As president Barack Obama die trappe van die Lincoln Memorial dié week bestyg vir sy geskeduleerde toespraak aan duisende mense vir die 50ste herdenking van die swart protesoptog in Washington, sal dit nie die eerste keer wees dat hy in die skaduwee van Martin Luther King en Nelson Mandela staan nie. Trouens, in die skadu van die ANC wat glo gaan regeer tot Jesus kom.
Want, moenie ‘n fout maak nie, dit was die euforie oor die aanbreek van ‘n swart regering in Suid-Afrika wat aan Obama uiteindelik presidentskap van die magtigste land op aarde besorg het. In die federale deelstate van Amerika was daar tot in die laat sewentigerjare segregasie, dit terwyl drukgroepe uitsluitlik op Suid-Afrika gekonsentreer het.
Vier jaar gelede is Obama na Oslo, Noorweë om die Nobelprys vir Vrede te aanvaar, ‘n eer wat King 45 jaar vroeër te beurt geval het en Mandela 20 jaar gelede. Mandela soos King het ‘n veldtog van gewelddadige weerstand teen rasse-onreg gelei tot die wêreld se mees gesogte vredesprys aan hom oorhandig is.
Obama, wat die verkiesing as die land se eerste swart president 13 maande vroeër gewen het, het sy prys “vir sy buitengewone pogings om internasionale diplomasie en samewerking tussen mense te versterk,” ontvang, dit terwyl die VSA in die middel van die twee oorloë was.
Obama het tydens ‘n onlangse onderhoud op die Tom Joyner Morning Show gesê King se toespraak was een van net vyf historiese toesprake in Amerika se hele geskiedenis: “En die woorde wat hy op daardie oomblik gebruik het, met so baie op die spel, en die wyse waarop hy die hoop en drome van ‘n hele geslag weergegee het, dink ek, is ongeëwenaard.”
Maar dit beteken nie dat Obama onthou sal word vir sy verbintenis met King of Mandela nie. Dit was duidelik vir die president eerder ‘n groter kwessie, naamlik of hy Jesus sal kan ewenaar.
Nadat hy ‘n paar formele opmerkings tydens ‘n Withuis-ontvangs vir ‘n breë deursnit van burgerregte-leiers, kunstenaars, politici en sosiale aktiviste gemaak het, het hy aan iemand gesê: “Man, kan jy glo hulle gaan my laat praat môre, 50 jaar na die dag van die grootste toespraak ooit! Dit is soos om in Jesus se voetspore te volg. “
Obama, altyd gereed om homself met die hoofstroommedia-gesalfdes te vergelyk, was oorbewus van King toe hy sy eie Nobelprys gaan haal het. King het in sy Nobelprys-rede gesê dat “geweld nooit permanente vrede waarborg nie.”
Obama se toespraak het egter heelwat daarvan afgewyk: “Ek kyk na die wêreld soos dit is, en kan nie ledig staan in die aangesig van die bedreigings teen die Amerikaanse mense nie.” Hy het natuurlik na al-Kaida verwys.
Tans staan Obama gereed om saam met diegene wat hy in Oslo as terroriste getipeer het, teen Sirië op te tree. Kennelik ly die president aan een of ander Messias-kompleks, en dit sonder die steun wat die ANC kan monster.
‘n Grondwethofbeslissing het die weg gebaan vir ‘n debat oor president Jacob Zuma se geskiktheid om te regeer voor volgende jaar se algemene verkiesing.
In ‘n meerderheidsuitspraak, het die hof Dinsdag die Nasionale Vergadering ses maande gegee om die reëls rondom ‘n mosie van wantroue in lyn met die Grondwet te bring.
Sodra die nuwe reëls in plek is, sal die deur oop wees vir opposisiepartye om soortgelyke mosies te bring.
Die DA se parlementêre leier, Lindiwe Mazibuko, ‘n Swazi-burger, het die debat oor ‘n mosie van wantroue in November verlede jaar begin, deur te beweer dat onder Zuma se leierskap die regstelsel “verpolitiseer en verswak” is, korrupsie “buite beheer” is, werkloosheid toegeneem het, die ekonomie verswak het en toegang tot gehalte-onderwys “geskend” word.
Politieke ontleder Aubrey Matshiqi het gesê dat, terwyl die DA suksesvol in die hof was, dit ‘n leë oorwinning was.
“Ek dink nie hierdie debat sal enige gevolge hê nie,” het hy gesê en bygevoeg dat hy glo min kiesers sal geswaai word.
Nog ‘n ontleder, Sipho Seepe, het gesê: “Dit beteken niks vir Zuma nie omdat die lede van die ANC die mosie sal verwerp. Die hele idee, dit lyk vir my, is oor die politieke verleentheid van Zuma.”
Die stryd oor die debat is aanvanklik verwys na die programkomitee om te besluit of dit moet gaan na die Nasionale Vergadering.
Die komitee kon nie ooreenkom nie en sy voorsitter, spreker Max Sisulu, het gesê dit beteken dat die saak nie verder gevoer kan word nie. Mazibuko het dit betwis.
Die saak is na die Wes-Kaapse hooggeregshof verwys, en regter Dennis Davis het gesê hy kan nie gelas dat Sisulu die kwessie na die Nasionale Vergadering neem nie, want die Speaker het nie so ‘n magtiging in die reëls nie.
Adjunk-hoofregter Dikgang Moseneke het saamgestem dat die speaker kan nie aangestel word om iets te doen buite sy magte nie.
Beide die DA en die ANC het Dinsdag se uitspraak as ‘n oorwinning voorgehou. Die DA het dit duidelik as ‘n goedkoop foefie gebruik om oningeligte kiesers van sy “invloed” en aanwending van “wigte en teenwigte” te oortuig, maar dit sal nie in stemme vertaal nie.
Sowat 80betogers isin hegtenis geneem Maandagvir hulbetrokkenheidin‘n gewelddadigeprotes buitedieGermiston seBurgersentrumwaarEkurhuleni se burgemeesterMondliGungubelegeweier het om hulletoe te spreek.
Dieprotesgroep, watbestaan uitUmkhontowe SizweMilitêre VeteraneendieAzanian People‘s Organisation,het die gebou binnegedring, en deure, venstersen toerusting beskadig.
Met waarskuwings vantonelesoortgelyk aan dieMarikana–tragedie,het die groep gesêhulle sal nieterugsiten wag vir die regering om sy eise aan te spreek nie.
Dit sluit beloftesin dat dieANCglo 11jaar gelederegeringsubsidiesvir hulbydrae tot die stryd belowe hetasookom opgeneem te wordindie polisie enweermag.
Die betogershet gesê hulle hetbriewevan die regeringom huleisete bewys.
Die oorblywende 70betogerswat nog niein hegtenis geneem is nie, het gesê hulle niesalophou nie totdathulle ookin hegtenis geneem word.
Die groephet bygevoeg dat hulle nie salstemof veg virdieANCvoor die 2014algemene verkiesing nie.
DieANCisvol vertroue dat hysy meerderheidin volgende jaarse verkiesing sal verhoog, het die ANC se adjunk-sekretaris-generaalJessieDuartegesê.
“Ons gaanwerk vir‘n grotermeerderheid.Ons is vol vertrouedat ons hierdieverkiesingbeslissend salwen. “
Sy het gesêditisnie gebaseer op diestembusnie, maar eerderop die “grondvlakwerk“ waarmee dieAfrican NationalCongress tans besig is.
Duartehet gesê dieANC sal hardwerk om die Kaapstadsemetrovan die DemokratieseAlliansie terug te wen.
Sy het gesêdie party is hoofsaaklikbesig met swartgemeenskappeindieWes-Kaap.
“Daar isagterdog oordieDA, maar daaris ookongelukkigheidmetdieANC,” het Duartegesê.
“Mensesê onsmoes nie dieWes-Kaap weggegee het nie.Onsmoeshardergewerk hetom dit te behouen as gevolg daarvanly hulle.“
Sy het gesê dieANC onderneem deur-tot-deur-veldtogtegemikop negemiljoen mensewat niegeregistreer isaskiesers nie.
Sy het gesê ‘n beduidende hoeveelheid mensehet gesê hulle istevrede metbasiese dienslewering.Maar diemiddelklaswou weet oordie“volgende stap“.
“Dieprioriteit vir dieANCis nou landelikeinfrastruktuur.Vir baiemiddelklasmensebeteken dit dat daarniebaieinfrastruktuur-ontwikkelinginenrondom stede sal plaasvind nie,” het Duartegesê.
“Ek wil nieapartheidblameervir iets nie, maardaaris ‘nreuse-agterstand in dienslewering, veralinlandelike gebiede.“
Sy het gesê dieANCwasniebekommerd oor dielaaste verkiesing,waarsy meerderheidgekrimp het nie.
Sy het gesê dieANCsal egter in hierdie verkiesing ingaan asof ditwas die eerste eenin 1994 is.
DieANCindie Noord-Wes het Sondag gesêhulle sal gemeenskapsvergaderings reël metTlokwe–inwoners om hulle in te ligdat die14 geskorsde raadslede weer aangestel sal word.
Dieraadslede is geskorsdeur dieANCseprovinsialedissiplinêre komiteeaan die begin vanJulie nahulleteen die voormaligeburgemeesterMaphetleMaphetlein‘n mosievan wantroue gestem het.
Maar die partyse nasionaledissiplinêre komiteehet die besluit omgekeerop diebasisdat die aanklagte teendieraadsledete laatgelê is.
“Ons is besig om aan hierdietakkedie besluit van dienasionaledissiplinêre komiteete kommunikeer dat die lede heraangestel sal word.Dit is deelvan diekonsolidering van onseenheid ensamehorigheidvan die bewegingindie provinsie,” hetdieANCseIsmaelMnisi gesê.
Vroeër inAugustus het dieANCbeheer vanTlokwein ‘n tussenverkiesings in Wyk 9 herower.
DieTlokwemunisipaliteitwasindie kolligsedertMaphetleuitgestem isinJulie, toe dieDAseAnnetteCombrinkwat benoemis asburgemeester.
Akademiese klipgooiery op Stellenbosch? Foto: Klippe op die pad tydens die sewentigerjare (uit die polisie-argiewe)
deur Leon Lemmer
Die standaardweergawe van die gebeure in Sharpeville in 1960 is dat blanke polisiemanne sonder waarskuwing op ongewapende en vreedsaam betogende swartes geskiet het. Die geykte weergawe van die Soweto-onluste in 1976 is dat swart skoolkinders spontaan in opstand teen Afrikaans as onderrigtaal gekom het.
Nelson Mandela vertel in sy outobiografie dat duisende swartes die Sharpeville-polisiestasie omsingel het en ook: “PAC activists had done an excellent job of organizing the area” (Long Walk to Freedom, Londen: Abacus, 1995, p 280). Omdat die PAC hom vir selfs meer radikale en militante terreur as die ANC beywer het, is dit taamlik duidelik dat omstandighede doelbewus georkestreer is om ‘n insident te skep. Wat Mandela tydens sy reise in Afrika gevind het, was dat die PAC deur hierdie insident te skep baie groter aanhang en gewildheid as die ANC geniet het. Onder meer het dit as meevaller gehad dat geld en wapens eerder na die PAC as die ANC gekanaliseer is. Die ANC moes iets doen om hierdie toedrag van sake om te keer. Die “spontane” Soweto-opstand was die antwoord. Dit is voor die internasionale nuusmedia opgevoer en het geblyk ‘n reusepropagandasukses te wees. Op grond hiervan was die ANC hierna onbetwisbaar die leidende “bevrydingsbeweging”.
Hierdie soort mededinging om pro-swart propagandasukses ten koste van blankes te behaal, behoort nie tot die verlede nie. Veldtogte om blankes op ‘n onbillike manier te diskrediteer, word dikwels in die nuwe Suid-Afrika gevoer. Die geringste insident word aangegryp en opgeblaas om sodanige anti-blanke sentiment aan te wakker. ‘n Klassieke voorbeeld is die studentepret wat vier jongmans gehad het toe hulle ‘n video-opname van swart werkers in die Reitz-koshuis in Bloemfontein gemaak het. In enige normale samelewing sou dit onmoontlik wees om soveel sensasie uit so ‘n grootliks onskuldige en eintlik onbenullige gebeurtenis te tap. Die afmetings wat die anti-blanke Reitz-bohaai aangeneem het, is ongelooflik. Deesdae is daar ‘n versoeningsentrum op die kampus as blywende beswering van hierdie verskriklikheid waarin niemand gedood of beseer of werklik te na gekom is nie. ‘n Grap is immers ‘n grap, selfs wanneer dit ten koste van iemand is.
‘Aktiviste en rewolusionêre word nie net in die gebruik van oorlogswapens opgelei nie. Dikwels is daar baie groter klem op ideologiese oorlogvoering.’
Maar net soos die ANC nie wou toelaat dat die PAC op ‘n bedenklike manier groter sukses met dooie kamerade behaal nie, hou ander plaaslike universiteite nie daarvan dat die Universiteit Vrystaat (UV) met soveel sukses die Reitz-fiasko bedryf nie. Hou in gedagte dat dit deesdae dikwels aktiviste is wat deur kamerade tot in die rektorstoel herontplooi word. Die Universiteit Stellenbosch (US) wou graag die Reitz-sukses van die UV nadoen. Hiervoor moes ver in die verlede na ‘n soortgelyke nietige insident gesoek en die besonderhede daarna met groot sluheid aan ‘n blywende groot klok gehang word.
Aktiviste en rewolusionêre word nie net in die gebruik van oorlogswapens opgelei nie. Dikwels is daar baie groter klem op ideologiese oorlogvoering. Om die nuwe Suid-Afrika te verstaan, is dit noodsaaklik dat ideologie en alles wat daarmee saamhang grondig verstaan word. Wanneer Nelson Mandela ‘n nr.-6-Springboktrui aantrek, vertolk die Nasperskoerante dit, soos alles wat Mandela doen, so gunstig moontlik. Genoemde gebeurtenis word gevolglik opgehemel as ‘n versoeningsgebaar en dat Mandela ‘n groot voorliefde vir rugby het. Sy eintlike bedoeling was om die wittes te paai nadat hulle op ‘n uiters verradelike manier hulle politieke mag ontneem is.
Toe Mandela die gedig “Die kind” van Ingrid Jonker voorgelees het, het die Nasperskoerante dit vertolk as erkenning van Afrikaans op die hoogste vlak. In werklikheid is hierdie gedig heel moontlik deur Jakes Gerwel by Mandela aanbeveel. Die boodskap vestig die beeld van wittes as gewelddadig en swartes as die onskuldige slagoffers. Met die misbruik van bv rugby en Afrikaans het Mandela gepoog om tot die siel van die Afrikaner deur te dring ten einde dit te verloën.
Teen hierdie agtergrond kan die vraag gevra word: Wat kon die US doen om, soortgelyk aan die UV met die Reitz-fiasko, ‘n hou teen die wittes in te kry? Deesdae is Russel Botman, die rektor, die hooffiguur op die US-kampus. Hy is ‘n UDF/ANC-aktivis wat verskeie kere deur die “apartheidsregime” ingeperk is. Soos sy US-kollega Nico Koopman, die dekaan van die fakulteit teologie, het Botman sy akademiese opleiding aan die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) ondergaan. Daar het hulle onder die leiding van Jaap Durand bv die skoorsoekery van die naïewe Dietrich Bonhoeffer in Duitsland nagegaan en gespekuleer in hoeverre dit op Suid-Afrika van toepassing gemaak kon word. Daar is dus onder die dekmatel van die akademiese bestudering van godsdiens na moontlike plaaslike politieke toepassings gesoek. Hierdie manier van doen word bevrydingsteologie genoem.
‘In hierdie politiek gedrewe transformasieproses word die US se tradisionele akademiese uitnemendheid gewetenloos opgeoffer.’
Botman verkeer in sy tweede termyn as rektor. Sy bewind aan die US word deur ‘n enkele politieke ideaal, naamlik transformasie, oorheers. Vir Botman is transformasie wesenlik afrikanisering. Volgens die US-webwerf het hy op 31 Julie gesê: “Above all, we should think of ourselves as facilitators of change.” ‘n Mens moet darem omtrent ‘n dik vel hê om van buite af te kom en as misleide enkeling jou aan te matig om alles te wil verander wat beskaafde Westerlinge aan die US opgebou het. Tradisioneel was die US, naas akademiese uitnemendheid, as ‘n blanke Afrikaanse universiteit bekend. Botman se dikwels uitgesproke strewe is dat die US teen 2018, wanneer die US sy eeufees sal vier, nie as ‘n wit en nie as ‘n Afrikaanse universiteit bekend mag staan nie. In hierdie politiek gedrewe transformasieproses word die US se tradisionele akademiese uitnemendheid gewetenloos opgeoffer.
Om die UV se Reitz-sukses na die kroon te steek, moes Botman twee skynbaar heeltemal onverwante gebeure saamsnoer. Slegs ‘n geslepe propagandis sou die kloutjie so vernuftig by die oor kon bring. Die een gebeurtenis het in 2010 plaasgevind. Die derde verdieping en die dak van die RW Wilcocks-gebou op die US-kampus is in ‘n brand verwoes. Botman is goed met kampusbrande bekend, want in die vorige eeu het ondersteuners van die UDF/ANC bv twee tydelike geboue en die kantoor/laboratorium van ‘n hoogleraar in chemie op die UWK-kampus vernietig. Die verskil is dat waar die “apartheidsregime” die UWK-brandskade herstel het, die US in die geval van die Wilcocks-gebou self die herstelwerk moes doen.
RW Wilcocks was ‘n hoogleraar in sielkunde en die US-rektor van 1935 tot 1954. Hy is dus ‘n toonbeeld van die US van weleer. ‘n Gebou wat na hom genoem is, pas nie sonder meer in by die getransformeerde US waarna Botman so naarstiglik strewe nie. Wat kon gedoen word om die herboude Wilcocks-gebou ‘n transformasie- oftewel Botman- (en dus ANC-) geurtjie te gee? ‘n Mens soek eenvoudig na ‘n gebeurtenis wat in die twee dekades tussen 1935 tot 1954 plaasgevind het en waarmee die tradisionele US en dus wittes gediskrediteer kan word.
Aan die betrokke gebeurtenis word deesdae die gewigtige naam Slag van Andringastraat gegee. Op 27 en 28 Julie 1940 het US-studente, onder andere van die koshuis Dagbreek, slaags met bruin inwoners van Stellenbosch geraak. Die wangedrag het begin toe lede van die twee groepe koerante by ‘n kafee wou koop. Hulle het handgemeen geraak. ‘n Klipgooiery het gevolg waarin onder meer die ruite van die privaat koshuis Protea “deur bruin mense uitgegooi is” (Eikestandnuus, 8 deser, p 6). Daarna is ‘n huis in Crozierstraat ook met klippe bestook. Die rektor, Wilcocks, het probeer om die vrede te herstel en die US het selfs skadevergoeding aan sommige bruines betaal.
‘Enigeen wat in die jare sewentig en tagtig gebeure op die UWK-kampus meegemaak het, weet dat bruines hulle maklik tot klipgooiery wend. Botman is sekerlik goed hiermee bekend.’
Die historikus Hermann Giliomee noem die voorval in ‘n vakkundige artikel in Historia “one of the few cases in South Africa where a white riot can be said to have taken place”. In ‘n US-magisterverhandeling (2006) noem Gustav Hendrich dit ‘n “buitengewone geweldsinsident”. Die etnies gedrewe Henry Jeffreys, wie se twee groot helde Nelson Mandela en Trevor Manuel is, het die voorval in ‘n artikel in Die Burger (15.12.2012) erg oordrewe “‘n klad op die naam van geslagte van Dagbreek-inwoners” genoem. Jeffreys se kommentaar was na aanleiding van ‘n misplaaste verskoning wat ‘n uittredende primarius van Dagbreek in 2012 vir die 1940-gebeure aangebied het. (Al die inligtingsbronne in hierdie paragraaf kan maklik op die internet opgespoor word.)
Dit is glad nie duidelik dat die skuld vir die 1940-gebeure noodwendig by die wittes lê nie; sekerlik nie uitsluitlik by die wittes nie. Dit is immers nie die wittes wat die koshuis en huis met klipgooiery beskadig het en waarvoor geen skadevergoeding deur die bruines betaal is nie. Enigeen wat in die jare sewentig en tagtig gebeure op die UWK-kampus meegemaak het, weet dat bruines hulle maklik tot klipgooiery wend. Botman is sekerlik goed hiermee bekend. Daar moet egter onthou word dat die UWK-studente klippe gegooi het omdat hulle hulle vir die afskaffing van alle rassediskriminasie beywer het. Hulle het dus nie betoog ten gunste van die rassediskriminasie teen wittes wat deesdae so mildelik aan die US en in die res van die land gepleeg word nie.
In die nuwe Suid-Afrika het die gewoonte posgevat om skuld uitsluitlik op wittes te pak en dan van hulle te verwag om verskoning te vra. Soos Jeffreys dit stel: “Russel Botman het hierin ‘n geleentheid raakgesien” – net soos Botman, toe die geleentheid hom voordoen, dadelik die US van weleer met die Nazi’s geassosieer het (praag 29 April). Botman het die hoogs uitsonderlike Andringastraat-voorval aangegryp om daarvan die US se teenhanger vir die UV se Reitz te maak. In albei gevalle word ‘n enkele swaeltjie dus tot ‘n somer opgeblaas. Wangedrag en misdaad kom baie meer by nie-wittes as by wittes voor. Tog word sodanige handeling by nie-wittes nooit en nêrens, soos wat billikheids- en ewewigtigheidshalwe vereis kon word, aan die groot klok gehang nie. Nie-wittes hoef nie verskoning te vra nie, om van die betaling van skadevergoeding nie eens te praat nie.
Wat Botman vervolgens gedoen het, was om ‘n kamer ter herinnering aan die Slag van Andringastraat in die universiteitsargief in die herboude Wilcocks-gebou in te rig. “The Room is a contemporary exhibition space depicting the suppressed history of … the Battle of Andringa Street … ‘adversity often leads to new opportunities and this is exactly what happened here,’ said … Botman” (Bolander, 14 deser, p 6). Die wittes word as die skoorsoekers en geweldenaars en die bruines as die onskuldige en vreedsame slagoffers voorgestel. Botman noem die uitstalling “‘n gebaar van versoening tussen die US en die dorp se bruin gemeenskap” (Die Burger, 2 deser, p 9). Danksy Botman en heel moontlik onverdiend is die US van weleer en sy wit studente dus voortaan die skurke in die verhaal van die Slag van Andringastraat.
‘Hermann Giliomee noem dat Hendrik Verwoerd die eerste student is wat sy studie van sy eerste jaar tot sy doktorsgraad in Afrikaans aan die US voltooi het’
Op 31 Julie is hierdie herinneringskamer bekend gestel en is die voltooiing van die herboude Wilcocks-gebou gevier. Let op watter afmetings Botman se aktivistiese verbeelding aanneem: “Dis ‘n simbool van vernuwing en versoening. ‘n Plek wat akademiese uitnemendheid vier, historiese ongelykhede erken en ‘n optimisme oor Afrika se toekoms deel. Dít is waarvoor die RW Wilcocks-gebou van die US nou staan. Só het … Botman … gesê … ‘Ons het onsself afgevra wat die aard van ‘n universiteit in die 21ste eeu is … Watter waarde gaan ons toevoeg tot die gebou?’ Vandag is die RW Wilcocks-gebou ‘n ‘stap in die toekoms in'” (Die Burger, 2 deser).
Volgens die US-webwerf het Botman by hierdie geleentheid ook gesê: “Reconciliation is born of memory and cannot happen if there is denial and amnesia.” Hermann Giliomee noem dat Hendrik Verwoerd die eerste student is wat sy studie van sy eerste jaar tot sy doktorsgraad in Afrikaans aan die US voltooi het. Uit ‘n suiwer akademiese oogpunt moet iemand soos Botman nie aan selektiewe geheueverlies ly nie en behoort hy herinneringsruimte vir hierdie en baie ander akademiese (eerder as politieke) feite op die kampus skep. Verwoerd kan as ‘n uitstekende akademiese rolmodel vir studente dien.
Die joernalis Eunice Visagie beweer: “Net so min soos jy vir jou skaduwee kan weghardloop kan jy dit wat in die verlede gebeur het net ignoreer” (Eikestadnuus, 8 deser). Inderdaad, maar wat in die verlede gebeur het, kan geplooi word om ‘n agenda in die hede te pas. Volgens ‘n koerantberig en die US-webwerf is daar geen twyfel wie in die geval van die herinneringskamer die verantwoordelikheid moet aanvaar nie: “Die kamer is die geesteskind van prof Russel Botman” (Die Burger, 2 deser).
In die Botman-terminologie beteken “inklusief” dat enige groepering waarby wittes betrokke is, ook nie-wittes moet insluit. Die resultaat is “diversiteit”. Eksklusief nie-wit of swart groepe is egter vir Botman heeltemal aanvaarbaar, bv eksklusiewe swart skole en universiteite. Diversiteit is in sodanige gevalle nie nodig of selfs gewens nie. Toegepas op die US beteken dit dat die mentorprogram Rachel’s Angels, ‘n Naspers-inisiatief, eksklusief op nie-wit skoolkinders toegespits is. ‘n Wit skolier mag nie so ‘n engel wees nie.
Die African Doctoral Academy, wat Botman in 2011 tot stand gebring het, het ten doel om swartes uit swart Afrika as studente na die US te lok. Dit is glad nie die bedoeling dat nie-swartes uit bv Noord-Afrika of wittes uit bv Namibië en Zimbabwe deur hierdie akademie bevoordeel word nie. In werklikheid benadeel hierdie akademie belastingbetalende wit Suid-Afrikaners, want beursgeld wat hulle vir doktorale studie kon toekom, word eerder na swartes uit die res van Afrika gekanaliseer; dus na mense wat om etniese redes bevoordeel word, terwyl hulle in werklikheid geen regverdigbare aanspraak op bevoordeling bo wit Suid-Afrikaners kan maak nie.
Die herboude Wilcocks-gebou huisves nie net die pro-bruin en anti-wit Andringastraat-uitstalling nie, maar ook die African Doctoral Academy. Hoewel die Wilcocks-naam vir die gebou (voorlopig) behou is, het Botman die herbouing in ruime mate misbruik om dit volgens sy wense te afrikaniseer. Dit is wat hy hierbo “‘n simbool van vernuwing” genoem het. Dit is waarom Botman dit as ‘n “stap die toekoms in” geloof het. Tipies Botman is ideologiese pleks van akademiese waarde tot die gebou toegevoeg
Botman het die Slag van Andringastraat gekaap en verwring om sy ANC-politiek te dien. Sy motivering word wanvoorgestel deur dit ‘n poging tot versoening te noem. Botman se handeling is net so misplaas en eensydig soos die jaarlikse herdenking in die naam van versoening van die 1996-bomontploffing op Worcester, waarin wittes die skuldiges en nie-wittes die slagoffers was. Iets soortgelyks word nie gedoen vir bv die bomontploffing in 1983 in Kerkstraat, Pretoria, nie, waarin swartes die skuldiges en baie wittes die slagoffers was (praag 4 Februarie). Die onderliggende politiek korrekte doel is nie versoening nie, maar om, aan die een kant, nie-wittes as goed en onskuldig en, aan die ander kant, wittes as sleg en skuldig voor te stel.
Cosatu, tesame met die ANC en die SAKP, dreig die Hoër Volkskool Heidelberg met massa-optrede ná ‘n tugverhoor wat aanbeveel het dat ‘n swart leerling geskors word.
Volgens ‘n berig in ‘n plaaslike koerant, beplan “3000 lede van die ANC en sy alliansievennote Cosatu en die SAKP, om na Hoër Volkskool te marsjeer om beswaar te maak teen dít wat hulle as ‘rassisme’ by die skool beskou. Die optog, wat deur die South African National Civic Organisation (SANCO) en die Lesedi Education Forum ondersteun sal word, word vir eerskomende Vrydag beplan, waartydens die optoggangers hoop om ‘n memorandum met hul eise aan ‘n verteenwoordiger van die onderwysdepartement te oorhandig.”
Die betrokke swart leerling is deel van ‘n groep wat gestraf word weens ‘n bakleiery wat by die skool uitgebreek het. Anders as die ander, het hy egter ‘n baksteen opgetel en na ander leerlinge geslinger wat ‘n ernstige besering kon veroorsaak het. Volgens mnr. Daan Marx, adjunkhoof by die skool, dien die res van die leerlinge – swart en wit – ander strawwe uit, o.a. detensie.
‘n Werknemer van die munisipaliteit op Heidelberg het aan praag gesê dat die Cosatu-groep reeds oor toestemming beskik om Vrydag by die skool te gaan betoog. Omdat die leerling wat moontlik geskors gaan word, swart is, word ‘n rassekleur aan die gebeure gegee.
Die bakleiery tussen wit en swart leerders het aanvanklik met ‘n stoeiery begin, waarna dit in ‘n soort bendegeveg ontaard het.
Doodsdreigemente
‘n Memorandum het ook gesirkuleer met die bewering dat swart leerders van die blanke leerders met die dood gedreig het. Volgens ‘n ouer hou dit verband met die geskorste swart leerling wat sowel mede-leerlinge as ‘n onderwyser met die dood sou gedreig het. Hy het ook na bewering gesê: “Julle wittes is nog gelukkig om te leef.”
Sowel die polisie as die plaaslike GPF is van die betoging in kennis gestel en sal Vrydag teenwoordig wees. ‘n Groep ouers is ook besig om te organiseer om hul kinders by die skool te gaan beskerm.
Die demografie van Hoër Volkskool Heidelberg is tans ongeveer ‘n vyfde tot ‘n kwart swart, teenoor die res wat blanke Afrikanerkinders is. Mnr. Daan Marx sê: “Ons keur enige vorm van bakleiery by die skool ten sterkste af en daarom het ons streng teen die leerders opgetree.”
Die toitoigroep beplan om van die ou Stadsaal na Jacobsstraat, waar die skool geleë is, te stap.
Mnr. Patrick Craven, die nasionale woordvoerder van Cosatu, kon nie bevestig of ontken dat so ‘n betoging gaan plaasvind nie. By Cosatu se hoofkantoor in Johannesburg is hulle nie van so iets bewus nie.
“Dit kan lede van die plaaslike gemeenskap wees wat daarby betrokke is,” het hy by navraag aan praag.co.za gesê.
‘n Ouer het sterk oor die saak gevoel: “Ons en ons kinders moet ons nie deur hierdie soort gedrag laat intimideer nie. Ons doen ‘n beroep op die gemeenskap van Heidelberg en elders om ons te ondersteun en ons kinders teen verdere boewery te beskerm.”
Hoër Volkskool Heidelberg. Foto: looklocal.co.za
Geskiedenis
Die skool is reeds meer as honderd jaar oud en het aanvanklik uit weeskinders ná die Tweede Vryheidsoorlog bestaan. Op die skool se webblad onder “geskiedenis” is die volgende te lese:
“Die Anglo-Boereoorlog word beëindig met die Vrede van Vereeniging op 31 Mei 1902. Een van die gevolge van die Anglo-Boereoorlog was baie weeskinders (ook in Heidelberg-distrik). Die weeskinders word nie opgeneem in een van die twee bestaande skole op Heidelberg nie, want beide is onder Engelse beheer (regeringskole). Ds. A.J. Louw tree op deur die kelderkamer vandie Klipkerk (ook bekend as die ”Grot van Abdullam”) as klaskamer beskikbaar te stel met Mejj. Anna Basson en Katie Human as leerkragte.
Verset teen die Engelse se onderwysstelsel neem toe en C.N.O.-skole word gestig. In Heidelberg word die C.N.O-skool gestig Julie 1903 met die naam ‘Volkskool’ en mnr. T.A. Dönges as hoof. Benewens die kelderkamer word die Van Belkum-saal ook as klaskamer gebruik.
Die toename in leerders maak ‘n skoolgebou noodsaaklik. Dit word moontlik gemaak deur die skenking van geld en n groot erf deur die broers D. en W. Bezuidenhout en hul swaer C. Meyer. Die hoeksteen word 27 Oktober 1906, deur genl. Schalk Burger gelê. Die inwyding het plaasgevind op 11 Januarie 1907, en op 15 Januarie 1907 is die gebou in gebruik geneem.”
Duisende betogers sal vanoggend in Kaizergracht in Kaapstad byeenkom vir ‘n optog na die parlement om beswaar te maak teen die dood van betogers in Egipte.
Woensdagoggend se optog word gelei deur die Moslem-regsraad (MJC) asook ander organisasies, waaronder die ANC en Cosatu, wat hulle daarby sal aansluit.
“Die doel vandieoptog isom te protesteer teendiegewelddadigestaatsgreep watplaasgevind het driewekegeledeinEgipte enookdie gevolglikemassamoordvan betogersteen diestaatsgreep.AsSuid-Afrikaners voel ons dit is ons verantwoordelikheidom te reageer op‘nondemokratieseprosesen die staatsterrorismeinAfrika,” het die MJC–woordvoerderNaboweya Mallick gesê.
Vroeër hierdieweek,dieClaremontMainRoad-moskeeinKaapstadgevra vir ‘neinde aan die geweldinEgipte envir die herstelvan demokratiese regering.
Prof. Wannie Carstens van die Potchefstroom-kampus
deur Wannie Carstens
Die SA Akademie is ook gebonde aan die tyd waarin ons vandag leef en daarom is daar druk op ons om aan te pas by die tydvak. Ons kan nie voortgaan soos aan die begin van die 1990’s nie. Die land het bloot te veel verander sedert 1994.
As liggaam transformeer ons, maar nie net in die betekenis waarin die ANC-regering van die dag die woord “transformeer” beskou nie, naamlik verander die rassesamestelling van die organisasie om die demografie van die land te weerspieël. Die Akademie moet beslis ook in hierdie verband verander en dit word volgens ‘n plan gedoen – as ons dit nie doen nie, gaan ons onsself as liggaam irrelevant maak vir die Afrikaanse gemeenskap omdat die Afrikaanse gemeenskap nie net wit is nie, ook nog nooit was nie. Ons wil hê dat die Akademie uiteindelik die demografie van die Afrikaanse gemeenskap sal verteenwoordig. Ons vra daarom Akademielede se steun en ondersteuning op hierdie pad.
Ons transformeer ook in ons denke, d.w.s. ons kyk na die wyse waarop ons die Akademie posisioneer in hierdie land, na ons eie manier van doen as liggaam. Doen ons die regte dinge op die regte manier en op die regte tyd? Dit is kernvrae waaroor die lede van die SA Akademie asook die Raad konstant moet besin. Hoe kan ons te werk gaan om bydraes van gehalte te lewer daar waar ons is? Hoe kan ons ons unieke Afrikaanse kundigheid aanwend in die beste belang van hierdie ‘wye en droewe land’, aldus N.P. van Wyk Louw?
My beroep is daarom die volgende: dat werkgemeenskappe sal besin oor wat hulle in werkgemeenskapsverband, maar ook in individuele en persoonlike verband, kan doen om hierdie land waarvoor ons almal so lief is, te laat werk sodat ons kan weet ons het ‘n unieke bydrae gemaak. Ek weet van talle lede van die SA Akademie wat enorme bydraes maak tot die welsyn en welvaart van die land, maar kom ons besin opnuut oor hoe ons dit dan nog beter kan doen.
Die volgende keer gee ek terugvoer oor internasionalisering en waar ons tans daarmee staan.
Die Demokratiese Alliansie het die nuus verwelkom dat sy voormalige hoofsweep in die Tshwane Metroraad, Derrick Flemming, na die ANC oorgeloop het.
Flemming was ‘n lid van die ANC voordat hy by die DA aangesluit het. Flemming het gister aangekondig dat hy uit die DA bedank en weer by die regerende party aangesluit het.
Die DA streekleier, Solly Msimanga, sê Flemming het sy ontevredenheid met die DA se beleid bekend gemaak voordat hy hom opnuut by die ANC aangesluit het.
Msimanga het die DA se goeie wense aan Flemming oorgedra.
Flemming sê die ANC is steeds die enigste party wat maatskaplike, ekonomiese en politieke verandering in die land kan bewerkstellig. – RSG
Regstellende aksie soos dit tans toegepas word, was nie deel van die bedoeling van die ooreenkoms wat iin 1994 spesifiek tussen die toentertydse regerende party, die NP, en die ANC bereik is nie. Só sê Pik Botha, die voormalige minister van buitelandse sake wat Donderdag aan ‘n debat oor regstellende aksie in Pretoria deelgeneem het.
Ander paneellede by die gesprek oor die plek van regstellende aksie in Suid-Afrika was Rabelani Dagadi van Wits se sakeskool in Johannesburg en dr Dirk Hermann, die hoof- uitvoerende beampte van die Solidariteitbeweging.
Volgens Botha het die ANC die ooreenkoms wat in 1994 bereik is, verbreek. Hy is ook duidelik dié mening toegedaan in Hermann se jongste boek: Regstellende trane: Waarom verteenwoordigendheid nie gelykheid is nie (Kraal-uitgewers). Hy meen dat ‘n nuwe grondwetlike bedeling in Suid-Afrika onmoontlik sou gewees het, sou die ANC destyds daarop aangedring het dat die Wet op gelyke indiensneming en die wyse waarop dit toegepas word, deel van die grondwet gemaak word. Hy wys daarop dat die bedoeling gedurende die onderhandelings was om die ongelykhede en onregte wat deur apartheid veroorsaak is, reg te stel.
“Maar ons het nie ooreengekom om onregte van die verlede reg te stel deur nuwe onregte in die hede te skep nie,” verduidelik Botha.
“Diskriminasie teen blanke jongmense wat niks met apartheid te make had nie, was beslis nie deel van die ooreenkoms tussen die NP en die ANC nie; nog minder was diskriminasie in die algemeen teen blankes, kleurlinge of Indiërs,” gaan Botha voort. “Trouens, die ANC se kwota-obsessie kom op die verwerping van opgeleide mense neer wat ruimskoots tot die opleiding van swartmense kan bydra. Die boemerangeffek van die Wet op gelyke indiensneming is dat groot hoeveelhede swartmense steeds onopgelei en werkloos is, en dat die land se ekonomiese vooruitgang erg deur die tekort aan vaardighede gekortwiek word – wat miljoene meer swartmense as blankes raak.”
Botha is van mening dat “spontane, informele dog diepgaande gesprekke tussen lede van alle rasse” nodig is om oor die toekoms saam te stem.
Die Kaapse Klopse. Hulle praat ook ‘n ‘variëteit van Kaaps’.
deur Leon Lemmer
Daar word dikwels beweer dat die mens in Afrika ontstaan het. Daar is egter groot eenstemmigheid dat beskawing, dus gesofistikeerde of ontwikkelde kultuur, hetsy Westers of Oosters, op ander kontinente ontwikkel het. Daar is selfs diegene wat dink dat die beste mense wat oorspronklik in Afrika gewoon het, die insig gehad het om pad te gee en daarna elders ‘n beter heenkome gevind het. Hedendaagse afstammelinge van slawe het al ongekwalifiseerde dank uitgespreek dat hulle voorgeslag uit Afrika na bv Amerika vervoer is.
In die geskiedenis van Afrikaans is daar die kombuistaalteorie waarvolgens Nederlands aan die Kaap skeef en krom deur nie-wittes (bv in kombuise) gepraat is en dat die oorsprong van Afrikaans hiernatoe teruggevoer kan word. Maar net soos tussen die ontstaan van die mens en die uitbouing van beskawing onderskei word, moet tussen die ontstaan van Afrikaans as geradbraakte Nederlands en die uitbouing van Afrikaans as ‘n taal uit eie reg onderskei word.
Dit lei tot ‘n politieke probleem, want die ontstaan van proto-Afrikaans word (hoofsaaklik) aan bruines toegeskryf. Daarenteen is die standaardisering, uitbouing en voortbestaan van Afrikaans (hoofsaaklik) aan wittes te danke, bv die Genootskap van Regte Afrikaners, asook die woordeboeksamestellers en almal wat Afrikaans in sy algemeen-beskaafde gedaante gepraat en geskryf het. Standaardafrikaans word gevolglik veralgemenend as ‘n witmenstaal en bv Kaaps as ‘n bruinmenstaal beskou.
Tot in die vorige eeu was gepubliseerde Afrikaanse teks wat deur nie-wittes geskryf is, hoogs uitsonderlik. Die kombuistaal wat nie-wittes in die 17de of 18de eeu gepraat het, sou nie in die vorm van Afrikaans in die 21ste eeu oorleef het as dit nie vir die deurlopende taalkundige arbeid van blanke taalkundiges en blanke taalgebruikers was nie. Politiek korrek word daardie gestandaardiseerde taal nie meer algemeen-beskaafde Afrikaans genoem nie (al is dit steeds presies wat dit wesenlik is) maar Standaardafrikaans.
Prof. Wannie Carstens van die Potchefstroom-kampus
Die Afrikaanse Taalraad (ATR) gebruik die hedendaagse plaaslike politiek as toonbeeld vir hoe daar met taalsake omgegaan moet word. Die eerste voorsitter van die ATR, Wannie Carstens, het van die ATR ‘n versoenings- en meertaligheidsraad pleks van ‘n Afrikaanse taalraad gemaak (Praag 17 Maart). In sy boek Vereeniging (Kaapstad: Umuzi, 2010) stel Leon Wessels homself voor as ‘n soort Johannes die Doper wat as dié voorbereider van die nuwe Suid-Afrika gefunksioneer het. Wessels word dus deesdae as ‘n grondwet- en menseregtekenner gereken. In die konteks van die Carstens-ATR se meertaligheidsmanie skryf Wessels: “Afrikaners kan nie taalregte namens ander taalgemeenskappe opeis nie – hulle moet dit self doen” (p 331).
Ten spyte van Wessels se goeie raad gaan Carstens se opvolger as ATR-voorsitter, Michael le Cordeur, voort met hierdie paternalistiese meertaligheidspreokkupasie. Le Cordeur is tans as ‘n opvoedkundige aan die Universiteit Stellenbosch verbonde. Wat van hom nogal ‘n eienaardige opvoedkundige maak, is dat hy net die hoogste lof het vir sy vier klasmaats wat in 1976 die Hoërskool Bergrivier in Wellington afgebrand het. Le Cordeur voer tans om etniese en politieke redes ‘n veldtog ten gunste van Kaaps. Ná al die jare het die ATR egter nog geen poging aangewend om hom ondubbelsinning aan die kant van Standaardafrikaans te skaar nie.
Uit vrees dat die Kaapsgesindes aanstoot kon neem, het die ATR nog nie eens vir suiwer Afrikaans voorbrand gemaak nie. Die verengelsing van Afrikaans gaan ongebreideld voort sonder dat die ATR ‘n vinger verroer. Die Afrikaanse skryf- en veral omgangstaal neig gevolglik al hoe nader aan die mengeltaal Kaaps. Iemand soos Nico Koopman verheerlik hibriditeit. Wat hy blykbaar probeer sê, is dat die etniese hibriditeit van bruines as model vir nuwe Suid-Afrikaners moet dien. Ingelyks kan die hibriede Kaaps die modeltaal in die nuwe Suid-Afrika word. Die uiteinde sal ‘n daadwerklike hibriede nasie wees. Daarvolgens is om bruin te wees en Kaaps te praat in die mode en dui hierdie verskynsels op die toekoms. Insgelyks, om wit te wees en Standaardafrikaans te praat, is om uit die mode te wees en tot die verlede te behoort.
Dit kan gebruik word om te verduidelik waarom taalhibriditeit al hoe meer vastrapplek kry in wat eens Afrikaans was. Etnies gedrewe bruines is blykbaar geneig om hierdie bedenklike verskynsel te verwelkom. Dit is egter die dood in die pot vir Afrikaans. Net taaldislojale Afrikaanssprekendes sou so ‘n verwikkeling verwelkom. Ongelukkig is dit die onverkwiklike waarheid dat daar by baie bruines ‘n tradisie van taalontrouheid, dus dislojaliteit, teenoor Afrikaans is. Van moedertaal- en identiteitstrots is daar by diesulkes glad te dikwels nie sprake nie. Insgelyks ontbreek ‘n gesonde afkeur van Engels as leeftaal. Byvoorbeeld, Jonathan Jansen, die rektor van die Universiteit Vrystaat, het Afrikaans as sy moedertaal vervang met Engels as sy “eerstetaal”. Deesdae is Engels dus onbeskaamd sy voorkeurtaal.
In die nuwe Suid-Afrika is die ANC se fanatieke voorkeur vir die koloniale taal Engels die oorheersende taalwerklikheid. Dit is voor die hand liggend dat Standaardafrikaans die enigste variëteit van Afrikaans is waarmee die bedreiging van Engels suksesvol die hoof gebied kan word. Hiervoor is ‘n verenigde front nodig; ook in die ATR. Die voorstanders en beoefenaars van Standaardafrikaans doen moeite om Afrikaans as ‘n taal te bevorder wat duidelik onderskeibaar van Engels is. Die beoefenaars van Kaaps, daarenteen, breek die onderskeid tussen Afrikaans en Engels af deur met oorgawe onnodige Engelse woorde in hulle taal toe te laat; dermate dat dit soms na opsetlike uittarting vir voorstanders van algemeen-beskaafde Afrikaans lyk. Hierdie gesindheid van bruines steun nie op geldige taalkundige gronde nie. Dit is veel eerder die uitdrukking van politieke beswaardheid teen wit Afrikaanssprekendes.
Le Cordeur beweer Standaardafrikaans is nie “‘n meer korrekte (‘suiwer’) vorm van Afrikaans … nie. Net so is Kaaps nie ‘swak Afrikaans’ nie, dis ‘n ander variëteit” (Die Burger, 8 deser, p 19). Hy is so onentoesiasties oor Standaardafrikaans dat hy hierdie woord met ‘n kleinletter skryf. Ek dink nie dit dui suiwer op onkunde by hierdie nie-taalkundige nie; dalk eerder op moedswilligheid. Op 31 Julie het Le Cordeur op LitNet geskryf: “Die Afrikaanse Taalraad bevorder nie net standaardafrikaans nie, maar Afrikaans met al sy varieteite, en standaardafrikaans is maar net een varieteit.” Let op die verkleinerende “maar net een”. In werklikheid is Standaardafrikaans ‘n grootse prestasie. Dit is “maar net een” van die Afrikaner-prestasies wat die land die onwikkeldste en suksesvolste in Afrika gemaak het.
Daar is politiek onderliggend aan Le Cordeur se standpunt. In die politiek is alle mense gelyk verklaar, al is daar ooglopende kwalitatiewe verskille. Na analogie daarvan beweer Le Cordeur dat Kaaps en Standaardafrikaans gelykwaardig is. Toegegee, net soos alle mense eenders of gelyk is in die sin dat hulle daar is, bv asemhaal, is Kaaps en Standaardafrikaans gelykwaardig as slegs die feit dat albei bestaan in ag geneem word. In die bestaanstryd teen Engels kan daar egter geen sprake wees dat Kaaps, wat deurspek met Engelse woorde is, suksesvol as skans gebruik kan word nie. Ten minste in hierdie opsig is Kaaps en Standaardafrikaans nie gelykwaardig nie.
Nathan Trantraal met sy digbundel ‘Chokers en survivors’
Dit is nie net ‘n geval dat Kaaps geen skans teen die oorheersing van Engels bied en dus nie met die toekoms van Afrikaans vertrou kan word nie. Kaaps funksioneer inderdaad as ‘n vermurwer van Standaardafrikaans. Ek volstaan deur na ‘n enkele deelnemer aan die huidige debat oor Kaaps te verwys. Op 3 Julie is Joan Hambidge se resensie van Nathan Trantraal se digbundel op LitNet gepubliseer. Onderaan het Annemarie van Niekerk geesdriftig soos volg gereageer: “DIE poësie event van die jaar”, “in your face poetry”, “suffering” en “‘n high five vir Nathan”. In ‘n onderhoud met Trantraal het Van Niekerk gepraat van “choke-poetry”, “community” en “free wyn” (Rapport, 4 deser). Sou sy sulke geradbraakte Afrikaans in haar reaksie op ‘n teks in Standaardafrikaans gebruik het?
Die titel van die Trantraal-bundel is Chokers en Survivors. “Vir Antjie Krog is dit ‘n bundel ‘om sidderend van regop te sit!’ … Krog beklemtoon dat ons nog nooit so iets in Afrikaans gelees het nie” (Joan Hambidge se resensie op LitNet, 3 Julie). Die eintlike vraag is: Is dit Afrikaans? Van die 18 letters in die titel word net twee (dus 11%) vir Afrikaans gebruik. Dit is die soort “Afrikaans”-variëteit wat Le Cordeur in sy hoedanigheid as voorsitter van die ATR met groter geesdrif as Standaardafrikaans bevorder. Die ironie is dat Trantraal tereg ontken dat sy Kaaps Afrikaans is: “Afrikaans en Kaaps issie dieselle taal ie … ek for instance het ‘n barely functioning Afrikaans vocabulary, maa ek is nogal eloquent in Kaaps” (Onderhoud met Annemarié van Niekerk, Rapport, 4 Augustus).
Dit is nie net nie-Afrikaanse, bv Engelse, woorde wat kwistig in Kaaps gebruik word nie. Selfs die sinsbou is dikwels nie-Afrikaans, bv Engels of Arabies. Le Cordeur erken self dat “Kaaps dikwels die Arabiese sinkonstruksie” volg (Onderhoud met Naomi Meyer, LitNet, 8 Augustus). ‘n Mens vra jou af: Op grond waarvan sou die ATR hom dan geroepe voel om by monde van Le Cordeur Kaaps, ‘n nie-Afrikaanse taal, dus ooglopend ‘n mengeltaal, te bevorder? Nie-Afrikaanse tale val streng gesproke buite die ATR se bevoegdheidsgebied. Die antwoord op laasgenoemde vraag kan eintlik net in etniese en politieke oorwegings gevind word.
Hoe diep die ATR in die politiek versink het, blyk uit sy politiek gekleurde missie, naamlik “om Afrikaans en Afrikaanssprekendes te bemagtig, te bevorder en te beskerm”. ‘n Baie beter en daarby taal-toegespitste leuse sou wees: “Om Afrikaans altyd, oral en suiwer te benut.” Omdat die ATR met ‘n politieke (en in die besonder ANC-) geur deurtrek is, het Le Cordeur, in sy hoedanigheid as voorsitter, Nelson Mandela amptelik namens die ATR met sy verjaardag op 18 Julie gelukgewens.
Vrouedag wat die optog van vroue, wat hardegat oor die paswette was, na die Uniegebou in 1956 gedenk, is op 9 deser deur die ATR op Wellington gevier. Dit is gedoen sonder om te noem dat paswette nie deur die “apartheidsregime” uitgedink is nie. Plaaslik is paswette ‘n nuutjie waarmee die eerste Britse goewerneur aan die Kaap, graaf George Macartney, in 1797 vorendag gekom het.
Pas het die ATR dit nodig gevind om inskrywings vir die Europese Unie se Sol Plaatje-poësiekompetisie te werf. Hierdie kompetisie het baie sydelings met Afrikaans te make. Die hoofmotivering vir die ATR se entoesiasme is waarskynlik omdat Plaatje as ‘n stigter van die ANC beskou kan word. Het die ATR al iets gedoen om te verseker dat die Universiteit Sol Plaatje in Kimberley ‘n Afrikaanse universiteit sal wees? Sekerlik nie.
Genoemde sake toon waarmee die ATR hom die afgelope tyd besig gehou het. Afrikaansdag, die herdenking van die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA) in 1875 in die Paarl, word jaarliks op 14 Augustus in bv die boekhandel gedenk. Dit behoort elke jaar dié hoogtepunt op die kalender van die ATR te wees. Soos gebruiklik het die ATR vanjaar geen poging aangewend om Afrikaansdag te vier of selfs daarvan melding te maak nie. Daarvoor is daar minstens twee redes. Eerstens word die GRA deur die ATR as ‘n etnies eksklusiewe groep beskou. Gideon Malherbe het klaaglik versuim om sy kombuis- en tuinhulp by die GRA se stigtingsbyeenkoms te betrek. Tweedens bevestig die nie-erkenning van Afrikaansdag dat die ATR eerder ‘n politiek gedrewe liggaam as ‘n egte en eerbare Afrikaanse taalraad is.
Die nuwe Suid-Afrika funksioneer wesenlik kwantitatief. Kwalitatiewe verskille word dus by voorkeur geïgnoreer of selfs ontken. Omdat die meeste sprekers van Afrikaans deesdae bruin is, word sonder meer aangeneem dat die toekoms van Afrikaans in hulle hande moet wees. Dít terwyl Afrikaans en tewens die land in sy geheel uitstekend onder blanke (dus minderheids-) leiding ontwikkel het. Die skryfkuns, alfabet, manuskripte en gedrukte teks, bv boeke, is beskawingsprodukte. Hulle hoort in die domein van die ATR. ‘n Mens sou dus verwag dat die ATR 6 April jaarliks met oorgawe as Beskawingsdag sou vier. Politieke gestremdheid veroorsaak dat die ATR dit nooit doen nie. Beskawingsdag was voorheen as Van Riebeeck-dag bekend, maar in die nuwe Suid-Afrika word name mos graag verander.
In die naam van diversiteit dien daar ‘n verteenwoordigende getal bruines in die direksie van die ATR. In die praktyk verseker dit die steriliteit van die ATR. Drie van hierdie bruines het elk ‘n hoë politieke profiel, naamlik Le Cordeur, Danny Titus en Christo van der Rheede. Wat hierdie drie verder gemeen het, is dat hulle nie Afrikaanse taalkundiges is nie. In soverre hulle voorgraads met Afrikaans in formele studie kennis gemaak het, is hulle deur veral Jakes Gerwel aan die Universiteit van Wes-Kaapland beïnvloed. Dit beteken dat hulle siening van Afrikaans met UDF/ANC- en kommunistiese ideologie deurdrenk is (Praag 3.12.2012). Die steriliteit van die ATR is dus begryplik.
Wat nodig is, is dat al die ATR-direksielede aan minstens twee vereistes moet voldoen. Eerstens moet hulle gesindheid teenoor Afrikaans bo verdenking wees. Dit spreek dus eintlik vanself dat hulle verbintenis tot onderrig in Afrikaans vir hulle eie kinders ononderhandelbaar moet wees. Tans dien daar elemente in die ATR wat sienderoë verkies dat onderrig eerder in Engels as Afrikaans aan hulle kinders verskaf word. Tweedens moet ATR-direksielede se formele Afrikaanse taalkennis op peil wees. Hulle moet dus geskoolde taalkundiges wees. Sodanige raadslede moet verder op ‘n nie-etniese grondslag gekies word. Die huidige kwotastelsel is uit die bose. Pleks van, soos tans, Afrikaans polities te dien, sou die ATR Afrikaans dan na behore taalgewys kon dien.
Terugverwysend na die eerste paragraaf hierbo is daar in die VSA die manie onder swartes dat wittes eintlik nie oor swartes mag skryf nie. Swartes beweer dat net hulle waarheidsgetrou oor die ervaring van swartes kan skryf. In die debat oor Kaaps het hierdie fundamentalisme nou ook kop uitgesteek. Net outentieke, nie-wit sprekers van Kaaps mag glo in Kaaps skryf (dus nie Marlene van Niekerk nie) en die duidelike voorkeur is dat net hulle menings oor Kaaps mag uitspreek. Die wesenlike aard van hierdie sotterny is reeds in 1784 deur Samuel Johnson uitgewys toe hy opgemerk het: “Who drives fat oxen should himself be fat” (James Boswell, The Life of Samuel Johnson, Londen: Everyman, 1992, deel 2, p 527).
Uit die huidige debat blyk dit duidelik dat daar talle variëteite of subsoorte van Kaaps bestaan, bv straat-, bende- en klopsetaal en onkiese of kru of onbetaamlike variasies, waarvan Trantraal ‘n meester blyk te wees. Dit bevestig ten minste dat ons hier nie met algemeen-beskaafde of Standaardafrikaans te make het nie. Die onpraktiese maar etnies en politiek gedrewe Le Cordeur reken dat skoolhandboeke in hierdie ongestandaardiseerde groep mengeltale, kollektief Kaaps genoem, beskikbaar gestel moet word sodat die sprekers van Kaaps nie (verder) benadeel word nie.
Waar gaan die streep getrek word? Moet skoolhandboeke in Tsotsitaal daarna volg? Waarom nie ook pleit vir handboeke in die soort geradbraakte Engels wat kenmerkend van sommige bruines is nie? Waarom ‘n saak probeer uitmaak vir nie-Standaardafrikaans, maar nie ook vir nie-standaard Engels nie? Die antwoord is: Omdat gestandaardiseerde Engels deur hierdie elemente geag en gestandaardiseerde Afrikaans deur hierdie selfde elemente geminag word. Daarmee is ons terug by wat ek hierbo, in die woorde van Jaap Steyn, taalontrouheid genoem het. Hierdie dislojaliteit teenoor Afrikaans is sekerlik politiek gemotiveerd. Kortom, die huidige voorsitter van die ATR, Le Cordeur, se veldtog ter bevordering van Kaaps is wesenlik opsetlike geringskatting van Standaardafrikaans en grondliggend minagting van Afrikaners.
Ek het die bostaande teks voltooi voordat Leopold Scholtz se jongste rubriek (Die Burger, 16 deser, p 12) ter hand gekom het. Scholtz verduidelik dat in die stryd teen veral Frans daar in België na Standaardnederlands gereik is pleks van die verskillende Vlaamse dialekte te koester. Dit stem ooreen met my pleidooi vir Standaardafrikaans hierbo. Scholtz: “Elke Europese taal … het naas streektale en dialekte ook ‘n standaardvorm. Die behoefte aan dié standaardvorms bestaan deurgaans.” Omdat die omstandighede in België en Suid-Afrika verskil, wil Scholtz egter nie die knoop deurhaak en die vraag in die opskrif, “Voldoen Kaaps aan vereistes?”, beantwoord nie. Hy wil hê dat “die bruin intellektuele self moet antwoord.” Hy raak die spoor dan al hoe meer byster met die volgende stelling: “Niemand by sy regte verstand sal in beginsel teen die ontwikkeling van Kaaps kan wees nie.”
Plakkaat van die Kaapse Son
Wat skuil agter Scholtz se terugdeinsing? Die antwoord is voor die hand liggend: Die Burger se dogma dat bruines nie vervreem mag word nie en dus dat die “bruin stem” gehoor moet word. Dit volg dat die sprekers van Kaaps oor Kaaps uitspraak moet lewer, net soos Samuel Johnson se vet osse net deur vetsakke aangeja mag word. Die Burger wil bruines feitlik ten alle koste ter wille wees; nie net omdat dit politiek korrek is nie, maar ook omdat die getal koerante wat verkoop word die allerheiligste heilige koei geword het. Dit is in selfs groter mate waar sedert sy Naspers-susterkoerant Son (in Kaaps wat oorvloediglik met Engelse woorde aangedik word) so ‘n groot aanhang onder veral bruin lesers ten koste van Die Burger opgebou het.
Ek is by my regte verstand en het hierbo ‘n duidelike saak uitgemaak waarom Kaaps nie die voertuig vir die behoud van Afrikaans teen die aanslag van Engels kan wees nie. Net Standaardafrikaans kan daardie funksie vervul. Die bevordering van die mengeltaal Kaaps deur die ATR druis lynreg in teen die heil van Afrikaans. Dit is politieke en nie-taalkundige oorwegings wat die ATR dryf. Die Afrikaanse en Afrikanerorganisasies wat die ATR tot dusver gesteun het, sal ernstig oor hulle voortgesette deelname moet besin. Die ATR sal óf grondig hervorm moet word óf met ‘n ander liggaam wat Afrikaans doeltreffend bevorder, vervang moet word; iets soos ‘n Herstigte Afrikaanse Taalraad.
Professor Ben Turok, voorsitter van die parlementêre etiekkomitee, het volgehou dat doodsdreigemente teenoor hom ernstig opgeneem moet word.
Die komitee het bevind dat Dina Pule, minister van kommunikasie, haar skuldig aan opsetlike leuens aan die parlement gemaak het het tov haar finansiële belang mbt die 2012 ICT Indaba. Die polisie hou vol dat die oudminister nie met die dreigemente verbind kon word nie.
Turok voer aan dat Pule se vriend, Phosane Mcebisa, nie vertrou kan word nie. Turok het gesê dat die parlement se voorlopige ondersoek aangedui het dat die dreigemente nie geignoreer kan word nie.
Pule is aan wangedrag skuldig bevind en is die maksimum straf deur die parlement opgelê. Sy is in die parlement aangespreek en sal ook ‘n maand se salaris moet inboet.
Verder sal sy ook nie toegelaat om vir twee weke aan parlementêre debatte deel te neem nie.
Pule is verlede maand deur President Jacob Zuma, met die vierde kabinetskommeling sedert 2009, uit haar pos ontslaan.
Die ANC in KwaZulu-Natal het bevestig dat een van sy raadslede op Ulundi doodgeskiet is.
Die skietvoorval het gebeur ure nadat die ANC drie raadslede en 700 nuwe lede in sy midde verwelkom het wat van die IVP en NFP in die Nongoma-gebied na die party oorgeloop het.
‘n ANC-woordvoerder, Senzo Mkhize sê die raadslid se naam sal later bekend gemaak word.
Die etniese onderstominge binne die ANC is voorts belig deur die Noord-Sotho’s se toenemende uitsluiting uit die ANC.
Die leier van die “African Peoples Convention” sê sy party wen veld in Noordwes weens “gebrekkige politieke leierskap” in dié provinsie.
Godi het by sy party se provinsiale raadsvergadering in Matlosana gesê binnegevegte tussen ANC-lede in die meeste van die provinsie se munisipaliteite dra by tot die groei van die APC.
Hy sê die APC sal aanstaande maand die tussenverkiesings in nege wyke in die Tlokwe munisipaliteit in Potchefstroom betwis.