meer hulp in Abidjan belowe:
“Dis baie belangrik dat ons gewoon Afrikane ondersteun om ‘n einde te maak aan onwettige migrasie, sodat mense nie in die verskriklike kampe in Libië hoef te ly of selfs gekoop en verkoop hoef te word nie.”
Duidelik het mev. Merkel nog geen boeke oor die ondwerp van hulp aan Afrika gelees nie. Anderins sou sy daarvan bewus gewees het dat swartmense op die vasteland hulp mag verlang of nie mag verlang nie. Maar ongeag die hoeveelheid hulp wat hulle ontvang, wil hulle nie voorgesê word oor hoe om dit te bestee nie. ‘n Sprekende voorbeeld hiervan is teëgekom tydens die naloop van die EU-AU-beraad, toe Ghana se president Nana Akufo-Addo vir sy Franse eweknie Emmanuel Macron by die presidensiële paleis te Accra in geen onduidelike terme laat verstaan het dat “ons nie langer kan aanhou om beleid te maak vir onsself, in ons land, in ons streek, op ons vasteland, op grond van watter ondersteuning die Westerse wêreld of Frankryk, of die Europese Unie ook al aan ons kan bied nie. Dit het nie gewerk nie en dit sal nie werk nie.”
Akufo-Addo het verder gesê: “Ons moet wegkom van die afhanklikheidsmentaliteit. Dié mentaliteit behels ‘wat kan Frankryk vir ons doen?’. Frankryk sal doen wat hy ook al in sy eie belang wil doen, en wanneer dit met ons s’n ooreenstem, ‘tant mieu’ (soveel te beter) soos die Franse sê… Ons vraagstuk behoor te wees wat ons in die een-en-twintigste eeu behoort te doen om Afrika daarvan weg te kry om hoed-in-die-hand te moet staan en vir hulp, vir liefdadigheid, vir gunste en gawes, te bedel. Die Afrikavasteland, as jy na sy hulpbronne kyk, behoort geld aan ander plekke te skenk… Ons moet die mentaliteit wat sê dat ons nie daartoe in staat is nie verander… en as ons eers daardie benadering het sal ons sien daar is ‘n bevrydende faktor vir onsself.”
Dog terselfdertyd, en teenstrydig met sy verklaarde standpunt dat hy van die “afhanklikheidsmentaliteit” wil wegkom, het Akufo-Addo gesê dat hy nie aanbiedinge van hulp van die hand sal wys, of ‘n “gegewe perd in die bek sal kyk nie”, soos hy dit gestel het.
Maar die keuse vir Europa is onverbiddelik: Óf die vasteland gaan ‘n apartheids- of afsonderlike-ontwikkelingsoefening deurmaak, waardeur meer hulp aan korrupte Afrikaregerings uitgedeel gaan word, wat bloot hul eie sakke gaan vul, óf Europa sal moet beantwoord aan die swart kontinent se oproep dat hy geheel en al onafhanklik en selfgenoegsaam wil wees.
Geld wat opsy gesit word om migrasie te keer behoort eerder bestee te word om Europa se grense dig te maak, pleks daarvan dat nog ‘n rondte hulpgeld uitgedeel word aan lande wat al vele Marshallplanne oor en oor opgeslurp het, sonder enige sigbare verbetering.
